گیدۆن ،پیاوێکی بەهێزی ئازایەتی ٦دادوەرەکان .نەوەی ئیسرائیل خراپەیان لەبەردەم یەزدان کرد ،یەزدان حەوت ساڵ ڕادەستی میدیان کرد 1 دەستی میدیان بەسەر ئیسرائیلدا زاڵ بوو ،بەهۆی میدیانیەکانەوە نەوەی ئیسرائیل کۆشک و ئەشکەوت و ەەڵکانیان بۆ دروست 2 .کرد .کاتێک ئیسرائیل چاندنیان کرد ،میدیانیەکان و ئەمالکییەکان و نەوەی ڕژههەڵت هاتنە سەریان 3 لە دهی ئەوان ئۆردوگایان دانا و ڕووبەڕووی زەوییان لەناوبرد تا دەگەیتە غەززە و هیچ ڕزق و ڕژزییەکیان بۆ ئیسرائیل 4 .نەهێشتەوە ،نە مەڕ و نە گا و نە کەر چونکە ئەوان بە ئاهەڵەکانیان و چادرەکانیانەوە هاتنە سەرەوە و بە زژری وەک ملەوەن هاتبوون .چونکە ئەوان و وشترەکانیان 5 .بێ همارە بوون ،چوونە ناو خاکەکە بۆ لەناوبردنی .ئیسرائیل بەهۆی میدیانەکانەوە زژر هەهار بوو .نەوەی ئیسرائیل هاواریان بۆ یەزدان کرد 6 .کاتێک نەوەی ئیسرائیل بەهۆی میدیانییەکانەوە هاواریان بۆ یەزدان کرد 7 یەزدان پێغەمبەرێکی بۆ نەوەی ئیسرائیل نارد و پێی گوتن» :یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ئەمە دەفەرموێت :لە میسرەوە 8 .ئێوەم هێنایە دەرەوە و لە ماڵی کۆیلیەتی دەرمهێناون من لە دەستی میسرییەکان و لە دەستی هەموو ئەوانەی ستەمیان لێکردوون ڕزگارم کردیت و لە بەردەمتان دەریانکردم و 9 .خاکەکەیانم پێدایت پێم گوت :من یەزدانی پەروەردگارتانم .لە خوداوەندەکانی ئەمۆرییەکان مەترسن ،کە لە خاکەکەیاندا نیشتەجێن ،بەڵم 10 .گوێڕایەڵی دەنگی من نەبوون فریشتەیەکی یەزدان هات و لە هێر دار بلوطێک دانیشت کە لە ئۆفرا بوو ،کە سەر بە یۆئاشی ئەبیعزری بوو ،گیدئۆنی کوڕی 11 .گەنمی لە لی چەەۆی شەرابەوە دەبڕییەوە بۆ ئەوەی لە میدیانییەکان بیشارێتەوە فریشتەی یەزدان بۆی دەرکەوت و پێی گوت» :یەزدان لەگەڵتە ،ئەی پیاوی ئازا12 «. گیدژن پێی گوت» :ئەی پەروەردگارم ،ئەگەر یەزدان لەگەڵمان بێت ،بۆچی هەموو ئەمانە بەسەرمان هاتووە؟« کوا هەموو ئەو 13 موعجیزەیەی کە باوباپیرانمان باسیان کردین و دەیانگوت» :ئایا یەزدان ئێمەی لە میسرەوە نەهێنا؟« بەڵم ئێستا یەزدان وازی .لێهێناین و ئێمەی ڕادەستی میدیانییەکان کرد یەزدان سەیری کرد و گوتی» :بەم هێزەوە بڕژ و ئیسرائیل لە دەستی میدیانەکان ڕزگار دەکەیت ،ئایا من تۆم نەناردووە؟« 14 پێی گوت» :ئەی پەروەردگارم ،بە چی ئیسرائیل ڕزگار بکەم؟« سەیرکە ،خێزانەکەم لە مەنەشە هەهارن و لە ماڵی باوکمدا 15 .بچووکترم یەزدان پێی فەرموو» :بەڕاستی من لەگەڵت دەبم و تۆش وەک یەک کەس لە میدیانیەکان دەکوهیت16 «. ئینجا پێی گوت» :ئەگەر ئێستا نیعمەتم لەبەردەمتدا دژزیەوە ،ئەوا نیشانەیەکم پیشان بدە کە لەگەڵم ەسە دەکەیت17 «.
