Апокрифтер
Мазмұны 1 Ездра
1
2 Ездра
12
Тобит
32
Джудит
39
Естерге қосымшалар
50
Сүлейменнің даналығы
54
Екклесиастик
67
Барух
100
Еремияның хаты
105
Азарияның дұғасы
108
Сусанна
111
Бел және айдаһар
114
Манасаның дұғасы
116
1 Маккавейлер
118
2 Маккавейлер
139
1
исраилдіктермен бірге Исраилдің барлық патшалары Құтқарылу мейрамын өткізген жоқ. 22 Жосия патшалығының он сегізінші жылында бұл Құтқарылу мейрамы өтті. 23 Ал істері немесе Жосия Иесінің алдында шын жүректен тақуалыққа толы болды. 24 Оның заманында болған оқиғаларға келетін болсақ, олар күнә жасап, барлық адамдар мен патшалықтардың үстінен Жаратқан Иеге қарсы зұлымдық жасағандар және олардың Оны қатты ренжіткендері туралы бұрын жазылған болатын. Жаратқан Ие Исраилге қарсы көтерілді. 25 Жосияның осы әрекеттерінен кейін Мысыр патшасы перғауын Евфрат бойындағы Кархамидаға соғысуға келді. Жосия оған қарсы шықты. 26 Бірақ Мысыр патшасы оған адам жіберіп: “Уа, Яһудея патшасы, саған не керек? 27 Мен Құдай Иеден саған қарсы жіберілген жоқпын. Өйткені менің соғысым Евфрат үстінде, ал енді Жаратқан Ие менімен бірге, иә, Жаратқан Ие мені алға жетелейді. 28 Алайда Жосия одан арбасын қайтармады, бірақ Еремия пайғамбардың Жаратқан Иенің аузымен айтқан сөздеріне қарамай, онымен соғысуға міндеттелді. 29 Бірақ онымен Магидо жазығында соғысып, әміршілер Жосия патшаға қарсы шықты. 30 Сонда патша қызметшілеріне былай деді: — Мені соғыстан алып кетіңдер. өйткені мен өте әлсізмін. Қызметшілері оны дереу соғыстан алып кетті. 31 Сосын ол екінші күймеге отырды. Иерусалимге қайтарылған кезде қайтыс болып, әкесінің қабіріне жерленді. 32 Бүкіл яһудиде олар Жосияны жоқтап, иә, Еремия пайғамбар Жосияны жоқтап, әйелдердің жетекшілері осы күнге дейін жоқтап жүрді. Израильдің. 33 Бұл туралы Яһуда патшаларының әңгімелері жазылған кітапта, Жосияның әрбір істері, оның салтанатты ұлылығы, Жаратқан Иенің заңындағы түсінігі және бұрын істеген істері жазылған. Ал қазір айтылып жатқан нәрселер Исраил мен Яһудея патшаларының кітабында баяндалған. 34 Халық Жосия ұлы Йоахазды әкесі Жосияның орнына патша етіп тағайындады. Ол жиырма үш жаста еді. 35 Ол Яһудея мен Иерусалимде үш ай патшалық құрды, содан кейін Мысыр патшасы оны Иерусалимдегі биліктен босатады. 36 Ол елге жүз талант күміс пен бір талант алтын салық белгіледі. 37 Мысыр патшасы Йоаким патшаны да Яһудея мен Иерусалимнің патшасы етіп тағайындады. 38 Ол Иоакимді және ақсүйектерді байлады, бірақ оның ағасы Зараксты ұстап алып, Мысырдан алып шықты. 39 Иоаким Яһудея мен Иерусалим жерінде патша болып тағайындалғанда, ол жиырма бес жаста еді. Ол Жаратқан Иенің алдында зұлымдық жасады. 40 Сондықтан Бабыл патшасы Набуходоносор оған қарсы шығып, оны жез шынжырмен байлап, Бабылға алып кетті. 41 Набуходоносор да Жаратқан Иенің киелі ыдыстарынан алып, алып кетіп, Бабылдағы өзінің ғибадатханасына қойды. 42 Бірақ ол туралы, оның арамдығы мен мінсіздігі туралы жазылғандар патшалардың жылнамаларында жазылған. 43 Оның орнына ұлы Йоаким патша болды: ол он сегіз жасында патша болды. 44 Ол Иерусалимде үш ай он күн ғана билік етті. Жаратқан Иенің алдында зұлымдық жасады.
1-Тарау 1 Жосия Иерусалимде Иемізге арналған Құтқарылу мейрамын өткізіп, бірінші айдың он төртінші күні Құтқарылу мейрамын ұсынды. 2 Діни қызметкерлер Жаратқан Иенің ғибадатханасында ұзын киім киіп, күнделікті жұмыс тәртібіне сай тағайындалды. 3 Ол Исраилдің киелі қызметшілері леуіліктерге Жаратқан Иенің киелі сандығын Дәуіт ұлы Сүлеймен салған үйге орнату үшін өздерін Жаратқан Иеге тағзым етуді бұйырды. 4 Ол былай деді: «Кемісті бұдан былай иықтарыңда көтермейтін болыңдар, енді Құдайларың Жаратқан Иеге қызмет етіп, оның халқы Исраилге қызмет етіңдер. 5 Исраил патшасы Дәуіттің нұсқауы бойынша және оның ұлы Сүлейменнің ұлылығы бойынша және ғибадатханада тұрып, сендердің руларың, Исраил ұлдары, бауырларыңның алдында қызмет етіп жүрген леуіліктер, , 6 Құтқарылу мейрамын ретімен ұсынып, бауырларың үшін құрбандықтарды дайында және Құтқарылу мейрамын Жаратқан Иенің Мұсаға берген өсиеті бойынша өткіз. 7 Жосия сол жерден табылған халыққа отыз мың қозы мен лақ, үш мың бұзау берді. Бұлар патшаның уәдесі бойынша халыққа, діни қызметкерлер мен леуіліктерге төленді. 8 Ғибадатхананың әміршілері Хелкия, Зәкәрия және Сиел Құтқарылу мейрамы үшін діни қызметкерлерге екі мың алты жүз қой мен үш жүз бұзау берді. 9 Мыңбасылар Екония, Самай, оның ағасы Натанайел, Ассабия, Охиел және Жорам Құтқарылу мейрамына арнап леуіліктерге бес мың бас қой мен жеті жүз бұзау берді. 10 Осыны орындап болғаннан кейін, діни қызметкерлер мен леуіліктер ашытқысыз нан алып, әулеттерге сай тәртіппен тұрды. 11 Мұсаның кітабында жазылғандай, халық алдында атабабаларының атақ-даңқы бойынша Жаратқан Иеге құрбандық шалу керек еді. 12 Олар Құтқарылу мейрамын отқа қуырды, ал құрбандықтарға келетін болсақ, олар хош иісі бар жез қазандар мен табаларға егілді. 13 Оларды бүкіл халықтың алдына қойып, кейін олар өздеріне және діни қызметкерлерге, Һаронның ұлдарына дайындалды. 14 Діни қызметкерлер түнге дейін майды ұсынатын, ал леуіліктер өздері үшін және діни қызметкерлер Һаронның ұлдары үшін дайындалған. 15 Киелі әншілер, Асафтың ұлдары да Дәуіттің тағайындауы бойынша патшаның жанындағы Асаф, Зәкәрия және Едутунға тағайындалған тәртіпте болды. 16 Сондай-ақ қақпашылар әр қақпада болды. Ешкімге өзінің қарапайым қызметінен кетуге рұқсат етілмеді, өйткені олардың бауырлары леуіліктер оларға дайындалды. 17 Құтқарылу мейрамын тойлау үшін Жаратқан Иенің құрбандықтарына жататын нәрселер сол күні осылай орындалды. 18 Жосия патшаның өсиетіне сай, Жаратқан Иенің құрбандық үстелінде құрбандық шалыңдар. 19 Сол кезде жиналған исраилдіктер Құтқарылу мейрамын және жеті күн тәтті нан мейрамын өткізді. 20 Мұндай Құтқарылу мейрамы Самуил пайғамбардың заманынан бері Исраилде тойланбаған. 21 Иә, Жосия, діни қызметкерлер, леуіліктер және яһудилер Иерусалимде тұрып жатқан күллі
2
45 Бір жылдан кейін Набуходоносор адам жіберіп, оны Жаратқан Иенің киелі ыдыстарымен бірге Бабылға әкелді. 46 Жиырма бір жасында Седекияны Яһудея мен Иерусалимнің патшасы етіп тағайындады. Ол он бір жыл патшалық етті: 47 Сондай-ақ ол Жаратқан Иенің алдында зұлымдық жасады және оған Ереми пайғамбардың Иеміздің аузынан айтқан сөздеріне мән бермеді. 48 Набуходоносор патша оған Жаратқан Иенің атымен ант беруге мәжбүрлегеннен кейін, өзіне ант беріп, бүлік шығарды. Мойны мен жүрегін қатайтып, Исраилдің Құдайы Жаратқан Иенің заңдарын бұзды. 49 Халықтың әміршілері мен діни қызметкерлер де заңға қайшы көп істер істеп, барлық халықтарды арамдап, Иерусалимде киелі болған Жаратқан Иенің ғибадатханасын арамдады. 50 Алайда олардың ата-бабаларының Құдайы өз елшісі арқылы оларды шақырту үшін жіберді, өйткені ол оларды және өзінің киелі шатырын да аяды. 51 Бірақ олар оның хабаршыларын келемеждеді. Міне, Жаратқан Ие оларға сөйлегенде, олар оның пайғамбарларын ермек етті. 52 Ол өз халқына үлкен құдайсыздықтары үшін ашуланып, халдей патшаларына оларға қарсы шығуды бұйырды. 53 Олар өздерінің жас жігіттерін семсермен өлтірді, иә, тіпті киелі ғибадатханасының шегінде де, олардың арасында жас жігітті де, күңді де, қарт пен баланы да аямады. Өйткені ол бәрін олардың қолына берді. 54 Олар Құдайдың сандығының ыдыстары мен патшаның қазыналарымен бірге Жаратқан Иенің үлкенді-кішілі барлық киелі бұйымдарын алып, Бабылға алып кетті. 55 Жаратқан Иенің киелі үйіне келсек, олар оны өртеп, Иерусалимнің қабырғаларын қиратып, мұнараларын өртеп жіберді. 56 Ал оның даңқты істеріне келсек, олар түгелдей түгел құртып, құрдымға кеткенше тоқтамады, ал семсерден өлмеген халықты Бабылға апарды. 57 Жаратқан Иенің Ереми арқылы айтқан сөзін орындау үшін парсылар патшалық құрғанша, олар оған және оның балаларына қызмет етті. 58 Ел өзінің демалыс күндерін өткізгенше, оның қаңырап қалған кезі жетпіс жылға дейін демалады.
8 Сонда Яһудея мен Бунямин руының рубасылары орнынан тұрды. Сондай-ақ діни қызметкерлер, леуіліктер және Жаратқан Ие Иерусалимге барып, Жаратқан Иеге арнап киелі үй салуға ниет еткендердің бәрі де, 9 Олардың төңірегінде тұратындар да оларға алтын-күміс, жылқы мен мал, сондай-ақ ақыл-ойы ұшталған көптеген тегін сыйлықтармен оларға көмектесті. 10 Сондай-ақ Кир патша Набуходоносор Иерусалимнен алып кеткен және өзінің пұттарға арналған ғибадатханасына орнатқан қасиетті ыдыстарды да алып шықты. 11 Парсы патшасы Кир оларды алып шыққан соң, қазынашысы Митридатқа тапсырды. 12 Ол арқылы олар Яһудеяның әміршісі Санабасарға жеткізілді. 13 Олардың саны осы болды. Мың алтын тостаған, мың күміс, жиырма тоғыз күміс хош иісті құмыра, отыз алтын, екі мың төрт жүз он күміс бөтелке және тағы мың басқа ыдыс. 14 Осылайша алып кеткен алтын мен күміс ыдыстардың барлығы бес мың төрт жүз алпыс тоғыз болды. 15 Бұларды Санабасар тұтқындармен бірге Бабылдан Иерусалимге алып келді. 16 Бірақ парсылардың патшасы Артексеркстің тұсында Белем, Митридат, Табеллий, Ратум, Беелтетм және хатшы Семеллий Самарияда және басқа жерлерде тұрып жатқан басқа адамдармен бірге оған қарсы хат жазды. Яһудея мен Иерусалимде тұратындар келесі хаттар; 17 Сенің құлдарың мырзамыз Артексеркс патшаға, тарихшы Ратумға, хатшы Семеллийге және олардың кеңесінің басқа мүшелеріне және Келосирия мен Финикиядағы билерге. 18 Иеміз патшаға белгілі болсын, сізден бізге дейінгі яһудилер бүлікшіл әрі зұлым қала Иерусалимге келіп, базар алаңдарын салып, оның қабырғаларын жөндеп, іргетасын қалап жатыр. храм. 19 Егер бұл қала мен оның қабырғалары қайта қалпына келтірілсе, олар салық төлеуден бас тартып қана қоймай, патшаларға қарсы да көтеріліс жасайды. 20 Ғибадатханаға қатысты нәрселер қазір қолымызда болғандықтан, мұндай мәселені назардан тыс қалдырмау керек деп ойлаймыз. 21 Бірақ патша тақсырымызбен сөйлесу үшін, егер сіз қаласаңыз, бұл туралы ата-бабаларыңыздың кітаптарынан іздеуге болады. 22 Сен шежірелерден бұл туралы не жазылғанын тауып, сол қаланың бүлікшіл болғанын, патшаларды да, қалаларды да мазалайтынын түсінесің. 23 Яһудилер бүлік шығарып, оларда үнемі соғыстар тудырды. Осының салдарынан бұл қала да қаңырап бос қалды. 24 Сондықтан, уа, патша ием, біз саған айтамыз: егер бұл қала қайта салынып, оның қабырғалары жаңадан тұрғызылса, сенің бұдан былай Селосирия мен Финикияға кіре алмайсың. 25 Содан кейін патша оқиғаны жазған Ратумға, Беелтетмге, хатшы Семеллийге, сондай-ақ Самария, Сирия және Финикияда тұратын басқаларға хат жазды. 26 Маған жіберген хатыңызды оқып шықтым, сондықтан мен мұқият тінтуді бұйырдым, сонда ол қаланың басынан бастап патшаларға қарсы әрекет еткені анықталды. 27 Сол жердегі адамдар көтеріліс пен соғысқа берілді. Иерусалимде құдіретті патшалар мен қаһарлылар болды. 28 Сондықтан мен бұл адамдарға қала салуға кедергі жасауды бұйырдым.
2-Тарау 1 Парсы патшасы Кирдің билігінің бірінші жылында Жаратқан Иенің Ереми арқылы уәде еткен сөзі орындалды. 2 Жаратқан Ие парсылардың патшасы Кирдің рухын көтеріп, ол өзінің бүкіл патшалығына жариялап, сондайақ былай деп жазды: 3 — Парсы патшасы Кир осылай дейді. Исраилдің Жаратқан Иесі, ең биік Жаратқан Ие мені бүкіл әлемнің патшасы етті. 4 Ол маған еврей жеріндегі Иерусалимде оған үй салуды бұйырды. 5 Ендеше араларыңда өз халқынан біреу болса, Жаратқан Ие онымен бірге болып, Яһудеядағы Иерусалимге барып, Исраил Иесінің үйін тұрғызсын. Иерусалимде тұратын Жаратқан Ие. 6 Кім сол маңайда тұратын болса, оған алтын-күміспен көршілері көмектессін. 7 Иерусалимдегі Жаратқан Иенің ғибадатханасы үшін антпен берілген сыйлықтармен, жылқылармен, ірі қаралармен және басқа да заттармен.
3
29 Сол зұлым жұмысшылар патшаларды ашуландырмау үшін, 30 Содан кейін Артексеркс патшаның хаттары оқылып жатқанда, Ратум, хатшы Семеллий және олармен бірге қызмет атқарған басқалары салт атты әскері мен көптеген адамдармен бірге Иерусалимге қарай асығыс аттанып, құрылысшыларға кедергі жасай бастады. ; Ал Иерусалимдегі ғибадатхананың құрылысы парсылардың патшасы Дарийдің билігінің екінші жылына дейін тоқтап қалды.
22 Олар тостағандарға отырып, достары мен бауырларына деген сүйіспеншіліктерін ұмытып, аздан соң қылыштарын суырып алады. 23 Бірақ олар шарап ішкенде, не істегендерін есіне алмайды. 24 Уа, адамдар, шарап осылай жасауға мәжбүрлейтін ең күштісі емес пе? Осыны айтып болған соң, үндемеді. 4-ТАРАУ 1 Патшаның күші туралы айтқан екіншісі былай деп бастады: 2 Уа, адамдар, теңіз бен құрлықты және ондағы барлық нәрселерді басқаратын адамдар күшті емес пе? 3 Бірақ патша одан да күшті, өйткені ол осының бәріне ие және оларға билік жүргізеді. Ол оларға не бұйырса, соны орындайды. 4 Егер ол бір-бірімен соғысуды бұйырса, олар мұны істейді, егер ол оларды жауларға қарсы жіберсе, олар барып, тау қабырғалары мен мұнараларын бұзады. 5 Олар өлтіреді, өлтіріледі және патшаның өсиетін бұзбайды: егер олар жеңіске жетсе, олар патшаға бәрін де, олжаны да әкеледі. 6 Сол сияқты, сарбаз емес, соғысқа қатысы жоқ, мал шаруашылығымен айналысатындар да еккендерін қайта орып алған соң, оны патшаға әкеліп, патшаға салық төлеуге бір-бірін мәжбүрлейді. 7 Бірақ ол бір ғана адам: өлтіруді бұйырса, өлтіреді. егер ол аяуды бұйырса, олар аяйды; 8 Ұруды бұйырса, олар ұрады. Егер ол қаңырап босандыруды бұйырса, олар қаңыратады; салуды бұйырса, олар салады; 9 Ол кесуді бұйырса, олар кеседі. егер ол отырғызуды бұйырса, олар отырғызады. 10 Сондықтан оның бүкіл халқы мен оның әскерлері оған мойынсұнды: ол жатып, ішіп-жеп, демалады. 11 Бұлар оның айналасында күзетеді, ешкім кетіп, өз ісімен айналыса алмайды және ешбір істе оған мойынсұнбауы керек. 12 Уа, адамдар, патшаға мойынсұнатын болса, қалайша ең құдіретті болмайды? Және ол тілін ұстады. 13 Содан кейін әйелдер туралы және шындықты айтқан үшінші (бұл Зоробабел) сөйлей бастады. 14 Уа, адамдар, ұлы патша да, көп адамдар да емес, шарап та емес. Сонда оларды кім басқарады, әлде оларға билік жүргізеді ме? олар әйелдер емес пе? 15 Патша мен теңіз бен құрлықта билік жүргізетін барлық халықты әйелдер туды. 16 Олар да келіп, жүзімдік отырғызғандарды, шарап қайдан алатын болса, тамақтандырды. 17 Бұлар да ерлерге арналған киімдер тігеді; бұл адамдарға даңқ әкеледі; ал әйелдерсіз еркектер бола алмайды. 18 Иә, егер ер адамдар алтын мен күмісті немесе басқа да жақсы нәрселерді жинаса, олар сүйкімді және әдемі әйелді жақсы көрмейді ме? 19 Осының бәрін босатып, олар аузын ашса да, көздерін ашпайды ма? Барлық адамдар оған алтын мен күмістен немесе кез келген игіліктен артық емес пе? 20 Ер адам өзін өсірген әкесін, өз елін тастап, әйеліне жабысады. 21 Ол өмір бойы әйелімен бірге болмауға тырысады. әке де, шеше де, ел де есіне алмайды. 22 Осы арқылы әйелдердің сендерге үстемдік ететінін білулерің керек: еңбек етіп, еңбек етіп, бәрін әйелге беріп, бермейсіңдер ме?
3-ТАРАУ 1 Дарий патшалық құрған кезде, ол өзінің барлық қол астындағы халқына, бүкіл әулетіне және Мидия мен Парсы әміршілеріне үлкен той жасады. 2 Үндістаннан Эфиопияға дейінгі жүз жиырма жеті провинцияның барлық әкімдері, жүзбасылары мен старшиналары. 3 Олар ішіп-жеп, тойып үйлеріне қайтқанда, Дарий патша төсегінің бөлмесіне кіріп, ұйықтап қалды да, көп ұзамай оянып кетті. 4 Сонда патшаның денесін күзететін сақшылардан үш жігіт бір-бірімен сөйлесті. 5 Әрқайсымыз бір сөйлемді айтайық: кім жеңсе, кімнің шешімі басқаларға қарағанда дана болып көрінсе, Дарий патша оған жеңіс белгісі ретінде үлкен сыйлықтар мен ұлы нәрселер береді. 6 Күлгін түсті киім киіп, алтын ішіп, алтын үстінде ұйықтау үшін, сондай-ақ алтын ауыздықтары бар күйме, зығыр бас киім және мойнына шынжыр тағылған. 7 Ол даналығы үшін Дарийдің қасында отырады және Дарий оның немере ағасы деп аталады. 8 Содан кейін әрқайсысы өз үкімін жазып, мөр басып, Дарий патшаның жастығының астына қойды. 9 Патша қайта тірілгенде, кейбіреулер оған жазбаларды беретінін айтты. Парсы патшасы мен үш әміршісі оның үкімі ең дана деп кімнің жағында болса, жеңу тағайындалғандай оған беріледі. 10 Біріншісі былай деп жазды: Шарап ең күшті. 11 Екіншісі: “Патша ең күшті”,— деп жазды. 12 Үшіншісі былай деп жазды: «Әйелдер ең күшті, бірақ бәрінен бұрын шындық жеңіске жетеді. 13 Патша көтерілгенде, олар жазғандарын алып, оған тапсырды, сондықтан ол оларды оқыды: 14 Ол кісі жіберіп, Парсы мен Мидияның барлық әміршілерін, әміршілерді, жүзбасыларды, старшиналар мен басшыларды шақырды. 15 Сосын оны патшаның сот төрелігіне отырғызды. Олардың алдында жазбалар оқылды. 16 Ол: «Жас жігіттерді шақыр, сонда олар өз үкімдерін айтады», — деді. Сөйтіп, олар шақырылып, ішке кірді. 17 Ол оларға былай деді: — Жазбаларға қатысты өз ойларыңызды білдіріңіздер. Содан кейін шараптың күші туралы айтқан біріншісі бастады; 18 Ол былай деді: «Уа, адамдар, шарап қандай күшті! Оны ішуден барлық адамдар жаңылысады: 19 Бұл патша мен жетім баланың барлығын біртұтас етеді. Күл мен еркін адамның, кедей мен байдың: 20 Ол сондай-ақ әрбір ойды қуаныш пен шаттыққа айналдырады, сондықтан адам қайғыны да, қарызды да есіне алмайды. 21 Бұл әрбір жүректі байытады, сондықтан адам патшаны да, әкімді де есіне алмайды. және ол бәрін талантпен сөйлейді.
4
23 Иә, адам семсерін алып, тонауға және ұрлауға, теңізде және өзендерде жүзуге барады. 24 Ол арыстанға қарап, қараңғыда кетеді. ұрлап, тонап, тонағанда, оны сүйіспеншілігіне жеткізеді. 25 Сондықтан еркек әйелін әкесінен де, шешеден де жақсы көреді. 26 Иә, әйелдер үшін ақылы таусылып, солар үшін қызметші болғандар көп. 27 Әйелдер үшін де көп адамдар өлді, қателесті және күнә жасады. 28 Ал енді Маған сенбейсіңдер ме? Патша өз билігінде ұлы емес пе? барлық аймақтар оған қол тигізуге қорықпай ма? 29 Сонда да мен оның және патшаның кәнизаты Апамның, керемет Бартактың қызының патшаның оң жағында отырғанын көрдім. 30 Патшаның басындағы тәжді алып, өз басына кигізді. ол да сол қолымен патшаны ұрды. 31 Осының бәріне қарамастан, патша оған аузын ашып қарады: егер ол оған күлсе, ол да күлетін; бірақ егер ол оны ренжітсе, патша онымен татуласу үшін жағымпаздануға дайын болды. қайтадан. 32 Уа, еркектер, әйелдер осылай істеп жатқанда күшті болғаны қалай? 33 Патша мен әміршілер бір-біріне қарады да, ол шындықты айта бастады. 34 Уа, ерлер, әйелдер күшті емес пе? жер ұлы, аспан биік, күн өз бағытында жүйрік, өйткені ол аспанды айналып өтіп, бір күнде өз бағытын қайтадан өз орнына жеткізеді. 35 Осыларды жасаушы ұлы емес пе? сондықтан ақиқат ұлы, бәрінен де күшті. 36 Бүкіл жер шындықты айғайлайды, ал көк оған батасын береді: барлық істер одан дірілдейді және дірілдейді, және онымен ешқандай әділетсіздік жоқ. 37 Шарап жаман, патша зұлым, әйелдер зұлым, адам баласының бәрі зұлым және олардың барлық зұлым істері осындай; және оларда шындық жоқ; Өздерінің әділетсіздігімен олар да жойылады. 38 Шындыққа келсек, ол шыдамды және әрқашан күшті; ол мәңгі өмір сүреді және жеңеді. 39 Онымен ешкімді де, сыйды да қабылдамайды. бірақ ол әділ істер жасайды және барлық әділетсіздік пен зұлым істерден аулақ болады; және барлық ер адамдар оның жұмыстарын жақсы көреді. 40 Оның үкімінде ешқандай әділетсіздік жоқ. және ол барлық дәуірлердің күші, патшалығы, күші және ұлылығы. Шындықтың Құдайы мадақталсын. 41 Ол мұнымен үндемей қалды. Сонда бүкіл халық айқайлап: — Шындық ұлы, бәрінен де құдіретті! 42 Сонда патша оған былай деді: — Жазбада көрсетілгеннен артық не қаласаңыз, сұраңыз, біз оны сізге береміз, өйткені сен ең дана екенсің. Сен менің жаныма отырасың және менің туысқаным деп аталасың. 43 Сонда ол патшаға былай деді: — Патшалығыңа келген күні Иерусалимді тұрғызамын деп берген антыңды есіңе ал. 44 Кир Бабылды жоюға ант бергенде, Иерусалимнен алып кеткен барлық ыдыстарды жіберіп, сол жаққа қайта жіберсін. 45 Сондай-ақ халдейлер Яһудеяны қаңырап бос қалғанда, эдомдықтар өртеп жіберген ғибадатхананы тұрғызуға ант еттің. 46 Ал енді, уа, патша ием, мен сенен сұрайтыным және тілегім осы, және бұл өзіңнен туындайтын әміршіл еркіндік: сондықтан мен сенің берген антыңды, оны өз
аузыңмен орындауыңды қалаймын. Сен көктегі Патшаға ант бердің. 47 Сонда Дарий патша орнынан тұрып, оны сүйіп, барлық қазынашыларға, әміршілерге, жүзбасылар мен әміршілерге хат жазды. . 48 Ол сондай-ақ Келосирия мен Финикиядағы және Либандағы әміршілерге хат жазды: Либаннан Иерусалимге балқарағай ағашын әкеліп, онымен бірге қала тұрғызсын. 49 Сондай-ақ ол өз патшалығынан еврейге кеткен барлық яһудилерге олардың бостандықтары туралы былай деп жазды: ешбір офицер, бірде-бір әмірші, бірде-бір лейтенант, не қазынашы олардың есіктеріне күштеп кірмеуі керек; 50 Олар иемденіп отырған барлық ел салықсыз еркін болуы керек; Едомдықтар сол кезде иелік еткен яһудилердің ауылдарын беруі керек еді. 51 Иә, ғибадатхананың құрылысы аяқталғанға дейін жыл сайын жиырма талант беріліп тұруы керек еді; 52 Сондай-ақ он жеті талантты құрбандық шалу туралы өсиет бойынша күн сайын құрбандық үстелінде өртелетін құрбандықтарды күтіп тұру үшін жылына он талант берілді. 53 Бабылдан қала салуға кеткендердің бәрі де, олардың ұрпақтары да және кеткен діни қызметкерлер де еркіндікке ие болуы керек еді. 54 Ол туралы да жазды. діни қызметкерлердің олар қызмет ететін айыптары мен киімдері; 55 Сол сияқты леуіліктерге де үй салынып біткенге дейін және Иерусалим салынып біткенше берілсін. 56 Ол қаладағылардың барлығына зейнетақы мен жалақы беруді бұйырды. 57 Ол сондай-ақ Бабылдан Кир бөлген барлық ыдыстарды да жіберді. Кирдің бұйырғанының бәрін орындауды тапсырып, Иерусалимге жіберді. 58 Бұл жас жігіт сыртқа шығып, Иерусалимге қарай бетін көкке көтеріп, көк Патшасын мадақтады. 59 Олар: «Жеңіс сенен, даналық сенен келеді, даңқ сенікі, мен сенің қызметшіңмін», – деді. 60 Маған даналық берген бақыттысың! 61 Осылайша ол хаттарды алып, сыртқа шығып, Бабылға келді де, бұл туралы барлық бауырластарына айтты. 62 Олар ата-бабаларының Құдайын мадақтады, өйткені Ол оларға бостандық пен еркіндік берді 63 Жоғарыға көтеріліп, Иерусалимді және Оның атымен аталған ғибадатхананы тұрғызу үшін, олар жеті күн музыка аспаптарымен және қуанышпен тойланды. 5-ТАРАУ 1 Бұдан кейін әйелдерімен, ұлдарымен және қыздарымен, күңдерімен, күңдерімен және малдарымен бірге шығу үшін рулары бойынша сайланған әулет басшылары болды. 2 Дарий олармен бірге мың атты әскерін жіберіп, оларды Иерусалимге аман-есен қайтарып алды. 3 Бүкіл ағайындары ойнап, олармен бірге көтерілуге мәжбүр етті. 4 Бұлар рулары арасында рулары бойынша, бірнеше бастықтары бойынша көтерілген ерлердің есімдері. 5 Діни қызметкерлер, Һарон ұлы Піністің ұлдары: Перес әулетінен шыққан Дәуіт әулетінен Сарая ұлы Жоседек ұлы Иса және Сарая немересі Зоробабел ұлы Жоаким, Дәуіт әулетінен. Яһуда руы; 6 Ол Парсы патшасы Дарийдің патшалығының екінші жылында, бірінші айда, нисан айында, оның алдында дана сөздер айтты.
5
7 Бұлар Бабыл патшасы Набуходоносор Бабылға айдап әкеткен, бөтен болып қоныстанған тұтқыннан шыққан яһудилер. 8 Олар Иерусалимге және яһудилердің басқа бөліктеріне қайтып кетті. Олардың әрқайсысы Зоробабелмен, Исамен, Нехемиямен, Захариямен, Рисаямен, Енениймен, Мардохаймен бірге келген өз қаласына қайтты. Белсар, Асфараз, Реэлиус, Роимус және Баана, олардың жетекшілері. 9 Халықтың саны және олардың әміршілері, Форос ұлдары: екі мың жүз жетпіс екі; Сафаттың ұлдары: төрт жүз жетпіс екі: 10 Арестің ұлдары: жеті жүз елу алты: 11 Фаат-Моабтың ұлдары: екі мың сегіз жүз он екі: 12 Еламның ұлдары: бір мың екі жүз елу төрт: Затулдың ұлдары, тоғыз жүз қырық бес, Корбенің ұлдары, жеті жүз бес, Банидің ұлдары, алты жүз қырық сегіз. 13 Бебайдың ұлдары: алты жүз жиырма үш: Садастың ұлдары, үш мың екі жүз жиырма екі. 14 Адониқамның ұлдары: алты жүз алпыс жеті: Бағойдың ұлдары, екі мың алпыс алты: Адиннің ұлдары, төрт жүз елу төрт. 15 Атерезияның ұлдары: тоқсан екі: Кейлан мен Азетаның ұлдары алпыс жеті: Азуранның ұлдары, төрт жүз отыз екі. 16 Ананидің ұлдары: жүз бір: Аромның ұлдары, отыз екі, Бассаның ұлдары — үш жүз жиырма үш: Азефуриттің ұлдары — жүз екі. 17 Метердің ұлдары: үш мың бес, Бетломонның ұлдары: жүз жиырма үш. 18 Нетопадан: елу бес, Анатоттан, жүз елу сегіз, Бетсамостан, қырық екі адам. 19 Кириатиярийлер жиырма бес, Қафира мен Бероттықтар жеті жүз қырық үш, Пирадан жеті жүз. 20 Олар Хадиас пен Амидойдан төрт жүз жиырма екі, олар Кирама мен Габдестен, алты жүз жиырма бір. 21 Макалондықтар: жүз жиырма екі, Бетолийден, елу екі, Нефистің ұлдары, жүз елу алты. 22 Каламолал мен Онустың ұлдары: жеті жүз жиырма бес, Ерехтың ұлдары: екі жүз қырық бес. 23 Анастың ұлдары: үш мың үш жүз отыз. 24 Діни қызметкерлер: Санасиб ұлдарынан Исаның ұлы Еддудың ұлдары, тоғыз жүз жетпіс екі, Меруттың ұлдары, мың елу екі. 25 Фасаронның ұлдары: мың қырық жеті, Карменің ұлдары — мың он жеті. 26 Леуіліктер: Есейдің ұлдары, Қадмиел, Бануас және Судия, жетпіс төрт. 27 Киелі әншілер: Асафтың ұлдары: жүз жиырма сегіз. 28 Дарбазашылар: Салумның ұлдары, Яталдың ұлдары, Талмонның ұлдары, Дакобидің ұлдары, Тетаның ұлдары, Самидің ұлдары, барлығы жүз отыз тоғыз. 29 Ғибадатхананың қызметшілері: Есаудың ұлдары, Асифаның ұлдары, Табаоттың ұлдары, Керастың ұлдары, Судтың ұлдары, Фалеяның ұлдары, Лабананың ұлдары, Грабаның ұлдары, 30 Акуаның ұлдары, Утаның ұлдары, Китабтың ұлдары, Агабаның ұлдары, Субайдың ұлдары, Ананның ұлдары, Катуаның ұлдары, Геддурдың ұлдары, 31 Айрустың ұлдары, Дайсанның ұлдары, Ноебаның ұлдары, Хасебаның ұлдары, Ғазераның ұлдары, Азия ұлдары, Пинеестің ұлдары, Азаренің ұлдары, Бастайдың ұлдары, Асананың ұлдары. , Меанидің ұлдары, Нафисидің ұлдары, Акуптың ұлдары, Аципаның ұлдары, Ассурдың ұлдары, Фаракимнің ұлдары, Басалоттың ұлдары,
32 Миданың ұлдары, Коутаның ұлдары, Хареяның ұлдары, Харкустың ұлдары, Асерердің ұлдары, Томойдың ұлдары, Наситтің ұлдары, Атифаның ұлдары. 33 Сүлейменнің қызметшілерінің ұлдары: Азафионның ұлдары, Фарираның ұлдары, Йелидің ұлдары, Лозонның ұлдары, Исраилдің ұлдары, Сафеттің ұлдары, 34 Айяның ұлдары, фаракареттің ұлдары, Сабидің ұлдары, Саротидің ұлдары, Масиастың ұлдары, Гардың ұлдары, Аддустың ұлдары, Субаның ұлдары, Аферраның ұлдары, Бародистің ұлдары. , Сабаттың ұлдары, Алломның ұлдары. 35 Ғибадатхананың барлық қызметшілері мен Сүлейменнің қызметшілерінің ұлдары үш жүз жетпіс екі болды. 36 Бұлар Термелет пен Телерсастан шықты, оларды басқаратын Хараталар мен Аалар келді. 37 Олар Исраилден шыққан әулеттерін де, мал-мүлкін де көрсете алмады: Бан ұлы Ладанның ұлдары, Некоданның ұлдары, алты жүз елу екі. 38 Діни қызметкерлерді иемденіп алған, бірақ табылмаған діни қызметкерлер: Барзелдің қыздарының бірі Аугияға үйленіп, оның атымен аталған Обдия ұлдары, Аккоз ұлдары, Адустың ұлдары. 39 Бұл кісілердің туыстары туралы мәлімет кітапшадан іздестіріліп, табылмаған соң, олар діни қызметтен шеттетілді. 40 Нехемия мен Атария оларға ілім мен шындықты киген бас діни қызметкер көтерілмейінше, олар киелі нәрселерден үлес алмау керектігін айтты. 41 Осылайша исраилдіктер он екі және одан жоғары жастағы күңдер мен күңдерден басқа екі мың үш жүз алпыс мың адам болды. 42 Олардың күңдері мен күңдері жеті мың үш жүз қырық жеті: әнші ерлер мен әнші әйелдер — екі жүз қырық бес. 43 Төрт жүз отыз бес түйе, жеті мың отыз алты жылқы, екі жүз қырық бес қашыр, бес мың бес жүз жиырма бес аң. 44 Олардың кейбір рубасылары Иерусалимдегі Құдайдың ғибадатханасына келгенде, өз мүмкіндіктеріне қарай үйді өз орнына қайта салуға ант етті. 45 Киелі қазынаға мың фунт алтын, бес мың күміс және діни қызметкердің жүз киімін беру үшін. 46 Діни қызметкерлер, леуіліктер және халық Иерусалимде және елде, әншілер мен есік күзетшілері осылайша тұрды. және бүкіл Исраил өз ауылдарында. 47 Жетінші ай таяп қалғанда және исраилдіктер әрқайсысы өз орындарында болғанда, бәрі бір ауыздан шығыс жақтағы бірінші қақпаның ашық жеріне жиналды. 48 Содан кейін Жоседек ұлы Иса, оның бауырлары діни қызметкерлер, Салатиел ұлы Зоробабел және оның бауырлары тұрып, Исраил Құдайының құрбандық үстелін дайындады. 49 Құдайдың адамы Мұсаның кітабында нақты айтылғандай, оның үстіне өртелетін құрбандықтарды шалу. 50 Оларға елдегі басқа ұлттардан жиналғандар жиналып, құрбандық үстелін өз орнына тұрғызды, өйткені бұл жердегі барлық халықтар оларға қастық жасап, оларға қысым көрсетті. Олар уақытына сай құрбандық шалып, таңертең және кешке Жаратқан Иеге арнап түгел өртелетін құрбандықтарды ұсынатын. 51 Сондай-ақ олар Таурат заңында бұйырылғандай киелі шатырлар мейрамын өткізіп, белгіленгендей күн сайын құрбандық шалатын. 52 Одан кейін тұрақты сый-тартулар, демалыс күндері, жаңа айлар және барлық қасиетті мерекелердің құрбандықтары.
6
53 Құдайға ант еткендердің бәрі Жаратқан Иенің ғибадатханасы әлі салынбаған болса да, жетінші айдың бірінші күнінен бастап Құдайға құрбандық шала бастады. 54 Олар тас қалаушылар мен ұсталарға ақша, ет және сусынды көңілділікпен берді. 55 Парсы патшасы Кирдің бұйырғанындай, Сидон мен Тир тұрғындарына да Либаннан балқарағай ағаштарын әкелу үшін көліктер берді. Бұл ағаштарды жүзу арқылы Иоппа қорғанына апару керек еді. 56 Оның Иерусалимдегі Құдайдың ғибадатханасына келгеннен кейінгі екінші жылы және екінші айында Салатиел ұлы Зоробабел, Жоседек ұлы Иса, олардың бауырлары, діни қызметкерлер, леуіліктер және барлық адамдар тұтқыннан Иерусалимге келіңдер. 57 Олар яһудилер мен Иерусалимге келгеннен кейінгі екінші жылдың екінші айының бірінші күні Құдай үйінің іргетасын қалады. 58 Олар жиырма жастағы леуіліктерді Жаратқан Иенің істеріне басшылық етіп тағайындады. Сосын Иса, оның ұлдары мен ағалары, оның ағасы Қадмиел және Мадиабунның ұлдары, Елиадун ұлы Жоданың ұлдары, олардың ұлдары мен ағалары, барлық леуіліктер, бір ауыздан іске кірісті. Құдай үйіндегі істерді ілгерілету үшін еңбек ету. Осылайша жұмысшылар Жаратқан Иенің ғибадатханасын тұрғызды. 59 Діни қызметкерлер музыкалық аспаптар мен кернейлермен киімдерін киіп тұрды. Ал Асафтың ұлдары леуіліктердің жезбегі бар, 60 Исраил патшасы Дәуіт бұйырғандай, ризашылық әндерін айтып, Жаратқан Иені мадақтау. 61 Олар Жаратқан Иені мадақтайтын әндерді қатты дауыстап айтты, өйткені Оның мейірімі мен ұлылығы бүкіл Исраилде мәңгілік. 62 Бүкіл халық керней тартып, бар дауыспен айғайлап, Жаратқан Иенің киелі үйін көтеру үшін Жаратқан Иеге ризашылық әндерін айтты. 63 Сондай-ақ діни қызметкерлер, леуіліктер және олардың әулет басшылары, бұрынғы киелі үйді көрген ежелгі адамдар жылап, қатты зар зарлап, осы ғимаратқа келді. 64 Бірақ көп адам керней тартып, қуанышпен қатты айғайлады. 65 Халықтың жылағаны үшін кернейлер естілмейтіндей болды, бірақ халық таңғажайып дыбыс шығарып, алыстан естілді. 66 Сондықтан Яһуда мен Бунямин руының жаулары мұны естігенде, кернейлердің дыбысы нені білдіретінін білді. 67 Олар тұтқында болғандардың Исраилдің Құдайы Жаратқан Иеге ғибадатхана салғанын түсінді. 68 Олар Зоробабел мен Исаға және әулет басшыларына барып: — Біз сендермен бірге құрылыс саламыз, — деді. 69 Өйткені біз де сендер сияқты Иемізге мойынсұнып, бізді осы жерге әкелген Ассирия патшасы Азбазареттің заманынан бері оған құрбандық шалып жатырмыз. 70 Сосын Зоробабел, Иса және Исраил әулеттерінің көсемдері оларға: — Құдайымыз Жаратқан Иеге арнап киелі үй салу біз бен сендерге ортақ емес. 71 Парсы патшасы Кирдің бізге бұйырғанындай, Исраилдің Иемізге арнап құрылысты өзіміз ғана саламыз. 72 Бірақ сол елдің халықтары Яһудея тұрғындарына ауыр салмақ салып, оларды қыспаққа алып, олардың құрылысына кедергі жасады. 73 Олар өздерінің жасырын айлалары, халықтық нанымдары мен әбігері арқылы Кир патша өмір сүрген уақыттың бәрінде құрылысты аяқтауға кедергі келтірді,
сондықтан оларға Дарий патшалық еткенге дейін екі жыл бойы құрылыс салуға кедергі болды. 6-ТАРАУ 1 Дарий Аггей мен Аддо ұлы Зәкәрияның патшалығының екінші жылында пайғамбарлар еврей мен Иерусалимдегі яһудилерге Исраилдің Құдайы Жаратқан Иенің атынан пайғамбарлық етті. 2 Сол кезде Салатиел ұлы Зоробабел мен Жоседек ұлы Иса тұрып, Иерусалимде Жаратқан Иенің киелі үйін тұрғыза бастады. Иеміздің пайғамбарлары олармен бірге болды және оларға көмектесті. 3 Сол кезде оларға Сирия мен Финикияның әміршісі Сисиннес Сатрабузан және оның серіктерімен келіп, оларға былай деді: 4 Осы үй мен төбені тұрғызып, басқа істердің бәрін кімнің тапсырмасы бойынша тұрғызып жатырсың? Ал мұны істейтін жұмысшылар кімдер? 5 Алайда яһудилердің ақсақалдары рақымдылыққа ие болды, өйткені Жаратқан Ие тұтқынға барған еді. 6 Дарийге олар туралы түсініктеме беріліп, жауап алынғанша, оларға құрылыс салуға кедергі болған жоқ. 7 Сирия мен Финикияның әміршісі Сисиннес пен Сатрабузандар Сирия мен Финикияның билеушілері серіктерімен бірге Дарийге жазып, жіберген хаттарының көшірмесі; Дарий патшаға сәлемдесу: 8 Яһудея еліне келіп, Иерусалим қаласына кіргенімізде, біз Иерусалим қаласынан тұтқында болған яһудилердің көне адамдарын кездестірдік. 9 Жаратқан Иеге арнап үлкен және жаңа, қиылған және қымбат тастардан және қабырғаларға төселген ағаштан үй тұрғызу. 10 Және бұл жұмыстар өте жылдам орындалады, және жұмыс олардың қолында сәтті жүріп жатыр, және ол барлық даңқ пен ыждағаттылықпен жасалады. 11 Сонда біз осы ақсақалдардан: «Сіздер бұл үйді кімнің өсиетімен тұрғызып, осы жұмыстардың іргетасын қалап жатырсыздар?» — деп сұрадық. 12 Сондықтан біз сізге жазу арқылы білім беру үшін, біз негізгі орындаушылардан талап еттік және олардан жазбаша жетекшілерінің есімдерін талап еттік. 13 Олар бізге былай деп жауап берді: «Біз көк пен жерді жаратқан Иеміздің қызметшілеріміз. 14 Ал бұл үйді Исраилдің ұлы да күшті патшасы көп жыл бұрын салып, бітіріпті. 15 Бірақ ата-бабаларымыз Құдайды ашуландырып, көктегі Исраилдің Иесіне қарсы күнә жасағанда, ол оларды халдейлердің Бабыл патшасы Набуходоносордың билігіне берді. 16 Ол үйді бұзып, өртеп жіберді және халықты Бабылға тұтқынға алып кетті. 17 Бірақ Кир патша Бабыл еліне билік құрған бірінші жылы Кир патша осы үйді тұрғызу туралы хат жазды. 18 Набуходоносор Иерусалимдегі үйден алып шығып, Кир патша Бабылдағы ғибадатханадан қайтадан алып шыққан қасиетті алтын мен күміс ыдыстарды өз ғибадатханасына қойды. Зоробабел мен билеуші Санабассарға, 19 Ол сол ыдыстарды алып, Иерусалимдегі ғибадатханаға қоюды бұйырды. Оның орнына Жаратқан Иенің ғибадатханасы салынсын. 20 Сол Санабасар мұнда келіп, Иерусалимдегі Жаратқан Иенің киелі үйінің іргетасын қалады. және сол уақыттан осы уақытқа дейін ғимарат болғанымен, ол әлі аяқталмаған.
7
21 Сондықтан, егер патшаға ұнайтын болса, Кир патшаның жазбаларынан іздестірсін. 22 Егер Иерусалимде Жаратқан Иенің киелі үйінің құрылысы Кир патшаның келісімімен салынғаны анықталса, ал егер мырзамыз патша осылай ойласа, ол бізге мұны білдірсін. 23 Содан Дарий патшаға Вавилондағы жазбаларды іздеуді бұйырды. Осылайша Мидия еліндегі Экбатан сарайында осы жайттар жазылған орам табылды. 24 Кир патшаның билігінің бірінші жылында Жаратқан Иенің Иерусалимдегі киелі үйін қайта салуды бұйырды, сонда олар үнемі отпен құрбандық шалады. 25 Оның биіктігі алпыс шынтақ, ені алпыс шынтақ, үш қатар қиылған тастар мен сол елдің жаңа ағашының бір қатары; және оның шығындары Кир патшаның үйінен берілуі керек: 26 Набуходоносор Иерусалимдегі үйден алып, Бабылға әкелген Жаратқан Иенің киелі үйіндегі алтын мен күмістен жасалған қасиетті ыдыстар Иерусалимдегі үйге қайтарылып, сол жерге қойылсын. олар бұрын болды. 27 Сондай-ақ ол Сирия мен Финикияның әміршісі Сисинге, Сатрабузандарға және олардың серіктеріне және Сирия мен Финикияға билеуші болып тағайындалғандарға сақ болуды бұйырды. Жаратқан Ие, Яһудеяның билеушісі және яһудилердің ақсақалдары сол жерде Жаратқан Иенің үйін тұрғызсын. 28 Мен оны қайта қалпына келтіруді бұйырдым. Жаратқан Иенің киелі үйінің құрылысы біткенше, олар яһудилердің тұтқынында болғандарға көмектесуге тырысады. 29 Келосирия мен Финикияның алым-салықтарынан осы кісілерге Жаратқан Иеге, яғни әмірші Зоробабелге бұқалар, қошқарлар және қозылар үшін құрбандыққа шалынатын үлес берілсін. 30 Сондай-ақ астық, тұз, шарап және май, және Иерусалимдегі діни қызметкерлердің айтуы бойынша, жыл сайын үздіксіз жұмсалатын нәрселер күнделікті жұмсалады. 31 Патша мен оның балалары үшін Құдай Тағалаға құрбандық шалу үшін және олардың өмірлері үшін дұға ету үшін. 32 Сондай-ақ ол кімде-кім бұрын айтылған немесе жазылған нәрсені бұзатын болса, немесе оны жоққа шығарса, өз үйінен бір ағашты алып тастауды және оны дарға асып тастауды және патша үшін оның барлық мүлкін тартып алуды бұйырды. 33 Сол себепті есімі аталған Жаратқан Ие Иерусалимдегі Жаратқан Иенің киелі үйіне кедергі келтіру немесе бүліну үшін қолын созған әрбір патша мен халықты түбегейлі жойсын. 34 Мен Дарий патша, мұның бәрін мұқият орындауды бұйырдым.
5 Парсы патшасы Дарийдің билік құрған алтыншы жылы, адар айының жиырма үшінші күні киелі үй осылай аяқталды. 6 Исраилдіктер, діни қызметкерлер, леуіліктер және тұтқынға алынған басқа да соларға қосылғандар Мұса кітабында жазылғандай істеді. 7 Жаратқан Иенің ғибадатханасын бағыштау үшін олар жүз бұқа екі жүз қошқар, төрт жүз қозы шалды. 8 Бүкіл Исраилдің күнәсі үшін Исраил руларының көсемдерінің саны бойынша он екі ешкі. 9 Діни қызметкерлер мен леуіліктер де Мұсаның кітабында жазылғандай, Исраилдің Құдайы Жаратқан Иеге қызмет ету үшін туыстарына қарай киімдерін киіп, әр қақпаның алдында тұрды. 10 Тұтқында болған исраилдіктер бірінші айдың он төртінші күні Құтқарылу мейрамын өткізді, содан кейін діни қызметкерлер мен леуіліктер қасиетті болды. 11 Тұтқында болғандардың бәрі бірге емес, леуіліктердің бәрі бірге қасиетті болды. 12 Осылайша олар тұтқында болғандардың барлығы үшін, бауырлары діни қызметкерлер үшін және өздері үшін Құтқарылу мейрамын ұсынды. 13 Тұтқыннан шыққан исраилдіктер, ел халқының жиіркенішті істерінен бөлініп, Жаратқан Иені іздегендердің барлығын жеді. 14 Олар Ашымаған нан мейрамын жеті күн өткізіп, Жаратқан Иенің алдында қуантты. 15 Ол Исраилдің Құдайы Жаратқан Иенің істерінде қолдарын нығайта түсу үшін Ассирия патшасының кеңесін оларға бұрды. 8-Тарау 1 Бұдан кейін Парсы патшасы Артексеркс патшалық құрған кезде Салумның ұлы Хелхия ұлы Езерияның немересі Сарая ұлы Есдраның патшасы келді. 2 Саддуктың немересі, Ахитобтың немересі, Амарияның немересі, Езияның немересі, Меремоттың Езиясының, Меремоттың, Зараяның, Савиастың, Бокканың, Абисумның, Пинеестің ұлынан. , Елазардың ұлы, бас діни қызметкер Һаронның ұлы. 3 Бұл Есдра Исраилдің Құдайы берген Мұсаның заңына өте дайын болғандықтан, хатшы ретінде Бабылдан шықты. 4 Патша оған құрмет көрсетті, өйткені ол оның алдында барлық өтініштерінен рақым тапты. 5 Онымен бірге исраилдіктердің кейбірі, леуіліктердің діни қызметкері, киелі әншілер, есік күзетшілері және ғибадатхананың қызметшілері де Иерусалимге барды. 6 Артексеркс патшалығының жетінші жылы, бесінші айда, бұл патшаның жетінші жылы болды. Өйткені олар бірінші айдың бірінші күнінде Бабылдан шығып, Жаратқан Ие берген сәтті жолға сәйкес Иерусалимге келді. 7 Есдраның шеберлігі өте зор болғандықтан, ол Жаратқан Иенің заңы мен өсиеттерінің ешнәрсесін тастамай, бүкіл Исраилге заңдар мен үкімдерді үйретті. 8 Артексеркс патшадан жазылған және Жаратқан Иенің заңын оқитын діни қызметкер Есдраға келген тапсырманың көшірмесі мынау: 9 Артексеркс патша Діни қызметкер әрі Жаратқан Иенің заңын оқитын Есдраға сәлем жолдады: 10 Рақымшылдық танытуға бел буып, мен біздің патшалығымыздағы яһуди ұлтының, діни қызметкерлер мен леуіліктерден ықылас танытып, қалағандары сенімен бірге Иерусалимге барсын деп бұйырдым.
7-Тарау 1 Содан кейін Келосирия мен Финикияның билеушісі Сисиннес және Сатрабузандар серіктерімен Дарий патшаның өсиетін орындады. 2 Ежелгі яһудилерге және ғибадатхана әкімдеріне көмектесіп, қасиетті істерді мұқият бақылап отырды. 3 Аггей мен Зәкәрия пайғамбарлар пайғамбарлық еткенде, қасиетті істер осылай өркендеді. 4 Олар мұны Исраилдің Құдайы Жаратқан Иенің өсиетімен және Парсы патшалары Кир, Дарий және Артексеркстің келісімімен аяқтады.
8
11 Ендеше, ойлары барлар сенімен бірге кетсін, өйткені маған да, менің жеті досым кеңесшілерге де жақсы көрінді. 12 Олар Яһудея мен Иерусалимнің істеріне, Жаратқан Иенің заңында жазылған нәрселерге назар аударуы үшін; 13 Мен және менің достарым ант етіп берген сыйлықтарды және Бабыл елінде табылған алтын мен күмістің бәрін Иерусалимдегі Жаратқан Иеге Иерусалимге апарыңыз. 14 Сондай-ақ олардың Құдайы Жаратқан Иенің Иерусалимдегі ғибадатханасы үшін халықтан берілген нәрселермен бірге: бұқалар, қошқарлар, тоқтылар және оларға қажетті заттар үшін күміс пен алтын жиналсын. 15 Олар өздерінің Құдайлары Жаратқан Иенің Иерусалимдегі құрбандық үстелінде Жаратқан Иеге арнап құрбандық шалу үшін. 16 Сен және бауырларың алтын мен күміске не істесеңдер де, Құдайларыңның еркіне сай істеңдер. 17 Ал Иерусалимдегі Құдайыңның ғибадатханасы үшін саған берілген Жаратқан Иенің киелі бұйымдарын Иерусалимде Құдайыңның алдына қой. 18 Құдайыңның ғибадатханасын пайдалану үшін нені ұмытпасаң да, оны патшаның қазынасынан бер. 19 Мен Артексеркс патша Сирия мен Финикиядағы қазыналарды сақтаушыларға да бұйырдым: Діни қызметкер және Құдай Тағаланың Таурат заңын оқитын Есдра нені жіберсе, оны тез арада беру керек. 20 Жүз талант күміс, сондай-ақ бидайдан жүз корға дейін, жүз кесінді шарап және басқа да мол заттар. 21 Патша мен оның ұлдарының патшалығының қаһарына ұшырамауы үшін, бәрі де Құдай заңына сәйкес Құдай Тағаланың алдында мұқият орындалсын. 22 Сондай-ақ сендерге бұйырамын: діни қызметкерлерден, леуіліктерден, қасиетті әншілерден, есік күзетшілерінен, ғибадатхананың қызметшілерінен немесе осы ғибадатханада істері барлардың ешқайсысынан алымсалық немесе басқа салық талап етпеңдер. ешкімнің оларға бірдеңені таңуға құқығы жоқ. 23 Ал сен, Есдра, Құдайдың даналығы бойынша, бүкіл Сирия мен Финикияда Құдайыңның заңын білетіндердің барлығына төрелік етулері үшін билер мен әділдерді тағайында. Ал оны білмейтіндерді сен үйрет. 24 Құдайыңның және патшаңның заңын бұзған адам өлім жазасына кесілсін, не басқа жаза болсын, не ақша жазасы болсын, не түрмеге қамалады. 25 Сосын хатшы Есдра былай деді: — Иерусалимдегі үйін даңқтау үшін патшаның жүрегіне осыны салған атабабаларымның жалғыз Құдайы Жаратқан Ие мадақталсын! 26 Ол мені патшаның, оның кеңесшілерінің, оның барлық достары мен төрелерінің алдында құрметтеді. 27 Сондықтан мен Құдайым Жаратқан Иенің көмегімен жігерленіп, менімен бірге бару үшін Исраилдің адамдарын жинадым. 28 Бұлар Артексеркс патшаның тұсында Бабылдан менімен бірге шыққан рубасылары мен бірнеше мәртебелілері: 29 Пинеестің ұлдарынан Герсон, Итамардың ұлдарынан Гамаил, Дәуіттің ұрпақтарынан Секения ұлы Лет; 30 Фарестің ұлдарынан Зәкәрия; Онымен бірге жүз елу адам саналды. 31 Пахат-Моабтың ұлдарынан Зарая ұлы Елияония және онымен бірге екі жүз адам: 32 Затое ұлдарынан Езел ұлы Секения және онымен бірге үш жүз адам: Адин ұлдарынан Жонатан ұлы Обет және онымен бірге екі жүз елу адам.
33 Еламның ұлдарынан Готолия ұлы Жосия және онымен бірге жетпіс адам. 34 Сафатия ұлдарынан Михайл ұлы Зарая және онымен бірге алпыс он адам: 35 Жоғабтың ұлдарынан Езел ұлы Абадияс және онымен бірге екі жүз он екі адам: 36 Банид ұлдарынан Жосафия ұлы Ассалимот және онымен бірге жүз алпыс адам: 37 Бабидің ұлдарынан Бебай ұлы Зәкәрия және онымен бірге жиырма сегіз адам: 38 Астаттың ұлдарынан Акатан ұлы Йоханнес және онымен бірге жүз он адам. 39 Соңғысы Адоникамның ұлдарының есімдері мыналар: Елифалет, Джевел, Самайас және олармен бірге жетпіс адам. 40 Баго ұлдарынан Исталкур ұлы Ути және онымен бірге жетпіс адам. 41 Мен оларды Терас өзенінің жағасына жинадым, сонда үш күн шатырларымызды тіктік, содан кейін мен оларды қарап шықтым. 42 Бірақ мен ол жерден діни қызметкерлер мен леуіліктердің ешқайсысын таппадым. 43 Содан мен Елазарға, Идуелге және Масманға жібердім. 44 Алнатан, Мамай, Йорибас, Натан, Еунатан, Зәкәрия және Мосолламон жетекші әрі білімді адамдар. 45 Мен оларға қазына орнында отырған жүзбасы Саддейге баруын бұйырдым. 46 Оларға Әкемге, оның бауырларына және сол жердегі қазынашыларға сөйлесіп, бізге Жаратқан Иенің үйінде діни қызметкерлердің қызметін атқаратын адамдарды жіберуді бұйырды. 47 Иеміздің құдіретті қолымен олар бізге Исраил ұлы Леви ұлы Молидің ұлдарынан, Асеббияны, оның ұлдары мен оның он сегіздегі ағайындарын алып келді. 48 Ханнунейдің ұлдарынан Асебия, Анус және оның ағасы Осая және олардың ұлдары жиырма адам болды. 49 Дәуіт тағайындаған ғибадатхананың қызметшілері мен леуіліктерге қызмет ететін басшылардан — ғибадатхананың екі жүз жиырма қызметшілері, олардың тізімі көрсетілген. 50 Сол жерде мен Раббымыздың алдында жас жігіттерге ораза ұстауды ант еттім, оның бізге де, қасымызда болғандарға да, балаларымызға да, малға да жақсы жол жүруін тілейміз. 51 Мен патшаның жаяу әскерлері мен салт аттыларынан сұрап, жауларымыздан қорғануды сұрауға ұялдым. 52 Өйткені біз патшаға: «Құдайымыз Жаратқан Иенің құдіреті Өзін іздеушілерге көмектесіп, оларға жан-жақты қолдау көрсетсін» деп айтқан едік. 53 Біз тағы да осы нәрселерді қозғай отырып, Иемізге жалбарындық және оны өзімізге ұнамды деп таптық. 54 Содан кейін мен діни қызметкерлердің он екі басшысы Есебрия мен Ассанияны және олардың бауырларынан он кісіні бөліп алдым. 55 Мен оларға патша, оның кеңесі, әміршілер және бүкіл Исраилдің берген алтын, күміс және Жаратқан Иенің киелі үйінің киелі бұйымдарын өлшеп көрдім. 56 Мен оны өлшеп болған соң, мен оларға алты жүз елу талант күміс, жүз талант күміс ыдыстар және жүз талант алтын бердім. 57 Жиырма алтын ыдыс пен он екі жез ыдыс, тіпті алтындай жарқыраған тамаша жезден. 58 Мен оларға былай дедім: «Екеуің де Жаратқан Ие үшін киелісіңдер, ыдыстар да киелі, алтын мен күміс — атабабаларымыздың Иесі Жаратқан Иеге берген серт».
