बरो समरीटन लुक ास 10:25-37 २५ तेदनां एक कायदो उबो रावून ताका पररका ददलो आनी म्ह : “गुर, सासणाचह दिवीत मे्ोवंक हां व दकतह करंक िाय?” २६ ताणह ताका म्ह : कायदां त दकतह बरयलां ? तूं कशह वाचता? २७ ताणह िाप ददली, “तुजा सव्वर दे वाचो तुजा सगळा का्िान, सगळा दिवान, सगळा ब्गान आनी सगळा मनां नी मोग कर. आनी तुजा शेिाऱयाक तुजा सारको. २८ ताणह ताका म्ह : “ तुवह बरोबर िाप ददला, हह कर आनी तूं दियेतलो.” २९ पूण ताणह सताक दनतीमान थारावंक िाय आनी िेिूक म्ह : मिो शेिारी कोण? ३० िेिून िाप ददली, “ एक मनीस िेरसलेमां तलान िेररकोक दह वलो आनी चोरां नी ताचे कपडे काडून ताका िखमी करन ताका अद् कुटो सोडून गेलो. ३१ योगायोगान एक यािक ता वाटे र दह वलो आनी ताका प्ोवन तो दु सरे वटे न वचून गेलो. ३२ तशहच एक लेवी ता िागार पावलो आनी ताका प्े लो आनी दु सरे वटे न वचून गेलो. ३३ पूण एक सामरी लोक तो भोंवताना तो थंय पावलो आनी ताका प्ोवन ताका दया आयलो. ३४ ताचे कडे न वचून ताचे िखमे तेल आनी सोरो घालून ताका आपलाच िनावराचेर बसयलो आनी ताका सरायां त वरन ताची ितनाय घेतली. ३५ दु सऱया ददसा तो गेलो तेना ताणह दोन पेन काडून सैनाक ददले आनी ताका म्ह : ताची ितनाय घे; आनी तुवह चड खच् केलार हां व परत येतकच तुका परत ददतलों. ३६ तुका ददसता, हा दतगां मदलो खंयचो शेिारी चोरां मदी ं पडलो? ३७ ताणह म्ह : “िो कोण ताचेर दया करतालो.” तेना िेिून ताका म्ह : “ िा आनी तूंय तशह कर.” बऱया समरीताची काणी (लूक 10:25-37) ही िेिूची एक फामाद बोधकथा. खरो मोग, दया आनी शेिारी मणलार खऱया अथा् न दकतह हाचेर खोलायेन दटपणी सादर केला. हां गा कथेचो सारां श ददवपी शोक-शोक दवभािन केला, ताचे उपरां त मुखेल धडे आनी वेवारीक उपेग.
1
बरो समरीटन
शोक-पद दवभािन लुक ास 10:25-28 — वदकलीची पररका आनी वड आजा पद 25: एक वकील (मोयिेसाचा कायदाचो दवदान) िेिूची पररका घेवंक उबो रावता, ताणह सासणाचह दिवीत मे्ोवंक दकतह करचह पडटलह अशह दवचारता. शोक 26: िेिून हो प् परत शासां कडे न व्ोवन िाप ददता, वदकलाक दवचारता की तो कायदो कसो वाचता. शोक 27: वकील अचूक िाप ददता, कायदाचो सारां श दोन मुखेल ततां नी ददता: सगळा का्िान, आतान, ब्गान आनी मनां तलान दे वाचो मोग करप आनी आपला शेिाऱयाचो सता सारको मोग करप (दु सरी समूत् 6:5 आनी लेवीत 19:18 हां चो संदभ्). पद २८: िेिू ताची िाप तोखणाय करता, अशह केलार दिवीत मे्टलह अशह सां गता. लुक ास 10:29-32 — प्रॉ आनी अनपेक ीत बायस् डर शोक २९: सताक नाय ददवपाक वा आपला कत्ताचो तायी मया् दीत करपाक सोदपी वकील दवचारता, "आनी मिो शेिारी कोण?" पद ३०: िेिू बोधकथाक सुरवात करता. िेरसलेम सावन िेररको मेरेनचा खडबडीत, धोकाचा रसार वतालो एक मनीस चोरां चो ब्ी पडटा. ताचे कपडे काडून उडयतात, ताका खर मारतात आनी ताका अद् वट मेलो सोडटात. शोक ३१: एक यािक ताच रसार दह वता. िखमी मनशाक प्ोवन तो उरफाटे वटे न वचून चलत रावता. शोक ३२: फुडह एक लेवी (दे व्ां तलो सहायक) पावता. तो िखमी मनशा कडे न प्यता, पूण पादी भशेन दु सरे वटे न पार करन थंयचान वता. लुक ास 10:33-35 — दया् समरीती शोक ३३: एक सामरी-ता का्ां तला िायता जू लोकां नी खोलायेन दतरसार केला आनी