1
گیدۆن ،پیاوێکی بەهێزی ئازایەتی
لێرەوە مەڕژ ،تا دێم بۆ لت و دیارییەکەم بهێنمە دەرەوە و بیخەمە بەردەمت .ئینجا گوتی» :من دەمێنمەوە تا تۆ دێیتەوە18 «. ئینجا گیدژن چووە هوورەوە و بزێو و کێکی بێ خەمیرەی لە ئیفایەک ئاردی ئامادە کرد ،گۆشتەکەی خستە سەبەتەیەکەوە و 19 .شۆرباکەی خستە ناو مەنجەڵێکەوە و هێنایە دەرەوە بۆی لە هێر دار بلوطەکەدا و پێشکەشی کرد فریشتەی خودا پێی گوت» :گۆشت و کێکە بێ خەمیرەکان وەربگرە و لەسەر ئەم بەردە دایانبنێ و شۆرباکەی بڕێژە «.وە 20 .ئەویش وای کرد ئینجا فریشتەی یەزدان سەری دارەکەی دەرهێنا و دەستی لە گۆشت و کێکە بێ خەمیرەکان دا .ئاگر لە بەردەکە هەڵهات و 21 .گۆشت و کێکە بێ خەمیرەکانی سووتاند .ئینجا فریشتەی یەزدان لە چاوی ڕژیشت کاتێک گیدعۆن زانی کە فریشتەیەکی یەزدان بوو ،گیدژن گوتی» :ئەی یەزدانی یەزدان! چونکە فریشتەیەکی یەزدانم بینیوە 22 .ڕووبەڕوو یەزدان پێی فەرموو» :ئاشتیتان بۆ بێت .مەترسە ،نامریت23 «. .ئینجا گیدژن ەوربانگایەکی بۆ یەزدان دروست کرد و ناوی لێنا یەهۆڤاشالۆم ،تا ئەمڕژش لە ئۆفرای ئەبیعەزریەکانە 24 هەر لەو شەوەدا یەزدان پێی فەرموو» :گامێشەکەی باوکت وەربگرە ،گا دووەمی تەمەن حەوت ساڵن و ەوربانگای بەعل کە 25 .باوکت هەیەتی فڕێ بدە خوارەوە و ئەو دارستانە ببڕە کە لە تەنیشتیدایە ەوربانگایەک بۆ یەزدانی پەروەردگارت لەسەر لوتکەی ئەم بەردە لە شوێنی ڕێکوپێک دروست بکە و گا دووەمەکە وەربگرە 26 .و لەگەڵ دارەکانی ئەو دارستانەدا ەوربانی سووتاندن پێشکەش بکە کە دەیبڕیت ئینجا گیدعۆن دە پیاوی لە خزمەتکارەکانی وەرگرت و وەک یەزدان پێی گوتبووی کرد ،چونکە لە ماڵی باوکی و پیاوەکانی 27 .شارەکە دەترسا ،کە بە ڕژه نەیتوانی ئەو کارە بکات ،بە شەو ئەو کارەی کرد کاتێک پیاوانی شارەکە بەیانی زوو هەستان ،بینیان ەوربانگای بەعل فڕێدرایە خوارەوە و دارستانەکەی کە لە تەنیشتی بوو 28 .بڕدرابوو ،گا دووەمیش لەسەر ەوربانگاکە پێشکەش کرابوو ئەوانیش بە یەکتریان گوت» :کێ ئەم کارەی کردووە؟« کاتێک پرسیاریان کرد و گوتیان» :گیدژنی کوڕی یۆئاش ئەم کارەی 29 ».کردووە ئینجا پیاوانی شارەکە بە یوئاشیان گوت» :کوڕەکەت دەربهێنە تا بمرێت ،چونکە ەوربانگای بەعلی فڕێداوەتە خوارەوە و ئەو 30 ».دارستانەی لە تەنیشتی بڕیوەتەوە یوئاش بە هەموو ئەوانەی لە دهی وەستانەوە گوت» :ئایا داوای بەعل دەکەن؟« ئایا ڕزگاری دەکەن؟ ئەوەی داوای لێبوردن 31 .دەکات ،با بکوهرێت تا بەیانی ،ئەگەر خودایە ،با داوای لێبوردن بۆ خۆی بکات ،چونکە ەوربانگاکەی فڕێداوەتە خوارەوە بۆیە لەو ڕژهەدا ناوی لێنا یەروبال و گوتی» :با بەعل داوای لێبوردن بکات ،چونکە ەوربانگاکەی فڕێداوەتە خوارەوە32 «. .ئینجا هەموو میدیانیەکان و ئەمالکییەکان و نەوەی ڕژههەڵت کۆکرانەوە و پەڕینەوە و لە دژڵی یەزرائیل چاڵیان دا 33 .بەڵم ڕژحی یەزدان هاتە سەر گیدژن و شمشاڵێکی لێدا .ئەبیعەزەریش لە دوای ئەو کۆکرایەوە 34 نێردراوی بۆ هەموو مەنەشە نارد .ئەویش لە دوای ئەو کۆکرایەوە ،نێردراوی نارد بۆ ئاشێر و زابولون و نەفتالی .و هاتنە 35 .سەرەوە بۆ ئەوەی پێشوازییان لێ بکەن .گیدعۆن بە خودای گوت» :ئەگەر بە دەستی من ئیسرائیل ڕزگار بکەیت ،وەک ئەوەی وتت 36 سەیرکە ،پشمێک دەخەمە سەر زەوی .ئەگەر شەبنەم تەنها لەسەر پشم بێت و لەسەر هەموو زەوی وشک بێت ،ئەوا دەزانم کە 37 ».تۆ بە دەستی من ئیسرائیل ڕزگار دەکەیت ،وەک وتت .وا بوو ،چونکە بەیانی زوو هەستا و پشمەکەی کۆکردەوە و شەبنەمی لە پشمەکەی دەرهێنا ،ەاپێکی پڕ لە ئاو 38 گیدعۆن بە خودای گوت» :با تووڕەیی تۆ لە دهی من گەرم نەبێت و تەنیا ئەمجارە ەسە دەکەم .با ئێستا تەنها لەسەر پشم وشک 39 .بێت و لەسەر هەموو زەویەکە با شەبنەم هەبێت .خودا ئەو شەوە وای کرد ،چونکە تەنها لەسەر پشم وشک بوو ،شەبنەم لەسەر هەموو زەویەکە هەبوو 40