9
59 Оларды Иерусалимдегі діни қызметкерлер мен леуіліктердің басшыларына және Исраил әулеттерінің жетекшілеріне Құдайымыздың киелі үйінің бөлмелеріне жеткізгенше, сақ болыңдар. 60 Осылайша алтын-күміс пен ыдыстарды алған діни қызметкерлер мен леуіліктер оларды Иерусалимге, Жаратқан Иенің ғибадатханасына әкелді. 61 Бірінші айдың он екінші күні Терас өзенінен шығып, бізбен бірге болған Жаратқан Иенің құдіретті қолының арқасында Иерусалимге келдік. Біз Иерусалимге келдік. 62 Сол жерде үш күн болғанымызда, өлшенген алтын мен күміс төртінші күні Иеміздің үйінде Ири ұлы діни қызметкер Мармотқа тапсырылды. 63 Онымен бірге Пініс ұлы Елазар, Исаның ұлы Жосабад пен Саббан ұлы Моет — леуіліктер болды. Олардың барлығы да саны мен салмағы бойынша аман қалды. 64 Олардың барлық салмағы бір сағатта жазылды. 65 Сондай-ақ тұтқыннан шыққандар Исраилдің Құдайы Жаратқан Иеге құрбандық шалды: бүкіл Исраил үшін он екі бұқа, сексен он алты қошқар. 66 Татулық құрбандығына үш он екі тоқты, он екі ешкі; Олардың барлығы Жаратқан Иеге арналған құрбандық. 67 Олар патшаның өсиеттерін патшаның басқарушыларына және Келосирия мен Финикия әкімдеріне жеткізді. Олар халық пен Құдайдың ғибадатханасын құрметтейтін. 68 Осы істер орындалып болған соң, әміршілер маған келіп: 69 Исраил халқы, әміршілер, діни қызметкерлер мен леуіліктер елдегі бөтен халықтарды, басқа ұлттардың, қанахандықтардың, хеттіктердің, фарестіктердің, ебустықтардың және моабтықтардың арам пиғылынан арылтқан жоқ. Мысырлықтар мен эдомиттер. 70 Өйткені олар да, ұлдары да қыздарына үйленді, ал қасиетті тұқым елдегі жат адамдармен араласып кетті. және бұл істің басынан бастап билеушілер мен ұлы адамдар осы заңсыздыққа ортақ болды. 71 Осыны естіген бойда, мен киімімді және киелі киімді айырып, басым мен сақалымның шаштарын жұлып алдым да, мені қайғылы әрі ауыр жерге отырғыздым. 72 Сол кезде Исраилдің Құдайы Жаратқан Иенің сөзін тыңдағандардың бәрі қасыма жиналды, мен күнәм үшін аза тұттым. 73 Содан кейін оразадан тұрып, киімімді және киелі киімді жыртып, тізе бүгіп, Жаратқан Иеге қолымды создым. 74 Мен: “Уа, Ием, мен сенің алдыңда масқара болып, ұялдым. 75 Өйткені біздің күнәларымыз еселеніп, біздің надандығымыз көкке жетті. 76 Біз ата-бабамыздың заманынан бері, бүгінге дейін үлкен күнә жасап келеміз. 77 Күнәларымыз бен ата-бабаларымыз үшін біз және бауырларымыз, патшаларымыз және діни қызметкерлеріміз жер жүзінің патшаларының қолына семсерге, тұтқынға және ұяттың құрбаны болу үшін осы күнге дейін тапсырылды. 78 Енді, уа, Жаратқан Ие, сенен бізге қандай да бір дәрежеде мейірімділік көрсетілді, сенің киелі жеріңде бізге тамыр мен есім қалдырылды. 79 Сондай-ақ Құдайымыз Жаратқан Иенің киелі үйінде бізге нұрды ашу үшін және құлдықта болған кезде бізге тамақ беру үшін. 80 Иә, құлдықта болғанымызда Раббымыздан бас тартқан жоқпыз. Бірақ ол бізді Парсы патшаларының алдында рақым етті, олар бізге тамақ берді.
81 Иә, Иеміздің ғибадатханасын құрметтеп, қаңырап бос қалған Сионды тұрғызды, сондықтан олар бізге еврей мен Иерусалимде тұрақты тұруды берді. 82 Ал енді, уа, Жаратқан Ие, бұл нәрселерге ие бола отырып, біз не айтамыз? Өйткені біз сенің құлдарың пайғамбарлар арқылы берген өсиеттеріңді бұздық. 83 Өздерің енші ретінде иемденіп жатқан жер сол жердегі келімсектердің арамдығымен ластанған, ал олар оны өздерінің арамдығымен толтырған. 84 Сондықтан енді қыздарыңды ұлдарына, қыздарын ұлдарыңа алмаңдар. 85 Сондай-ақ олармен ешқашан тату болуға тырыспаңыз, сонда күш-қуатыңыз артып, жердің игілігін жеп, жердің мұрасын балаларыңызға мәңгілікке қалдырыңыз. 86 Біздің басымызға түскеннің бәрі зұлым істеріміз бен үлкен күнәларымыз үшін жасалды; Өйткені сен, Уа, Жаратқан Ие, күнәларымызды жеңілдеттің, 87 Бізге осындай тамыр бердік, бірақ біз сенің заңыңды бұзып, елдегі халықтардың арамдығына араласу үшін қайта оралдық. 88 Бізге тамыр да, тұқым да, есім де қалдырмайынша, бізді құрту үшін ашуланбайсың ба? 89 Уа, Исраилдің Иесі, сен шынсың, өйткені бүгінде бізде тамыр қалды. 90 Міне, қазір біз сенің алдыңда өз заңсыздықтарымызбен жүрміз, өйткені осы істерге байланысты сенің алдыңда бұдан былай тұра алмаймыз. 91 Есдра ғибадатхананың алдында жерге жатып алып, мінажат етіп, кінәсін мойындап жатқанда, оған Иерусалимнен көптеген ерлер, әйелдер мен балалар жиналды, өйткені халықтың арасында қатты жылап жатты. 92 Сонда Исраил ұлдарының бірі Ехонийс ұлы Ехония дауыстап: — Уа, Есдра, біз Құдай Жаратқан Иеге қарсы күнә жасадық, осы жердегі басқа ұлттардың бөтен әйелдеріне үйлендік, ал қазір бүкіл Исраил биікте. . 93 Жаратқан Иеге ант етейік, біз басқа ұлттардан алған барлық әйелдерімізді балаларымен бірге тастаймыз. 94 Өзің бұйырғандай және Жаратқан Иенің заңына мойынсұнатындар сияқты. 95 Тұр да, орында, өйткені бұл іс саған байланысты, ал біз сенімен бірге боламыз: батылдықпен істе. 96 Есдра орнынан тұрып, бүкіл Исраилдің діни қызметкерлері мен леуіліктер басшыларына ант берді. сондықтан олар ант берді. 9-ТАРАУ 1 Сосын ғибадатхана ауласынан көтерілген Есдра Елиасиб ұлы Жоананның бөлмесіне барды. 2 Олар сол жерде қалып, тамақ жемей, су ішпеді, халықтың үлкен заңсыздықтары үшін жоқтап кетті. 3 Бүкіл яһудилер мен Иерусалимде тұтқында болғандардың барлығына Иерусалимге жиналу керектігі туралы хабар таратылды. 4 Сол жерде екі-үш күннің ішінде басшы ақсақалдар тағайындағандай кездеспегендердің малдары ғибадатхананы пайдалану үшін тұтқынға алынсын, ал өзі тұтқында болғандардан қуылып шығарылсын. 5 Үш күннен кейін Яһуда мен Бунямин руының бәрі тоғызыншы айдың жиырмасыншы күні Иерусалимге жиналды. 6 Бүкіл халық ауа райының қолайсыздығынан ғибадатхананың кең ауласында дірілдеп отырды. 7 Есдра орнынан тұрып, оларға былай деді: “Сендер бөтен әйелдерге үйленіп, Исраилдің күнәларын көбейтіп, заңның талаптарын бұздыңдар.
10
8 Ал енді мойындау арқылы ата-бабаларымыздың Құдайы Жаратқан Иені мадақтаңдар. 9 Оның еркін орындап, сол жердегі халықтардан және бөтен әйелдерден аулақ болыңдар. 10 Сонда бүкіл халық айқайлап, қатты дауыспен: «Сен қалай айтсаң, біз де солай істейміз!» — деді. 11 Бірақ халық көп болғандықтан, ауа-райы қолайсыз болғандықтан, біз онсыз тұра алмаймыз және бұл бір-екі күннің жұмысы емес, бұл істердегі күнәмізді көру алысқа жайылып кетті. 12 Сондықтан халықтың әміршілері қалсын, ал біздің қоныстарымыздағы бөтен әйелдері барлар белгіленген уақытта келсін. 13 Осы іс үшін бізден Жаратқан Иенің қаһарын қайтармайынша, олармен бірге барлық жердің билеушілері мен билері де бар. 14 Сонда Азаел ұлы Жонатан мен Теокан ұлы Езекия бұл мәселені өз мойнына алды, ал Мұсалама, Левис және Сабатей оларға көмектесті. 15 Ал тұтқында болғандар осының бәрін істеді. 16 Діни қызметкер Есдра оған өз әулеттерінің жетекшілерін аттары бойынша сайлап алды да, оныншы айдың бірінші күні олар істі тексеру үшін жиналды. 17 Осылайша олардың бөтен әйел алған ісі бірінші айдың бірінші күні аяқталды. 18 Бірге жиналып, жат әйелдері бар діни қызметкерлердің арасында: 19 Еседек ұлы Исаның ұлдары мен оның бауырлары; Мателас пен Елеазар, Йориб пен Жоадан. 20 Олар әйелдерін тастап, күнәлары үшін татуластыру үшін қошқарларды шалу үшін қолдарын берді. 21 Эммердің ұлдарынан; Анания, Забдей, Еанес, Самей, Хиереил және Азария. 22 Пәйсур ұлдарынан; Элионас, Массиас Исраил және Натанаел, Окидел және Талсас. 23 Леуіліктерден; Жозабад, Семис және Калитас деп аталатын Колий, Патей, Яһуда және Жүніс. 24 Киелі әншілерден; Элеазурус, Баккур. 25 Жүк тасымалдаушылардан; Саллум, Толбанс. 26 Исраилдіктерден, Форос ұлдарынан; Иермас, Едия, Мелхия, Маел, Елазар, Асибия және Баания. 27 Еланың ұлдарынан; Матания, Зәкәрия және Иериел, Иеремот және Эдия. 28 Самоттың ұлдарынан; Елиада, Елисим, Отоний, Яримот және Сабат және Сардей. 29 Бабай ұлдарынан; Иоганнес, Анания, Йосабад және Аматейс. 30 Мани ұлдарынан; Оламус, Мамухус, Едей, Ясубус, Ясаил және Иеремот. 31 Аддидің ұлдарынан; Наат, Мұсия, Лакун, Найдус, Матания, Шестел, Балнуус және Манасей. 32 Ал Аннаның ұлдарынан; Елионас пен Асейс, Мелхия, Саббеус және Симон Хосамей. 33 Асомның ұлдарынан; Алтаней, Матиас, Бааная, Елифалет, Манас және Семей. 34 Маани ұлдарынан; Еремия, Момдис, Омар, Юел, Мабдай, Пелиас, Анос, Карабасион, Энасиб, Мамнитанайм, Елиас, Баннус, Элиали, Самис, Селемия, Натания және Озора ұлдарынан; Сесис, Эсрил, Азаэл, Самат, Замбис, Иосиф. 35 Етманың ұлдарынан; Мазития, Забадай, Едес, Юел, Банайас. 36 Бұлардың бәрі бөтен әйел алып, балаларымен бірге тастап кеткен еді.
37 Діни қызметкерлер, леуіліктер және исраилдіктер жетінші айдың бірінші күні Иерусалимде және елде тұрды. 38 Бүкіл халық бірауыздан киелі кіреберістің шығыс жағындағы кең орынға жиналды. 39 Олар діни қызметкер әрі оқырман Есдраға Исраилдің Құдайы Жаратқан Ие берген Мұсаның заңын алып келетінін айтты. 40 Сонымен, бас діни қызметкер Есдра жетінші айдың бірінші күні заң тыңдау үшін еркектен әйелге дейін бүкіл халыққа және барлық діни қызметкерлерге Таурат заңын жеткізді. 41 Ол киелі кіреберістің алдындағы кең аулада таңертеңнен түске дейін ерлер мен әйелдердің алдында кітап оқыды. Ал халық Таурат заңын тыңдады. 42 Діни қызметкер әрі Таурат заңын оқитын Есдра осы мақсат үшін жасалған ағаш мінберге тұрды. 43 Оның оң жағында Маттатия, Самус, Анания, Азария, Урий, Езекия, Баласамус тұрды. 44 Оның сол жағында Фалдай, Мисаил, Мелхия, Лотасуб және Набария тұрды. 45 Сосын Есдра Таурат заң кітабын көпшіліктің алдына алып барды, өйткені ол бәрінің көз алдында құрметті түрде отырды. 46 Иса Заңды ашқанда, бәрі тік тұрды. Осылайша Есдрас Жаратқан Иеге, Әлемнің Иесі, Құдіреті шексіз Құдайға мадақтады. 47 Бүкіл халық: «Аумин! Олар қолдарын көтеріп жерге құлап, Жаратқан Иеге ғибадат етті. 48 Сондай-ақ Иса, Анус, Сарабия, Адин, Якуб, Сабатей, Аутей, Майания, Калитас, Асриа, Жоазаб, леуілік Анания, Биатас Жаратқан Иенің заңын түсініп, оларға тәлім берді. 49 Сонда Аттарат бас діни қызметкер Есдраға айтты. Оқырманға және көпшілікке тәлім берген леуіліктерге, тіпті бәріне де: 50 Бұл күн Жаратқан Ие үшін қасиетті. (Өйткені олар Заңды естігенде жылап жіберді :) 51 Олай болса, барып, майын жеп, тәттісін ішіп, ештеңесі жоқтарға жібер. 52 Өйткені бұл күн Жаратқан Ие үшін қасиетті. Өйткені Жаратқан Ие сені құрметке бөлейді. 53 Сонда леуіліктер халыққа бәрін жариялап: — Бұл күн Жаратқан Ие үшін қасиетті. мұңайма. 54 Сосын барлығы ішіп-жеп, көңіл көтеру үшін, ештеңесі жоқтарға үлес қосып, көңіл көтеру үшін жолға шықты. 55 Өйткені олар өздеріне нұсқау берілген және сол үшін жиналған сөздерді түсінді.
11
12
1-ТАРАУ
21 Мен араларыңда жемісті жерді бөліп бердім, қанахандықтарды, перездіктерді және філістірлерді алдыңнан қуып шықтым: сендер үшін тағы не істеймін? — дейді Жаратқан Ие. 22 Құдіреті шексіз Жаратқан Ие мынаны айтады: «Сендер шөл далада, аморлықтардың өзенінде жүргенде, шөлдеп, менің есіміме тіл тигіздіңдер. 23 Мен сендерге күпірлік еткендерің үшін от бермедім, қайта ағашты суға лақтырып, өзенді тәтті еттім. 24 Уа, Жақып, саған не істеймін? Сен, Яһуда, маған бағынбайсың! 25 Мені тастап кеткендеріңді көргенде, Мен де сендерді тастаймын. Менің сендерге мейірімділік танытуымды қаласаңдар, мен сендерге мейірімділік танытпаймын. 26 Мені қашан шақырсаңдар да, мен сендерді тыңдамаймын, өйткені сендер қолдарыңды қанмен арамдадыңдар, ал аяқтарың адам өлтіруге асығады. 27 Мені тастап кеткендей сендер емес, өздеріңді тастадыңдар, — дейді Жаратқан Ие. 28 Құдіреті шексіз Жаратқан Ие мынаны айтады: Мен сендерге оның ұлдарының әкесі, қыздарының анасы және сәбилерінің емізетіндей дұға еткен жоқпын ба? 29 Менің халқым, ал мен сендердің Құдайларың болуым үшін; Сіз менің балаларым, ал мен сіздердің әкелеріңіз болуым керек пе? 30 Тауық тауықтарын қанатының астына жинағанындай, мен де сендерді жинадым, ал енді сендерге не істеймін? Мен сені бетімнен қуып жіберемін. 31 Маған құрбандық ұсынсаңдар, мен сендерден бет бұрамын: салтанатты мерекелеріңді, жаңа айларыңды және сүндеттелулеріңді тастап кеттім. 32 Мен сендерге өз құлдарым пайғамбарларымды жібердім, оларды өздерің алып, өлтіріп, денелерін жыртып тастадым, олардың қанын қолдарыңнан талап етемін, — дейді Жаратқан Ие. 33 Құдіреті шексіз Жаратқан Ие мынаны айтады: Үйің қаңырап қалды, Мен сені желдің сабанындай қуып жіберемін. 34 Ал балаларың ұрпақ әкелмейді. Өйткені олар менің өсиетімді жек көріп, менің алдымда жамандық жасады. 35 Үйлеріңді келе жатқан халыққа беремін. Мен туралы әлі естімегендер маған сенетін болады; Мен оларға ешқандай белгі көрсетпесем де, олар Мен бұйырғанымды орындайды. 36 Олар бірде-бір пайғамбарды көрмесе де, күнәларын еске алып, мойындайды. 37 Мен келешек халықтың рақымы туралы куәлік етемін, олардың балалары қуана қуанады: олар мені көзбен көрмесе де, айтқаныма сенеді. 38 Ал енді, ағайын, мынау! қандай даңқ; және шығыстан келген адамдарды қараңыз: 39 Мен оларға басшылар етіп беремін: Ыбырайым, Ысқақ, Жақып, Осея, Амос және Михай, Жоел, Әбдия және Жүніс. 40 Нахум, Абаку, Софония, Аггей, Захария және Малахия, олар Жаратқан Иенің періштесі деп те аталады.
1 Есдрас пайғамбардың екінші кітабы, Сарая ұлы, Азария немересі, Хелхия немересі, Садамия немересі, Садоқтың немересі, Ахитобтың ұлы, 2 Ахиастың ұлы, Пинеестің немересі, Хелидің ұлы, Амарияның ұлы, Амарияның ұлы, Азиейдің ұлы, Маримоттың ұлы, Арнаның ұлы, Озияның ұлы, Бориттің ұлы, Абисейдің ұлы. , Пинеестің ұлы, Елеазардың ұлы, 3 Леви руынан шыққан Һаронның ұлы; Парсы патшасы Артексеркс тұсында Мидия жерінде тұтқында болған. 4 Жаратқан Иенің сөзі маған келіп: 5 Бара гөр, менің халқыма олардың күнәкар істерін, балаларының маған қарсы жасаған зұлымдықтарын көрсет. олар өз балаларының балаларына айта алады: 6 Өйткені олардың ата-бабаларының күнәлары өсті, өйткені олар мені ұмытып, бөтен тәңірлерге құрбандық шалды. 7 Оларды Мысыр жерінен, құлдық үйінен алып шыққан Мен емеспін бе? Бірақ олар мені ашуландырып, кеңестерімді елеусіз қалдырды. 8 Олай болса, шашыңды жұлып, барлық зұлымдықты олардың үстіне таста, өйткені олар менің заңыма мойынсұнбады, бірақ бүлікшіл халық. 9 Осыншама жақсылық жасаған оларға қашанға дейін шыдаймын? 10 Мен олар үшін көптеген патшаларды жойдым. Перғауын мен оның қызметшілерін және оның барлық күшін талқандадым. 11 Мен олардың алдында барлық халықтарды жойып, шығыста екі облыстың, Тир мен Сидонның халқын шашыратып жібердім және олардың барлық жауларын өлтірдім. 12 Сен оларға былай де: Жаратқан Ие мынаны айтады: 13 Мен сендерді теңіз арқылы жүргіздім және басында сендерге үлкен әрі қауіпсіз жол бердім. Мен сендерге Мұсаны көсем, Һаронды діни қызметкер етіп тағайындадым. 14 Мен сендерге от бағанасында нұр бердім және араларыңда үлкен кереметтер жасадым. Мені әлі ұмыттыңдар, — дейді Жаратқан Ие. 15 Құдіреті шексіз Жаратқан Ие мынаны айтады: «Бөденелер сендерге белгі болды. Мен сендерге қорғаныс үшін шатырлар бердім, сонда да күңкілдедіңдер. 16 Жауларыңды жойғаны үшін менің атымнан жеңіске жеткен жоқсыңдар, бірақ әлі күнге дейін күңкілдеп келесіңдер. 17 Менің саған жасаған жақсылықтарым қайда? Шөл далада аш пен шөлдегенде Маған жалбарынбадыңдар ма? 18 — Неге бізді өлтіру үшін мына шөл далаға әкелдің? Бұл айдалада өлгенше, мысырлықтарға қызмет еткеніміз жақсырақ еді. 19 Сонда мен сендердің жоқтауларыңды аяп, жеуге манна бердім. Осылайша періштелердің нанын жедіңдер. 20 Сендер шөлдегенде, мен жартасты жарып жіберген жоқпын ба? Ыстық үшін мен сені ағаштардың жапырақтарымен жаптым.
13
2-ТАРАУ
21 Жараланғандар мен әлсіздерді емдеңдер, мысқылдай ақсақ күлмеңдер, мүгедектерді қорғаңдар, ал соқырға менің анықтығыма жол бер. 22 Қарттар мен жастарды өз қабырғаларыңда ұстаңдар. 23 Өлгендерді қай жерден тапсаң да, оларды алып, жерле, сонда Мен қайта тірілуімде саған бірінші орын беремін. 24 Уа, халқым, тыныш болыңдар, тыныш болыңдар, өйткені тыныштығың әлі келеді. 25 Балаларыңды асыра, уа, жақсы күтуші! аяқтарын бекітеді. 26 Саған берген құлдарымның ешқайсысы да өлмейді. Өйткені мен оларды сендердің араларыңнан талап етемін. 27 Шаршама, өйткені қиыншылық пен ауыр күн келгенде, басқалар жылап, қайғырады, ал сен көңілді және молшылықта боласың. 28 Халықтар саған қызғанышпен қарайды, бірақ олар саған қарсы ештеңе істей алмайды, — дейді Жаратқан Ие. 29 Менің қолдарым сені жауып, балаларың тозақты көрмейді. 30 Балаларыңмен бақытты бол, анашым! Өйткені Мен сені құтқарамын, — дейді Жаратқан Ие. 31 Ұйықтап жатқан балаларыңды есіңе ал, өйткені Мен оларды жердің шетінен алып шығып, оларға мейірімділік көрсетемін, өйткені Мен мейірімдімін, — дейді Құдіреті шексіз Жаратқан Ие. 32 Мен келіп, оларға мейірімділік танытқанша, балаларыңды құшақтап ал, өйткені менің құдықтарым ағып, рақымым сөнбейді. 33 Мен Есдра Исраилге баруымды Ореб тауында Жаратқан Иеден бұйырдым. Бірақ мен оларға келгенде, олар мені жоққа шығарып, Жаратқан Иенің өсиетін жек көрді. 34 Сондықтан сендерге айтамын, уа, тыңдап, түсінетін халықтар, Бағушыңды іздеңдер, ол сендерге мәңгілік тыныштық береді; Өйткені ол дүниенің соңында келетін жақын. 35 Патшалықтың сыйына дайын болыңдар, өйткені мәңгілік нұр саған мәңгілік жарқырайды. 36 Осы дүниенің көлеңкесінен қаш, даңқыңның қуанышына бөлен: Мен Құтқарушымды ашық куәландырамын. 37 Өздеріңе берілген сыйды қабылдаңдар және сендерді көктегі Патшалыққа жетелеген Құдайға алғыс айтып, қуаныңдар. 38 Тұр да, тұр, Жаратқан Иенің мейрамында мөрленгендердің санын қараңыз. 39 Олар дүниенің көлеңкесінен кетіп қалды, және Жаратқан Иенің керемет киімдерін алды. 40 Сандарыңды ал, уа, Сион, Жаратқан Иенің заңын орындаған ақ киімділеріңді жауып таста. 41 Өзің аңсаған балаларыңның саны орындалды: Жаратқан Иенің құдіретіне жалбарын, сонда әу бастан шақырылған халқың даңққа бөленсін. 42 Мен Эсдра Сион тауында мен санай алмаған ұлы халықты көрдім. Олардың барлығы Жаратқан Иені әнмен мадақтады. 43 Олардың арасында басқалардан да биік бойлы, биік бір жас жігіт бар еді және олардың әрқайсысының
1 Жаратқан Ие мынаны айтады: Мен бұл халықты құлдықтан алып шықтым және оларға пайғамбарлар арқылы өсиетімді бердім. Олар оны тыңдамады, бірақ менің кеңестерімді жек көрді. 2 Оларды дүниеге әкелген анасы оларға: «Балалар, барыңдар! Өйткені мен жесірмін, тастап кеттім. 3 Мен сені қуанышпен өсірдім; Бірақ мен сендерден қайғы мен ауырлықпен айырылдым, өйткені Құдайларың Жаратқан Иенің алдында күнә жасап, Оның алдында жамандық жасадыңдар. 4 Ал енді мен саған не істеймін? Мен жесірмін, тастап кеттім: уа, балаларым, жолыңмен жүр, Жаратқаннан рақым сұра. 5 Ал мен болсам, әке, мен сені осы балалардың анасы туралы куәгер сұраймын, олар менің келісімімді орындамайды. 6 Олардан ұрпақ қалмау үшін, сен оларды шатастырып, аналарын олжаға түсіресің. 7 Олар халықтардың арасына шашырап кетсін, есімдері жер бетінен жойылсын, өйткені олар менің келісімімді жек көрді. 8 Қасіретке қаласың, Ассур, өзіңде әділетсіздікті жасыратын! Уа, зұлым халық, Содом мен Ғомораға не істегенімді есіңе ал. 9 Кімнің жері құм мен күл үйінділеріне жататын болса, Мен де мені тыңдамайтындарға солай істеймін, — дейді Құдіретті Тәңір Ие. 10 Жаратқан Ие Есдраға былай дейді: «Менің халқыма айт, мен оларға Иерусалим патшалығын беремін. 11 Мен олардың даңқын өзіме алып, оларға өзім дайындап қойған мәңгілік киелі шатырларды беремін. 12 Оларда тәтті хош иісті жақпа ретінде өмір ағашы болады. олар еңбектенбейді, шаршамайды. 13 Барыңдар, сонда қабылдайсыңдар: олар қысқартылуы үшін сендерге бірнеше күн дұға етіңдер: Патшалық сендер үшін қазірдің өзінде дайындалып қойған. 14 Көк пен жерді куәлік етіңдер; Мен зұлымдықты бөлшектеп, жақсыны жараттым, өйткені мен тірімін, дейді Жаратқан Ие. 15 Ана, балаларыңды құшақтап, оларды қуанышпен тәрбиеле, аяқтарын бағанадай берік ет, өйткені мен сені таңдадым, – дейді Жаратқан Ие. 16 Мен өлгендерді орындарынан қайта тірілтемін, оларды қабірлерден шығарамын, өйткені мен Исраилде өз есімімді білемін. 17 Қорықпа, балалардың анасы, Мен сені таңдадым, — дейді Жаратқан Ие. 18 Саған көмектесуің үшін мен қызметшілерім Есай мен Еремиді жіберемін, олардың кеңестерінен кейін мен сендерге әртүрлі жемістерге толы он екі ағашты қасиетті етіп, дайындадым. 19 Сүт пен бал ағып жатқан қаншама бұлақтар және жеті құдіретті таулар, олардың үстінде раушан гүлдері мен лалагүлдер өседі, мен олар арқылы балаларыңды қуанышқа толтырамын. 20 Жесірге жақсылық жаса, жетімге үкім бер, кедейге бер, жетімді қорға, жалаңашты киіндір,
14
басына тәж кигізіп, одан да биікке көтерілді. бұған мен қатты таң қалдым. 44 Мен періштеден: «Мырза, бұлар не?» — деп сұрадым. 45 Ол маған былай деп жауап берді: — Бұлар — өлмейтін киімді шешіп, өлмейтінді киіп, Құдайдың есімін мойындағандар. 46 Сонда мен періштеге: «Оларға тәж кигізіп, алақандарын қолдарына беретін қандай жас бала?» — деп сұрадым. 47 Ол маған былай деп жауап берді: — Бұл — Құдайдың Ұлы, олар оны дүниеде мойындады. Содан кейін мен Жаратқан Иенің есімін жақтағандарды қатты мақтай бастадым. 48 Сонда періште маған: «Бар да, халқыма Құдайың Жаратқан Иенің қандай кереметтерін және қандай кереметтерін көргеніңді айт», – деді.
18 Аспанға тағзым етіп, жерді бекіттің, бүкіл әлемді қозғалттың, тереңдіктерді дірілдеттің, сол дәуірдің адамдарын мазаладың. 19 Сенің даңқың оттың, жер сілкінісінің, желдің және суықтың төрт қақпасынан өтті. Жақыптың ұрпағына Таурат заңын, Исраил ұрпағына еңбекқорлық бересің. 20 Бірақ сенің заңың оларда жеміс беруі үшін, сен олардан зұлым жүректі алып тастамадың ба. 21 Өйткені зұлым жүректі бірінші Адам ата шектен шығып, жеңіліске ұшырады. және одан туғандардың бәрі де солай болсын. 22 Осылайша ауру тұрақты болды. ал заң (сондай-ақ) тамырдың зұлымдығымен халықтың жүрегінде; Осылайша жақсылық кетіп, жамандық орнында қалады. 23 Осылайша уақыт өтіп, жылдар аяқталды, содан кейін сен өзіңе Дәуіт деп аталатын қызметші тудырдың. 24 Сен оған өзіңнің атыңа қала тұрғызып, онда хош иісті заттар мен құрбандықтар шалуды бұйырғансың. 25 Осылай көп жылдар болған соң, қала тұрғындары сені тастап кетті. 26 Адам мен оның барлық ұрпақтары барлығында солай істеді, өйткені олардың да жүрегі зұлым болды. 27 Осылайша сен өз қаласыңды жауларыңның қолына бердің. 28 Сонда олардың істері Бабылда тұратындар Сионға билік ету үшін жақсырақ па? 29 Өйткені мен ол жерге келіп, сансыз зұлымдарды көргенде, жаным осы отызыншы жылда көптеген зұлымдарды көрді. құлақ, сондықтан жүрегім мені ренжітті. 30 Өйткені мен сенің олардың күнә жасауына жол беріп, зұлымдарды аяғаныңды, халқыңды қырып, жауларыңды сақтап қалғаныңды, бірақ мұны ескермегеніңді көрдім. 31 Бұл жолдың қалай қалдырылғаны есімде жоқ: Бабылдықтар Сиондықтарынан жақсы ма? 32 Немесе Исраилден басқа сені білетін басқа халық бар ма? немесе Жақып сияқты сенің келісімдеріңе сенген қай ұрпақ? 33 Бірақ олардың сыйлары көрінбейді, еңбектері де жемісті емес, өйткені мен халықтарды аралап жүрдім, олардың байлыққа толы екенін және сенің өсиеттеріңді ойламайтынын көремін. 34 Енді біздің зұлымдығымызды және осы дүниеде тұратын олардың да зұлымдығын таразыға салып өлшеңдер. Сенің атың Исраилден басқа еш жерде болмайды. 35 Немесе жер бетіндегілер қашан сенің алдыңда күнә жасамады? Немесе қай халық сенің өсиеттеріңді осылай орындады? 36 Исраил сенің өсиеттеріңді атымен орындағанын көресің. бірақ пұтқа емес.
3-ТАРАУ 1 Қала қираған соң отызыншы жылы мен Бабылда болдым, төсегімде мазасызданып жаттым. 2 Мен Сионның қаңырап қалғанын және Бабылда тұратындардың байлығын көрдім. 3 Жан дүнием қатты толқып, Тағалаға қорқынышты сөздер айта бастадым. 4 Уа, билеуші Ием, жерді және жалғыз өзіңді отырғызып, халыққа бұйырған кезде, сен әуелде айттың. 5 Адамға жансыз дене берді, бұл сенің қолыңмен жасалған, және оған өмір тынысын үрлеп, сенің алдыңда өмір сүрді. 6 Сен оны жер көтерілмей тұрып оң қолың отырғызған жұмаққа жетелейсің. 7 Сен оған өз жолыңды сүюді өсиет еттің, ол бұны бұзды, сондықтан сен оған және оның ұрпақтарына сансыз ұлттар, рулар, халықтар мен рулар шыққан кезде бірден өлімді белгіледің. 8 Әр халық өз қалауымен жүріп, сенің алдыңда керемет істер жасап, өсиеттеріңді жек көрді. 9 Уақыт өте келе сен тағы да осы дүниеде тұратындарға топан су жіберіп, оларды жойдың. 10 Олардың әрқайсысында Адам үшін өлім қандай болса, топан су олар үшін де солай болды. 11 Соған қарамастан сен олардың біреуін, атап айтқанда, Нұхты және оның барлық әділ адамдарын қалдырдың. 12 Жер бетінде тұратындар көбейіп, көп балалы болып, ұлы халық болған кезде, олар қайтадан бұрынғыдан да құдайсыз бола бастады. 13 Олар сенен бұрын соншалықты зұлым өмір сүргенде, сен олардың арасынан Ыбырайым деген адамды таңдадың. 14 Сен Оны сүйдің, Оған ғана өз еркіңді көрсеттің. 15 Ол онымен мәңгілік келісім жасап, оның ұрпағын ешқашан тастамаймын деп уәде берді. 16 Оған Ысқақты, Ысқаққа Жақып пен Есауды бердіңіз. Жақыпқа келсек, сен оны өзіңе таңдап алып, Есауға тағайындадың, осылайша Жақып көп халық болды. 17 Оның ұрпағын Мысырдан алып шыққанда, Синай тауына шығардың.
4-ТАРАУ 1 Маған жіберілген Үриел есімді періште маған былай деп жауап берді: 2 Ол былай деді: «Сенің жүрегің бұл дүниеде алысқа кетті, ал сен Құдай Тағаланың жолын түсінемін деп ойлайсың ба?
15
3 Сонда мен: “Иә, мырзам”,— дедім. Ол маған былай деп жауап берді: «Мен саған үш жолды көрсетуге және сенің алдыңа үш мысал келтіруге жіберілдім. 4 Егер сен мені соны жариялай алсаң, мен саған көргің келетін жолды көрсетемін және зұлым жүректің қайдан келетінін көрсетемін. 5 Мен: «Мырза, айтыңызшы!» — дедім. Сонда ол маған: «Бара бер, маған оттың салмағын өлшеп көр, немесе желдің күшін өлше, немесе өткен күнді қайта шақыр», - деді. 6 Сонда мен былай деп жауап бердім: «Сен менен мұндай нәрсені сұрайтындай кімнің қолынан келеді? 7 Ол маған былай деді: «Егер мен сенен теңіздің ортасында қанша үлкен тұрғын үйлер бар немесе тереңдіктің басында қанша бұлақ бар, немесе аспанның үстінде қанша бұлақ бар немесе қай теңіздің шығысы бар деп сұрасам? жұмақ: 8 Бәлкім, сен маған: «Мен ешқашан тереңдікке де, тозаққа да түскен емеспін, көкке көтерілген емеспін» дейтін шығарсың. 9 Соған қарамастан мен сенен тек от пен желді және сен өткен күнді және сен ажырата алмайтын нәрселер туралы ғана сұрадым, бірақ сен маған олар туралы жауап бере алмайсың. 10 Сондай-ақ ол маған былай деді: «Өзіңнің дүниемүлкіңді және сенімен бірге өскендерді білмейсің бе? 11 Олай болса, сенің ыдысың Құдайдың жолын қалай түсіне алуы керек, ал әлем қазір сырттай бүлінгендіктен, менің көз алдымда көрініп тұрған бұзылуды түсінуге болады? 12 Сонда мен оған былай дедім: — Неліктен екенін білмей, зұлымдықпен өмір сүріп, азап шегуден гөрі, мүлде болмағанымыз жақсы еді. 13 Ол маған былай деп жауап берді: «Мен орманға жазық далаға бардым, ағаштар кеңес берді. 14 Олар: «Келіңдер, теңізге қарсы соғысайық, ол біздің алдымызда кетіп, орманды көбейтейік», — деді. 15 Теңіздің тасқыны да осылай ақылдасып, былай деді: «Жүріңдер, жоғарыға шығып, жазықтың ормандарын бағындырайық, сонда өзімізді басқа елге айналдырайық. 16 Ағаш туралы ой бекер болды, өйткені от келіп, оны жалмады. 17 Теңіз тасқыны туралы ой да бекер болды, өйткені құм тұрып, оларды тоқтатты. 18 Егер сен қазір осы екеуінің арасына төрелік ететін болсаң, кімді ақтауға кірісер едің? немесе кімді айыптайсың? 19 Мен былай деп жауап бердім: «Екеуінің ойлап тапқаны ақымақтық, өйткені жер орманға берілген, ал теңіздің де оның тасқынын көтеретін орны бар. 20 Сонда ол маған былай деп жауап берді: «Сен дұрыс үкім шығардың, бірақ неге өзіңді де соттамайсың? 21 Жердің ағашқа, теңіздің су тасқынына берілгені сияқты: жер бетінде тұратындар жердегі нәрсені ғана түсінбейді, ал аспанның үстінде тұратындар тек нәрсені түсінеді. олар аспанның биіктігінен жоғары. 22 Сонда мен былай деп жауап бердім: “Уа, Жаратқан Ие, маған ақыл берші! 23 Өйткені менің ойым биіктікке емес, күн сайын қасымыздан өтіп бара жатқандарға, атап айтқанда,
Исраил халықтардың алдында қорлау ретінде беріліп, сен жақсы көрген халық не үшін берілгеніне қызығатынмын. Құдайсыз халықтарға және неге атабабаларымыздың заңы күшін жойды, ал жазбаша келісімдер күшіне енбейді? 24 Ал біз шегірткелер сияқты дүниеден өтіп бара жатырмыз, ал біздің өміріміз таңдану мен қорқыныштан тұрады, ал біз мейірімділікке лайық емеспіз. 25 Олай болса, ол өз есімімен бізді шақыру үшін не істейді? Мен осы нәрселер туралы сұрадым. 26 Сонда ол маған былай деп жауап берді: «Қанша іздесең, соғұрлым таңданасың. Өйткені дүние тез өтіп кетеді, 27 Ал болашақта әділдерге уәде етілген нәрселерді түсіне алмаймын, өйткені бұл дүние әділетсіздік пен әлсіздікке толы. 28 Бірақ бұл туралы Менен не сұрасаң, мен саған айтамын; Өйткені зұлымдық себілді, бірақ оның жойылуы әлі келген жоқ. 29 Егер егілген егін төңкерілмесе және зұлымдық егілген жер өтпесе, жақсылық егілген ол келе алмайды. 30 Өйткені зұлым тұқымның дәні Адамның жүрегіне әу бастан себілді және ол осы уақытқа дейін қанша құдайсыздықты тудырды? Ал астық басу уақыты келгенше ол қанша өнім береді? 31 Өзің ойланып көрші, зұлым тұқымның дәні зұлымдықтың қаншалықты зор жемісін берді. 32 Сансыз құлақтар кесілгенде, олар қаншалықты үлкен еденді толтырады? 33 Сонда мен былай деп жауап бердім: — Бұл қалай және қашан болады? Неліктен біздің жылдарымыз аз және жаман? 34 Ол маған былай деп жауап берді: — Ең Тағаладан жоғары асықпа, өйткені сенің асығыстығың одан жоғары болу үшін бекер, өйткені сен әлдеқайда асып түстің. 35 Әділдердің жандары да өз бөлмелерінде: “Қашанға дейін осылай деп үміттенемін? Біздің сыйлығымыздың жемісі қашан келеді? 36 Бұған бас періште Уриел жауап беріп, былай деді: «Сендердің тұқымдарыңа толған кезде де, ол дүниені таразыға салып қойды. 37 Ол уақытты өлшеммен өлшеген; Ол уақыттарды саны бойынша санады; және ол айтылған шара орындалғанға дейін оларды қозғалтпайды және қозғалтпайды. 38 Сонда мен былай деп жауап бердім: «Уа, Билік етуші Ием, бәріміз де дінсіздікке толымыз. 39 Жер бетінде тұратындардың күнәсінің кесірінен әділдердің қабаттары толмаған шығар. 40 Ол маған былай деп жауап берді: «Балалы әйелге бар да, оның тоғыз айлық мерзімі аяқталғанын сұра. 41 Сонда мен: “Жоқ, Ием, ол мұны істей алмайды”,— дедім. Ол маған: «Қабірдегі жан бөлмелері әйелдің құрсағындағыдай. 42 Өйткені толғағы бар әйелдің толғақтан құтылуға асығатыны сияқты, бұл жерлер де өздеріне тапсырылған нәрселерді жеткізуге асығады. 43 Қараңдаршы, нені көргілерің келсе, ол саған көрсетіледі.
16
44 Сонда мен былай деп жауап бердім: «Егер мен сенің алдыңда рақымдылық тапсам және мүмкін болсам және жолым болса, 45 Маған көрсетіңізші, өткеннен көп келер ме, әлде келер күннен көп пе? 46 Өткенді мен білемін, бірақ алда не болатынын білмеймін. 47 Ол маған: «Оң жақта тұр, мен саған мысалды түсіндіремін», - деді. 48 Мен тұрып, алдымнан қызып тұрған пештің өтіп бара жатқанын көрдім. 49 Осыдан кейін менің алдымнан сулы бұлт өтіп, дауылмен көп жаңбыр жауды. ал дауылды жаңбыр өткенде, тамшылар қозғалмай қалды. 50 Сосын ол маған: «Өзіңмен ойланып көр! жаңбыр тамшылардан көп, ал от түтіннен үлкен болғандықтан; бірақ тамшылар мен түтін артта қалады: сондықтан өткен сан одан да асып түсті. 51 Сонда мен дұға етіп: “Осы уақытқа дейін өмір сүре аламын ба? немесе сол күндерде не болады? 52 Ол маған былай деп жауап берді: «Менен сұраған белгілерге келетін болсақ, мен саған олардың ішінара айта аламын. өйткені мен оны білмеймін.
14 Сонда мен оянып, бүкіл денемді қатты үрей билеп, санам мазасызданып, есінен танып қалды. 15 Менімен сөйлесуге келген періште мені ұстап, жұбатып, аяғыма тұрғызды. 16 Екінші түнде халық қолбасшысы Салатиел маған келіп: «Қайда болдың?» — деп сұрады. ал сенің жүзің неге сонша ауыр? 17 Исраилдің тұтқында болған жерінде саған берілгенін білмейсің бе? 18 Отарын қатыгез қасқырлардың қолына тастап кеткен бақташы сияқты, нан жеп, бізді тастамаңдар. 19 Сонда мен оған: «Менен кетіп, маған жақындама», – дедім. Ол менің айтқанымды естіп, менен кетіп қалды. 20 Мен Үриел періште маған бұйырғандай, жоқтап, жылап жеті күн ораза ұстадым. 21 Жеті күннен кейін жүрегімдегі ойлар мені қатты ауыртты. 22 Жан-дүнием ақылға қонды да, Тағаламен қайта сөйлесе бастадым. 23 Ол былай деді: «Уа, Билік етуші Ием, жер бетіндегі барлық ағаштар мен ондағы барлық ағаштардан бір ғана жүзім бұтасын таңдап алдың! 24 Бүкіл дүниенің барлық елдерінен өзіңе бір шұңқырды және оның барлық гүлдерінен бір лалагүлді таңдадың. 25 Теңіздің барлық тереңдігінен бір өзенді толтырдың, барлық салынған қалалардың ішінен Сионды өзіңе киелі еттің. 26 Сондай-ақ жаратылған құстардың ішінен өзіңе бір көгершін атадың, ал барлық жаратылған ірі қараның ішінен бір қой бердің. 27 Көп халықтың арасынан өзіңе бір халық алдың және өзің жақсы көретін осы халыққа барлығына ұнайтын заң бердің. 28 Ал енді, Уа, Ием, неге осы бір халықты көптің қолына бердіңіз? Бір тамырға басқаларды дайындадың, ал жалғыз халқыңды неге көптің арасына шашыратып жібердің? 29 Уәделеріңе қарсы шығып, келісімдеріңе сенбегендер оларды аяқ асты етті. 30 Егер сен өз халқыңды сонша жек көрсең де, оларды өз қолыңмен жазалауың керек пе еді? 31 Осы сөздерді айтып болғаннан кейін, түнде маған келген періште маған жіберілді. 32 Ол маған: «Мені тыңда, мен саған нұсқау беремін. Менің айтқанымды тыңда, мен саған тағы да айтамын. 33 Мен: “Айтыңыз, Ием! Сонда ол маған былай деді: «Сен Исраил үшін қатты қиналып жүрсің. Сен сол халықты оларды жаратқаннан жақсы көресің бе? 34 Мен: «Жоқ, Ием! 35 Ол маған: “Сен алмайсың”,— деді. Мен: «Неге, Ием? сонда мен қайда туылдым? Неліктен анамның құрсағында Жақыптың азапты көргені мен Исраилдің қажымас еңбегін көрмеген болар едім? 36 Ол маған былай деді: «Маған әлі келмейтін нәрселерді санап бер, шашыраған қопсытқыштарды жина, солған гүлдерді қайтадан жасыл ет. 37 Маған жабық жерлерді ашыңыз және олардағы жабық желдерді шығарыңыз, маған дауыстың бейнесін көрсетіңіз, сонда мен сізге білуге тырысатын нәрсені айтамын.
5-ТАРАУ 1 Алайда белгілер келе жатқанда, міне, жер бетінде тұратындар көптеп алынатын, шындық жолы жасырылатын, ал ел сенімсіз болатын күндер келеді. 2 Бірақ зұлымдық қазір көріп тұрғаныңнан немесе бұрыннан естігеніңнен жоғары болады. 3 Ал қазір тамыр жайған жердің кенеттен қаңырап бос қалғанын көресің. 4 Бірақ Тағала саған өмір сыйласа, үшінші кернейден кейін күн түнде кенеттен қайта жарқыратынын, ал айдың күндіз үш рет жарқырайтынын көресің. 5 Ағаштан қан ағып, тас дауысын шығарып, халық мазасызданады. 6 Жер бетінде тұратындарды күтпеген Құдай да билік етеді, құстар бірге ұшып кетеді. 7 Содомдық теңізі түнде балықтарды лақтырып, шу шығарады, мұны көп адамдар білмейді, бірақ бәрі оның даусын естиді. 8 Сондай-ақ көп жерде дүрбелең болады, от жиі қайталанады, жабайы аңдар орындарын ауыстырады, етеккір әйелдері құбыжықтар туады. 9 Тәттіде тұзды сулар табылып, барлық достар бірінбірі құртады. Сонда ақыл тығылып, ақыл-парасат өзінің құпия бөлмесіне тартылады, 10 Олар көп ізделсе де, табылмайды: сонда жер бетінде әділетсіздік пен тұрақсыздық көбейеді. 11 Бір ел басқа елден сұрап: «Адамды әділ ететін әділдік кетті ме? сен арқылы? Және ол: «Жоқ. 12 Сонымен бірге адамдар үміттенеді, бірақ ештеңеге қол жеткізе алмайды: олар еңбек етеді, бірақ олардың жолдары жақсы болмайды. 13 Саған осындай белгілерді көрсетуге рұқсатым бар. Егер сен тағы да дұға етіп, қазіргідей жылап, тіпті күндер ораза ұстасаң, бұдан да үлкен нәрселерді естисің.
17
38 Мен: «Уа, Билеуші Тәңір, мұны адамдармен бірге тұрмайтын адамнан басқа кім біле алады? 39 Ал мен данышпанмын: Менен сұрап жатқан нәрселер туралы қалай айта аламын? 40 Сонда ол маған былай деді: «Мен айтқан осы нәрселердің ешқайсысын істей алмағандай, менің үкімімді де, ақыр соңында халқыма уәде еткен сүйіспеншілігімді де біле алмайсың. 41 Мен былай дедім: «Міне, Ием, сен соңына дейін сақтанатындарға жақынсың ба? 42 Ол маған былай деді: «Мен өз үкімімді сақинаға ұқсатамын: соңғының әлсірегендігі сияқты, алғашқының да шапшаңдығы жоқ». 43 Сонда мен былай деп жауап бердім: “Жаратылғандарды, қазір және болашақта болатындарды бірден жасай алмадың ба? Сен өз үкіміңді ертерек көрсете аласың ба? 44 Сонда ол маған былай деп жауап берді: — Жаратушы жаратушыдан асықпайды. Онда жаратылатын дүние де оларды бірден ұстап алмайды. 45 Мен былай дедім: «Сен бәріне өмір беретін сен өз құлыңа айтқандай, өзің жаратқан жаратылысқа бірден өмір бердің, ал жаратылыс оны көтерді. енді бірден қатысыңыз. 46 Ол маған: «Әйелдің жатырын сұрап, оған: «Егер бала туатын болсаң, неге бірге емес, бірінен соң бірі туасың?» — деп айт. Сондықтан он бала тудырсын деп дұға етіңіз n бірден. 47 Мен: “Ол мүмкін емес, бірақ уақыт аралығымен істеу керек”,— дедім. 48 Сонда ол маған: «Мен жердің құрсағын өз заманында егілетіндерге солай бердім», - деді. 49 Өйткені жас бала қарттарға тиесілі нәрселерді тудырмайтын сияқты, мен де өзім жаратқан дүниені солай иемдендім. 50 Мен сұрап, былай дедім: «Маған жол бергеніңді көріп, мен сенің алдыңда сөйлейін, өйткені сен маған жас деп айтқан анамыз қартайып қалды. 51 Ол маған былай деп жауап берді: — Бала туатын әйелден сұра, сонда ол саған айтады. 52 Оған айт: Неліктен сен қазір туып-өскендер бұрынғыларға ұқсайды, бірақ бойлары төмен? 53 Сонда ол саған былай деп жауап береді: «Жас кезінде туылғандар біркелкі, ал жасы ұлғайған кезде туылғандар басқаша». 54 Ендеше, өздеріңнен бұрынғыларға қарағанда бойларыңның қаншалықты төмен екендеріңді ойлаңдар. 55 Сондай-ақ сендерден кейін келе жатқандар қазір қартайып, жастық шақтан өткен жаратылыстар сияқты сендерден де аз. 56 Сонда мен: “Ием, сенен өтінемін, егер мен сенің алдыңда рақым тапқан болсам, құлыңа кімнің көмегімен жаратылысқа баратыныңды көрсет”,— дедім.
3 Әдемі гүлдер көрінбей тұрып, немесе қозғалатын күштер орнамай тұрып, сансыз көп періштелер жиналмай тұрып, 4 Немесе көк аспанның өлшемдері аталмай тұрып, немесе Сиондағы мұржалар ыстық болғанға дейін, ауаның биіктіктері көтерілген кезде, 5 Осы жылдар іздестірілмей тұрып, немесе олардың ойлап тапқандары қазынаға сенім жинап, мөр басылмай тұрып, қазір күнәға айналды. 6 Сонда мен бұл нәрселерді ойладым, және олардың барлығы мен арқылы ғана жасалған, басқа ешкім арқылы емес. 7 Сонда мен былай деп жауап бердім: “Уақыттың бөлінуі қандай болады? немесе біріншінің соңы, ал кейінгінің басы қашан болады? 8 Ол маған: «Ыбырайымнан Ысқаққа дейін, Жақып пен Есау одан туғанда, Жақыптың қолы алдымен Есаудың өкшесін ұстады. 9 Өйткені Есау — дүниенің соңы, ал Жақып — кейінгі дүниенің басы. 10 Адамның қолы өкше мен қолдың арасында: басқа сұрақ, Есдра, сен сұрама. 11 Сонда мен былай деп жауап бердім: «Уа, Билік етуші Ием, егер сенің алдыңда рақым тапсам, 12 Мен сенен өтінемін, құлыңа соңғы түнде маған көрсеткен белгілеріңнің соңын көрсетші. 13 Ол маған былай деп жауап берді: «Тұр да, күшті дауысты есті. 14 Бұл үлкен қозғалыс сияқты болады; бірақ сен тұрған жер қозғалмайды. 15 Сондықтан ол сөйлегенде қорықпаңдар, өйткені бұл сөз ақырзаманға байланысты, ал жердің негізі түсініледі. 16 Неліктен? Өйткені бұл сөздер дірілдеп, елжіретеді, өйткені ол мұның соңы өзгеруі керек екенін біледі. 17 Мен мұны естігеннен кейін орнымнан тұрып, тыңдадым. 18 Сонда ол: «Міне, мен жер бетінде тұратындарды аралайтын күндер келеді. 19 Олар өздерінің әділетсіздігімен әділетсіз жәбірлендіргендері туралы және Сион қасіреті аяқталған кезде тексеру жүргізе бастайды. 20 Жойыла бастайтын дүние біткенде, мен мына белгілерді көрсетемін: кітаптар көк аспанның алдында ашылып, барлығы бірге көрінеді. 21 Бір жасқа толған балалар өз дауыстарымен сөйлеп, балалы әйелдер үш-төрт айлық мезгілсіз балаларды туып, өмір сүріп, өседі. 22 Кенеттен егіс алқаптары егіссіз болып, толып жатқан қоймалар кенет қаңырап бос қалады. 23 Кернейдің дыбысы шығады, оны әркім естігенде, кенет үрейленеді. 24 Сол кезде достар бір-бірімен жау сияқты шайқасады, жер сонда тұратындармен бірге үрейленеді, бұлақ көздері тоқтап қалады және үш сағаттан кейін олар ағып кетпейді. 25 Мен саған айтқан осының бәрінен қалған адам құтылып, Менің құтқарылуымды және дүниелеріңнің ақырын көреді.
6-ТАРАУ 1 Ол маған былай деді: «Бастапқыда жер жаратылғанда, дүниенің шекаралары тұрмай тұрып немесе жел соққанға дейін. 2 Ол күн күркіреп, жарқырамай тұрып немесе жұмақтың іргетасы қаланбай тұрып,
18
26 Қабылданған адамдар оны туылғаннан бері өлімнің дәмін татпаған адамдар көреді, ал тұрғындардың жүрегі өзгеріп, басқа мағынаға айналады. 27 Өйткені зұлымдық жойылады, алаяқтық жойылады. 28 Сенімге келер болсақ, ол өркендеп, азғындық жеңіп, ұзақ уақыт бойы жеміссіз болған шындық жарияланады. 29 Ол менімен сөйлескенде, Міне, мен алдында тұрған оған аз-аздан қарадым. 30 Ол маған осы сөздерді айтты. Мен саған келер түннің уақытын көрсетуге келдім. 31 Егер тағы да дұға етіп, тағы да жеті күн ораза ұстасаң, мен саған естігенімнен де көп нәрсені күні бойы айтамын. 32 Даусың Тағаланың алдында естілді, өйткені Құдіретті Құдай сенің әділ істеріңді көрді, жас кезіңнен бері бойыңдағы пәктігіңді де көрді. 33 Сондықтан ол мені саған осының бәрін көрсетуге және саған: «Жақсы бол және қорықпа» деп айту үшін жіберді. 34 Кейінгі уақытта асықпау үшін, өткен заманға асықпа, бос нәрселерді ойлама. 35 Осыдан кейін мен тағы да жылап, оның маған айтқан үш аптасын орындау үшін жеті күн ораза ұстадым. 36 Сегізінші түнде жүрегім тағы да қатты сыздап, Тағаланың алдында сөйлей бастадым. 37 Өйткені жаным қатты өртеніп, жаным күйзелді. 38 Мен: “Уа, Жаратқан Ие, Сен жаратылыстың басынан бастап, тіпті бірінші күні де айтып, былай дедім. Аспан мен жер жаратылсын; Сенің сөзің керемет болды. 39 Сонда рух пайда болып, жан-жағын қараңғылық пен тыныштық орнатты. адам дауысы әлі қалыптаспаған. 40 Сосын істерің көрінуі үшін қазыналарыңнан әдемі нұрдың шығуын бұйырдың. 41 Екінші күні сен аспанның рухын жасап, оның бір бөлігі жоғары көтеріліп, екіншісі астында қалуы үшін оны екіге бөлуге және судың арасын бөлуге бұйырдың. 42 Үшінші күні суды жердің жетінші бөлігінде жинауды бұйырдың: сен алты бөлігін құрғатып, оларды сақтадың, сонда олардың кейбіреулері Құдай отырғызып, егістіктері саған қызмет етсін деген ниетпен. 43 Сенің сөзің орындала салысымен жұмыс орындалды. 44 Өйткені бірден үлкен және сансыз жемістер, көптеген және алуан түрлі ләззаттардың дәмі, өзгермейтін түстері және керемет иістері пайда болды. Бұл үшінші күні болды. 45 Төртінші күні сен күн жарқырап, ай жарық беріп, жұлдыздар реттелсін деп бұйырдың. 46 Оларға адам баласына қызмет етуді бұйырды. 47 Бесінші күні сен су жиналатын жетінші бөлікке тірі жәндіктер, құстар мен балықтар шығады деп айттың, солай болды. 48 Сенің ғажайып істеріңді бүкіл адамдар мадақтауы үшін, мылқау және өмірсіз су Құдайдың бұйрығымен тірі жанды дүниеге әкелді. 49 Сосын сен екі тіршілік иесін тағайындадың: бірін Енох, екіншісін Левиафан деп атадың.
50 Бір-бірінен ажыратты, өйткені жетінші бөлік, атап айтқанда, су жиналған жерде екеуін де ұстай алмас еді. 51 Сен Енохқа үшінші күні құрғап қалған бір бөлігін бердің, ол мың төбелер орналасқан сол жерде тұруы үшін. 52 Ал сен Левиафанға жетінші бөлікті, атап айтқанда, ылғалды бердің. Кімді және қашан қаласаңыз, оны жеу үшін сақтадыңыз. 53 Алтыншы күні сен жерге бұйырдың, ол сенің алдыңда аңдар мен ірі қара малдар мен жорғалаушыларды шығарады. 54 Бұдан кейін сен барлық жаратылысыңның иесі етіп қойған Адам ата да: бәріміз де, сен таңдаған халық та одан шықтық. 55 Осының бәрін мен сенің алдыңда айттым, уа, Ием, өйткені сен дүниені біз үшін жараттың. 56 Адам атадан шыққан басқа халықтарға келсек, сен олар ешнәрсе емес, тек түкіру сияқты бол дедің және олардың көптігін ыдыстан түсетін тамшыға теңедің. 57 Ал енді, уа, Жаратқан Ие, міне, бұрын-соңды ешнәрсеге ұқсамайтын бұл халықтар бізге билеуші болып, бізді жей бастады. 58 Бірақ біз сенің тұңғышым, жалғыз ұлым деп атаған сенің халқың және сенің ыстық ғашықтарың олардың қолына берілді. 59 Егер дүние қазір өзіміз үшін жаратылған болса, неге біз осы дүниемен бірге мұраға ие болмаймыз? бұл қашанға дейін шыдайды? 7-ТАРАУ 1 Осы сөздерді айтып болған соң, маған алдыңғы түнде жіберілген періште жіберілді: 2 Ол маған: «Тұр, Эсдра, мен саған айту үшін келген сөздерімді тыңда!» — деді. 3 Сонда мен: — Құдайым, сөйлей гөр! Сонда ол маған: «Теңіз терең және үлкен болуы үшін кең жерде орналасқан», - деді. 4 Бірақ кіреберіс тар әрі өзендей болды. 5 Олай болса, теңізге кім кіріп, оған қарап, оны билей алады? егер ол тар жерден өтпесе, кеңге қалай кірмек? 6 Тағы бір нәрсе бар; Қала тұрғызылып, кең далада орналасқан және барлық жақсылыққа толы. 7 Оның кіреберісі тар, оң жағында от, ал сол жағында терең су бар сияқты, құлауға қауіпті жерде орналасқан. 8 Екеуінің арасында, тіпті от пен судың арасындағы жалғыз ғана жол Ешкім ол жерге бірден бармайды. 9 Егер бұл қала енді біреуге мұраға берілсе, егер ол оның алдында тұрған қауіптен ешқашан өтпесе, онда ол бұл мұраны қалай алады? 10 Мен: «Ол солай, Ием! Сонда ол маған: «Исраилдің үлесі де солай», – деді. 11 Өйткені мен дүниені солар үшін жараттым, ал Адам менің жарлықтарымды бұзған кезде, қазір орындалды деп шешілді. 12 Содан кейін бұл дүниенің кіре берістері тар, қайғы мен азапқа толы болды: олар аз және зұлым, қауіпқатерге толы және өте ауыр. 13 Өйткені ақсақал дүниенің кіреберістері кең әрі сенімді болды және өлмейтін жеміс әкелді.