टाद्ला पंगडाचो वां गडी-रसार येता. िखमी मनशाक प्ोवन ताका खोलायेन करणा ददसता. शोक ३४: सामरी मनीस सर् ता मनशा कडे न वता, ताचे िखमे बां दून ताचेर तेल आनी सोरो (ता का्ां तले सामान वखदी उपचार) उपचार करता, ताका सताचा िनावराचेर बसयता, ताका सरायां त हाडटा आनी रातभर ताची ितनाय घेता. शोक ३५: दु सऱया ददसा, समरीत सरायकाराक दोन पेन (डे नारी) ददता, फुडली ितनाय घेवपा खातीर, परतून परतून येतलो आनी िालो खंयचोय अदतररक खच् भरतलों अशह उतर ददता. लुक ास 10:36-37 — वेवारीक दनशश् शोक 36: िेिू मू् प् घुंवडायता, वदकलाक दवचारता की तीन पवाशां तलो खंयचो पवाश ब्ीक शेिारी र्ण वागलो. शोक ३७: "समरीत" मणपाक सताक हाडूंक शकनादशलो, वकील िाप ददता, "िो ताचेर दया करतालो." िेिू ताका आजा करता: " वच आनी तूंय तशह कर. "
मुख ेल धडे & दिणेचे उपेग "शेि ारी" ची नवी ताया करप: शेिारी िावपाची ताया भौगोदलक, वंशीक वा समािीक मया् दां पमाण नय, तर गरिेचा कोणाकूय मोग आनी दया दाखोवपाची तयारी.
2
बरो समरीटन
परं परे चेर करणा: धम्क दगनान वा समािीक दि् मळार सद्य मोगाबगर उणोच अथ्. यािक आनी लेवी दोगां यनी मनशाचे सहानुभूतीचा मोलाचेर धम्क शुधदताय वा सोयी सां बाळ्ी. कृ तीपधान मोगः खऱया मोगाक वेवारीक, खच्क कृती करची पडटा. एक अनो्खी मनशाक परतून हाडपा खातीर सामरीयन आपलो वे्, साधनां , सुरकीतताय आनी वैयकीक सोयीचो ब्ी ददलो. पूव्व हांचेर मात करप: मदत आनी बरह पण चड करन अनपेकीत सोतां कडलान मे्टा. समािीक पूव्वहां भायर प्ोवचह आनी सगळां मदलह मनीसपण प्ोवपाचह आवान ही बोधकथा आमकां ददता.
जू आनी सामरी लोकांम दली इदतहासीक फाटभूंय पयला शहककां त जू आनी सामरी लोकां मदी ं िाली दु सानकाय फकत सौम समािीक वधा् नादशली; वंश, रािकारण आनी मु्ाता धम्क समिुतीत ं रिली ती खोलायेन रिली, शहककां नी वसास पोरनी फूट आदशली. लूक १० ता खंडां तला िेिूचा पेककां क काणयेचो नायक र्ण फेम केलो एक सामरी आयकून दकताक धको बसतलो हह पुरायपणान समिून घेवंक हो वाद कसो वाडलो तह समिूंक मदत िाता.
1. इदतहासीक दवभािन: दवभािीत मू् अॅद सररयन िैत (इ.स.प. ७२२): अॅदसररयन सामाजान उतर इझाएल राज (सामररया) दिखून घेतलह तेना तां णी िायता इझाएल लोकां क दे शां तलान धां वडावन घाले आनी परकी राश् ां क ता वाठारां त वसणूक केली. दमश वंश ः परकी वसणुककारां कडे न लग िावन उररला लोकां चे वंशि. सामरी लोक आपूण उतरे कडला िमाती ंचे (एफायम आनी मनशे) खरे , अखंड वंशि अशह मानताले, िालार िुदेय लोक तां कां एक भश "दमश वंश" वा अद् रगत मणून प्यताले, िां णी वंशीक शुधदताय आनी दवसासू उपासना हा दोनूय गिाली ंनी तडिोड केली.
2. दे वू् परतून बांदप आनी रािकीय संघ श् एजा आनी नेहे द मयाक दवरोध (इ.स.प. पांचवो शहक डो): िेरसलेम आनी दु सरह दे वू् परतून बां दपाखातीर जूदेय दनवा् दसत लोक बॅदबलोनासावन परतले तेना सामरी लोकां नी हा पकरां त सामील िावपाची पेश केली. जू फुडाऱयां नी तां कां धम्क तडिोडीचे मानून तां ची मित नयकारली. पदतकार: ताका िाप ददतना सामरी फुडाऱयां नी िेरसलेमाची पुनबास दणी करपाक क्ाव आनी खंडीत करपाक इराणी सरकाराक स्ीयपणान ल्बी केली. हाका लागून दटकपी रािकी कडूपण दनमा् ण िालह.