دادوەرەکان 7 ،ئینجا یەروبەعل کە گیدئۆنە و هەموو ئەو گەلەی لەگەڵیدا بوون ،بەیانیان هەستان و لە تەنیشت بیری هارژدەوە چەەۆیان دانا 1 .بەجۆرێک کە سوپای میدیانیەکان لە لی باکووری ئەوان لە لی گردی مۆرە لە دژڵەکەدا بوون یەزدان بە گیدئۆنی گوت» :ئەو گەلەی لەگەڵتن زژرن بۆ ئەوەی میدیانیەکان بدەم بە دەستیان ،نەک ئیسرائیل شانازی بە منەوە 2 بکەن و بڵێن» :دەستی خۆم ڕزگاری کردم«. ئێستا بڕژ بۆ گوێی گەل ڕابگەیەنە و بڵێ» :هەرکەسێک ترساو و ترساوە با بگەڕێتەوە و زوو لە چیای گلعاد بڕوات «.بیست و 3 .دوو هەزار لە گەل گەڕانەوە .دە هەزار کەسیش مانەوە یەزدان بە گیدژنی گوت» :گەلەکە زژرن .بیانهێنە خوارەوە بۆ ئاوەکە و لەوێ تاەییان دەکەمەوە ،ئەو کەسەی پێت دەڵێم :ئەمە 4 ».لەگەڵت دەڕوات ،ئەویش لەگەڵتدا دەڕوات .هەرکەسێک پێت بڵێم :ئەمە لەگەڵتدا ناڕوات ،ئەویش ناڕوات ئینجا گەلەکەی هێنایە خوارەوە بۆ ئاوەکە ،یەزدان بە گیدژنی گوت» :هەرکەسێک بە زمانی خۆی لە ئاوەکە دەکوتێت ،وەک 5 .سەگێک لێی دەدات ،ئەوا بە تەنیا دایدەنێیت .هەروەها هەرکەسێک کە لەسەر ئەهنۆی خۆی کڕنۆش دادەبەزێت بۆ خواردنەوە
2
گیدۆن ،پیاوێکی بەهێزی ئازایەتی
همارەی ئەوانەی کە چەەۆیان لێدا و دەستیان خستە سەر دەمیان ،سێ سەد پیاو بوون ،بەڵم هەموو گەلەکە کڕنۆشیان لەسەر 6 .ئەهنۆیان دانا بۆ ئەوەی ئاو بخۆنەوە یەزدان بە گیدژنی گوت» :بە ئەو سێ سەد پیاوەی کە چەەۆیان لێداوە ڕزگارتان دەکەم و میدیانیەکان ڕادەستی دەستتان دەکەم ،با 7 ».هەموو گەلەکەی تر هەریەکەیان بچنە شوێنی خۆیان گەلەکە خۆراک و شمشاڵەکانیان بە دەستەوە گرت ،هەریەکەیان هەموو ئیسرائیلەکەی نارد بۆ چادرەکەی و ئەو سێ سەد پیاوەی 8 .هێشتەوە ،سوپای میدیانیش لە هێرەوەی بوو لە دژڵەکەدا هەر لەو شەوەدا یەزدان پێی فەرموو» :هەستە و بچۆرە ناو سوپاکە .چونکە من داوەتە دەستی تۆ9 «. .بەڵم ئەگەر لە دابەزین دەترسیت ،لەگەڵ فورا خزمەتکارەکەتدا بچۆرە خوارەوە بۆ لی سوپا 10 گوێت لێدەبێت چی دەڵێن .دواتر دەستەکانت بەهێز دەبن بۆ ئەوەی بچنە خوارەوە بۆ ناو سوپای .ئینجا لەگەڵ فورا 11 .خزمەتکارەکەی دابەزی بۆ دەرەوەی ئەو چەکدارانەی کە لە سوپاکەدا بوون میدیانیەکان و ئەمالکییەکان و هەموو نەوەی ڕژههەڵت وەک ملەوەن لە دژڵەکەدا بە زژری دانیشتبوون .وشترەکانیان بێ 12 .همارە بوون ،وەک خۆڵ لە کەناری دەریاکە زژر بوون کاتێک گیدعۆن هات ،پیاوێک بوو خەونێکی بۆ هاوڕێکەی گێڕایەوە و گوتی» :ئەوەتا خەونێکم بینی ،کێکێک لە نانی جۆ 13 .کەوتە ناو سوپای میدیانەوە و گەیشتە چادرێک و لێیدا و کەوتە خوارەوە و هەڵیگەڕاندەوە ،چادرەکە بە درێژاییدا کەوتبوو هاوڕێکەی وەڵمی دایەوە و گوتی» :ئەمە جگە لە شمشێری گیدئۆنی کوڕی یۆئاش ،پیاوی ئیسرائیل ،هیچی تر نییە ،چونکە 14 ».خودا میدیان و هەموو سوپاکەی داوەتە دەستی کاتێک گیدعۆن گوێی لە گێڕانەوەی خەونەکە و لێکدانەوەی خەونەکە بوو ،پەرستنی کرد و گەڕایەوە ناو سوپای ئیسرائیل و 15 .