19
14 Егер өмір сүретіндер осы қиыншылық пен босқа өмір сүрмеу үшін еңбектенсе, олар өздері үшін тағайындалғандарды ешқашан ала алмайды. 15 Ендеше, сен азғын адам екеніңді көріп, неге алаңдайсың? Сен өлген адамсың, ал сен неге қозғалдың? 16 Неге сен қазір болатынды емес, болашақты ойламадың? 17 Сонда мен былай деп жауап бердім: «Уа, Билік ұстаушы Жаратқан Ие! 18 Әділдер ауыр азап шегеді және кең өмірге үміт артады, өйткені зұлымдық жасағандар ауыр азап шекті, бірақ кеңдігін көрмейді. 19 Ол маған былай деді. Құдайдан жоғары төреші жоқ және Құдайдан жоғары түсінігі жоқ. 20 Өйткені Құдайдың өздеріне қойған заңын менсінбей, осы өмірде қырылып жатқандар көп. 21 Өйткені Құдай келгендерге, олар келген сияқты өмір сүру үшін не істеу керек және жазадан аулақ болу үшін не істеу керек екенін қатаң өсиет етті. 22 Алайда олар оған мойынсұнбады. бірақ оған қарсы сөйлеп, бос нәрселерді елестететін; 23 Өздерін зұлым істерімен алдап кетті. және Құдай Тағала туралы: «Ол жоқ» деп айтты. және оның жолдарын білмеді: 24 Бірақ олар Оның заңын жек көріп, келісімдерін жоққа шығарды. Олар оның жарғыларына адал болып, Оның істерін орындамады. 25 Сондықтан, Есдра, өйткені бос нәрсе бос, ал толық үшін толық нәрсе. 26 Міне, мен саған айтқан осы белгілер орындалатын және қалыңдық пайда болатын және оның қазір жерден алынып тасталғаны көрінетін уақыт келеді. 27 Кім алдын ала айтылған зұлымдықтан құтылса, менің кереметтерімді көреді. 28 Менің ұлым Иса қасындағылармен бірге ашылады, ал қалғандар төрт жүз жылдан кейін қуанады. 29 Осы жылдардан кейін менің ұлым Мәсіх және өмірге ие болған барлық адамдар өледі. 30 Дүние бұрынғы үкімдердегідей жеті күндік ескі тыныштыққа айналады, сондықтан ешкім қалмайды. 31 Жеті күннен кейін әлі оянбаған дүние тіріліп, бұзылған өледі. 32 Жер өз ішінде ұйықтап жатқандарды, сондай-ақ үнсіз тұратындарды топырақ қалпына келтіреді, ал жасырын орындар оларға тапсырылған жандарды құтқарады. 33 Ең Тағала сот орнында пайда болады, және қайғықасірет жойылады және ұзақ азап жойылады. 34 Бірақ тек сот қалады, шындық тұрақтайды және сенім күшейеді. 35 Әрі қарай жұмыс істеліп, сауап көрсетіледі, игі істер күшке ие болады, ал зұлым істерде ешқандай билік болмайды. 36 Сонда мен былай дедім: Ыбырайым алдымен содомдықтар үшін, ал Мұса шөл далада күнә жасаған ата-бабалары үшін дұға етті. 37 Аханның заманында Исраил үшін одан кейін Иса: 38 Самуил мен Дәуіт жойылу үшін, Сүлеймен киелі жерге келетіндер үшін. 39 Ал жаңбыр жауғандар үшін Хелиас; Ал өлілер тірі қалуы үшін:
20
40 Езекия Сеннахиримнің заманында халық үшін, ал көп адамдар үшін. 41 Дәл қазір де азғындық өсіп, зұлымдық көбейіп, әділдер құдайсыздар үшін дұға етіп жатқанын көріп тұр: неге қазір де солай болмай ма? 42 Ол маған былай деп жауап берді: «Бұл өмірдің ақыры ұлы даңқ мәңгілік болатын жер емес. сондықтан олар әлсіздер үшін дұға етті. 43 Бірақ қиямет күні осы уақыттың соңы және болашаққа арналған өлместіктің басы болады. 44 Төзбеушілік бітті, опасыздық жойылды, әділдік өсіп, шындық пайда болды. 45 Сонда ешкім жойылғанды құтқара алмайды және жеңіске жеткенді басып-жаншыра алмайды. 46 Сонда мен былай деп жауап бердім: «Бұл менің бірінші және соңғы сөзім: жерді Адамға бермегенім жақсы болды. 47 Қазіргі уақытта адамдарға ауырлықта өмір сүріп, өлімнен кейін жаза іздеуден не пайда? 48 Уа, Адам, сен не істедің? Өйткені сен күнә жасаған болсаң да, жалғыз сен емес, сенен шыққандарымыз бәріміз. 49 Егер бізге өлмейтін уақыт уәде етілген болса, бізге не пайда? Біз өлімге әкелетін жұмыстарды жасадық па? 50 Бізге мәңгілік үміт уәде етілген, ал өзіміз ең зұлым болғанымыз бекер. 51 Зұлымдықпен өмір сүргенімізбен, біз үшін саулық пен қауіпсіздік үйлері жасалғаны ма? 52 Біз ең зұлым жолдармен жүрсек те, сақ өмір сүргендерді қорғау үшін Құдай Тағаланың ұлылығы сақталады ма? 53 Сондай-ақ жемісі мәңгілік болатын, қауіпсіздік пен ем бар, біз оған кірмейтін жұмақ көрсетілуі керек пе? 54 (Себебі біз жағымсыз жерлерде жүрдік.) 55 Тыныштық танытқандардың жүздері жұлдыздардың үстінен жарқырап, ал біздің бетіміз қараңғылықтан қара болады ма? 56 Біз өмір сүріп, күнә жасап жүрген кезімізде, өлгеннен кейін сол үшін азап шегеді деп ойламадық. 57 Сонда ол маған былай деп жауап берді: — Бұл шайқастың шарты, жер бетінде туылған адам онымен шайқасады. 58 Егер ол жеңсе, сен айтқандай азап шегеді, ал жеңіске жетсе, менің айтқанымды алады. 59 Өйткені Мұса өзінің тірі кезінде халыққа: «Өмір сүру үшін өмірді таңдаңдар», – деп айтқан өмірі осы еді. 60 Алайда олар оған да, одан кейінгі пайғамбарларға да, олармен сөйлескен маған да сенбеді. 61 Құтқаруға көндіргендердің қуанышындай олардың жойылуында ауырлық болмасын. 62 Сонда мен былай деп жауап бердім: «Ием, Құдай Тағаланың мейірбан деп аталатынын білемін, өйткені ол әлемге әлі келмегендерге мейірімділік танытады. 63 Сондай-ақ оның заңына жүгінетіндерге де; 64 Ол шыдамдылық танытып, жаратылыстары сияқты күнә жасағандарға ұзақ уақыт төзеді; 65 Және ол жомарт, өйткені ол қажет жерде беруге дайын; 66 Оның мейірімі зор, өйткені ол барға, өткенге де, келешекке де мейірімдерін көбейтуде.
67 Егер ол өзінің мейірімділігін арттырмаса, онда дүние мұрагерлерімен бірге болмас еді. 68 Ол кешіреді. Өйткені егер ол өзінің ізгілігін жасамаған болса, онда зұлымдық жасағандар жеңілдетілген болса, онда адамдардың он мыңнан бір бөлігі тірі қалмас еді. 69 Ал егер ол өз сөзімен емделгендерді кешірмесе және көптеген дауларды жоймаса, 70 Сансыз көптікте шытырман оқиға өте аз болуы мүмкін.
20 Уа, Ием, сен мәңгілік өмір сүретінсің, ол көктегі және ауадағы нәрселерді жоғарыдан көреді. 21 Оның тағын баға жетпес; даңқы түсінбейтін; Оның алдында періштелер тобы дірілдеп тұр, 22 Оның қызметі жел мен отты біледі; кімнің сөзі рас, сөзі тұрақты; Оның өсиеттері күшті, ал бұйрықтары қорқынышты; 23 Оның көзқарасы тереңді құрғатады, ашуы тауларды ерітеді. Оған шындық куә: 24 Уа, құлыңның дұғасын тыңда және жаратылысыңның өтінішіне құлақ сал. 25 Өйткені мен тірі кезімде сөйлеймін, түсінігім болғанша жауап беремін. 26 Өз халқыңның күнәларына қарама! Саған шындықпен қызмет ететіндерге. 27 Халықтардың зұлым ойлап тапқанына емес, қайғықасірет кезінде куәліктеріңді сақтайтындардың қалауына назар аудар. 28 Алдыңда өтірік жүргендер туралы ойлама, бірақ сенің қалауың бойынша сенің қорқынышыңды білген оларды есіңе ал. 29 Жануарлар сияқты өмір сүргендерді құрту сенің қалауың болмасын. бірақ сенің заңыңды анық үйреткендерге қарау үшін. 30 Жануарлардан да жаман деп есептелетін оларға ашуланба; бірақ сенің әділдігің мен ұлылығыңа сенетіндерді сүй. 31 Өйткені біз де, ата-бабаларымыз да осындай дертке шалдыққанбыз, бірақ күнәкарларымыз үшін сен мейірімді деп аталасың. 32 Егер сен бізге мейірімділік танытқың келсе, сен мейірімді деп аталасың. 33 Себебі саған көп игі істер тапсырылған әділдер өз істері үшін сый алады. 34 Адам деген не, сен оған ренжіп қаласың? Әлде бұзған ұрпаққа сен сонша ашуланатындай несі бар? 35 Шынында да, олардың арасында туылғандар жоқ, бірақ ол зұлымдық жасады. Ал сенушілердің арасында қателік жасамаған ешкім жоқ. 36 Өйткені, уа, Жаратқан Ие, игі істерге сенбейтіндерге мейірімділік танытсаң, сенің әділдігің мен ізгілігің осылай жарияланады. 37 Сонда ол маған былай деп жауап берді: «Сен кейбір нәрселерді дұрыс айттың және ол сенің сөздерің бойынша болады». 38 Өйткені мен өлім алдында, сот алдында, жойылар алдында күнә жасағандардың мінез-құлқы туралы ойламаймын. 39 Бірақ мен әділдердің мінез-құлқына қуанамын, сондай-ақ олардың қажылығын, құтқарылуын және алатын сыйлығын есіме аламын. 40 Мен қазір айтқанымдай, солай болады. 41 Өйткені егінші жерге көп тұқым сеуіп, көп ағаш отырғызса, бірақ өз уақытында егілген жақсы өнім шықпайды, егілгеннің бәрі де тамыр алмайды. әлемде; олардың бәрі де құтқарылмайды. 42 Сонда мен былай деп жауап бердім: «Егер рақым тапқан болсам, айтайын. 43 Егіншінің тұқымы құрып кететін сияқты, егер ол өз уақытында шықпаса және жаңбырыңды жаумаса; немесе жаңбыр көп жауып, оны бүлдірсе:
8-ТАРАУ 1 Ол маған былай деп жауап берді: — Құдай Тағала бұл дүниені көп адамдар үшін жаратты, ал ақыреттегі дүниені аз адамдар үшін жаратты. 2 Мен саған бір мысал айтайын, Есдрас; Жерден сұрасаң, ол саған: «Ол құмыралардан жасалған көп зеңді береді, бірақ алтыннан шыққан шаң азырақ» дейді. 3 Жаралғандар көп, бірақ құтқарылатындар аз. 4 Мен былай деп жауап бердім: «Ендеше, жаным, ақылды жұтып, даналықты жеп ал. 5 Өйткені сен тыңдауға келісіп, пайғамбарлық етуге дайынсың, өйткені сенде өмір сүруге ғана орын жоқ. 6 Уа, Тәңірім, егер сен Өзіңнің қызметшісіңнің алдында дұға етуімізге жол бермесең және оның жемісі болуы үшін жүрегімізге тұқым, ақыл-ойымызға мәдениет сыйласаң; Адамның орнын көтеретін азғын адам қалай өмір сүреді? 7 Өйткені сен жалғызсың, сен айтқандай, бәріміз де сенің қолыңнан шыққан бір іспіз. 8 Өйткені дене қазір ананың құрсағында қалыптасып, оған мүшелер бергенде, сенің жаратылысың от пен суда сақталады және сенің шеберлігің оның ішінде жаралған жаратылысыңа тоғыз ай шыдайды. 9 Ал сақтайтын және сақтағанның екеуі де сақталады. 10 Өйткені сен дене мүшелерінен, яғни кеудеден сүт беруді бұйырдың. 11 Өзіңнің мейіріміңе бергенше, жаратылған нәрсе белгілі бір уақытқа дейін нәрленуі үшін. 12 Сен оны өз әділдігіңмен өсірдің, оны өз заңыңмен өсірдің және өз үкіміңмен түзеттің. 13 Сен оны жаратылысыңдай өлтіріп, ісіңдей тірілтесің. 14 Егер сен соншалықты үлкен еңбекпен жасалған адамды жойсаң, онда жасалған нәрсенің сақталуы үшін сенің өсиеттерің бойынша тағайындалу оңай. 15 Енді, Ием, мен айтамын. жалпы адамға тию, сен жақсы білесің; бірақ сенің халқың үшін кешірім сұраймын; 16 Сенің мұраң үшін, Мен оның ісі үшін қайғырамын. Ал Исраил үшін, мен үшін ауыр; Ал Жақып үшін, мен үшін мазасызданамын. 17 Сондықтан мен сенің алдыңда өзім үшін де, олар үшін де дұға ете бастаймын, өйткені мен елде тұратындарымыздың құлағанын көріп тұрмын. 18 Бірақ мен алдағы судьяның ұшқырлығын естідім. 19 Сондықтан даусымды тыңдап, сөздерімді түсін, сонда мен сенің алдыңда сөйлеймін. Бұл Эсдраның сөзінің басы, ол көтерілмес бұрын: мен с көмек,
21
44 Сенің қолыңмен жаратылған және сенің бейнең деп аталатын адам да осылай жойылады, өйткені сен бәрін сол үшін жаратып, оны егіншінің ұрпағына ұқсаттың. 45 Бізге ашуланба, өз халқыңды ая, өз мұраңа рақым ет, өйткені сен жаратылысыңа мейірімдісің. 46 Сонда ол маған былай деп жауап берді: «Бүгінгі істер қазір үшін, ал болашақтағылар үшін». 47 Себебі сен менің жаратылысты менен артық жақсы көре алатындай бола аласың, бірақ мен саған және оған талай рет жақындадым, бірақ әділетсіздерге ешқашан жақындамадым. 48 Осы жағынан да сен Құдай Тағаланың алдында кереметсің. 49 Осылай өзіңді кішірейтіп, әділдердің арасында үлкен даңққа бөленуге лайық деп таппадың. 50 Өйткені соңғы уақытта осы дүниеде өмір сүретіндерге көп қасірет болады, өйткені олар зор мақтанышпен жүрді. 51 Бірақ өзің түсініп ал, Өзің сияқтылар үшін даңққа ұмтыл. 52 Өйткені сендерге жұмақ ашылды, өмір ағашы отырғызылды, келер уақыт дайындалды, молшылық дайындалды, қала салынды, демалуға рұқсат берілді, иә, кемел ізгілік пен даналық. 53 Жамандықтың тамыры сенен жабылды, әлсіздік пен көбелек сенен жасырылды, ал бұзылу ұмыт болу үшін тозаққа қашады. 54 Қайғы-қасірет өтіп, соңында өлмейтін қазына көрсетіледі. 55 Сондықтан қырылып жатқандардың көптігі туралы енді сұрақ қойма. 56 Өйткені олар бостандыққа қол жеткізген соң, Құдай Тағаланы менсінбей, Оның заңын жек көріп, Оның жолдарынан бас тартты. 57 Оның үстіне олар оның әділін таптады, 58 Олар жүректерімен: Құдай жоқ деп; иә, және бұл олардың өлу керектігін біле отырып. 59 Өйткені жоғарыда айтылғандар сендерді қабылдайтынындай, олар үшін шөлдеу мен азап та солай дайындалған, өйткені оның еркінен айырылған адамдар жоқ еді. 60 Бірақ жаратылғандар бар оларды жаратқанның есіміне кір келтірді және олар үшін өмірді дайындағанға ризашылық білдірді. 61 Сондықтан менің үкімім жақын. 62 Мен мұны барлық адамдарға емес, саған және сен сияқты аздаған адамдарға айттым. Сонда мен жауап беріп: 63 Міне, уа, Ием, сен маған соңғы уақытта жасай бастайтын көптеген кереметтерді көрсеттің, бірақ қай уақытта маған көрсетпедің.
4 Сонда Құдай Тағала бұл туралы сенен бұрынғы күндерден бастап, ең басынан бастап айтқанын жақсы түсінесің. 5 Дүниеде жаратылған барлық нәрсенің басы мен соңы бар, ал соңы белгілі болғаны сияқты. 6 Сондай-ақ Құдайдың заманының да таңғажайып және құдіретті істерден бастауы, ал нәтижелер мен белгілермен аяқталуы бар. 7 Құтқарылатын әркім өз істері мен сенген сенімі арқылы құтыла алады. 8 Осы қауіп-қатерлерден сақталып, өз жерімде және өз шекарамда құтқарылғанымды көремін, өйткені мен оларды әуел бастан өзім үшін қасиетті етіп қойдым. 9 Сонда менің жолдарыма қиянат жасағандар аянышты болады, ал оларды мейірімсіз тастағандар азапта өмір сүреді. 10 Өйткені өмірінде игіліктер алып, мені танымайтындар; 11 Менің заңымды жек көретіндер әлі бостандыққа ие бола тұра, және өкіну орны оларға әлі ашық болған кезде, түсінбеді, бірақ оны жек көрді. 12 Оны азаптан өлгеннен кейін де білу керек. 13 Сондықтан сен құдайсыздардың қалай және қашан жазаланатынын білме, бірақ әділдердің қалай құтқарылатынын, дүние кімдікі екенін және дүние кім үшін жаратылғанын сұра. 14 Сонда мен былай деп жауап бердім: 15 Мен бұрын да айттым, қазір де айт, әрі қарай да айтамын: құтқарылатындарынан гөрі жойылатындар көбірек. 16 Толқынның тамшыдан үлкені сияқты. 17 Ол маған былай деп жауап берді: — Егістік қандай болса, тұқым да сондай. гүлдер қандай болса, түстер де сондай; жұмысшы қандай болса, жұмыс да сондай; Егіншінің өзі қандай болса, оның шаруашылығы да сондай, өйткені бұл дүниенің уақыты еді. 18 Ал енді мен әлі жасалмаған дүниені олар қазір өмір сүретін дүниеде тұруы үшін дайындағанымда, ешкім маған қарсы сөйлеген жоқ. 19 Өйткені ол кезде барлығы мойынсұнды, бірақ енді осы жаратылған дүниеде жаратылғандардың әдетғұрыптары мәңгілік тұқым арқылы бұзылып, түсініксіз заң арқылы жойылды. 20 Осылай мен дүниені қарастырдым, қарасам, оған кірген құралдардың кесірінен қауіп бар. 21 Мен көрдім және оны қатты аямадым және өзіме бір жүзім шоғырын және үлкен халықтың өсімдігін сақтап қалдым. 22 Олай болса босқа туылған халық жойылсын. Жүзімім мен өсімдігім сақталсын! Өйткені мен оны үлкен еңбекпен жетілдірдім. 23 Соған қарамастан, егер тағы жеті күнді тоқтатсаң, (бірақ оларда ораза ұстама. 24 Бірақ үй салынбаған гүлді алқапқа барып, тек дала гүлдерін жеңдер. Еттің дәмін татпаңыз, шарап ішпеңіз, тек гүлдерді жеңіз;) 25 Тәңірге үнемі дұға ет, сонда мен келіп сенімен сөйлесемін. 26 Мен ол маған бұйырғандай, Ардат деп аталатын далаға бардым. Мен сол жерде гүлдердің арасында
9-ТАРАУ 1 Ол маған былай деп жауап берді: «Уақытты мұқият өлше. 2 Сонда сен түсінесің, дәл сол уақытта Құдай Тағала өзі жаратқан дүниені аралай бастайды. 3 Сондықтан дүниеде жер сілкінісі мен халықтың дүрбелеңі болған кезде:
22
отырып, даладағы шөптерден жедім, ал оның еті мені тойдырды. 27 Жеті күннен кейін мен шөптің үстінде отырдым да, бұрынғыдай жүрегім ауырды. 28 Мен аузымды ашып, Тағаланың алдында сөйлей бастадым: 29 Уа, Жаратқан Ие, бізге өзіңді танытқан сен, атабабаларымыз Мысырдан шыққанда айдалада, ешкім баспайтын жерде, тақыр жерде көрсетілдің. 30 Сен: «Уа, Исраил, мені тыңда! Жақыптың ұрпағы, менің сөздерімді белгіле. 31 Өйткені, міне, мен сендерге Заңымды себемін, ол сендерге жеміс береді, сонда сендер мәңгілік құрметке ие боласыңдар. 32 Бірақ Таурат заңын қабылдаған ата-бабаларымыз оны орындамады және сенің жарлықтарыңды орындамады. 33 Бірақ оны алғандар өздеріне егілген егінді сақтамағаны үшін қырылды. 34 Жерге тұқым, теңізге кеме, не ыдыс-аяқ еті немесе сусыны егілген немесе құйылған жерде жойылып кеткенде, мынау әдетке айналған. 35 Егілген, себілген немесе қабылданған нәрсе жойылып, бізбен бірге қалмайды, бірақ бізде олай болған жоқ. 36 Өйткені Таурат заңын қабылдаған біздер де, оны қабылдаған жүрегіміз де күнәнің кесірінен өлеміз 37 Соған қарамастан, Заң жойылмайды, бірақ оның ішінде қалады оның күші. 38 Осыны жүрегіммен айтқанда, артыма көзіммен қарадым да, оң жақтан бір әйелді көрдім. Киімі жыртылған, оның басына күл болды. 39 Сосын мен өзімнің ойларымды тастап, мені оған бұрдым. 40 Олар оған: «Неге жылайсың?» — деп сұрады. Неге сонша мұңайып отырсың? 41 Ол маған былай деді: «Мырза, мен өзімді-өзім жоқтап, қайғымды қосу үшін мені қоя тұрыңызшы, өйткені мен қатты қиналып, қатты күйзелдім». 42 Мен оған: «Саған не болды? маған айт. 43 Ол маған: «Мен сенің қызметшің бедеу болдым, мен отыз жыл күйеуім болсам да, баласыз қалдым. 44 Сол отыз жыл бойы мен күндіз-түні, әр сағат сайын ешнәрсе істемедім, тек Құдай Тағалаға дұға еттім. 45 Отыз жылдан кейін Құдай менің күңіңді естіп, менің қайғы-қасіретімді көріп, қиыншылықтарымды қарастырып, маған ұл берді; мен оған қатты қуандым, күйеуім де, менің барлық көршілерім де қуанып қалды. құдіретті. 46 Мен оны ауыр азаппен тамақтандырдым. 47 Сөйтіп, ол есейіп, әйел алатын уақытқа келгенде, мен той жасадым.
3 Олардың бәрі мені жұбатуға кеткенде, мен ақырына дейін үнсіз қалдым. Сосын түнде тұрып, қашып кеттім де, өздерің көріп тұрғандай осы далаға келдім. 4 Ал енді мен қалаға қайтып оралуды емес, осында қалуды, ішіп-жемей, үнемі жоқтап, өлгенше ораза ұстауды мақсат етіп отырмын. 5 Сосын мен ой жүгіртуді тастап, оған ашуланып былай дедім: 6 Ей, бәрінен де ақымақ әйел, біздің жоқтауымызды көрмейсің бе, ал бізге не болды? 7 Бұл Сион қалайша біздің анамыз барлық ауыртпалыққа толы, және өте кішіпейіл, қатты қайғырды? 8 Ал енді бәріміздің қайғырып, қайғырып отырғанымызды, өйткені бәріміздің ауыртпалықта екенімізді көріп, бір ұл үшін қайғырдың ба? 9 Жерден сұраңыз, сонда ол оның үстінде өскен көптеген адамдар құлағанын жоқтауы керек екенін айтады. 10 Өйткені алдымен бәрі одан шықты, ал басқаларының бәрі одан шығады, және міне, олар түгел дерлік жойылуға барады, ал олардың көпшілігі түбегейлі жойылды. 11 Осыншама көп адамнан айырылған одан артық кім жоқтауға болады? Ал сен емес, біреу үшін кешірім сұрайсың ба? 12 Ал егер сен маған: «Менің жоқтауым жердегідей емес, өйткені мен құрсағымның жемісінен айырылдым, оны ауыртпалықпен және қайғымен тудырдым» десеңіз; 13 Бірақ жер олай емес, өйткені жердің жүрісіне сәйкес ондағы көп адамдар келген кезде жойылды. 14 Сонда мен саған айтамын: еңбекпен босанғандай. Осылайша жер де өз жемісін, яғни адамды, оны жаратқанға басынан бері берді. 15 Ендеше, қайғы-қасіретіңді өзіңде сақта және басыңа түскен жағдайды батылдықпен көтер. 16 Құдайдың әділ деп шешкенін мойындасаң, ұлыңды да уақытында аласың және әйелдер арасында мақтауға ие боласың. 17 Сосын қалаға, күйеуіңе бар. 18 Ол маған: «Мен мұны істемеймін: қалаға бармаймын, бірақ осында өлемін», - деді. 19 Мен оған әрі қарай сөйлесіп, былай дедім: 20 Олай етпеңдер, ақыл-кеңес алыңдар. Мен арқылы: Сионның неше қиыншылығы бар? Иерусалимнің қайғысына байланысты жұбаныш болсын. 21 Киелі жеріміздің қирап, құрбандық ошағымыз қирап, ғибадатханамыздың қирағанын көріп тұрсың. 22 Псалтериямыз жерге қойылды, әніміз өшірілді, қуанышымыз аяқталды, шырағданымыздың жарығы сөндірілді, келісім сандығымыз бұзылды, киелі заттарымыз арамталды, Құдайдың есімі Бізге шақырылғандар арамға ұшырады: балаларымыз масқара болды, діни қызметкерлеріміз өртелді, леуіліктеріміз тұтқынға алынды, қыздарымыз арамталды, әйелдеріміз азғындалады; Әділ адамдарымыз айдалып кетті, кішкентайларымыз жойылды, жігіттеріміз құлдыққа алынды, күштілеріміз әлсіз болды;
10-ТАРАУ 1 Менің ұлым неке бөлмесіне кіргенде, құлап қалып, қайтыс болды. 2 Сосын бәріміз шамдарды өшіріп тастадық, сонда менің көршілерімнің бәрі мені жұбату үшін көтерілді, сондықтан мен түннің екінші күні демалдым.
23
23 Ең бастысы, Сион мөрі енді өз абыройын жоғалтты. Өйткені ол бізді жек көретіндердің қолына тапсырылды. 24 Сондықтан Құдіретті Құдай саған тағы да рақымдылық танытуы үшін, ең жоғарғы ауыртпалығыңды сейілтіп, көп қайғы-қасіретіңді кетір. 25 Мен онымен сөйлесіп тұрғанымда, оның беті кенет жарқырап, жүзі жарқырап кетті, сондықтан мен одан қорықтым және бұл не болуы мүмкін деп ойладым. 26 Бір кезде ол қатты айқайлады, сондықтан әйелдің шуынан жер сілкінді. 27 Сонда мен қарасам, әйел енді маған көрінбеді, бірақ ол жерде салынған қала бар екен. Үлкен жер іргетасынан көрінді: содан мен қорқып, қатты дауыспен айқайладым: 28 Маған алғаш келген періште Үриел қайда? Өйткені ол мені көптеген трансқа түсірді, ал менің соңым бұзылды, ал менің дұғам әшкере болды. 29 Осы сөздерді айтып тұрғанымда, ол маған келіп, маған қарады. 30 Міне, мен өлген адамдай жаттым, ал менің түсінігімнен айырылды. 31 Саған не болды? ал сен неге сонша мазасыздандың? Неліктен сенің түсінігің және жүрегіңдегі ойлар мазасыз? 32 Мен: «Сен мені тастап кеттің, бірақ мен сенің айтқаныңды істедім, далаға бардым, және мен көрдім, бірақ айта алмаймын», - дедім. 33 Ол маған: «Тұр, мен саған кеңес беремін», – деді. 34 Сонда мен: “Мырзам, менімен сөйлесіңіз! Тек мені тастама, сонда мен үмітім үзіліп өлемін. 35 Өйткені мен білмегенімді көрдім, білмегенімді естідім. 36 Немесе менің сезімім алдады ма, әлде жаным түсінде ме? 37 Сондықтан мен сенен өтінемін, осы аянды қызметшіңе көрсетуіңді. 38 Сонда ол маған былай деп жауап берді: «Тыңда, мен саған хабарлаймын және не үшін қорқасың, айтайын, өйткені Жоғары Құдай саған көп құпияны ашады». 39 Ол сенің жолыңның дұрыс екенін көрді, өйткені сен өз халқың үшін үнемі қайғырып, Сион үшін қатты жоқтап жүрсің. 40 Сондықтан сен жақында көрген аянның мәні мынада: 41 Сен әйелді жоқтап жатқанын көріп, оны жұбатуға кірістің. 42 Бірақ енді әйелге ұқсамайсың, бірақ саған салынған қала көрінді. 43 Ол саған ұлының өлімі туралы айтқан болса, шешім мынау: 44 Өзің көрген бұл әйел Сион еді. 45 Мен айтамын, ол сізге отыз жыл бедеу болды деп айтты: бұл отыз жыл бойы оған құрбандық шалынбаған. 46 Бірақ отыз жылдан кейін Сүлеймен қаланы салып, құрбандық шалды, содан кейін бедеулерге ұл туды. 47 Ол саған оны еңбекпен тамақтандырғанын айтқан еді: бұл Иерусалимдегі тұрғын үй еді.
48 Бірақ ол саған: «Менің ұлым неке үйіне кіргенде сәтсіздікке ұшырап, қайтыс болды» деп айтқанымен, бұл Иерусалимнің жойылуы болды. 49 Міне, сен оның ұқсастығын көрдің және ол ұлы үшін жоқтағандықтан, сен оны жұбатуға кірістің. 50 Қазір Құдай Тағала сенің ол үшін мұңайып, жүрегіңмен қиналып жатқаныңды көріп, оның даңқы мен сұлулығының сұлулығын саған көрсетті. 51 Сондықтан мен саған ешбір үй салынбаған далада қалуды бұйырдым. 52 Өйткені мен Құдайдың Тағала мұны саған көрсететінін білдім. 53 Сондықтан мен саған ешбір ғимараттың іргетасы жоқ далаға баруды бұйырдым. 54 Өйткені Тағала өзінің қаласын көрсете бастаған жерде ешкімнің ғимараты тұра алмайды. 55 Сондықтан қорықпа, жүрегің үрейленіп кетпесін, керісінше ішке кіріп, ғимараттың әсемдігі мен ұлылығын көзбен көр. 56 Сонда сен құлағың ұғатын нәрсені естисің. 57 Өйткені сен басқалардан артық жарылқадың, әрі Ең Жоғарғымен шақырылдың; және де аз ғана. 58 Ал ертең түнде сен осында қаласың. 59 Сонымен, Ең Жоғарғы Құдай соңғы күндерде жер бетінде тұратындарға жасайтын жоғары істер туралы аяндарды көрсетеді. Сондықтан ол маған бұйырғандай, сол түні және басқа түні ұйықтадым. 11-ТАРАУ 1 Сонда мен түс көрдім, міне, теңізден он екі қанатты, үш басы бар бір қыран шықты. 2 Мен көрдім, және міне, ол бүкіл жер бетінде қанаттарын жайып, оған барлық ауа желдері соғып, жиналды. 3 Мен оның қауырсындарынан басқа да бір-біріне қарама-қайшы қауырсындар өсіп тұрғанын көрдім. және олар кішкентай қауырсындар мен кішкентай болды. 4 Бірақ оның бастары тыныш болды: ортадағы басы екіншісінен үлкен болды, бірақ оны қалдықпен бірге қалдырды. 5 Сондай-ақ мен қарадым, қыран қауырсындарымен ұшып, жер бетінде және онда мекендейтіндерге патшалық құрды. 6 Мен көк астындағы барлық нәрсенің оған бағынатынын және оған ешкімнің де, жердегі бірде-бір жаратылыстың қарсы сөйлемейтінін көрдім. 7 Қарасам, қыран тырнақтарына көтеріліп, қауырсындарына сөйлеп: 8 Бірден қадағаламаңыз: әркім өз орнында ұйықтаңыз және бақылаңыз. 9 Бірақ бастар мәңгілікке сақталсын. 10 Сонда мен оның басынан емес, денесінің ортасынан шыққан дауысты көрдім. 11 Мен оның қарама-қарсы қауырсындарын санадым, қарасам, олардың сегізі екен. 12 Мен қарасам, оң жақта бір қауырсын көтеріліп, патша d бүкіл жер бетінде;
24
13 Ол патшалық құрған кезде, оның ақыры келді және оның орны бұдан былай көрінбеді. және патшалық құрды және тамаша уақыт өткізді; 14 Ол патшалық құрған кезде, оның ақыры да бұрынғыдай болды, сондықтан ол енді көрінбеді. 15 Сонда оған бір дауыс естіліп, былай деді: 16 Тыңда, жер бетінде ұзақ уақыт билік жүргізіп келе жатқансың: енді көрінбей тұрып, саған айтамын: 17 Сенен кейін ешкім сенің уақытыңа да, оның жартысына да жете алмайды. 18 Сосын үшіншісі көтеріліп, бұрынғыдай патшалық етті, бірақ енді көрінбеді. 19 Осылай қалдықтың бәрі бірінен соң бірі патшалық етіп, кейін көрінбеді. 20 Сонда мен қарадым, уақыт өте келе олар да билік ету үшін оң жақтағы қауырсындар пайда болды. және олардың кейбіреулері билік етті, бірақ біраз уақыттан кейін олар енді пайда болмады. 21 Өйткені олардың кейбіреулері құрылды, бірақ билік жүргізбеді. 22 Осыдан кейін мен қарасам, он екі қауырсын да, екі кішкентай қауырсын да көрінбейді. 23 Бүркіттің денесінде бұдан былай емес, тірелген үш басы мен алты кішкентай қанаты болды. 24 Сонда мен екі кішкентай қауырсынның алтауынан бөлініп, оң жағындағы бастың астында қалғанын көрдім, өйткені төртеуі өз орнында қалды. 25 Мен қарасам, қанат астындағы қауырсындар өздерін орнатып, билікке ие болғысы келеді. 26 Сонда мен қарасам, бір қондыру бар екен, бірақ көп ұзамай ол енді көрінбеді. 27 Екіншісі біріншісіне қарағанда тезірек кетті. 28 Сонда мен көрдім, міне, қалған екеуі де патшалық етуді ойлады. 29 Олар осылай ойлаған кезде, міне, тыныштықта тұрған бастардың бірі оянып кетті, атап айтқанда, ортада тұрған. өйткені бұл басқа екі бастың басынан үлкен болды. 30 Сонда мен оған басқа екі бастың қосылғанын көрдім. 31 Міне, басы қасындағылармен бірге бұрылып, патшалық ететін қанат астындағы екі қауырсынды жеп қойды. 32 Бірақ бұл бас бүкіл жерді үрейлендірді және ондағы жер бетінде тұратындардың бәріне үлкен қысымшылықпен билік жүргізді. және ол бұрынғы барлық қанаттардан гөрі дүниені басқаруға ие болды. 33 Осыдан кейін мен көрдім, және міне, қанаттар сияқты ортадағы бас кенеттен бұдан былай көрінбеді. 34 Бірақ жер бетінде және онда тұратындардың үстінен билік жүргізетін екі бас қалды. 35 Сонда мен қарасам, оң жақтағы бас сол жағындағыны жеп қойды. 36 Сонда менің басымнан бір дауыс естілді, ол маған: «Алдыңа қара және не көріп тұрғаныңды ойла!» — деді. 37 Мен қарасам, орманнан қуып шыққан арылдаған арыстандай болдым. Мен оның бүркітке адам даусын жіберіп, былай деді: 38 Тыңда, мен сенімен сөйлесемін, сонда Ең Жоғарғы Құдай саған былай дейді:
39 Замандарының ақыры солар арқылы келуі үшін, мен өз дүниеме патша етіп тағайындаған төрт хайуанның ішінде қалған сен емессің бе? 40 Төртіншісі келіп, өткен жануарлардың барлығын жеңіп, зор қорқынышпен дүниені және жер бетіндегі бүкіл цирканы зор зұлымдықпен басып алды. Ол жер бетінде алдаумен ұзақ өмір сүрді. 41 Өйткені сен жерді шындықпен соттаған жоқсың. 42 Сен момындарды азаптадың, татулықты ренжіттің, өтірікшілерді жақсы көрдің, жеміс беретіндердің үйлерін қираттың, саған зиян тигізбегендердің қабырғаларын құлаттың. 43 Сондықтан сенің әділетсіз істерің Ең Жоғарғыға, ал мақтаныштарың Құдіретті Құдайға келді. 44 Тәңір Ие мақтаншақ уақыттарға да назар аударды, және міне, олар аяқталды және оның жиіркенішті істері орындалды. 45 Сондықтан енді көрінбе, бүркіт те, қорқынышты қанаттарың да, зұлым қауырсындарың да, зұлым бастарың да, жаралы тырнақтарың да, бос денең де. 46 Бүкіл жер сенің зорлық-зомбылығыңнан құтылып, жаңарып, қайта оралуы үшін және оны жаратқанның үкімі мен рақымына үміттенуі үшін. 12-ТАРАУ 1 Арыстан қыранға осы сөздерді айтқанда, мен көрдім. 2 Міне, қалған басы мен төрт қанаты бұдан былай көрінбеді, және екеуі оған барып, патшалық құрды, және олардың патшалығы шағын және шуға толы болды. 3 Мен көрдім, және міне, олар енді көрінбеді, және қыранның бүкіл денесі өртеніп кетті, сондықтан жер қатты үрейленді. және менің рухыма былай деді: 4 Міне, сен маған осылай істедің, өйткені сен Құдайдың жолын іздейсің. 5 Міне, мен ойымнан шаршадым, рухым өте әлсіз; Менде күш аз, өйткені мен бүгін түнде қатты қорқып кеттім. 6 Сондықтан мен енді Тағаладан мені ақырына дейін жұбатуын өтінемін. 7 Мен: «Егер мен бұрын рақым тапқан болсам, билеуші Ием! Егер мен көптеген адамдар алдында сенімен ақталатын болсам және менің дұғам сенің алдыңда болса; 8 Олай болса, мені жұбатып, құлыңды осы қорқынышты көріністің түсіндірмесін және анық айырмашылығын көрсет, сонда сен менің жанымды толық жұбата аласың. 9 Өйткені сен мені соңғы күндерді көрсетуге лайық деп таптың. 10 Ол маған: «Аянның түсіндірмесі мынау: 11 Теңізден көтерілген қыран бүркіт ағаң Даниялдың аянында көрінген патшалық болып табылады. 12 Бірақ бұл оған түсіндірілмеді, сондықтан мен қазір саған айтып беремін. 13 Міне, жер бетінде патшалық орнайтын және одан бұрынғы барлық патшалықтардан да қорқынышты болатын күндер келеді. 14 Сол кезде он екі патша бірінен соң бірі билік жүргізеді.
25
15 Екіншісі патшалық ете бастайды және он екінің кез келгеніне қарағанда көбірек уақыт алады. 16 Сен көрген он екі қанат осыны білдіреді. 17 Ал сен естіген дауыстың бастарынан емес, денесінің ортасынан шыққанын көргеніңнің түсіндірмесі мынау: 18 Сол патшалық орнағаннан кейін үлкен күш-жігер пайда болып, ол сәтсіздікке ұшырайды, бірақ ол құлап қалмайды, қайта бастапқы қалпына келеді. 19 Ал сен оның қанаттарына жабысып тұрған сегіз кішкентай қауырсынды көрсең, оның түсіндірмесі мынау: 20 Оның ішінде сегіз патша пайда болады, олардың заманы аз, ал жылдары жылдам. 21 Олардың екеуі жойылады, орта уақыт жақындайды: төртеуі ақыры жақындай бастағанша сақталады, ал екеуі соңына дейін сақталады. 22 Ал сен үш бастың жатқанын көрсең, оның түсіндірмесі мынау: 23 Өзінің соңғы күндерінде Тәңір Тағала үш патшалық құрып, онда көп нәрсені жаңартады, сонда олар жердің билігіне ие болады. 24 Сондай-ақ сол жердің тұрғындарының өздеріне дейінгілердің бәрінен де зор қысым көргені үшін олар бүркіттің басы деп аталады. 25 Өйткені оның зұлымдығын жүзеге асыратын және оның ақырғы жағдайын аяқтайтындар осылар. 26 Ал сен ұлы бастың енді көрінбейтінін көрсең де, бұл олардың біреуінің төсегінде, бірақ ауырып өлетінін білдіреді. 27 Өйткені қалған екеуі семсерден өледі. 28 Өйткені біреудің семсері екіншісін жалмап кетеді, бірақ ақырында өзі семсерден өледі. 29 Қанаттардың астынан оң жақтағы бастың үстінен өтіп бара жатқан екі қауырсын көрдіңіз; 30 Бұл — Құдайдың Тағала олардың соңына дейін сақтағанын білдіреді: бұл — сен көріп тұрғандай, азғантай және қиыншылыққа толы патшалық. 31 Ал сен көрген арыстанның орманнан көтеріліп, ақырып, бүркітпен сөйлескенін және естіген сөздеріңмен оның әділетсіздігі үшін әшкерелеп жатқанын; 32 Бұл — майланғандар, оны Құдай Тағала олар үшін және зұлымдықтары үшін ақырына дейін сақтады: Ол оларды әшкерелеп, қатыгездігімен қорлайды. 33 Өйткені ол сотта оларды тірідей Өзінің алдына қояды, сөйтіп, түзетеді. 34 Қалған халқым үшін ол менің шекарамда қыспаққа алынғандарды мейіріммен құтқарып, мен саған әуел бастан айтқан қиямет күні келгенге дейін оларды қуантады. 35 Міне, сен көрген түс, жорулары да осы. 36 Сен Құдайдың бұл құпиясын білу үшін ғана кездестірдің. 37 Сондықтан осы көргендеріңді кітапқа жазып, жасырып қой: 38 Жүректері осы құпияларды түсініп, сақтай алатынын білетін халықтың даналарына оларды үйрет. 39 Бірақ бұл жерде тағы жеті күн күте тұрыңыз, сонда бәрінен де Жоғарғы Құдай сізге нені білдіргісі келсе, сізге хабарланады. Осымен ол өз жолына түсті.
40 Бүкіл халық жеті күннің өтіп кеткенін және менің қалаға қайта келмейтінін көргенде, кішіден үлкенге дейін барлығын жинап алды да, маған келіп: 41 Біз сені не ренжіттік? Біз саған қандай зұлымдық жасадық, сен бізді тастап, осы жерде отырсың? 42 Өйткені барлық пайғамбарлардың ішінде сен бізді жүзім шоғырындай, қараңғы жерде шырақтай, дауылдан қорғалған баспана немесе кемедей қалдырдың. 43 Бізге келген зұлымдық жеткілікті емес пе? 44 Егер сен бізді тастап кетсең, Сионның ортасында біз де өртенгеніміз қаншалықты жақсы болар еді? 45 Өйткені біз сол жерде өлгендерден артық емеспіз. Және олар қатты дауыспен жылады. Сонда мен оларға жауап беріп, былай дедім: 46 Уа, Исраил, жұбат! Ей, Жақыптың үйі, ауыр болма! 47 Өйткені Алла Тағала сендерді еске алады, ал Құдіретті Алла сынауда ұмытқан жоқ. 48 Ал мен сені тастаған жоқпын, сенен де кеткен жоқпын, бірақ бұл жерге Сионның қаңырап қалғаны үшін дұға ету үшін және сенің байлығың үшін рақым тілеу үшін келдім. киелі жерің. 49 Ал енді әрқайсысың үйіңе қайтыңдар, осы күндерден кейін мен сендерге келемін. 50 Сондықтан мен бұйырғандай халық қалаға қарай бет алды. 51 Бірақ періште маған бұйырғандай, жеті күн далада қалдым. Сол күндері ғана дала гүлдерінен жеп, шөптен жедім. 13-ТАРАУ 1 Жеті күннен кейін мен түнде түс көрдім: 2 Міне, теңізден жел көтеріліп, оның барлық толқындарын қозғады. 3 Мен көрдім, және, міне, ол адам мыңдаған аспанмен күшейіп жатыр. 4 Оның аузынан дауыс шыққан сайын, оның даусын естігендердің бәрі жердің отты сезгендей күйіп-жанып кетті. 5 Бұдан кейін мен теңізден шыққан адамды бағындыру үшін аспанның төрт желінен көптеген адамдар жиналғанын көрдім. 6 Бірақ мен көрдім, міне, ол өзіне үлкен тау орнатып, оның үстіне ұшып кетті. 7 Бірақ мен төбе ойылған аймақты немесе жерді көретін едім, бірақ көре алмадым. 8 Осыдан кейін мен көрдім, қарасам, оны бағындыру үшін жиналғандардың бәрі қатты қорқып, бірақ соғысуға батылы барды. 9 Келген халықтың зорлық-зомбылығын көргенде, ол қолын да көтермеді, семсер де, соғыс құралы да ұстамады. 10 Бірақ мен оның аузынан оттай жарқылдағанын, ернінен жалынды дем шығарып, тілінен ұшқындар мен дауылдарды шығарғанын көрдім. 11 Олардың бәрі араласып кетті. оттың жарылуы, жалындаған тыныс және үлкен дауыл; Соғысқа дайындалып жатқан көпшілікке зорлықпен құлап, әрқайсысын өртеп жіберді, осылайша кенеттен сансыз
26
көп адамдардан ештеңе сезілмеді, тек шаң мен түтіннің иісі ғана: мен мұны көргенде қорықтым. . 12 Сосын мен сол кісінің таудан түсіп, оған тағы бір тату жұртты шақырғанымды көрдім. 13 Оған көптеген адамдар келді, олардың кейбіреулері қуанып, кейбіреулері өкінді, ал кейбіреулері байланып қалды, ал басқалары құрбандыққа шалынғандардан әкелді. 14 Сен құлыңа осы ғажайыптарды әу бастан-ақ көрсеттің және мені дұғамды қабылдауға лайық деп санадың. 15 Енді маған осы түстің жоруын көрсетші. 16 Менің түсінігім бойынша, сол күндерде қалғандар қасіретке, ал артта қалғандарға одан да қасірет! 17 Өйткені қалғандары ауыр күйде болды. 18 Енді мен соңғы күндерде олармен және артта қалғандармен болатын нәрселерді түсіндім. 19 Сондықтан олар үлкен қауіп-қатерге ұшырап, осы түстерде айтылғандай, көптеген қажеттіліктерге тап болады. 20 Осы дүниелерге қауіп төніп тұрған адамға бұл дүниеден шыққан бұлттай өтіп, соңғы күндерде болып жатқан нәрселерді көрмей кеткеннен оңайырақ па? Ол маған былай деп жауап берді: 21 Мен саған аянның түсіндірмесін көрсетемін және сен сұраған нәрсені ашамын. 22 Сен артта қалғандар туралы айтқан болсаң, оның түсіндірмесі мынадай: 23 Сол уақытта қауіп-қатерге төтеп берген адам өзінөзі сақтады. Қауіп-қатерге душар болғандардың істері және Құдіреті шексіз Құдайға деген сенімі бар. 24 Сондықтан мынаны біл: артта қалғандар өлгендерге қарағанда бақыттырақ. 25 Аянның мәні мынада: сен теңіздің ортасынан бір адамды көріп тұрсың. 26 Ол — Құдай Тағала өзінің жаратылысын өз күшімен құтқаратын және артта қалғандарға бұйыратын үлкен уақытты белгілеген. 27 Сен оның аузынан жел, от және дауыл сияқты шыққанын көрдің; 28 Оның қолында семсер де, соғыс құралы да болған жоқ, бірақ оның шабуылы оны бағындыруға келген қалың жұртты жойып жіберді. бұл интерпретация: 29 Міне, Құдай Тағала жер бетіндегілерді құтқара бастайтын күндер келеді. 30 Ол жер бетінде тұратындарды таңғалдырады. 31 Біреуі басқа қаламен, бір қала екінші қаламен, бір жер екіншісімен, бір халық басқамен, бір патшалық басқамен соғысуға міндеттенеді. 32 Осылар орындалып, мен саған бұрын көрсеткен белгілер орындалатын уақыт болады, содан кейін көтеріліп бара жатқан адам ретінде сен көрген Менің Ұлым жарияланады. 33 Бүкіл халық оның даусын естігенде, әркім өз жерінде бір-біріне қарсы шайқастан кетеді. 34 Сен көргендей сансыз көп халық жиналып, келіп, оны шайқаспен жеңуге дайын. 35 Бірақ ол Сион тауының шыңында тұрады. 36 Сион келіп, дайындалып, салынып жатқан барлық адамдарға хабарланады. Қолсыз ойылған төбені көргендей.
37 Бұл менің Ұлым зұлым өмірлері үшін дауылға ұшыраған сол халықтардың зұлым ойларын жоққа шығарады. 38 Олардың алдарына жалынға ұқсайтын зұлым ойлары мен азапты азаптарын қояды. 39 Ал сен оның жанына тағы бір тату халықты жинағанын көрдің; 40 Бұлар — Ассирия патшасы Салманасар тұтқынға алып кеткен Осей патшаның заманында өз жерінен тұтқындарды алып кеткен, ал ол оларды судың үстіне апарып, басқа елге алып кеткен он ру. . 41 Бірақ олар қалың халықты тастап, адамзат ешқашан қоныстанбаған басқа елге кетеміз деп өзара кеңесті. 42 Олар өз елдерінде ешқашан ұстанбаған жарғыларын сол жерде сақтауы үшін. 43 Олар Евфратқа өзеннің тар жерлерінен кірді. 44 Өйткені Құдай Тағала оларға белгілер көрсетіп, су тасқынын олар өтіп кеткенше тоқтатты. 45 Өйткені бұл ел арқылы бір жарым жылға созылатын үлкен жол бар еді. Сол аймақ Арсарет деп аталады. 46 Олар соңғы уақытқа дейін сонда тұрды. ал енді олар келе бастағанда, 47 Ең Жоғарғы ағынның бұлақтарын қайта қалдырады, олар ағып өтеді, сондықтан сен халықты тыныштықпен көрдіңіз бе. 48 Ал сенің халқыңның артында қалғандары — менің шекарамдағылар. 49 Енді ол жиналған халықтарды жойғанда, қалған халқын қорғайды. 50 Сонда ол оларға керемет кереметтер көрсетеді. 51 Сонда мен: “Уа, Әмірші Жаратқан Ие, маған мынаны көрсетші” дедім: Мен неге теңіздің ортасынан шыққан адамды көрдім? 52 Ол маған былай деді: «Сен теңіз түбіндегі нәрселерді іздей де, біле де алмайтын сияқтысың: жер бетіндегі ешкім Менің Ұлымды да, онымен бірге болғандарды да күндізгі уақытта көре алмайды. . 53 Бұл сен көрген түстің түсіндірмесі және ол арқылы сен ғана жеңілдедің. 54 Өйткені сен өз жолыңнан бас тартып, менің заңыма күш салып, оны іздедің. 55 Өміріңді даналықпен бұйырдың, Анаңды түсінуді шақырдың. 56 Сондықтан мен саған Ең Жоғарғының қазынасын көрсеттім: тағы үш күннен кейін мен саған басқа нәрселерді айтып, құдіретті және керемет нәрселерді жариялаймын. 57 Сосын уақытында жасаған кереметтері үшін Жаратушы Тағаланы мадақтап, алғыс айтып, далаға шықтым. 58 Ол сол және өз уақытында түсетін нәрселерді басқаратындықтан, мен сонда үш күн отырдым. 14-ТАРАУ 1 Үшінші күні мен емен ағашының түбінде отырғанымда, маған қарсы тұрған бұтаның арасынан дауыс шығып: «Эсдрас, Есдрас!» — деді. 2 Мен: «Міне, Ием, мен тұрмын», – дедім.
27
3 Сонда ол маған былай деді: — Халқым Мысырда қызмет етіп жүргенде, бұтада Мұсаға өзімді ашық айтып, онымен сөйлестім. 4 Мен оны жіберіп, өз халқымды Мысырдан алып шықтым да, оны ұзақ уақыт бойы қолымда ұстаған тауға алып шықтым. 5 Ол оған көптеген таңғажайып нәрселерді айтып берді және оған уақыт пен ақырзаманның құпияларын көрсетті; және оған бұйырды да: 6 Осы сөздерді жария етесің, ал мынаны жасырасың. 7 Ал енді саған айтамын: 8 Мен көрсеткен белгілерді, көрген түстеріңді және естіген жоруларыңды жүрегіңде сақтайсың. 9 Өйткені сен бәрінен де жойылып, бұдан былай уақыт біткенше Менің Ұлыммен және өзің сияқтылармен бірге боласың. 10 Өйткені дүние жастығынан айырылды, ал заман қартая бастады. 11 Өйткені дүние он екіге бөлінген, оның он бөлігі және оннан бір бөлігі жойылып кеткен. 12 Ал ондық бөліктің жартысынан кейінгісі қалды. 13 Енді үйіңді ретке келтіріп, халқыңды әшкерелеп, қиыншылыққа ұшырағандарды жұбат, енді бүлінуден бас тарт. 14 Өлімдік ойлардан арыл, адамның ауыртпалығын таста, әлсіз табиғатты таста. 15 Өзіңе ең ауыр ойларды тастап, осы уақыттан қашуға асығ. 16 Өйткені сен көргеннен де үлкен зұлымдықтар кейінірек жасалады. 17 Қараңызшы, дүние жасы ұлғайған сайын қаншалықты әлсіреген болса, онда тұратындарға зұлымдық соншалықты күшейе түседі. 18 Өйткені уақыт қашып кетті, жалға алу қиынға соғады, өйткені сен көрген аян қазір асығады. 19 Сонда мен сенің алдыңда былай деп жауап бердім: 20 Міне, Ием, мен сен маған бұйырғандай барып, осында тұрған халықты әшкерелеймін, ал кейін туылғандар оларға кім ескертеді? осылайша дүние қараңғылықта, ал ондағылар жарықсыз. 21 Сондықтан сенің заңың өртеніп кетті Сенің не істегеніңді, не басталатын жұмысыңды ешкім білмейді. 22 Бірақ егер мен сенің алдыңда рақым тапсам, маған Киелі Рухты жібер, сонда мен адамдар сенің жолыңды тауып, олар жолын табуы үшін, сенің заңыңда жазылған дүниеде басынан бері жасалып жатқанның бәрін жазамын. соңғы күндері өмір сүретіндер өмір сүре алады. 23 Ол маған былай деп жауап берді: — Барып, халықты жинап, оларға айт: олар сені қырық күн бойы іздемейді. 24 Ал сен өзіңе көптеген ағаштар дайындап, тез жазуға дайын тұрған Сария, Дабриа, Селемия, Экан және Асиелді алып кел. 25 Мұнда кел, сонда мен сенің жүрегіңде сен жаза бастайтын нәрселер орындалмайынша сөнбейтін түсінік шырағын жағыймын. 26 Істеп болған соң, кейбір нәрселерді жариялайсың, ал кейбірін данышпандарға жасырын түрде айтасың. 27 Сосын мен оның бұйрығы бойынша шығып, бүкіл халықты жинап алып, былай дедім: 28 Осы сөздерді тыңда, уа, Исраил!
29 Әуелде ата-бабаларымыз Мысырда жат жерлік болған, олар сол жерден құтқарылған. 30 Олар өздері ұстанбаған өмір заңын алды, бірақ олардан кейін сендер де оны бұздыңдар. 31 Сонда жер, тіпті Сион жері де араларыңнан жеребе арқылы бөлінді, бірақ ата-бабаларың да, өздерің де әділетсіздік жасап, Жаратқан Иенің сендерге бұйырған жолдарын сақтамадыңдар. 32 Ол әділ төреші болғандықтан, ол сізге берген нәрсені уақытында сізден алды. 33 Ал енді сендер де, араларыңдағы бауырларың да осындасыңдар. 34 Сондықтан өз ақыл-парасатыңды бағындырып, жүректеріңді түзететін болсаңдар, тірі қаласыңдар және өлгеннен кейін рақымға бөленесіңдер. 35 Өйткені өлгеннен кейін, біз қайта тірілетін сот күні келеді, содан кейін әділдердің есімдері белгілі болады, ал құдайсыздардың істері жарияланады. 36 Енді ешкім маған келмесін, осы қырық күн бойы мені іздемесін. 37 Ол маған бұйырғандай, мен бес адамды алып, далаға барып, сонда қалдық. 38 Келесі күні маған: «Есдра, аузыңды аш, мен саған сусын беремін», – деген дауыс шықты. 39 Сосын аузымды ашсам, ол маған суға толы, бірақ түсі оттай толған тостағанды көрді. 40 Мен оны алып, іштім, және оны ішкеннен кейін, жүрегім түсіністікпен айтты, және кеудемде даналық өсті, өйткені рухым есте сақтауымды күшейтті. 41 Менің аузым ашылды, енді жабылмады. 42 Жоғарғы Құдай бес адамға түсінік берді және олар түнде айтылған, бірақ өздері білмейтін керемет аяндарды жазды: қырық күн отырып, күндіз жазып, түнде нан жеді. 43 Маған келсек. Күндіз сөйледім, түнде тілімді ұстамадым. 44 Қырық күнде олар екі жүз төрт кітап жазды. 45 Қырық күн толған соң, Тағала былай деді: «Ең бірінші жазғаныңды ашық жарияла, сонда лайық пен лайықсыз адамдар оқи алады. 46 Ал жетпістің соңғысын сақта, сонда сен оларды халықтың арасындағы даналарға ғана тапсыра аласың. 47 Өйткені оларда ақылдың бұлағы, даналық бұлағы және білім ағыны бар. 48 Мен солай істедім. 15-ТАРАУ 1 Міне, мен сенің аузыңа салатын пайғамбарлық сөздерді халқымның құлағына жеткіз, – дейді Жаратқан Ие. 2 Оларды қағазға түсіріңіз, өйткені олар адал және шынайы. 3 Саған қарсы сөйлейтін қиялдардан қорықпа, олардың сенімсіздігі сені алаңдатпасын. 4 Өйткені опасыздардың бәрі опасыздықпен өледі. 5 Міне, — дейді Жаратқан Ие, — Мен әлемге індет жіберемін. қылыш, ашаршылық, өлім және жойылу. 6 Өйткені зұлымдық бүкіл жер бетін қатты ластады, олардың зиянды істері орындалды. 7 Сондықтан Жаратқан Ие былай дейді:
28
8 Мен олардың арамдық жасап жатқан зұлымдықтарына бұдан былай тілімді тигізбеймін, сондай-ақ олар зұлымдық жасап жатқан істері үшін оларды азаптамаймын: міне, жазықсыз және әділ қан Маған жалбарынуда, және олардың жандары. үнемі шағымдану. 9 Сондықтан, — дейді Жаратқан Ие, — Мен олардан міндетті түрде кек аламын және олардың арасындағы барлық жазықсыз қанды өзім аламын. 10 Міне, менің халқым қырғынға шығарылған отар сияқты: Мен олардың Мысыр жерінде тұруына рұқсат бермеймін. 11 Бірақ мен оларды құдіретті қолмен, созылған білекпен әкеліп, Мысырды бұрынғыдай індетпен жазалап, оның бүкіл жерін қиратамын. 12 Мысыр қайғырып, оның іргетасы Құдайдың оған жіберетін жазасы мен жазасына ұшырайды. 13 Жер өңдеушілер аза тұтады, өйткені олардың тұқымдары жарылып, бұршақ жауып, қорқынышты шоқжұлдызға ұшырайды. 14 Дүние мен ондағылар қасіретке! 15 Өйткені семсер мен олардың жойылуы жақындап қалды, және бір халық тұрып, қарсы шығады. басқалары, қолдарында қылыштар. 16 Өйткені адамдар арасында бүлік шығып, бір-біріне шабуыл жасайды. олар өздерінің патшалары мен әміршілеріне қарамайды, және олардың әрекеттері олардың билігінде болады. 17 Адам қалаға барғысы келеді, бірақ бара алмайды. 18 Өйткені олардың менмендігінен қалалар мазасызданып, үйлер қирап, адамдар үрейленеді. 19 Адам өз көршісін аямайды, нан тапшылығынан және үлкен қасірет үшін олардың үйлерін семсермен қиратып, дүние-мүлкін тонайды. 20 Міне, — дейді Құдай, — Мен күн шыққаннан, оңтүстіктен, шығыстан және Либанустағы жер бетіндегі барлық патшаларды өзіме құрмет көрсетуге шақырамын. Өздерін бір-біріне қарсы қойып, өздеріне істеген істерін өтеу. 21 Бүгінгі күні олар менің таңдағандарыма істегеніндей, мен де солай істеймін және олардың құшағында өтемін. Жаратқан Ие былай дейді: 22 Менің оң қолым күнәкарларды аямайды, жер бетінде жазықсыз қан төккендердің үстінен семсерім тоқтамайды. 23 Оның қаһарынан от шығып, жердің іргетасын және күнәкарларды жағылған сабан сияқты жалмады. 24 Күнә жасап, өсиеттерімді орындамайтындар қасіретке! — дейді Жаратқан Ие. 25 Мен оларды аямаймын: Жүріңдер, балалар, құдіреттен, менің киелі жерімді арамдамаңдар. 26 Өйткені Жаратқан Ие өзіне қарсы күнә жасағандардың барлығын біледі, сондықтан оларды өлімге және жойылуға жеткізеді. 27 Бүкіл жер бетін пәле басып жатыр және оларда қала бересіңдер, өйткені Құдай сендерді құтқармайды, өйткені оған қарсы күнә жасадыңдар. 28 Міне, қорқынышты аян және оның шығыстан көрінісі. 29 Арабияның айдаһарларының халықтары көп күймелерімен шығып, олардың көптігі жер бетіндегі
желдей көтерілетін жерде, оларды естігендердің бәрі қорқып, үрейленсін. 30 Сондай-ақ қаһарлы кармандықтар ормандағы жабайы шошқалар сияқты шығып, үлкен күшпен келіп, олармен шайқасады және ассириялықтардың жерінің бір бөлігін ысырап етеді. 31 Сонда айдаһарлар өздерінің табиғатын есте сақтай отырып, үстемдікке ие болады; және егер олар өздерін қудалау үшін үлкен күшпен бірге сөз байласып, бұрылып кетсе, 32 Сонда олардың қаны абыржып, өз күштерімен үндемей, қашып кетеді. 33 Ассириялықтардың жерінен жау оларды қоршап алып, кейбіреулерін қырып тастайды, ал олардың әскерінде үрей мен үрей, патшалары арасында қақтығыс болады. 34 Қараңызшы, шығыс пен солтүстіктен оңтүстікке қарай бұлттар, олар ашу мен дауылға толы өте қорқынышты. 35 Олар бір-бірін ұрып-соғып, жердегі көптеген жұлдыздарды, тіпті өздерінің жұлдыздарын да соғады. Қан семсерден қарынға дейін төгіледі. 36 Түйенің бұтағына адам тезегі. 37 Жер бетінде қатты үрей мен діріл болады, ал қаһарды көргендер үрейленіп, діріл басады. 38 Содан кейін оңтүстіктен де, солтүстіктен де, батыстан да қатты дауыл соғады. 39 Шығыстан қатты жел соғып, оны ашады. және ол ашуланып көтерілген бұлт және шығыс пен батыс желінен үрей тудыратын жұлдыз жойылады. 40 Ұлы да құдіретті бұлттар ашуға толы болады, жұлдыз бүкіл жерді және онда тұратындарды үрейлендіреді. және олар әрбір биік және көрнекті жерге қорқынышты жұлдызды төгеді, 41 Өрт, бұршақ, ұшатын қылыштар және көптеген сулар, барлық өрістер мен барлық өзендер, үлкен сулардың молдығына толы болсын. 42 Олар қалалар мен қабырғаларды, таулар мен төбелерді, орман ағаштарын, шалғындардағы шөптерді және олардың егінін қиратады. 43 Олар тез арада Бабылға барып, оны қорқытады. 44 Олар оған келіп, оны қоршап алады, оған жұлдыз мен барлық қаһар төгіледі: содан кейін шаң мен түтін көкке көтеріледі, және оның айналасындағылардың бәрі оны жоқтайды. 45 Оның қол астындағылар оны қорқытқандарға қызмет етеді. 46 Ал сен, Азия, Бабылдың үмітіне ортақсың және оның тұлғасының даңқысың. 47 Саған қасіретке, бейшара, өзіңді оған ұқсатып алдың! Әрқашан сенімен азғындық жасағысы келген ғашықтарыңның көңілінен шығып, мақтанулары үшін қыздарыңды жезөкшелікке айналдырдың. 48 Сен оның барлық істері мен ойлап тапқан істерінде жек көретін әйелге ердің, сондықтан Құдай былай дейді: 49 Мен саған індет жіберемін. жесірлік, жоқшылық, ашаршылық, қылыш және індет, үйлеріңді қирату және өліммен ысырап ету үшін. 50 Құдіретіңнің даңқы гүлдей қурап, сенің үстіңе жіберілген жылу пайда болады.
