Inyenyeri mu Byanditswe Byera Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
Pentateuch Imana irema ibinyarumuri bibiri binini: urumuri runini rwo gutegeka amanywa, n'uruto rwo gutegeka ijoro, irema n'inyenyeri. Itangiriro 1:16 Amuzana hanze, aramubwira ati “Reba ijuru ubare inyenyeri niba ushobora kuzibara.” Aramubwira ati “Uko ni ko urubyaro rwawe ruzaba.” Itangiriro 15:5 Nzaguha umugisha, kandi nzagwiza urubyaro rwawe nk'inyenyeri zo mu ijuru, n'umusenyi wo ku nkombe z'inyanja, kandi urubyaro rwawe ruzafata amarembo y'abanzi barwo; Itangiriro 22:17 Nzagwiza urubyaro rwawe nk'inyenyeri zo mu ijuru, kandi nzaha urubyaro rwawe ibi bihugu byose, kandi mu rubyaro rwawe amahanga yose yo mu isi azaherwa umugisha; Itangiriro 26:4 Arongera arota inzozi, azibwira bene se, ati “Dore nongeye kurota inzozi, kandi izuba n’ukwezi n’inyenyeri cumi n’imwe biranyunamira.” Itangiriro 37:9 Ibuka Aburahamu, Isaka na Isirayeli, abagaragu bawe, abo warahiye ubwawe, ukababwira uti 'Nzagwiza urubyaro rwawe nk'inyenyeri zo mu ijuru, kandi iki gihugu cyose navuze nzagiha urubyaro rwawe, kandi bazacyigarurira iteka ryose.' Kuva 32:13 Nzamubona ariko si ubu, nzamureba ariko si hafi: Inyenyeri izaturuka muri Yakobo, inkoni y'ubwami izava muri Isirayeli, ikubite impande za Mowabu, irimbure abana bose ba Sheti. Kubara 24:17 Uwiteka Imana yanyu yarabagwije, none dore mungana n'inyenyeri zo mu ijuru ubwinshi. Gutegeka kwa Kabiri 1:10 Kandi ntukarebe amaso yawe ureba mu ijuru, kandi nubona izuba, n'ukwezi, n'inyenyeri, ingabo zose zo mu ijuru, ugateshwa kubiramya no kubikorera, ibyo Uwiteka Imana yawe yagabanyirije amahanga yose yo munsi y'ijuru ryose. Gutegeka kwa Kabiri 4:19
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
Ba sogokuruza bawe bamanutse bajya muri Egiputa bari abantu mirongo irindwi, none Uwiteka Imana yawe yagugwije nk'inyenyeri zo mu ijuru ubwinshi. Gutegeka kwa Kabiri 10:22 Kandi muzasigara muri bake, nubwo mwari inyenyeri zo mu ijuru mu bwinshi, kuko mutumviye ijwi ry'Uwiteka Imana yanyu. Gutegeka kwa Kabiri 28:62
Amateka Zarwanye ziri mu ijuru, inyenyeri zirwanya Sisera mu nzira zazo. Abacamanza 5:20 Ariko Dawidi ntiyabaraga umubare w'abari bafite imyaka makumyabiri cyangwa abatarayigezaho, kuko Uwiteka yari yaravuze ko azagwiza Abisirayeli bakaba inyenyeri zo mu ijuru. 1 Ngoma 27:23 Nuko dukorana umurimo, kimwe cya kabiri cyabo bafataga amacumu kuva mu gitondo kugeza inyenyeri zigaragaye. Nehemiya 4:21 Abana babo warabagwije nk'inyenyeri zo mu ijuru, ubageza mu gihugu wari warasezeranyije ba sekuruza ko bazakinjiramo bakacyigarurira. Nehemiya 9:23 Inyenyeri zo mu mwijima waho nizicure, zitegereze umucyo ariko ntuwubone, kandi ntizibone umucyo ukeye. Yobu 3:9 Ni yo itegeka izuba ntirirase, kandi igafunga inyenyeri. Yobu 9:7 Imana ntiri hejuru y'ijuru, kandi reba uburebure bw'inyenyeri, ukuntu ziri hejuru cyane! Yobu 22:12 Reba ukwezi ariko ntikurabagirana, ndetse n'inyenyeri ntizitunganye mu maso yayo. Yobu 25:5 Ubwo inyenyeri zo mu gitondo zaririmbaga hamwe, n'abana b'Imana bose barangururaga impundu? Yobu 38:7
Ubusizi Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri washyizeho, umuntu ni iki kugira ngo umwibuke, n'umwana w'umuntu kugira ngo umugendere? Zaburi 8:3-4 Ukwezi n'inyenyeri bitegeke nijoro, kuko imbabazi ze zihoraho iteka ryose. Zaburi 136:9 Abara inyenyeri, azita zose mu mazina yazo. Zaburi 147:4 Nimumushime, zuba n'ukwezi: nimumushime, inyenyeri zose z'umucyo. Zaburi 148:3 Mu gihe izuba, urumuri, ukwezi, inyenyeri bitazibagirana, n'ibicu bitazongera kugaruka imvura imaze kugwa. Umubwiriza 12:2
2
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
Ubuhanuzi Kuko inyenyeri zo mu ijuru n'amatsinda yabyo bitazatanga urumuri rwabyo, izuba rizacura umwijima rigiye kuva, kandi ukwezi ntikuzatanga urumuri rwako. Yesaya 13:10 Kuko wibwiye mu mutima wawe uti: “Nzazamuka mu ijuru, nzashyira intebe yanjye hejuru y’inyenyeri z’Imana, kandi nzicara ku musozi w’iteraniro, mu mpera z’amajyaruguru.” Yesaya 14:13 Urananiwe n'inama zawe nyinshi, none abapfumu b'inyenyeri, abareba inyenyeri, n'abahanura ukwezi kose, nibahaguruke, bakurokore ibi bizakugeraho. Yesaya 47:13 Uwiteka, we utanga izuba ngo ribe urumuri ku manywa, n'amategeko agenga ukwezi n'inyenyeri ngo bibe urumuri nijoro, uhindura inyanja imiraba yayo irangurura, izina rye ni Uwiteka Nyiringabo. Yeremiya 31:35 Kandi igihe nzakuzimya, nzatwikira ijuru, inyenyeri zaryo zicurame, izuba nzaritwikira igicu, kandi ukwezi ntikuzatanga urumuri rwako. Ezekiyeli 32:7 Irakura igera ku ngabo zo mu ijuru, ijugunya zimwe mu ngabo n'inyenyeri hasi, irazikandagira. Daniyeli 8:10 Kandi abanyabwenge bazarabagirana nk'urumuri rwo mu kirere, n'abahindurira benshi gukiranuka bazarabagirana nk'inyenyeri iteka ryose. Daniyeli 12:3 Isi izatigita imbere yabo, ijuru rizatigita, izuba n'ukwezi bizacura umwijima, inyenyeri zizahagarika kumurika kwazo. Yoweli 2:10 Izuba n'ukwezi bizacura umwijima, inyenyeri na zo zizakuraho urumuri rwazo. Yoweli 3:15 Mushake uwaremye inyenyeri ndwi na Oriyoni, agahindura igicucu cy'urupfu igitondo, agahindura umunsi umwijima n'ijoro, agahamagara amazi yo mu nyanja akayasuka ku isi: Uwiteka ni ryo zina rye. Amosi 5:8 Ariko mwikoreye ihema rya Moloki wanyu na Kiwuni amashusho yanyu, inyenyeri y'imana yanyu, mwiremeye ubwanyu. Amosi 5:26 Nubwo wazamuka nk'ikizu, cyangwa ukaba washyira icyari cyawe mu nyenyeri, nzakumanurayo,” ni ko Uwiteka avuga. Obadiya 1:4 Wagwije abacuruzi bawe kuruta inyenyeri zo mu ijuru, inzige ziranyagira zikaguruka. Nahumu 3:16