3. धम्क फू ट: गेर रदिम पव्त दवरु दसयोन पव्त व धा्् क उपासनेची ं थ्ां: िेरसलेमान नयकार ददला सामरी लोकां नी शेकेमा लागसारचा गेर रदिम पव्त ाचेर आपलह स ताचह दे वू् बांदलह आनी तह मोयिेसान दनयुक केलह खरह च पदवत्ान अशह सां गलह.
3
बरो समरीटन
मातशह वेग ्ह शास : सामरी लोकां नी दहबू संदेषे, बरपाव् आनी िेरसलेम परं परा नयकारन फकत सामरी पंच तंत (मोयिेसाची ं पयली ंच पां च पुसकां ) शास र्ण मान केली. सामरी दे व ्ाचो नाश (इ.स.प. ११०): हासोदनयन का्ां त जू मुखेल यािक ि्न हायरकानस हाणह सामररयाचेर घुरी घालून गेररदिम पव्ताचेर आदशलह सामरी दे वू् नश केलह तेना तणाव उक्पाचा पां वकार पावलो. हा नाशाक लागून दप्गां नी खोलायेन परवर दतडक दसमहट िाली.
4. िेि ूच ा सेवेच ा का्ांत पयला शहक कांत ली वास वताय नता कराराचा का्ामेरेन हा फूटाचो ददसपटा दिणेचेर पररणाम िालो:
टा्प आनी समािीक अंत र: गॅलील आनी िुदेया हां चेमदी ं पवास करपी जू पवाशां नी खूबदां ि्ड् न नं यचा दे गणां तलान व्व्ू न खास करन सामरी वाठारां त पावल दवरचह नय मणून व्व्टाले. सांसृ तीक दधटाय: जू मनशाक "समरीत" मणप हो एक गंभीर अपमान आदशलो, तां कां पाखंडी वा धम्तागी मणपा बरोबर (िुवां व 8:48 त ददसता). अपदवत घडणुक ो: फॅलवयस िोसेफस हाचा इदतहासीक दववरणापमाण िेिूचा तरणाटा का्ा भोंवतणी ं िेरसलेम दे व्ाक अशुधद करपाखातीर िेरसलेम दे व्ाचा का्ां त गुयपणान मनशां ची ं हाडां दशंपडून दवरली.ं
हो संदभ् बोधकथा दकताक वाडयता
िेना वदकलान दवचारलह "आनी मिो शेिारी कोण?" लुकास 10:29 त ताणह एक दशमेची रे खा अपेका केली"शेिारी" फकत कायदाक पा्ो ददवपी जू नागररकां क लागू िाता हाची पुषी. िेिून िेनां सामरीक कथहत व्ख करन ददली: द हीरो श्क फॅ क र: आयकपां क पादी, लेवी आनी इझाएल सामान लोकां ची कथा्क दतकोण अपेका आदशली. दतसऱया स्टां त दतरसार केला समरीताक दवरन तां ची सां सृतीक अपेका पुरायपणान मोडून उडयली. गदतशीलताय उलटप: िखमी जू मनशाक आपलह दिवीतभर आपला सोपूत घेदतला दु सानाचेर आदारन रावचह पडलह . शेि ारचा मोगाची नवी ताया करप: दया इदतहासीक दु सास, पूव्वह आनी समािीक दशमेकडे न दु ल्क करता हह िेिून दसधद केलह. फाटभूंय प्ोवन गरिेचा कोणाकूय दया्पणान कृती करन खरी शेिारी दाखयतात.
दै व ी दया दवरु स ताक नाय ददवपी कायदे श ीरपणाचे आमूल ाव स भाव बऱया समरीताची बोधकथा चड करन दया्पणाची नैतीक सुचोवणी मणून वाचतात, पूण ताची मु्ावी धम्शासीय खोलाय खूब खोल वता. हा वां टां तलो एक मताचो धम्शासीय दवशय मळार द रे दडकल नेच र ऑफ दडवायन मस् दवरु सेल -िलस फादयंग लीगदलिम .
4
बरो समरीटन
हा दवशयाची तीन आयामां तलान एक पररका हां गा ददला:
1. स ताक नाय ददवप दवरु का्िाचह रपांत र संवादाची सुरवात कायदे शीर आनी धम्शासीय वादां तलान िाता:
वदकलाचो हे तू: शोक २९ वशपणान नोंद करता की वदकलान दवचारलह "आनी मिो शेिारी कोण?" कारण तो "स ताक नाय ददवपाची इत ा" करतालो. तो एक अचूक कायदे शीर ताया सोदतालो, िी ताका ताचा कत्तां भोंवतणी एक दशमो काडपाक मे्टली- एक रे खा िी ताचह कत्त खंय सोंपता आनी खंय तो सोयीन मोग करप बंद कर ं क शकता हह दचन ददताली. धम्श ास ीय संघ श्: वदकलान धम्कतायेक कायदे शीर मया् देची तपासणी व्े री अशह मानलह . िेिू नीतीक का्िाची एक पररल्ती र्ण परतून फेम करता िी दबनशत् मोगान सताक तक करता. दवपरीतताय: खरी दे वभकी आमी आमचा कत्तां ची दकतले संकुचीत ताया करतात हाचे वयलान मेिूंक मे्ना, पूण आमी दे वाची दया दकतले तापकपणान वाडयतात हाचे वयलान.
