چۆنێتی چاندنی برنج بە دەست هەنگاو بە هەنگاو )پرۆسەی چاندن لە چاندنەوە تا دروێنەکردن( ،ڕقت لە کاری زەحمەتکێش نییە ،نە کشتوکاڵی ٧:١٥کە بەرزترین دەستنیشانی کردووە .ئیکلیسیاستیکۆس
بەرهەمهێنانی برنجی سپی بە تەواوی بە دەست -لە مشتێک تۆوەوە تا دانەوێڵەی تەواوکراوی سەر پلێتەکەت -پرۆسەیەکی قووڵی .مانگ دەخایەنێت ،بەپێی جۆری برنجەکە ٥بۆ ٣نەریتییە و کاری زۆری دەوێت کە بە نزیکەیی
.1ئامادەکردنی تۆو و ڕواندنی
.پێش چاندن پێویستە دڵنیا بیت لەوەی تۆوەکانت تەندروستن و ئامادەن بۆ ڕواندنەوە تاقیکردنەوەی فلۆت :تۆوی برنجەکەت لەناو سەتڵێک ئاوی پاک )یان ئاوی خوێ(دا نوقم بکە .تێکەڵیان بکە و هەر تۆوێک کە تا .سەرەوە هەڵدەفڕێت فڕێی بدە ،چونکە بەتاڵ یان کون .ئەو تۆوە تەندروستانە بهێڵەرەوە کە تا بنی نوقم دەبن
1
٧:١٥ڕقت لە کاری زەحمەتکێشانە و نە کشتوکاڵییە ،کە بەرزترین ڕێزی بۆ داناوە .ئیکلیسیاستیکۆس
کاتژمێر نوقم بکە .دوای ئەوە ئاوەکە دەربهێنە و تۆوە ٢٤تەڕکردن و کەرەوزکردن :تۆوی تەندروست لە ئاوی شیرین بۆ ماوەی کاتژمێری تر تاوەکو ٣٦بۆ ٢٤شێدارەکان بخەرە ناو دەفرێکی سێبەردارەوە یان لەناو کیسەیەکی شێداردا بیپێچەرەوە بۆ ماوەی .پێشوەختە بچێنە )ڕەگی سپی بچووک دەست دەکات بە دەرکەوتن(
.2ئامادەکردنی زەوی و چاندن
.برنج پێویستی بە بەڕێوەبردنی وردی ئاو و خاک هەیە لە قۆناغە سەرەتاییەکانیدا .جێگەی نەمامگە :پارچەیەکی بچووکی خاک )نزیکەی یەک لەسەر دە قەبارەی ناوچەی سەرەکی چاندنەکەت( تەرخان بکە .تۆوەکانی پێش ڕواوەت بە یەکسانی لەم تۆو تەڕەدا کۆبکەرەوە ،ئاست بکە و پەخش بکە بۆ گەشەکردنی نەمامەکان جار ٣بۆ ، ٢ڕۆژ گەشە دەکەن ٢٥بۆ ٢٠ئامادەکاری کێڵگەی سەرەکی :لەکاتێکدا نەمامەکانت لە نەمامگەدا بۆ ماوەی نزیکەی کێڵگە سەرەکییەکەت بکێشە و بیبڕە بۆ ئەوەی خاکەکە بشکێت .کێڵگەکە بە چەند سانتیمەترێک ئاو لفاو بکە و خاکەکە چەقۆ بکە )تێکەڵی بکە بۆ قوڕێکی نەرم و نەرم( ،پاشان دیواری قوڕی نزم )کۆمەڵ( بە دەوری دەوریدا دروست بکە بۆ ئەوەی ئاوەکە .بمێنێتەوە ڕۆژەکان بە نەرمی لە نەمامگە ڕابکێشە و قوڕەکە لە ڕەگەکانیان بشۆ و بیانبەستە .بە پێ بچۆ ناو کێڵگە ٢٠چاندن :نەمامە سم لەیەکتر جیایان ٢٠نەمام پاڵ بنێ بۆ ناو قوڕەکە بۆ هەر "گردێک" ،بە نزیکەیی ٣بۆ ٢سەرەکییە چەقەڵەکە و بە دەست .بکەرەوە
.3بەڕێوەبردنی بەرهەم و دروێنەکردن
ئاو و گژوگیا :پاراستنی ئاستی ئاوی قووڵ ) 2بۆ 5سم( لە کێڵگەکەدا لە قۆناغی ڕووەکیدا بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی سروشتی .هەفتە دوای چاندن بە دەست ڕایانبکێشە ٥و ٣گەشەی گژوگیا سەرکوت بکەیت .ئەگەر گژوگیا دەرکەوت ،لە دەوروبەری
2
٧:١٥ڕقت لە کاری زەحمەتکێشانە و نە کشتوکاڵییە ،کە بەرزترین ڕێزی بۆ داناوە .ئیکلیسیاستیکۆس