Ivanjiri n'Ibyakozwe n'Intumwa Bati “Uwavutse ari he Umwami w’Abayuda?” Twabonye inyenyeri ye iburasirazuba, tuje kumuramya. Hanyuma Herodi ahamagara ba banyabwenge mu ibanga, ababaza igihe inyenyeri yabonekeye. Bamaze kumva ibyo umwami avuze baragenda, maze inyenyeri babonye mu burasirazuba ibajya imbere kugeza ubwo igeze ihagarara hejuru y'aho umwana yari ari. Babonye inyenyeri, bishima cyane. Matayo 2: 2,7,9,10
3
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
Nyuma y’amakuba y’iyo minsi, izuba rizacura umwijima, ukwezi ntikuzavamo urumuri, inyenyeri zizagwa ziva mu ijuru, n’imbaraga zo mu ijuru zizahungabana. Matayo 24:29 Inyenyeri zo mu ijuru zizagwa, n'imbaraga zo mu ijuru zizahungabana. Mariko 13:25 Kandi hazabaho ibimenyetso ku zuba no ku kwezi no ku nyenyeri, kandi ku isi amahanga azaba afite umubabaro mwinshi, inyanja n'imiraba bihinda umushyitsi. Luka 21:25 Ni koko, mwatwaye ihema rya Moloki n'inyenyeri y'imana yanyu Refani, ibishushanyo mwakoze kugira ngo mubisenge, nanjye nzabajyana hakurya ya Babiloni. Ibyakozwe n'Intumwa 7:43 Nuko mu minsi myinshi izuba cyangwa inyenyeri bitagaragara, kandi inkubi y'umuyaga ikaze ikadukubita, icyizere cyose cyo kurokoka cyararangiye. Ibyakozwe n'Intumwa 27:20
Amabaruwa Hariho ubwiza bw'izuba, n'ubwiza bw'ukwezi, n'ubwiza bw'inyenyeri, kuko inyenyeri imwe itandukanye n'indi mu bwiza. 1 Abakorinto 15:41 Ni cyo cyatumye havuka umwe, uwo na we wari umeze nk'uwapfuye, abantu benshi nk'inyenyeri zo mu ijuru, kandi bangana n'umusenyi wo ku nkombe y'inyanja batabarika. Abaheburayo 11:12 Kandi dufite ijambo ry’ubuhanuzi rikomeye kurushaho, kandi muzaba mukoze neza nimuryitondera, nk’urumuri rumurikira ahantu hijimye, kugeza ubwo bucya, n’inyenyeri yo mu gitondo ikaraba mu mitima yanyu. 2 Petero 1:19 Ni imiraba y'inyanja ishyuha, ifuro ry'ibiteye isoni byayo, ni inyenyeri zizerera, zabikiwe umwijima w'icuraburindi iteka ryose. Yuda 1:13
Ibyahishuwe Yari afite mu kuboko kwe kw'iburyo inyenyeri ndwi, mu kanwa ke hasohokaga inkota ityaye ifite ubugi bubiri, kandi mu maso he hari nk'izuba rimurikira mu mbaraga zaryo. Ibanga ry'inyenyeri ndwi wabonye mu kuboko kwanjye kw'iburyo, n'ibitereko birindwi by'izahabu. Inyenyeri ndwi ni abamarayika b'amatorero arindwi, kandi ibitereko birindwi by'amatara wabonye ni byo matorero arindwi. Ibyahishuwe 1: 16,20 Ubwire umumarayika w'itorero rya Efeso uti: “Ufite inyenyeri ndwi mu kuboko kwe kw'iburyo, ugenda hagati y'ibitereko by'amatabaza birindwi by'izahabu aravuga ati: Ibyahishuwe 2:1 Kandi nzamuha inyenyeri yo mu rukerera. Ibyahishuwe 2:28 “Kandi andika umumarayika w’itorero ry’i Sarudi uti: Ufite Imyuka irindwi y’Imana n’inyenyeri ndwi aravuga ati: Nzi imirimo yawe, ko ufite izina ry’uko uri muzima, nyamara ukaba warapfuye.” Ibyahishuwe 3:1 Inyenyeri zo mu ijuru zigwa ku isi, nk'uko igiti cy'umutini gihunguka imbuto zacyo zishaje, iyo kinyeganyejwe n'umuyaga mwinshi. Ibyahishuwe 6:13
4
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
Marayika wa gatatu avuza impanda, inyenyeri nini cyane iragwa iva mu ijuru, yaka nk'itara, igwa ku gice cya gatatu cy'inzuzi no ku masoko y'amazi. Inyenyeri yitwa Umuravumba, kimwe cya gatatu cy'amazi gihinduka umuravumba, abantu benshi bicwa n'amazi kuko yashariraga. Marayika wa kane avuza impanda, igice cya gatatu cy'izuba kirakubitwa, igice cya gatatu cy'ukwezi n'igice cya gatatu cy'inyenyeri birakubitwa, bityo igice cya gatatu cyabyo cyijimye, amanywa ntabone kimwe cya gatatu cyayo, n'ijoro na ryo. Ibyahishuwe 8: 10-12 Marayika wa gatanu avuza impanda, mbona inyenyeri iguye ku isi ivuye mu ijuru, ihabwa urufunguzo rw'ikuzimu. Ibyahishuwe 9:1 Nuko mu ijuru haboneka igitangaza gikomeye: umugore wambaye izuba, ukwezi munsi y'ibirenge bye, no ku mutwe we afite ikamba ry'inyenyeri cumi n'ebyiri. Umurizo wacyo ukurura kimwe cya gatatu cy'inyenyeri zo mu ijuru, uzijugunya ku isi: icyo kiyoka gihagarara imbere y'umugore wari ugiye kubyara, kugira ngo kirye umwana we namara kubyara. Ibyahishuwe 12: 1,4 Jyewe Yesu nohereje marayika wanjye kubahamya ibyo mu matorero. Ndi umuzi n'urubyaro rwa Dawidi, ndi inyenyeri irabagirana yo mu rukerera. Ibyahishuwe 22:16