گوتی» :هەستە .چونکە یەزدان سوپای میدیانی بە دەستتان داوە .سێ سەد پیاوەکەی کردە سێ دەستە و شمشاڵێکی خستە دەستی هەرکەسێک ،کە مەنجەڵێکی بەتاڵ و چرای لەناو مەنجەڵەکاندا 16 پێی گوتن» :سەیری من بکەن و هەمان شت بکەن ،کاتێک دەگەمە دەرەوەی ئۆردوگاکە ،وەک من دەیکەم ،ئێوەش دەیکەن17 «. :کاتێک من و هەموو ئەوانەی لەگەڵمن بە شمشاڵ لێدەدەم ،ئەوا ئێوەش لە هەموو لی ئۆردوگاکە شمشاڵەکان لێبدەن و بڵێن 18 .شمشێری یەزدان و گیدژن ئینجا گیدژن و ئەو سەد پیاوەی لەگەڵیدا بوون ،لە سەرەتای چاودێری ناوەڕاستدا هاتنە دەرەوەی ئۆردوگاکە .کاتژمێرەکەیان 19 .تازە دانابوو ،شمشاڵەکانیان لێدا و کۆزەکانی دەستیان شکاند سێ دەستەکە شمشاڵەکانیان لێدا و جامەکانیان شکاند و چراکانیان بە دەستی چەپیان گرت و شمشاڵەکانیان بە دەستی ڕاستیان 20 گرت بۆ ئەوەی لەگەڵیاندا لێبکەن ،هاواریان کرد» :شمشێری یەزدان و گیدعۆن«. .هەریەکەیان لە دەوری ئۆردوگاکە لە شوێنی خۆیان وەستان ،هەموو سوپاکە ڕایانکرد و هاواریان کرد و هەڵهاتن 21 سێ سەد کەسەکە شمشاڵیان لێدا و یەزدان شمشێری هەرکەسێکیان لە دهی هاوڕێکانی دانا ،لە هەموو سوپاکەدا ،سوپاکە بەرەو 22 .بەیتشیتا لە زێرەت و سنووری ئەبێلمەهۆل تا تەبات هەڵهاتن .پیاوانی ئیسرائیل لە نەفتالی و ئاشێر و هەموو مەنەشە کۆکردەوە و بەدوای میدیانییەکاندا ڕژیشتن 23 گیدعۆن نێردراوی بۆ هەموو چیای ئەفرایم نارد و گوتی» :دابەزە بۆ سەر میدیانیەکان و ئاوەکان پێشیان بگرن تا بەیتبارا و 24 .ئوردن «.ئینجا هەموو پیاوانی ئەفرایم خۆیان کۆکردەوە و ئاوەکەیان بردە بەیتبارا و ئوردن دوو سەرکردەی میدیانیان گرت بە ناوەکانی ئۆرێب و زیب .ئۆرێبیان لەسەر بەردەکەی ئۆرێب کوشت و زیبیان لە 25 .شەرابخانەی زیب کوشت و ڕاوەدووی میدیانیان گرت و سەری ئۆرێب و زیبیان گەیاندە گیدژن لە ئەوبەری ئوردن
دادوەرەکان 8 پیاوەکانی ئەفرایم پێیان گوت» :بۆچی بەم شێوەیە خزمەتت کردین و بانگت نەکردین ،کاتێک چوویتە شەڕ لەگەڵ میدانیەکان؟« 1 .وە بە توندی ەسەیان لەگەڵ کرد پێی گوتن» :ئێستا چیم کردووە بە بەراورد لەگەڵ ئێوە؟ ئایا کۆکردنەوەی ترێی ئەفرایم لە کۆکردنەوەی ترێی ئەبیعەزەر باشتر 2 نییە؟ خودا سەرژکەکانی میدیان و ئۆرێب و زیبی داوەتە دەستتان ،منیش بە بەراورد لەگەڵ ئێوەدا توانیم چی بکەم؟ پاشان توڕەیی 3 .ئەوان بەرامبەری کەم بووەوە ،کاتێک ئەو ەسەی کردبوو .ئینجا گیدژن گەیشتە ئوردون و ئەو و سێ سەد پیاوەی لەگەڵیدا بوون ،بێهێز بوون ،بەڵم بەدوایاندا دەڕژیشتن 4 ئینجا بە پیاوانی سوکۆتی گوت» :تکایە نان ببەخشن بەو گەلەی کە شوێنم دەکەون .چونکە بێهێز بوون ،منیش بەدوای زێبا و 5 .زەلمونا پاشاکانی میدیاندا دەگەڕێم سەرژکەکانی سوکۆت گوتیان» :ئایا ئێستا دەستی زێبا و زەلمونا لە دەستتدایە ،تا نان بدەین بە سوپاکەت؟« 6 گیدعۆن گوتی» :بۆیە کاتێک یەزدان زێبا و زەلمونای دایە دەستم ،ئەوا گۆشتتان بە دڕکەکانی بیابان و بە دڕکەکان دەدڕم7 «. لەوێشەوە سەرکەوت بۆ پەنوێل و بە هەمان شێوە ەسەی لەگەڵ کردن ،پیاوەکانی پەنوێل وەڵمیان دایەوە وەک چۆن پیاوانی 8 .سوکۆت وەڵمیان دایەوە
3
گیدۆن ،پیاوێکی بەهێزی ئازایەتی
