हाताचा आदारान तांदूळ कसो पिकोवचो स् ि -बाय-स् ि (रोिण त् कािणी म्र् नची लागवड पपरया) शमीक कामाचो ना, श्त ीचोय दु स ास करचो नय, जी सगळांत उं च्ल ा मनशान न्म ला. उिद् श क 7:15
धवो तां दूळ िुरायिणान हातां तलान तयार करि-मुठीभर पबयो त् तुमचा थाळीत ं ला तयार क्ला कडणा म्र्न-ही एक खोलाय्न िारं िारीक, शमीक पपरया आसून ती तां दळाचा जातीच्र आदारन अदमासाक 3 त् 5 मयन् चलता.
1. पबयो तयार करि आनी अंकु रण
रोवच् ियली ं तुमची ं पबयो पनरोगी आसात आनी अंकुरिाक तयार आसात हाची खाती करची िडटा. फोट चांचणी: तुमची ं तां दळाची ं पबयां पनवळ उदकाचा (वा मीठ उदकाचा बालीत ं ) बुडयतात. तां कां हालोवन वयर उडिी खंयचीय पबयो उडोवचो, कारण ती ं ररती ं वा िोकळी ं आसतात. तळाक बुडिी पनरोगी पबयो दवरात.
1
सगळांत उं च्ल ा मनशान थारापयल ा शमीक वावराचो आनी श्त ीचो दु स ास करचो नय. उिद् श क 7:15
पभजोवि आनी उबे करि: पनरोगी पबयो गोडा उदकां त 24 वरां पभजोवि . उिरां त उदक काडून ओलसाणीची ं पबयां सावळ् चा आयदनां त दवरची ं वा ओलसाणीचा िोतयेत आनीक २४ त् ३६ वरां गुठ लायतात आनी ती ं आदी ं अंकुरीत जायसर (लान धवी ं मुळां भायर सरिाक लागतली)ं .
2. जमीन तयार करि आनी रोवि
तां दळाचा सुरवातीचा काळां त उदक आनी मातय्चे बारीकसाण्न व्वसािन करचे िडटा. नस्र ी ब्ड: मातय्चो एक लानसो भाग (तुमचा मुख्ल रोिण वाठाराचा आकाराचो सुमार दशमां श) कुशीक दवरचो. रोंियो वाडोविा खातीर तुमची ं िूव् अंकुरीत पबयो हा ओला पबयाणां चा मळार एकसारकी ं नां गरची,ं िातळी ं करची ं आनी पसारीत करची.ं मुख ्ल श्त ाची तयारी: तुमची ं रोिां नस्रीत ं सुमार २० त् २५ दीस वाडत आसतना तुमचा मुख्ल श्तां त २ त् ३ फावटी ं नां गरन आनी हरण करन माती मोडची. श्तां त कां य सेमी. रोिणी: २० पदसां ची ं रोिां नस्रीत ं लान हळू च ओडून, मुळां वयलान पचखल धुवन गुठलायतात. िोंदा आपशला मुख्ल श्तां त वचून दर "दोंगराक" हातां तलान 2 त् 3 रोिां पचखलां त धुकळू न, अंदाज् 20 सेमी.
3. पिकाचे व्व स ािन आनी कािणी
उदक आनी तण काडि: वनसतीचा काळां त श्तां त उथळ उदकाची िातळी (२ त् ५ सेमी.) दवरन सैमीक ररतीन तण वाड दामची. तण पदसलार रोिला उिरां त सुमार ३ आनी ५ सपकां उिरां त हातान ओडून घ्वचे.
2
सगळांत उं च्ल ा मनशान थारापयल ा शमीक वावराचो आनी श्त ीचो दु स ास करचो नय. उिद् श क 7:15
पनचरो करि: कािणी करच् ियली ं सुमार ७ त् १० दीस-ज्ना कडणां भां गर-हळडु वी ं जातात आनी श्त तयार जाता-त्ना श्तां तलान उररले सगळे उदक काडून उडोवचे मणज् माती सुकता. कािणी: सुमार ८०-८५% कडणां तणाचो रं ग जाल् उिरां त जमनीवयलान सुमार १५ त् २५ सेमी. कािल्ल् दां ड् मातश् सुकिाखातीर थोडो व्ळ सुया् क दवरतात.
4. मळणी, सुक वि आनी हाताचा आदारान दळि
भात (कठीण खां दां त बंद क्लो खरखरीत तां दूळ) उरता . हाचे खाविाक योग धवा तां दळां त रिां तर करिाक पनमाणी ं तीन िावलां करची ं िडटात: १. मळि: तणािसून कडणां हाताचा आदारान व्गळी ं करतात. कां ड धरन लां कडी मळणीचा र् काक वा वडला लां कडी ि्टी पभतर जबरदसीन मारन हे कर ं य्ता. Winnowing & Drying: वाऱयाचा पदसा उं चाय्वयलान मपळली ं कडणां ओतची,ं वा सिाट पवपणली टोिली वािरात, जाका लागून वारे हलके खरखरीत, धुल आनी ररती ं कडणां उडयतात. पनवळ भात चटय्च्र वा पनवळ काँ रीटाचा माळय्र सुया् िोंदा २ त् ३ दीस िातळावचो, ओलसाण सुमार १३-१४% म्र्न दे वम्र्न वारं वार घुंवडावचो. हाताचा आदारान दळि (Pounding): सुकयले भात खोल लां कडी वा फातराचा गाळां त घालचे. जड लां कडी मुसल वािरन कडणां लयबद ररतीन कुडकुडची.ं कण, मुसल आनी गाळ हां च्मदला घश्णाक लागून भायल् कठीण कािड् फाटीं िडटल् आनी पभतरलो कोंडाचो थर घां सून वचतलो. पनमाणी पनतळसाण: व्ळाव्ळार कुडकुपडले पमशण काडून उडोवचे आनी तुमची पवनोपवंग ट् ् वािरन चकचकीत क्ली ं कूि उडयतात, पनवळ, चकचकीत धव् तां दळाच् कण उररला खंयचाय कोळशािसून वा मोडून िडला कुडकां तलान व्गळ् करतात.