Inyandiko zitahumetswe Ku munsi wa kane wategetse ko izuba rirabagirana, ukwezi kukamurikira, n'inyenyeri zikagenda neza. 2 Ezayi 6:45 Kandi ko amasura y'abakoresheje uburibwe azabengerana hejuru y'inyenyeri, mu gihe amasura yacu azaba yijimye kurusha umwijima? 2 Esdras 7:55 Bazakubitana, kandi bazakubitana inyenyeri nyinshi ku isi, ndetse n'inyenyeri yabo bwite, amaraso azaba kuva ku nkota kugeza ku nda, Imiyaga ikomeye izaturuka iburasirazuba, iwufungure, maze igicu yazamuye mu burakari bwe, n'inyenyeri yazamuye kugira ngo itere ubwoba umuyaga w'iburasirazuba n'uw'iburengerazuba, bizarimburwa. Ibicu binini kandi bikomeye bizabyibuha byuzuye uburakari, n'inyenyeri, kugira ngo bitere ubwoba isi yose n'abayituye, kandi bazasuka inyenyeri iteye ubwoba hejuru y'ahantu hose ho hejuru n'aho hejuru. Bazayigera bayigote, inyenyeri n'uburakari bwose bazayisukaho, hanyuma umukungugu n'umwotsi bizazamuka bigere mu ijuru, kandi abayikikije bose bazayiririra. 2 Esdras 15:35 ,39-40,44 Mu ijambo rye niho inyenyeri zaremwe, kandi azi umubare wazo. 2 Ezayi 16:56 Imiterere y'imyaka, n'aho inyenyeri ziherereye: Ubwenge bwa Salomo 7:19 Kuko ari mwiza kurusha izuba, kandi arusha inyenyeri zose: iyo agereranywa n'urumuri, aboneka imbere yarwo. Ubwenge bwa Salomo 7:29 Yahaye intungane ibihembo by'imirimo yabo, abayobora mu buryo butangaje, kandi ababera ubwihisho ku manywa, n'urumuri rw'inyenyeri nijoro; Ubwenge bwa Salomo 10:17 Ariko babonye umuriro, umuyaga, ikirere cyihuta, uruziga rw'inyenyeri, amazi ashyushye, cyangwa urumuri rwo mu ijuru, nk'imana zigenga isi. Ubwenge bwa Salomo 13:2
5
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
Nta mbaraga z'umuriro zashoboraga kubamurikira: ndetse n'umuriro w'inyenyeri ntiwashoboraga kwihanganira kumurika iryo joro ribi. Ubwenge bwa Salomo 17:5 Ubwiza bw'ijuru, ubwiza bw'inyenyeri, umurimbo utanga urumuri mu mpinga z'ijuru ry'Uwiteka. Umubwiriza 43:9 Ni cyo cyatumye amwizeza amurahira ko azaha amahanga umugisha mu rubyaro rwe, kandi ko azagwiza nk'umukungugu w'isi, kandi ko azakuza urubyaro rwe nk'inyenyeri, kandi akabaha umurage kuva ku nyanja kugeza ku yindi, no kuva ku ruzi kugeza ku mpera y'isi. Umubwiriza 44:21 Yari ameze nk'inyenyeri yo mu rukerera iri mu gicu, kandi yari ameze nk'ukwezi kuzuye. Umubwiriza 50:6 Inyenyeri zamurikiraga mu masaha yazo, zishima, iyo azihamagaye ziravuga ziti “Turi hano,” bityo zimurikira uwaziremye zinezerewe. Baruki 3:34 Kuko izuba, ukwezi n'inyenyeri, kuko biba byaraka kandi bitumwa gukora imirimo yabyo, biramwumvira. Ibaruwa ya Yeremiya 1:60 Abo wababwiye ukabasezeranya ko uzagwiza urubyaro rwabo nk'inyenyeri zo mu ijuru, n'umusenyi wo ku nkombe z'inyanja. Isengesho rya Azariya 1:13 Mwa nyenyeri zo mu ijuru mwe, nimusingize Uwiteka: nimumusingize kandi mumuhe icyubahiro iteka ryose. Isengesho rya Azariya 1:41 Kandi uwo mugabo, watekerezaga mbere gato yuko ashobora kugera ku nyenyeri zo mu ijuru, nta muntu washoboraga kwihanganira gutwara kubera impumuro ye idasanzwe. 2 Abamakabe 9:10
Henoki Kandi iyerekwa ryanyeretswe ritya: Dore mu iyerekwa ibicu byarantumiye, igihu kirampamagaye, inzira y'inyenyeri n'imirabyo biranyaruka binyihutisha, maze umuyaga wo mu iyerekwa untera kuguruka uranzamuka, uranjyana mu ijuru. Igisenge cyacyo cyari nk'inzira y'inyenyeri n'imirabyo, hagati yacyo hari abakerubi b'umuriro, kandi ijuru ryabo ryari ritukuye nk'amazi. Kandi hasi hari umuriro, hejuru yacyo hari imirabyo n'inzira y'inyenyeri, kandi igisenge cyacyo cyari umuriro waka. Henoki 14: 8, 11, 17 Kandi nabonye ahantu h'ibinyarumuri n'ububiko bw'inyenyeri n'inkuba no mu nyenga y'ikuzimu, aho umuheto n'imyambi n'umutako byabyo byari biri, n'inkota n'imirabyo yose byari biri. Henoki 17:3 Nabonye imiyaga yo mu ijuru izenguruka ikajyana izuba n'inyenyeri zose ku mpera yabyo. Nabonye inyenyeri ndwi zisa n'imisozi minini yaka umuriro, maze njye mbabaza ibyazo, marayika aravuga ati: 'Aha hantu ni ho ijuru n'isi bigarukira: aha hahindutse gereza y'inyenyeri n'ingabo zo mu ijuru. Kandi inyenyeri zizenguruka umuriro ni zo zishe itegeko ry'Uwiteka mu ntangiriro yo kuzamuka kwazo, kuko zitasohotse mu bihe byazo byagenwe. Henoki 18:4,12-14 Kandi mbona inyenyeri ndwi zo mu ijuru zifatanye, zisa n'imisozi minini kandi zigurumana umuriro. Izi ni zimwe mu nyenyeri zo mu ijuru, zarenze ku itegeko ry'Uwiteka, zigafungwa kugeza igihe cy'imyaka ibihumbi icumi, igihe cyatewe n'ibyaha byabo, kirangiye. Henoki 21:3,6
6
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
Kandi nabonye inyenyeri zo mu ijuru zisohoka, ndabara imiryango ziturukamo, nandika aho zisohokera hose, buri nyenyeri ukwayo, nkurikije umubare wazo n'amazina yazo, inzira zazo n'aho ziherereye, n'ibihe byazo n'amezi yazo, nk'uko Uriyeli, marayika wera wari kumwe nanjye, yanyeretse. Henoki 33:3 Muri buri muryango muto, inyenyeri zo mu ijuru zinyuramo zigana iburengerazuba mu nzira zerekwa. Henoki 36:3 Kandi nabonye indi mirasire n'inyenyeri zo mu ijuru, kandi nabonye uburyo yabihamagaye byose mu mazina yabyo maze bamwumvira. Henoki 43:1 Ikindi kintu nabonye ku bijyanye n'imirabyo: uburyo zimwe mu nyenyeri zivuka zigahinduka imirabyo kandi zidashobora gutandukana n'imiterere yazo mishya. Henoki 44:1 Kandi aba ni bo bazacira imanza inyenyeri zo mu ijuru, bakarambura amaboko yabo ku Isumbabyose, bakandagira isi bakayituramo. Ibikorwa byabo byose bigaragaza gukiranirwa, kandi imbaraga zabo zishingiye ku butunzi bwabo, kandi bizera imana bakoze n'amaboko yabo, kandi bahakana izina ry'Umwami w'imyuka, kandi bagatoteza amazu y'amateraniro ye, n'abizera bakomeye ku izina ry'Umwami w'imyuka. Henoki 46: 7-8 Yego, mbere y'uko izuba n'ibimenyetso biremwa, mbere y'uko inyenyeri zo mu ijuru ziremwa, izina rye ryitirirwaga imbere y'Umwami w'Imyuka. Henoki 48:3 N'ibyumba by'imiyaga, n'uko imiyaga igabanijwe, n'uko ipimwa, n'uko amarembo y'imiyaga abarwa, buri kimwe gikurikije imbaraga z'umuyaga, n'imbaraga z'amatara y'ukwezi, n'imbaraga zikwiriye: n'ibyiciro by'inyenyeri