بە پیاوانی پەنوێلیش گوت» :کاتێک بە ئارامی دەگەڕێمەوە ،ئەم تاوەرە دەشکێنم9 «. زێبا و زەلمونا لە کەرکۆر بوون و سوپاکەیان لەگەڵیان بوو ،نزیکەی پانزە هەزار پیاو ،هەموو ئەوانەی لە هەموو سوپای 10 .نەوەی ڕژههەڵت مابوونەوە ،چونکە سەد و بیست هەزار پیاو کە شمشێریان هەڵگرتبوو کەوتنە خوارەوە ،ئینجا گیدژن بە ڕێگای ئەوانەی لە چادردا نیشتەجێ بوون لە ڕژههەڵتی نۆبا و یۆگبێهادا سەرکەوت و لەشکرەکەی برد 11 .چونکە سوپاکە ئارام بوو کاتێک زێبا و زەلمونا هەڵهاتن ،بەدوایاندا ڕژیشت و دوو پاشای میدیان ،زێبا و زەلمونای گرت و هەموو سوپاکەی تووشی 12 .شڵەهان کرد .گیدئۆنی کوڕی یۆئاش پێش هەڵهاتنی خۆر لە شەڕ گەڕایەوە 13 گەنجێکی لە پیاوەکانی سوکۆت گرت و لێی پرسی ،ئەویش باسی سەرژکەکانی سوکۆت و پیرەکانی بۆ کرد کە هەشت و حەڤدە 14 .پیاو بوون ئینجا هاتە لی پیاوانی سوکۆت و گوتی» :ئەوەتا زێبا و زەلمونا ،کە ئێوە سەرزەنشتتان لێکردم و گوتتان» :ئایا ئێستا دەستی 15 »زێبا و زەلمونا لە دەستتدایە ،تا نان بدەین بەو پیاوانەی کە ماندوو بوون؟ .پیرەکانی شار و دڕکەکانی بیابان و کۆترەکانی برد و لەگەڵیاندا پیاوانی سوکۆتی فێر کرد 16 .تاوەری پەنوێلی لێدا و پیاوەکانی شارەکەی کوشت 17 :ئینجا بە زێبا و زەلمونای گوت» :ئەو پیاوانە چ جۆرە پیاوێک بوون کە لە تابۆر کوشتتان؟« ئەوانیش وەڵمیان دایەوە 18 .هەروەک تۆ هەیت ،ئەوانیش هەروا بوون .هەریەکەیان لە منداڵی پاشایەک دەچوو« ئینجا گوتی» :ئەوان براکانم بوون ،کوڕی دایکم بوون ،وەک یەزدان زیندووە ،ئەگەر بە زیندووی ڕزگارتان بکردایە ،من 19 ».نەمکوشت ئینجا بە یەتەری یەکەمی گوت» :هەستە و بیانکوهە «.بەڵم گەنجەکە شمشێرەکەی نەکێشا ،چونکە ترسی هەبوو ،چونکە 20 .هێشتا گەنج بوو ئینجا زێبا و زەلمونا گوتیان» :هەستە و بکەوینە سەرمان ،چونکە پیاوەکەش وەک چۆن هێزی خۆیەتی «.گیدئۆن هەستا و زێبا 21 .و زەلمونای کوشت و ئەو زینەی کە لەسەر ملی وشترەکانیان بوو ،برد ئینجا پیاوانی ئیسرائیل بە گیدعۆنیان گوت» :تۆ و کوڕەکەت و کوڕی کوڕەکەت حوکمڕانیمان بکە ،چونکە تۆ لە دەستی 22 ».میدیان ڕزگارت کردین گیدعۆن پێی گوتن» :من حوکمڕانیتان ناکەم و کوڕەکەم حوکمڕانیتان ناکات ،یەزدان حوکمڕانیتان دەکات23 «. گیدژن پێی گوتن» :داواتان لێدەکەم کە هەر کەسێک گوارەی نێچیرەکەی پێم بدەن) «.چونکە گوارەی زێڕینیان هەبوو ،چونکە 24 ).ئیسماعیل بوون .ئەوانیش وەڵمیان دایەوە» :ئێمە بە ئامادەییەوە دەیاندەین «.جلێکیان بڵوکردەوە و هەریەکەیان گوارەی نێچیرەکانیان تێدا فڕێدا 25 کێشی ئەو گوارە زێڕینانەی کە داوای کردبوو هەزار و حەوت سەد شیکڵ زێڕ بوو .لە تەنیشت زینە و گۆچان و جل و بەرگی 26 .وەنەوشەیی کە لەسەر پاشاکانی میدیان بوو و لە تەنیشت ئەو زنجیرانەی کە لە ملی وشترەکانیاندا بوون ،ئینجا گیدژن ئیفۆدێکی لێ دروست کرد و لە شارەکەی خۆیدا داینا لە ئۆفرا ،هەموو ئیسرائیل بە دوای لەشفرژشیدا ڕژیشتن 27 .ئەو شتە بوو بە تەڵە بۆ گیدژن و ماڵەکەی بەم شێوەیە میدیان لەبەردەم نەوەی ئیسرائیلدا ملکەچ بوو ،ئیتر سەریان بەرز نەکردەوە .چل ساڵ لە سەردەمی گیدعۆن وڵتەکە 28 .ئارام بوو .یەروبال کوڕی یۆئاش چوو و لە ماڵەکەی خۆی نیشتەجێ بوو 29 .گیدئۆن هەشت و دە کوڕی لە جەستەی خۆی لەدایک بوو ،چونکە هنی زژری هەبوو 30 .خەزوورەکەی کە لە شەخەم بوو ،کوڕێکیشی لێ بوو ،ناوی ناوە ئەبیمەلەخ 31 .گیدئۆنی کوڕی یۆئاش لە تەمەنێکی پیریدا مرد و لە گۆڕی یۆئاشی باوکی لە ئۆفرای ئەبیعەزریەکان بە خاک سپێردرا 32 .هەر کە گیدژن مرد ،نەوەی ئیسرائیل گەڕانەوە و بەدوای بەعلیمدا لەشفرژشی و بەعلبێریتیان کردە خوداوەندی خۆیان 33 .نەوەی ئیسرائیل یادی یەزدانی پەروەردگاریان نەکرد ،کە لە هەموو لیەک لە دەستی هەموو دوهمنەکانیان ڕزگاری کردبوون 34 هەروەها میهرەبانییان لەگەڵ بنەماڵەی یەروبەعل ،واتە گیدژن نەکرد ،بەپێی هەموو ئەو چاکەیەی کە لەگەڵ ئیسرائیلدا 35 .کردبووی