29
51 Сен жолақтары бар кедей әйелдей және жаралы жазаланғандай әлсірейсің, сондықтан күштілер мен ғашықтар қабылдай алмайды. саған. 52 Мен саған қызғанышпен осылай әрекет етер ме едім,— дейді Жаратқан Ие. 53 Егер сен мас күйінде қолдарыңды көтеріп, олардың өлгендерін қастерлеп, менің таңдағанымды үнемі өлтірмесең: 54 Бет-әлпетіңіздің сұлулығын көрсетіңіз бе? 55 Жезөкшелігіңнің сыйы кеудеңде болады, сондықтан сен өтеп аласың. 56 Менің таңдағаныма қалай істегеніңдей, — дейді Жаратқан Ие, — Құдай саған солай істеп, сені зұлымдыққа жібереді. 57 Балаларың аштықтан өледі, сен семсерден өлесің, қалаларың қирап, бәрің далада семсерден қырылады. 58 Таудағылар аштықтан өледі, өз етін жейді, өз қанын ішеді, өйткені нан мен суға шөлдейді. 59 Сен бақытсыздай теңіз арқылы өтіп, тағы да індеттерге ұшырайсың. 60 Жолда олар қаңырап бос тұрған қалаға шабуыл жасап, жеріңнің бір бөлігін қиратып, даңқыңды жалмап, қираған Бабылға қайтады. 61 Сен олардың қолынан сабан сияқты лақтырасың, ал олар саған оттай айналады. 62 Ол сені де, қалаларыңды да, жеріңді де, тауларыңды да құртады. Сенің барлық ормандарың мен жемісті ағаштарың отқа жағылады. 63 Бала-шағаңды тұтқынға алып кетеді, қарашы, сенде не бар, олар оны тонап, сұлулығыңды бұзады.
14 Міне, індеттер жіберілді және олар жерге келгенше қайта оралмайды. 15 От тұтанып, жердің негізін жалмамайынша сөнбейді. 16 Құдіретті садақшының атқан жебесіндей артқа қайтпайды: Жерге жіберілетін індет қайта оралмайды. 17 Қасіретке қалдым! қасірет маған! Сол күндері мені кім құтқарады? 18 Қайғы мен үлкен қайғының басталуы; аштық пен үлкен өлімнің басталуы; соғыстардың басталуы, ал державалар үрейленеді; жамандықтың бастауы! Бұл зұлымдықтар келгенде мен не істеймін? 19 Міне, аштық пен індет, азап пен қасірет түзету үшін жаза ретінде жіберілді. 20 Бірақ осының бәріне қарамастан, олар зұлымдықтарынан бас тартпайды және қасіреттерді үнемі есте сақтамайды. 21 Міне, жер бетінде азық-түліктің арзан болғаны сонша, олар өздерін жақсы деп санайтын болады, сонда да жер бетінде зұлымдық, қылыш, ашаршылық және үлкен әбігершілік күшейеді. 22 Жер бетінде тұратындардың көбі аштықтан қырылады. Ал аштықтан құтылған екіншісін семсер қырады. 23 Өлгендер тезек сияқты лақтырылады, оларды жұбататын адам болмайды, өйткені жер қаңырап, қалалар қирады. 24 Жерді өңдеп, себетін ешкім қалмайды 25 Ағаштар жеміс береді, ал оларды кім жинайды? 26 Жүзім піседі, оны кім басады? Өйткені барлық жер адамдар қаңырап бос қалады. 27 Осылайша бір адам екіншісін көргісі келіп, оның даусын естігісі келеді. 28 Өйткені бір қаладан он қала қалды, ал екеуі егістік болады, олар қалың тоғайлар мен жартастардың арасына тығылады. 29 Зәйтүн бағында әр ағашта үш-төрт зәйтүн жемісі қалады. 30 Немесе жүзімдік жиналған кезде, олардың жүзімдікті талмай іздейтін шоғырлары қалады. 31 Сол күндері үйлерін семсермен тінтушілерден үштөрт адам қалады. 32 Жер қаңырап бос қалады, егістіктері ескіреді, оның жолдары мен барлық жолдары тікенектерге толы болады, өйткені ол жерден ешкім жүре алмайды. 33 Күйеу жігіттері жоқ қыздар жоқтауда. Әйелдер күйеуі жоқ, күйеуін жоқтайтын болады; олардың Қыздары жоқтайды, көмекшілері жоқ. 34 Соғыстарда олардың күйеу жігіттері жойылып, күйеулері аштықтан қырылады. 35 Осыны тыңдаңдар да, түсініңдер, Иеміздің қызметшілері! 36 Міне, Жаратқан Иенің сөзін қабыл алыңыздар: Жаратқан Ие айтқан құдайларға сенбеңдер. 37 Міне, індет жақындап келеді, бірақ әлсіреген жоқ. 38 Баласы бар әйел тоғызыншы айда ұлын дүниеге әкелгенде, оның құрсағында екі-үш сағатта қатты ауырсыну пайда болады, ол ауырады, бала туғанда, олар бір сәт те әлсіремейді. 39 Сондай-ақ жер бетінде індеттердің келуі әлсіремейді, дүние қайғырады, және оған жан-жақтан қайғы келеді.
16-ТАРАУ 1 Вавилон мен Азия, қасіретке қаласың! Мысыр мен Сирия, қасіретке қаласың! 2 Қап киіп, шаш киіп, балаларыңды жоқтап, өкініш білдіріңдер! Өйткені сенің жойылуың жақын. 3 Саған семсер жіберілді, оны кім қайтара алады? 4 Араларыңда от жіберілді, оны сөндіретін кім бар? 5 Сізге жазалар жіберілді және оларды қуып жіберетін кім? 6 Кез келген адам аш арыстанды орманға қуып жібере ала ма? Әлде біреу жанып жатқанда, сабандағы отты өшіре ала ма? 7 Күшті садақшының атқан жебесін қайта бұруға бола ма? 8 Құдіретті Жаратқан Ие індеттерді жібереді және оларды кім қуып жібере алады? 9 Оның қаһарынан от шығады, оны сөндіретін кім? 10 Ол найзағай ойнайды, ал кім қорықпайды? Ол күн күркіреді, ал кім қорықпайды? 11 Жаратқан Ие қоқан-лоққы жасайды, Оның алдында кім қатты соққыға ұшырамайды? 12 Жер сілкініп, оның іргетасы; Теңіз тереңнен толқындармен көтеріледі, оның толқындары, оның балықтары да Жаратқан Иенің алдында және Оның құдіретінің ұлылығы алдында. 13 Өйткені оның садақты бүгетін оң қолы күшті, атқан жебелері өткір, олар дүниенің шетіне қарай атыла бастағанда мүлт кетпейді.
30
40 Уа, халқым, менің сөзімді тыңдаңдар: өздеріңді шайқасқа дайындаңдар, сонда жер бетінде зияратшылардай болыңдар. 41 Сатқан адам қашып бара жатқандай, ал сатып алушы ұтылатындай болсын. 42 Саудамен айналысатын адам одан пайда таппайтын адамдай, ал құрылыс салған адам онда тұрмайтын адам сияқты. 43 Егетін адам ора алмағандай, жүзімдік еккен адам жүзім жинамайтындай. 44 Үйленетіндер, бала көтермейтіндер сияқты; Ал үйленбегендер жесір қалғандар сияқты. 45 Сондықтан да бос еңбек еткендер: 46 Өйткені бөтен адамдар олардың жемісін орып, дүние-мүлкін тонап, үйлерін қиратып, балаларын тұтқынға алады, өйткені тұтқындық пен аштықта олар балалы болады. 47 Сауда-саттықтарын тонаумен айналысатындар қалаларын, үйлерін, дүние-мүлкін және өз жандарын соғұрлым көбейеді. 48 Мен оларға күнәлары үшін көбірек ашуланамын, — дейді Жаратқан Ие. 49 Жезөкше адал да ізгі әйелге қызғанышпен қарайтындай. 50 Жер бетіндегі барлық күнәларды бар ынтасымен іздеп жүрген адамды қорғайтын ол келгенде, әділдік зұлымдықты жек көреді, ол өзін теріске шығарып, оны бетінен тайдырады. 51 Сондықтан оған да, оның істеріне де ұқсамаңдар. 52 Өйткені аз уақыт болса да, жер бетінен зұлымдық жойылып, араларыңда әділдік билік етеді. 53 Күнәкар күнә жасамадым деп айтпасын, өйткені Құдай Жаратқан Иенің және Оның ұлылығының алдында: «Мен күнә жасаған жоқпын» деген оның басына отты от жағады. 54 Міне, Жаратқан Ие адамдардың барлық істерін, олардың қиялдарын, ойлары мен жүректерін біледі. 55 Олар: «Жер жаратылсын! және ол жасалды: аспан жаратылсын; және ол құрылды. 56 Оның сөзінде жұлдыздар жаратылған және ол олардың санын біледі. 57 Ол тереңдік пен оның қазынасын зерттейді; Ол теңізді және онда не бар екенін өлшейді. 58 Ол теңізді судың ортасына жауып тастады, Өз сөзімен жерді суға іліп қойды. 59 Ол аспанды қоршау сияқты жайып тастайды; Оның негізін судың үстінде қойды. 60 Жерді суару үшін биік жартастардан тасқындар төгілсін деп, шөл далада су көздері мен таулардың басына бассейндер жасады. 61 Ол адамды жаратып, оның жүрегін дененің ортасына қойып, оған тыныс, өмір және түсінік берді. 62 Иә, Құдіреті шексіз Құдайдың Рухы, ол бәрін жаратқан және жердегі барлық құпияларды зерттейтін. 63 Расында ол, сендердің ойлап тапқандарыңды және жүректеріңдегі ойларыңды, тіпті күнә жасап, күнәларын жасыратындарды да біледі. 64 Сондықтан Жаратқан Ие барлық істеріңді тексеріп, бәріңді масқара етеді.
65 Күнәларыңыз әшкереленгенде, адамдар алдында ұяласыз және сол күні өз күнәларыңыз айыптаушы болады. 66 Не істейсіңдер? немесе Құдай мен оның періштелерінің алдында күнәларыңды қалай жасырасың? 67 Міне, Құдайдың өзі – төреші, Одан қорқыңдар: күнәларыңды тастап, күнәларыңды ұмытып, оларға мәңгілік араласпаңдар: осылайша Құдай сені алып шығып, барлық қиыншылықтардан құтқарады. 68 Өйткені, міне, үлкен халықтың қаһары сендерге тұтанып, олар кейбіреулеріңді тартып алып, пұттарға бағышталған нәрселермен бос жүргенде тамақтандырады. 69 Ал олармен келіскендер келеке-мазақ болып, аяқ астынан тапталады. 70 Өйткені барлық жерде және жақын маңдағы қалаларда Жаратқан Иеден қорқатындарға үлкен бүлік шығады. 71 Олар ешкімді аямайтын, бірақ Жаратқан Иеден қорқатындарды тонап, құртып жіберетін жынды адамдар сияқты болады. 72 Өйткені олар дүние-мүлкін ысырап етіп, тартып алып, үйлерінен қуып жібереді. 73 Сонда олар белгілі болады, кімдер Менің таңдағаным; Олар оттағы алтындай сыналады. 74 Тыңдаңыздар, уа, сүйіктім, — дейді Жаратқан Ие: міне, қиын күндер жақындап қалды, бірақ мен сендерді одан құтқарамын. 75 Қорықпаңдар және күмәнданбаңдар; Өйткені Құдай сенің жолбасшың, 76 Менің өсиеттерім мен өсиеттерімді орындайтындардың жетекшілері, — дейді Жаратқан Ие Құдай: — Күнәларыңыз ауыртпасын, заңсыздықтарыңыз көтерілмесін. 77 Күнәларымен байланып, күнәларымен жабылғандарға қасірет! Ешбір адам жүре алмайтындай, дала бұталармен жабылған, ал оның жолын тікенектер басқан сияқты! 78 Оны шешінбей қалдырады да, оны жалмау үшін отқа тастайды.
31
32
патша болды. Ол әкесінің есеп-қисабына және оның барлық істеріне інім Анаелдің ұлы Ахиахарды тағайындады. 22 Ахиахар мен үшін жалбарынған соң, мен Ниневаға қайтып келдім. Ахиахар шарап сунушы, мөртаңба сақтаушы, үй басқарушысы және есеп-қисап бақылаушысы болды. Сархедон оны қасына тағайындады. Ол менің ағамның ұлы еді.
1-тарау 1 Нефтали руынан шыққан Асаелдің ұрпағынан шыққан Тобиелдің, Ананиелдің, Ананиелдің, Адуелдің, Ғабаелдің ұлы Тобиттің сөздері жазылған кітап; 2 Ассириялықтардың патшасы Емессардың кезінде оны Асердің үстіндегі Ғалилеядағы Нефтали деп атайтын сол қаланың оң жағындағы Тисбеден тұтқынға алып шыққан болатын. 3 Мен Тобит өмір бойы ақиқат пен әділдік жолында жүріп, Ассириялықтар жеріне менімен бірге Ниневаға келген бауырларыма және халқыма көп қайырымдылық жасадым. 4 Мен өз елімде, Исраил жерінде жас болғандықтан, әкем Нефталидің барлық руы барлық рулар құрбандық шалу үшін Исраилдің барлық руларының ішінен таңдап алынған Иерусалим үйінен құлады. Онда Құдай Тағаланың тұрағы ғибадатханасы бағышталып, барлық жастағы адамдар үшін салынған. 5 Енді көтеріліске шыққан барлық рулар мен әкем Нефталидің әулеті Бағал құнажынға құрбандық шалды. 6 Бірақ мен жалғыз өзім Иерусалимге мерекелерде жиі баратынмын, өйткені бұл мәңгілік жарлық бойынша бүкіл Исраил халқына бекітілген. Мен құрбандық үстелінің жанында Харонның ұрпақтарын діни қызметкерлерге бердім. 7 Барша өсімнің бірінші оннан бір бөлігін Иерусалимде қызмет еткен Һаронның ұлдарына бердім: тағы оннан бір бөлігін сатып жіберіп, жыл сайын Иерусалимде өткізетінмін. 8 Үшіншісін мен әкемнің анасы Дебора бұйырғандай, кім болатын болса, соларға бердім, өйткені мен әкемнен жетім қалдым. 9 Сондай-ақ, жасыма келгенде, өз туысым Аннаға үйлендім, одан Тобия тудым. 10 Біз Ниневиге тұтқындалғанда, менің барлық бауырларым мен туыстарым басқа ұлттардың нанынан жеді. 11 Бірақ мен тамақ ішуден аулақ болдым. 12 Өйткені мен Құдайды шын жүрегіммен еске алдым. 13 Құдай Тағала маған Емессардың алдында рақым мен рақымдылық танытты, сондықтан мен оның жеткізушісі болдым. 14 Мен Мидияға барып, он талант күмісті Мидияның Рагес қаласындағы Габрианың ағасы Ғабаелге тапсырдым. 15 Енемассар қайтыс болған соң, оның орнына ұлы Сеннахирим патша болды. Мен Медиаға бара алмағандықтан, оның мүлкі бұзылған. 16 Емессардың кезінде мен бауырларыма көп садақа беріп, нанымды аштарға бердім. 17 Сондай-ақ жалаңаштарға арналған киімімді: егер мен өз халқымның біреуінің өлгенін немесе Ниневи қабырғаларының айналасына құйылғанын көрсем, мен оны жерлеймін. 18 Егер Сенхериб патша Яһудеядан қашып кеткен біреуді өлтірсе, мен оларды жасырын түрде жерледім. Өйткені ол қаһарынан көпті өлтірді; Бірақ мәйіттерді патша іздеген кезде табылмады. 19 Ниневиліктердің бірі барып, патшаға мен үшін оларды жерлеп, жасырынып қалдым деп шағымданды. Мен өлім жазасына кесілгенімді түсініп, қорқып өзімді тастап кеттім. 20 Содан кейін менің барлық дүние-мүлкімді күштеп тартып алды, әйелім Анна мен ұлым Тобиядан басқа ештеңе қалмады. 21 Оның екі ұлы оны өлтіріп, Арарат тауларына қашып кеткенше, бес елу күн өтпеді. Оның орнына ұлы Сархедон
2-тарау 1 Мен үйге қайта оралғанда, әйелім Анна ұлым Тобияспен бірге жеті аптаның қасиетті мейрамы болып табылатын Елуінші күн мейрамында маған қайта оралғанда, маған жақсы кешкі ас әзірленді. Мен тамақ ішуге отырдым. 2 Еттің мол екенін көргенде, мен ұлыма: «Барып, Жаратқан Иені еске алатын бауырларымыздың арасынан қандай кедейді тапсаң, әкел. Міне, мен сен үшін қалдым. 3 Бірақ ол тағы да келіп: — Әке, бір ұлтымыз тұншықтырып өлтіріліп, базар алаңына қуылды. 4 Еттің дәмін татып үлгермей тұрып, оны күн батқанша бір бөлмеге апардым. 5 Мен қайтып келіп, жуынып, етімді ауыр күйде жедім. 6 Амостың мына пайғамбарлығын есіңе түсіріп, ол айтқандай: «Мерекелерің қайғыға, барлық қуаныштарың жоқтауларға айналады. 7 Сондықтан мен жылап, күн батқаннан кейін барып, қабір жасап, оны жерледім. 8 Бірақ көршілерім мені келеке етіп: — Бұл кісі өлім жазасына кесілуден әлі қорықпайды. Ол қашып кетті. Соған қарамастан, ол өлгендерді қайтадан жерлейді. 9 Сол түні мен қабірден қайтып келдім де, ауламның қабырғасының жанында ұйықтадым. 10 Қабырғада торғайлар барын және менің көзім ашық тұрғанын, торғайлардың көзіме жылы тезек боп, көзіме аппақ боп кеткенін білмедім. Мен дәрігерлерге бардым, бірақ олар маған көмектеспеді. Мен Елимайға барғанша Ахиахар мені тамақтандырды. 11 Әйелім Анна да әйелдердің жұмысын атқаратын. 12 Әйел оларды үй иелеріне жіберген соң, олар оның жалақысын төлеп, оған бір улактан басқа да берді. 13 Ол менің үйімде болғанда, мен оған: «Бұл бала қайдан келді?» — деп сұрадым. ұрланған жоқ па? оны иелеріне беру; Өйткені ұрланған нәрсені жеуге болмайды. 14 Бірақ ол маған былай деп жауап берді: — Бұл сыйлық жалақыдан да артық сыйлыққа берілді. Бірақ мен оған сенбей, оны иелеріне беруін бұйырдым, мен оған ұялдым. Бірақ ол маған былай деп жауап берді: «Сенің қайырың мен ізгі істерің қайда?» Міне, сен және сенің барлық істерің белгілі. 3-ТАРАУ 1 Сонда мен мұңайып жылап, қайғырғанымда дұға еттім: 2 Уа, Жаратқан Ие, сен әділсің, сенің барлық істерің мен барлық жолдарың рақымдылық пен шындық, және сен мәңгілік шынайы және әділ үкім шығарасың. 3 Мені есіңе ал, маған қара, менің күнәларым мен надандығым үшін және сенің алдыңда күнә жасаған атабабаларымның күнәлары үшін мені жазалама. 4 Өйткені олар сенің өсиеттеріңе мойынсұнбады, сондықтан сен бізді олжаға, тұтқынға және өлімге және араларында шашыраңқы болып кеткен барлық халықтарды қорлау нақылы ретінде құтқардың. 5 Енді сенің үкімдерің көп әрі шынайы: менің күнәларым мен ата-бабаларымның істегеніне сай әрекет ет, өйткені
33
біз сенің өсиеттеріңді орындамадық, сенің алдыңда шындықпен жүрмедік. 6 Ендеше, маған ұнағанынша әрекет ет және менің рухымды менен алып тастауды бұйыр, сонда мен жойылып, жерге айналуым керек. ренжітеді және қатты қайғырады: сондықтан мен қазір осы қайғыдан құтылып, мәңгілік жерге баруымды бұйыр: Менен жүзіңді бұрма. 7 Сол күні Мидиядағы Экбатан қаласында Рагуелдің қызы Сараны да әкесінің күңдері қорлады. 8 Өйткені ол жеті күйеуіне тұрмысқа шыққан болатын. Оны Асмодей зұлым рух өлтірген, олар онымен жатпас бұрын. Күйеулеріңді тұншықтырып өлтіргеніңді білмейсің бе? сенің жеті күйеуің бар еді, олардың ешқайсысының есімімен аталмағансың. 9 Неге олар үшін бізді ұрып жатырсың? Егер олар өлсе, солардың соңынан ілес, ұл-қызыңды ешқашан көрмейік. 10 Мұны естігенде, ол қатты қайғырып, өзін тұншықтырып өлтірдім деп ойлады. Сонда ол: «Мен әкемнің жалғыз қызымын, егер мұны істесем, бұл оған қорлық болады және мен оның кәрілігін қайғымен көрге апарамын», - деді. 11 Сосын ол терезеге қарап дұға етті де: «Уа, Жаратқан Ие, Құдайым сен жарылқасын! 12 Ал енді, уа, Жаратқан Ие, мен көзімді де, жүзімді де саған қарадым. 13 «Мені жерден алып кет, енді қорлауды естімеймін», – де. 14 Сен білесің, Ием, мен адам баласының барлық күнәларынан тазамын. 15 Тұтқында болған елде ешқашан өз атымды да, әкемнің атын да арамдаған емеспін: мен әкемнің жалғыз қызымын, оның мұрагер баласы да, жақын туысы да, ұлы да жоқ. Оның тірісі, мен оған әйел ретінде қалдырамын: менің жеті күйеуім қазірдің өзінде қайтыс болды; және неге өмір сүруім керек? Ал егер менің өлгенімді қаламасаң, мені аяп, аяушылық танытуды бұйыр, сонда мен бұдан былай қорлауды естімеймін. 16 Осылайша екеуінің де дұғалары ұлы Құдайдың ұлылығы алдында естілді. 17 Рафаэль екеуін де емдеуге, яғни Тобиттің көзінің ақтығын кетіруге және Рагуелдің қызы Сараны Тобит ұлы Тобияға әйелдікке беруге жіберілді. және Асмодей зұлым рухты байлау; Өйткені ол мұрагерлік құқығымен Тобиасқа тиесілі болды. Сол уақытта Тобит үйіне келіп, үйіне кірді, ал Рагуелдің қызы Сара жоғарғы бөлмесінен түсті.
7 Малыңнан садақа бер. Садақа бергенде көзің қызғанбасын, ешбір кедейден жүзіңді бұрма, Құдайдың жүзі сенен бұрылмасын. 8 Егер сенде мол болса, соған сай садақа бер, егер аз болсаң, соған сәйкес беруден қорықпа. 9 Өйткені қажеттілік күніне қарсы өзіңе жақсы қазына жинайсың. 10 Өйткені бұл садақа өлімнен құтқарады және қараңғылыққа жол бермейді. 11 Өйткені садақа — Құдай Тағаланың алдында оны беретіндердің бәріне жақсы сыйлық. 12 Балам, барлық жезөкшеліктен сақ бол және ең алдымен өз ата-бабаларыңның ұрпағынан әйел ал және әкеңнің руынан емес бөтен әйелді алма, өйткені біз пайғамбарлардың балаларымыз, Нұх, Ыбырайым. , Ысқақ пен Жақып: есіңде болсын, ұлым, біздің ата-бабаларымыз әу бастан-ақ, тіпті олардың бәрі де өз руынан шыққан әйелдерге үйленіп, балаларынан бата алғанын және олардың ұрпақтары елге мұрагер болатынын ұмытпа. 13 Ендеше, ұлым, бауырларыңды жақсы көр және өз бауырларыңды, халқыңның ұлдары мен қыздарын менсінбе, олардан әйел алма, өйткені тәкаппарлық — бүліну және көп қасірет, ал азғындық — бүліну. және үлкен мұқтаждық: өйткені азғындық - ашаршылықтың анасы. 14 Сен үшін істеген ешбір адамның жалақысы өзіңде қалмасын, оны оған қолымнан бермей бер, өйткені егер сен Құдайға қызмет етсең, ол да саған қайтарады. Әр әңгімеңде дана бол. 15 Өзің жек көретін ешкімге мұны істеме: мас болу үшін шарап ішпе, жолыңда мас болу да сенімен бірге жүрмесін. 16 Наныңды аштарға, киіміңді жалаңаштарға бер. Садақа бергенде көзің қызғанбасын. 17 Әділдің жерленген жеріне наныңды төк, ал зұлымдарға ештеңе берме. 18 Барлық ақылдылардан кеңес сұра, Пайдалы кеңесті менсінбе. 19 Құдайларың Жаратқан Иені әрдайым мадақтаңдар, және сенің жолдарың түзу болуын және барлық жолдарың мен кеңестеріңнің сәтті болуын тілеңдер. бірақ Жаратқан Иенің өзі барлық жақсылықты береді және кім қаласа, соны кішірейтеді. Ендеше, ұлым, өсиеттерімді есіңе ал, әрі олар сенің жаныңнан кетпесін. 20 Енді оларға мынаны айтамын: Мидиядағы Қаһарлы жерде Ғабрия ұлы Ғабаелге он талант бердім. 21 Балам, біз кедейленіп қалдық деп қорықпа, өйткені Құдайдан қорқып, барлық күнәдан бас тартып, Оның көз алдында ұнамды нәрсені істесең, сенің байлығың көп.
4-ТАРАУ 1 Сол күні Тобит Мидия қаһарында Ғабаелге берген ақшасын есіне алды. 2 Ол іштей: «Мен өлім тіледім. Неліктен мен ұлым Тобияны өлмес бұрын оған ақшаны көрсетейін деп шақырмаймын? 3 Оны шақырып алып, ол: «Балам, мен өлгенімде, мені жерле. және анаңды менсінбе, оны өмір бойы құрметте және оның көңілінен шығатын нәрсені істе және оны ренжітпе. 4 Балам, сен оның құрсағында жатқанда ол сен үшін көп қауіп-қатер көргенін есіңе ал, ал ол өлгенде, оны менің қасыма бір қабірге жерле. 5 Балам, өміріңде Құдайымыз Жаратқан Иені есте сақта, сонда сенің еркін күнәға батып, Оның өсиеттерін бұзуға жол берме. 6 Егер шыншыл болсаң, істерің өзіңе де, әділ өмір сүретіндерге де табысқа жетеді.
5-ТАРАУ 1 Сонда Тобия былай деп жауап берді: — Әке, сен маған бұйырғанның бәрін орындаймын. 2 Мен оны танымай тұра, ақшаны қалай аламын? 3 Сосын ол оған қолжазбаны беріп: «Мен тірі кезімде, сенімен бірге баратын адамды іздеп көр, мен оған жалақы беремін. Барып, ақшаны ал», - деді. 4 Сондықтан ол адамды іздеуге барғанда, ол періште Рафаэльді тапты. 5 Бірақ ол білмеді; Ол оған: «Сен менімен Рагеске бара аласың ба? ал сен ол жерлерді жақсы білесің бе? 6 Періште оған: «Мен сенімен бірге барамын, жолды жақсы білемін, өйткені мен ағамыз Ғабаелдің үйінде тұрдым». 7 Сонда Тобия оған: — Әкеме айтқанша, мен үшін қалдыр!
34
8 Сосын оған: — Бар да, қалдырма. Ол ішке кіріп, әкесіне: «Міне, мен өзіммен бірге жүретін біреуді таптым», - деді. Сонда ол: «Оны маған шақыр, мен оның қай ру екенін және сенімен бірге баратын сенімді адам екенін білейін», - деді. 9 Ол оны шақырып алып, ішке кірді де, олар бір-бірімен амандасады. 10 Сонда Тобит оған: — Бауырым, маған көрсетші, сенің қай рудан және рудансың? 11 Ол кімге: «Сен ұлыңмен бірге баратын ру немесе әулет немесе жалдаушы іздейсің бе?» — деді. Сонда Тобит оған: «Бауырым, сенің туысың мен атыңды білер едім», – деді. 12 Сонда ол: — Мен ұлы Ананидің және сенің бауырларыңның ұлы Азариямын. 13 Сонда Тобит: — Қош келдіңіз, ағайын! Енді маған ашуланба, өйткені мен сенің руың мен әулетіңді білгім келді. Өйткені сен менің ағамсың, адал да жақсы адамсың, өйткені мен Иерусалимге ғибадат ету үшін бірге барып, тұңғыштары мен жемістерінің оннан бір бөлігін құрбандыққа шалған сол ұлы Самайдың ұлдары Анания мен Жонатты білемін. Олар бауырларымыздың қателігіне алданбады: бауырым, сен жақсы адамсың. 14 Маған айтшы, мен саған қандай жалақы беремін? Күніне бір драхм мен өз ұлым үшін қажет нәрселерді бересің бе? 15 Иә, егер аман-есен оралсаңдар, жалақыларыңа бірдеңе қосамын. 16 Осылайша олар риза болды. Сосын ол Тобияға: «Жолға дайындал, Құдай сені жақсы сапарға жіберсін», - деді. Ұлы жолға бәрін дайындап болған соң, әкесі: «Осы адаммен бірге жүр, сонда көкте тұратын Құдай жолың сәтті болсын, Құдайдың періштесі сенімен бірге жүр», деді. Екеуі де, жігіттің итін де ертіп шықты. 17 Бірақ анасы Анна жылап, Тобитке: «Ұлымызды неге жібердің? Ол біздің алдымыздан кіріп-шығатын біздің қолымыздың таяғы емес пе? 18 Ақшаға ақша қосуға ашкөз болма, бірақ ол баламызға қатысты қоқыс сияқты болсын. 19 Өйткені Жаратқан Иенің бізге өмір сүру үшін бергені бізге жетеді. 20 Сонда Тобит оған: «Қарындасым, абайлама! Ол аманесен оралады, ал сенің көзің оны көреді. 21 Өйткені ізгі періште онымен бірге болады және оның сапары сәтті болады және ол аман-есен оралады. 22 Сосын ол жылауын аяқтады.
8 Өтке келер болсақ, көзінде ақ түс бар адамды майлау жақсы, сонда ол сауығып кетеді. 9 Олар Қаһарға жақындағанда, 10 Періште жас жігітке: «Бауырлас, бүгін сенің немере ағаң Рагуелдің үйінде боламыз. Оның Сара есімді жалғыз қызы бар; Мен оның атынан айтайын, ол саған әйелдікке берілуі мүмкін. 11 Өйткені оның меншігі саған тиесілі, өйткені сен тек оның туысысың. 12 Ал күң әділ әрі дана. Енді мені тыңда, мен оның әкесімен сөйлесемін. және біз ашуланудан қайтып келгенде, біз некені тойлаймыз, өйткені мен Рагуелдің Мұсаның заңы бойынша оны басқаға үйлене алмайтынын білемін, бірақ ол өлім жазасына кесіледі, өйткені мұрагерлік құқығы кез келген адамға қарағанда сізге тиесілі. басқа. 13 Сонда жас жігіт періштеге былай деп жауап берді: — Азария бауырым, мен естідім, бұл күң жеті адамға берілді, олардың барлығы неке үйінде қайтыс болды. 14 Ал енді мен әкемнің жалғыз ұлымын және оған кірсем, бұрынғыдай өліп қаламын ба деп қорқамын, өйткені зұлым рух оны жақсы көреді, ол ешкімге де зиян келтірмейді, бірақ оған келгендерден басқа. оның; Сондықтан мен де өліп қаламын ба деп қорқамын, мен үшін әкем мен шешемнің өмірін қайғымен қабірге апарып тастаймын, өйткені оларды жерлейтін басқа ұлдары жоқ. 15 Сонда періште оған: «Өз туыстарыңның әйеліне үйлену туралы әкеңнің саған берген өсиетін есіңе түсірмейсің бе? сондықтан мені тыңда, уа, бауырым; Өйткені ол саған әйелдікке беріледі. және сен зұлым рухты есептеме; Сол түні ол саған күйеуге беріледі. 16 Неке бөлмесіне кіргенде, хош иісті күлді алып, үстіне балықтың жүрегі мен бауырынан жағып, онымен түтін күйдір. 17 Ал шайтан оның иісін иіскеп, қашып кетеді және енді қайтып келмейді; бірақ оған келгенде, екеуің де тұрып, мейірімді Құдайға дұға етіңдер, ол сендерді аяп, құтқарады. сен: қорықпа, өйткені ол саған әу бастан тағайындалған; Сен оны қорғайсың, ол сенімен бірге барады. Оның үстіне ол саған бала туады деп ойлаймын. Тобиас мұны естігенде, оны жақсы көрді және оның жүрегі оған қосылды. 7-тарау 1 Олар Экбатанға келгенде, Рагуелдің үйіне келді. Сара оларды қарсы алды. Олар бір-бірімен амандасып болған соң, оларды үйге кіргізді. 2 Сонда Рагуел әйелі Эднаға: — Бұл жігіт менің немере ағам Тобитке қалай ұқсайды! 3 Рагуел олардан: — Бауырластар, қайдансыңдар? Олар: «Біз Ниневада тұтқында болған Нефталим ұлдарынанбыз», – деді. 4 Сонда ол оларға: — Біздің туысқан Тобитті білесіңдер ме? Олар: «Біз оны білеміз», - деді. Сонда ол: «Оның денсаулығы жақсы ма? 5 Олар: «Ол тірі, сау» десе, Тобия: «Ол менің әкем», — деді. 6 Рагуел орнынан тұрып, оны сүйіп жылады. 7 Ол оған батасын беріп: — Сен адал да жақсы адамның ұлысың! Бірақ ол Тобиттің соқыр екенін естіп, қайғырып, жылап жіберді. 8 Оның әйелі Една мен қызы Сара да солай жылады. Оның үстіне олар көңілді көңіл көтерді; Олар бір қошқарды сойып, дастарханға қора етін қойды. Сосын
6-ТАРАУ 1 Олар жолға шығып, кешке Тигр өзеніне келіп, сонда түнеп қалды. 2 Жігіт жуынуға түскенде, өзеннен бір балық секіріп түсіп, оны жеп қояды. 3 Сонда періште оған: “Балықты ал”,— деді. Ал жас жігіт балықты ұстап алып, құрлыққа қарай тартты. 4 Періште оған: «Балықты ашып, жүрегін, бауыры мен өтін алып, аман-есен қой», – деді. 5 Жас жігіт періштенің бұйырғанын орындады. Олар балықты қуырып болған соң, оны жеп қойды, содан кейін екеуі Экбатанға жақындағанша жолға шықты. 6 Сонда жас жігіт періштеден: — Азария бауырлас, балықтың жүрегі, бауыры мен етін не керек? 7 Ол оған: «Жүрекке және бауырға тиіп, егер шайтан немесе зұлым рух біреуді мазалайтын болса, біз еркектің немесе әйелдің алдында оның түтінін түтетуіміз керек, сонда партия бұдан былай ренжімейді.
35
Тобиас Рафаэльге, Азария бауырым, жолда айтқан нәрселеріңді айт, бұл ісің жөнделсін, — деді. 9 Ол бұл жағдайды Рагуелге жеткізді. Рагуел Тобияға: — Жеп-ішіп, көңіл көтер! 10 Менің қызыма тұрмысқа шығуың керек, бірақ мен саған шындықты айтамын. 11 Мен қызымды жеті адамға күйеуге бердім, олар сол түні қайтыс болды. Бірақ Тобиас: — Біз келісіп, бірбірімізге ант бермейінше, мен мұнда ештеңе жемеймін, — деді. 12 Рагуэль: «Олай болса, оны бұдан былай солай қабылда, өйткені сен оның немере ағасысың, ол сенікі, ал мейірімді Құдай саған барлық істерде сәттілік береді», - деді. 13 Сосын ол қызы Сараны шақырды да, ол әкесіне келді де, оның қолынан ұстап, Тобияға әйелдікке беріп: «Міне, оны Мұсаның заңы бойынша алып, өз үйіңе апар. әке. Ол оларға батасын берді; 14 Ол Еднаны әйелі деп атады да, қағазды алып, келісім құжатын жазып, мөрмен басып қойды. 15 Сосын олар жей бастады. 16 Рагуел әйелі Эднаны шақырып алып, оған: «Қарындас! 17 Ол оның айтқанын орындап, оны сонда әкелді. Ол жылап, қызының көз жасын қабылдап, оған былай деді: 18 Қызым, жайлы бол! Көк пен жердің Иесі осы қайғың үшін саған қуаныш сыйласын, қызым, көңіліңді көтер.
17 Әкелерінің жалғыз баласы болған екі балаға рақым еткенің үшін мақтауға лайықсың: Уа, Ием, оларға мейірім төгіп, олардың өмірін қуаныш пен мейірімділікпен аяқта. 18 Рагуел қызметшілеріне қабірді толтыруды бұйырды. 19 Ол үйлену тойын он төрт күн өткізді. 20 Неке күндері аяқталмай тұрып, Рагуел оған некенің он төрт күні біткенше кетпеуін ант етіп айтқан болатын. 21 Содан кейін ол дүние-мүлкінің жартысын алып, аманесен әкесіне барсын. ал қалғаны мен және әйелім өлген кезде болуы керек. 9-ТАРАУ 1 Сонда Тобия Рафаэльді шақырып алып, оған былай деді: 2 Азария бауырлас, өзіңмен бірге бір қызметші мен екі түйені алып, Ғабаелге дейінгі Мидиядағы Қаһарға барып, маған ақша әкеліп, оны тойға апар. 3 Рагуел мен кетпеймін деп ант етті. 4 Бірақ әкем күн санайды; ал мен ұзақ тұрсам, ол қатты өкінеді. 5 Рафаэл сыртқа шығып, Ғабаелге қонақта болды да, оған қолжазбаны берді. 6 Таңертең ерте екеуі бірге шығып, тойға келді. Тобиас әйеліне батасын берді. 10-ТАРАУ
8-тарау 1 Әкесі Тобит күн сайын санап жүрді. 2 Сонда Тобит: — Олар ұсталды ма? Әлде Ғабаел өліп, оған ақша беретін адам жоқ па? 3 Сондықтан ол қатты өкінді. 4 Сонда әйелі оған: — Менің ұлым өлді. Ол оны жылай бастады да: 5 Енді мен ештеңеге мән бермеймін, ұлым, мен сені босатып жібердім, көзімнің нұры. 6 Тобит оған: «Тынышта, қамқор болма, өйткені ол қауіпсіз», – деді. 7 Бірақ ол: «Үндеме, мені алдама. менің ұлым қайтыс болды. Ол күн сайын олар жүрген жолға шығып, күндіз ет жемейтін және Рагуэль тойдың он төрт күні біткенше, ұлы Тобиясты жылатуды тоқтатпады. сонда өткізіңіз. Сонда Тобиас Рагуэльге: «Мені жібер, әкем мен шешем мені көргісі келмейді», - деді. 8 Бірақ қайын атасы оған: «Менімен бірге бол, мен сенің әкеңе адам жіберемін. 9 Бірақ Тобия: — Жоқ! бірақ әкеме баруға рұқсат етіңіз. 10 Рагуел тұрып, оған әйелі Сараны және дүние-мүлкінің жартысын, қызметшілерін, малын және ақшасын берді. 11 Ол оларға батасын беріп: «Балаларым, көктегі Құдай сендерге сәтті сапар берсін!» — деп шығарып жіберді. 12 Ол қызына: «Әке-шешеңді сыйла, енді сенің әкешешеңді сыйла, мен сен туралы жақсы хабар естимін», – деді. Және ол оны сүйді. Сондай-ақ Една Тобияға былай деді: «Аспанның Иесі, қымбатты бауырым, сені қалпына келтіріп, қызым Сараның балаларын өлмей тұрып көруімді нәсіп ет, Жаратқан Иенің алдында қуанамын. Міне, мен қызымды саған тапсырамын. арнайы сенім; Қайда оған жамандық жасама.
1 Олар тамақтанып болған соң, Тобияны оған әкелді. 2 Ол жүріп бара жатып, Рафаэльдің сөздерін есіне түсіріп, хош иісті сулардың күлін алып, үстіне балықтың жүрегі мен бауырын жағып, түтін шығарды. 3 Жын иіскегенде иіс сезген адам Мысырдың түкпіртүкпіріне қашып кетті де, періште оны байлады. 4 Екеуі бірге жабылған соң, Тобия төсектен тұрып: «Қарындас, тұр, Құдай бізді аясын деп дұға етейік», — деді. 5 Сонда Тобия былай деп бастады: — Уа, атабабаларымыздың Құдайы, сен мақтаулысың! аспан саған және барлық жаратылыстарыңа батасын берсін. 6 Сен Адамды жараттың, оған Хауа ананы көмекші етіп әйелін бердің де, сонда қалдың. Солардың ішінен адамзат шықты. оған өзі сияқты көмек көрсетейік. 7 Ал енді, Уа, Ием, мен бұл әпкемді құмарлығым үшін емес, әділдікпен қабылдаймын; сондықтан біз бірге қартаюымызды мейірімділікпен белгіле. 8 Ол оған: «Аумин!» — деді. 9 Сол түні екеуі де ұйықтады. Рагуэль тұрып, барып, қабір жасады. 10 Ол да өліп қала ма деп қорқамын. 11 Рагуел үйіне келгенде, 12 Ол әйелі Еднаға былай деді. Күңдердің бірін жіберіп, оның тірі екенін көрсін, егер ол болмаса, оны жерлейміз, оны ешкім білмейді. 13 Сонда қызметші есікті ашып, ішке кіріп, екеуінің ұйықтап жатқанын көрді. 14 Олар сыртқа шығып, оның тірі екенін айтты. 15 Сонда Рагуел Құдайды мадақтап: «Уа, Құдай! Сен барлық таза да қасиетті мадақтауға лайықсың! Сондықтан әулиелерің сені барлық жаратылыстарыңмен бірге мадақтасын. Сенің барлық періштелерің мен таңдағандарың сені мәңгілікке мадақтасын. 16 Сен мақтауға лайықсың, өйткені сен мені қуанттың; және мен күдіктенген бұл маған келмеді; Бірақ сен бізге Өзіңнің үлкен мейіріміңмен әрекет еттің.
11-тарау 1 Осылардан кейін Тобиас жолға шығып, Құдайды мадақтап, оған бақытты сапар сыйлағаны үшін және оның әйелі Рагуел мен Эднаға батасын беріп, олар Ниневаға жақындағанша жолын жалғастырды.
36
2 Сонда Рафаэль Тобияға былай деді: «Бауырлас, әкеңді қалай тастап кеткеніңді білесің. 3 Әйеліңнің алдында асығып, үйді дайындап алайық. 4 Қолыңа балықтың өтін ал. Сөйтіп олар өз жолымен кетті, ал ит олардың артынан кетті. 5 Ал енді Анна баласының жолына қарап отырды. 6 Ол оның келе жатқанын байқап, әкесіне: «Міне, ұлың да, онымен бірге барған адам да келе жатыр», — деді. 7 Сонда Рафаэль: — Мен білемін, Тобия, сенің әкең көзін ашады. 8 Сондықтан оның көзіне өтпен майла және онымен шаншу керек, ол уқалайды, ал ақтығы түсіп, сені көреді. 9 Сонда Анна жүгіріп барып, ұлының мойнына жығылып: «Балам, сені көргендіктен, мен бұдан былай өлуге разымын», - деді. Екеуі де жылады. 10 Тобит те есікке қарай шығып, сүрініп қалды, бірақ ұлы оған жүгіріп келді. 11 Ол әкесін ұстап алып, әкелерінің көзіне өтпен ұрып: «Үміт күт, әке! 12 Оның көздері ширай бастағанда, оларды уқалады. 13 Көзінің шетінен ақтығы кетіп, ұлын көргенде, мойнына жығылды. 14 Ол жылап: «Уа, Құдай, сен мақтаулысың! Киелі періштелеріңнің бәрі бақытты! 15 Сен мені қамшылап, аядың, өйткені мен ұлым Тобияны көріп тұрмын. Ал оның ұлы қуанып, әкесіне Мидияда басынан өткен керемет оқиғаларды айтып берді. 16 Сонда Тобит келінін қарсы алуға Нинева қақпасының алдынан шығып, қуанып, Құдайды мадақтады. 17 Бірақ Тобия олардың алдында ризашылық білдірді, өйткені Құдай оны рақым етті. Келіні Сараның қасына келгенде: «Қош келдің, қызым, сені бізге әкелген Құдай жарылқасын, әкең мен шешең жарылқасын!» — деп батасын берді. Оның Ниневидегі барлық бауырларының арасында қуаныш болды. 18 Ахиахар мен оның ағасының ұлы Насбас келді. 19 Тобияның үйлену тойы үлкен қуанышпен жеті күн өтті.
11 Әрине, мен сенен ештеңе жасырмаймын. Өйткені мен: «Патшаның құпиясын сақтау жақсы, ал Құдайдың істерін ашу құрметті» дедім. 12 Енді келінің Сарамен бірге дұға еткенде, мен дұғаларыңды Киелі Құдайдың алдына әкелдім. 13 Сен тұрып, кешкі асын қалдырып, өлгендердің бетін жабу үшін кешіктірмей, сенің жақсылығың менден жасырылған жоқ, бірақ мен сенімен бірге болдым. 14 Енді Құдай мені сені мен келініңіз Сараны емдеуге жіберді. 15 Мен Рафаэльмін, қасиетті жеті періштенің бірімін, ол әулиелердің дұғаларын айтып, Киелі Құдайдың ұлылығы алдында кіріп-шығады. 16 Екеуі де үрейленіп, бетімен жығылды, өйткені қорқып кетті. 17 Бірақ Иса оларға: «Қорықпаңдар, сендерге жақсы болады. сондықтан Құдайды мадақтаңыз. 18 Мен өзімнің игілігімнен емес, Құдайымыздың еркі бойынша келдім. сондықтан оны мәңгілікке мадақтаңдар. 19 Осы күндердің бәрінде мен сендерге көріндім. Бірақ мен ішкен де, жеген де жоқпын, бірақ сендер аян көрдіңдер. 20 Енді Құдайға шүкіршілік етіңдер, өйткені мен өзімді Жібергенге барамын. бірақ жасалған нәрселердің бәрін кітапқа жазыңыз. 21 Олар орнынан тұрып, оны енді көрмеді. 22 Сонда олар Құдайдың ұлы және керемет істерін және Жаратқан Иенің періштесі оларға қалай көрінгенін мойындады. 13-тарау 1 Сонда Тобит қуанған дұғасын жазып, былай деді: «Мәңгілік өмір сүретін Құдай мадақталсын, оның патшалығы да жарылқасын! 2 Өйткені ол қамшылайды, мейірімділік танытады, тозаққа апарады, қайта тірілтеді. 3 Исраилдіктер, басқа ұлттардың алдында оны мойындаңдар, өйткені ол бізді олардың арасына шашыратып жіберді. 4 Онда оның ұлылығын жариялап, оны барлық тірілердің алдында мадақтаңдар, өйткені ол — біздің Иеміз, ол — мәңгілік Әкеміз. 5 Ол бізді күнәларымыз үшін сабап, қайта рақым етіп, бізді өзі шашыратып жіберген барлық халықтардың арасынан жинайды. 6 Егер сен оған шын жүректен, бүкіл ақыл-ойыңмен бет бұрып, оның алдында әділдік танытсаң, ол да сендерге бұрылып, жүзін жасырмайды. Сондықтан оның саған не істейтінін көр, оны бүкіл аузыңмен мойында, Құдіретті Иені мадақта және мәңгілік Патшаны мадақта. Тұтқында болған елімде мен оны мадақтаймын, Күнәһар халыққа Оның құдіреті мен ұлылығын жария етемін. Ей, күнәкарлар, бет бұрыңдар да, Оның алдында әділдік жасаңдар: ол сендерді қабылдап, рақым ете ме, кім айта алады? 7 Мен Құдайымды мадақтаймын, менің жаным көктегі Патшаны мадақтап, Оның ұлылығына қуанады. 8 Барлық адамдар сөйлеп, оны әділдігі үшін мақтасын. 9 Уа, Иерусалим, киелі қала, ол сенің балаларыңның істері үшін сені сабайды, әділдердің ұлдарына қайта рақым етеді. 10 Жаратқан Иені мадақтаңдар, өйткені ол ізгі және мәңгілік Патшаны мадақтаңдар, сонда оның киелі шатыры сенің ішіңде қайтадан қуанышпен салынсын,
12-тарау 1 Сонда Тобит ұлы Тобияны шақырып алып, оған былай деді: «Балам, ол кісінің сенімен бірге кеткен жалақысы бар екен, ал сен оған көбірек беруің керек», — деді. 2 Тобия оған былай деді: — Әке, мен әкелген нәрселердің жартысын оған беруден еш зияным жоқ. 3 Өйткені ол мені саған аман-есен әкелді, әйелімді сауықтырды, ақшаны маған әкелді және сені де сауықтырды. 4 Сонда қарт: — Бұл оның арқасы. 5 Ол періштені шақырып алып, оған: «Әкелгендеріңнің жартысын алып, аман-есен кетіңдер», — деді. 6 Сосын екеуін де ажыратып алып, былай деді: — Құдайды мадақтаңдар, Оны мадақтаңдар, мадақтаңдар және барлық тірі жандардың алдында сендерге істеген істері үшін Оны мадақтаңдар! Құдайды мадақтау, оның есімін дәріптеу және Құдайдың істерін құрметпен көрсету жақсы; сондықтан оны мадақтаудан тайынба. 7 Патшаның құпиясын сақтау жақсы, ал Құдайдың істерін ашу құрметті. Жақсылық жаса, саған жамандық тимейді. 8 Намаз оразамен, зекетпен және ізгілікпен жақсы. Әділдікпен көп нәрсе әділетсіздікпен көп болғаннан жақсы. Алтын салғанша садақа берген жақсы. 9 Өйткені садақа өлімнен құтқарады және барлық күнәдан тазартады. Зекет пен ізгілік жасағандар өмірге толы болады. 10 Ал күнә жасағандар өз өмірлеріне жау.
37
сонда ол сенде тұтқынға түскендерді қуантып, сені мәңгілікке сүйсін. олар аянышты. 11 Алыстан Жаратқан Иенің атына көптеген халықтар қолдарына сыйлар, тіпті аспан Патшасына тартулар алып келеді. Барлық ұрпақтар сені зор қуанышпен мадақтайды. 12 Сені жек көретіндердің бәрі қарғыс атсын, ал сені мәңгі сүйетіндердің бәрі бақытты. 13 Әділдің балалары үшін қуанып, қуаныңдар, өйткені олар жиналып, әділдердің Иесіне батасын береді. 14 Уа, сені сүйетіндер бақытты, өйткені олар сенің тыныштығыңа қуанады! Өйткені олар сенің барлық даңқыңды көргенде, сен үшін қуанады және мәңгілік қуанады. 15 Жаным ұлы Патша Құдайды жарылқасын. 16 Өйткені Иерусалим сапфирмен, изумрудпен және асыл тастан тұрғызылады: қабырғаларың, мұнараларың және сарайларың саф алтынмен салынады. 17 Иерусалимнің көшелеріне берилл, карбункул және Офир тастары төселсін. 18 Оның барлық көшелері: «Аллелуя! Олар оны мадақтап: «Оны мәңгілік мадақтаған Құдай мадақталсын!
11 Сондықтан енді, ұлым, қайырдың не істейтінін және әділдіктің қалай құтқаратынын қарастыр. Осыларды айтып болған соң, ол төсектегі елесін берді, жасы жүз сегіз елуде; және ол оны құрметпен жерледі. 12 Анасы қайтыс болған соң, оны әкесінің қасына жерледі. Бірақ Тобиас әйелі мен балаларымен Экбатанға, қайын атасы Рагуелге кетті. 13 Ол құрметпен қартайып, әкесі мен шешесін құрметпен жерлеп, олардың мен әкесі Тобиттің мүлкін мұра етті. 14 Ол жүз жеті жиырма жасында Мидиядағы Экбатанда қайтыс болды. 15 Бірақ ол өлмес бұрын Набуходоносор мен Ассуердің басып алған Ниневаның жойылғанын естіп, қайтыс болғанға дейін Нинева үшін қуанды.
14-тарау 1 Осылайша Тобит Құдайды мадақтауды аяқтады. 2 Ол сегіз елу жаста болса да, көзі көрмей қалды, ол сегіз жылдан кейін қалпына келтірілді. Ол садақа беріп, Құдай Жаратқан Иенің қорқуын арттырып, оны мадақтады. 3 Ол өте қартайған кезде ұлы мен ұлының ұлдарын шақырып алып, оған: «Балам, балаларыңды ал! Өйткені, мен қартайдым және бұл өмірден кетуге дайынмын. 4 Мидияға бар, ұлым, Жүніс пайғамбардың Нинева туралы айтқан сөздеріне мен сенемін: оның жойылатынына сенімдімін. Мидияда біраз уақытқа тыныштық болғаны жақсы; және біздің бауырластарымыз сол жақсы жерден жер бетінде шашыраңқы болады: Иерусалим қаңырап бос қалады, ондағы Құдайдың үйі өртеніп, біраз уақытқа қаңырап қалады. 5 Құдай тағы да оларға мейірімділік танытып, оларды ғибадатхана тұрғызатын елге қайтарады, бірақ сол дәуір аяқталғанша, бұрынғыдай болмайды. Содан кейін олар тұтқында болған барлық жерлерінен оралып, Иерусалимді керемет түрде тұрғызады және пайғамбарлар айтқанындай, Құдайдың үйі онда мәңгілікке керемет ғимаратпен салынады. 6 Сонда барлық халықтар бұрылып, Жаратқан Иеден шын жүректен қорқып, пұттарын жерлейді. 7 Осылайша барлық халықтар Жаратқан Иені мадақтайды, оның халқы Құдайды мойындайды, Жаратқан Ие өз халқын ұлықтайды. Құдай Иемізді шыншылдықпен және әділдікпен сүйетіндердің бәрі бауырластарымызға мейірімділік танытып, қуанады. 8 Ал енді, ұлым, Ниневиден кет, өйткені Жүніс пайғамбар айтқан сөздер міндетті түрде орындалады. 9 Ал заң мен өсиеттерді ұстанып, мейірімді де әділ бол, сонда ол саған жақсы болады. 10 Мені де, анаңды да қасымда лайықты түрде жерле. бірақ енді Ниневада қалма. Есіңізде болсын, балам, Аман оны тәрбиелеген Ахиахарды қалай ұстағанын, жарықтан оны қараңғылыққа қалай әкелгенін және оны қайтадан қалай марапаттағанын есте сақтаңыз: Ахиахар құтқарылды, ал екіншісіне сыйлығы берілді: ол қараңғылыққа батты. Манасса садақа беріп, өздері дайындаған өлім тұзағынан аман қалды, бірақ Аман тұзаққа түсіп, қаза тапты.
38
39
1- тарау
түрлі халықтардан құралған және сол жерде жайғасып, өзі де, әскері де жүз жиырма күн қонақта болды.
1 Ұлы қала Ниневеде патшалық құрған Набуходоносордың билігінің он екінші жылында; Екбатанда мидияларға патшалық құрған Арпаксат заманында 2 Экбатанда ені үш шынтақ, ұзындығы алты шынтақ болатын тастардан айнала қабырғалар тұрғызылып, оның биіктігі жетпіс шынтақ, ал ені елу шынтақ болды. 3 Оның мұнараларын оның қақпаларына биіктігі жүз шынтақ, ал ені іргетасына алпыс шынтақ орнат. 4 Ол өзінің күшті әскерлерінің алға шығуы және жаяу әскерлерінің тізілуі үшін биіктігі жетпіс шынтақ, ал ені қырық шынтақ болатын қақпаларды жасады. 5 Сол күндердің өзінде Набуходоносор патша Арпақсат патшамен Рагау шекарасындағы үлкен жазықта соғысты. 6 Оған таулы аймақта тұратындардың бәрі, Евфрат, Тигр және Гидаспе жағалауында тұратындардың барлығы және Елимей патшасы Ариохтың жазығы мен Хелод ұлдарынан шыққан көптеген халықтар жиналды. шайқасқа. 7 Сосын ассириялықтардың патшасы Набуходоносор Персияда және батыста тұратындардың бәріне, Киликияда, Дамаскіде, Либанда және Антилибанда және теңіз жағалауында тұратындардың бәріне хабар жіберді. 8 Кармел, Ғалад, Биік Ғалилея және Ұлы Есдрелом жазығында тұратын халықтарға: 9 Самария мен оның қалалары мен Иорданның арғы жағындағы Иерусалимге, Бетанға, Челус пен Кадеске, Мысыр өзеніне, Тафнеске, Рамессеге және бүкіл Гесем жеріне дейінгі барлық адамдарға. 10 Танис пен Мемфистен әрі Мысырдың барлық тұрғындарына жеткенше, Эфиопия шекарасына жеткенше. 11 Бірақ ел тұрғындарының бәрі ассириялықтардың патшасы Набуходоносордың өсиетін қабылдап, онымен бірге шайқасқа да бармады. Өйткені олар одан қорықпады: иә, ол олардың алдында бір адамдай болды, және олар өз елшілерін олардан ешбір әсерсіз және масқара етіп жіберді. 12 Сондықтан Набуходоносор осы елдің бәріне қатты ашуланып, тағы мен патшалығымен Киликияның, Дамасктің және Сирияның барлық жағалауларынан міндетті түрде кек алатынына және оның барлық тұрғындарын семсермен өлтіремін деп ант етті. Моаб жерін, Аммондықтарды, бүкіл Яһудеяны және екі теңіздің шекарасына жеткенге дейін Мысырдағы барлық жерді. 13 Содан кейін ол он жетінші жылы Арпақсат патшаға қарсы сап түзеп, шайқаста жеңіске жетті, өйткені ол Арпаксаттың барлық билігін, оның барлық атты әскерлері мен күймелерін талқандады. 14 Ол өз қалаларының иесі болып, Экбатанға келіп, мұнараларды алып, көшелерін бүлдіріп, сұлулығын ұятқа айналдырды. 15 Ол Рагау тауларында Арпаксадты да басып алып, оны жебелерімен ұрып-соғып, сол күні біржола қырып тастады. 16 Содан кейін ол Ниневаға қайтып келді, ол өзі де, оның әскері де өте көп соғыс адамдары болатын, әр
2- тарау 1 Он сегізінші жылы, бірінші айдың жиырма екісінде, ассириялықтардың патшасы Набуходоносордың үйінде оның өзі айтқандай, бүкіл жер бетінде кек алуы керектігі туралы әңгіме болды. 2 Сондықтан ол өзіне барлық офицерлерін және барлық асыл адамдарын шақырып алып, олармен өзінің құпия кеңесін айтты және өз аузынан бүкіл жер бетіндегі азапты аяқтады. 3 Сосын олар оның аузынан шыққан өсиетке мойынсұнбаған барлық адамды құртуды бұйырды. 4 Ол кеңесін аяқтағаннан кейін, Ассирияның патшасы Набуходоносор қасындағы әскерінің бас қолбасшысы Холофернесті шақырып алып, оған былай деді. 5 Ұлы патша, бүкіл жердің әміршісі былай дейді: «Міне, сен менің алдымнан шығып, өз күшіне сенетін, жүз жиырма мың жаяу әскерді аласың. шабандоздары бар жылқылардың саны он екі мың. 6 Сен бүкіл батыс елдеріне қарсы шығасың, өйткені олар менің өсиетімді орындамады. 7 Сен олардың маған жер мен суды дайындап жатқанын жариялайсың, өйткені мен оларға қарсы қаһарыммен аттанамын және бүкіл жер бетін әскерімнің аяғымен жауып тастаймын, мен оларды олжаға беремін. олар: 8 Осылайша олардың өлгендері аңғарлары мен өзендерін толтырады, ал өзен олардың өлілеріне толғанша, толады. 9 Мен оларды жер шарының түпкір-түпкіріне алып барамын. 10 Сондықтан сен шық. Мен үшін олардың барлық аймақтарын алдын ала ал, ал егер олар саған бағынатын болса, оларды жазалайтын күнге дейін маған қалдыр. 11 Ал бүлікшілерге қатысты сенің көзің оларды аямасын. Қайда барсаң да, оларды сойып, тонап кет. 12 Өйткені мен тірімін және Патшалығымның құдіретімен не айтсам да, соны өз қолыммен орындаймын. 13 Мырзаларыңыздың өсиеттерінің ешқайсысын бұзбау үшін сақ болыңыз, бірақ мен сізге бұйырғандай, оларды толығымен орындаңыз және оларды орындауды кейінге қалдырмаңыз. 14 Содан кейін Холофернес мырзаның алдынан шығып, Ассур әскерінің барлық әкімдері мен жүзбасыларын және басшыларын шақырды. 15 Қожайыны бұйырғандай, ол шайқасқа таңдалған адамдарды жүз жиырма мың және он екі мың атты садақшыға жинады. 16 Соғысқа шығарылған үлкен әскер сияқты ол оларды тізіп қойды. 17 Ол өте көп түйелер мен есектерді арбаларына алды. және оларды қамтамасыз ету үшін саны жоқ қойлар, өгіздер мен ешкілер: 18 Әр әскерге азық-түлік, патша сарайынан алтынкүміс көп болды. 19 Сосын ол өзінің бар күшімен Набуходоносор патшаның алдына шығып, олардың арбалары, салт
40
аттылары және таңдаулы жаяу әскерлерімен батысқа қарай жер бетін жабу үшін аттанды. 20 Олармен бірге шегірткедей, жердің құмындай көп сансыз түрлі елдер де келді, өйткені халық сансыз еді. 21 Олар Ниневиден Беттилет жазығына қарай үш күндік жол жүріп, Беттилеттен жоғарғы Киликияның сол жағындағы тауға жақын жерде қонды. 22 Содан кейін ол өзінің барлық әскерін, жаяу әскерлерін, салт аттылары мен күймелерін алып, сол жерден таулы аймаққа кетті. 23 Пуд пен Лудты қиратып, Хеллилер жерінің оңтүстігіндегі шөл далаға қарайтын Рассес пен Исраилдің барлық ұлдарын тонап кетті. 24 Содан кейін ол Евфрат арқылы өтіп, Месопотамия арқылы өтіп, теңізге жеткенше Арбонай өзенінің бойындағы биік қалалардың бәрін қиратты. 25 Ол Киликияның шекарасын басып алып, өзіне қарсы шыққандардың барлығын өлтіріп, оңтүстікте, Арабияға қарсы орналасқан Яфет шекарасына келді. 26 Ол мадиандықтардың бәрін де қоршап, шатырларын өртеп, қораларын тонап кетті. 27 Сосын бидай ору кезінде ол Дамаск жазығына түсіп, олардың барлық егістіктерін өртеп жіберді, малдары мен малдарын қырып тастады, сондай-ақ олардың қалаларын тонап, елдерін түгелдей қаңырап босатты. қылыштың шеті. 28 Сондықтан Сидон мен Тирдегі теңіз жағалауындағы барлық тұрғындарды, Сур мен Окинада тұратындарды және Емнаанда тұратындардың барлығын одан қорқып, үрей биледі. Азот пен Аскалонда тұратындар одан қатты қорқатын.