जागतीक अन सुर का हातूंत तांदळाची म्ाची भुप मका तां दूळ फकत आहारां तलो एक मुख्ल िदाथ् नय तर खूब चड; संवसारीक अन सुरका, अथ्क ससरताय आनी समाजीक बऱयािणाचो तो एक मुळावो खां ब. संवसारां तला अदा् िरस चड लोकां क िोसवण पदवि, ताची
3
सगळांत उं च्ल ा मनशान थारापयल ा शमीक वावराचो आनी श्त ीचो दु स ास करचो नय. उिद् श क 7:15
उिलबताय, िरवडिी आनी उतादन ससरताय हां कां लागून अबां नी लोकां क उिासमारी आनी गररबींतलान सुटका म्ळूं य्ता काय ना हे थ्ट थारता.
1. वड पमाणांत कॅ लरी आनी िोशण अवलंब न जागतीक िावणी: संव सारीक ३.५ अब िरस चड लोक -मुख्लिणान आपशया खंडां त, िूण आप्का आनी लॅटीन अम्ररक्चा कां य वाठारां नी चडां त चड-पदसाळां तला उणां त उणा २०% कॅलरी खातीर तां दळाच्र आदारन आसात. ऊजा् बुन ाद: काब्हायड् ् टां चो दाट सोत म्ण तां दूळ रोखडीच आनी सुलभ उजा् पदता, द् खून उणा उतनाचा लोकसंख्खातीर जंय पवंगड पवंगड अन पनवड मया् दीत आसूं य्ता थंय तो म्ाचो थारता. सूक िोशक त्ांच ी तांक : मुळावा उज्भायर जैव संव पध्त तांदूळ (द् खीक- वापडला जीवनस्ां आनी खपनजां खातीर िोसिी वा अपभयां पतकी क्ली ं जाती) सारपकला आपव्ला पगतीत ं लान पलपिली उिासमारी आनी िोशणाची उणीव हां च्आड झुजिाची तां दळाची भुपमका स् जाता.
2. अथ्क उदरपनवा्ह आनी गामीण सस रताय लान श्त कारांची श्त ी: संवसारभरां तला शेकडां नी लाखां नी लान श्तकारां क भाताची लागवड हो उतनाचो आनी रोजगाराचो मुख्ल सोत म्ण काम करता, तातूंतल् जायत् जाण लान जमनीच्र काम करतात. गांव पगरी अथ्व्व स ा् मुख्ल उतादक पद् शां त लागवड, कािणी, दळि, य्रादारी आनी पकरकोळ व्िार हां चो आसाव आपशली िुराय थळावी अथ्व्वसा भाताचा मोलाचा साखळी भोंवतणी घुंवता. जागतीक व्िार् तां दूळ हो आं तररा्् ीय व्िारां त खूब व्िार जाता आनी मुख्ल िुरवणदारां कडलान पनया् त जाविी उतार-चढावाचो संवसारीक अन बाजारां तला ससरताय्च्र थ्ट िररणाम जाता.
3. समाजीक-राजकी सस रताय आनी दर पनयंत ण अन संक ् आडावि: शारां तला आनी गां वपगऱया वाठारां तला कामगार वगाग तला लोकसंख्खातीर तां दूळ हे मुख्ल आहार आपशलान ताचा दरां त अचकीत वाड जालार कणां त अन असुरकीतताय आनी चलनवाड खर जावंक शकता. नागरी अशांत ताय टाळि: अससर तां दळाची बाजारि्ठ आनी खर उणाव हाका लागून समाजीक अससरताय आनी पनश्ध वड पमाणां त जावंक शकतात हे इपतहासां तलान िरत िरत पदसून आयलां . ताका लागून सरकारां तां दळाक रणपनतीची रा्् ीय संिती मानतात, वारं वार रा्् ीय बफर सां ठो सां बाळटात आनी द् शी लोकसंख्ची राखण करिाखातीर पनया् तीच्र पनयंतण दवरतात.
4. तांदळाचा सुर क्क तो ड ं पदविी की दाब फुडाराक तां दळाची सुरकीतताय पतगोवन दवरिाक अिूव् आडम्ळी ं य्तात:
4
सगळांत उं च्ल ा मनशान थारापयल ा शमीक वावराचो आनी श्त ीचो दु स ास करचो नय. उिद् श क 7:15
हवामानांत ल् बदल: हवामानां तल् अतंत घडणुको, अदमासाक य्वंक शकना असो िावस, वाडिी तािमान आनी दया् िातळे त वाड जालान तां दूळ उतादन करिी गंभीर नं यां चा पतभुज वाठारां क (द् खीक म्कां ग पतभुज वाठार) धोको पनमा् ण जाता. उदकाचो उणाव: िारं िारीक भाताची श्ती अिवादातक ररतीन उदकाची गरज आसता. भूंयगत उदकाचो िां वडो उणो जालान आनी दु कळाक लागून सदाच् पशंिणावळ िदती पतगोवन दवरि कठीण जाता. लोकसंख ्च ी वाड: संवसारीक अनधानाची मागणी वाडत आसा, ताका लागून आकुंचन जाविी पिकाळ जमनीच्र उतन वाडोविाखातीर श्तकी नवपनमा् ण सतत करचे िडटा.
5