bikurikije amazina yazo, n'uko ibice byose bigabanijwe. Enoki 60:12 Kandi binyuze muri iyo ndahiro inyenyeri zirangiza inzira yazo, Kandi azihamagara mu mazina yazo, Kandi zimusubiza kuva iteka ryose kugeza iteka ryose. Henoki 69:21 Kandi yanyeretse amabanga yose yo ku mpera z'ijuru, n'ibyumba byose by'inyenyeri, n'ibinyarumuri byose, aho bituruka imbere y'abera. Henoki 71:4 Kandi mbona imiryango itandatu izuba rirasiramo, n'imiryango itandatu izuba rirengamo, n'ukwezi kukarengamo, hamwe n'inyenyeri nini n'abo ziyoboye: itandatu mu burasirazuba n'itandatu mu burengerazuba, kandi zose zikurikirana mu buryo buhuye neza: ndetse n'amadirishya menshi iburyo n'ibumoso bw'iyo miryango. Enoki 72:3 Kandi ubwinshi bw'izuba n'inyenyeri bungana n'iminsi itandatu: mu myaka 5 iminsi 6 buri mwaka igera ku minsi 30: kandi ukwezi kugwa inyuma y'izuba n'inyenyeri kugeza ku mubare w'iminsi 30. Izuba n'inyenyeri bizana imyaka yose neza neza, ku buryo bitazatera imbere cyangwa ngo bitinde aho biri n'umunsi umwe kugeza iteka ryose; ahubwo birangiza imyaka mu butabera busesuye mu minsi 364. Henoki 74:11-12 Kandi abayobozi b'abakuru b'ibihumbi, bashyizwe hejuru y'ibiremwa byose n'inyenyeri zose, nabo bafite aho bahuriye n'iminsi ine y'inyongera, idatandukanywa n'imirimo yabo, hakurikijwe uko umwaka ubarwa, kandi aba bakora imirimo ku minsi ine itabarirwa mu mwaka. Enoki 75:1
7
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
Kuko ibimenyetso n'ibihe n'imyaka n'iminsi marayika Uriyeli yanyeretse, uwo Umwami w'icyubahiro yashyizeho iteka ryose hejuru y'ibinyarumuri byose byo mu ijuru, mu ijuru no mu isi, kugira ngo bitegeke ku isi no ku manywa n'ijoro, ni ukuvuga izuba, ukwezi n'inyenyeri, n'ibiremwa byose bikorera Imana bikora ingendo zabyo mu magare yose yo mu ijuru. Henoki 75:3 Ku byerekeye amarembo cumi n'abiri yo mu ijuru, ku mpera z'isi, aho izuba, ukwezi, n'inyenyeri biva, n'imirimo yose yo mu ijuru mu burasirazuba no mu burengerazuba. Hari amadirishya menshi akinguye ibumoso n'iburyo bwayo, kandi idirishya rimwe mu gihe cyaryo ritanga ubushyuhe, nk'uko aya madirishya ajyana n'imiryango inyenyeri ziturukamo nk'uko yabitegetse, kandi aho ahagarara hakurikije umubare wazo. Kandi mbona amagare mu ijuru yiruka mu isi, hejuru y'ayo marembo azungurukamo inyenyeri zitajya zimanuka. Kandi rimwe riruta andi yose, kandi ni ryo rinyura mu isi yose. Henoki 75: 6-9 Enoki 79 1 Noneho mwana wanjye, nakweretse byose, kandi itegeko ry'inyenyeri zose zo mu ijuru rirarangiye. 2 Kandi yanyeretse amategeko yose y'aya mategeko yerekeye buri munsi, n'igihe cyose cy'amategeko agenga, n'umwaka wose, n'igihe uzajya unyuramo, n'amabwiriza yagenwe buri kwezi na buri cyumweru. 3 Kandi ukwezi kurazima ku muryango wa gatandatu, kuko muri uwo muryango wa gatandatu urumuri rwawo rurarangira, hanyuma hagatangira kuzima. 4 Kandi gucika kw'izuba biba ku muryango wa mbere mu gihe cyawo, kugeza ku minsi ijana na mirongo irindwi n'irindwi irangiye: bibarwa hakurikijwe ibyumweru, ibyumweru makumyabiri n'itanu n'iminsi ibiri. 5 Igwa inyuma y'izuba n'urutonde rw'inyenyeri iminsi itanu neza neza mu gihe kimwe, kandi aha hantu ubona hamaze kunyura. 6 Nguko uko ishusho n'igishushanyo bya buri munyabwenge Uriyeli, umumarayika mukuru, yanyeretse. Muri iyo minsi, marayika Uriyeli arambwira ati: “Dore nakweretse byose, Henoki, kandi nakweretse byose kugira ngo urebe iri zuba n’uku kwezi, n’abayobozi b’inyenyeri zo mu ijuru n’abazihindura bose, imirimo yabo n’ibihe byabo n’aho bagiye.” Henoki 80:1 Kandi abakuru benshi b'inyenyeri bazarenga ku murongo wagenwe. Kandi izi zizahindura inzira zazo n'imirimo yazo, Kandi ntizigaragare mu bihe byagenwe. Kandi urutonde rwose rw'inyenyeri ruzahishwa abanyabyaha, Kandi ibitekerezo by'abari ku isi bizayoba kuri zo, Kandi bazahinduka bakava mu nzira zabo zose, Yego, baziyoba kandi bazifate nk'imana. Enoki 80: 6-7 Hahirwa abakiranutsi bose, hahirwa abagenda mu nzira yo gukiranuka badakora icyaha nk'abanyabyaha, mu kubara iminsi yabo yose izuba rinyura mu ijuru, ryinjira rikava mu marembo iminsi mirongo itatu rifite imitwe y'inyenyeri ibihumbi, hamwe n'inyenyeri enye zigabanya ibice bine by'umwaka, ziyobora kandi zinjirana na zo iminsi ine. Enoki 82:4 Kandi afite ububasha ku ijoro n'amanywa mu ijuru kugira ngo atume urumuri rumurikira abantu izuba, ukwezi n'inyenyeri, n'imbaraga zose zo mu ijuru zizenguruka mu magare yazo azengurutse. Kandi aya ni yo mabwiriza y'inyenyeri, zihagarara mu myanya yazo, no mu bihe byazo n'iminsi mikuru n'amezi. Enoki 82: 8-9 Maze kujya hasi mbona ijuru, n'izuba riva iburasirazuba, n'ukwezi kurenga iburengerazuba, n'inyenyeri nke, n'isi yose, n'ibindi byose nk'uko yari yarabimenye kuva mu ntangiriro, maze nsingiza Umwami w'imanza ndamusingiza kuko yatumye izuba riva mu madirishya y'iburasirazuba, 8
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