4- ТАРАУ 1 Яһудеяда тұратын исраилдіктер ассириялықтардың патшасы Набуходоносордың бас қолбасшысы Холоферннің халықтарға не істегенін және олардың барлық ғибадатханаларын қалай қиратып, оларды қиратқанын естіді. 2 Сондықтан олар одан қатты қорқып, Иерусалим үшін және Құдайлары Жаратқан Иенің ғибадатханасы үшін алаңдады. 3 Өйткені олар тұтқыннан жаңадан оралған болатын, және жақында бүкіл Яһудея халқы жиналды. Ыдысаяқтар, құрбандық үстелі және үй арамдық рәсімінен кейін қасиетті болды. 4 Сондықтан олар Самарияның барлық жағалауларына, ауылдарына, Бет-Хоронға, Белменге, Иерихонға, Хобаға, Эсораға және Салем аңғарына адам жіберді. 5 Биік таулардың барлық шыңдарын алдын ала иемденіп, олардағы ауылдарды бекініп, соғысқа қажетті азық-түліктер дайындады, өйткені олардың егістіктері кеш орылған болатын. 6 Сондай-ақ сол күндері Иерусалимде болған бас діни қызметкер Иоаким Бетулия мен Есдраелонға қарсы Дотайимге жақын жердегі Бетоместамда тұратындарға былай деп жазды: 7 Оларға таулы аймақтың өткелдерін күзетуді тапсырдым: өйткені олар арқылы Яһудеяға кіретін есік бар еді, әрі көтеріліп бара жатқандарды тоқтату оңай болды, өйткені өткел түзу болатын, ең көбі екі адам. 8 Исраилдіктер бас діни қызметкер Иоаким бұйырғандай, бүкіл Исраил халқының Иерусалимде тұратын ежелгі адамдарымен бірге істеді. 9 Сонда исраилдіктердің бәрі Құдайға жалбарынып жалбарынып, зор жігермен жанын қиды. 10 Өздері де, әйелдері де, балалары да, малы да, келмейтіндер де, жалдаушылар да, ақшаға сатып алған құлдары да белдеріне азалы киіп алды. 11 Осылайша әрбір еркек, әйел, кішкентай балалар және Иерусалим тұрғындары ғибадатхананың алдына жығылып, бастарына күл шашып, Жаратқан Иенің алдында азалы киімдерін жайып тастады. 12 Олар Исраилдің Құдайына бірауыздан жалбарынып: «Ол олардың балаларын олжаға, әйелдерін олжаға, мұралық қалаларын қиратуға, киелі үйді қорлау мен қорлауға, және халықтар қуансын. 13 Осылайша Құдай олардың дұғаларын естіп, қайғықасіреттерін көрді, өйткені бүкіл Яһудея мен Иерусалимде Құдіреті шексіз Жаратқан Иенің киелі үйінің алдында халық көп күн ораза ұстады. 14 Бас діни қызметкер Иоаким, Жаратқан Иенің алдында тұрған барлық діни қызметкерлер және Жаратқан Иеге қызмет етіп жүргендер белдеріне азалы киіп, күн сайын өртелетін құрбандықтарды, ант пен тегін тартуларды ұсынатын. 15 Олар төбелеріне күл басып, бүкіл Исраил үйіне рақымдылықпен қарауын сұрап, Жаратқан Иеге бар күшімен жалбарынды.
3- ТАРАУ 1 Сондықтан олар оған бейбітшілік таныту үшін елшілерін жіберіп: 2 Міне, біз ұлы патша Набуходоносордың қызметшілері, сенің алдыңда жатырмыз. Өзіңе жақсылық ретінде бізді пайдалан. 3 Міне, біздің үйлеріміз, барлық жерлеріміз, бидай егістіктеріміз, отарларымыз, малдарымыз және шатырларымыздағы барлық үйлер сенің алдыңда жатыр. оларды өзіңе ұнайтындай пайдалан. 4 Міне, біздің қалаларымыз да, олардың тұрғындары да сенің қызметшілерің. Кел, олармен өзіңе ұнайтындай әрекет ет. 5 Бұл адамдар Холофернге келіп, оған осылай деді. 6 Сосын ол әскерімен теңіз жағасына түсіп, биік қалаларға гарнизондарды орналастырып, олардың арасынан көмекке таңдаулы адамдарды алып шықты. 7 Осылайша олар және бүкіл ел оларды гирляндалармен, билермен және тембрлермен қарсы алды. 8 Бірақ ол олардың шекараларын бұзып, тоғайларын шауып тастады, өйткені ол жердегі барлық құдайларды жоюды, барлық халықтардың тек Набуходоносорға табынуын және барлық тілдер мен рулардың оны құдай ретінде шақыруын бұйырды. 9 Сондай-ақ ол Яһудеяға жақын жерде, Яһудеяның үлкен бұғазына қарсы Есдраелонға қарсы келді. 10 Ол Геба мен Скифополис арасына аттанды да, әскерінің барлық арбаларын жинау үшін сол жерде бір ай болды.
5- ТАРАУ 1 Сосын Ассур әскерінің бас қолбасшысы Холофернске исраилдіктердің соғысқа дайындалып, таулы жерлердегі өткелдерді жауып, биік төбелердің
41
барлық шыңдарын бекініспен бекітіп, чемпиондық елдерде кедергілер жасады: 2 Бұған қатты ашуланып, Моабтың барлық әміршілерін, аммондықтардың қолбасшыларын және теңіз жағалауындағы әміршілерді шақырды. 3 Ол оларға былай деді: — Қанахандықтардың ұлдары, енді маған айтыңдаршы, бұл тауда тұратын бұл халық кім және олар қандай қалаларда тұрады, олардың әскері қанша және олардың қай жерде күш пен күш және оларға қандай патша тағайындалғаны немесе олардың әскерінің басшысы; 4 Неліктен олар батыстың барлық тұрғындарына қарағанда, менімен кездесуге келмеді? 5 Сонда бүкіл Аммондықтардың қолбасшысы Ахиор былай деді: «Мырзам қазір құлыңның аузынан бір сөз естісін, сонда мен саған жақын жерде тұратын және таулы аймақтарды мекендеген бұл халық туралы шындықты айтайын. : және сенің құлыңның аузынан өтірік шықпайды. 6 Бұл халық халдейлердің ұрпағы. 7 Олар Халдей жеріндегі ата-бабаларының тәңірлеріне ермейтіндіктен, осы уақытқа дейін Месопотамияда қоныстанды. 8 Өйткені олар ата-бабаларының жолын тастап, көктегі Құдайға, өздері білетін Құдайға ғибадат етті, сондықтан оларды құдайларының бетінен қуып жіберді және Месопотамияға қашып кетті және онда көп күн болды. 9 Сонда олардың Құдайы оларға қоныстанған жерінен кетіп, алтын-күміс пен малға бай болған Ханаан жеріне баруды бұйырды. 10 Бірақ бүкіл Қанахан жерін ашаршылық жайлағанда, олар Мысырға барып, тамақ ішіп, сонда қоныстанды. 11 Сондықтан Мысыр патшасы оларға қарсы көтеріліп, оларға айла-амал жасап, кірпішпен жұмыс істеп, оларды құлдыққа түсірді. 12 Сосын олар өздерінің Құдайына жалбарынды, сонда ол бүкіл Мысыр жерін айықпас індетпен жойды, сондықтан мысырлықтар оларды көзінен қуып жіберді. 13 Құдай олардың алдында Қызыл теңізді құрғатты. 14 Оларды Сина мен Кэдс-Барн тауына алып келді де, шөл далада тұратындардың барлығын қуып жіберді. 15 Осылайша олар аморлықтардың жерінде тұрып, есебондықтардың барлығын өз күштерімен қырып тастады және Иорданнан өтіп, бүкіл таулы жерлерді иемденді. 16 Олар қанахандықтарды, перездіктерді, ебустықтарды, сихемиттерді және барлық гергездіктерді олардың алдына шығарып, сол елде көп күн тұрды. 17 Олар Құдайларының алдында күнә жасамағанымен, олар гүлденді, өйткені зұлымдықты жек көретін Құдай олармен бірге болды. 18 Бірақ олар Құдай белгілеген жолдан тайып, көптеген шайқастарда қатты күйзеліске ұшырап, өздеріне тиесілі емес елге тұтқынға әкелінді, Құдайларының ғибадатханасы жермен жексен болды, ал қалалары қиратылды. жаулар басып алды. 19 Бірақ енді олар Құдайларына қайтып оралды, олар шашыраңқы жерлерінен шығып, киелі жерлері орналасқан Иерусалимді иемденді және таулы жерде отыр. Өйткені ол қаңырап бос қалды.
20 Сондықтан, тақсыр және әмірші, егер бұл халыққа қарсы қандай да бір қателік жасап, олар өз Құдайына қарсы күнә жасаса, бұл олардың күйреу болатынын ескеріп, көтеріліп, оларды жеңеміз. 21 Ал егер олардың халқында ешқандай заңсыздық болмаса, тақсырымыз өтіп кетсін, өйткені олардың Раббылары оларды қорғап, Құдайлары оларға көмектесіп, бүкіл әлем алдында қор боламыз. 22 Ахиор осы сөздерді айтып болған соң, шатырдың айналасында тұрған жұрттың бәрі күңкілдеді, голоферннің басшылары, теңіз жағасында және Моабта тұратындардың бәрі оны өлтіру керектігін айтты. 23 Олар: «Біз Исраил ұрпақтарының бетінен қорықпаймыз, өйткені бұл халықтың күшті шайқасқа күші де, күші де жоқ» дейді. 24 Енді, тақсыр Холофернес, біз барамыз, сонда олар сенің бүкіл әскеріңнің жемтігіне айналады. 6- ТАРАУ 1 Кеңестің айналасындағы адамдардың әбігері басылғанда, Ассур әскерінің бас қолбасшысы Холоферн Ахиорға және барлық моабтықтарға басқа халықтардың алдында былай деді: 2 Ал сен кімсің, Ахиор және Ефремнің жалшылары, бүгін бізге қарсы пайғамбарлық етіп, Исраил халқымен соғыспаймыз, өйткені олардың Құдайы оларды қорғайды деп айттың? Набуходоносордан басқа Құдай кім? 3 Ол өз күшін жіберіп, оларды жер бетінен жойып жібереді, ал олардың Құдайы оларды құтқармайды. Өйткені олар біздің жылқыларымыздың күшін көтере алмайды. 4 Өйткені олармен бірге біз оларды аяқ астынан басамыз, таулары қанына мас болады, егістіктері өлі денелеріне толады, ал аяқтары біздің алдымызда тұра алмайды, өйткені олар мүлде құрып кетеді. — дейді бүкіл жердің иесі Набуходоносор патша. 5 Ал сен, Ахиор, аммондық жалдаушы, өз күнәңнің күні осы сөздерді айтқан, Мысырдан шыққан осы халықтан кек алмайынша, енді менің жүзімді көрмейсің. 6 Содан кейін менің әскерімнің қылыштары мен маған қызмет ететін көптеген адамдар сенің жаныңнан өтеді, мен қайтып келгенде сен олардың өлтірілгендерінің арасында құлайсың. 7 Енді менің қызметшілерім сені таулы аймаққа алып келіп, өткелдердегі қалалардың біріне орналастырады. 8 Сен олармен бірге жойылмайынша, жойылмайсың. 9 Егер сен олардың ұсталатынына сенсең, бетіңді түсірме: Мен мұны айттым, бірақ сөздерімнің ешқайсысы бекер болмайды. 10 Содан кейін Холоферн өзінің шатырында күтіп тұрған қызметшілеріне Ахиорды алып, Бетулияға әкеліп, исраилдіктердің қолына тапсыруды бұйырды. 11 Сонда оның қызметшілері оны қостан шығарып, жазық далаға алып шықты да, олар жазықтың ортасынан таулы аймаққа кетіп, Бетулия астындағы бұлақтарға келді. 12 Қаланың адамдары оларды көргенде, қаруларын алып, қаладан шығып, төбе басына шықты.
42
13 Соған қарамастан төбенің астына жасырын кіріп, олар Ахиорды байлады да, құлатты да, төбенің етегіне қалдырып, қожайындарына қайтып кетті. 14 Бірақ исраилдіктер өз қалаларынан түсіп, оған келіп, оны босатып, Бетулияға әкеліп, қала әкімдеріне ұсынды. 15 Сол кезде Шимеон руынан Миха ұлы Озия, Готониел ұлы Хабрис және Мелхиел ұлы Хармис болды. 16 Олар қаланың барлық ежелгі адамдарын шақырып, жастары мен әйелдерін жиналысқа жинап, Ахиорды бүкіл халқының арасына қойды. Сонда Озия одан не болғанын сұрады. 17 Ол жауап беріп, оларға Холоферн кеңесінің сөздерін және Ассур әміршілерінің арасында айтқан барлық сөздерін және Холоферннің Исраил үйіне қарсы мақтанышпен айтқан сөздерін айтты. 18 Сонда халық еңкейіп, Құдайға ғибадат етіп, Құдайға жалбарынды. айту, 19 Уа, көктегі Құдай Ие, олардың тәкаппарлығын қарашы, біздің халқымыздың азғындығын аяңдар және бүгінде саған қасиетті болғандардың жүзіне қара. 20 Олар Ахиорды жұбатып, оны қатты мадақтады. 21 Озия оны қауымнан үйіне апарып, ақсақалдарға той жасады. Олар түні бойы Исраилдің Құдайын көмекке шақырды.
10 Өйткені Исраилдіктердің бұл халқы найзаларына емес, өздері тұратын таулардың биіктігіне сенеді, өйткені олардың тауларының басына шығу оңай емес. 11 Сондықтан, тақсыр, олармен сап түзеп соғыспа, сонда сенің халқыңнан бір адам өлмейді. 12 Өз қосыңда қалып, әскеріңнің барлық адамдарын сақта, құлдарың таудың етегінен ағып жатқан су бұлағын олардың қолдарына алсын. 13 Бетулияның барлық тұрғындарының суы сонда. Сондықтан оларды шөлдетіп өлтіреді, олар өз қалаларын тастап кетеді, ал біз және біздің адамдар жақындағы таулардың басына шығып, қаладан ешкім шықпауын қадағалау үшін оларға қосыламыз. 14 Осылайша олар, әйелдері мен балалары отқа оранып, семсер оларға қарсы келмей тұрып, өздері тұратын көшелерде жойылады. 15 Осылайша сен оларға жаман жаза бересің. Өйткені олар бүлік шығарып, сенімен бейбіт кездескен жоқ. 16 Бұл сөздер Холофернге және оның барлық қызметшілеріне ұнады және ол олардың айтқандарын орындауға тағайындады. 17 Осылайша аммондықтардың қосы және олармен бірге ассириялықтардың бес мың әскері жолға шықты. Олар аңғарға қонып, Исраилдіктердің сулары мен бұлақтарын басып алды. 18 Содан кейін Есаудың ұрпақтары аммондықтармен бірге көтеріліп, Дотайимге қарсы таулы жерге қос тігіп, олардың біразын оңтүстікке және шығысқа Хусиге жақын орналасқан Екребелге қарсы жіберді. Мочмур өзенінің бойында; Ассириялықтардың қалған әскері жазықта қосын тігіп, бүкіл елдің бетін жауып алды. Олардың шатырлары мен арбалары өте көп адамдар үшін тігілді. 19 Сонда исраилдіктер Құдайлары Жаратқан Иеге жалбарына жалбарынды, өйткені олардың жүректері әлсірейді, өйткені олардың барлық жаулары оларды қоршап алды, және олардың арасынан құтылуға жол жоқ еді. 20 Осылайша Ассурдың бүкіл әскері, жаяу әскерлері, арбалары және салт аттылары олардың айналасында отыз төрт күн болды, сөйтіп олардың барлық су ыдыстары Бетулияның барлық бөгетшілерін тоздырды. 21 Цистерналар босап, бір күн бойы тойып ішуге су болмады. Өйткені олар оларға мөлшермен сусын берді. 22 Сондықтан олардың кішкентай балаларының жүректері айнып, әйелдері мен жас жігіттері шөлдегеннен есінен танып, қала көшелерінде және қақпалардың өткелдерінде құлап қалды, енді оларда күш қалмады. 23 Сонда бүкіл халық Озияға және қала басшысына, жас жігіттерге, әйелдерге және балаларға жиналып, бар дауыспен айқайлап, барлық ақсақалдар алдында былай деді: 24 Құдай екеуміздің арамызда төрелік етсін, өйткені Ассур халқының тыныштығын талап етпей, бізге үлкен зиян келтірдің. 25 Қазір біздің көмекшіміз жоқ, бірақ Құдай бізді олардың қолына сатып жіберді, сонда біз олардың алдында шөлдеп, үлкен қырғынға ұшырадық. 26 Енді оларды шақырып алып, бүкіл қаланы Голоферн халқы мен оның бүкіл әскеріне олжаға беріңдер. 27 Шөлдеп өлгенше, олардың олжасына айналғанымыз жақсы, өйткені жанымыз тірі қалуы үшін,
7- тарау 1 Келесі күні Холоферн өзінің бүкіл әскері мен оған қатысуға келген бүкіл халқына Бетулияға қарсы қосындарын алып тастауды, таулы аймақты алдын ала алып шығуды және исраилдіктерге қарсы соғысуды бұйырды. . 2 Сол күні олардың мықтылары қостарын алып тастады, ал жауынгерлердің әскері жүз жетпіс мың жаяу әскер мен он екі мың атты әскерден тұрды, жүктер мен олардың арасында жаяу жүрген басқа да адамдар өте көп болды. . 3 Олар Бетулияға жақын аңғарға, бұлақ жағасына қос тігіп, Дотайымнан Белмаимге дейін, ұзындығы бойынша Бетулиядан Есдраелонға қарсы орналасқан Кинамонға дейін жайылып жатты. 4 Исраилдіктер олардың көптігін көргенде, қатты үрейленіп, әрқайсысы өз көршілеріне: «Енді бұл адамдар жер бетін жалайтын болады. Өйткені биік таулар да, аңғарлар да, төбелер де олардың салмағын көтере алмайды. 5 Әрқайсысы қолдарына қару-жарақ алып, мұнараларына от жағып, түні бойы қалды. 6 Бірақ екінші күні Голофернес Бетулиядағы исраилдіктердің көз алдында өзінің барлық салт аттыларын алып шықты. 7 Олар қалаға апаратын жолдарды қарап шықты да, олардың суларының бұлақтарына келіп, оларды басып алып, олардың үстінен жауынгерлердің гарнизондарын орнатты да, өзі де өз халқына қарай беттеді. 8 Сонда оған Есау ұрпақтарының барлық басшылары, Моаб халқының барлық әміршілері және теңіз жағалауының қолбасшылары келіп, былай деді: 9 Мырзамыз енді әскерлеріңде жеңіліс болмайтынын естісін.
43
сәбилеріміздің де, әйелдеріміздің де, көз алдымызда өлгенін де көрмеу үшін біз оның қызметшісі боламыз. балаларымыз өледі. 28 Біз сендерге қарсы көк пен жерді және біздің Құдайымыз әрі ата-бабаларымыздың Иемізді куәландырамыз, ол бізді күнәларымыз бен атабабаларымыздың күнәлары үшін жазалайды, бірақ ол бүгін айтқанымыздай істемейді. 29 Бұдан кейін қауымның арасында бір ауыздан қатты жылау болды. Олар қатты дауыспен Жаратқан Иеге жалбарынды. 30 Сонда Озия оларға былай деді: — Бауырластар, батыл болыңдар, Құдайымыз Жаратқан Ие бізге мейірімділік танытатын бес күн бойы шыдаңдар. Өйткені ол бізді мүлде тастамайды. 31 Егер бұл күндер өтіп, бізге көмек болмаса, мен сенің сөзіңді орындаймын. 32 Ол халықты әркім өз жөніне қарай таратты. Олар өз қалаларының қабырғалары мен мұнараларына барып, әйелдер мен балаларды үйлеріне жіберді.
13 Ал енді Құдіреті шексіз Иемізді сынап көріңіз, бірақ ешқашан ештеңе білмейсіз. 14 Өйткені сіз адамның жүрегінің тереңдігін таба алмайсыз және оның не ойлайтынын түсіне алмайсыз: осының бәрін жаратқан Құдайды қалай іздеп, оның ақыл-ойын білуге немесе оның мақсатын түсінуге болады? Жоқ, бауырларым, Құдайымыз Жаратқан Иені ашуландырмаңдар. 15 Егер ол осы бес күн ішінде бізге көмектеспесе, күн сайын бізді қорғауға немесе жауларымыздың алдында жоюға құдіреті бар. 16 Құдайымыз Жаратқан Иенің кеңестерін бұзбаңдар, өйткені Құдай адам сияқты емес, оған қауіп төнуі мүмкін. Ол да адам баласындай емес, ол дірілдеп тұруы керек. 17 Сондықтан оның құтқарылуын күтейік және Оған көмектесуін сұрайық, сонда ол, егер оған ұнаса, біздің дауысымызды естиді. 18 Өйткені біздің дәуірімізде бұрынғыдай қолмен жасалған құдайларға табынатын ру да, әулет те, халық та немесе қала да жоқ. 19 Осының арқасында ата-бабаларымыз семсерден өліп, олжаға түсіп, жауларымыздың алдында қатты жеңіліске ұшырады. 20 Бірақ біз басқа құдай білмейміз, сондықтан ол бізді де, халқымызды да менсінбейтініне сенеміз. 21 Егер бізді солай қабылдасақ, бүкіл Яһудея қаңырап бос қалады, киелі жеріміз талан-таражға түседі. және ол біздің аузымыздан оны қорлауды талап етеді. 22 Бауырластарымызды қырып, ел тұтқынға алып, мұрамыздың қаңырап бос қалғанын, қай жерде құлдықта болсақ та, ол басқа ұлттардың арасында біздің басымызға айналады. және біз өзімізді иеленгендердің барлығына қорлық пен қорлық боламыз. 23 Өйткені біздің құлдығымыз игілікке бағытталмайды, Құдайымыз Жаратқан Ие оны қорлыққа айналдырады. 24 Ендеше, бауырластар, бауырластарымызға үлгі көрсетейік, өйткені олардың жүректері бізге, киелі орын, үй және құрбандық үстелі бізге тәуелді. 25 Сондай-ақ ата-бабаларымыз сияқты бізді сынайтын Құдайымыз Жаратқан Иеге шүкіршілік етейік. 26 Ыбырайымға не істегенін, Ысқақты қалай сынағанын және Сирияның Месопотамия жерінде анасының ағасы Лабанның қойын баққанда Жақыппен не болғанын есіңе ал. 27 Өйткені ол олардың жүректерін сынау үшін бізді отта сынаған жоқ, бізден кек алған жоқ, бірақ Жаратқан Ие Өзіне жақындағандарды оларға ескерту үшін ұрады. 28 Сонда Озия оған: — Айтқандарыңды шын жүректен айттың, сенің сөзіңе қарсы ешкім жоқ. 29 Өйткені бұл сенің даналығыңның көрінетін бірінші күні емес. Бірақ сенің өміріңнің басынан бастап бүкіл халық сенің ақыл-парасатыңды білді, өйткені сенің жүрегің жақсы. 30 Бірақ халық қатты шөлдеп, бізді оларға айтқанымыздай істеуге және өзімізге ант беруге мәжбүр етті, біз оны бұзбаймыз. 31 Сондықтан енді біз үшін дұға ет, өйткені сен тақуа әйелсің, әрі Жаратқан Ие бізге құдықтарымызды толтыру үшін жаңбыр жібереді, сонда біз бұдан былай қажымаймыз.
8- тарау 1 Сол кезде Юдит бұл туралы естіді, ол Окстың ұлы Мераридің қызы, ол Жүсіптің немересі, Жүсіптің ұлы, Озелдің ұлы, Елкияның ұлы, Ананияның ұлы, Гедеонның ұлы, Рафаимнің ұлы болды. , Акитоның ұлы, Елиудің немересі, Елиабтың ұлы, Натанаелдің ұлы, Самаелдің ұлы, Саласадалдың ұлы, Исраилдің ұлы. 2 Оның күйеуі, руы мен руынан шыққан Манаса арпа орағында өлген еді. 3 Ол далада бау байлағандарды бақылап тұрғанда, басына аптап ыстық болып, төсегіне құлап, Бетулия қаласында қайтыс болды. . 4 Осылайша Юдит үйінде үш жыл төрт ай жесір қалды. 5 Ол оған үйінің үстіне шатыр тігіп, беліне азалы киіп, жесір әйелінің киімін киді. 6 Ол жесір қалған күндерінің бәрінде ораза ұстады, тек демалыс күндері, демалыс күндері және жаңа ай, жаңа ай, жаңа ай, мерекелер мен Исраил үйінің салтанатты күндерінен басқа. 7 Оның жүзі де сүйкімді және көзге көрінетін сұлу еді. Күйеуі Манаса оның алтын-күмістерін, құлдары мен күңдерін, малдары мен жерлерін қалдырып кеткен еді. Ол олардың қолында қалды. 8 Оған жаман сөз айтқан ешкім болмады. өйткені ол Құдайдан қатты қорқады. 9 Ол халықтың әкімге қарсы жаман сөздерін естігенде, олар су тапшылығынан есінен танып қалды. Өйткені Юдит Озияның оларға айтқан сөздерінің бәрін естіп, бес күннен кейін қаланы ассириялықтарға беруге ант еткен болатын. 10 Сосын ол қаланың ежелгі адамдары Озия, Хабрис және Хармисті шақырту үшін, қолындағы барлық істерді басқаратын күтуші әйелін жіберді. 11 Олар оған келгенде, ол оларға былай деді: — Уа, Бетулия тұрғындарының әміршілері, мені тыңдаңдар! Құдай мен сіздердің араларыңызда және осы күндері Жаратқан Ие сізге көмекке жүгінбесе, қаланы жауларымызға беруге уәде еттік. 12 Ал енді Құдайды сынап, адам балаларының арасында Құдайдың орнына тұрған сендер кімсіңдер?
44
32 Сонда Джудит оларға былай деді: — Мені тыңдаңдар, мен халқымыздың ұрпақтарына ұрпақтанұрпаққа жалғасатын нәрсені істеймін. 33 Бүгін түнде сендер қақпаның алдында тұрасыңдар, мен күтуші әйеліммен бірге шығамын. Қаланы жауларымызға тапсырамын деп уәде еткен күндердің ішінде Жаратқан Ие менің қолыммен Исраилге барады. 34 Бірақ менің іс-әрекетімді сұрамаңыз, өйткені мен істеп жатқан істерім аяқталмайынша, мен мұны сендерге айтпаймын. 35 Сонда Озия мен әміршілер оған: «Тыныштықпен барыңдар, сонда Жаратқан Ие сенің алдыңда болсын, жауларымыздан кек алу үшін! 36 Сөйтіп, олар шатырдан қайтып, өз палаталарына кетті.
12 Уа, әкемнің Құдайы, Исраилдің мұрагері, аспан мен жердің Иесі, суларды жаратушы, барлық жаратылыстың Патшасы, дұғамды тыңда! 13 Сенің келісіміңе, киелі үйіңе, Сион шыңына және балаларыңның иелігіндегі үйге қарсы қатыгездік ниет еткендер менің сөздерім мен өтірік сөздерімді олардың жарасы мен жарақатына айналдыр. 14 Әр ұлт пен руға Сенің барлық құдірет пен құдіреттің Құдайы екеніңді және Исраил халқын өзіңнен басқа қорғайтын ешкім жоқ екенін мойындауға мәжбүр ет. 10- ТАРАУ 1 Осыдан кейін ол Исраилдің Құдайына жалбарынуды доғарды және осы сөздердің бәрін аяқтады. 2 Ол құлаған жерінен тұрып, қызметшісін шақырды да, демалыс және мереке күндері тұрған үйіне түсті. 3 Ол киген киімді шешіп, жесірлік киімін шешіп, денесін сумен жуып, қымбат жақпа май жағып, басының шашын өріп, үстіне шина кигізді. Күйеуі Манасаның көзі тірісінде киінген қуаныш киімін киді. 4 Ол аяғына сандалдар алып, білезіктерін, шынжырларын, жүзіктерін, сырғаларын және барлық әшекейлерін тағып, өзін көретін барлық адамдардың назарын аудару үшін батылдықпен киінді. 5 Сосын ол күңіне бір бөтелке шарап пен бір сүзбе май берді де, бір дорбаны кептірілген бидай, кесек інжір және жақсы нанға толтырды. Ол осы заттардың барлығын жинап, үстіне қойды. 6 Осылайша олар Бетулия қаласының қақпасына барып, сонда Озия мен қаланың ежелгі адамдары Хабрис пен Хармисті көрді. 7 Олар оның жүзінің өзгергенін және киімінің өзгергенін көргенде, оның сұлулығына қатты таң қалды және оған айтты. 8 Құдай, ата-бабаларымыздың Құдайы саған рақым етіп, Исраил ұлдарының даңқы мен Иерусалимді асқақтату үшін істеріңді жүзеге асыр. Содан кейін олар Құдайға құлшылық етті. 9 Ол оларға былай деді: — Маған қаланың қақпаларын ашуды бұйырыңдар, сонда мен сендермен айтқан нәрселеріңді орындауға шығайын. Сондықтан олар жігіттерге оның айтқанындай ашуды бұйырды. 10 Олар мұны істегеннен кейін, Юдит пен күңі шықты. Қаланың адамдары оны таудан түсіп кеткенше, аңғардан өтіп, енді оны көрмей қалғанша бақылады. 11 Осылайша олар аңғарға қарай беттеді. 12 Сосын оны алып: — Сен қай халықтансың? ал сен қайдан келдің? ал сен қайда барасың? Ол: «Мен еврей әйелмін, олардан қашып кеттім, өйткені олар сендерді құртуға тапсырады. 13 Мен шындықты айту үшін әскерлеріңнің бас қолбасшысы Холофернестің алдына келемін. Мен оған бір жолды көрсетемін, ол сол арқылы барады және оның бірде-бір адамының денесін де, өмірін де жоғалтпай, бүкіл таулы елді жеңеді. 14 Ер адамдар оның сөздерін естіп, жүзін көргенде, оның сұлулығына қатты таң қалып, оған былай деді: 15 Иеміздің алдына келуге асыққаныңыз үшін өз өміріңізді құтқардыңыз. Енді оның шатырына келіңіз, сонда біреулер сізді оның қолына ұстап бергенше, алып барады.
9- ТАРАУ 1 Джудит оның бетімен жығылып, басына күл жағып, киген киімді ашты. Сол кеште Иерусалимде Иеміз Джудиттің үйінде хош иісті зат түтетілген кезде қатты дауыстап айқайлап: 2 Уа, әкем Шимонның Құдайы Жаратқан Ие, сен келімсектерден кек алу үшін семсер бергенсің, олар күңді арамдау үшін белбеуін шешіп, масқара болу үшін жамбасын ашып, пәктігін арамдаған! Өйткені сен: «Бұлай болмайды» дедің. бірақ олар солай істеді: 3 Сондықтан сен олардың әміршілерін өлтіруге тапсырдың, сондықтан олар алданып, төсектерін қанға бояды, және құлдарын қожайындарымен, ал қожайындарын тағында отырғанмен бірге қырып салды. 4 Олар әйелдерін олжаға, қыздарын тұтқынға, барлық олжаларын сүйікті балаларыңа бөлу үшін берді. Олар сенің құлшынысыңмен елжіреп, қанының ластануынан жиреніп, сені көмекке шақырды: Уа, Құдайым, Құдайым, мені де жесір әйелді тыңда. 5 Өйткені сен тек сол нәрселерді ғана емес, сонымен бірге бұрын болған және кейін болған нәрселерді де істедің. сен қазір не болатынын ойладың. 6 Иә, сен анықтаған нәрселер дайын болды және былай деді: «Міне, біз осындамыз, өйткені сенің барлық жолдарың дайын, және сенің үкімдерің сені алдын ала біледі. 7 Міне, ассириялықтардың күші көбейіп кетті. олар жылқымен және адаммен бірге көтеріледі; олар жаяу әскерлерінің күшімен мақтанады; олар қалқанға, найзаға, садақ пен итарқаға сенеді; Соғыстарды бұзатын Жаратқан Ие екеніңді білме, Сенің есімің Жаратқан Ие. 8 Өзіңнің күшіңмен олардың күшін таста, Қаһарыңмен олардың күшін төмендет! 9 Олардың тәкаппарлығын қара, олардың бастарына қаһарыңды жібер: жесір қалған қолыма, мен бойға алған билікті бер. 10 Менің аузымның жалғандығымен қызметшіні әміршімен, әмірді қызметшісімен ұрып таста: олардың сұлулығын әйелдің қолымен бұз. 11 Өйткені сенің күшің көптікте де, күшің де күшті адамдарда емес, өйткені сен қиналғандардың Құдайысың, жәбірленгендердің көмекшісісің, әлсіздердің қолдаушысысың, қаңырап қалғандардың қорғаушысысың, үмітсіздердің құтқарушысың. .
45
16 Оның алдында тұрғанда, жүрегіңде қорықпа, бірақ оған өз сөзің бойынша көрсет. және ол сені жақсы көреді. 17 Сосын олар оның ішінен оған және оның күңіне еріп жүру үшін жүз адам таңдады. Олар оны Холофернес шатырына әкелді. 18 Сол кезде бүкіл лагерьде жиын болды, өйткені оның келе жатқаны шатырлардың арасында шу болып, Холофернес шатырының сыртында тұрғанда, олар оған ол туралы айтқанша, оны айналып өтті. 19 Олар оның сұлулығына таңғалып, Исраилдіктердің оған деген сүйіспеншілігін білдіріп, әрқайсысы өз көршілеріне: «Араларында осындай әйелдері бар бұл халықты кім менсінбейді? Расында, олардың бір адамның қалдырылуы бүкіл жер бетін алдауы жақсы емес. 20 Холофернестің қасында жатқандар оның барлық қызметшілерімен бірге сыртқа шығып, оны шатырға кіргізді. 21 Холоферн күлгін, алтын, изумруд және асыл тастармен тоқылған шатырдың астында төсегінде жатты. 22 Олар оған әйелді көрсетті. Ол шатырының алдынан шықты, оның алдында күміс шамдары бар. 23 Юдит пен оның қызметшілерінің алдына келгенде, олардың бәрі оның жүзінің сұлулығына таң қалды. Ол жерге жығылып, оған құрмет көрсетті. Қызметшілері оны көтеріп алды.
10 Сондықтан, уа, әмірші әрі әмірші, оның сөзін құрметтемеңдер! Бірақ мұны жүрегіңе сақта, өйткені бұл шындық: біздің халық жазаланбайды, олар өз Құдайына қарсы күнә жасамаса, оларға қарсы семсер де жеңе алмайды. 11 Ал енді, менің мырзам жеңіліп, өз ниетінен бас тартпауы үшін, енді олардың үстіне тіпті өлім де түсіп, күнәлары оларды басып алды, осы арқылы олар өздерінің Құдайын ашуландырады, олар қажет емес нәрсені істесе де, ашуландырады. орындалды: 12 Өйткені олардың азық-түліктері азайып, суларының бәрі аз, және олар малдарына қолдарын созуға бел буып, Құдай өз заңдары бойынша жеуге тыйым салған нәрселердің бәрін жеуге бел байлады. 13 Олар Құдайымыздың алдында Иерусалимде қызмет ететін діни қызметкерлерге арнап, киелі етіп қойған шарап пен майдың оннан бір бөлігінің алғашқы өнімін жұмсауға бел буды. Адамдардың ешқайсысына қолдарымен ұстауға рұқсат етілмеген нәрселер. 14 Өйткені олар Иерусалимге кейбіреулерді жіберді, өйткені онда тұратындар да сенаттың рұқсатын алып келу үшін осылай істеді. 15 Енді олар оларға хабар бергенде, оны дереу орындап, сол күні жойылу үшін саған беріледі. 16 Сондықтан мен сенің күңің осының бәрін біліп, олардың қасынан қашып кеттім. Құдай мені сенімен жұмыс істеуге жіберді, сонда бүкіл жер таң қалады және оны естіген адамдар таң қалады. 17 Өйткені сенің құлың діндар және күндіз-түні көктегі Құдайға қызмет етеді: енді, тақсыр, мен сенімен боламын, ал сенің құлың түнде аңғарға шығады, мен Құдайға сиынамын, ол олар күнә жасаған кезде маған былай дейді: 18 Мен келіп, саған хабарлаймын, сонда сен бүкіл әскеріңмен бірге аттан, сонда олардың ешқайсысы саған қарсы тұра алмайды. 19 Иерусалимге келгенше, мен сені Яһудеяның ортасы арқылы жүргіземін. Мен сенің тағыңды оның ортасына орнатамын. Сен оларды бағушысы жоқ қойлар сияқты айдайсың, ал ит саған аузын ашпайды, өйткені бұл маған алдын ала білгенім бойынша айтылды, және олар маған айтылды, мен айту үшін жіберілдім. сен. 20 Оның сөздері Холофернге және оның барлық қызметшілеріне ұнады. Олар оның даналығына таң қалып: 21 Жердің бір шетінен екінші шетіне дейін мұндай әйелдің жүзі сұлулығы мен сөзінің даналығы үшін жоқ. 22 Холофернес оған да солай деді. Күш-қуат біздің қолымызда және мырзам деп санайтындарды құрту үшін Құдай сені халықтың алдына жібергені жақсы болды. 23 Ал енді сен әдемісің және сөзіңде тапқырсың: егер сен айтқандай істесең, Құдайың менің Құдайым болады және сен Набуходоносор патшаның үйінде тұрасың және бүкіл әлемге танымал боласың. жер.
11- тарау 1 Сонда Холоферн оған былай деді: «Әйел, жүрегіңді жұбат, қорықпа! 2 Сондықтан, егер сенің тауларда тұратын халқың мен арқылы жарық түсірмесе, мен оларға қарсы найзамды көтермес едім, бірақ олар мұны өздеріне жасады. 3 Ал енді маған айтшы, сен неліктен олардан қашып, бізге келдің? Сен осы түнде де, ақыретте де өмір сүресің. 4 Өйткені ешкім саған зиян тигізбейді, бірақ мырзам Набуходоносор патшаның қызметшілері сияқты саған жақсылық тіле. 5 Сонда Джудит оған былай деді: — Қызметшіңнің сөзін қабыл алып, күңіңе сенің алдыңда сөйлеуге рұқсат ет, мен бүгін түнде мырзама өтірік айтпаймын. 6 Егер күңіңнің айтқанын орындасаң, Құдай сенің ісіңнің орнын толтырады. және менің мырзам өз ниетінен бас тартпайды. 7 Бүкіл жер жүзінің патшасы Набуходоносор тірі және оның құдіреті тірі, ол сені барлық тіршілік иелеріне қолдау көрсету үшін жібереді, өйткені оған сен арқылы адамдар ғана емес, сонымен қатар дала аңдары мен малдары да қызмет етеді. және аспан құстары Набуходоносор мен оның бүкіл үйінің қол астында сенің күшіңмен өмір сүреді. 8 Өйткені біз сенің даналығың мен саясатың туралы естідік және бүкіл жер бетінде сен тек бүкіл патшалықта керемет, білім жағынан құдіретті және соғыс ерліктеріңде керемет екеніңді естідік. 9 Ал Ахиордың кеңесіңізде айтқанына келсек, біз оның сөздерін естідік. Өйткені Бетулияның адамдары оны құтқарды, ал ол саған айтқанының бәрін айтты.
12- тарау 1 Содан кейін ол оны табақ қойылған жерге әкелуді бұйырды. және оған өз етін дайындауды және оған өз шарапынан ішуді бұйырды.
46
2 Ал Джудит: «Мен бұны жемеймін, әйтпесе күнә болмас үшін, бірақ мен әкелген нәрселеріммен қамтамасыз етемін», — деді. 3 Сонда Холофернес оған: «Егер сенің азығың жетіспейтін болса, біз саған сол сияқты қалай береміз? Себебі сенің ұлтыңның ешқайсысы арамызда жоқ. 4 Сонда Джудит оған былай деді: Тірі тірі, тақсыр, күңіңіз менің қолымдағы нәрселерді жұмсамайды, өйткені Жаратқан Ие менің қолыммен белгілеген нәрселерді істемейінше. 5 Холофернестің қызметшілері оны шатырға әкелді, ол түн ортасына дейін ұйықтады. 6 Холофернске құтқарушыны жіберіп: «Мырзам қазір күңіңе дұғаға баруын бұйырсын. 7 Содан кейін Холофернес күзетшілеріне оны қалдырмауды бұйырды: ол лагерьде үш күн болып, түнде Бетулия аңғарына шығып, лагерь жанындағы су бұлағында жуынып жүрді. 8 Ол шығып, Исраилдің Құдайы Жаратқан Иеден өз халқының ұрпақтарын тәрбиелеуге жол көрсетуін өтінді. 9 Осылайша ол таза кірді де, кешке етін жегенше шатырда қалды. 10 Төртінші күні Холофернес тек өз қызметшілеріне ғана той жасап, бірде-бір офицерді қонаққа шақырмады. 11 Сосын ол өзінің бар мүлкіне жауапты уәзір Багоасқа: «Қазір барып, қасыңдағы мына еврей әйелді бізге келіп, бізбен бірге ішіп-жеуге көндір», — деді. 12 Өйткені, мұндай әйелді жіберіп, онымен араласпай, жіберсек, бұл біздің адам үшін ұят болады. өйткені біз оны өзімізге тартпасақ, ол бізді мазақ етіп күледі. 13 Содан кейін Багоас Холофернестің алдынан шығып, оған келіп: «Бұл сұлу қыз мырзамның алдына келіп, оның алдында құрметке ие болудан, шарап ішіп, бізбен бірге көңіл көтеруден қорықпасын. Бұл күнді Набуходоносордың үйінде қызмет ететін ассириялықтардың қыздарының бірі ретінде жасады. 14 Сонда Джудит оған: “Мырзамға қарсы шығатындай мен кіммін?”— деп сұрады. Әрине, мен оған ұнайтын нәрсені тезірек істеймін және бұл менің өлетін күнге дейін қуанышым болады. 15 Ол орнынан тұрып, киім-кешектері мен әйелдің барлық киімдерін киді де, қызметшісі барып, Багоастан күнделікті пайдалану үшін алған Холофернеске қарсы жерге жұмсақ тері төседі. олардың үстінен жеңіз. 16 Джудит ішке кіріп, отыра бергенде, Холофернес онымен жүрегі дірілдеп, ойы елжіреп, онымен бірге болғысы келді. Өйткені ол оны көрген күннен бастап оны алдау үшін біраз уақыт күтті. 17 Сонда Холоферн оған: «Қазір ішіп, бізбен бірге көңіл көтер», - деді. 18 Сонда Джудит: — Тақсыр, мен қазір ішемін, өйткені менің өмірім туылғаннан бергі күндердің күндерінен де осы күні артық болды. 19 Сосын күңінің дайындағанын алып, оның алдында жеп, ішті. 20 Холофернес оған қатты қуанып, туылғаннан бері бір күнде ішпеген шарапты көбірек ішті.
13- тарау 1 Кеш батқанда, оның қызметшілері кетуге асықты. Багоас шатырын сыртынан жауып, даяшыларды қожайынының алдынан шығарып жіберді. Олар төсегіне кетті, өйткені мереке ұзаққа созылғандықтан бәрі шаршады. 2 Джудит шатырда жалғыз қалды, ал Голофернес төсегінде жалғыз қалды, өйткені ол шарапқа толып кетті. 3 Джудит қызметшісіне төсек бөлмесінен тыс тұрып, оны күтуді бұйырды. Ол күн сайынғыдай болып шықты: ол дұға етуге барамын деп, Багоаспен де сол мақсатта сөйлесті. 4 Осылайша бәрі сыртқа шығып, төсек бөлмесінде үлкен де, кіші де ешкім қалмады. Содан кейін Джудит төсегінің жанында тұрып, жүрегінен былай деді: «Уа, құдірет иесі Құдай Ием, Иерусалимді ұлықтауға арналған менің қолымнан жасалған істерге назар аударыңыз. 5 Өйткені қазір өз мұраларыңа көмектесетін және бізге қарсы көтерілген жауларды жою үшін істеріңді жүзеге асыратын уақыт келді. 6 Сосын ол Голофернестің басындағы кереуеттің бағанасына келіп, сол жерден оның киімін түсіріп алды. 7 Ол оның төсегіне жақындап, басының шашынан ұстап: «Уа, Исраилдің Құдайы Жаратқан Ие, бүгін мені қуаттай гөр!» — деді. 8 Ол бар күшімен оның мойнынан екі рет ұрып, оның басын тартып алды. 9 Ол денесін төсектен құлатып, бағаналардың шатырын түсірді. Содан кейін ол шығып, Холофернестің басын күңіне берді; 10 Ол оны ет салынған дорбасына салып, екеуі де өздерінің әдет-ғұрыптары бойынша дұға етуге бірге барды. Олар қосын жанынан өтіп, аңғарды айналып өтіп, Бетулия тауына көтеріліп, оның қақпаларына келді. 11 Сонда Джудит алыстан, қақпаның жанындағы күзетшілерге былай деді: — Ашық, қақпаны ашыңдар: Құдай, тіпті Құдайымыз да, Иерусалимде өзінің құдіретін және жауға қарсы әскерін көрсету үшін бізбен бірге. осы күні жасалды. 12 Оның даусын естіген қаланың адамдары өз қалаларының қақпасына қарай асығыс түсіп, қала ақсақалдарын шақырды. 13 Сосын олар үлкенді-кішілі барлығы бірге жүгірді, өйткені оның келгені оларға таң қалды; сондықтан олар қақпаны ашып, оларды қабылдап, от жағып, айналасына тұрды. 14 Сонда ол қатты дауыспен оларға былай деді: — Құдайды мадақтаңдар, мадақтаңдар, Құдайды мадақтаңдар, айтамын, өйткені ол Исраил үйінен рақымдылығын жойған жоқ, бірақ бүгін түнде жауларымызды менің қолыммен жойды. 15 Ол сөмкеден басын шығарып, көрсетіп, былай деді: «Міне, Ассур әскерінің бас қолбасшысы Холофернестің басы және ол мас күйінде жатқан шатырды көрді. Жаратқан Ие оны әйелдің қолымен ұрды. 16 Мені жүріп өткен жолымнан сақтаған Жаратқан Иенің тірісінде айтамын, менің бет-әлпетім оны
47
құртуға итермеледі, бірақ ол мені арамдап, масқаралау үшін менімен бірге күнә жасаған жоқ. 17 Сонда бүкіл халық таңғалып, Құдайға бас иіп, бір ауыздан: «Уа, біздің Құдайымыз, бүгін сенің халқыңның жауларын жойған Саған мадақ болсын!» — деді. 18 Сонда Озия оған былай деді: «Уа, қызым, сен жер бетіндегі барлық әйелдердің ең жоғары Құдайысың! Көк пен жерді жаратқан, жауларымыздың басын шауып тастауға нұсқау берген Жаратқан Ие мадақталсын! 19 Өйткені Құдайдың құдіретін мәңгі есте сақтайтын адамдардың жүрегінен сенің сенімің өшпейді. 20 Құдай сені мәңгілік мадақтау үшін, саған жақсылық жасау үшін айналдырсын, өйткені сен халқымыздың қасіреті үшін жаныңды аямай, Құдайымыздың алдында тура жолмен жүріп, біздің құрдымға кеткеніміз үшін кек алдың. Сонда жұрттың бәрі: Солай болсын, солай болсын.
13 Олар Холофернестің шатырына келіп, оның барлық істеріне жауапты адамға: «Мырзамызды оятыңыз! 14 Содан кейін Багоасқа барып, шатырдың есігін қақты. өйткені ол Джудитпен ұйықтадым деп ойлады. 15 Бірақ ешкім жауап бермегендіктен, ол оны ашты да, төсек бөлмесіне кірді де, оның еденге тасталған өлі күйінде жатқанын көрді. 16 Сондықтан ол қатты дауыстап, жылап, күрсініп, қатты айқайлап, киімін жыртты. 17 Ол Джудит тұрған шатырға кірген соң, оны таппаған соң, халыққа секіріп барып: 18 Бұл құлдар опасыздық жасады; Еврейлердің бір әйелі Набуходоносор патшаның үйін масқара етті, өйткені Голоферн басы жоқ жерде жатыр. 19 Ассириялықтардың бұл сөздерді естіген сарбаздары киімдерін айырып, ойлары қатты мазасызданып, лагерьде айғай мен қатты шу болды. 15- тарау 1 Шатырлардағылар мұны естігенде, болған нәрсеге таң қалды. 2 Оларға қорқыныш пен үрей түсті, сондықтан көршісінің көз алдында тұруға батылы жетпеген адам қалмады, бірақ бәрі бірге жүгіріп шығып, жазық пен таулы елдің барлық жолына қашып кетті. 3 Бетулия төңірегіндегі тауларға қос тігіп келгендер де қашып кетті. Сонда Исраил ұлдары, олардың ішіндегі жауынгерлердің барлығы оларға қарсы шықты. 4 Содан соң Озияны Бетомастремге, Бебайға, Шобайға, Колаға және Исраилдің барлық жағалауларына жіберді, олар жасалған істерді айтып, барлығы жауларына шабуыл жасап, оларды жою үшін аттансын. 5 Мұны естігенде, исраилдіктердің бәрі бір ауыздан шабуыл жасап, оларды Шобайға өлтірді, Иерусалимнен және бүкіл таулы аймақтан келгендер де солай болды (өйткені адамдар оларға не болғанын айтып берді). жауларының қосында) және Ғалад пен Ғалилеядағылар Дамаск пен оның шекарасынан өтіп кеткенше, оларды қатты қырғынмен қуып шықты. 6 Бетулияда тұратындардың қалдықтары Ассур қосынына түсіп, оларды тонап, қатты байып кетті. 7 Соғыстан қайтып келген исраилдіктердің қолында қалғандары болды. Таулар мен жазықтардағы ауылдар мен қалалар көп олжа алды, өйткені халық өте көп еді. 8 Сол кезде бас діни қызметкер Иоаким мен Иерусалимде тұратын Исраил ұрпақтарының көнелері Құдайдың Исраилге көрсеткен игі істерін көріп, Юдитті көріп, оған сәлем беруге келді. 9 Олар оған келгенде, бір ауыздан батасын беріп, оған былай деді: «Сен Иерусалимнің ұлылығысың, сен Исраилдің ұлы даңқысың, сен халқымыздың зор қуанышысың. 10 Осының бәрін сен өз қолыңмен істедің: Исраилге көп жақсылық жасадың, Құдай бұған разы болды: Құдіреті шексіз Жаратқан Ие сені мәңгілікке мадақтайды. Жұрттың бәрі: «Солай болсын!» — деді. 11 Халық отыз күн ішінде қосын тонап кетті. Олар Юдит Холофернеске шатырын, оның барлық табағын, төсек-орындарын, ыдыс-аяқтарын және барлық заттарын берді. Арбаларын дайындап, солардың үстіне қойды. 12 Бүкіл исраилдік әйелдер оны көруге жүгіріп барып, оған батасын берді және оған арнап би биледі. Ол
14- тарау 1 Сонда Джудит оларға былай деді: — Бауырластарым, енді мені тыңдаңдар да, мына басты алып, қабырғаларыңның ең биік жеріне іліп қойыңдар! 2 Таң атқаннан кейін, жер бетіне күн шыққанда, әрқайсысың қару-жарақыңды алып, қаладан әр ержүректі шығыңдар да, оларға қолбасшы етіп қойыңдар. Ассириялықтардың күзетіне қарай далаға түсіңдер; бірақ төмен түспе. 3 Содан кейін олар қару-жарақтарын алып, қостарына кіріп, Ассур әскерінің қолбасшыларын көтеріп, Холоферн шатырына жүгіреді, бірақ оны таба алмайды. сенің алдыңнан қашады. 4 Сондықтан сендер де, Исраилдің жағасында тұратындардың бәрі олардың соңынан қуып, жүріп бара жатқанда оларды талқандайтын боласыңдар. 5 Бірақ мұны істемес бұрын, мені аммондық Ахиор деп атаңдар, сонда ол Исраил үйін жек көріп, оны бізге өлімімен бірге жіберген адамды көріп, білуі үшін. 6 Олар Ахиорды Озия үйінен шақырды. Ол келіп, халық жиналысында бір адамның қолындағы Холоферннің басын көргенде, бетімен жығылып, рухы әлсіреп қалды. 7 Бірақ олар оны қалпына келтіргеннен кейін, ол Джудиттің аяғына жығылып, оған құрметпен қарап: «Яһуданың барлық шатырларында және сенің есіміңді естіген барлық халықтарда сен бақыттысың!» — деді. 8 Енді маған осы күндері істеген істеріңнің бәрін айтып бер. Содан кейін Джудит оған шыққан күннен бастап олармен сөйлескенге дейін не істегенін халықтың арасында айтып берді. 9 Ол сөйлеп болған соң, халық қатты дауыстап айғайлап, өз қаласында шаттыққа бөленді. 10 Ахиор Исраилдің Құдайының істегенінің бәрін көргенде, Құдайға қатты сеніп, сүндетке отырғызды және осы күнге дейін Исраил үйіне қосылды. 11 Таң атқан бойда олар Холоферннің басын қабырғаға іліп қойды да, әрқайсысы қару-жарақтарын алып, таудың бұғаздарына қарай аттанды. 12 Бірақ ассириялықтар оларды көргенде, өздерінің басшыларына, мінберлеріне және әр билеушілеріне хабар жіберді.
48
қолына бұтақтарды алып, қасындағы әйелдерге де берді. 13 Олар оған және онымен бірге болған күңіне зәйтүн гүлінен жасалған гирляндия тағып, ол билеп жатқан бүкіл халықтың алдына шығып, барлық әйелдерді бастап жүрді. олардың аузында.
жібереді. және олар оларды сезініп, мәңгілікке жылайды. 18 Олар Иерусалимге кірген бойда Жаратқан Иеге ғибадат етті. Халық тазарған бойда түгел өртелетін құрбандықтарын, тегін тартуларын және тартуларын ұсынды. 19 Сондай-ақ Джудит Холоферннің халық оған берген барлық заттарын арнап, оның төсегінен алып шыққан шатырды Жаратқан Иеге сыйға берді. 20 Осылайша халық Иерусалимде киелі орынның алдында үш ай тойлауды жалғастырды, ал Юдит олармен бірге болды. 21 Осы уақыттан кейін әркім өз мұрасына қайта оралды, ал Юдит Бетулияға барып, өз меншігінде қалды және өз уақытында бүкіл елде құрметті болды. 22 Көп адамдар оны қалайтын болды, бірақ оның күйеуі Манаса қайтыс болғаннан кейін өмірінің соңына дейін ешкім оны білмеді және өз халқына жиналды. 23 Бірақ ол барған сайын абыройын арттырып, күйеуінің үйінде қартайып, жүз бес жасында күңін босатты. Осылайша ол Бетулияда қайтыс болды, олар оны күйеуі Манасаның үңгіріне жерледі. 24 Исраил үйі оны жеті күн жоқтап, ол өлмес бұрын күйеуі Манасаның ең жақын туыстарына және оның ең жақын туыстарына өз мүлкін таратып берді. 25 Яһудиттің күндерінде де, ол қайтыс болғаннан кейін де көп уақыт өтпей тұрғанда, Исраил ұрпақтарын қорқытқан ешкім болмады.
16- ТАРАУ 1 Сол кезде Юдит бүкіл Исраилде алғыс айтуды айта бастады, ал бүкіл халық оның артынан осы мадақтау әнін шырқады. 2 Ал Джудит былай деді: «Құдайымды дірілмен баста, Раббымды жездемен ән айт, Оған жаңа жыр айт: Оны дәріпте және оның атын шақыр. 3 Өйткені Құдай шайқастарды бұзады, өйткені ол халықтың арасындағы қостар арасында мені қудалағандардың қолынан құтқарды. 4 Ассур солтүстіктен таулардан шықты, ол өзінің он мың әскерімен келді, олардың көптігі тасқынды тоқтатты, ал олардың атты әскерлері төбелерді басып қалды. 5 Ол менің шекарамды өртеп жіберемін, жігіттерімді семсермен өлтіремін, емшектегі балаларды жерге ұрамын, балаларымды олжаға, қыздарымды олжаға айналдырамын деп мақтанды. 6 Бірақ Құдіреті шексіз Жаратқан Ие бір әйелдің қолымен олардың көңілін қалдырды. 7 Өйткені құдіретті жас жігіттерден құлаған жоқ, оны титандықтардың ұлдары да соққыға жыққан жоқ, биік алыптар да соққан жоқ, бірақ Мераридің қызы Юдит оны өзінің сұлулығымен әлсіретіп жіберді. 8 Өйткені ол Исраилде жәбір көргендердің мақтанышы үшін жесірлік киімін шешіп тастап, бетіне жақпа май жағып, шашын шинамен байлады және оны алдау үшін зығыр киімін алды. 9 Оның сандалдары оның көзін ашты, сұлулығы оның санасын тұтқынға алды, ал оның мойынынан фаухия өтті. 10 Оның батылдығынан парсылар шошып кетті, ал мидиялықтар оның қайсарлығынан қорықты. 11 Сонда менің қасіреттерім қуаныштан айғайлады, ал әлсіздерім дауыстап айғайлады. Бірақ олар таң қалды: олар дауыстарын көтерді, бірақ олар құлады. 12 Қыздардың ұлдары оларды тесіп, қашқындардың балаларындай жаралады, олар Жаратқан Иенің шайқасында қырылды. 13 Мен Жаратқан Иеге жаңа ән айтамын: Уа, Тәңірім, сен ұлысың және ұлысың, күштісің және жеңілмейтінсің. 14 Барлық жаратылыстар Саған қызмет етсін, өйткені сен сөйледің, олар жаратылды, сен Рухыңды жібердің, ол оларды жаратты, және сенің дауысыңа ешкім қарсы тұра алмайды. 15 Сенің алдыңда таулар іргесінен сумен бірге қозғалады, тастар балауыздай еріп кетеді, бірақ сен өзіңнен қорқатындарға мейірімдісің. 16 Өйткені құрбандықтың бәрі саған тәтті хош иіс үшін тым аз, ал май түгел өртелетін құрбандығың үшін жеткіліксіз. 17 Менің туыстарыма қарсы шыққан халықтар қасіретке қалады! Құдіреті шексіз Жаратқан Ие қиямет күні олардан кек алады, денелеріне от пен құрт
49
50
Естерге толықтырулар
10 Сосын олар Құдайға жалбарынып жалбарынды, және олардың зары бойынша, кішкентай бұлақ сияқты, үлкен топан су, тіпті көп су болды. 11 Жарық пен күн көтеріліп, кедейлер көтеріліп, даңқтыларды жалмады. 12 Осы түсін көрген және Құдайдың не істеуге бел байлағанын көрген Мардохай ояу болғанда, бұл түсін есінде сақтады және түнге дейін оны білгісі келді.
10-ТАРАУ
12-тарау
4 Мардохай: — Бұны Құдай істеді, — деді. 5 Өйткені мен осы істерге қатысты көрген түсімді есіме түсірдім, бірақ оның ешқайсысы орындалмай қалған жоқ. 6 Кішкене бұлақ өзенге айналды, жарық, күн және мол су болды: бұл өзен Естер, оны патша үйленіп, патшайым етіп тағайындады. 7 Ал екі айдаһар — мен және Аман. 8 Ал халықтар яһудилердің атын жою үшін жиналды. 9 Менің халқым — Құдайға жалбарынып, құтқарылған осы Исраил, өйткені Жаратқан Ие өз халқын құтқарды, Жаратқан Ие бізді осы зұлымдықтардың барлығынан құтқарды және Құдай басқа ұлттардың арасында болмаған кереметтер мен кереметтер жасады. 10 Сондықтан ол екі жеребе қойды: бірін Құдай халқы үшін, екіншісін барлық басқа ұлт адамдары үшін. 11 Осы екі жеребе бүкіл халықтар арасында Құдайдың алдында, сағат, уақыт және сот күні келді. 12 Осылайша Құдай өз халқын есіне алып, мұрасын ақтады. 13 Сондықтан бұл күндер олар үшін Адар айының он төртінші және он бесінші күндері, оның халқының арасында ұрпақтар бойына Құдай алдында жиналыс, қуаныш және шаттықпен өтеді.