ئایەت بە ئایەت دابەشبوون یەکێکە لە گێڕانەوەی زژر سەرنجڕاکێش لە کتێبی پیرژزدا .مێژووی سووڕی ٨چیرژکی گیدژن لە دادوەرەکان بەشی شەشەم تا یاخیبوون و چەوساندنەوەی نەتەوەیەک و بانگەوازی دوودڵنە و ترسناکانەی پاڵەوانێکی دوور لە چاوەڕوانی و سەرکەوتنێکی .پیاو بەدەست هاتووە و پاشهاتە ئاڵۆزەکانی سەرکەوتنەکان دەگێڕێتەوە ٣٠٠سەربازیی موعجیزەئامێز کە تەنیا بە
4
گیدۆن ،پیاوێکی بەهێزی ئازایەتی
بابەتی شەشەم :ستەم و بانگەواز و ئامادەکاری ) ٦ستەمی میدیانەکان( :لەبەر ئەوەی ئیسرائیل خراپەیان لەبەردەم یەزدان کرد ،خودا بۆ ماوەی حەوت ساڵ ١-ئایەتەکانی ڕادەستی میدانیانی کرد .میدیانیەکان و ئەمالکییەکان و منداڵنی ڕژههەڵت خاکەکەیان وێران کرد ،بەروبووم و ئاهەڵەکانیان .لەناوبرد ،ئیسرائیلییەکان ناچاریان کرد لە کۆشک و ئەشکەوت و شاخەکاندا خۆیان بشارنەوە ) ١٠سەرزەنشتی پێغەمبەرانە( :کاتێک ئیسرائیل بەهۆی میدیانەکانەوە هاواریان بۆ یەزدان کرد ،خودا ٧-ئایەتەکانی پێغەمبەرێکی نارد بۆ ئەوەی نیعمەتەکەی بیربخاتەوە -چۆن لە میسر دەرهێنا و فەرمانی پێکردن لە خوداوەندەکانی ئەمۆرییەکان .نەترسن -بەڵم گوێڕایەڵی دەنگی ئەو نەبوون ) ١٦فریشتەی یەزدان دەردەکەوێت( :فریشتەی یەزدان هات و لە هێر دارێکی بلوط لە ئۆفرا دانیشت ،کە هی ١١-ئایەتەکانی یۆئاشی ئەبیعزری بوو .کوڕەکەی ،گیدعۆن ،لە لی چەەۆی شەراب گەنمی دەکوتا تا لە میدیانییەکان بیشارێتەوە .فریشتە ڕایگەیاند" :یەزدان لەگەڵتە ،ئەی پیاوی بەهێزی ئازایەتی ".گیدژن پرسیاری ئەمەی خستە هێر پرسیارەوە و ئاماهەی بە .هەهاری ئیسرائیل و پێگەی نزمی خۆی لە ماڵی باوکیدا کرد .یەزدان دڵنیای کردەوە و وتی :بەڕاستی من لەگەڵت دەبم ) ٢٤،نیشانەی قبوڵکردن( :گیدژن داوای نیشانەیەک کرد بۆ ئەوەی بیسەلمێنێت کە بەڕاستی خودا ەسە دەکات ١٧-ئایەتەکانی گۆشت و کێکی بێ خەمیرە ئامادە دەکات .کاتێک فریشتە بە نوکی دارەکەی دەستی لە پێشکەشکردنەکە دا ،ئاگر لە بەردەکە ،هەڵهات و سووتاند و فریشتەکە نەما .گیدژن کە زانی کێیە ،لە هیانی خۆی ترساوە ،بەڵم پەروەردگار پێی وت" :ئاشتی بۆ تۆ .مەترسە ،نامری ".گیدژن ەوربانگایەکی لەوێ دروست کرد بە ناوی یەهۆڤا-شالۆم )پەروەردگار ئاشتییە( ) ٣٢لەناوبردنی قوربانگای بەعل( :هەر لەو شەوەدا ،خودا بە گیدژنی وت کە گا دووەمی باوکی ببات و ٢٥-ئایەتەکانی ەوربانگاکەی باوکی بۆ بەعل بخاتە خوارەوە ،دارستانە دارەکەی )ئاشێرا( لە تەنیشتی ببڕێت .گیدعۆن لە ترسی بنەماڵەکەی و ،پیاوەکانی شار بە شەو لەگەڵ دە خزمەتکار ئەم کارەی کرد .بەیانیەکەی کاتێک دژزرایەوە ،خەڵکی شارەکە داوای مردنییان کرد بەڵم یوئاش بەرگری لێکرد و وتی" :ئایا داوای بەعل دەکەن؟ ...با داوای دۆسیەی خۆی بکات" .بەهۆی ئەمەوە گیدژن ناوی .یەروبال )"با بەعل داوای لێبوردن لە دهی بکات"( لێنرا ) ٣٥ڕۆحی خودا گیدۆن بەهێز دەکات( :میدیانیەکان و ئەمالکییەکان کۆبوونەوە و لە دژڵی یەزرایلدا چەەۆیان ٣٣-ئایەتەکانی دانا" .ڕۆحی یەزدان هاتە سەر گیدۆن" )بە واتای وشە جل و بەرگی لەبەر کرد( ،شمشاڵێکی لێدا ،خێڵەکانی ئەبیعەزەر و ئاشێر .و زابولون و نەفتالی کۆکردەوە بۆ ئەوەی شوێنی بکەون ) ٤٠نیشانەی پشم( :هێشتا بەدوای دڵنیاکردنەوەدا دەگەڕا ،گیدژن داوای نیشانەیەکی لە خودا کرد بە بەکارهێنانی ٣٦-ئایەتەکانی پشمێکی پشم .سەرەتا تەنها لەسەر پشمەکە داوای شەبنەمی دەکرد لە کاتێکدا زەویەکە وشک بوو؛ خودا پێی بەخشی .دواتر داوای .کرد کە پشمەکە وشک بێت لە کاتێکدا زەوی شەبنەمی هەبوو؛ خودا ئەوەشی بە هەمان شێوە کرد