maze arazamuka arazamuka hejuru y'ijuru, maze aragenda anyura mu nzira yamweretse. Henoki 83:11 Nongeye kubona n'amaso yanjye ubwo nari nsinziriye, mbona ijuru hejuru, mbona inyenyeri iguye iva mu ijuru, irabyuka irarya iri hagati y'izo nka. Hanyuma mbona inka nini n'iz'umukara, maze zose zihindura amasaro yazo n'ubwatsi bwazo n'amatungo yazo, maze zitangira kubana. Nongeye kubona mu iyerekwa, ndeba mu ijuru, mbona inyenyeri nyinshi zimanuka zigwa hasi ziva mu ijuru zijya kuri iyo nyenyeri ya mbere, maze zihinduka inka hagati y'izo nka kandi zirarisha hamwe nazo. Enoki 86: 1-3 Maze umwe arambwira ati: Guma hano kugeza igihe uzabona byose bireba izo nzovu, ingamiya, indogobe, inyenyeri n'inka, na byose. Henoki 87:4 Maze mbona umwe muri abo bane basohotse mbere, afata inyenyeri ya mbere yari yaguye iva mu ijuru, ayiboha amaboko n'ibirenge ayijugunya mu nyenga: ubwo nyenga bwari buto kandi burebure, buteye ubwoba kandi bwijimye. Umwe muri bo akura inkota, ayiha inzovu n'ingamiya n'indogobe: hanyuma batangira gukubitana, isi yose iratigita kubera bo. Ubwo narebaga mu iyerekwa, umwe muri abo bane basohotse abatera amabuye avuye mu ijuru, akoranya inyenyeri nini zose zifite ibice by'imbere bisa n'iby'amafarasi, maze aziboha amaboko n'ibirenge, maze azijugunya mu nyenga y'isi. Enoki 88: 1-3 Uwiteka yise abo bagabo barindwi b'umweru ba mbere, ategeka ko bamuzanira, uhereye ku nyenyeri ya mbere yari imbere, inyenyeri zose zifite ibice byo mu nda bisa n'iby'amafarasi, maze bose baramuzanira. Enoki 90:21 Maze urubanza rubanza gucirwaho iteka hejuru y’inyenyeri, maze bacirwa urubanza baboneka nk’abanyabyaha, bajya aho bacirwaho iteka, maze bajugunywa mu nyenga yuzuye umuriro n’umuriro, kandi yuzuye inkingi z’umuriro. Enoki 90:24 Cyangwa hari uwabasha kumenya uburebure bw'ijuru n'uburebure bwaryo, n'icyo ryashingiweho, n'umubare w'inyenyeri, n'aho urumuri rwose ruhagaze? Enoki 93:14 Noneho, mumenye ko azabaza abamarayika ibikorwa byanyu byo mu ijuru, izuba n'ukwezi n'inyenyeri ku byerekeye ibyaha byanyu kuko ku isi mucira imanza abakiranutsi. Henoki 100:10
Jasher Jasher 8 1 Mu ijoro Aburamu yavutsemo, abagaragu ba Tera bose, n'abanyabwenge bose ba Nimurodi, n'abapfumu be bose baraza bararya baranywa mu nzu ya Tera, maze bishimana na we muri iryo joro. 2 Ubwo abanyabwenge bose n'abapfumu basohokaga mu rugo rwa Tera, bubura amaso yabo mu ijuru muri iryo joro kugira ngo barebe inyenyeri, babona inyenyeri imwe nini cyane iturutse iburasirazuba iguruka mu ijuru, maze iramira inyenyeri enye zo ku mpande enye z'ijuru. 3 Abahanga bose b'umwami n'abapfumu be barumirwa babonye icyo kintu, abanyabwenge barakimenya kandi bamenya akamaro kacyo. 4 Baravugana bati “Ibi bigaragaza gusa umwana Tera yabyariye muri iri joro, uzakura, yororoke, agwire, azungure isi yose, we n'abana be iteka ryose, kandi we n'urubyaro rwe bazica abami bakomeye, kandi bazazungure ibihugu byabo.”
9
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
5 Nuko abanyabwenge n'abapfumu barataha muri iryo joro, maze mu gitondo abo bapfumu bose n'abapfumu barazinduka kare, bateranira mu nzu yagenwe. 6 Baraganira bati: “Dore ibyo twabonye nijoro byahishwe umwami, ntabwo yabimumenyesheje.” 7 Kandi iki kintu nikimenyekana mu minsi ya nyuma, azatubwira ati 'Kuki mwampishe iki kintu, hanyuma twese tukazapfa?' None rero, reka tujye kubwira umwami ibyo twabonye n'icyo byasobanuwe, hanyuma tugumane icyo dusobanura. 8 Babigenza batyo, bose bajya imbere y'umwami, baramuramya bunamye, baravuga bati “Umwami aragahoraho, umwami aragahoraho.” 9 Twumvise ko Tera mwene Nahori, umutware w'ingabo zawe, yabyaye umuhungu, maze ejo twaje iwe, turarya turanywa, twishimana na we muri iryo joro. 10 Igihe abagaragu bawe bavaga mu rugo rwa Tera, bakajya mu ngo zacu kugira ngo bararayo, twubuye amaso yacu tureba mu ijuru, tubona inyenyeri nini iturutse iburasirazuba, maze iyo nyenyeri yiruka cyane, imira inyenyeri enye nini, ziva mu mpande enye z'ijuru. 11 Abagaragu bawe baratangaye cyane babonye ibyo twabonye, maze bashya ubwoba bwinshi, maze dufata umwanzuro ku byo twabonye, kandi dukurikije ubwenge bwacu twamenye neza ko ibyo ari ukuri ku mwana Tera azabyara, uzakura kandi agwire cyane, kandi azaba intwari, maze yica abami bose bo ku isi, kandi azazungura ibihugu byabo byose, we n'urubyaro rwe iteka ryose. Aburamu yabonye inyenyeri n'ukwezi imbere ye, maze aravuga ati “Ni ukuri iyi ni yo Mana yaremye isi yose ndetse n'abantu, kandi dore aba bagaragu bayo ni imana zimukikije: Aburamu yakoreye ukwezi aragusenga iryo joro ryose. Mu gitondo ubwo umucyo wabaga, izuba rirasira isi nk'uko bisanzwe, Aburamu yabonye ibintu byose Uwiteka Imana yaremye ku isi. Aburamu aribwira ati “Ni ukuri izi si imana zaremye isi n'abantu bose, ahubwo ni abagaragu b'Imana, maze Aburamu aguma mu nzu ya Nowa maze azi Uwiteka n'inzira ze”, akorera Uwiteka iminsi yose y'ubuzima bwe, maze abo basekuru bose bibagirwa Uwiteka, bakorera izindi mana z'ibiti n'amabuye, barazigomeka iminsi yabo yose. Yasher 9:17-19 Aburamu aje, abapfumu b'umwami n'abanyabwenge babonye Aburamu, maze batakambira umwami bati: “Nyagasani, uyu ni we muntu tuzi ko ari we mwana inyenyeri nini yavukiyeho, twamenyesheje umwami ko hashize imyaka mirongo itanu.” Yasher 12:9 Noneho rero, nukurikiza ijwi ryanjye, ugakomeza amategeko yanjye, n'amategeko yanjye, nzagutera abanzi bawe kugwa imbere yawe, kandi nzagwiza urubyaro rwawe nk'inyenyeri zo mu ijuru, kandi nzaguha umugisha ku mirimo yose y'amaboko yawe, kandi ntuzabura ikintu na kimwe. Haguruka ufate umugore wawe n'ibyawe byose ujye mu gihugu cya Kanaani, ugumeyo, nanjye