1 Мардохай патшаның екі уәзірі және сарай күзетшілері Габата мен Таррамен бірге аулада демалды. 2 Ол олардың айла-амалдарын естіп, олардың мақсатын анықтады және олардың Артексеркс патшаға қолын созғалы жатқанын білді. Осылайша ол олардың патшасын куәландырды. 3 Патша екі уәзірді тексерді де, олар мойындаған соң, тұншықтырып өлтірілді. 4 Патша бұл туралы жазып қалдырды, Мардохай да жазды. 5 Патша Мардохайға сарайда қызмет етуді бұйырды да, сол үшін марапаттады. 6 Алайда патшаның алдында үлкен құрметке ие болған Агагтық Амадат ұлы Аман патшаның екі уәзірі үшін Мардохай мен оның халқын қорқытпақ болды. 13-тарау 1 Хаттардың көшірмесі мынадай еді: Ұлы патша Артексеркс Үндістаннан Эфиопияға дейінгі жүз жеті жиырма облыстағы өзіне бағынышты әміршілер мен әміршілерге осыны жазып отыр. 2 Осыдан кейін мен көптеген халықтардың билеушісі болдым және бүкіл әлемге үстемдік еттім, өз билігімді мойындамадым, бірақ өзімді әрқашан әділдік пен жұмсақтықпен алып жүрдім, мен өзімнің бағыныштыларымды үнемі тыныш өмірде орналастыруды және өз патшалығымды бейбітшілікке және барлық адамдар үшін тыныштықты жаңарту үшін ең шеткі жағалауларға өтуге ашық етуді мақсат еттім. 3 Мен кеңесшілерімнен мұның қалай жүзеге асатынын сұрағанымда, біздің арамызда даналығымен ерекшеленетін және өзінің тұрақты ізгі ниеті мен берік адалдығы үшін мақұлданған және патшалықта екінші орынға ие болған Аман. 4 Дүние жүзіндегі барлық халықтарда барлық халықтарға қайшы келетін заңдары бар және патшалардың өсиеттерін үнемі менсінбейтін белгілі бір зұлым халықтың шашыраңқы екендігі бізге мәлім болды, сондықтан біздің патшалықтарымызды біріктіру, біз құрметпен ойластырғандықтан, алға жылжи алмайды. 5 Осыған қарап, біз тек осы халықтың үнемі барлық адамдарға қарсы тұратынын, заңдарының біртүрлі тәсілімен ерекшеленетінін және біздің мемлекетімізге зұлымдық жасайтынын және патшалығымыз берік орнамауы үшін қолдан келгеннің бәрін істеп жатқанын түсінеміз. 6 Сондықтан осы жылдың он екінші Адар айының он төртінші күні істерді басқаруға тағайындалған және жанымызда тұрған Аманның жазбаша түрде хабарлағандарының барлығы әйелдері мен
11-тарау 1 Птолемей мен Клеопатра патшалығының төртінші жылында өзін діни қызметкер әрі леуілікпін дейтін Досифей мен оның ұлы Птолейм Пхуримнің хатын әкелді, олар бұл хатты Иерусалимдегі Птолемейдің ұлы Лисимах түсіндірді. 2 Ұлы Артексеркстің патшалық құрған екінші жылы, нисан айының бірінші күні Бунямин руынан шыққан Кисайдың ұлы, Семейдің немересі Жайыр ұлы Мардохай түс көрді. 3 Ол яһуди болған және Суса қаласында тұратын, патша сарайында қызметші болған ұлы адам. 4 Ол сондай-ақ Бабыл патшасы Набуходоносор Яһудея патшасы Ехониямен бірге Иерусалимнен алып кеткен тұтқындардың бірі болды. және бұл оның арманы болды: 5 Қараңдаршы, елде күн күркіреп, жер сілкінісі мен дүрбелең болып жатқан айғай-шу. 6 Міне, екі үлкен айдаһар соғысуға дайындалып шықты, олардың айқайы қатты болды. 7 Олардың айқайына барлық халықтар әділ адамдарға қарсы соғысу үшін соғысуға дайындалды. 8 Міне, жер бетінде қараңғылық пен қараңғылық, қайғы-қасірет пен қайғы-қасірет, қайғы-қасірет пен үлкен толқу болатын күн. 9 Бүкіл әділ халық өз зұлымдықтарынан қорқып, үрейленді және жойылуға дайын болды.
51
Естерге толықтырулар
балаларымен жауларының семсерінен еш аяусыз және аяусыз жойылсын деп бұйырдық. 7 Ежелгі және қазір де арам ниеттілер бір күнде зорлық-зомбылықпен қабірге кіре алады, және осылайша, біздің істерімізді қиыншылықсыз жақсы реттейді. 8 Мардохай Жаратқан Иенің барлық істері туралы ойланып, оған дұға етті: 9 «Уа, Жаратқан Ие, Құдіреті шексіз Патша Ием, өйткені бүкіл дүние сенің қолыңда, ал егер Сен Исраилді құтқаруға тағайындасаң, Саған қарсы ешкім жоқ. 10 Өйткені сен аспан мен жерді және аспан астындағы барлық кереметтерді жараттың. 11 Сен барлық нәрсенің Иесісің, және саған қарсы тұра алатын ешкім жоқ, ол — Иеміз. 12 Сен бәрін білесің, Ием, мен Аманға менсінбеу де, менсінбеу де, даңққа бөлену үшін де емес екенін білесің. 13 Өйткені мен Исраилді құтқару үшін оның табанынан сүйсем деген ізгі ниетпен қанағаттанар едім. 14 Бірақ мен мұны Құдайдың ұлылығынан адамның даңқын жоғары қоймау үшін істедім: Уа, Құдай, мен Саған басқа ешкімге ғибадат етпеймін және мұны мақтаншақтықпен істемеймін. 15 Ал енді, уа, Құдай Ием әрі Патша, өз халқыңды аяй гөр! иә, олар әу бастан саған тиесілі мұраны жойғысы келеді. 16 Өзің үшін Мысырдан аманат етіп алған үлесіңді менсінбе. 17 Дұғамды тыңда және Өз мұраңа рақым ет. Қайғымызды қуанышқа айналдыр, біз өмір сүреміз, Уа, Ием, Сенің есіміңді мадақтап, Сені мадақтайтындардың аузын құртпа, Уа, Ием. 18 Бүкіл Исраил халқы да Жаратқан Иеге бар ынтасымен жалбарынды, өйткені олардың өлімі көз алдында болды.
9 Олар сенің аузыңмен белгілеген нәрсені жойып, мұраларыңды құртып, сені мадақтайтындардың аузын жауып, үйің мен құрбандық ошағыңның даңқын өшіреді. 10 Пұттарды мадақтау үшін және тән патшасын мәңгілікке мадақтау үшін халықтардың аузын ашыңдар. 11 Уа, Ием, таяғыңды еш нәрсеге берме, олар біздің құлағанымызға күлмесін. бірақ олардың айласын өздеріне бұрып, бізге қарсы осыны бастаған оны үлгі етіңдер. 12 Уа, Жаратқан Ие, есіңде болсын, азап шеккенде өзіңді таныт және маған батылдық бер, уа, халықтардың Патшасы және барлық күштердің Иесі. 13 Арыстанның алдында менің аузымда көркем сөз айт: оның жүрегін бізге қарсы соғысқанды жек көру үшін бұр, сонда оның да, оған ұқсайтындардың бәрі жойылады. 14 Бірақ бізді өз қолыңмен құтқарып, қаңырап қалған, сенен басқа көмекші жоқ маған көмектес. 15 Уа, Ием, Сен бәрін білесің! Сен менің әділетсіздердің даңқын жек көретінімді, сүндеттелмегендердің және барлық ұлттардың төсегінен жиренетінімді білесің. 16 Сен менің қажеттілігімді білесің, өйткені мен өзімді көрсететін күндерімде басымда болатын жоғары байлығымның белгісін жек көремін және оны етеккір шүберек ретінде жек көремін және оны жалғыз болған кезде кимейтінмін. 17 Сол күңіңіз Аманның дастарханынан тамақ жемегенін, мен патшаның мейрамын онша құрметтемегенімді және сусындық тартудың шарапын да ішпегенімді. 18 Уа, Ыбырайымның Құдайы Жаратқан Ие, мен осы жерге келген күннен бері күңің де қуанған жоқ. 19 Уа, бәрінен де құдіреті күшті Құдай!
14-тарау
1 Үшінші күні дұғасын аяқтаған соң, ол аза тұтатын киімін шешіп, керемет киімін киді. 2 Ол барлық нәрсенің Бақылаушысы әрі Құтқарушы Құдайға жалбарынып, сән-салтанатымен безендіріліп, екі күңді ертіп алды. 3 Ол өзін жеңіл көтеріп жүргендей сүйенді. 4 Екіншісі пойызын көтеріп, соңынан ерді. 5 Оның сұлулығының арқасында ол қызыл түсті, және оның жүзі көңілді және өте мейірімді болды, бірақ оның жүрегі қорқыныштан сыздады. 6 Содан кейін ол барлық есіктерден өтіп, патша тағында отырған патшаның алдына тұрды, ол оның алтын мен асыл тастармен жарқыраған барлық салтанатты киімдерін киген. және ол өте қорқынышты болды. 7 Сонда ол ұлылықпен жарқыраған жүзін көтеріп, оған қатты қарады: патшайым құлап, бозарып, есінен танып қалды және оның алдында келе жатқан күңнің басына тағзым етті. 8 Содан кейін Құдай патшаның рухын жұмсақтыққа өзгертті, ол қорқып тағынан секіріп түсіп, оны құшағына алды, бірақ ол қайтадан өзіне келіп, оны сүйіспеншілікке толы сөздермен жұбатып, оған былай деді:
15-тарау
1 Естер патшайым да өлімнен қорқып, Иемізге жүгінді: 2 Ол өзінің керемет киімін шешіп, қасірет пен қайғықасіреттің киімін киіп, қымбат жақпа майдың орнына басын күл мен тезекпен жауып, денесін қатты төмен түсірді және оның барлық қуаныш жерлерін жыртылған шашымен толтырды. 3 Ол Исраилдің Құдайы Жаратқан Иеге жалбарынып: «Уа, Ием, Сен біздің Патшамызсың! 4 Өйткені қауіп менің қолымда. 5 Уа, Жаратқан Ие, Исраилді бүкіл халықтың арасынан, ал біздің ата-бабаларымыздан бұрынғы атабабаларымыздан мәңгілік мұра етіп алғаныңды және сен оларға уәде еткеннің бәрін орындадың деп жас кезімнен өз руымның руында естідім. 6 Енді біз сенің алдыңда күнә жасадық, сондықтан сен бізді жауларымыздың қолына тапсырдың. 7 Өйткені біз олардың тәңірлеріне табындық: Уа, Ием, сен әділсің. 8 Алайда біздің тұтқындықта жүргеніміз оларды қанағаттандырмайды, бірақ олар өздерінің пұттарымен қолдарын ұрды.
52
Естерге толықтырулар
9 Естер, не болды? Мен сенің ағаңмын, көңілді бол: 10 Біздің өсиетіміз жалпы болса да, сен өлмейсің: жақында! 11 Осылайша ол алтын таяғын көтеріп, оның мойнына қойды. 12 Сосын оны құшақтап: — Маған сөйле! 13 Сонда ол оған былай деді: «Мырза, мен сізді Құдайдың періштесі ретінде көрдім және сенің ұлылығыңнан қорқып, жүрегім мазасызданды. 14 Өйткені сен ғажайыпсың, ием, сенің жүзің рақымға толы. 15 Ол сөйлеп жатқанда, есінен танып құлап қалды. 16 Патшаның мазасы қашып, барлық қызметшілері оны жұбатты.
14 Осы арқылы ол парсылар патшалығын македониялықтарға аударатын біздің достарымыздан айырылды деп ойлады. 15 Бірақ біз мына зұлым бейшара мүлде құрдымға жіберген яһудилердің зұлымдық жасаушылар емес, ең әділ заңдармен өмір сүретінін көреміз. 16 Сондай-ақ олар патшалықты бізге де, біздің атабабаларымызға да керемет түрде бұйырған ең жоғары және ең құдіретті тірі Құдайдың балалары болды. 17 Сондықтан Амадата ұлы Аманның сендерге жіберген хаттарын орындамағандарың дұрыс. 18 Осының жұмысшысы болған адам бүкіл отбасымен Сузаның қақпасының алдында дарға ілінді: бәрін билеуші Құдай, оның шөліне қарай тез арада кек алатын. 19 Сондықтан яһудилер өз заңдарына сай еркін өмір сүруі үшін осы хаттың көшірмесін барлық жерде жариялаңдар. 20 Адар айының он екінші күні, он үшінші күні болса да, олар қасірет шеккенде олардан кек алуы үшін оларға көмектесіңдер. 21 Өйткені Құдіреті шексіз Құдай таңдалған адамдар өлетін күні оларға қуаныш сыйлады. 22 Сондықтан салтанатты мейрамдарыңыздың арасында оны барлық мерекелермен бірге жоғары күн ретінде өткізіңіз. 23 Қазір де, болашақта да біздер де, зардап шеккен парсылар да аман болуы үшін; бірақ бізге қарсы қастандық жасайтындарға жойылу ескерткіші. 24 Сондықтан осыны істемейтін кез келген қала мен ел от пен семсермен аяусыз жойылып, адамдар үшін жолсыз ғана емес, сонымен бірге жабайы аңдар мен құстар үшін де мәңгілік жек көретін болады.
16-ТАРАУ 1 Ұлы патша Артексеркс Үндістаннан Эфиопияға дейінгі жүз жеті жиырма провинцияның әміршілері мен әміршілеріне және біздің барлық адал азаматтарымызға сәлем жолдады. 2 Көбісі, рақымды әміршілерінің үлкен сый-құрметіне көбірек ие болған сайын, олар соғұрлым мақтанады, 3 Қол астындағыларымызды ғана ренжітпеуге тырысыңдар, бірақ молшылыққа шыдамай, оларға жақсылық жасайтындарға да қарсы әрекет етіңдер. 4 Адамдардың ризашылығын ғана алып тастап қана қоймай, сонымен бірге азғындардың даңқты сөздерімен көтерілген, олар ешқашан жақсы болмаған, олар Құдайдың әділдігінен қашуды ойлайды, барлық нәрсені көріп, жамандықты жек көреді. 5 Көбінесе достарының істерін басқаруға сеніп тапсырылғандардың әділ сөздері билік басындағылардың көбін жазықсыз қанның төгілуіне әкеліп соқтырды және оларды жазылмайтын апаттарға орап тастады. 6 Өздерінің азғын мінез-құлқының жалғандығы мен алдауымен әміршілердің кінәсіздігі мен ізгілігін алдау. 7 Енді, біз айтқанымыздай, билікке лайық емес адамдардың індетті мінез-құлқы арқылы соңғы кездері зұлымдық жасалғанын іздестірсеңіз, ежелгі тарихтан емес, мұны көре аласыз. 8 Патшалығымыз тыныш және барлық адамдар үшін тыныш болуы үшін, біз алдағы уақытты күтуіміз керек. 9 Біздің мақсатымызды өзгерту арқылы және әрқашан бірдей көзқараспен айқын көрінетін нәрселерді бағалау арқылы. 10 Амадата ұлы, македониялық Аман, шынында да, парсы қанынан шыққан бөтен, біздің ізгілігімізден алшақ және бізді бөтен адамдай қабылдады. 11 Осы уақытқа дейін біз әрбір халыққа көрсеткен ықыласына ие болдық, өйткені ол біздің әкеміз деп аталды және патшадан кейінгі барлық адамдар үнемі құрметке ие болды. 12 Бірақ ол өзінің үлкен абыройын көтермей, бізді патшалығымыз бен өмірімізден айыруға кірісті. 13 Бізді де, біздің өмірімізді құтқарып, игілігімізді ұдайы қамтамасыз етіп отырған Мардохайды да, патшалығымызға үлес қосқан мінсіз Естерді де, бүкіл халқымен бірге сан алуан айла-шарғылар арқылы жойылуды көздеді.
53
54
бөлім 1
3 Ол сөніп, денеміз күлге айналады, ал рухымыз жұмсақ ауадай жоғалады. 4 Біздің есіміміз уақыт өте ұмытылады, және ешкім біздің істерімізді еске алмайды, және біздің өміріміз бұлттың ізі сияқты өтеді және бұлттың сәулелерімен жойылған тұман сияқты таралады. күн, және оның жылуын жеңу. 5 Өйткені біздің заманымыз өшетін көлеңке. Біздің ақырымыздан кейін қайтып оралу мүмкін емес, өйткені ол тығыз жабылған, сондықтан ешкім қайта оралмайды. 6 Ендеше, бар жақсылықтан ләззат алайық және жаратылыстарды жастық шақтағыдай тез пайдаланаық. 7 Қымбат шарап пен майларға тойайық, Көктемнің бірде-бір гүлі жанымыздан өтпесін. 8 Раушан бүршіктері қурап кетпей тұрып, өзімізге тәж киейік. 9 Ешқайсымыз өз еркімізден бас тартпайық, әр жерде қуанышымыздың белгісін қалдырайық, өйткені бұл біздің үлесіміз, ал бізге несібеміз мынау. 10 Әділ кедейді қыспаққа алайық, жесірді аямайық, қарттардың көне ақ шаштарын сыйламайық. 11 Біздің күшіміз әділдік заңы болсын, өйткені әлсіздің құны жоқ. 12 Сондықтан әділдерді күтейік. өйткені ол біздің кезегіміз емес және ол біздің істерімізге қайшы келеді: ол бізді заңға қайшы әрекетімізбен қорлап, біздің білімімізді бұзуымызға қарсылық білдіреді. 13 Ол Құдайды танып-білемін деп, өзін Жаратқан Иенің баласы деп атайды. 14 Ол біздің ойларымызды әшкерелеу үшін жаратылған. 15 Ол бізге тіпті қайғылы, өйткені оның өмірі басқа адамдарға ұқсамайды, оның жолдары басқаша. 16 Біз оны жалған деп бағалаймыз: ол біздің жолымыздан арамдық сияқты аулақ болады, ол әділдердің ақыры батаға ие болады деп жариялайды, Құдай оның әкесі деп мақтанады. 17 Оның сөздері рас па, соны көрейік, ақыры не болатынын дәлелдеп көрейік. 18 Егер әділ адам Құдайдың ұлы болса, ол оған көмектесіп, оны жауларының қолынан құтқарады. 19 Оның момындығын біліп, шыдамдылығын сынау үшін оны қатыгездікпен және азаппен тексерейік. 20 Оны масқара өліммен соттайық, өйткені ол өз сөзімен құрметке ие болады. 21 Олар осындай нәрселерді ойлап, алданып қалды, өйткені олардың зұлымдығы соқыр етіп қойды. 22 Құдайдың құпияларына келер болсақ, олар оларды білмеді: олар әділдіктің ақысын күтпеді және мінсіз жандар үшін сый күтпеді.
1 Әділдікті сүйіңдер, жер бетіндегі төрешілер: Жаратқан Иені жақсылықпен (жүрекпен) ойлаңдар және Оны қарапайым жүрекпен іздеңдер. 2 Өйткені ол өзін сынамайтындардан табылады. және оған сенбейтіндерге өзін көрсетеді. 3 Өйткені теріс ойлар Құдайдан бөлек, Оның құдіреті сыналғанда, дана еместерді әшкерелейді. 4 Зұлым жанға даналық кірмейді. күнәға бағынатын денеде тұрмаңыз. 5 Тәрбиенің киелі рухы алдаудан қашып, түсініксіз ойлардан арылтады және әділетсіздік кірген кезде тұрақтамайды. 6 Өйткені даналық — сүйіспеншілік рухы; Құдайға тіл тигізген адамды ақтамайды, өйткені Құдай оның тізгінін куәгер, оның жүрегін шынайы көруші және тілін естуші. 7 Өйткені Жаратқан Иенің Рухы дүниені толтырады, ал барлық нәрсені қамтитын нәрсе дауысты біледі. 8 Сондықтан да әділетсіз сөйлейтін адам жасырына алмайды, жазалайтын кек оның жанынан өтпейді. 9 Өйткені Құдайсыздың ақыл-кеңесі тексеріледі, Оның сөздерінің үні Жаратқан Иеге зұлым істерінің көрінісі үшін келеді. 10 Себебі қызғаныштың құлағы бәрін естиді, ал күңкілдердің шуы жасырын емес. 11 Сондықтан пайдасыз күңкілдеуден сақ болыңдар; Тіліңді ғайбаттаудан тый, өйткені ешбір құпия сөз жоқ. 12 Өміріңнің қателігінен өлімді іздеме, Өз қолыңның істерімен өз-өзіңе қиянат жасама. 13 Өйткені Құдай өлімді жаратқан жоқ, тірілердің жойылуын да ұнатпайды. 14 Өйткені Ол барлық нәрселерді өмір сүруі үшін жаратты. Осы дүниенің ұрпақтары сау болды. Оларда жойылатын у да, жер бетіндегі өлім патшалығы да жоқ. 15 (Өйткені әділдік өлмейді) 16 Бірақ құдайсыз адамдар өз істерімен және сөздерімен оны өздеріне шақырды, өйткені олар оны дос боламын деп ойлаған кезде, олар ештеңеге қиянат жасады және онымен келісім жасады, өйткені олар оған қатысуға лайық. бөлім 2 1 Құдайсыз адамдар өз-өзімен пікірлесіп, бірақ дұрыс емес: «Біздің өміріміз қысқа әрі жалықтырады, және адам өлімінен құтылу мүмкін емес, сондай-ақ қабірден қайтып оралғаны белгілі болған жоқ», - дейді. 2 Өйткені біз өмірге шытырман оқиғаға тап болдық, әрі біз ешқашан болмағандай боламыз, өйткені танауымыздағы тыныс түтін сияқты және жүрегіміздің ұшқыны сияқты.
55
бөлім 4
23 Өйткені Құдай адамды өлмейтін етіп жаратып, оны өзінің мәңгілік бейнесі етіп жаратты. 24 Әйтсе де ібілістің қызғанышының арқасында дүниеге өлім келді, ал оның жағын ұстайтындар оны табады.
1 Баласыз, ізгілікке ие болған жақсы, өйткені оның естелігі мәңгілік, өйткені ол Құдайға да, адамдарға да белгілі. 2 Ол болған кезде, адамдар үлгі алады; және ол кеткенде, олар оны қалайды: ол тәж киіп, мәңгілік жеңіске жетеді, жеңіске қол жеткізіп, кіршіксіз марапаттарға ұмтылады. 3 Бірақ құдайсыздардың көбейіп келе жатқан ұрпағы өсіп-өнбейді, бейбақ тайғақтарынан терең тамыр алмайды, әрі берік негіз қаламайды. 4 Өйткені олар біраз уақытқа дейін бұтақтарда гүлдейді; Соған қарамастан олар желмен шайқалады, желдің күшімен тамыры жойылады. 5 Кемелсіз бұтақтар үзіледі, жемістері жарамсыз, жеуге піспейді, иә, бекер. 6 Өйткені заңсыз төсектен туған балалар сотта ата-анасына қарсы зұлымдықтың куәгері болады. 7 Әділдерге өлім тосқауыл қойылса да, ол тыныштықта болады. 8 Өйткені құрметті жас ұзақтықпен есептелмейді, не жылдармен өлшенбейді. 9 Бірақ даналық – адамның ағарған шашы, дақсыз өмір – кәрілік. 10 Ол Құдайға ұнады және Оның сүйіктісі болды, сондықтан ол күнәкарлардың арасында өмір сүрді. 11 Иә, зұлымдық оның түсінігін өзгертпесін немесе оның жанын алдамас үшін, ол тез арада жойылды. 12 Себебі тентектіктің сиқыры адал нәрселерді жасырады. ал кәусарлық қарапайым сананы бұзады. 13 Ол аз уақытта кемелді болып, ұзақ уақыт орындады: 14 Оның жаны Жаратқан Иеге ұнады, сондықтан ол оны зұлымдардың арасынан алып тастауға асықты. 15 Мұны халық көрді, бірақ түсінбеді, сондай-ақ оның рақымы мен мейірімінің қасиеттілеріне тән екенін және Өзінің таңдағандарын құрметтейтінін өз ойларына да қоймады. 16 Осылайша өлі әділ адам тірілерді айыптайды. және көп ұзамай жетілген жастық, әділетсіздердің ұзақ жылдар мен кәрілік шағы. 17 Өйткені олар данышпанның ақырын көреді және Құдайдың өз кеңесінде ол туралы не бұйырғанын және Жаратқан Иенің оны не үшін қауіпсіз еткенін түсінбейді. 18 Олар оны көріп, жек көреді. Бірақ Құдай оларды мазақ етіп күледі, ал олар бұдан былай өлілердің арасында мәңгілік масқара және масқара болады. 19 Өйткені ол оларды жыртып, құлатады, олар тілсіз қалады. Ол оларды іргетастан шайқайды; Олар қирап, қайғы-қасіретке ұшырайды. және олардың ескерткіші жойылады.
бөлім 3 1 Ал әділдердің жаны Құдайдың қолында, оларға ешбір азап болмайды. 2 Даналардың көз алдында олар өлетіндей көрінді, ал олардың кетуі қайғы-қасіретпен есептелді. 3 Олар бізден жойылады, бірақ олар тыныштықта. 4 Өйткені олар адамдардың көзінше жазаланса да, олардың үміттері өлмейтіндікке толы. 5 Олар аздап жазаланған болса, олар үлкен марапатқа ие болады, өйткені Құдай оларды сынап, Өзіне лайықты деп тапты. 6 Оларды пештегі алтындай сынап көрді де, түгел өртелетін құрбандық ретінде қабылдады. 7 Келген кезде олар жарқырап, сабанның арасында ұшқындардай жүгіреді. 8 Олар халықтарды соттайды, халықты билейді, ал олардың Иесі мәңгілік билік жүргізеді. 9 Оған сенім артқандар ақиқатты түсінеді, сүйіспеншілікке толы адалдар Онымен бірге болады, өйткені Оның киелілеріне рақым мен мейірім берілген, Ол таңдағандарына қамқорлық жасайды. 10 Ал әділдерді елемей, Жаратқан Иені тастап кеткен құдайсыздар өз қиялдары бойынша жазаланады. 11 Өйткені даналық пен тәрбиені менсінбейтін адам бейшара, ал үміті бос, еңбектері жеміссіз, істері пайдасыз. 12 Олардың әйелдері ақымақ, балалары зұлым. 13 Олардың ұрпақтары қарғысқа ұшырайды. Сондықтан күнәкар төсек жайын білмейтін, кіршіксіз бедеу бақытты! 14 Өз қолдарымен Құдайға қарсы ешбір зұлымдық жасамаған және зұлымдық ойламаған уәзір бақытты, өйткені оған ерекше сенім сыйы және Жаратқан Иенің ғибадатханасында оның санасына ұнайтын мұра беріледі. 15 Өйткені ізгі еңбектің жемісі даңқты, даналықтың тамыры ешқашан өшпейді. 16 Некесіздердің балалары кемелдікке жете алмайды, ал әділетсіз төсектің тұқымы жойылады. 17 Өйткені олар ұзақ өмір сүрсе де, олар ешкімге есептелмейді, ал олардың соңғы жасы абыройсыз болады. 18 Немесе олар тез өлсе, сынақ күні оларда үміт те, жұбаныш та болмайды. 19 Өйткені әділетсіз ұрпақтың ақыры сұмдық.
56
20 Олар өз күнәлары туралы есеп бергенде, олар қорқып келеді, және өздерінің заңсыздықтары оларды көз алдында сендіреді.
17 Ол өзінің қызғанышын толық қару-жараққа айналдырады, ал жауларынан кек алу үшін жаратылысты қаруына айналдырады. 18 Ол әділдікті төсбелгі етіп киеді, дулыға орнына шынайы үкім киеді. 19 Ол киелілікті жеңілмейтін қалқан етіп алады. 20 Оның қатты қаһары семсердей қайрап, дүние онымен бірге ақылсыздарға қарсы соғысады. 21 Сонда оң жаққа бағытталған найзағайлар сыртқа шығады. Жақсы тартылған садақ сияқты бұлттардан белгіге ұшады. 22 Қаһарға толы бұршақтар тас садақтан лақтырылып, теңіз суы оларға қарсы қозып, су тасқыны оларды жауыздықпен суға батырады. 23 Иә, оларға қарсы күшті жел тұрып, оларды дауыл сияқты ұшырып әкетеді: осылайша зұлымдық бүкіл жерді қиратады, ал зұлымдық күштілердің тағын құлатады.
бөлім 5 1 Сонда әділ адам өзін азаптағандардың алдында асқан батылдықпен тұрып, еңбектері үшін есеп бермейді. 2 Олар мұны көргенде, қатты үрейленіп, Оның құтқаруының өздері іздегеннен де тым ерекше екеніне таң қалады. 3 Олар өкініп, жан күйзелісінен ыңыранып, іштей: «Бұл біз кейде мазақ ететін және қорлайтын мақалды осы еді» дейтін болады. 4 Біз ақымақтар оның өмірін ессіз деп санадық, Оның соңы абыройсыз болды. 5 Ол Құдайдың балаларының арасында қалай саналды, ал оның тағдыры қасиеттілердің арасында болды! 6 Сондықтан біз ақиқат жолынан адасты, ал бізге әділдіктің нұры түскен жоқ, әділдіктің күні бізге көтерілмеді. 7 Біз зұлымдық пен жойылу жолында шаршадық: иә, біз жол жоқ шөлдерден өттік, бірақ Жаратқан Иенің жолына келетін болсақ, біз оны білмедік. 8 Тәкаппарлықтың бізге не пайдасы бар? немесе біздің мақтанышымыз бізге қандай жақсылық әкелді? 9 Осының бәрі көлеңкедей, асығыс келе жатқан бағанадай өтіп кетті. 10 Су толқындарының үстінен өтіп бара жатқан кеме сияқты, ол өтіп бара жатқанда оның ізі де, толқындағы кильдің жолы да табылмайды. 11 Немесе құс ауада ұшып өткенде, оның жолының белгісі табылмайды, бірақ оның қанаттарымен соғылған және олардың қатты шуы мен қозғалысымен бөлінген жеңіл ауа өтеді, Содан кейін оның қайда кеткені туралы ешқандай белгі табылмайды; 12 Немесе жебе белгіге тигенде, ол ауаны екіге бөледі де, ол бірден қайтадан жиналып, оның қай жерден өткенін адам біле алмайды. 13 Сол сияқты біз де туыла салысымен, ақырзаманға жақындай бастадық, бірақ көрсетер ізгілік белгісі болмады. бірақ өзіміздің зұлымдығымызбен жедік. 14 Құдайсыздың үміті желмен ұшып кеткен шаң сияқты. боран айдаған жұқа көбік сияқты; дауылмен бір-екі жерге таралып, бір күн қалған қонақты еске алған түтін сияқты. 15 Ал әділдер мәңгі өмір сүреді; Олардың сыйы да Жаратқан Иеде, ал оларға қамқорлық бәрінен де Тағалада. 16 Сондықтан олар Жаратқан Иенің қолынан керемет патшалық пен әдемі тәж алады, өйткені Ол оларды оң қолымен жауып, қолымен қорғайды.
бөлім 6 1 Сондықтан, уа, патшалар, тыңдаңдар және түсініңдер! Үйреніңдер, жердің шеткі төрешілері. 2 Халықты билеушілері, құлақ салыңдар, көп ұлттарды мадақтаңдар. 3 Өйткені істеріңді сынап, ақыл-кеңестеріңді зерттейтін Жаратқан Ие сендерге күш пен билікті берген. 4 Өйткені оның Патшалығының қызметшілері бола тұра, сендер дұрыс үкім шығармадыңдар, заңның талаптарын орындамадыңдар және Құдайдың кеңесімен жүрмедіңдер. 5 Ол сендерге қорқынышты әрі тез келеді, өйткені биікте жүргендерге қатаң үкім шығады. 6 Мейірімділік ең нашарларды кешіреді, ал мықтылар қатты азапталады. 7 Өйткені бәрінің Иесі ешкімнің болмысынан қорықпайды, ешкімнің ұлылығынан қорықпайды, өйткені ол кішіні де, үлкенді де жаратты және бәріне бірдей қамқорлық жасайды. 8 Ал мықтыларға ауыр сынақ келеді. 9 Сондықтан, уа, патшалар, мен сендерге даналық үйреніп, адаспауларың үшін айтамын. 10 Киелілікті киелі ұстайтындар киелі болып есептеледі, ал мұны білгендер не жауап беретінін табады. 11 Сондықтан сөздерімді жақсы көріңдер; оларды қаласаңдар, сонда сендер нұсқау аласыңдар. 12 Даналықтың даңқы асқақ, ешқашан өшпейді: Иә, ол өзін жақсы көретіндерге оңай көрінеді, және оны іздейтіндерден табылды. 13 Ол өзін қалайтындарға кедергі жасап, алдымен өзін танытады. 14 Оны ерте іздеген адам ауыр азапқа ұшырамайды, өйткені ол оның есік алдында отырғанын көреді.
57
15 Сондықтан ол туралы ойлау даналықтың кемелділігі болып табылады, ал оған қамқорлық танытқан адам тез арада қамқорлықсыз қалады. 16 Өйткені ол өзіне лайық адамдарды іздейді, жолдармен оларға жақсылық көрсетеді және олармен әр ойда кездеседі. 17 Өйткені оның нағыз бастауы — жөнге салуға ұмтылу; ал тәртіптің қамы – махаббат; 18 Ал сүйіспеншілік оның заңдарын сақтау; және оның заңдарына құлақ асу – бүлінбеуге кепілдік; 19 Ал шірік бізді Құдайға жақындатады. 20 Сондықтан даналыққа деген құштарлық патшалыққа әкеледі. 21 Уа, халық патшалары, тақ пен таяққа ләззат алсаңдар, мәңгілік билік етулерің үшін даналықты құрметтеңдер. 22 Даналыққа, оның не екенін және оның қалай пайда болғанына келетін болсақ, мен сендерге айтамын және сендерден жұмбақ жасырмаймын: оны туылғаннан бастап іздеп, ол туралы білімді жарыққа шығарамын және шындықты айналып өтпейді. 23 Мен де қызғанышпен бармаймын. Өйткені ондай адамның даналықпен байланысы болмайды. 24 Даналардың көптігі – дүниенің игілігі, ал дана патша – халықтың тірегі. 25 Сондықтан менің сөздерім арқылы тәлім алыңдар, сонда ол сендерге жақсылық жасайды.
11 Онымен бірге маған барлық жақсылық келді, Оның қолында сансыз байлық. 12 Мен олардың бәріне қуандым, өйткені олардың алдында даналық бар, бірақ мен оның олардың анасы екенін білмедім. 13 Мен ұқыптылықпен үйрендім, онымен ашық сөйлесемін: оның байлығын жасырмаймын. 14 Өйткені ол – адамдар үшін ешқашан сарқылмайтын қазына; оны пайдаланатындар Құдайдың достары болып, білімнің арқасында келетін сыйларға ие болады. 15 Құдай маған қалағандай сөйлеуді және маған берілген нәрселерге сай бала көтеруді берді. 16 Өйткені біз де, сөзіміз де Оның қолында. Сондай-ақ барлық даналық пен шеберлікті білу. 17 Өйткені ол маған дүниенің қалай жаратылғанын және элементтердің әрекетін білу үшін белгілі бір білім берді. 18 Заманның басталуы, аяқталуы және ортасы: күннің айналуының өзгеруі және жыл мезгілдерінің ауысуы. 19 Жылдардың айналымдары мен жұлдыздардың орналасуы: 20 Тірі жаратылыстардың табиғаты, жабайы аңдардың қаһары: желдің зорлығы және адамдардың ой-пікірлері: өсімдіктердің алуан түрлілігі мен тамырлардың қасиеттері: 21 Мен жасырын немесе ашық нәрсенің бәрін білемін. 22 Өйткені барлық нәрсенің жұмысшысы болып табылатын даналық мені үйретті: Оның бойында киелі, жалғыз, жан-жақты, нәзік, жанды, таза, кіршіксіз, таза, ренжітпейтін, жақсылықты сүйетін ақылды рух бар. жылдам, рұқсат етілмейтін, жақсылық жасауға дайын, 23 Адамға мейірімді, табанды, сенімді, қамқорлықсыз, барлық күшке ие, барлық нәрсені бақылайтын және барлық ақыл-парасаттарды, таза және өте нәзік рухтарды меңгеретін. 24 Өйткені даналық кез келген қозғалыстан да қозғалады: ол тазалығының арқасында барлық нәрселерден өтіп, өтеді. 25 Өйткені ол — Құдайдың құдіретінің тынысы және Құдіреті шексіз Құдайдың ұлылығынан тарайтын таза әсер, сондықтан оған ешқандай арам нәрсе түсе алмайды. 26 Өйткені ол — мәңгілік нұрдың жарығы, Құдайдың құдіретінің дақсыз айнасы және Оның ізгілігінің бейнесі. 27 Ол жалғыз болғандықтан, бәрін де істей алады және өз бойында бола отырып, ол бәрін жаңа етеді және барлық уақытта қасиетті жандарға еніп, оларды Құдайдың достары және пайғамбарлар етеді. 28 Өйткені Құдай даналық иесінен басқа ешкімді жақсы көреді.
бөлім 7 1 Мен де баршаға ұқсайтын өлімші адаммын, жер бетінен алғаш жаралғанның ұрпағымын. 2 Анамның құрсағында қанға нығыздалған, адам ұрпағы мен ұйқымен бірге келетін ләззат он айлық кезінде ет болып жаратылды. 3 Мен туылған кезде, мен қарапайым ауаны тартып, табиғатқа ұқсас жерге құладым, және басқалардың бәрі сияқты ең бірінші айтқан дауысым - жылау болды. 4 Маған орамал тағып, қамқорлық жасады. 5 Өйткені басқа туған патша жоқ. 6 Өйткені барлық адамның өмірге бір кіретін жері бар, сол сияқты шығуы да бар. 7 Сондықтан мен дұға еттім және маған түсінік берілді: мен Құдайды шақырдым, және маған даналық рухы келді. 8 Мен оны аса таяғы мен тақтан да артық көрдім, Оған қарағанда байлықты ешбір бағаламадым. 9 Мен онымен ешбір асыл тасты салыстырған жоқпын, өйткені оның барлық алтыны құм сияқты, ал күміс оның алдында саз балшық болып есептеледі. 10 Мен оны денсаулығы мен сұлулығынан артық жақсы көрдім және жарықтың орнына оны таңдадым, өйткені одан шыққан нұр ешқашан сөнбейді.
58
29 Өйткені ол күннен де әдемірек, бәрінен де жұлдыздар қатарынан да әдемі: ол жарықпен салыстырылса, оның алдында тұрады. 30 Өйткені осыдан кейін түн келеді, бірақ даналыққа зұлымдық үстем болмайды.
18 Оның достығы үлкен бақыт. Оның қолынан шыққан дүниеде шексіз байлық бар; және онымен кеңесу кезінде сақтық; және онымен сөйлескенде жақсы есеп; Мен оны өзіме қалай апару керектігін іздедім. 19 Өйткені мен тапқыр, рухы жақсы бала едім. 20 Иә, жақсы болғандықтан, мен кіршіксіз денеге келдім. 21 Соған қарамастан, Құдай маған бермесе, оны басқа жолмен ала алмайтынымды түсіндім. Бұл оның кімнің сыйы екенін білудің даналығы еді; Мен Жаратқан Иеге жалбарынып, жалбарындым және бар жүрегіммен айттым:
бөлім 8 1 Даналықтың бір шетінен екінші шетіне жетеді, Ол бәрін сүйкімді түрде реттейді. 2 Мен оны жақсы көрдім, оны жас кезімнен іздедім, оны өзіме жар еткім келді, мен оның сұлулығына ғашық болдым. 3 Ол Құдаймен сөйлесе отырып, өзінің тектілігін дәріптейді: Иә, барлық нәрсенің Иесі оны жақсы көрді. 4 Өйткені ол Құдайды танудың құпияларын біледі және Оның істерін жақсы көреді. 5 Байлық бұл өмірде қалаған нәрсе болса; Барлығын іске асыратын даналықтан бай не бар? 6 Ал егер сақтық жұмыс істесе; Оның ішінде одан да айлакер жұмысшы бар ма? 7 Ал егер адам әділдікті сүйсе, оның еңбегі — ізгілік, өйткені ол ұстамдылық пен парасаттылыққа, әділдік пен төзімділікке үйретеді. 8 Егер адам көп тәжірибені қаласа, ол ескі нәрселерді біледі және болашақты дұрыс болжайды: ол сөздердің астарлылығын біледі және қара сөйлемдерді түсіндіре алады: белгілер мен кереметтерді, жыл мезгілдері мен уақыт оқиғаларын алдын ала біледі. 9 Сондықтан мен оның жақсы істердің кеңесшісі, уайым мен қайғыда жұбаныш беретінін білгендіктен, оны өзіммен бірге тұруға шақырдым. 10 Ол үшін мен жас болсам да, халық арасында құрметке ие боламын, ақсақалдар алдында құрмет көрсетемін. 11 Сотта тез тәкаппарлық табылып, ұлы адамдардың көз алдында сүйсінемін. 12 Мен тілімді ұстағанымда, олар менің бос уақытымды өткізеді, ал мен сөйлесем, олар мені жақсы тыңдайды, егер мен көп айтсам, олар қолдарын ауыздарына қояды. 13 Оның арқасында мен өлместікке ие боламын және өзімнен кейінгілерге мәңгілік естелік қалдырамын. 14 Мен халықты тәртіпке келтіремін, ал халықтар Маған бағынады. 15 Қорқынышты тирандар мені естісе де, қорқады. Мен көптің арасынан жақсы, соғыста ержүрек болып табыламын. 16 Мен өз үйіме келген соң, онымен бірге тынығамын, өйткені оның әңгімесі ренжітпейді. Онымен өмір сүрудің қайғысы жоқ, тек қуаныш пен қуаныш. 17 Енді мен осы нәрселерді іштей ойланып, жүрегіммен ой елегінен өткізгенде, даналықпен байланысты болу өлмейтіндік екенін түсіндім;
бөлім 9 1 Уа, ата-бабаларымның Құдайы және мейірім иесі, бәрін Сенің сөзіңмен жаратқан! 2 Өзің жаратқан жаратылыстардың үстінен билік ету үшін даналығың арқылы адамды тағайындадым. 3 Дүниені әділдік пен әділдікке сай тәртіпке келтіріп, әділетті жүрекпен үкім шығар. 4 Маған сенің тағыңда отырған даналықты бер, Мені балаларыңның арасынан бас тартпа. 5 Өйткені мен сенің қызметшің әрі күңіңнің ұлымын, әлсіз адаммын, өмірі аз, сот пен заңдарды түсінуге тым жаспын. 6 Өйткені адам баласының арасында ешқашан соншалықты кемелді болмаса да, сенің даналығың онымен бірге болмаса, ол ешкімге бағаланбайды. 7 Сен мені өз халқыңның патшасы, ұлдарың мен қыздарыңның төрешісі етіп таңдадың. 8 Сен маған қасиетті тауыңның үстіне ғибадатхана және өзің тұратын қалада басынан бастап дайындаған киелі шатырға ұқсайтын құрбандық үстелін салуды бұйырдың. 9 Даналық сенімен бірге болды: ол сенің істеріңді біледі және сен дүниені жаратқанда болды және сенің көз алдыңда ненің ұнамды және өсиеттеріңде дұрыс екенін білді. 10 Оны киелі көктеріңнен және ұлылығыңның тағынан жібер, сонда ол менімен бірге еңбек етсін, мен саған не ұнайтынын білемін. 11 Өйткені ол бәрін біледі және түсінеді, және ол менің істерімде мені байсалдылықпен басқарады және мені өз күшімен сақтайды. 12 Осылайша менің істерім қабыл болады, сонда мен сенің халқыңды әділ соттаймын және әкемнің орнына отыруға лайық боламын. 13 Құдайдың кеңесін біле алатын адам кім? немесе Жаратқан Иенің еркі қандай екенін кім ойлай алады? 14 Өйткені өлімші адамдардың ойлары аянышты, ал біздің айла-амалымыз белгісіз. 15 Өйткені бұзылған дене жанды итереді, ал жердегі киелі шатыр көп нәрсені ойлайтын сананы ауырлатады.
59
16 Жердегі нәрселерді дұрыс болжамаймыз және еңбекпен алдымызда тұрған нәрселерді табамыз, ал көктегі нәрселерді зерттеген кім? 17 Сен даналық беріп, Киелі Рухыңды жоғарыдан жібермесең, кеңесіңді кім біледі? 18 Жер бетінде өмір сүргендердің жолдары осылайша түзелді және адамдар саған ұнайтын нәрселерді үйретті және даналық арқылы құтқарылды.
16 Ол Жаратқан Иенің қызметшісінің жан дүниесіне кіріп, қорқынышты патшаларға кереметтер мен белгілермен төтеп берді. 17 Әділдерге еңбектерінің ақысын берді, оларды керемет жолмен басқарды және олар үшін күндіз жамылғы, түнде жұлдыздардың жарығы болды; 18 Оларды Қызыл теңізден өткізіп, мол су арқылы жүргізді. 19 Бірақ ол олардың жауларын суға батырып, терең түбінен қуып жіберді. 20 Сондықтан әділдер құдайсыздарды тонап, сенің киелі есіміңді мадақтады, уа, Жаратқан Ие, олар үшін шайқасқан бір қолыңмен мадақтады. 21 Даналық мылқаулардың аузын ашты, сөйлей алмайтындардың тілін шешен етті.
бөлім 10 1 Ол жалғыз жаратылған дүниенің алғашқы әкесін сақтап қалды және оны құлаудан алып шықты. 2 Және оған барлық нәрсені билеу үшін билік берді. 3 Бірақ әділетсіз адам ашуланып одан кетіп қалғанда, ол да өзінің бауырын өлтірген ашуынан қаза тапты. 4 Жерді топан суға батып кеткендіктен, даналық оны қайтадан сақтап, әділдердің жолын аздаған ағаш кесіндісінде бағыттады. 5 Оның үстіне, зұлым қастандық жасаған халықтар масқара болған кезде, ол әділдерді тауып, оны Құдайдың алдында мінсіз етіп сақтап қалды және оның ұлына деген жанашырлығынан қорғады. 6 Құдайсыздар қырылып қалғанда, ол бес қалаға батқан оттан қашып кеткен әділ адамды құтқарды. 7 Оның зұлымдығы күні бүгінге дейін түтіндеп жатқан шөл дала, піспейтін жеміс беретін өсімдіктер куә болып табылады, ал тұзды бағана — сенбейтін жанның ескерткіші. 8 Өйткені олар даналық болмағандықтан, игі істерді білмегендіктен ғана емес, азап шекті. сонымен бірге олардың ақымақтықтарының естелігін әлемге қалдырды, сондықтан олар ренжіткен нәрселерде жасырыну мүмкін болмады. 9 Бірақ даналық оған қамқор болғандарды азаптан құтқарды. 10 Әділ адам бауырының қаһарынан қашқанда, ол оны дұрыс жолға салып, оған Құдай Патшалығын көрсетті және оған қасиетті нәрселер туралы білім берді, оны сапарларында бай етті және оның еңбегінің жемісін көбейтті. 11 Өзін қуғандардың ашкөздігімен ол оның жанында болып, оны байытқан. 12 Ол оны жауларынан қорғап, аңдып жатқандардан қорғап қалды. жақсылықтың бәрінен де күшті екенін білуі үшін. 13 Әділ сатылған кезде, ол оны тастамай, күнәдан құтқарды. Онымен бірге шұңқырға түсті. 14 Патшалықтың аса таяғын және оны езгендерге қарсы билікті әкелмейінше, оны бұғауда қалдырған жоқ. 15 Ол әділ адамдар мен мінсіз ұрпақты өздеріне қысым көрсеткен халықтан құтқарды.
бөлім 11 1 Ол қасиетті пайғамбардың қолында олардың істерін өркендетті. 2 Олар адам қоныстанбаған шөлді аралап, жол жоқ жерлерге шатырлар тікті. 3 Олар жауларына қарсы тұрып, жауларынан кек алды. 4 Олар шөлдегенде, сені шақырды, оларға шақпақ тастан су берілді, ал шөлдері қатты тастан басылды. 5 Өйткені олардың жаулары қандай жазаға тартылса, мұқтаждықтары да солай болды. 6 Өйткені лас қанға толы мәңгі ағып жатқан өзеннің орнына, 7 Нәрестелердің өлтірілгені туралы өсиеттің анық айыптауы үшін сен оларға олар күтпеген жолмен мол су бердің. 8 Сонда сен олардың жауларын қалай жазалағаныңды ашқарақтықпен жарияладым. 9 Өйткені олар сыналған болса да, мейірімділікпен жазаланғанда, олар құдайсыздардың әділдерге қарағанда басқа жолмен шөлдеп, қаһармен сотталып, азапталғанын білді. 10 Сен оларға әкеңдей ақыл айтып, сынадың, ал екіншісін қатал патша ретінде айыптап, жазаладың. 11 Олар жоқ па, жоқ па, бәрі бірдей ренжіді. 12 Өйткені олардың басына екі есе қайғы, өткенді еске түсіру үшін еңірету болды. 13 Өйткені олар өздерінің жазалары арқылы бірбіріне пайда әкелетінін естігенде, оларда Иемізге деген сезім пайда болды. 14 Олар оны мысқылмен құрметтейтін, ол көп бұрын сәбилерді қуып жіберген кезде, ақырында, олар болған оқиғаны көргенде, оған таңданатын. 15 Бірақ олардың зұлымдықтарының ақымақтықтары үшін, олар алданып, ақылсыз жыландарға және зұлым аңдарға табынғандықтан, кек алу үшін олардың үстінен көптеген ақылсыз жануарларды жібердің.
60
16 Олар адам немен күнә жасаса, сол арқылы жазаланатынын білуі үшін. 17 Өйткені материя әлемін пішінсіз қылған Құдіреті шексіз қолың олардың арасына көптеген аюлар мен қаһарлы арыстандарды жібергісі келмеді. 18 Немесе ашуға толы, жаңадан жаралған, не отты бу, не шашыраған түтіннің лас иісін шығаратын, не көздерінен қорқынышты ұшқын шашатын белгісіз жабайы аңдар: 19 Осының салдарынан оларды бірден зиян тигізіп қана қоймай, қорқынышты көрініс оларды толығымен жойып жіберуі мүмкін. 20 Иә, бұлар болмаса, олар кек алу үшін қудаланып, бір соққымен құлап, сенің құдіретіңнің тынысымен шашырап кетуі мүмкін еді, бірақ сен бәрін өлшеммен, санмен және салмақпен бұйырдың. 21 Өйткені сен өз күшіңді қалаған кезіңде көрсете аласың; Ал сенің қолыңның күшіне кім төтеп бере алады? 22 Өйткені сенің алдыңда бүкіл дүние бір түйір таразыдай, иә, жерге түскен таңғы шық тамшысындай. 23 Бірақ сен бәріне мейірімдісің. Өйткені сен бәріне де қолыңнан келеді және адамдардың күнәларына көз тігесің, өйткені олар түзетуге тиіс. 24 Өйткені сен бар нәрселердің бәрін жақсы көресің, ал жасаған нәрсеңнің ешқайсысынан жиренбейсің, өйткені егер сен оны жек көрсең, ешқашан ештеңе жасамас едің. 25 Егер сенің қалауың болмаса, кез келген нәрсе қалайша шыдаар еді? немесе сіз шақырмаған болсаңыз, сақталған ба? 26 Бірақ сен бәрін аяйсың, өйткені олар сенікі, Уа, Ием, жандарды жақсы көретін Сен.
8 Соған қарамастан, сен адам ретінде аяғандарың да, азды-көпті қырып-жою үшін әскерлеріңнің ізашары араларын да жібердіңдер. 9 Сен құдайсыздарды шайқаста әділдердің қол астына түсіре алмадың немесе оларды жауыз аңдармен немесе бір дөрекі сөзбен бірден қырып тастай алмадың. 10 Бірақ сен оларға үкіміңді аз-аздан орындай отырып, олардың тентек ұрпақ екенін, олардың бойларында зұлымдық тудырғанын және олардың санасы ешқашан өзгермейтінін білмей, өкінетін орын бердің. 11 Өйткені ол әу бастан қарғысқа ұшыраған тұқым еді. Ешкімнен қорқып, оларға күнә жасағандарын кешірмедің. 12 Кім: «Сен не істедің? немесе сенің үкіміңе кім қарсы тұра алады? Немесе құрып бара жатқан халықтар үшін сені кім айыптайды? Әділсіздер үшін кек алу үшін саған қарсы тұру үшін кім келеді? 13 Үкіміңнің әділетсіз емес екенін көрсете аласың, бәрінің қамын ойлайтын өзіңнен басқа Құдай жоқ. 14 Сен жазаласаң, патша да, тиран да саған қарсы шыға алмайды. 15 Демек, өзің әділ болсаң, бәрін де әділ етіп бұйыртып отырсың: жазалануға лайық емес адамды соттау сенің күшіңе жарамайды деп ойлайсың. 16 Сенің құдіретің — әділдіктің бастауы, және сен бәрінің Иесі болғандықтан, ол сені бәріне мейірімді етеді. 17 Өйткені адамдар сенің толық құдіретің бар екеніне сенбесе, сен өз күшіңді көрсетесің және оны білетіндердің арасында олардың батылдығын көрсетесің. 18 Ал сен өз құдіретіңе ие бола отырып, әділдікпен соттайсың және бізге үлкен рақымдылықпен бұйрық бересің, өйткені сен билікті қалаған кезде қолдана аласың. 19 Бірақ сен осындай істерің арқылы халқыңды әділ адамның мейірімді болуын үйреттің және күнәларың үшін өкінетінің үшін балаларыңды жақсы үміттендірдің. 20 Егер сен балаларыңның жаулары мен өлім жазасына кесілгендерді жазалайтын болсаң, оларға уақыт пен орын беріп, олардың зұлымдығынан құтылатын болсаң. 21 Әкелеріне ант беріп, игі уәделер жасасып, өз ұлдарыңды қаншалықты байсалдылықпен соттадың? 22 Сондықтан, сен бізді жазаласаң да, дұшпандарымызды мың есе көп ұрып-соғасың, осылайша біз үкім еткенде, сенің ізгілігіңді мұқият ойласайық, ал өзімізді соттағанда, мейірімділік іздейік. 23 Сондықтан адамдар азғын әрі әділетсіз өмір сүрсе, сен оларды өздерінің жиіркенішті істерімен азаптадың.
бөлім 12 1 Өйткені сенің шірімейтін Рухың барлық нәрседе бар. 2 Сондықтан Сен оларды аз-аздан жазалайсың және зұлымдықтарын тастап, Саған сенулері үшін, олар ренжіткендерін еске түсіріп, ескерт. 3 Сенің еркің сенің киелі жеріңнің екі қарт тұрғындарын да ата-бабаларымыздың қолдарымен құрту еді. 4 Сен оны сиқыршылық пен зұлым құрбандықтардың ең жиіркенішті істері үшін жек көрдің; 5 Сондай-ақ балаларды аяусыз өлтірушілер, адамның етін және қанды тойлауды жеушілер, 6 Өздерінің пұтқа табынушыларының арасынан шыққан діни қызметкерлермен және көмексіз жандарды өз қолдарымен өлтірген ата-аналарымен бірге. 7 Өзің бәрінен жоғары санайтын жер Құдайдың балаларының лайықты отарына айналуы үшін.
61
24 Өйткені олар адасу жолында өте қатты адасып, оларды құдайлар деп санады, тіпті жауларының аңдары да менсінбей, алданып, түсініксіз балалардай болды. 25 Сондықтан сен оларға ақылсыз балаларды мазақ ету үшін үкім жібердің. 26 Бірақ ол олармен әзілдеген бұл түзету арқылы түзелмейтіндер Құдайға лайықты үкім ретінде сезінетін болады. 27 Қараңдаршы, олар жазаланғанда, яғни өздері құдай санағандарына ренжіген еді. Енді оларда жазаланып жатқанда, олар мұны көргенде, олар Оның шынайы Құдай екенін мойындады, олар бұрын оны білмеген еді, сондықтан оларға қатты қарғыс келді.
басқа ешнәрсе болмағанда, оны ұқыптылықпен ойып, оны өзінің ақыл-ой шеберлігімен және оны құрастырды. оны адам бейнесіне айналдырған; 14 Немесе оны зұлым аңға ұқсатып, оның үстіне қызыл түске боялып, бояумен қызыл түске бояп, оның барлық жерін жауып тастады; 15 Ол үшін ыңғайлы бөлме жасап, оны қабырғаға бекітіп, темірмен бекітті. 16 Өзіне-өзі төтеп бере алмайтынын білгендіктен, ол құлап қалмауы үшін қам жасады. Өйткені бұл кескін және көмекке мұқтаж. 17 Сосын ол өзінің дүние-мүлкі, әйелі мен балалары үшін дұға етеді және өмірі жоқ нәрсемен сөйлесуге ұялмайды. 18 Ол денсаулық үшін әлсізді шақырады, өйткені өмір өліге дұға етеді. Көмек сұрап кішіпейілділікпен көмек сұрайды, ал жақсы сапар үшін ол алға қадам баса алмайтын нәрсені сұрайды. 19 Сондай-ақ қол жеткізіп, алу үшін және жақсы табысқа жету үшін оның қолынан келетін қабілетін сұрайды, бұл ештеңе істей алмайды.
бөлім 13 1 Жаратылысынан Құдайды білмейтін және көрінетін игі істердің арқасында Құдайды тани алмайтын адамдардың бәрі бекер. 2 Бірақ дүниені билеуші құдайлар отты, желді, ұшқыр ауаны, жұлдыздар шеңберін, ащы суды немесе аспан шамдарын санады. 3 Олардың сұлулығымен қуанып, оларды құдай етіп алды; Олардың Раббысы қаншалықты жақсы екенін білсін, өйткені оларды сұлулықтың алғашқы авторы жаратқан. 4 Бірақ егер олар өздерінің құдіреті мен ізгілігіне таң қалса, олар арқылы оларды жаратқанның қаншалықты құдіретті екенін түсінсін. 5 Өйткені жаратылыстардың ұлылығы мен сұлулығынан олардың жаратушысы сәйкесінше көрінеді. 6 Бірақ бұл үшін олар азырақ айыпталады, өйткені олар Құдайды іздеп, оны тапқысы келетіндіктен жаңылысуы мүмкін. 7 Оның істерінен хабардар болғандықтан, олар оны мұқият зерттеп, өз көздеріне сенеді, өйткені көрінетін нәрселер әдемі. 8 Алайда олар да кешірілмейді. 9 Өйткені олар дүниені көздейтіндей көп нәрсені білетін болса; Қалайша олар оның Иесін тезірек білмеді? 10 Бірақ олар аянышты, ал өлі нәрселерге деген үміттері, оларды құдайлар деп атайды, олар алтын мен күмістен жасалған, олар өнер көрсету үшін және жануарларға ұқсайды, немесе ештеңеге жарамайтын тас. ежелгі қол. 11 Ағаш кесетін ағаш ұстасы, ол мақсатқа сай келетін ағашты аралап, айналасындағы барлық қабығын шеберлікпен алып тастап, оны әдемі етіп жасап, адам өміріне қызмет ету үшін одан ыдыс жасады; 12 Жұмысынан бас тартқаннан кейін, етін пісіру үшін тойды. 13 Ешқандай жарамсыз қалдықтарды алып, қисық және түйіндерге толы ағаш кесіндісін алып, оны
бөлім 14 1 Қайтадан жүзуге дайындалып, құтырған толқындардан өтпекші болған адам өзін алып бара жатқан ыдыстан да шірік ағашты шақырады. 2 Расында, пайдаға деген құштарлық мұны ойлап тапты, ал жұмысшы оны өз шеберлігімен тұрғызды. 3 Бірақ сенің қамқорлығың, уа, Әке, оны басқарады, өйткені сен теңізде жол, толқындарда қауіпсіз жол жасадың. 4 Бар қауіп-қатерден құтқара алатыныңды көрсетіп: Иә, адам өнерсіз теңізге кеткенімен. 5 Десе де сен даналық істеріңнің бос қалуын қаламайсың, сондықтан адамдар өз өмірін кішкене ағаш кесегіне арнайды, сондықтан әлсіз ыдыспен толқынды теңізден өту құтқарылады. 6 Бұрынғы заманда тәкаппар алыптар қырылғанда, сенің қолыңмен басқарылатын дүниенің үміті әлсіз ыдыста аман қалып, барлық ғасырларға ұрпақ қалдырған. 7 Өйткені әділдік орнататын ағаш бақытты. 8 Бірақ қолмен жасалған нәрсе, оны жасаған адам сияқты, қарғысқа ұшырайды. және ол бұзылатын болғандықтан, құдай деп аталды. 9 Өйткені құдайсыз адам да, оның құдайсыздығы да Құдайды жек көреді. 10 Себебі жасалған нәрсе оны жасаушымен бірге жазаланады. 11 Сондықтан басқа ұлттардың пұттары да жазаланатын болады, өйткені олар Құдайдың жаратылысында жиіркенішті, адамдардың жаны үшін тосқауыл, ал дана еместердің аяғына тұзақ болды.