بەشی حەوتەم :سوپای تەنککراو و سەرکەوتن بەسەر میدیان ) ٣بڕینی سوپا( :یەروبال )گیدژن( و سوپاکەی لە نزیک بیری هارژد کەمپیان دانا ،لە کاتێکدا میدیانیەکان لە ١-ئایەتەکانی باکوور بوون .خودا بە گیدئۆنی وت کە خەڵکەکە زۆرن ,نەک ئیسرائیل ئیدیعای شکۆمەندی بۆ خۆیان بکەن بەسەر خودادا .خودا ڕێنمایی گیدژنی کرد کە ڕایبگەیەنێت کە هەر کەسێک ترسی هەبێت دەتوانێت بڕوات 22 .هەزار پیاو ڕۆیشتن 10 ,هەزاریان لە .دوای خۆیان بەجێهێشت ) ٨تاقیکردنەوەی ئاو( :خودا وتی هێشتا زژرن .بە گیدئۆنی گوت کە بیانخاتە خوارەوە بۆ ئاوەکە ،لەوێ جیایان ٤-ئایەتەکانی ،دەکاتەوە .ئەوانەی وەک سەگ بە زمانیان ئاوەکەیان لێدەدا ) ٣٠٠پیاو( جیا دەکرانەوە .ئەوانەی ئەهنۆیان دانا بۆ خواردنەوە .پیاوەوە خودا بەڵێنی دا میدیان بداتە دەستی گیدعۆن ٣٠٠ڕەوانەی ماڵەوە دەکران .تەنها بە ) ١٥خەونی میدیانیەکان( :ئەو شەو ،خودا بە گیدئۆنی وت کە بچێتە خوارەوە بۆ ئۆردوگای دوهمن چونکە داوەتە ٩-ئایەتەکانی دەستی .گیدعۆن بە یاوەری فورای خزمەتکارەکەی گوێی لە سەربازێکی میدیانی بوو کە خەونێکی بە هاوڕێکەی دەگێڕایەوە کە باس لە کێکێکی نانی جۆ دەکات کە دەکەوێتە ناو جەماوەری میدیانەوە و بەر چادرێک کەوتووە بەجۆرێک کە داڕما .سەربازەکەی
5
گیدۆن ،پیاوێکی بەهێزی ئازایەتی
تر لێکی دایەوە" :ئەمە جگە لە شمشێری گیدعۆن هیچی تر نییە ...چونکە خودا میدیانی بە دەستی ئەو داوە ".گیدعۆن بە .پەرستنی خودا ،بە متمانەوە گەڕایەوە بۆ لی پیاوەکانی پیاوەکەی بەسەر سێ کۆمپانیادا دابەش کرد .شمشاڵ و کۆزەیەکی ) ٢٢ ٣٠٠ستراتیژی چرا و کۆزە( :گیدژن ١٦-ئایەتەکانی بەتاڵ و مەشخەڵێکی )چرا(ی لە ناو کۆزەکەدا بە هەر پیاوێک دا .شەوانە دەوری ئۆردوگاکەیان دا ،شمشاڵەکانیان لێدا و کۆزەیان شکاند و مەشخەڵەکانیان بە دەستی چەپ و شمشاڵەکانیان لە دەستی ڕاستیان گرت و هاواریان دەکرد" :شمشێری یەزدان و گیدۆن" .ترس و دڵەڕاوکێ دەستی بەسەر ئۆردوگای میدیانەکاندا گرت و یەزدان شمشێری هەر پیاوێک لە دهی هاوڕێکانی لە .سەرتاسەری سوپای ئەمریکادا دانا ) ٢٥ڕاوکردن( :پیاوانی ئیسرائیل لە نەفتالی و ئاشەر و مەنەشە بەدوای میدیانەکانی هەڵهاتوودا ڕژیشتن .گیدژن ٢٣-ئایەتەکانی نێردراوی نارد بۆ ئەودیوی چیای ئەفرایم بۆ گرتنی ئاوەکانی پێشیان لە بێت-بارا و ئوردن ،دوو شازادەی میدانیانی گرت و لە .سێدارەیان دا ،ئۆرێب و زیب ,کە سەریان هێنایەوە بۆ گیدژن