2. करणाबगर संस ार शुध दतायेच ो भम
पादी आनी लेवी हां चो आवाव धम्क पाधाना दवशी ं एक मताची धम्शासीय दशटकावणी उिवाडाक हाडटा: शुध दताय कायदे दवरु विनदार गिाली: पोरना कराराचा कायदा खाला मेला कुडीक हात लायलार पादी दवधीपुव्क अशुधद िातालो (लेवी 21:1). रसार ब्ी "अद् मेलो" (लूक 10:30). पादी वा लेवीन थां बून ताका मेलो मेळ्ो िालार तां कां दवधीपुव्क अशुधद िावपाचो धोको आसतालो, आपली ं धम्क कत्तां खंडीत िातात आनी समािां त उबे रावताले. The Misplaced Priority: तां णी नैदतक पदाथा् परस संसार साव्े क पाधान ददलह . िेिू पुराय सुवात्त सतत दशकयता की मोग, दया आनी मनशाचह दिवीत दवधीपुव्क पोटोक्ल (दे खीक, सबाथाक बरे करप) हां कां आडख् हाडटा. धम्श ास ीय अंत र्ष ी: मनशाक मनशाचा दु खापसून वेग्ो करपी धम्, ताका ताचेकडे न बाध करचेपरस, दे वाचह चररत दाखोवंक अपेशी थारता.
3. शुे चह ख रे मेट् ीक र्ण दया िेिू वदकलाचा सुरवातीचा प्ाचा पुराय पतकां त बदल करता: वदकलान दवचारलह:
िेिून िाप ददली:
"मिो शेि ारी कोण?" (फोकस: मिो मोग मे्ोवपाक कोण पात थारता?)
"हा दतगां मदलो खंय चो ताका आदशलो?" (फोकस: हां व कसलो मनीस िावन आसां ?)
5
शेि ारी
बरो समरीटन
सद्य कृ पा: सामरीची दया खच्क, धोकाची आनी दबनशत् आदशली. ताणह धोकाचा रसार आपली सुरकीतताय धोकां त घालून सताचह तेल आनी सोरो वापरलो, माउं ट सोडलो, आपले पयशे खच् केले आनी चड फारीक करपाक परत येवपाचह उतर ददलह. दे व ाचा स भावाचह पदतदबंब ीत करप: बायबलां तला धम्शासां त दया ( दहबू भाशहत hesed , वीक भाशहत eleos ) ही फकत सहानुभूतीची भावना नय; ती कराराची, सद्य करणा. ताका दु सान मानपी कोणाक तरी मे्ूंक नादशली कृपा करन सामरी दे वाचा कृपेची पदतमा िाली.
इदतहासीक रपका्क अथ् (द्स ांव शास ीय नदर) २. इगि्चा इदतहासां त सुव्चा धम्शासजां क (दे खीक ऑगसीन, ऑररिन आनी द्सोसम) हा बोधकथहत एक खोलायेन द्स ांव शास ीय दवशय रिला प्यलो: पडलो पवासी: नीदतमत काडून घेदतलो आनी पातकां नी िखमी िालो मनीसपण, पडला संवसाराचा रसार अद् कुटो मेलो सोडलो. यािक आनी लेव ी: कायदो आनी ब्ी ददवपाची वेव्ा, िी मनशाचा पडटापणाक पा्ो ददवंक शकताली पूण ताका बरे करपाची वा वाचवपाची तां क नादशली. बरो समरीतान: १. िेिू द्स ाक स ता —धम्क आ्ापनान दतरसार केलो, नयकारलो आनी भायलो मनीस मणून प्यलो, तरी लेगीत मनीसपण मरत आदशला सुवातेर सर् येतालो. तेल , सोरो आनी सराय: दै वी कृपा, पदवत आ्ो आनी तो परत येयसर बरे करपा खातीर अभयारण र्ण इगि्. पाथमीक इदतहासीक संदभ् एक नैतीक आनी कराराचो धडो आसतना, ही पारं पारीक द्सशासीय नदर आमी फकत हे रां क आमूलाव दया दाखोवंक शकतात कारण आमी आधाल्क ररतीन दनराधार आसतना द्सान पयलेच खेपे आमचेर आमूलाव दया दाखयली अशह उिवाडाक हाडटा.
6