nzaguha Imana, kandi nzaguha umugisha. Aburamu arahaguruka ajyana umugore we n'ibyawe byose, ajya mu gihugu cya Kanaani nk'uko Uwiteka yari yamubwiye; Aburamu yari afite imyaka mirongo itanu ubwo yavaga i Harani. Aburamu agera mu gihugu cya Kanaani atura mu mujyi rwagati, maze ashinga ihema rye hagati y'Abanyakanani, abatuye icyo gihugu. Uwiteka abonekera Aburamu ageze mu gihugu cya Kanaani aramubwira ati “Iki ni cyo gihugu naguhaye wowe n'urubyaro rwawe ruzakurikiraho iteka ryose, kandi nzagwiza urubyaro rwawe nk'inyenyeri zo mu ijuru, kandi nzaha urubyaro rwawe kuba gakondo y'ibihugu byose ureba.” Yasher 13:4-7 Muri icyo gihe Uwiteka yongera kubonekera Aburamu i Heburoni, aramubwira ati “Witinya, ingororano yawe ni nini cyane imbere yanjye, kuko ntazagusiga kugeza igihe nzagugwiza, nkaguha umugisha, nkagwiza urubyaro rwawe nk'inyenyeri zo mu ijuru, zidashobora gupimwa cyangwa kubarwa.” Yasher 16:20 Isaka aravuga ati “Uwiteka Mana y’ijuru n’isi, wowe wuzuye isi ineza n’imbabazi zawe, wowe wakuye data mu nzu ya se no mu ivuko rye, ukamuzana muri iki gihugu, ukamubwira uti 'Urubyaro 10
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
rwawe nzaruha igihugu,' kandi waramusezeranyije ukamubwira uti 'Nzagwiza urubyaro rwawe nk'inyenyeri zo mu ijuru n'umusenyi wo ku nyanja,' none amagambo yawe abe ari yo ahamya ibyo wabwiye data. Yasher 26:6 Yakobo akomeza urugendo rwe yerekeza i Harani, agera ku musozi wa Moriya, ararayo ijoro ryose hafi y'umujyi wa Luzi. Muri iryo joro Uwiteka abonekera Yakobo aramubwira ati “Ndi Uwiteka Imana ya Aburahamu n'Imana ya so Isaka, igihugu uryamyeho nzakiguha wowe n'urubyaro rwawe. Dore ndi kumwe nawe kandi nzagurinda aho uzajya hose, kandi nzagwiza urubyaro rwawe nk'inyenyeri zo mu ijuru, kandi nzagutera abanzi bawe bose kugwa imbere yawe, kandi nibakurwanya ntibazakunesha, kandi nzagusubiza muri iki gihugu wishimye, ufite abana n'ubutunzi bwinshi.” Yakobo akangutse mu bitotsi yishimira cyane ibyo yeretswe; maze ahita Beteli. Yasheri 30:1-3 Kandi bamwe babishushanya mu mashusho y'abantu, zahabu na feza, bakajya aho basanzwe bazi, maze amashusho akakirwa n'inyenyeri, akababwira iby'ejo hazaza, kandi muri ubwo buryo niho amashusho Rakeli yibye se. Jasher 31:43 Ndi Uwiteka Imana ya so Aburahamu n'Imana ya Isaka, nzaguha iki gihugu n'urubyaro rwawe ruzakurikiraho, kandi nzagwiza urubyaro rwawe nk'inyenyeri zo mu ijuru, kandi uzakwirakwira mu mpande enye z'ijuru, kandi muri wowe no mu rubyaro rwawe imiryango yose yo mu isi izaherwa umugisha. Yasher 32:17 Isaka mwene Aburahamu yasenze Uwiteka asabira abana be, maze aravuga ati “Uwiteka Mana, wasezeranije data uti 'Nzagwiza urubyaro rwawe nk'inyenyeri zo mu ijuru, kandi waransezeranyije, kandi ukomeze isezerano ryawe, dore abami b'i Kanani bateraniye hamwe kurwana n'abana banjye kuko nta rugomo bakoze.' Yasher 34:65 Hanyuma y’ibyo, Yozefu yongera kurota inzozi, abibwira se imbere ya bene se, maze Yozefu abwira se na bene se ati: “Dore nongeye kurota inzozi, dore izuba n’ukwezi n’inyenyeri cumi n’imwe binyunamira.” Yasher 41:14 Isaka ashyira ibiganza bye ku bana bose ba Yakobo, arabafata arabahobera, arabasoma umwe umwe, maze uwo munsi Isaka abaha umugisha, arababwira ati “Imana ya ba sogokuruza ibahe umugisha kandi igwize urubyaro rwanyu nk’inyenyeri zo mu ijuru.” Yasher 47:5 Yabategetse kuzana imbere ye ikarita ye y'inyenyeri, Yozefu yahoraga azi, maze Yozefu abwira Benyamini ati “Numvise ko Abaheburayo bazi ubwenge bwose, ese hari icyo uzi kuri ibi?” Benyamini aravuga ati “Umugaragu wawe azi ubwenge bwose data yanyigishije, maze Yozefu abwira Benyamini ati “Reba iki gikoresho umenye aho murumuna wawe Yozefu ari muri Egiputa, wavuze ko yamanutse ajya muri Egiputa.” Benyamini abona icyo gikoresho gifite ikarita y'inyenyeri zo mu ijuru, maze aracyitegereza kugira ngo amenye aho murumuna we ari, maze Benyamini agabanya igihugu cyose cya Egiputa mo ibice bine, maze asanga uwari wicaye ku ntebe y'ubwami imbere ye ari Yozefu mwene se, maze Benyamini aratangara cyane, maze Yozefu abonye ko murumuna we Benyamini yatangaye cyane, abwira Benyamini ati “Wabonye iki, kandi kuki utangaye?” Yasher 53:18-20
11
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
Yubile Ibi bikorwa bine bikomeye Imana yaremye ku munsi wa gatatu. Ku munsi wa kane yaremye izuba n'ukwezi n'inyenyeri, ibishyira mu kirere cy'ijuru, kugira ngo bimurikire isi yose, bigenge amanywa n'ijoro, kandi bitandukanye urumuri n'umwijima. Yubile 2:8 Abona inyandiko yashushanyije ku rutare abantu bo mu bihe bya kera, asoma ibyari biyirimo, arabyandika maze aracumura kubera yo, kuko yari irimo inyigisho z'Abarinzi, bakurikije ibyo bajyaga bakora kugira ngo babone ibimenyetso by'izuba n'ukwezi n'inyenyeri mu bimenyetso byose byo mu ijuru. Yubile 8:3 Mu cyumweru cya gatandatu, mu mwaka wa gatanu, Aburamu yicaye ijoro ryose ku kwezi kwa karindwi kugira ngo yitegereze inyenyeri kuva nimugoroba kugeza mu gitondo, kugira ngo arebe uko umwaka uzaba umeze ku bijyanye n'imvura, kandi yari wenyine yicaye yitegereza. Maze ijambo rimuza mu mutima aravuga ati: Ibimenyetso byose by'inyenyeri, n'ibimenyetso by'ukwezi n'izuba byose biri mu maboko y'Uwiteka. Kuki mbishakisha? Iyo abishatse, atuma