62
12 Өйткені пұттарды ойлап табу рухани азғындықтың, ал олардың ойлап табылуы өмірдің бүлінуінің бастамасы болды. 13 Өйткені олар әуел бастан болған жоқ, мәңгі де болмайды. 14 Өйткені олар адамдардың бос даңқы арқылы дүниеге келді, сондықтан олар жақын арада жойылады. 15 Себебі мезгілсіз қайғыға душар болған әке баласының мүсінін жасатып алып, оны кейін өлі болған құдай ретінде құрметтеп, қол астындағыларға салтанатты рәсімдер мен құрбандық шалатын болды. 16 Осылайша уақыт өте келе күшейген құдайсыз әдет заң ретінде сақталып, патшалардың өсиеттері бойынша бейнеленген мүсіндерге табынатын болды. 17 Адамдар оларды қасында құрметтей алмады, өйткені олар алыс жерде тұрды, олар алыстан оның жалған бейнесін алып, өздері құрметтейтін патшаның бейнесін жасады, осылайша олар өздерінің ілгерілігі арқылы оны мақтан тұтады. жоқ болды, ол бар сияқты. 18 Сондай-ақ өнерпаздың ерекше еңбекқорлығы надандарды ырымшылдыққа итермелеуге көмектесті. 19 Өйткені ол, мүмкін, билікті ұнатқысы келіп, бар шеберлігін ең жақсы сәнге ұқсатуға мәжбүр етті. 20 Сөйтіп, бұл істің рақымына баурап алған халық оны аз уақыт бұрын құрметке ие болған құдай етіп қабылдады. 21 Бұл дүниені алдау үшін жағдай болды: адамдар не апатқа, не озбырлыққа қызмет етіп, тастар мен қораларға жұғысты емес есім берді. 22 Оның үстіне, бұл оларға жеткіліксіз болды, өйткені олар Құдайды тануда қателесті. бірақ олар надандықтың ұлы соғысында өмір сүрсе, сол үлкен індеттер оларды бейбітшілік деп атады. 23 Өйткені олар балаларын құрбандыққа шалып, жасырын рәсімдер жасап, оғаш әдет-ғұрыптар жасап жатқанда; 24 Олар енді өмірін де, некелерін де кіршіксіз қалдырмады, бірақ бірі екіншісін опасыздықпен өлтірді, не азғындықпен оны қайғырды. 25 Осылайша барлық адамдарға қан, кісі өлтіру, ұрлық және жалғандық, азғындық, опасыздық, дүрбелең, жалған куәлік, 26 Жақсылардың мазасын алу, жақсылық жасауды ұмыту, жанды арамдау, түр-түрін өзгерту, некедегі тәртіпсіздік, зинақорлық, ұятсыз арамдық. 27 Өйткені аты аталмайтын пұттарға табыну — барлық зұлымдықтың басы, себебі және соңы. 28 Өйткені олар көңілді жүргенде жынданып кетеді, немесе өтірік пайғамбарлық етеді, не әділетсіз өмір сүреді, не болмаса жеңіл-желпі ант береді.
29 Өйткені олар өмірсіз пұттарға сенеді. олар өтірік ант берсе де, оларға зиян тигізбейтін көрінеді. 30 Алайда екі себеп үшін де олар әділ жазаланады: олар Құдай туралы жақсы ойламады, пұттарға құлақ асып, киелілікке бас иіп, әділетсіз ант берді. 31 Өйткені олар ант берген солардың күші емес, күнәкарлардың әділ кек алуы әрқашан құдайсыздардың күнәсін жазалайды. бөлім 15 1 Бірақ сен, уа, Құдай, мейірімді әрі шынсың, шыдамдысың, әрі мейірімдісің, бәрін реттейсің. 2 Егер күнә жасасақ, сенің құдіретіңді біле отырып, біз сенікіміз, бірақ сенікі екенімізді біле отырып, күнә жасамаймыз. 3 Өйткені сені тану – кемелді әділдік, иә, сенің құдіретіңді білу – өлмейтіндіктің тамыры. 4 Өйткені адамдардың бұзық ойлап тапқаны да, түрлі-түсті дақтары бар мүсін де, суретшінің жеміссіз еңбегі де бізді алдамады. 5 Бұл көрініс ақымақтарды құмарлыққа итермелейді, сондықтан олар тыныссыз өлі мүсінге ұқсағысы келеді. 6 Оларды жасаушылар да, оларды қалайтындар да, оларға табынатындар да жамандықты жақсы көреді, сондықтан олар сенім артуға лайық. 7 Өйткені құмырашы жұмсақ топырақты өңдей отырып, біздің қызметіміз үшін әрбір ыдысты көп еңбекпен жасайды: иә, ол таза пайдалануға арналған ыдыстарды да, сондай-ақ керісінше қызмет ететін барлық ыдыстарды да сол балшықтан жасайды. кез келген түрді пайдалану, құмырашының өзі судья болып табылады. 8 Ол өз еңбегін азғындықпен пайдаланып, сол балшықтан бос тәңір жасайды, тіпті аз уақыт бұрын өзі жерден жаратылған және аз уақыттан кейін сол күйіне қайта оралады, оған қарызға берілген өмірі жойылады. талап етті. 9 Оның қамын ойлағанымен, оның көп жұмыс істеуі де, өмірі қысқа болуы да емес, бірақ алтын және күміс шеберлерінен асып түсуге тырысады және жез бұйымдарын жасаушылар сияқты әрекет етуге тырысады және жалған бұйымдар жасауды өзінің даңқы деп санайды. 10 Оның жүрегі күл, үміті жерден де жаман, өмірі саздан да қымбат емес. 11 Өйткені ол өзінің Жаратушысын және оған белсенді жан берген және тірі рухпен дем алғанды білмеген. 12 Бірақ олар біздің өмірімізді ермек, ал мұндағы уақытымызды пайда табудың базары деп санады, өйткені олардың айтуынша, біз зұлым жолмен болса да, барлық жолмен жүруіміз керек. 13 Өйткені жердегі зат сынғыш ыдыстар мен ойылған мүсіндерді жасайды, ол өзін басқалардан артық қорлайтынын біледі.
63
14 Сенің халқыңның жаулары, оларды мойынсұнып отырғандардың бәрі ақымақ әрі сәбилерден де аянышты. 15 Өйткені олар халықтардың барлық пұттарын құдайлар деп санады: олардың көру үшін көздері, тыныс алу үшін мұрындары, естуге құлақтары, ұстай алатын саусақтары жоқ. ал аяқтарына келетін болсақ, олар баяу жүреді. 16 Өйткені оларды адам жаратты, ал өз рухын алған адам оларды қалыптастырды, бірақ ешкім өзіне ұқсайтын құдай жасай алмайды. 17 Өлім болғандықтан, ол зұлым қолмен өлі нәрсені жасайды, өйткені ол табынатын нәрселерінен жақсырақ. 18 Иә, олар ең жек көретін аңдарға да табынатын, өйткені олардың кейбіреулері басқаларына қарағанда нашар. 19 Сондай-ақ олар аңдарға ұнайтындай әдемі емес, бірақ олар Құдайдың мадақтауынсыз және Оның батасын алмады.
13 Өйткені сенде өмір мен өлім құдіреті бар: тозақ қақпаларына апарып, қайта тірілтесің. 14 Адам өзінің зұлымдығы арқылы өлтіреді, ал рух кеткенде, қайта оралмайды. Алынған жан да қайта келмейді. 15 Бірақ сенің қолыңнан құтылу мүмкін емес. 16 Өйткені сені танымайтын құдайсыздар қолыңның күшімен қамшыланды: олар біртүрлі жаңбырмен, бұршақпен және нөсермен қуғынға ұшырады, олар қашып құтыла алмады, олар отпен жойылды. 17 Ең таң қалдыратын нәрсе, оттың судағы күші көбірек болды, ол бәрін сөндіреді, өйткені дүние әділдер үшін күреседі. 18 Құдайсыздарға қарсы жіберілген аңдарды өртеп жібермеу үшін жалын бір кездері бәсеңдеді. бірақ өздері Құдайдың үкімімен қудаланғанын көріп, түсінуі мүмкін. 19 Ал басқа уақытта ол әділетсіз елдің жемісін жою үшін, тіпті судың ортасында оттың күшімен жанып кетеді. 20 Оның орнына сен өз халқыңды періштелердің асына тамақтандырдың және оларға көктен олардың еңбегінсіз дайындалған, әр адамның рахатын қанағаттандыра алатын және кез келген дәмге келісетін нан жібердің. 21 Өйткені сенің ризығың балаларыңа тәттілігіңді танытты, ал жегінің тәбетіне қарай қызмет етіп, әркімге ұнайтын. 22 Бірақ қар мен мұз отқа шыдап, еріген жоқ, олар бұршақта жанып, жаңбырда жарқыраған от жаулардың жемісін жойып жібергенін білсін. 23 Бірақ бұл әділдердің нәр алуы үшін өзінің күшін тағы да ұмытты. 24 Себебі Жаратушы саған қызмет ететін жаратылыс әділетсіздерге жазалау үшін қарсы күшін арттырады, ал саған сенім артқандардың игілігі үшін күшін азайтады. 25 Сол кезде де ол барлық сәнге айналды және сенің рақымыңа мойынсұнды. 26 Уа, Жаратқан Ие, сен жақсы көретін балаларың адамды тамақтандыратын жеміс өсіру емес, Саған сенім артқандарды сақтайтын Сенің сөзің екенін білуі үшін. 27 Өйткені отта жойылмаған нәрсе күн сәулесімен жылынып, тез еріп кетті. 28 Саған алғыс айту үшін және көктемде Саған сиыну үшін күннің алдын алуымыз керек екені белгілі болуы үшін. 29 Алғысыздардың үміті қыстың қақаған аязындай еріп, пайдасыз судай ағып кетеді.
бөлім 16 1 Сондықтан олар лайықты жазаланды, ал көптеген аңдар азапталды. 2 Өз халқыңа мейіріммен қарайтын жазаның орнына, сен оларға тәбетін ашу үшін біртүрлі дәмді ет, тіпті бөдене де дайындадың. 3 Олар тамаққа құмар болып, араларына жіберілген хайуандардың ұсқынсыз көрінісін көріп, өздеріне қажет нәрселерді де ұнатпайтын болды. бірақ бұлар, аз ғана кеңістік үшін азап шегіп, біртүрлі дәмге ие болуы мүмкін. 4 Өйткені олардың бастарына қатыгездік жасау керек еді, бірақ олар одан құтыла алмады. 5 Жануарлардың жан түршігерлік қаһары бұларға келіп, олар қисық жыландардың шағуынан қырылғанда, сенің қаһарың мәңгілік болған жоқ. 6 Бірақ олар сенің заңыңның өсиеттерін еске түсіру үшін құтқарылу белгісі бар ескерту алу үшін аз уақыт мазасызданды. 7 Өйткені оған бет бұрған адам көргені арқылы емес, бәрінің Құтқарушы Сен арқылы құтқарылды. 8 Осы арқылы сен жауларыңды барлық зұлымдықтан құтқаратыныңды мойындадың. 9 Олар шегірткелер мен шыбындардың шағуынан өлтірілді, олардың өмірін құтқаратын ешнәрсе табылмады, өйткені олар жазалануға лайық еді. 10 Бірақ сенің ұлдарың улы айдаһардың тістерін жеңе алмады, өйткені сенің мейірімділігің оларды сауықтырды. 11 Өйткені олар сенің сөздеріңді есте сақтау үшін шаншып кетті. Олар терең ұмытып кетпей, сенің жақсылығыңды үнемі есте ұстауы үшін тез құтқарылды. 12 Өйткені олардың денсаулығын қалпына келтірген шөп те, жұмсартатын сылақ та емес, сенің сөзің, уа, Жаратқан Ие, бәрін емдейтін.
бөлім 17 1 Өйткені сенің үкімдерің зор, оны айту мүмкін емес, сондықтан тәрбиеленбеген жандар қателесті. 2 Өйткені әділетсіз адамдар киелі халыққа қысым көрсетуді ойлаған кезде; олар үйлерінде қамалып,
64
қараңғылықтың тұтқындары және ұзақ түннің бұғауларына байланып, мәңгілік әмірден қуылған жерде жатты. 3 Өйткені олар жасырын күнәларымен жасырынып жатуы керек болған кезде, олар ұмытшақтықтың қараңғы пердесінің астында шашырап кетті, қатты таң қалды және біртүрлі елестерге алаңдады. 4 Өйткені оларды ұстап тұрған бұрыш та оларды қорқыныштан сақтай алмады, бірақ олардың айналасында судың ағып жатқаны сияқты дыбыстар естіледі және оларға қайғылы көріністер көрінді. 5 Оттың ешбір күші оларға жарық бере алмады, жұлдыздардың жарқыраған жалындары да сол қорқынышты түнді жарықтандыруға шыдай алмады. 6 Тек сол кезде оларға өзінен-өзі жанған от көрінді, өте қорқынышты: олар қатты қорқып, өздері көрген нәрселерді көрмеген көріністерден де жаман деп ойлады. 7 Көркем сиқырдың елестеріне келсек, олар жойылып, олардың даналығымен мақтанғандары масқара болып әшкереленді. 8 Науқас жанды үрей мен қайғы-қасіреттен арылтуға уәде бергендер, өздері қорқыныштан ауырып, күлкіге лайық еді. 9 Өйткені олардан еш қорқынышты нәрсе қорықпады. бірақ өтіп бара жатқан аңдардан қорқып, жыландардың ысқырығынан 10 Олар ауаны көргендерін жоққа шығарып, қорқып өлді. 11 Өйткені өз куәлігімен сотталған зұлымдық өте қорқынышты және ар-ұжданның қысымына ұшырағандықтан, әрқашан қайғылы оқиғаларды болжайды. 12 Өйткені қорқыныш ақыл-ой ұсынған көмекке опасыздық жасаудан басқа ештеңе емес. 13 Ал іштен күту аз болғанымен, азапты әкелетін себепке қарағанда надандықты көбірек санайды. 14 Бірақ олар сол түні бір ұйықтап жатты, бұл шынында да төзгісіз еді және оларға сөзсіз тозақтың түбінен келген. 15 Ішінара құбыжық елестерден мазасызданып, жартылай есінен танып, жүректері әлсіреп қалды. 16 Осылайша құлағандар темір торсыз түрмеге қамалды. 17 Өйткені ол егінші ме, бақташы ма, әлде дала жұмысшысы ма, бәрібір ол жеңіп, құтылу мүмкін емес қажеттілікке төтеп берді. 18 Ысқырған жел ме, әлде жайылған бұтақтардың арасындағы құстардың әуезді шуы ма, әлде қатты ағып жатқан судың жағымды құлауы ма, 19 Немесе құйылған тастардың қорқынышты дыбысы немесе аңдардың секіріп бара жатқаны көрінбейтін жүгіру немесе көптеген жабайы жабайы аңдардың ақырған дауысы немесе ойпаң
таулардан қайта оралған жаңғырық; Бұл олардың қорқыныштан шошып кетуіне себеп болды. 20 Өйткені бүкіл әлем ашық нұрмен жарқырап, ешқайсысы олардың еңбегінде кедергі болған жоқ. 21 Тек олардың үстіне ауыр түн жайылып, кейін оларды қабылдайтын қараңғылықтың бейнесі болды, бірақ олар қараңғылықтан да ауыррақ болды. бөлім 18 1 Соған қарамастан сенің әулиелерің өте керемет нұрға ие болды, олардың дауысын естіп, олардың пішінін көрмеді, өйткені олар да мұндай азапты көрмегендіктен, оларды бақытты деп санады. 2 Бірақ олар өздеріне бұрын зұлымдық көрген оларды қазір ренжітпей, алғыс айтып, жау болғандары үшін кешірім сұрады. 3 Оның орнына сен оларға белгісіз жолға жол көрсету үшін жанып тұрған от бағанасын және оларға құрметпен көңіл көтеру үшін зиянсыз күн сыйладың. 4 Өйткені олар жарықтан айырылып, қараңғылықта тұтқындалуға лайық еді, олар сенің ұлдарыңды жауып тастады, олар арқылы әлемге заңның нұрын беру керек еді. 5 Олар әулиелердің сәбилерін өлтіруге бел буған кезде, оларды әшкерелеу үшін бір баланы лақтырып жіберіп, құтқарып қалдың, сен олардың көптеген балаларын алып кетіп, қатты суда қырып тастадың. 6 Сол түнде ата-бабаларымыз қандай анттарға сенгендерін біле тұра, кейінірек көңілдері көтеріңкі болуы үшін алдын ала куәландырылған болатын. 7 Осылайша сенің халқың әділдердің құтқарылуын және жаулардың жойылуын қабылдады. 8 Қарсыластарымызды қалай жазаласаң, Өзің шақырған бізді де солай мадақтадың. 9 Өйткені ізгі адамдардың әділ балалары жасырын құрбандық шалып, бір келісіммен қасиетті адамдар бірдей жақсылық пен жамандықты бөлісетіндей қасиетті заң шығарды, енді атабабалар мадақтау жырларын айтады. 10 Бірақ арғы жақта жаулардың зарлы айқайы естіліп, жоқтап жатқан балалар үшін қайғылы шу естілді. 11 Қожайын мен қызметші бір жолмен жазаланды. Патша сияқты қарапайым адам да азап шекті. 12 Осылайша олардың барлығында бір өліммен бірге сансыз өлі болды. Оларды жерлеуге тірілер де жетпеді, өйткені олардың ең асыл ұрпақтары бір сәтте жойылды. 13 Өйткені олар сиқырдың арқасында ештеңеге сенбеді. Тұңғыштары жойылған соң, олар бұл халықты Құдайдың ұлдары деп мойындады.
65
14 Өйткені бәрі тыныштықта болған кезде және сол түн оның жылдам қозғалысының ортасында болды. 15 Құдіреті күшті сөзің патша тағыңнан қираған елдің ортасына қаһарлы соғыс адамы сияқты, көктен секіріп түсті. 16 Ол сенің адал өсиетіңді өткір семсердей алып келді, және тұру бәрін өлімге толтырды. Ол аспанға тиді, бірақ ол жерде тұрды. 17 Кенеттен қорқынышты түс көрген аяндар оларды қатты мазалады және күтпеген жерден үрей биледі. 18 Біреуі мына жерге, бірі жартылай өлі жерге лақтырылып, өлімінің себебін айтты. 19 Неліктен қиналғанын білмей, өліп қалмас үшін, оларды мазалайтын түстер мұны алдын ала айтқан. 20 Иә, өлімнің дәмін татып көру әділдерге де әсер етті, шөл далада халық жойылды, бірақ қаһары көпке созылмады. 21 Сол кезде мінсіз адам асығып, оларды қорғауға аттанды. Өзінің дұрыс қызмет етуінің қалқанын, тіпті дұғасын және хош иісті заттардан тазартуды әкеліп, қаһарына қарсы тұрды, сөйтіп ол сенің қызметшің екенін жариялап, апатты жойды. 22 Осылайша ол жойғышты дене күшімен де, қарудың күшімен де емес, ата-бабаларымен жасаған анттары мен келісімдерін айтып, жазалаушыны бір ауыз сөзбен жеңді. 23 Өйткені өлгендер бір-бірінің үстіне үйіліп құлап, олардың арасында тұрғанда, ол ашуын тоқтатып, тірілерге жол тартты. 24 Өйткені ұзын киімде бүкіл әлем болды, ал төрт қатар тастарда ата-бабалардың даңқы қашалған және оның басының диадемасында Сіздің ұлы мәртебеңіз болды. 25 Жоюшы оларға орын берді және олардан қорықты, өйткені олар тек қаһардың дәмін татқаны жеткілікті болды.
7 Дәлірек айтқанда, лагерьдің көлеңкесінде тұрған бұлт; ал судың алдында тұрған жерде құрғақ жер пайда болды; және Қызыл теңізден кедергісіз жол; және қатты ағыннан жасыл өріс: 8 Сенің таңғажайып кереметтеріңді көріп, сенің қолыңмен қорғанған бүкіл халық сол жаққа барды. 9 Өйткені олар жылқылар сияқты емін-еркін жүріп, қозылар сияқты секірді, уа, оларды құтқарған Сені мадақтады. 10 Өйткені олар бөтен елде жүргенде не істегенін, жердің малдың орнына шыбындарды қалай шығаратынын және өзеннің балық орнына көптеген бақаларды қалай шығаратынын әлі естеріне түсірді. 11 Бірақ кейін олар құстардың жаңа ұрпағын көрді, олар өздерінің тәбеттерімен жетелеп, нәзік ет сұрады. 12 Өйткені оларға қанағат ету үшін теңізден бөденелер шықты. 13 Күнәкарлардың жазасы күн күркірегенде ешбір белгісіз болды: олар өздерінің зұлымдықтары үшін әділетті түрде азап шекті, сондықтан олар бөтен адамдарға бұдан да қатал әрі жеккөрінішті әрекет жасады. 14 Өйткені содомдықтар келген кезде өздері білмейтін адамдарды қабылдамады, бірақ олар өздеріне лайықты достарын құлдыққа түсірді. 15 Бұл ғана емес, бәлкім, оларды құрметтеу керек, өйткені олар бөтен адамдармен достық қарымқатынаста болмаған. 16 Бірақ олар той-томалақпен қабылдаған және олармен бірге сол заңдарды қабылдаушы болып саналған оларды қатты азаптады. 17 Сондықтан олар да әділ адамның есігінің алдында тұрғандар сияқты соқыр болып қалды: жан түршігерлік үлкен қараңғылық қоршап тұрғанда, әркім өз есіктерінен өтуге ұмтылды. 18 Псалтериялық ноталардағыдай әуеннің атын өзгерткенімен, дыбыстар әрқашан өзгеріп отырады; бұл жасалған істерді көргенде жақсы қабылдануы мүмкін. 19 Өйткені жердегі заттар суға айналды, ал бұрын суда жүзген заттар енді жерге кетті. 20 От суда өз қасиетін ұмытып, күші бар еді, ал су өзінің сөндіргіш қасиетін ұмытты. 21 Екінші жағынан, жалындар оларда жүрсе де, азғын тіршілік иелерінің етін ысырап етпеді. Табиғаттан балқытуға бейім аспандық еттің мұзды түрін де ерітпеді. 22 Өйткені, Уа, Жаратқан Ие, сен өз халқыңды барлық жағынан даңқтадың, оларды даңқтадың, оларға немқұрайлы қарамадың, қайта оларға әр уақытта және әр жерде көмектестің.
бөлім 19 1 Құдайсыздарға келсек, оларға аяусыз қаһар келді, өйткені ол олардың не істейтінін бұрыннан білген. 2 Оларға кетуге рұқсат беріп, асығыс шығарып жіберген олар өкініп, олардың артынан қуады. 3 Өйткені олар өлгендердің қабірлерінің басында жоқтап, жоқтап жатқанда, олар тағы бір ақымақтық жасап, қашып кетуді өтінген олардың артынан қуды. 4 Өйткені тағдыр оларға лайықты болды, оларды осы мақсатқа тартты және олар азапты қалаған жазаны орындау үшін бұрын болған оқиғаларды ұмыттырды. 5 Сенің халқың ғажайып жолдан өтуі үшін, бірақ олар біртүрлі өлімге тап болуы үшін. 6 Бүкіл жаратылыс өз түріндегі қайта жаратылып, балаларың еш зиянсыз сақталуы үшін оларға берілген ерекше өсиеттерге сай қызмет етті.
66
67
тарау 1
13 Кімде-кім Жаратқан Иеден қорқатын болса, бұл оған ақырында жақсы болады және ол өлген күні рақым табады. 14 Жаратқан Иеден қорқу даналықтың бастауы болып табылады, ол ана құрсағында адал адамдармен бірге жаратылған. 15 Ол адамдармен бірге мәңгілік іргетас тұрғызды, ол олардың ұрпақтарымен бірге қалады. 16 Жаратқан Иеден қорқу — даналықтың толықтығы және адамдарды оның жемісімен толтырады. 17 Ол олардың барлық үйін жақсы нәрселермен толтырады, ал олар онымен бірге жинайды. 18 Жаратқан Иеден қорқу — даналықтың тәжі, ол бейбітшілік пен кемелді денсаулықты гүлдендіреді. Бұл екеуі де Құдайдың сыйлары, және бұл оны сүйетіндердің қуанышын арттырады. 19 Даналық ақыл-парасаттылық пен білімділікті жаңбырмен жаудырады, Өзін ұстағандарды құрметке бөлейді. 20 Даналықтың тамыры — Жаратқан Иеден қорқу, ал бұтақтары — ұзақ өмір. 21 Жаратқан Иеден қорқу күнәлардан арылтады, Ол бар жерде ашуды басады. 22 Ашуланған адамды ақтауға болмайды; Өйткені оның қаһары оның жойылуы болады. 23 Сабырлы адам біраз уақыт көз жасын төгеді, содан кейін оған қуаныш ұялайды. 24 Ол өз сөзін біраз уақытқа жасырады, көптің аузы оның даналығын жариялайды. 25 Білім туралы астарлы сөздер даналық қазынада, ал тақуалық күнәкар үшін жиіркенішті. 26 Даналықты қаласаң, өсиеттерді орында, сонда Жаратқан Ие оны саған береді. 27 Өйткені Жаратқан Иеден қорқу — даналық пен тәлім, ал сенім мен момындық — Оның рахаты. 28 Кедей болсаң, Жаратқан Иеден қорқуға сенбе, Оған екіұшты жүрекпен келме. 29 Адамдардың алдында екіжүзді болма және айтқан сөзіңді мұқият тыңда. 30 Өзіңді жоғары көтерме, сонда құлап, жаныңды қорлау үшін Құдай сенің құпияларыңды ашып, қауымның ортасына лақтырсын, өйткені сен Жаратқан Иеден қорқу үшін емес, жүрегіңмен шын жүректен келдің. өтірікке толы.
1 Сирах ұлы Исаның даналығының прологы. Бізге Таурат заңы мен пайғамбарлар және олардың ізімен жүрген басқалар арқылы көптеген және ұлы нәрселер жеткізілген болса, Исраил білімдері мен даналығы үшін мақтауға тұрарлық. және бұл үшін тек оқырмандар ғана емес, сонымен қатар білім алғысы келетіндер де сырттағыларға сөйлеу және жазу арқылы пайдасын тигізуі керек: атам Иса, ол өзін заң оқуға көп берген кезде. , және пайғамбарлар және ата-бабаларымыздың басқа да кітаптары және оларда дұрыс пікір алғандықтан, білім мен даналыққа қатысты бірдеңе жазуға өзі де тартылды; Үйренгісі келетіндер және осы нәрселерге құмарлар заң бойынша өмір сүргеннен әлдеқайда көп пайда табуы үшін. Сондықтан оны ықыласпен және ықыласпен оқып шығуларыңызды өтінемін және түсіндіріп беруге тырысқан кейбір сөздеріміз жетіспейтін сияқты көрінуі мүмкін бізді кешіріңіз. Өйткені иврит тілінде айтылған және басқа тілге аударылған сөздердің күші бірдей емес: тек бұл нәрселер ғана емес, заңның өзі де, пайғамбарлар мен басқа кітаптардың арасында да аз айырмашылық жоқ. олар өз тілінде сөйлейді. Евргетес патша болған Мысырға келген отызыншы сегізінші жылы мен сол жерде біраз уақыт жұмыс істегенімде, мен аз да болса тәлім-тәрбие беретін кітап таптым. Бұл кеңістікте үлкен қырағылық пен шеберлікті пайдаланып, кітапты аяғына дейін жеткізіп, оны бөтен елде үйренуге дайын, заңнан кейін өмір сүруге алдын-ала дайындалған олар үшін де ұсынады. Даналықтың бәрі Жаратқан Иеден келеді, Мәңгілік Онымен бірге. 2 Теңіз құмын, жаңбыр тамшыларын және мәңгілік күндерді кім санай алады? 3 Аспанның биіктігін, жердің кеңдігін, тереңдігін және даналығын кім біле алады? 4 Даналық бәрінен бұрын, ал парасаттылық туралы түсінік мәңгіліктен жаратылған. 5 Ең биік Құдайдың сөзі — даналық көзі; Оның жолдары – мәңгілік өсиеттер. 6 Даналықтың тамыры кімге ашылды? немесе оның дана кеңестерін кім біледі? 7 Даналық білім кімге ашылды? және оның керемет тәжірибесін кім түсінді? 8 Бір дана, әрі қорқынышты біреу бар, ол оның тағында отырған Жаратқан Ие. 9 Ол оны жаратып, оны көріп, санап, оның барлық істеріне төгіп тастады. 10 Ол өзінің сыйы бойынша барлық тәнмен бірге және ол оны Өзін сүйетіндерге берді. 11 Жаратқан Иеден қорқу — құрмет, даңқ, қуаныш және қуаныш тәжі. 12 Жаратқан Иеден қорқу жүректі жадыратып, қуаныш пен шаттық пен ұзақ өмір сыйлайды.
тарау 2 1 Ұлым, егер сен Жаратқан Иеге қызмет етуге келсең, азғыруға жаныңды дайында. 2 Жүрегіңді түзеп, шыдамды бол, Қиыншылықта асықпа. 3 Оған жабысып, одан алыстама, сонда сенің ақырғы аяғыңда күшейесің. 4 Басыңа не тисе, оны қуана қабыл ал, азғантай күйге түскенде сабыр ет. 5 Өйткені алтын отта сыналады, ал жарасымды адамдар қиыншылық пешінде сыналады.
68
6 Оған сен, сонда ол саған көмектеседі; Жолыңды түзе, Оған сенім арт. 7 Жаратқан Иеден қорқатындар, Оның рақымын күтіңдер! Жығылып кетпес үшін, кетіп қалмаңыз. 8 Иемізден қорқатындар, Оған сеніңдер! және сыйлығың жоғалмайды. 9 Жаратқан Иеден қорқатындар, жақсылыққа, мәңгілік қуаныш пен мейірімділікке үміттеніңдер. 10 Бұрынғы ұрпақтарға қараңдар, Бір кездері Иемізге сенім артып, масқара болды ма? әлде біреу оның үрейінде тұрып, оны тастап кетті ме? немесе ол өзін шақырған кімді менсінбеді? 11 Өйткені Жаратқан Ие жанашырлық пен мейірімділікке толы, шыдамды және өте аянышты, күнәларды кешіреді және қиыншылықта құтқарады. 12 Қорқынышты жүректер, әлсіреген қолдар және екі жолмен жүрген күнәкарлар қасірет! 13 Жүрексіз адамның қасіреті! өйткені ол сенбейді; сондықтан ол қорғалмайды. 14 Төзімділік танытқандар, қасіретке қаласыңдар! Ал Жаратқан Ие сендерге келгенде не істейсіңдер? 15 Жаратқан Иеден қорқатындар Оның Сөзіне мойынсұнбайды. Оны сүйетіндер оның жолдарын сақтайды. 16 Жаратқан Иеден қорқатындар Оған ұнамды болып, жақсылыққа ұмтылады. Оны сүйетіндер заңға толы болады. 17 Жаратқан Иеден қорқатындар жүректерін дайындап, Оның алдында жандарын кішірейтеді. 18 «Біз адамдардың қолына емес, Жаратқан Иенің қолына түсеміз, өйткені Оның ұлылығы қандай болса, мейірімділігі де сондай».
10 Әкеңнің абыройын түсірме. Өйткені әкеңнің абыройсыздығы саған даңқ емес. 11 Адамның даңқы әкесінің құрметінен. Ал намыссыз ана балалар үшін қорлық. 12 Балам, әкеңнің жасында көмектес, көзі тірісінде оны ренжітпе. 13 Ал егер оның ақыл-есі кем болса, оған шыдамдылық таныт. Күш-қуатың жеткенде, оны менсінбе. 14 Сенің әкеңнің жеңілдігі ұмытылмайды, ал күнәлардың орнына сені нығайтады. 15 Қиналған күніңде ол есте қалады. Күнәларың да жылы ауа райында мұздай еріп кетеді. 16 Әкесін тастап кеткен адам Құдайға тіл тигізуші сияқты. Ал анасын ашуландырған адам Құдайдың қарғысына ұшырайды. 17 Балам, ісіңді момындықпен жалғастыр. Сен де ұнамды адамның сүйіктісі боласың. 18 Неғұрлым үлкен болсаң, соғұрлым кішіпейіл боласың және Жаратқан Иенің алдында рақым табасың. 19 Көптеген адамдар биік және атақты, бірақ құпиялар момындарға ашылады. 20 Өйткені Жаратқан Иенің құдіреті зор, Ол бейшараның құрметіне ие. 21 Өзіңе тым ауыр нәрселерді іздеме, әрі күштеріңнен жоғары нәрселерді іздеме. 22 Саған бұйырылған нәрсені құрметпен ойла, өйткені құпияны өз көзіңмен көрудің қажеті жоқ. 23 Қажетсіз нәрселерге қызығушылық танытпаңыз, өйткені сізге адамдар түсінбейтін нәрселер туралы көбірек хабарланады. 24 Өйткені көптеген адамдар өздерінің бос ойларына алданып қалды; Ал жаман күдік олардың үкімдерін бұзды. 25 Көзсіз нұрды қаларсың: Білімің жоқ деп айтпа. 26 Қыңыр жүрек ақыры зұлымдыққа ұшырайды. Ал қауіп-қатерді жақсы көретін адам сонда өледі. 27 Қайсар жүрек қайғыға толы болады; Ал зұлым адам күнәнің үстіне күнә жинайды. 28 Тәкаппарлардың жазасы жоқ. Өйткені оның бойында зұлымдық өсімдігі тамыр жайған. 29 Ақылдының жүрегі астарлы әңгімені түсінеді; ал зейінді құлақ – данышпанның тілегі. 30 Су жанып тұрған отты сөндіреді; Ал садақа күнәларды тазартады. 31 Ал жақсылықты қайтаратын адам ақыретте болатынды ескереді. Ол құлаған кезде қонатын жерді табады.
тарау 3 1 Әкелеріңнің сөздерін тыңдаңдар, балалар, содан кейін де солай істеңдер, сонда аман боласыңдар. 2 Өйткені Жаратқан Ие әкені балаларының үстінен құрметтеп, ананың ұлдар үстінен билігін бекітті. 3 Кімде-кім әкесін құрметтесе, оның күнәсін өтейді. 4 Ал анасын құрметтейтін адам қазына жинаушымен бірдей. 5 Әкесін құрметтейтін адам өз балаларының қуанышына ие болады; және ол дұға еткенде, ол тыңдалады. 6 Әкесін сыйлаған адам ұзақ өмір сүреді. Ал Жаратқан Иеге мойынсұнған адам анасына жұбаныш болады. 7 Жаратқан Иеден қорқатын адам әкесін құрметтеп, ата-анасына қожайындарына қызмет еткендей қызмет етеді. 8 Әке-шешеңді сөзбен де, іспен де құрметте, сонда олардан саған бата келеді. 9 Әкенің батасы балалар үйін нығайтады; Ал ананың қарғысы іргетастың тамырын жояды.
тарау 4 1 Ұлым, кедейлерді алдама, мұқтаждардың көзін көп күттірме. 2 Аш жанды мұңайтпа. Қиындыққа ұшыраған адамды арандатпаңыз. 3 Қайнаған жүрекке мұңайма. және мұқтаж адамға бермеуді кейінге қалдырыңыз.
69
4 Жапа шеккендердің жалбарынуын қабылдама; Кедейден жүзіңді бұрма. 5 Мұқтаждан көзіңді бұрма және оған сені қарғыс айтуына мүмкіндік берме. 6 Егер ол сені жан дүниесінде қарғыс айтса, оны жаратқанның дұғасы естіледі. 7 Қауымның сүйіспеншілігіне ие бол, Ұлы адамға басыңды иіп. 8 Кедейге құлағыңды иіп, оған жұмсақтықпен жауап беру сені ренжітпесін. 9 Зұлымдыққа ұшырағанды жәбірлеушінің қолынан құтқар! және сотта отырғанда мұңайма. 10 Жетімге әке, анасына күйеу болмай, Құдай Тағаланың ұлындай бол, сонда ол сені анаңнан артық жақсы көреді. 11 Даналық өз балаларын көтереді, Өзін іздегендерді ұстайды. 12 Оны сүйген жанды жақсы көреді; Оны ерте іздегендер қуанышқа бөленеді. 13 Оны ұстаған адам даңққа ие болады; Ол қайда кірсе, Жаратқан Ие жарылқайды. 14 Оған қызмет ететіндер Киелі Құдайға қызмет етеді, ал оны сүйетіндерді Жаратқан Ие сүйеді. 15 Оны тыңдаған халықтарды соттайды, ал оған қамқорлық жасайтын адам қауіпсіз өмір сүреді. 16 Егер біреу оған өзін тапсырса, ол әйелді мұрагер етеді. және оның ұрпағы оны иемденеді. 17 Өйткені ол алдымен онымен бірге қисық жолдармен жүріп, оған қорқыныш пен үрей әкеледі және оның жанына сенім артып, оны өз заңдарымен сынағанша, оны жазалау арқылы азаптайды. 18 Сонда ол оған тура жолды қайтарып, оны жұбатып, сырларын ашады. 19 Ал егер ол қателессе, әйел оны тастап, өзін құртып жібереді. 20 Мүмкіндікті байқап, зұлымдықтан сақтан. және бұл сіздің жаныңызға қатысты болса, ұялмаңыз. 21 Өйткені күнә әкелетін ұят бар. даңқ пен рақым болатын ұят бар. 22 Өзіңе қарсы ешкімді қабылдама, ешкімнің құрметі сені құлатуға мәжбүр етпесін. 23 Жақсылық жасауға мүмкіндік болған кезде сөйлеуден аулақ бол және оның сұлулығына даналығыңды жасырма. 24 Өйткені даналық сөз арқылы танылады, ал тілдің сөзінен білім білінеді. 25 Ешбір жағдайда шындыққа қарсы сөз айтпа; бірақ надандығыңның қателігінен ұял. 26 Күнәларыңды мойындаудан ұялма; және өзеннің бағытын мәжбүрлемеңіз. 27 Өзіңді ақымақ адамға қамқоршы етпе. құдіретті адамды қабылдамаңыз. 28 Ақиқат үшін өлгенше күрес, сонда Жаратқан Ие сен үшін күреседі. 29 Тіліңде асығыс болма, істеріңде әлсіреп, немқұрайлы болма.
30 Үйіңде арыстандай болма, Қызметшілеріңнің арасында ашуланба. 31 Қабылдау үшін қолың созылмасын, өтеу керек кезде жабылмасын. тарау 5 1 Жүрегіңді игіліктерге арнама; және жоқ, менің өміріме жетеді деңіз. 2 Жүрегіңнің жолдарымен жүру үшін өз ойың мен күш-қуатыңа ерме. 3 «Менің істерім үшін мені кім қадағалайды? Өйткені Жаратқан Ие сенің менмендігің үшін кек қайтарады. 4 «Мен күнә жасадым және маған қандай зиян тиді? Өйткені Жаратқан Ие шыдамды, ол сені ешқашан жібермейді. 5 Күнәнің үстіне күнә қосудан қорықпаңыз. 6 Оның мейірімі зор деп айтпа. Ол менің көптеген күнәларым үшін тынышталады, өйткені одан рақым мен қаһар келеді, және Оның қаһары күнәкарларға түседі. 7 Жаратқан Иеге бет бұруға кідірмеңдер және күннен күнге кейінге қалдырмаңдар, өйткені кенеттен Жаратқан Иенің қаһары төніп, қауіпсіздігіңде жойылып, кек алатын күні құрып кетесің. 8 Жүрегіңді әділетсіз жолмен тапқан дүниелерге бұрма, өйткені олар қасірет күні саған пайда әкелмейді. 9 Кез келген желмен ренжімеңіз және барлық жолмен жүрмеңіз, өйткені екі тілде күнәкар солай етеді. 10 Өз түсінігіңде берік бол; және сенің сөзің бірдей болсын. 11 Естуге жылдам бол; және сенің өмірің шынайы болсын; және шыдамдылықпен жауап беріңіз. 12 Егер түсінсең, көршіңе жауап бер. егер жоқ болса, қолыңды аузыңның үстіне қойыңыз. 13 Абырой мен ұят сөйлейді, ал адамның тілі оның құлауы. 14 Сыбырлаушы деп аталма, тіліңмен қудаланба, өйткені ұры ұятқа, ал екі тілде жаман үкім бар. 15 Үлкен немесе кіші нәрседен бейхабар болмаңдар. тарау 6 1 Достың орнына жау болма; Өйткені сол арқылы сен жаман атқа, ұятқа және қорлыққа ие боласың. 2 Өз жүрегіңнің ақылымен мақтанба. Жаның жалғыз адасқан өгіздей жарылып кетпесін. 3 Жапырақтарыңды жеп, жемістеріңнен айырылып, құрғақ ағаштай қаласыңдар. 4 Зұлым жан иесін құртып, оны жауларының күлкісіне айналдырады. 5 Тәтті тіл досты көбейер, Әділ тіл жақсы сәлемдесуді көбейтер.
70
6 Көппен тату бол, бірақ мыңның бір ғана кеңесшісі бар. 7 Егер дос тапқыңыз келсе, алдымен оны дәлелдеңіз және оны мақтауға асықпаңыз. 8 Өйткені біреу өз жағдайына байланысты дос болады, Сенің қиналған күніңде қалмайды. 9 Бір досың бар, ол дұшпандыққа бет бұрып, сенің қорлығыңды дау ашады. 10 Тағы да бір досың дастархан басында серік болады, ол сенің қиналған күніңде қалмайды. 11 Бірақ сенің өркендеуіңде ол өзің сияқты болып, құлдарыңа батыл болады. 12 Егер сені төмендетсе, ол саған қарсы шығып, сенен жасырынып қалады. 13 Жауларыңнан бөлініп, достарыңа сақ бол. 14 Адал дос – мықты қорған, Ал мұндайды тапқан адам қазына тапқан. 15 Адал досты еш нәрсе жеңе алмайды, оның ұлылығы баға жетпес. 16 Адал дос – өмірдің емі; Жаратқан Иеден қорқатындар оны табады. 17 Жаратқан Иеден қорқатын адам достығын түзетеді, өйткені ол қандай болса, оның көршісі де солай болады. 18 Балам, жас кезіңнен тәлім-тәрбие жина, қартайғанша даналықты табасың. 19 Оған жер жыртып, еккен адамдай кел, оның жақсы жемісін күт, өйткені сен ол үшін көп еңбектенбейсің, бірақ оның жемісін тез арада жейсің. 20 Ол білімсізге өте ұнамсыз, түсінбейтін адам онымен бірге қалмайды. 21 Ол оның үстіне сынақтың құдіретті тасы сияқты жатады. Ол оны көп ұзамай тастап кетеді. 22 Өйткені даналық оның есіміне сай, бірақ ол көпке көрінбейді. 23 Құлақ сал, балам, кеңесімді қабыл ал, кеңесімді қабылдама. 24 Аяқтарыңды оның шынжырына, мойныңды шынжырына сал. 25 Иығыңды иіп, оны көтер, Оның байлауымен қайғырма. 26 Оған шын жүрегіңмен кел, оның жолын бар күшіңмен сақта. 27 Іздеп, ізде, сонда ол саған белгілі болады, ал сен оны ұстап алсаң, оны жіберме. 28 Өйткені ақырында сен оның тыныштығын табасың, бұл сенің қуанышыңа айналады. 29 Сонда оның кісендері саған берік қорғаныс, ал шынжырлары даңқ шапаны болады. 30 Өйткені оның үстінде алтын әшекей бар, баулары күлгін шілтер. 31 Оны құрметті киім етіп кигізіп, қуаныш тәжі етіп кигіз. 32 Балам, егер қаласаң, үйретерсің, ал егер ақылыңды жұмсасаң, парасатты боласың. 33 Тыңдауды ұнатсаң, түсінетін боласың, құлақ түрсең, дана боласың.
34 Көпшілік ақсақалдар арасында тұр; және данаға жабысып қал. 35 Құдайдың әрбір сөзін тыңдауға дайын бол; және ақылға қонымды мысалдар сенен қашып кетпесін. 36 Егер сіз ақылды адамды көрсеңіз, онымен кездесуге барыңыз және оның есігінің баспалдақтарын аяғыңызбен тоздырыңыз. 37 Ойларың Жаратқан Иенің жарлықтары туралы болып, Оның өсиеттері туралы үнемі ой жүгіртіп жүріңдер: Ол сенің жүрегіңді бекітіп, қалауларың бойынша даналық береді. тарау 7 1 Жамандық жасама, сондықтан саған зиян тигізбейді. 2 Зұлымдардан аулақ бол, ал зұлымдық сенен кетеді. 3 Ұлым, әділетсіздіктің бороздаларына екпе, сонда жеті есе ормайсың. 4 Жаратқан Иеден артықшылықты, Патшадан құрметті орынды іздемеңдер. 5 Жаратқан Иенің алдында өзіңізді ақтамаңыз; Патшаның алдында даналығыңмен мақтанба. 6 Сот болмаңдар, зұлымдықты жоя алмайсыңдар; Әділдігіңе кедергі болатын құдіретті адамнан қорықпау үшін. 7 Қаланың көптігін ренжітпе, сонда халықтың арасына түсіп қалма. 8 Бір күнәні екіншісіне байламаңыз; Өйткені біреуінде жазасыз қалмайсың. 9 Құдай менің сый-тартуларымның көптігіне қарайды, мен ең Тағала Құдайға құрбандық шалғанымда, ол қабыл етеді деп айтпа. 10 Дұға еткенде немқұрайлы болма, зекет беруден бас тартпа. 11 Ешкім өз жанының ащылығымен күлмеңіз, өйткені кішірейтетін және жоғарылататын біреу бар. 12 Бауырыңа өтірік айтпа; досыңа да ұнатпа. 13 Өтірік сөйлеме, өйткені оның әдеті жақсы емес. 14 Көп ақсақалдар арасында сөзді көп қолданба, дұға еткенде көп сөз айтпа. 15 Тәңір Тағала бұйырған ауыр еңбекті де, шаруашылықты да жек көрмеңдер. 16 Өзіңді күнәкарлардың қатарына санама, бірақ ашудың ұзаққа созылмайтынын есте сақта. 17 Өте кішіпейіл бол, өйткені құдайсыздардың кектері — от пен құрттар. 18 Досты ешбір жақсылыққа өзгертпе; Офир алтыны үшін де адал бауыр емес. 19 Ақылды да жақсы әйелден бас тартпа, өйткені оның рақымы алтыннан жоғары. 20 Қызметшің шын еңбек етіп жатса, оған жамандық жасама, өзің үшін барын берген жалшыға да жалбарынба.
71
21 Жаның игі қызметшіні жақсы көрсін, оның бостандығын алдама. 22 Малың бар ма? Оларға көз сал, егер олар сенің пайдаң үшін болса, оларды өзіңде ұста. 23 Балаларың бар ма? оларға тәлім-тәрбие бер, жас кезінен бастап мойындарын иіп. 24 Қыздарың бар ма? олардың денесіне қамқор бол және оларға көңілді болма. 25 Қызыңа үйлен, сонда сен ауыр істі атқарасың, бірақ оны ақылды адамға бер. 26 Сенің ойыңдағы әйелің бар ма? Оны тастама, бірақ өзіңді жеңіл әйелге берме. 27 Әкеңді шын жүрегіңмен сыйла, Анаңның қайғысын ұмытпа. 28 Сен олардан туғаныңды ұмытпа; Олардың саған жасаған жақсылығын қалай қайтара аласың? 29 Жаратқан Иеден бүкіл жан-тәніңмен қорқ, Оның діни қызметкерлерін құрметте. 30 Өзіңді бар күшіңмен жаратқанды сүй, оның қызметшілерін тастама. 31 Жаратқан Иеден қорқыңдар, діни қызметкерді құрметтеңдер. Саған бұйырылғандай, оған өз үлесін бер. Алғашқы жемістер, айыпты құрбандық, иық сыйы, қасиеттілік құрбандығы және киелі нәрселердің алғашқы жемістері. 32 Жарлыларға қолыңды соз, сонда сенің батаң кемелді болсын. 33 Сыйлық әрбір тірі жанның алдында рақымға ие; Ал өлгендер үшін оны ұстамаңыз. 34 Жылағандармен бірге болма, жоқтағандармен бірге жоқта. 35 Науқастарды көруге асықпа, өйткені бұл сені сүйікті етеді. 36 Нені қолға алсаң да, соңын есіңе ал, сонда сен ешқашан қателеспейсің.
9 Ақсақалдардың сөзін жіберіп алма, өйткені олар да өз әкелерінен үйренген, сен олардан түсіністікке үйреніп, қажетінше жауап бересің. 10 Күнәкардың отын жақпа, әйтпесе оның отының жалынына күйіп қаласың. 11 Жәбірленушінің алдында ашуланып тұрма, әйтпесе ол сені сөздеріңмен тұзаққа түсіріп алмас үшін 12 Өзіңнен күштіге қарыз берме. Өйткені оған қарыз берсең, оны есепте, бірақ жоғалтып ал. 13 Күш-қуатыңнан артық кепіл болма, өйткені кепіл болсаң, оны төлеуге тырыс. 14 Судьямен сотқа барма; Өйткені олар оның абыройына қарай үкім шығарады. 15 Батыл адаммен жолға шықпа, ол сені ренжітпейді, өйткені ол өз еркіне сай әрекет етеді, ал сен оның ақымақтығы арқылы онымен бірге өлесің. 16 Ашуланған адаммен ұрыспаңдар, онымен оңаша жерге бармаңдар, өйткені қан оның көз алдында ештеңе емес, ал көмек болмаса, ол сені құлатады. 17 Ақымақпен ақылдаспа; өйткені ол кеңесті орындай алмайды. 18 Бейтаныс адамның алдында жасырын әрекет жасама; Өйткені сен оның не әкелетінін білмейсің. 19 Әркімге жүрегіңді ашпа, ол саған ақылмен жауап береді. тарау 9 1 Көкіректегі әйелді қызғанба, оған өзіңе қарсы жаман сабақ берме. 2 Өзіңнің мүлкіңе аяғын басу үшін жаныңды әйелге берме. 3 Жезөкшемен кездеспе, оның тұзағына түсіп қалма. 4 Әнші әйелмен көп араласпа, әйтпесе оның әрекетіне сенесің. 5 Күңге қарама, оның бойындағы қымбат нәрселерге сенбеу үшін. 6 Мұрағыңнан айырылып қалмас үшін, өз жаныңды жезөкшелерге берме. 7 Қала көшелерінде айналаңа қарама, оның оңаша жерінде қаңғыма. 8 Сұлу әйелден көзіңді бұр, өзгенің сұлулығына қарама; өйткені әйелдің сұлулығына алданғандар көп; Өйткені махаббат оттай тұтанады. 9 Басқа біреудің әйелімен мүлде отырма, онымен құшағында отырма және онымен шарап ішуге ақшаңды жұмсама. Жүрегің оған бейім болып, қалауың арқылы жойылып кетесің. 10 Ескі досыңды тастама; өйткені жаңа онымен салыстыруға келмейді: жаңа дос жаңа шарап сияқты; қартайған кезде оны рахаттанып ішесің. 11 Күнәкардың даңқын қызғанба, өйткені оның соңы не болатынын білмейсің.
тарау 8 1 Күшті адаммен күреспе, әйтпесе оның қолына түсесің. 2 Бай адаммен келіспе, ол саған салмақ түсірмес үшін, өйткені алтын көпті жойып, патшалардың жүректерін бұрмалады. 3 Тілі бар адаммен күреспе, оның отына отын үйме. 4 Дөрекі адаммен әзілдеме, сонда ата-бабаларың масқара болып қалады. 5 Күнәдан бет бұрған адамды қорлама, бірақ бәріміз де жазаға лайық екенімізді ұмытпа. 6 Қартайған шақта адамды масқара етпе, өйткені кейбіріміз қартайып барамыз. 7 Ең үлкен жауыңның өлгеніне қуанба, бірақ бәріміз өлетінімізді ұмытпа. 8 Даналардың сөзін менсінбе, олардың нақыл сөздерімен таныс, өйткені сен олардан тәлім аласың, ұлы адамдарға оңай қызмет етуді үйренесің.
72
12 Құдайсыздар ұнататын нәрседен рахат алмаңдар; бірақ олардың қабірге дейін жазасыз қалмайтынын ұмытпаңыз. 13 Өлтіруге құдіреті бар адамнан аулақ жүр. сондықтан өлімнен қорқатынына күмәнданба, егер сен оған келсең, ол сенің өміріңнен айырылып қалмас үшін кінә жасама: сен тұзақтардың ортасында жүргеніңді және қаланың қабырғаларында жүргеніңді ұмытпа. 14 Қолыңнан келгенше көршіңді болжап, данамен ақылдас. 15 Әңгімең данышпандарға арналсын, Тәңір Тағаланың заңы арқылы сөйлесе бер. 16 Тек адамдар сенімен бірге ішіп-жеп жүрсін. Сендердің даңқтарың Жаратқан Иеден қорқу арқылы болсын. 17 Шебердің қолы мақтауға тұрарлық, Халықтың дана билеушісі сөзі үшін. 18 Тілсіз адам өз қаласында қауіпті. Сөйлескен адам жеккөрінішті болады.
14 Жаратқан Ие тәкаппар әміршілердің тағын құлатып, олардың орнына момындарды қойды. 15 Жаратқан Ие тәкаппар халықтардың тамырын жұлып, олардың орнына бейшараларды отырғызды. 16 Жаратқан Ие халықтардың елдерін құлатып, жердің іргетасына дейін жойды. 17 Ол олардың кейбіреуін алып, жойып, жер бетінен олардың ескерткіштерін жойды. 18 Тәкаппарлық еркектер үшін, ашулы қаһар әйелден туғандар үшін жасалмаған. 19 Жаратқан Иеден қорқатындар – сенімді тұқым, Оны жақсы көретіндер – құрметті өсімдік. өсиеттерді бұзатындар - алдамшы тұқым. 20 Бауырластардың арасында басшы құрметті; Оның көз алдында Жаратқан Иеден қорқатындар да солай. 21 Жаратқан Иеден қорқу билікке қол жеткізбестен бұрын жүреді, ал дөрекілік пен тәкаппарлық оны жоғалтады. 22 Ол бай болсын, текті болсын, кедей болсын, олардың даңқы — Жаратқан Иеден қорқу. 23 Парасаты бар кедейді менсінбеу керек емес. Сондай-ақ күнәкар адамды дәріптеу де қолайлы емес. 24 Ұлылар, билер мен билер құрметке ие болады; Бірақ олардың арасында Жаратқан Иеден қорқатындардан артық ешкім жоқ. 25 Еркіндер ақылды құлға қызмет етеді, ал білімі бар адам түзелсе, кек сақтамайды. 26 Өз ісіңде шектен шықпа. Қиын кезіңде мақтанба. 27 Өзін-өзі мақтан тұтып, нанға зар болғаннан гөрі, еңбек етіп, барлық нәрсеге бай адам жақсырақ. 28 Ұлым, өз жаныңды момындықпен дәріпте және оған лайықты құрмет көрсет. 29 Өзіне қарсы күнә жасағанды кім ақтайды? Ал өз өмірін қорлағанды кім құрметтейді? 30 Кедей шеберлігі үшін, ал бай байлығы үшін құрметке ие болады. 31 Кедейлікте құрметке ие болған адам, байлықта одан да көп? Ал байлықта намысы жоқ болса, кедейлікте одан да көп?
тарау 10 1 Дана төреші өз халқына нұсқау береді; ал парасатты адамның үкіметі жақсы тәртіпке ие. 2 Халықтың төрешісі қандай болса, оның басшылары да сондай. Қаланың билеушісі қандай адам болса, онда тұратындардың бәрі осындай. 3 Дана патша өз халқын қырады, Бірақ билік басындағылардың ақыл-парасаты арқылы қала тұрғындары қоныстанады. 4 Жердің құдіреті Жаратқан Иенің қолында, ол өз уақытында оның үстіне пайдалыны орнатады. 5 Адамның әл-ауқаты Құдайдың қолында, ал оның абыройы хатшыға жүктеледі. 6 Әр жамандық үшін көршіңді жек көрме; және зиян келтіретін әрекеттермен ештеңе жасамаңыз. 7 Тәкаппарлық Құдайдың да, адамның да алдында жеккөрінішті, Екеуі арқылы да күнә жасайды. 8 Әділсіз істердің, залалдың және алдау арқылы алынған байлықтың салдарынан патшалық бір халықтан екінші халыққа ауысты. 9 Жер мен күл неге мақтан тұтады? Ашкөз адамнан асқан зұлымдық жоқ, өйткені ол өз жанын сатады. Өйткені ол тірі кезінде ішегін тастайды. 10 Дәрігер ұзақ ауруды кеседі; Ал бүгін патша болатын адам ертең өледі. 11 Өйткені адам өлгеннен кейін, ол жорғалаушылардың, аңдардың және құрттардың мұрагері болады. 12 Тәкаппарлықтың бастауы — адамның Құдайдан алыстап, жүрегі Жаратушысынан бұрылғанда. 13 Өйткені тәкаппарлық күнәнің бастауы, кімде бар болса, ол жиіркенішті істерді төгеді, сондықтан Жаратқан Ие олардың басына оғаш апаттар әкеліп, оларды түбегейлі жойды.
тарау 11 1 Даналық төменнің басын көтеріп, оны ұлы адамдардың қатарында отырғызады. 2 Адамды сұлулығы үшін мақтама; сыртқы келбеті үшін де еркекті жек көрмейді. 3 Ара шыбын сияқты аз; бірақ оның жемісі тәтті нәрселердің негізгісі. 4 Киімдеріңмен және киімдеріңмен мақтанбаңдар, құрметті күні өздеріңді мақтанбаңдар, өйткені Жаратқан Иенің істері керемет, ал Оның істері адамдар арасында жасырын. 5 Көптеген патшалар жерге отырды, және ешқашан ойламаған адам тәжді киді.
73
6 Талай мықтылар масқара болды; және құрметтілер басқа адамдардың қолына берілді. 7 Шындықты тексермей тұрып, айыптамаңыз: алдымен түсініп ал, сосын сөгіс. 8 Себепті естімей тұрып жауап берме, олардың сөзін бөлме. 9 Өзіңді қызықтырмайтын нәрсеге талпынба; және күнәкарлармен бірге сотта отырмаңдар. 10 Балам, көп нәрсеге араласпа, өйткені көп аралассаң, кінәсіз болмайсың. Ал егер соңынан ерсең, қол жеткізе алмайсың, қашып құтыла алмайсың. 11 Еңбектеп, қиналып, асығатын және одан да артта қалған біреу бар. 12 Тағы да баяу, көмекке зәру, қабілетсіз, кедейшілікке толы басқа біреу бар; бірақ Жаратқан Иенің көзі оған жақсылықпен қарап, оны төмен жерінен тұрғызды. 13 Қайғыдан басын көтерді. Оны көргендердің көбі оған таң қалды. 14 Өркендеу мен қиыншылық, өмір мен өлім, кедейлік пен байлық Жаратқан Иеден келеді. 15 Даналық, білім және Заңды түсіну Иеміздікі, сүйіспеншілік пен игі істердің жолы — Ол. 16 Қателік пен қараңғылық күнәкарлардан басталып, оның ішінде мақтанатындармен зұлымдық қартаяды. 17 Жаратқан Иенің сыйы тақуаларға қалады, Оның рақымы мәңгілікке гүлденеді. 18 Өзінің сақтығымен және шымшуымен байыған адам бар, ал бұл оның сыйының үлесі. 19 Ол былай дейді: «Мен тыныштық таптым, енді үнемі өз тауарларымды жеймін. бірақ ол оның басына қандай уақыт келетінін және бұл нәрселерді басқаларға қалдырып, өлетінін білмейді. 20 Келісіміңізде берік болыңыз, оны біліңіз, жұмысыңызда ескіріңіз. 21 Күнәкарлардың істеріне таң қалмаңдар; бірақ Жаратқан Иеге сенім артып, еңбегіңе берік бол! 22 Жаратқан Иенің батасы тақуалардың сыйында, және кенеттен ол өзінің батасын гүлдендіреді. 23 «Менің қызметімнен қандай пайда бар?» Деме. Ал енді менде қандай жақсылықтар болады? 24 Тағы да: «Менде көп нәрсе бар, менде көп нәрсе бар, әрі маған қандай зұлымдық болады? 25 Өркендеу күнінде қайғы-қасірет ұмытылады, ал қиыншылықта гүлдену енді еске алынбайды. 26 Өйткені өлім күні Жаратқан Ие үшін адамға жолына қарай сый беру оңай. 27 Бір сағаттың қасіреті адамды ләззат алуды ұмытады, ақыры оның істері ашылады. 28 Өлім алдында батасын алмаған ешкімді соттамайды, өйткені адам баласы арқылы танылады. 29 Әр адамды үйіңе кіргізбе, өйткені алдамшы адамның пойызы көп.
30 Тәкаппарлардың жүрегі торда ұсталған кекілік сияқты. Ол тыңшы сияқты сенің құлауыңды аңдып тұрады. 31 Өйткені ол ізін суытпай, жақсылықты жамандыққа айналдырады, ал мақтауға лайық істерде сені айыптайды. 32 От ұшқынынан бір топ көмір тұтанып, күнәкар адам қан күтеді. 33 Бұзық адамнан сақ бол, өйткені ол зұлымдық жасайды; Ол саған мәңгілік дақ түсірмесін. 34 Бөтен адамды үйіңе қабылда, сонда ол сені мазалап, өз үйіңнен шығарып жібереді. тарау 12 1 Жақсылық жасасаң, оны кімге жасайтыныңды білесің; игіліктерің үшін алғыс айтасың. 2 Тақуа адамға жақсылық жаса, сонда оның есесін табасың. Ал одан болмаса да, ең Тағаладан. 3 Үнемі жамандықпен айналысатын адамға да, садақа бермейтінге де жақсылық болмайды. 4 Тақуа адамға бер, күнәкарға көмектеспе. 5 Бейшараға жақсылық жаса, бірақ құдайсызға берме: наныңды ұста және оған берме, сонда ол сені жеңіп кетпеуі үшін, әйтпесе өзіңе тиесілі барлық жақсылығың үшін екі есе көп зұлымдық аласың. оған жасалған. 6 Өйткені Құдай Тағала күнәкарларды жек көреді, және құдайсыздардан кек қайтарады және оларды жазалайтын күшті күннен сақтайды. 7 Жақсыларға бер, күнәкарға көмектеспе. 8 Досты байлықта білмейді, Қиыншылықта жауды жасырмайды. 9 Адамның жақсылығында дұшпандар қайғырар, Қиындықта дос та кетеді. 10 Ешқашан жауыңа сенбе, өйткені оның зұлымдығы темірдің тот басқанындай. 11 Ол кішіпейіл болса да, еңкейіп кетсе де, мұқият бол және одан сақ бол, сонда сен оған қараған әйнекті сүрткендей боласың және оның тоты толығымен жойылмағанын білесің. 12 Ол сені құлатқанда, сенің орныңда тұрып қалмас үшін, оны қасыңа қойма. Оң жағыңа отырма, ол сенің орныңа отыруға тырысады, сонда сен менің сөздерімді есіңе түсіріп, онымен шаншып қаласың. 13 Жылан шаққан арбаны немесе жабайы аңдарға жақындаған кез келген адамды кім аяйды? 14 Сонымен, күнәкарға барып, күнәларымен онымен арамданған адам кім аяйды? 15 Ол біраз уақыт сенімен бірге болады, бірақ егер сен құлай бастасаң, ол тоқтамайды. 16 Жау ауызбен тәтті сөйлейді, бірақ жүрегінде ол сені орға қалай тастайтынын елестетеді: Ол көзіне жас алады, бірақ мүмкіндігін тапса, қанға тоймайды.