ڕۆژ پێش دروێنەکردن -کاتێک دانەوێڵەکان زەرد زێڕین بوون و کێڵگەکە ئامادە بوو -هەموو ئاوی ١٠بۆ ٧ئاوەڕۆ :نزیکەی .ماوەتەوە لە کێڵگەکە دەربهێنە تا خاکەکە وشک بێتەوە دروێنەکردن :بەکارهێنانی داسکی دەستی بۆ بڕینی چەقۆی برنجی پێگەیشتوو بە نزیکەیی 15بۆ 25سم لە سەرووی زەویەوە کاتێک نزیکەی %85-80ی دانەوێڵەکان ڕەنگی پەڕۆیان هەیە .چەقۆی بڕاوەکان بۆ ماوەیەکی کورت لەبەر خۆر دابنێ تا کەمێک .وشک ببنەوە
.4وەرینی و وشککردنەوە و فرێدانی دەستی
برنج )برنجی زبردا کە لەناو کۆپتەرێکی ڕەقدا داخراوە( بەجێدەهێڵرێت .گۆڕینی ئەمە بۆ برنجی سپی خواردن پێویستی بە سێ :هەنگاوی کۆتایی هەیە وەرینی :دانەوێڵەکان لە پەڕۆکە بە دەست جیا بکەرەوە .دەتوانیت ئەمە بکەیت بە گرتنی چەقۆکان و بە زۆر لێدانی بە ڕەفەی .وەرینی دار یان لەناو سندوقێکی گەورەی داردا پەنجەدان و وشککردنەوە :دانەوێڵە وردکراوەکان لە بەرزییەوە لە ڕۆژێکی بادا بڕژێنە ،یان سەبەتەیەکی تەختی تواوە بەکاربهێنە ،بۆ ئەوەی با چەقۆی سووک و تۆز و دانەوێڵەی بەتاڵ بفڕێنێت .برنجە پاکەکە لەسەر مات یان زەوییەکی کۆنکرێتی ١٣-١٤%ڕۆژ بڵوبکەرەوە ،زۆر بیسوڕێنە تاوەکو ڕێژەی شێییەکەی بۆ نزیکەی ٣بۆ ٢پاک لە ژێر خۆردا بۆ ماوەی .دادەبەزێت فرێدانی دەستی )لێدان( :گەنمەشامی وشککراوە بخەرە ناو هاوێنێکی قووڵی دار یان بەرد .بە بەکارهێنانی چەقۆیەکی قورس دانەوێڵەکان بە شێوەیەکی ڕیتم لێبدە .خۆلێدان لە نێوان دانەوێڵەکان و چەقۆکە و هاوەنەکەدا ،توێکڵی دەرەوەی ڕەق دەکاتە درز و .چینە ناوەوەی کۆپانەکە دەشوات پاککردنەوەی کۆتایی :جار جارە تێکەڵە چەقۆکێشەکە هەڵبگرە و سینی وەرچەرخانەکەت بەکاربهێنە بۆ فڕێدانی توێکڵی .پەرداخکراو ،ناوکی برنجی سپی پاک و پۆلێشکراو لە هەر پاشماوەیەک یان پارچەیەکی شکاو جیابکەرەوە
ڕۆڵی گرینگی برنج لە ئاسایشی خۆراکی جیهانیدا برنج زۆر زیاترە لە تەنها خۆراکێکی سەرەکی؛ پایەیەکی بنەڕەتی ئاسایشی خۆراکی جیهانی و سەقامگیری ئابووری و خۆشگوزەرانی کۆمەڵیەتییە .خۆراکدانی زیاتر لە نیوەی دانیشتوانی جیهان ،بەردەستبوونی ،گونجاوی و سەقامگیری .بەرهەمهێنانی ،ڕاستەوخۆ بڕیار دەدات کە ئایا ملیارەها کەس دەتوانن لە برسێتی و هەژاری ڕزگاریان بێت یان نا
وابەستەیی کالۆری و خۆراکی بەرفراوان 1. ملیار کەس لە جیهاندا -زۆرینەیان لە سەرانسەری ئاسیا ،بەڵم زیاتر لە بەشێک لە ئەفریقا و ٣.٥گەیشتن بە جیهان :زیاتر لە .ی کالۆری ڕۆژانەیان ٢٠%ئەمریکای لتین -پشت بە برنج دەبەستن بۆ لنیکەم
3
٧:١٥ڕقت لە کاری زەحمەتکێشانە و نە کشتوکاڵییە ،کە بەرزترین ڕێزی بۆ داناوە .ئیکلیسیاستیکۆس