imvura igwa, mu gitondo na nimugoroba; Kandi iyo abishatse, arabibuza, kandi byose biri mu maboko ye. Yubile 12: 16-18 Amusohora hanze aramubwira ati: “Reba mu ijuru ubare inyenyeri niba ushoboye kuzibara.” Areba mu ijuru abona inyenyeri. Aramubwira ati: “Ni ko urubyaro rwawe ruzamera.” Yizera Uwiteka, bimuhwanirizwa no gukiranuka.” Yubile 14:4-6 Kandi aravuga ati: “Nirahiriye ubwanjye, ni ko Uwiteka avuga, kuko wabikoze, ntunyime umwana wawe ukunda, nzaguha umugisha, kandi no kugwiza nzagwiza urubyaro rwawe. Nk’inyenyeri zo mu ijuru, n’umusenyi wo ku nkombe z’inyanja. Kandi urubyaro rwawe ruzaragwa imigi y’abanzi barwo, kandi mu rubyaro rwawe amahanga yose yo mu isi azaherwa umugisha; kuko wumviye ijwi ryanjye, kandi nagaragarije bose ko uri indahemuka kuri njye mu byo nakubwiye byose: Genda amahoro.” Yubile 18:15-16 Kuko wowe n'urubyaro rwawe nzabaha iki gihugu cyose, kandi nzashimangira indahiro narahiye Aburahamu so, nzagwiza urubyaro rwawe nk'inyenyeri zo mu ijuru, kandi nzaha urubyaro rwawe iki gihugu cyose. Yubile 24:10 Kandi agwize abana bawe mu gihe cy'ubuzima bwawe, kandi bazamuke nk'uko ukwezi kw'umwaka kungana. Kandi abana babo barusheho kuba benshi kurusha inyenyeri zo mu ijuru, kandi umubare wabo urenze umusenyi wo ku nyanja. Yubile 25:16 Mwibuke, bana banjye, Uwiteka Imana ya so Aburahamu, kandi ko nanjye namuramyaga nkamukorera mu gukiranuka no mu byishimo, kugira ngo abagwize kandi abagwize urubyaro rwabo nk'inyenyeri zo mu ijuru, kandi abashimangire ku isi nk'igiti cy'ubutungane kitazarandurwa mu bisekuruza byose iteka ryose. Yubile 36:6
Ibitabo bya Bibiliya byatakaye Ni bo bavuze bati: “Umwami w’Abayahudi wavukiye he?” Twabonye inyenyeri ye iburasirazuba, kandi twaje kumuramya.” Protevangelion 15:2 Baramusubiza bati “Twabonye inyenyeri nini cyane imurika mu nyenyeri zo mu ijuru, irabagirana kurusha izindi nyenyeri zose, ku buryo zitagaragara, kandi twamenye ko umwami ukomeye yavukiye 12
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
muri Isirayeli, ni cyo cyatumye tuje kumuramya.” Nuko abanyabwenge baragenda, inyenyeri babonye iburasirazuba ibabanziriza, kugeza ubwo igeze ihagarara hejuru y’ubuvumo umwana muto yari ari kumwe na Mariya nyina. Protevangelion 15:7,9 Muri icyo gihe, marayika ababonekera mu ishusho y’inyenyeri yari yarabanje kubayobora mu rugendo rwabo, urumuri rwabakurikiye kugeza basubiye mu gihugu cyabo. 1 Ubutumwa Bwiza bw’ubwana bwa Yesu Kristo 3:3 Ariko aje kumureba, yabonye hagati y'amaso ye ibimenyetso by'ibibembe nk'inyenyeri, maze ahita avuga ko ubukwe busenyutse kandi ko nta gaciro bufite. 1 Ubutumwa Bwiza bw'ubwana bwa Yesu Kristo 12:9 Ni nde wapfuye mu mva, ukamanuka ukatugeraho uri muzima, kandi mu rupfu rwawe ibiremwa byose byarahindaga umushyitsi, inyenyeri zose zigahinda umushyitsi, none se ufite umudendezo wawe mu bapfuye, kandi ugateza urujijo ingabo zacu? Ivanjili ya Nikodemu 17:6 Kandi yongera kuvuga ati: Imana ibyara Aburahamu, iramubwira iti: “Reba ijuru ubare inyenyeri niba ushobora kuzibara, ni ko urubyaro rwawe ruzaba.” 1 Clement ku Bakorinto 5:10 Izuba n'ukwezi, hamwe n'amatsinda yose n'inyenyeri, bigendera ku nzira yabibageneye, nta na kimwe kibivamo. 1 Clement yandikiye Abakorinto 9:7 Kandi andi moko ye ntiyigeze agira icyubahiro na kimwe: Imana yasezeranye ko urubyaro rwawe (avuga ko) ruzangana n'inyenyeri zo mu ijuru. 1 Clement ku Bakorinto 14:18 Kandi icyo avuga ni iki: Kandi yaruhutse ku munsi wa karindwi: ashaka kuvuga ibi: Umwana we naza, akarimbura igihe cy’Umubi, agacira imanza abakiranirwa, agahindura izuba n’ukwezi n’inyenyeri, maze akaruhuka mu cyubahiro kuri uwo munsi wa karindwi. Ibaruwa Rusange ya Barnaba 13:6 None se Umukiza wacu yagaragarijwe isi ate? Inyenyeri yamuritse mu ijuru irenga izindi nyenyeri zose, kandi urumuri rwayo ntirwashoboraga kuvugwa, kandi ubushya bwayo bwateye ubwoba abantu. Izindi nyenyeri zose, hamwe n'izuba n'ukwezi, ni byo byari indirimbo y'iyi nyenyeri; ariko yohereje urumuri rwayo hejuru cyane ya zose. Abantu batangira guhangayika no gutekereza aho iyi nyenyeri nshya yaturutse itandukanye cyane n'izindi zose. Ibaruwa ya Ignatius ku Banyefeso 4:11-12 Ubwo yabambwaga, isi yose yari icuramye, izuba ripfukiranwa igice cy'umunsi, inyenyeri ziragaragara, ariko nta rumuri rwabonetse; ukwezi kwatakaje urumuri, nk'aho kwaranzwe n'amaraso; maze isi y'abapfuye iramira; ku buryo Ingoro ndende y'urusengero, nk'uko bayita, itagaragaye ku Bayahudi ubwabo igihe bagwaga, ahubwo babonye icyuho mu isi, n'inkuba zikurikirana. Ubwo yabambwaga, umwijima wakwirakwiriye isi yose; izuba ryari ryihishe rwose, ijuru rigaragara umwijima mu gihe hari ku manywa, ku buryo inyenyeri zagaragaraga, nubwo zari zigifite urumuri rwazo, bityo ndakeka ko wowe nyakubahwa utazi ko mu isi yose bacanye amatara yabo kuva ku isaha ya gatandatu kugeza nimugoroba. Ukwezi, kwari kumeze nk'amaraso, ntikwakaga ijoro ryose, nubwo kwari ku kigero cy'umuseso, kandi inyenyeri na Orion byaririye Abayahudi, kubera icyaha bakoze. Kuva mu Mabaruwa ya Herode na Pilato
13
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