بەشی هەشتەم :بەدواداچوون و ممملنێکان و دوای ئەوە ) ٣بڕیارێکی دیپمۆماسی لەگەڵ ئەفرایم( :پیاوەکانی ئەفرایم بە تاڵیی گلەیی ئەوەیان دەکرد کە پێشتر بانگ نەکراون ١-ئایەتەکانی بۆ شەڕکردن .گیدژن بە خۆبەزلزانین و بە تەکتیکەوە وەڵمی دایەوە" :ئێستا چیم کردووە بە بەراورد لەگەڵ تۆ؟ ئایا .کۆکردنەوەی ترێی ئەفرایم باشتر نییە لە ترێی ئەبیعەزەر؟" وەڵمە نەرمەکەی تووڕەیی ئەوانی دوور خستەوە پیاوە ماندووەکەی لە ڕووباری ئوردن پەڕینەوە بۆ ئەوەی بە ) ٩ ٣٠٠ڕەتکردنەوە لە سوکۆت و پەنوێل( :گیدژن و ٤-ئایەتەکانی گەرمی بەدوای پاشاکانی میدیانی کە مابوونەوە ،زێبا و زەلمونا .داوای نانیان لە پیرانی سوکۆت و پەنوێل کرد بۆ ئەوەی خۆراک بدەن بە سەربازە ماندووەکان ،بەڵم سەرکردەکان گاڵتەیان بە گیدژن کرد و ڕەتیان کردەوە و دەیانگوت هێشتا پاشاکانمان .نەگرتووە .گیدژن ئاگاداری کردنەوە کە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی بە دڕک و چەەۆ سزایان بدات ) ١٧سزا و گرتن( :گیدعۆن خانەخوێی مادیانییەکانی سەرسام کرد و پاشاکانی زێبا و زەلمونای گرت .لە ١٠-ئایەتەکانی گەڕانەوەیدا بە بەکارهێنانی دڕک و چەەۆی بیابان پیرانی سوکۆتی دیسپلین کرد و تاوەری پەنوێلی ڕووخاند و پیاوەکانی شارەکەی .کوشت ) ٢١،چارەنووسی پاشاکان( :گیدعۆن پرسیاری لە زێبا و زەلمونا کرد کە لە تابۆر چ جۆرە پیاوێکیان کوشتووە ١٨-ئایەتەکانی بۆی دەرکەوت کە ئەوان براکانی خۆیانن .فەرمانی بە کوڕە گەورەکەی جیتەر کرد کە بیانکوهێت ،بەڵم کوڕەکە ترسا چونکە هێشتا گەنج بوو .پاشان دوو پاشا داوای لە گیدژن کرد خۆی لێیان بدات و گیدژن کوشتیان و زینە هیللەکانی لە ملی وشترەکانیان .وەرگرت ) ٢٧ئەفۆدی زێڕین و هەڵچوونی ئیسرائیل( :ئیسرائیل هەوڵیدا گیدژن و ڕەچەڵەکی بکاتە فەرمانڕەوای ٢٢-ئایەتەکانی بۆماوەیی ،بەڵم گیدژن بە توندی ڕەتیکردەوە و ڕایگەیاند" :یەزدان حوکمڕانیتان دەکات ".بەڵم گیدژن داوای کرد :هەر پیاوێک لە تاڵنەکانیان گوارەیەکی پێبدات 1755 .شیکڵ زێڕی کۆکردەوە و ئیفۆدێکی دروستکرد و لە شارەکەی ئۆفرا دانا .بەداخەوە .هەموو ئیسرائیل لەوێدا بەدوایدا ڕۆیشتن و بوو بە تەڵە بۆ گیدژن و ماڵەکەی ساڵ پشوویەکی ) ٣٥ ٤٠مەرگی گیدۆن و لەبیرچوونی ئیسرائیل( :میدیان هێردەستە بوو ،و خاکەکە بۆ ماوەی ٢٨-ئایەتەکانی هەبوو لە ماوەی هیانی گیدژن .گیدژن لە تەمەنێکی پیریدا کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕی یۆئاشی باوکیدا نێژرا .ڕاستەوخۆ دوای مردنی ،ئیسرائیلییەکان گەڕانەوە بۆ زینای ڕژحی ،بەعل بێریتیان پەرست و نەیانتوانی میهرەبانی بۆ ماڵی یەروبال )گیدون( نیشان .بدەن بۆ هەموو ئەو چاکانەی کە کردوویەتی
وانەی سەرەکی لە چیرۆکی گیدۆن خودا شتە بەدوور لە چاوەڕوانییەکان و لوازەکان بەکاردەهێنێت :گیدژن لە ترسدا خۆی حەشاردا و وەک لوازترین خێڵەکەی لە بۆ ئەوەی بیسەلمێنێت کە سەرکەوتن لە ٣٠٠هەزارەوە کەمکردەوە بۆ ٣٢مەنەشە سەیر دەکرد .خودا بە ئەنقەست سوپاکەی لە .هێزی ئیلهییەوە دێت نەک هێزی مرژڤ
6
گیدۆن ،پیاوێکی بەهێزی ئازایەتی
سەبرگرتن لەگەڵ گومانی مرۆڤ :خودا بە سەبر و نیعمەتێکی باوەڕپێنەکراوەوە چاوی بە نائەمنییە ەووڵەکانی گیدژن و .داواکارییەکانی بۆ نیشانەکان )ئاگر و پشم( کەوت ،بە نەرمی هەنگاو بە هەنگاو باوەڕەکەی بنیات دەنا سەرکردایەتی ڕاستەقینە خۆنەویستی لەخۆدەگرێت :گیدژن بە سەرکەوتوویی سیاسەتی خێڵەکی ناسکی بەڕێوەبرد )ئارامکردنی .ئەفرایمییەکان( و بە ڕوونی دەسەڵتی پاشایەتی ڕەتکردەوە ،دان بەوەدا دەنێت کە تەنها خودا دەبێت حوکمڕانی ئیسرائیل بکات مەترسی سازشکردن لە سەرکەوتندا :سەرەڕای سەرکەوتنە باوەڕپێنەکراوەکانی ،دروستکردنی ئیفۆدی زێڕین لەلیەن گیدژنەوە بوو بە تەڵەیەکی ڕژحی )بتپەرستی( بۆ خێزانەکەی و نەتەوەکەی ،ئەمەش سەلماندی کە وریایی ڕژحی پێویستە تەنانەت -و بە .تایبەتی -دوای سەرکەوتنێکی گەورە
7