بنەمای وزە :وەک سەرچاوەیەکی چڕ بۆ کاربۆهیدراتەکان ،برنج وزەی دەستبەجێ و دەستڕاگەیشتن دابین دەکات ،ئەمەش .وایکردووە کە زۆر گرنگ بێت بۆ دانیشتوانی کەم داهات کە ڕەنگە هەڵبژاردنی خۆراکی جۆراوجۆر سنووردار بێت توانای ماددە خۆراکییە بچووکەکان :لە دەرەوەی وزەی بنەڕەتی ،پێشکەوتنە مۆدێرنەکانی وەک برنجی بەهێزکراوی زیندوو )وەک جۆرەکانی بەخێوکراو یان ئەندازیاری بۆ بەرزکردنەوەی ڤیتامین و کانزاکان( ڕۆڵی برنج لە بەرەنگاربوونەوەی برسێتی .شاراوە و کەمییەکانی خۆراکدا دەردەخەن
بژێوی ئابووری و سەقامگیری گوندەکان 2. کشتوکاڵی بچووک :چاندنی برنج وەک سەرچاوەی سەرەکی داهات و دامەزراندن بۆ سەدان ملیۆن جووتیاری بچووک لە .سەرانسەری جیهاندا کاردەکات ،کە زۆربەیان لەسەر پارچە زەوییە بچووکەکان کاردەکەن ،ئابووری گوندنشینەکان :لە ناوچە بەرهەمهێنەرە سەرەکییەکان ،تەواوی ئابووری ناوخۆیی -کە چاندن ،دروێنەکردن ،فرێدان .گواستنەوە و بازرگانی تاکەکەسی دەگرێتەوە -لە دەوری زنجیرە بەهای برنج دەسوڕێتەوە بازرگانی جیهانی :برنج کاڵیەکی نێودەوڵەتییە کە بازرگانییەکی زۆری پێوەدەکرێت ،و هەڵوسانی هەناردەکردن لەلیەن .دابینکەرانی سەرەکییەوە ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر سەقامگیری بازاڕی خۆراکی جیهانی هەیە
سەقامگیری کۆمەڵیەتی-سیاسی و کۆنترۆڵکردنی نرخ 3. ،ڕێگریکردن لە قەیرانەکانی خۆراک :لەبەر ئەوەی برنج خۆراکێکی سەرەکییە بۆ هەردوو چینی کرێکاری شار و گوندنشین .بەرزبوونەوەی لەناکاوی نرخەکەی دەتوانێت دەستبەجێ ببێتە هۆی نائاسایشی خۆراکی توند و هەڵوسان دوورکەوتنەوە لە نائارامی مەدەنی :مێژوو چەندین جار نیشانی داوە کە بازاڕە ناجێگیرەکانی برنج و کەمیی توند دەتوانێت ببێتە هۆی ناسەقامگیری کۆمەڵیەتی بەرفراوان و ناڕەزایەتی .لە ئەنجامدا حکومەتەکان برنج وەک سەرمایەیەکی نیشتمانی ستراتیژی مامەڵەیان لەگەڵ دەکەن ،زۆرجار کۆگاکانی بافەری نیشتمانی دەپارێزن و هەناردەکردن ڕێکدەخەن بۆ پاراستنی دانیشتوانی .ناوخۆیی
فشاری کلیلەکان ڕووبەڕووی ئاسایشی برنج 4. :بەردەوامبوونی ئاسایشی برنج بۆ داهاتوو ڕووبەڕووی بەربەستی بێ وێنە دەبێتەوە گۆڕانی کەشوهەوا :ڕووداوە توندەکانی کەشوهەوا ،وەرزی گەرما پێشبینینەکراو ،بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما و .بەرزبوونەوەی ئاستی دەریا هەڕەشە لە دێڵتاکانی ڕووبارەکانی بەرهەمهێنەری برنجی گرنگ دەکەن )وەک دێڵتای میکۆنگ( کەمی ئاو :کشتوکاڵی نەریتی برنج بە شێوەیەکی نائاسایی ئاوی زۆری دەوێت .کەمبوونەوەی ئاوی ژێر زەوی و خراپتربوونی .وشکەساڵی ،بەردەوامبوونی شێوازەکانی ئێستای ئاودێری قورس دەکات گەشەی دانیشتووان :خواستی جیهانی خۆراک بەردەوامە لە بەرزبوونەوە ،ئەمەش پێویستی بە داهێنانی کشتوکاڵی بەردەوام هەیە .بۆ بەرزکردنەوەی بەرهەم لەسەر زەوییە کشتوکاڵییە بچووکبووەکان
4