Ibitabo bya Edeni byibagiranye Banzaniye abakuru n'abatware b'inyenyeri, banyereka abamarayika magana abiri, bategeka inyenyeri n'imirimo yazo mu ijuru, kandi baguruka n'amababa yabo bakazenguruka abagenda mu bwato bose. Amabanga ya Henoki 4:1 Inzira yayo n'igaruka ryayo biherekejwe n'inyenyeri enye nini, kandi buri nyenyeri ifite munsi yayo inyenyeri igihumbi, iburyo bw'uruziga rw'izuba, n'izindi enye ibumoso, buri imwe ifite munsi yayo inyenyeri igihumbi, zose hamwe zikaba ibihumbi umunani, zisohokana n'izuba buri gihe. Amabanga ya Henoki 11:4 Hanyuma abo bantu baranjyana banshyira mu ijuru rya gatandatu, mbona amatsinda arindwi y'abamarayika, barabagirana cyane kandi bafite ubwiza bwinshi, kandi mu maso habo harabagirana kurusha izuba, barabagirana, kandi nta tandukaniro riri mu maso habo, cyangwa mu myitwarire yabo, cyangwa mu myambarire yabo; kandi aba bashyiraho amabwiriza, kandi biga inzira z'inyenyeri, n'impinduka z'ukwezi, cyangwa izunguruka ry'izuba, n'ubutegetsi bwiza bw'isi. Amabanga ya Henoki 19:1 Kandi yambwiraga imirimo yose yo mu ijuru, isi n'inyanja, n'ibirimo byose, inzira zabyo n'aho binyura, n'inkuba z'inkuba, izuba n'ukwezi, inzira n'impinduka z'inyenyeri, ibihe, imyaka, iminsi, n'amasaha, izamuka ry'umuyaga, umubare w'abamarayika, n'ishusho y'indirimbo zabo, n'ibintu byose by'abantu, ururimi rw'indirimbo n'ubuzima bw'abantu bose, amategeko, amabwiriza, n'indirimbo nziza, n'ibintu byose bikwiye kwigwa. Amabanga ya Henoki 23:1 Nategetse ko habaho kuvanwa mu mucyo n'umwijima, maze ndavuga nti 'Gira ubugari,' maze biba gutya maze mbikwirakwiza hamwe n'urumuri, maze bihinduka amazi, maze mbikwirakwiza hejuru y'umwijima, munsi y'urumuri, hanyuma nkomeza amazi, ni ukuvuga ikuzimu, maze nkora urufatiro rw'urumuri ruzengurutse amazi, maze nkora uruziga ndwi imbere, mbishushanya nk'ikirahure gitose kandi cyumye, ni ukuvuga nk'ikirahure, n'amazi n'ibindi bintu, maze nereka buri kimwe muri byo inzira yacyo, n'inyenyeri ndwi buri kimwe mu ijuru ryacyo, ko bigenda gutya, maze mbona ko ari byiza. Amabanga ya Henoki 27:1 Ku munsi wa kane nategetse ko habaho amatara manini ku ruziga rwo mu kirere. Ku ruziga rwa mbere rwo hejuru nashyize inyenyeri, Kruno, na Aphrodit ya kabiri, kuri Aris ya gatatu, kuri Zeus ya gatanu, kuri Ermis ya gatandatu, ku kwezi kwa karindwi kugufi, kandi nayisharije inyenyeri nto. Kandi ku ruziga rwo hasi nashyize izuba kugira ngo rimurikire amanywa, n'ukwezi n'inyenyeri kugira ngo bimurikire nijoro. Amabanga ya Henoki 30:3-5 Namuhaye izina, riturutse mu bice bine bigize, iburasirazuba, iburengerazuba, mu majyepfo no mu majyaruguru, kandi namuhaye inyenyeri enye zidasanzwe, maze mwita Adamu, ndamwereka inzira ebyiri, umucyo n'umwijima, ndamubwira nti 'Iki ni cyiza, n'ikibi,' kugira ngo menye niba ankunda cyangwa amwanga, kugira ngo bigaragare neza niba mu bwoko bwe ankunda. Kuko nabonye kamere ye, ariko ntiyigeze abona kamere ye, bityo kubera kutabona azacumura cyane, maze ndavuga nti 'Nyuma y'icyaha ni iki kitari urupfu?' Namushyizemo ibitotsi maze arasinzira. Namukuyemo urubavu, ndamuremera umugore, kugira ngo urupfu rumugereho n'umugore we, maze mfata ijambo rye rya nyuma ndamwita nyina, ni ukuvuga Eva. Amabanga ya Henoki 30:13-16 Napimye kandi ndasobanura inyenyeri, ubwinshi bwazo butagira ingano. Amabanga ya Henoki 40:3
14
Selenoloji ya Bibiliya - Ukwezi Kwiza Iyo nitegereje ijuru ryawe, umurimo w'intoki zawe, ukwezi n'inyenyeri wabigeneye; Umuntu ni iki ko umwibuka, n'umwana w'umuntu ko umureba? Zaburi 8:3-4
Nakuye inyenyeri mu muriro, ndazishyira mu ijuru, ndazishyira hagati yazo. Amabanga ya Henoki 47:6 Yapimye ijuru, ashyiraho inyenyeri: kandi yashyizeho ibyaremwe, arabishyiraho: Amasomo ya Salomo 16:11 Ishime rero, mubyeyi w’umutima ukeye, ufite ibyiringiro byo kwihangana kwawe bihamye biri mu kuboko kw’Imana. Ukwezi ntabwo gukomeye cyane hagati y’inyenyeri zo mu ijuru nkawe, umaze kumurikira inzira y’abana bawe barindwi basa n’inyenyeri bagana ku gukiranuka, uhagaze mu cyubahiro imbere y’Imana; kandi wicaye mu ijuru hamwe na bo. Kuko wabyaye umwana wa Aburahamu. 4 Makabe 8:4-6 Abiqâm aramubwira ati “Nyagasani, uri nk'ukwezi, kandi abategetsi bawe bameze nk'imibumbe n'inyenyeri.” Farawo aramubwira ati “Genda, ejo uzabe hano.” Inkuru ya Ahikar 5:41,46 Haiqâr aramubwira ati: Nyagasani ni Imana yo mu ijuru, kandi abanyacyubahiro bayo ni imirabyo n'inkuba, kandi iyo ashatse umuyaga urahuha imvura iragwa. Kandi ategeka inkuba, iratanga urumuri ikanagwa imvura, kandi ifata izuba, ntiritanga urumuri rwaryo, n'ukwezi n'inyenyeri, kandi ntibizenguruke. Kandi ategeka inkubi y'umuyaga irahuha imvura iragwa ikanakandagira muri Mata, igasenya indabyo zayo n'amazu yayo. Inkuru ya Ahikar 5:50-52 Ubwo ni bwo Umwami Imana izamuhagurukiriza umutambyi mushya, kandi amagambo yose y’Uwiteka azahishurirwa, kandi azacira isi imanza zitabera iminsi myinshi. Kandi inyenyeri ye izazamuka mu ijuru nk’umwami. Isezerano ryo muri Levi 5:13-15 Hanyuma y'ibyo inyenyeri izaguturukaho iturutse kwa Yakobo mu mahoro, kandi umuntu azava mu rubyaro rwanjye nk'izuba ry'ubutungane, azagendana n'abana b'abantu mu bugwaneza no mu gukiranuka, kandi nta cyaha kizaboneka muri we. Isezerano rya Yuda 4:20-23 Izuba n'ukwezi n'inyenyeri, ntimuhindure imiterere yabyo, kandi namwe ntimuhindure amategeko y'Imana mu buryo buteye isoni. Isezerano rya Nafutali 1:24
15