74
17 Егер басыңа қиыншылық түссе, оны алдымен сол жерден табасың. Ол саған көмектесемін деп көрінсе де, сені бүлдіреді. 18 Ол басын шайқайды, алақандарын соғады, көп сыбырлайды, жүзі өзгереді.
20 Тәкаппарлар кішіпейілділікті жек көретіні сияқты, байлар да кедейлерді жек көреді. 21 Құлай бастаған байды достары ұстап алады, ал құлаған кедейді достары қуып жібереді. 22 Бай құлаған кезде, оның көмекшілері көп болады: ол айтылмайтын нәрсені айтады, бірақ адамдар оны ақтайды. ол дана сөйлеп, орын таппайды. 23 Бай сөйлегенде, әркім өз тілін ұстайды, ал оның айтқандарын бұлтқа дейін мақтайды, ал егер кедей сөйлесе, олар: «Бұл кім?» дейді. Егер ол сүрінсе, олар оны құлатуға көмектеседі. 24 Күнәсы жоқ адамға байлық жақсы, ал кедейлік құдайсыздың аузында жаман. 25 Адамның жүрегі жақсылық болсын, жаман болсын, оның келбетін өзгертеді, ал көңілді жүректің жүзі жайдарлы болады. 26 Көңілді жүз – берекелі жүректің белгісі; ал астарлы сөздерді табу - ақылдың қажымас еңбегі.
тарау 13 1 Шайырға қол тиген адам онымен арамданады. Тәкаппар адаммен қарым-қатынасы бар адам оған ұқсайды. 2 Тірі тұрғанда өз күш-қуатыңнан артық салмақ салма. Өзіңнен күштірек және бай адаммен қарым-қатынаста болма. Өйткені біреуі екіншісіне соққы берсе, ол бұзылады. 3 Бай зұлымдық жасады, бірақ ол қорқытады: кедейлер әділетсіздікке ұшырады, ол да жалбарынуы керек. 4 Егер сен оның пайдасы үшін болсаң, ол сені пайдаланады, ал егер сенде ештеңе болмаса, ол сені тастап кетеді. 5 Егер сенде бірдеңе болса, ол сенімен бірге тұрады: иә, ол сені жалаңаш етеді және оған өкінбейді. 6 Егер ол саған мұқтаж болса, ол сені алдап, күлімдеп, үміттендіреді. Ол саған әділ сөйлеп: «Не қалайсың?» деп сұрайды. 7 Ол сені екі немесе үш рет құрғатқанша, еттерімен ұятқа қалдырады, ақырында ол сені мазақ ету үшін күледі, сені көргенде, сені тастап, басын шайқайды. 8 Сақ болыңдар, алданып қалмаңдар. 9 Егер сені құдіретті адам шақырса, бас тарт, сонда ол сені көбірек шақырады. 10 Оған қысым жасама, әйтпесе сен кері қайтарыласың. Ұмытылып қалмас үшін алыс болма. 11 Сөйлесуде онымен тең болма, оның көп сөзіне сенбе, өйткені ол сені көп сөйлесу арқылы азғырып, күлімдеу арқылы сырыңды ашады. 12 Бірақ ол сенің сөздеріңді қатыгездікпен айтып, саған зиян келтіруді және түрмеге жабуды аямайды. 13 Байқаңдар және мұқият болыңдар, өйткені сен өз күйреулеріңе қауіп төніп тұрсыңдар: бұларды естігенде, ұйықтап жатқанда оян. 14 Жаратқан Иені өмір бойы сүй, құтқару үшін Оны шақыр. 15 Әр жануар өз ісіне ұқсайды, әр адам жақынын сүйеді. 16 Барлық тән түр-түріне қарай үйлеседі, ал адам өзіне ұқсайды. 17 Қасқырдың қозыға қандай қатысы бар? сондықтан күнәкар тақуалықпен бірге. 18 Гиена мен ит арасында қандай келісім бар? ал бай мен кедей арасында қандай татулық бар? 19 Шөл далада құлан арыстанның олжасы болса, байлар кедейлерді жейді.
тарау 14 1 Аузынан таймаған, күнәларының көптігінен шаншылмаған адам бақытты. 2 Ар-ұжданы оны айыптамаған және Иемізге деген үмітін үзбеген адам бақытты. 3 Байлық сараңға ұнамайды, ал қызғаншақ ақшамен не істеу керек? 4 Өз жанын алдап жинаған адам басқалар үшін жинайды, ол өз мүлкін тәртіпсіздікпен жұмсайды. 5 Өзіне жамандық танытқан адам кімге жақсы болады? ол өз тауарынан ләззат алмасын. 6 Өзіне қызғанышпен қарайтын адамнан жаман ешкім жоқ; және бұл оның зұлымдықтарының өтеуі. 7 Егер ол жақсылық жасаса, оны қалаусыз жасайды; ақырында ол өзінің зұлымдығын жариялайды. 8 Қызғаныштың көзі жаман; Ол бетін қайтарып, адамдарды менсінбейді. 9 Ашкөздің көзі өз үлесіне тоймайды; Ал зұлымның зұлымдығы оның жанын құрғатады. 10 Жаман көз нанын қызғанады, Дастарханында сараң. 11 Балам, мүмкіндігіңше өзіңе жақсылық жасап, Жаратқан Иеге лайықты тартуын бер. 12 Өлім көп күттірмейтінін және қабір келісімі саған айтылмайтынын есте сақта. 13 Өлер алдында досыңа жақсылық жаса және қолыңды созып, оған мүмкіндігіңе қарай бер. 14 Жақсы күнді алдама және жақсы тілектің бөлігі өзіңнен асып кетпесін. 15 Өзіңнің ауыртпалықтарыңды басқаларға тапсырып кетпейсің бе? Еңбегің жеребе бойынша бөлінсін бе? 16 Бер, ал, жаныңды киелі ет. Өйткені қабірден дәм іздемейді.
75
17 Барлық тән киім сияқты ескіреді, өйткені әу бастан келісім: «Өлім ретінде өлесің». 18 Қалың ағаштың жасыл жапырақтары сияқты, кейбіреулері құлап, кейбіреулері өседі; Ет пен қанның ұрпақтары да солай, бірі бітеді, екіншісі туады. 19 Кез келген жұмыс шіриді және жояды, ал жұмысшы онымен бірге кетеді. 20 Жақсы нәрселерді даналықпен ойлайтын және Киелі нәрселер туралы өз түсінігімен пайымдайтын адам бақытты. 21 Оның жолын жүрегімен ойлайтын адам оның құпиясын да түсінеді. 22 Оның соңынан еріп, оның жолын аңдып жүр. 23 Оның терезелерінен құлшылық ететін адам оның есіктерін де тыңдайды. 24 Оның үйінің қасында түнейтін адам оның қабырғаларына да түйреуіш бекітсін. 25 Ол өзінің шатырын оған жақын етіп тігіп, жақсы нәрселер бар баспанаға орналасады. 26 Ол балаларын оның панасына, бұтақтарының астына орналастырсын. 27 Онымен ол ыстықтан қорғанып, оның ұлылығында өмір сүреді.
15 Қаласаң, өсиеттерді орындап, ұнамды адалдық таныт. 16 Ол сенің алдыңда от пен су қойды: қолыңды соз, қаласаң да. 17 Адамның алдында өмір мен өлім бар; ал қаласа, соған беріледі. 18 Өйткені Жаратқан Иенің даналығы зор, құдіреті күшті, бәрін де көреді. 19 Оның көзі Өзінен қорқатындарға қарайды, Ол адамның әрбір ісін біледі. 20 Ол ешкімге зұлымдық жасауды бұйырған жоқ, ешкімге күнә жасауға рұқсат бермеген. тарау 16 1 Көптеген пайдасыз балаларды қалама, Құдайсыз ұлдарға қуанба. 2 Олар көбейіп кетсе де, Жаратқан Иенің алдындағы қорқыныш олармен бірге болмаса, оларға қуанбаңдар. 3 Олардың өміріне сенбе, олардың көптігіне менсінбе, өйткені әділ адам мыңнан артық; Құдайсыз болғанша, баласыз өлген жақсы. 4 Өйткені ақыл-парасаты бар адам қала толығады, ал зұлымдардың туыстары тез арада қаңырап бос қалады. 5 Мен мұндай нәрселерді өз көзіммен көрдім, ал құлағым бұдан да үлкен нәрселерді естідім. 6 Құдайсыздардың қауымында от жағылады; Ал бүлікшіл халықтың қаһары өртенеді. 7 Ол өздерінің ақымақтықтарының күшімен құлап кеткен кәрі алыптарға тыныштық бермеді. 8 Лут тұрған жерді де аямады, бірақ мақтан тұтқандары үшін оларды жек көрді. 9 Ол күнәларымен жойылған азап шеккен халықты аямады. 10 Жүректерінің қаттылығымен жиналған алты жүз мың жаяу әскер де емес. 11 Ал егер халықтың арасында қатал біреу болса, оның жазасыз құтылып кетуі таң қалдырады, өйткені оған мейірімділік пен қаһар бар. Ол кешіруге, ренішін төгуге құдіретті. 12 Оның мейірімділігі қандай зор болса, оның түзелуі де сондай: Ол адамды істеріне қарай соттайды 13 Күнәкар олжасымен құтыла алмайды, тақуалардың шыдамы таусылмас. 14 Кез келген мейірімділік ісіне жол бер, өйткені әркім өз ісіне қарай табады. 15 Перғауынның құдіретті істері әлемге танылуы үшін, Жаратқан Ие оны білмеу үшін оны қатал етті. 16 Оның мейірімділігі барлық жаратылысқа аян; және ол өзінің жарығын қараңғылықтан батылмен ажыратты. 17 «Мен Жаратқан Иеден жасырамын» демейсің бе: Мені жоғарыдан біреу еске алады ма? Мен сонша көп адамдардың арасында есімде
тарау 15 1 Жаратқан Иеден қорқатын адам жақсылық жасайды, ал Таурат заңын білген адам оны алады. 2 Ол оны анасы ретінде қарсы алады және оны пәк қыздың әйелі ретінде қабылдайды. 3 Ол оны парасатты нанмен тамақтандырады, оған даналықтың суын береді. 4 Ол оның қолында қалады және қозғалмайды; және оған сүйенеді және масқара болмайды. 5 Ол оны көршілерінен жоғары қояды, қауымның арасында оның аузын ашады. 6 Ол қуаныш пен шаттық тәжін табады, ал ол оған мәңгілік есімді мұра етеді. 7 Бірақ ақымақ адамдар оған жете алмайды, ал күнәкарлар оны көрмейді. 8 Өйткені ол менмендіктен алыс, ал өтірікші адамдар оны есіне алмайды. 9 Мақтау күнәкардың аузында көрінбейді, өйткені оны Жаратқан Ие жібермеген. 10 Өйткені мадақтау даналықпен айтылады, Жаратқан Ие оны гүлдендіреді. 11 «Мен Жаратқан Ие арқылы бас тарттым, өйткені ол жек көретін нәрселерді істемеу керек» деп айтпа. 12 «Ол мені адастырды, өйткені оған күнәкар адам керек емес» деп айтпа. 13 Жаратқан Ие барлық жексұрын нәрселерді жек көреді; Құдайдан қорқатындар оны жақсы көрмейді. 14 Ол өзі адамды әуел бастан жаратып, оны өз кеңесінің қолында қалдырды.
76
қалмаймын: сонша сансыз жаратылыстың ішінде менің жаным қандай? 18 Міне, ол барған кезде аспан мен аспан, тереңдік пен жер және ондағы барлық нәрсе қозғалады. 19 Жаратқан Ие оларға қараған кезде, таулар мен жердің іргетасы дірілдейді. 20 Ешбір жүрек бұл туралы дұрыс ойлай алмайды: Оның жолдарын кім ойлап таба алады? 21 Бұл ешкім көре алмайтын дауыл, өйткені оның істерінің көп бөлігі жасырылған. 22 Оның әділ істерін кім жариялай алады? немесе оларға кім шыдай алады? Өйткені оның келісімі алыс, ал барлық нәрсенің сынағы ақыр соңында. 23 Түсініксіз адам бос нәрселерді ойлайды, ал ақымақ адам ақымақтықты елестетеді. 24 Балам, мені тыңда, білім ал, сөздерімді жүрегіңмен белгіле. 25 Мен ілімді салмақпен айтып, Оның білімін дәл жариялаймын. 26 Жаратқан Иенің істері әуел бастан әділдікпен орындалады, және ол оларды жаратқаннан бері оның бөліктерін басқарды. 27 Ол өз істерін мәңгілікке безендірді және оның қолында барлық ұрпаққа олардың жетекшілері: олар еңбектенбейді, шаршамайды және жұмыстарын тоқтатпайды. 28 Олардың ешқайсысы бір-біріне кедергі жасамайды және оның сөзіне ешқашан мойынсұнбайды. 29 Осыдан кейін Жаратқан Ие жерге қарап, оны өзінің баталарымен толтырды. 30 Ол барлық тіршілік иелерінің бетін жапты. және олар оған қайта оралады.
11 Бұған қоса, ол оларға білім мен мұра ретінде өмір заңын берді. 12 Ол олармен мәңгілік келісім жасап, оларға өз үкімдерін көрсетті. 13 Олардың көздері оның ұлылығының ұлылығын көрді, құлақтары Оның салтанатты дауысын естіді. 14 Иса оларға былай деді: — Барлық әділетсіздіктен сақ болыңдар! Әркімге көршісіне қатысты өсиет берді. 15 Олардың жолдары әрқашан Оның алдында, Оның көзінен жасырын болмайды. 16 Әр адам жас кезінен зұлымдыққа берілген; Сондай-ақ олар өздеріне тасты жүректер жасай алмады. 17 Бүкіл жер бетіндегі халықтарды бөлу кезінде ол әрбір халыққа билеуші тағайындады. Ал Исраил — Жаратқан Иенің үлесі. 18 Ол өзінің тұңғышы болғандықтан, оны жөнге салумен тәрбиелейді және оған сүйіспеншілігінің нұрын беріп, оны қалдырмайды. 19 Сондықтан олардың барлық істері Оның алдындағы күн сияқты, Оның көзі үнемі олардың жолдарында. 20 Олардың ешбір әділетсіз істері одан жасырын емес, бірақ олардың барлық күнәлары Жаратқан Иенің алдында 21 Бірақ Жаратқан Ие рақымдылық танытып, Өзінің шеберлігін білгендіктен, оларды қалдырмады, қалдырмады, қайта аяды. 22 Адамның садақасы оның қасында белгі сияқты, ол адамның жақсы істерін көздің қарашығындай сақтайды және ұл-қыздарына тәубе етеді. 23 Содан кейін ол тұрып, оларды марапаттап, жазасын бастарынан өткереді. 24 Бірақ өкінгендердің қайтарылуын берді және шыдамдылық танытқандарды жұбатты. 25 Жаратқан Иеге қайтып, күнәларыңды тастап, Оның алдында дұға етіп, азырақ күнә жаса. 26 Тағы да Тағалаға бет бұрып, зұлымдықтан аулақ бол, өйткені ол сені қараңғылықтан саулық нұрына жетелейді, ал жиреніштіні қатты жек көреді. 27 Өмір сүріп, шүкіршілік ететіндердің орнына қабірде Ең Тағаланы кім мадақтайды? 28 Алғыс айту өліден өлгеннен кейін жойылады, өйткені тірі және жүрегі сау адам Жаратқан Иені мадақтайды. 29 Құдайымыз Жаратқан Иенің мейірімі мен Өзіне киелілікпен қарағандарға жанашырлығы қандай зор! 30 Өйткені бәрі адамда бола алмайды, өйткені адам баласы өлмейтін емес. 31 Күннен де жарқын не бар? бірақ оның жарығы өшеді; ал ет пен қан зұлымдықты елестетеді. 32 Ол аспан биігінің күшін көреді; және барлық адамдар жер мен күлден басқа.
тарау 17 1 Жаратқан Ие жер бетіндегі адамды жаратып, оны қайтадан оған айналдырды. 2 Ол оларға аз күн, қысқа мерзім берді және ондағы нәрселерге де билік берді. 3 Ол оларға күш-қуат беріп, өз бейнесіне сай жасады. 4 Адамнан қорқуды бүкіл адамзатқа орнатып, оған аңдар мен құстардың үстемдігін берді. 5 Олар Жаратқан Иенің бес амалын қолданды, ал алтыншы кезекте Ол оларға түсінік берді, ал жетінші сөзінде олардың ойларын түсіндіруші болды. 6 Ол оларға ақыл, тіл, көз, құлақ және жүрек берді. 7 Ол оларды ақыл білімімен толтырып, жақсылық пен жамандықты көрсетті. 8 Ол өз істерінің ұлылығын көрсету үшін олардың жүректеріне назар аударды. 9 Өзінің істерін түсіністікпен жариялауы үшін Ол оларды өзінің керемет істерімен мәңгілік мадақтады. 10 Ал таңдалғандар оның киелі есімін мадақтайды.
77
тарау 18
26 Таңертеңнен кешке дейін уақыт өзгеріп, бәрі Жаратқан Иенің алдында орындалады. 27 Ақылды адам әр нәрседен қорқады, күнә жасаған күні ренжітуден сақтанады, ал ақымақ уақытты ұстанбайды. 28 Әрбір саналы адам даналықты біледі және оны тапқанды мадақтайды. 29 Сөзінде түсінігі бар адамдар да дана болып, керемет астарлы әңгімелер айтты. 30 Өз нәпсілеріңнің соңынан ерме, қайта тәбетіңді тый. 31 Егер сен өзіңе ұнайтын құмарлықтарды берсең, ол сені қорлайтын жауларыңа күлкі етеді. 32 Көңіл көтеруден ләззат алмаңдар, оның шығынына байланбаңдар. 33 Әмиянда ештеңе болмаса, қарыз алып, той жасап, қайыршыға айналма, өйткені сен өз өміріңді аңдып, сөйлейсің.
1 Мәңгілік өмір сүретін барлық нәрсені жалпы жаратты. 2 Жаратқан Ие ғана әділ, Одан басқа ешкім жоқ. 3 Ол әлемді алақанымен басқарады және бәрі Оның еркіне бағынады, өйткені ол — бәрінің Патшасы, Өзінің құдіреті арқылы киелі нәрселерді арам нәрселерден бөледі. 4 Ол кімге өз істерін жариялау құқығын берді? Оның жақсы істерін кім біледі? 5 Оның ұлылығының күшін кім санайды? Сондайақ кім өзінің мейірімділігін көрсетеді? 6 Жаратқан Иенің ғажайып істеріне келетін болсақ, олардан ешнәрсе алынбауы керек, оларға ештеңе берілмеуі және олардың негізін анықтау мүмкін емес. 7 Адам істеген соң, бастайды. Ал ол кеткенде, күдіктенеді. 8 Адам деген не және ол қайда қызмет етеді? Оның жақсылығы неде, жаманы неде? 9 Адамның ең көп күндері жүз жыл. 10 Құмға қарағанда теңізге тамған су, қиыршық тас сияқты. Мәңгілік күндерге мың жыл да солай. 11 Сондықтан Құдай оларға шыдамдылық танытып, оларға мейірімділігін төгеді. 12 Ол олардың ақыры зұлымдықпен аяқталатынын көрді және түсінді; сондықтан ол өзінің жанашырлығын арттырды. 13 Адамның мейірімділігі жақынына; бірақ Жаратқан Иенің мейірімі күллі адамзатқа: Ол әшкерелейді, өсіреді, үйретеді және өз отарын бағушыдай қайтарады. 14 Ол жаза алатындарға және Оның үкімдерін ынтамен іздейтіндерге мейірімділік танытады. 15 Балам, жақсы істеріңе кір келтірме, бірдеңе бергенде ыңғайсыз сөздер айтпа. 16 Шық ыстықты басады емес пе? сыйлықтан да сөз артық. 17 Міне, сөз сыйдан артық емес пе? бірақ екеуі де мейірімді адаммен бірге. 18 Ақылсыз ренжітіп сөйлейді, ал көреалмаушылықтың сыйы көзді жейді. 19 Сөйлемес бұрын үйреніп ал, және ауырып қалсаң да, денеңді пайдалан. 20 Үкім шығарар алдында өзіңді сынап көр, Келген күні рақым табасың. 21 Ауырып қалмас бұрын кішіпейіл бол, күнәлар кезінде өкін. 22 Антыңды уақтылы орындауыңа ешнәрсе кедергі жасамасын, ақталу үшін өлімді кешіктірме. 23 Дұға етпес бұрын, дайындал. Жаратқан Иені сынайтындай болмаңыз. 24 Соңында болатын қаһар туралы және оның бетін қайтаратын кек алу уақыты туралы ойлан. 25 Тойған кезде, аштық кезін есіңе ал, ал бай болсаң, кедейлік пен мұқтаждық туралы ойла.
тарау 19 1 Ішімдікке берілген еңбекші бай болмайды, ал кішігірім нәрселерді менсінбейтін адам аз-аздан құлайды. 2 Шарап пен әйелдер ақылды адамдарды азғындатады, ал жезөкшелерге жабысқан ұятсыз болады. 3 Оны көбелектер мен құрттар мұраға алады, ал батыл адам жойылады. 4 Мақтауға асыққан – жеңіліс; Ал күнә жасаған адам өз жанын қорлайды. 5 Зұлымдықтан ләззат алатын адам сотталады, ал ләззатқа қарсы тұратын адам өмірінің тәжіне ие болады. 6 Өз тілін билей алатын жан даусыз өмір сүреді; Ал сөйлегенді жек көретін адамның жамандығы аз болады. 7 Өзіңе айтылғанды өзгеге қайталама, сонда сен ешқашан одан да жаман болмайсың. 8 Дос болсын, дұшпан болсын, бөтен адамдардың өмірі туралы айтпа. Ал егер ренжітпей алсаң, оларды ашпа. 9 Өйткені ол сені тыңдап, бақылап отырды, ал уақыт келгенде сені жек көреді. 10 Егер сен бір сөзді естісең, ол сенімен бірге өлсін. және батыл бол, ол сені жарылмайды. 11 Ақымақ сөзбен толғағымен ауырады. 12 Адамның жамбасына қадалған жебе сияқты, ақымақтың ішіндегі сөз де сондай. 13 Досыңа ескерт, ол мұны істемеген болуы мүмкін, ал егер ол мұны істесе, енді ол мұны істемейді. 14 Досыңа ескерт, бәлкім ол айтпаған шығар, ал егер бар болса, қайта айтпайды. 15 Досыңа ескерт: бұл көп рет жала, әр әңгімеге сене бермейді. 16 Біреу сөзінен жаңылса да, жүрегінен шықпайды. Ал өз тілін ренжітпеген кім?
78
17 Көршіңе қорқытпастан бұрын ескерт. Ашуланбай, Құдай Тағаланың заңына орын бер. 18 Жаратқан Иеден қорқу оны қабылдаудың бірінші қадамы, ал даналық оның сүйіспеншілігіне ие болады. 19 Жаратқан Иенің өсиеттерін білу — өмір туралы ілім; Оған ұнайтын нәрселерді жасайтындар өлмейтін ағаштың жемісін алады. 20 Жаратқан Иеден қорқу — даналық; Заңды орындау және Оның құдіреттілігін білу барлық даналыққа жатады. 21 Егер құл қожайынына: «Мен сенің қалағаныңды істемеймін. Кейінірек ол мұны істесе де, оны тамақтандырушыны ашуландырады. 22 Зұлымдықты білу даналық емес, күнәкарлардың кеңесі де парасаттылық емес. 23 Зұлымдық пен жексұрындық бар. Ал даналыққа мұқтаж ақымақ бар. 24 Ақыл-парасаты аз, Құдайдан қорқатын адам Құдай Тағаланың заңын бұзатын данадан жақсырақ. 25 Керемет айла бар, ал әділетсіз. Үкім шығару үшін теріс бұрылатын біреу бар; Үкімде ақтайтын дана бар. 26 Бір зұлым басын төмен салбыратып мұңаяды. бірақ іштей қулыққа толы, 27 Жүзін түсіріп, естімегендей етіп, Ол білмейтін жерде, сен білмей тұрып, саған бұзақылық жасайды. 28 Ал егер күш-қуаттың жоқтығынан күнә жасауына кедергі болса, бірақ мүмкіндігін тапса, ол зұлымдық жасайды. 29 Онымен кездескенде, адамды сырт келбетінен, ал түсінгенді жүзінен білуге болады. 30 Адамның киімі, шамадан тыс күлкісі мен жүрісі оның кім екенін көрсетеді.
9 Күнәкар жамандықта жақсы табысқа жетеді. және шығынға айналатын пайда бар. 10 Саған пайда әкелмейтін сый бар; Сондай-ақ сыйы екі еселенген сый бар. 11 Даңқтан қорлық бар; Оның басын аласа жерден көтеретін де бар. 12 Азға көп сатып алып, жеті есе қайтаратын адам бар. 13 Дана адам сөзі арқылы оны сүйікті етеді, ал ақымақтардың рақымы төгіледі. 14 Ақымақтың сыйы бар болса, саған жақсылық әкелмейді. әзірге оның қажеттілігі үшін қызғаныш емес, өйткені ол біреу үшін көп нәрсені алғысы келеді. 15 Ол аз береді, көп қорлайды. ол айғайлағандай аузын ашады; Ол бүгін қарыз береді, ал ертең қайта сұрайды: ондай адамды Құдай мен адам жек көреді. 16 Ақымақ: «Менің достарым жоқ, барлық жақсы істеріме алғыс айта алмаймын, нанымды жейтіндер мені жамандайды», - дейді. 17 Ол қаншалықты жиі және қанша күлкіге ұшырайды! Өйткені ол не керек екенін білмейді; Ол үшін бәрі бір, ол жоқ сияқты. 18 Тілмен тайғанақтан, тротуарда тайғанақ жақсы, сондықтан зұлымдардың құлауы тез келеді. 19 Ақылсыз ертегі әрқашан даналардың аузында болады. 20 Дана сөз ақымақтың аузынан шыққанда қабылданбайды. Өйткені ол өз уақытында оны айтпайды. 21 Жоқшылықтың кесірінен күнә істеуге кедергі болатын адам бар, ал тыныштық алған кезде ол мазасызданбайды. 22 Өзін ұятқа қалдырып, жанын құртатын, біреуді қабылдап, өзін құлататын біреу бар. 23 Себебі ұялшақтық досына уәде беріп, оны босқа жау етеді. 24 Өтірік – адамның бойындағы кір, бірақ ол үнемі оқымағанның аузында. 25 Өтірік айтуға дағдыланған адамнан ұры жақсы, бірақ екеуінің де мұрасы жойылады. 26 Өтірікшінің мінез-құлқы ұятсыз, ұятқа қалады. 27 Дана адам сөзімен өзін мақтан тұтады, Ақылпарасат ұлы адамдарға ұнайды. 28 Өз жерін өңдейтін адам үйіндісін көбейтеді, Ұлыларға ұнамды адам күнәлары үшін кешірім алады. 29 Сыйлықтар мен сыйлықтар данышпандардың көзін соқыр етеді, сөйте алмайтындай аузын жабады. 30 Жасырылған даналық пен жинақталған қазына, екеуінен не пайда? 31 Даналығын жасырған адамнан, ақымақтығын жасырған жақсы. 32 Жаратқан Иені іздеуде шыдамдылық танытса, өз өмірін жолбасшысыз жүргізгеннен артық.
тарау 20 1 Әдемі емес сөгіс бар: тағы да біреудің тілін ұстаған, ол дана. 2 Жасырын ашуланғанша, әшкерелеген әлдеқайда жақсы. 3 Өзің әшкереленгенде, өкінгенің қандай жақсы! әдейі күнә жасаудан осылай құтыласың. 4 Евнухтың пәк қызды ренжітуге деген құмарлығы сияқты; Зорлықпен үкім шығаратын адам да солай. 5 Біреуі үндемей, ақылды болып табылады, ал басқасы көп сөзбен жеккөрінішті болады. 6 Кейбіреулер жауап бермей, тілін ұстайды, ал кейбіреулері уақытын біліп, үндемейді. 7 Ақылды адам мүмкіндігін көргенше тілін ұстайды, ал бақыршы мен ақымақ уақытты ескермейді. 8 Сөзді көп айтатын адам жиіркенішті болады; Сонда кімде-кім билікке ие болса, ол жек көреді.
79
тарау 21
25 Сөйлеушілердің ауыздары өздеріне қатысы жоқ нәрселерді айтады, бірақ түсінігі барлардың сөздері таразыда өлшенеді. 26 Ақымақтардың жүрегі олардың аузында, ал дананың аузы олардың жүрегінде. 27 Құдайсыз адам шайтанды қарғаса, өз жанын да қарғайды. 28 Сыбырлаушы өз жанын арамдайды, Қай жерде болса да жек көреді.
1 Балам, сен күнә жасадың ба? Енді мұны істеме, бірақ бұрынғы күнәларың үшін кешірім сұра. 2 Күнәдан жыланның бетінен қашып құтыл, өйткені оған тым жақындасаң, ол сені шағып алады, оның тістері арыстанның тісіндей, адамдардың жанын өлтіреді. 3 Барлық зұлымдық екі жүзді семсердей, оның жарасы жазылмайтын. 4 Қорқыныш пен зұлымдық байлықты ысырап етеді, Менмендердің үйі осылайша қаңырап қалады. 5 Кедейдің аузынан шыққан дұға Құдайдың құлағына жетеді және оның үкімі тез келеді. 6 Әшкереленуді жек көретін адам күнәкарлардың жолында, ал Жаратқан Иеден қорқатын адам шын жүректен өкінеді. 7 Шешенді алыс-жақын біледі; Ал ақылды адам тайғанағын біледі. 8 Өз үйін басқалардың ақшасына тұрғызған адам қабірі үшін тас жинағанмен бірдей. 9 Зұлымдардың қауымы бір-біріне оралған арқан тәрізді, ал олардың соңы оларды жойып жіберетін от жалыны. 10 Күнәкарлардың жолы тастармен тегістелген, бірақ оның соңында тозақ шұңқыры бар. 11 Жаратқан Иенің заңын ұстанатын адам оны түсінеді, Жаратқан Иеден қорқудың кемелділігі даналық. 12 Дана емес адам оқытылмайды, бірақ ашуды көбейтетін даналық бар. 13 Дана адамның білімі топан судай мол болады, кеңесі өмірдің таза бұлағы іспетті. 14 Ақымақ адамның іші сынған ыдысқа ұқсайды, ол өмір бойы білімге ие болмайды. 15 Шебер адам дана сөзді естісе, оны мақтап, оған қосады, бірақ оны естімеген адам ұнатпайды да, оны артына тастайды. 16 Ақылсыздың сөзі жолға түскен ауыртпалық іспетті, ал дананың аузынан рақым болады. 17 Олар қауымдағы дана адамның аузынан сұрайды, оның сөздерін жүректерімен ойлайды. 18 Үй қирағандай, даналық ақымаққа сондай, ал данышпанның білімі ақылсыз сөз сияқты. 19 Ақымақтардың ілімі аяғындағы кісендей, оң қолындағы кісендей. 20 Ақымақ күліп дауысын көтереді; Ал дана адам аз ғана күледі. 21 Білім данаға алтын әшекейдей, Оң қолындағы білезіктей. 22 Надан адамның аяғы жақынының үйінде болады, ал тәжірибелі адам одан ұялады. 23 Ақымақ үйдің есігінен кіреді, ал жақсы тәрбиеленген сыртта тұрады. 24 Есік алдында тыңдау адамның дөрекілігі, ал дана адамның масқаралығы үшін қайғырады.
тарау 22 1 Жалқау адамды лас таспен салыстырады, Әркім оны масқара етіп ысқырады. 2 Жалқау адам тезектің ластығына ұқсайды, оны көтерген әр адам қолын сермеп қояды. 3 Жаман адам туған әкесінің абыройын түсіреді, Ақылсыз қыз туады. 4 Дана қызы күйеуіне енші береді, ал арам өмір сүрген әйел әкесінің ауыртпалығы. 5 Батыл әйел әкесі мен күйеуін қорлайды, бірақ екеуі де оны жек көреді. 6 Уақытсыз ертегі жоқтаудағы музыка сияқты, ал даналықтың жолақтары мен түзетулері ешқашан ескірмейді. 7 Ақымаққа тәлім берген адам құмыра сынығын жапсырғандай, Ұйқыдан оятатын адам сияқты. 8 Ақымаққа ертегі айтқан адам ұйықтап жатқанға сөйлейді: Ертегісін айтып болған соң: «Не болды? 9 Егер балалары адал өмір сүрсе және қолдары бар болса, ата-анасының арамдығын жабуы керек. 10 Бірақ балалар тәкаппар болып, менсінбеушілік пен тәрбиесіздіктен өз туыстарының тектілігіне кір келтіреді. 11 Өлгендер үшін жыла, өйткені ол нұрдан айырылды, ал ақымақ үшін жыла, өйткені ол ақылды қалайды: өлілер үшін аз жыла, өйткені ол тыныштықта, бірақ ақымақтың өмірі өлімнен де жаман. 12 Адамдар өлген адамды жеті күн жоқтайды. бірақ ақымақ пен құдайсыз адамға өмір бойы. 13 Ақымақпен көп сөйлеспе, түсінбейтін адамға барма. Одан сақ бол, әйтпесе қиналып қаласың және оның ақымақтықтарымен ешқашан арамдамайсың. ессіздіктен мазасызданады. 14 Қорғасыннан ауыр не бар? Оның ақымақтан басқа аты кім? 15 Түсініксіз адамға қарағанда құм, тұз және темір массасын көтеру оңай. 16 Ғимаратта бір-біріне байланған ағаш арқау сілкініспен шешілмейтіні сияқты, ақыл-кеңеспен бекітілген жүрек еш уақытта қорқады. 17 Түсінік туралы ойға қонған жүрек галереяның қабырғасына сыланған әдемі сылақ іспетті. 18 Биік жерде тұрған ақшылдар ешқашан желге қарсы тұра алмайды, сондықтан ақымақ қиялындағы қорқынышты жүрек ешқандай қорқынышқа қарсы тұра алмайды.
80
19 Көзін ашқан көз жасын ағызады, ал жүрегін ашқан өз білімін көрсету үшін жасайды. 20 Құстарға тас лақтырған адам оларды қырып тастайды, ал досын қорлаған адам достықты бұзады. 21 Досыңа қылыш суырып алсаң да, үмітіңді үзбе, өйткені игілігіңе қайта оралуы мүмкін. 22 Егер досыңа қарсы аузыңды ашсаң, қорықпа; Себебі татуласу болуы мүмкін: ренжіту, мақтаншақтық, құпияны ашу немесе опасыздықтан басқа: өйткені бұл үшін барлық достар кетеді. 23 Кедейлік кезінде жақыныңа адал бол, сонда оның гүлденгеніне қуанасың; қиыншылық кезінде оған берік бол, оның мұрасында онымен бірге мұрагер бола аласың, өйткені кедей адам әрқашан қорланбайды. : не ақымақ байды таңдандыратын. 24 Пештің буы мен түтіні оттың алдынан шығады. қан алдында сондай қорлау. 25 Досты қорғаудан ұялмаймын; Мен де одан жасырмаймын. 26 Егер ол арқылы маған бір жамандық келсе, оны естіген әрбір адам одан сақ болады. 27 Олар кенеттен құлап қалмас үшін, тілім мені құртып алмас үшін аузыма күзет қойып, аузыма даналықтың мөрін кім қояды?
11 Көп ант айтатын адам зұлымдыққа толы болады және індет үйінен ешқашан кетпейді: егер ол күнә жасаса, оның күнәсі өзіне жүктеледі; босқа ант берсе, жазықсыз болмайды, үйі апатқа толы болады. 12 Өлім киіндіретін сөз бар: Құдай Жақыптың мұрасынан табылмауын нәсіп етсін. Өйткені бұлардың бәрі тақуалықтан алыс болады және олар күнәларына бой алдырмайды. 13 Қарғау үшін аузыңды пайдаланба, өйткені онда күнәнің сөзі бар. 14 Ұлы адамдардың арасында отырғанда әкешешеңді есіңе ал. Олардың алдында ұмытпа, осылайша сен өз әдетің бойынша ақымақ болып, туылмаса екен деп тіле және олар сенің туған күніңе қарғыс айт. 15 Жаман сөзге үйренген адам өмір бойы түзелмейді. 16 Екі түрлі адам күнәні көбейтеді, ал үшіншісі қаһар әкеледі: қызған ой жанып тұрған оттай, ол сөнгенше ешқашан сөнбейді: азғын адам өз тәніндегі азғындықты жандырмайынша тоқтамайды. өрт. 17 Жезөкшеге нанның бәрі тәтті, ол өлгенше кетпейді. 18 Некесін бұзған адам: «Мені кім көріп тұр? Мені қараңғылық қоршап тұр, мені қабырғалар жауып тұр, мені ешкім көрмейді; маған неден қорқу керек? Ең Тағала менің күнәларымды еске алмайды: 19 Ондай адам тек адамдардың көзінен қорқады және Жаратқан Иенің көздері күннен он мың есе жарқын екенін білмейді, адамдардың барлық жолдарын көріп, ең жасырын жерлерін қарастырады. 20 Ол барлық нәрселер жаратылмай тұрып-ақ білген. Сондай-ақ олар кемелді болғаннан кейін, ол олардың бәріне қарады. 21 Бұл адам қала көшелерінде жазаланады, ал ол күдіктенбеген жерде ұсталады. 22 Күйеуін тастап, мұрагерді басқа біреуден алған әйелге де солай болады. 23 Біріншіден, ол Құдай Тағаланың заңына бағынбады; екіншіден, ол өз күйеуіне қарсы қылмыс жасады; үшіншіден, ол зинақорлық жасап, басқа еркектен балаларды әкелді. 24 Ол қауымға шығарылып, оның балалары тексерілсін. 25 Оның балалары тамыр жаймайды, бұтақтары жеміс бермейді. 26 Ол өзінің естелігін қарғысқа қалдырады және оның қорлығы жойылмайды. 27 Ал қалғандар Жаратқан Иеден қорқудан артық ештеңе жоқ екенін және Иеміздің өсиеттерін тыңдаудан тәтті ештеңе жоқ екенін біледі. 28 Жаратқан Иенің соңынан еру – зор даңқ, ал Оның қабылдауында болу – ұзақ өмір.
тарау 23 1 Уа, Жаратқан Ие, менің бүкіл өмірімнің Әкемі әрі Әкімі! 2 Кім менің ойларымды жазалайды, ал даналықтың тәрбиесін жүрегіме жазалайды? Олар мені білместіктерім үшін аямайды және бұл менің күнәларымнан өтпесін. 3 Менің надандығым көбейіп, күнәларым жойылып кетпесін, мен қарсыластарымның алдында құлап қалмасын, ал дұшпаным сенің мейіріміңнен алыс үміті мені ойлап қуансын. 4 Уа, Жаратқан Ие, Әкем және өмірімнің Құдайы, маған тәкаппар қарамай, құлдарыңнан әрқашан тәкаппар ойдан аулақ бол. 5 Менен бос үміт пен құмарлықтан бас тарт, сонда сен әрқашан саған қызмет етуді қалайтын адамды ұстайсың. 6 Ішімдегі ашкөздік пен тәннің құмарлығы мені ұстамасын. Маған қызметшіңді арсыздыққа берме. 7 Тыңдаңдар, балалар, ауыздың жөнге салуына: Оны ұстанған адам ешқашан аузына түспейді. 8 Күнәкар өз ақымақтығында қалады: Жаман сөйлеуші де, тәкаппар да сол арқылы құлап қалады. 9 Аузыңды ант беруге дағдыланба; Киелі Құдайдың атын атама. 10 Үнемі ұрып-соғып жүрген қызметші көк таңбасыз қалмайды, осылайша ант беріп, Құдайды атаған адам мінсіз болмайды.
81
тарау 24
23 Осының бәрі Құдай Тағаланың келісімінің кітабы, Мұса Жақыптың қауымдарына мұра болу үшін бұйырған заң. 24 Жаратқан Иеге берік болудан тайынба. Ол сені нығайта алуы үшін, оған жабысыңдар, өйткені Құдіреті шексіз Жаратқан Ие жалғыз Құдай, одан басқа Құтқарушы жоқ. 25 Жаңа жемістер кезіндегі Физон мен Тигр сияқты Ол бәрін Өзінің даналығымен толтырады. 26 Ол түсінікті Евфрат өзеніндей және егін жинау кезінде Иордан өзеніндей мол етеді. 27 Ол білім туралы ілімді нұрға ұқсатып, жүзім дәуіріндегі Геонға ұқсатады. 28 Бірінші адам оны жақсы білмеді, енді соңғысы оны таппайды. 29 Өйткені оның ойлары теңізден де, ақылкеңестері үлкен тереңдіктен де терең. 30 Мен де өзеннен бұлақ болып шықтым, бақшаға арна ретінде шықтым. 31 Мен: «Ең жақсы бақшамды суарамын, баубақша төсегімді молынан суарамын», – дедім. 32 Мен тағы да ілімді таң атқандай жарқыратып, оның нұрын алысқа жіберемін. 33 Мен тағы да ілімді пайғамбарлық ретінде төгіп, оны мәңгілікке қалдырамын. 34 Міне, мен өзім үшін ғана емес, даналық іздегендердің бәрі үшін еңбек еттім.
1 Даналық өзін-өзі мақтайды, Өз халқының ортасында даңқтайды. 2 Ол Құдай Тағаланың қауымында аузын ашып, Оның құдіретінің алдында жеңіске жетеді. 3 Мен Тағаланың аузынан шығып, жерді бұлттай басып қалдым. 4 Биік жерлерде тұрдым, Тағым бұлтты бағанада. 5 Мен жалғыз аспанның айналасын айналып, тереңдіктің түбінде жүрдім. 6 Теңіз толқындары мен бүкіл жер бетінде, әр халық пен ұлттың иелігінде болдым. 7 Осының барлығымен мен тыныштық іздедім: кімнің мұрасында боламын? 8 Осылайша барлық нәрсенің Жаратушысы маған өсиет беріп, мені киелі шатырыма тыныштық беріп: «Сенің тұрағың Жақыпта, мұралығың Исраилде болсын!» — деді. 9 Ол мені әу бастан дүниеден бұрын жаратты, мен ешқашан жоғалмаймын. 10 Мен оның алдында киелі шатырда қызмет еттім. Мен де Сионда орнықтым. 11 Сол сияқты сүйікті қалада Ол маған тыныштық берді, ал Иерусалимде менің күшім болды. 12 Мен құрметті халықтың арасында, тіпті Жаратқан Иенің мұрасының бөлігінде де тамыр жайдым. 13 Либандағы балқарағайдай, Гермон тауларындағы кипарис ағашындай биікке көтерілдім. 14 Мен Ен-Гаддидегі пальма ағашындай, Иерихондағы раушан гүліндей, жайлы алқаптағы әдемі зәйтүн ағашындай биіктеніп, су жағасындағы шынардай өстім. 15 Мен даршын мен аспалат сияқты тәтті иіс бердім, мен ең жақсы мирра сияқты, галбан, оникс, тәтті сторакс және киелі шатырдағы ладанның түтініндей жағымды иіс бердім. 16 Мен скипидар ағашындай бұтақтарды создым, ал менің бұтақтарым құрмет пен рақымның бұтақтары. 17 Жүзім бұтасы сияқты мен хош иіс шығардым, ал гүлдерім құрмет пен байлықтың жемісі. 18 Мен сүйіспеншіліктің, қорқыныштың, білімнің және киелі үміттің анасымын. Сондықтан мен мәңгілік болғандықтан, Оның есімімен аталған барлық балаларыма берілгенмін. 19 Маған келіңдер, мені қалайтындар, менің жемістеріммен тойыңдар. 20 Өйткені менің естелігім балдан тәтті, ал менің мұрам балдан тәтті. 21 Мені жегендер әлі аш болады, ал мені ішетіндер әлі де шөлдейді. 22 Маған мойынсұнған адам ешқашан масқара болмайды, мен арқылы жұмыс істейтіндер қателеспейді.
тарау 25 1 Мен үш нәрседе сұлуланып, Құдайдың да, адамдардың да алдында әдемі болдым: ағайындардың бірлігі, көршілердің сүйіспеншілігі, келіскен ер мен әйел. 2 Менің жаным үш түрлі адамды жек көреді, мен олардың өміріне қатты ренжідім: тәкаппар кедей, өтірікші бай және азғындық жасайтын кәрі. 3 Егер сен жас кезіңде ештеңе жинамаған болсаң, жасыңда бірдеңені қалай таба аласың? 4 О, ағарған шаштар үшін үкім, Ежелгі адамдардың кеңесті білуі қандай тамаша! 5 Қарттардың даналығы, құрметті адамдарға ақылкеңесі қандай тамаша! 6 Көп тәжірибе – қарттардың тәжі, Құдайдан қорқу – олардың даңқы. 7 Мен өз жүрегімде тоғыз нәрсені бақытты деп есептедім және оныншысын тіліммен айтамын: Балаларының қуанышына бөленетін адам; Ал жауының құлағанын көру үшін өмір сүрген адам. 8 Ақыл-парасат әйелімен тұрып, тілінен таймаған, өзінен де лайықсыз адамға қызмет етпеген адам қандай жақсы! 9 Сақтық тапқан адам қандай жақсы, және еститіндердің құлағына сөйлейтін адам! 10 Даналықты тапқан адам қандай ұлы! Сонда да Жаратқан Иеден қорқатын ешкім жоқ.
82
11 Бірақ Жаратқан Иенің сүйіспеншілігі бәрінен де нұрға бөленеді: Оны ұстаған адам кімге ұқсайды? 12 Жаратқан Иеден қорқу — оның сүйіспеншілігінің бастауы, ал сенім — Оған беріктіктің бастауы. 13 Маған жүрек ауруынан басқа кез келген індетті және әйелдің зұлымдығынан басқа кез келген зұлымдықты беріңіз. 14 Мені жек көретіндердің қасіретінен басқа кез келген қасірет, және кез келген кек, бірақ жаулардың кектері. 15 Жыланның басынан жоғары бас жоқ; Ал дұшпанның қаһарынан асқан қаһар жоқ. 16 Мен зұлым әйелмен үйленгеннен гөрі арыстан мен айдаһармен бірге тұрғаным артық еді. 17 Әйелдің зұлымдығы оның бетін өзгертеді, оның түрін киіз қаптай қаптайды. 18 Күйеуі көршілерінің арасында отырсын. Оны естігенде, қатты күрсінді. 19 Барлық зұлымдық әйелдің зұлымдығына аз ғана: күнәкардың үлесі әйелге тисін. 20 Құмды жолмен өрмелеу қарттың аяғына дейін қандай болса, әйелі де тыныш еркекке сөзге толы. 21 Әйелдің сұлулығынан сүрінбеңдер, оның рахатын қаламаңдар. 22 Әйел күйеуін қолдаса, ашуға, арсыздыққа және көп қорлыққа толы. 23 Зұлым әйел батылдығын азайтады, жүзін ауырлатып, жүрегін жаралайды, күйеуін қиналғанда жұбатпайтын әйелдің қолы әлсіреп, тізелері әлсірейді. 24 Күнәнің басы әйелден келді және ол арқылы бәріміз өлеміз. 25 Суға жол бермеңіз; Ешқандай зұлым әйелдің шетелде гадқа еркіндігі жоқ. 26 Егер ол сен қалағандай жүрмесе, оны өз денеңнен ажыратып, оған талақ қағазын беріп, оны жібер.
7 Зұлым әйел – алды-артына шайқалған қамыт, Оны ұстаған адам шаянды ұстағандай. 8 Ішімдік ішкен әйел мен бөтен адам қатты ашуланады, ол өз ұятын жасырмайды. 9 Әйелдің жезөкшелігі оның тәкаппар түрі мен қабағынан белгілі болуы мүмкін. 10 Егер сенің қызың ұятсыз болса, тым еркіндік арқылы өзін қорламау үшін, оны қамауда ұста. 11 Ұятсыз көзге сақ бол, ол саған қарсы қылмыс жасаса, таңданба. 12 Ол шөлдеген саяхатшыдай бұлақ тапқанда аузын ашады, жанындағы барлық судан ішеді. 13 Әйелдің рақымы күйеуін қуантады, ал оның ақылдылығы оның сүйектерін майлайды. 14 Үнсіз, сүйіспеншілікке толы әйел — Жаратқан Иенің сыйы; және жақсы нұсқалған ақыл сияқты құнды ештеңе жоқ. 15 Ұятсыз және адал әйел қос рақым, ал оның ақыл-ойы бағаланбайды. 16 Биік аспаннан шыққан күн сияқты. Жақсы әйелдің көркі үйінің тәртібінде де солай. 17 Мөлдір нұр киелі шырағданға түскендей; піскен шақта бет сұлулығы да сондай. 18 Алтын бағаналар күміс розеткаларда сияқты; Жүрегі тұрақты әділ аяқтары да солай. 19 Балам, өз жасыңның гүлін сақта, және бөтен адамдарға күшіңді берме. 20 Бүкіл егістікте жемісті иемденіп алсаң, оны өз тұқымыңмен сеп, малыңның жақсылығына сен. 21 Осылайша сен тастап кеткен нәсілің олардың жақсы шыққанына сенімді бола отырып, ұлы болады. 22 Жезөкше түкірік болып есептелсін. Ал үйленген әйел күйеуі үшін өлімге қарсы мұнара. 23 Зұлым әйел зұлым адамға беріледі, ал тақуа әйел Жаратқан Иеден қорқатын адамға беріледі. 24 Намыссыз әйел ұятты жек көреді, ал адал әйел күйеуін сыйлайды. 25 Ұятсыз әйел итке тең болады. Ал ұят болған әйел Жаратқан Иеден қорқады. 26 Күйеуін сыйлайтын әйел бәріне дана деп танылады. Ал кім оны мақтан тұтса, ол бәрінен құдайсыз болып саналады. 27 Жауларды қуу үшін қатты айқайлаған әйел мен ұрысушы іздейді. 28 Менің жүрегімді ауыртатын екі нәрсе бар; Үшіншісі мені ашуландырады: қайыршылыққа ұшыраған соғыс адамы; және белгілемеген ақыл иелері; және әділдіктен күнәға қайтатын адам; Жаратқан Ие ондай адамды семсерге дайындайды. 29 Саудагер өзін жамандықтан сақтай алмайды. Ал бөтен адам күнәдан құтылмайды.
тарау 26 1 Әдепті әйелі бар адам бақытты, өйткені оның күндері екі есе көп болады. 2 Әдепті әйел күйеуін қуанады, Күйеуінің өмірі тыныштықта өтеді. 3 Жақсы әйел — Жаратқан Иеден қорқатындарға жақсы үлес. 4 Адам бай болсын, кедей болсын, Иемізге деген жақсы жүрегі болса, ол әрқашан көңілді жүзбен қуанады. 5 Менің жүрегім қорқатын үш нәрсе бар; Төртіншісінде қатты қорықтым: қалаға жала жабу, бағынбайтын халықтың жиналуы және жалған айыптау: мұның бәрі өлімнен де жаман. 6 Ал басқа әйелді қызғанған әйелдің жүрегінің мұңы мен мұңы, тілдің дерті баршаға ортақ.
тарау 27 1 Көп адам болмашы нәрсе үшін күнә жасады; Ал молшылыққа ұмтылған көзін басқа жаққа бұрады.
83
2 Тастардың қосылыстарының арасына тырнақ жабысатындай; Сондықтан күнә сатып алу мен сатудың арасында тығыз байланысты. 3 Егер кімде-кім Жаратқан Иеден қорықпаса, оның үйі жақын арада жойылады. 4 Елеуішпен електен өткізгенде, қоқыс қалады. сондықтан оның сөзінде адамның арамдығы. 5 Пеш қыш ыдыстарын тексереді; сондықтан адамның сынағы оның пайымдауында. 6 Жеміс ағаштың киінгенін көрсетеді; Адамның жүрегіндегі мақтаныш сөздері де солай. 7 Оның сөзін естімей тұрып, ешкімді мадақтама; Өйткені бұл адамдардың сынағы. 8 Егер сен әділдікке ерсең, оны алып, даңқты ұзын көйлек киесің. 9 Құстар өздеріне ұқсайды. Осылайша шындық онымен әрекет ететіндерге қайта оралады. 10 Арыстан олжасын күткендей; Зұлымдық жасайтындар үшін күнә жаса. 11 Тақуа адамның сөзі әрқашан даналыққа толы; бірақ ақымақ ай сияқты өзгереді. 12 Егер сен ақылсыздардың қатарында болсаң, уақытты сақта; бірақ үнемі ақылды адамдардың арасында бол. 13 Ақымақтардың сөзі ренжітеді, ал олардың ойыны күнәнің азғындығы. 14 Көп ант берушінің сөзі шашын тік етеді. және олардың төбелестері оның құлағын тоқтатады. 15 Тәкаппарлардың дауы – қантөгіс, олардың қорлауы – құлаққа ауыр тиеді. 16 Құпияны ашқан адам абыройынан айырылады; және оның ойына ешқашан дос таба алмайды. 17 Досыңды сүй, оған адал бол, ал егер оның құпияларына опасыздық жасасаң, оның соңынан ерме. 18 Өйткені адам өз жауын жойғандай; осылайша сен көршіңнің сүйіспеншілігінен айырылдың. 19 Қолынан құсты жіберген адам сияқты, сен де көршіңді жіберіп, оны қайта алмайсың. 20 Енді оның соңынан ермеңдер, өйткені ол тым алыс; ол тордан құтылған еліктей. 21 Жараға келсек, ол байланған болуы мүмкін; Ал қорлаудан кейін татуласу болады, ал құпияға опасыздық жасаушы үмітсіз. 22 Көзін жыпылықтаған зұлымдық жасайды, оны білген адам одан кетеді. 23 Сен барсаң, ол тәтті сөйлеп, сенің сөздеріңе сүйсінеді, бірақ ақырында ол аузын бұртиды және сөздеріңді жамандайды. 24 Мен көп нәрсені жек көрдім, бірақ оған ұқсамайтынмын; Өйткені Жаратқан Ие оны жек көреді. 25 Кім биікке тас лақтырса, оны өз басына лақтырады; Ал алдамшы соққы жаралар жасайды. 26 Кім шұңқыр қазса, сонда құлап қалады, ал тұзақ құрған адам сонда ұсталады. 27 Зұлымдық жасаған адам оның басына түседі және оның қайдан келгенін білмейді.
28 Мазалау мен қорлау тәкаппарлардан; Ал арыстандай кек оларды күтіп тұр. 29 Әділдің құлағанына қуанғандар тұзаққа түседі. және олар өлмес бұрын оларды азап жейді. 30 Зұлымдық пен қаһар — бұл да жиіркенішті істер; Ал күнәкар адам екеуіне де ие болады. тарау 28 1 Кек алған адам Жаратқан Иеден кек алады және ол күнәларын міндетті түрде еске алады. 2 Көршіңнің саған жасаған зиянын кешір, дұға еткенде сенің де күнәларың кешіріледі. 3 Бір адам екіншісін жек көреді, ал ол Жаратқан Иеден кешірім сұрай ма? 4 Ол өзіне ұқсайтын адамға мейірім көрсетпейді және ол өз күнәлары үшін кешірім сұрай ма? 5 Тән ғана өшпенділікпен қоректенетін болса, оның күнәларының кешірілуін кім сұрайды? 6 Өзіңнің ақыретіңді есіңе ал, дұшпандық тоқтатсын. жемқорлық пен өлімді есіңе ал, және өсиеттерді орында. 7 Өсиеттерді есіңе ал, Жақыныңа жамандық жасама: Ең Жоғарғының келісімін есіңе ал, Надандыққа көзіңді қыс. 8 Дау-дамайдан аулақ бол, сонда күнәларыңды азайтасың, өйткені ашулы адам жанжал тудыратын болады, 9 Күнәкар адам достарын ренжітеді, тату-тәтті адамдармен дауласады. 10 От қандай болса, ол да жанады, адамның күші қандай болса, оның қаһары да сондай; Оның байлығына қарай ашуы көтеріледі; және олар қаншалықты күшті болса, соғұрлым олар қабынуға ұшырайды. 11 Асыққан дау отты жағады, асығыс ұрыс қан төгеді. 12 Егер сен ұшқын шығарсаң, ол жанып кетеді, үстіне түкірсең, ол сөнеді, екеуі де аузыңнан шығады. 13 Сыбырлаушы мен қос тілді қарғасын! 14 Ғайбатшы тіл көптің мазасын алып, халықтан ұлтқа айдап әкетті, күшті қалаларды қиратып, ұлы адамдардың үйлерін қиратты. 15 Ғайбатшы тіл ізгі әйелдерді қуып жіберді және оларды еңбектерінен айырды. 16 Оған құлақ асатын адам ешқашан тыныштық таппайды және тыныш өмір сүрмейді. 17 Қамшының сабы денеде із қалдырады, ал тілдің соғуы сүйектерді сындырады. 18 Көп адам семсерден қаза тапты, бірақ тілден қаза тапқандар көп емес. 19 Оның уы арқылы қорғанған жақсы! Ол оның қамытын тартпаған және оның бауларына байланбаған. 20 Оның қамыты — темір қамыт, баулары — жез баулар.
84
21 Оның өлімі жаман өлім, қабір одан жақсырақ еді. 22 Құдайдан қорқатындарға билік жүргізбейді және олар оның жалынына күйіп қалмайды. 23 Жаратқан Иені тастап кеткендер оған түседі. Оларда жанып, сөнбейді. Ол оларға арыстандай жіберіліп, оларды қабыландай жалмап тастайды. 24 Байлығыңды тікенектермен қоршап, алтын мен күмісіңді байлап ал. 25 Сөзіңді таразыға салып, аузыңа есік пен тор жаса. 26 Сақ бол, онымен сырғанап кетпе, әйтпесе күтуде тұрғанның алдына түсіп қалма.
17 Ал санасыз адам оны құтқарған қауіпте қалдырады. 18 Сенімсіздік көптеген жақсы дүниелерді жойып жіберді, Оларды теңіз толқынындай шайқады: Құдіретті адамдар үйлерінен қуып жіберді, сондықтан олар бөтен халықтардың арасында жүрді. 19 Жаратқан Иенің өсиеттерін бұзған зұлым адам кепілдікке түседі, ал біреудің ісін жасап, пайда табу үшін соңынан ерген адам сотқа түседі. 20 Күш-қуатыңа қарай көршіңе көмектес, Өзің де мұндай жағдайға түсіп қалмау үшін сақ бол. 21 Өмір үшін ең бастысы – су, нан, киім және ұятты жабу үшін үй. 22 Басқа біреудің үйіндегі нәзік тамақтан гөрі, кедейдің үйдегі өмірі артық. 23 Аз болсын, көп болсын, үйіңнің қорлауын естімеу үшін өзіңді қанағат тұт. 24 Үйді-үйді аралау – азапты өмір, өйткені сен бөтен болсаң, аузыңды ашпайсың. 25 Көңіл көтер, тойла, бірақ шүкіршілік етпессің, Оның үстіне ащы сөздер естисің. 26 Кел, бейтаныс адам, дастархан жайып, дайындағаныңнан маған тамақ бер. 27 Бейтаныс, құрметті адамға орын бер! Менің ағам тұруға келді, ал маған үйім керек. 28 Бұлар ақылды адамға ауыр тиеді. бөлмені қорлау, несие берушіні сөгу.
тарау 29 1 Мейірімді адам көршісіне қарыз береді; Ал қолын нығайтқан өсиеттерді сақтайды. 2 Көршіңе қажет кезінде қарыз бер, көршіңе уақытылы төле. 3 Сөзіңді орындап, оған адал бол, сонда сен әрқашан өзіңе қажет нәрсені табасың. 4 Көп адамдар қарызға бір нәрсе бергенде, оны табылды деп есептеп, оларға көмектескен қиындыққа ұшыратты. 5 Ол алғанша, ол адамның қолын сүйеді; Көршісінің ақшасы үшін ол бағынып сөйлейді, бірақ қайтару керек болса, уақытты ұзартады, қайғылы сөздерді қайтарады, уақытты шағымданады. 6 Егер ол жеңсе, оның жартысын әрең алады және оны тапқандай санайды: егер жоқ болса, ол оны ақшасынан айырды және оны себепсіз жау алды. қоршаулар; және абыройы үшін ол оны масқара етеді. 7 Сондықтан көп адамдар алданып қалудан қорқып, басқалардың зұлымдығы үшін қарыз беруден бас тартты. 8 Сонда да кедей адамға шыдамдылық танытып, оған мейірімділік танытуды кешіктірме. 9 Жарлыға өсиет үшін көмектес, кедейлігі үшін оны қайтарма. 10 Ақшаңды бауырың мен досың үшін жоғалт, тастың астында тот басып жоғалып кетпесін. 11 Қазынаңды Құдай Тағаланың өсиеттері бойынша жина, сонда ол саған алтыннан да көп пайда әкеледі. 12 Садақа қоймаларыңды жауып таста, сонда ол сені барлық азаптан құтқарады. 13 Ол сен үшін жауларыңмен күшті қалқан мен мықты найзадан жақсырақ шайқасады. 14 Адал адам жақынына кепіл болады, ал намыссыз оны тастап кетеді. 15 Кепіл достығыңды ұмытпа, өйткені ол сен үшін жанын қиды. 16 Күнәкар өзінің кепілдігінің жақсы мүлкін бұзады.
тарау 30 1 Ұлын жақсы көретін адам ақырында оны қуанту үшін оны таяқты жиі сезінуге мәжбүр етеді. 2 Өз ұлын жазалаған адам оны қуанады, таныстарының арасында оған қуанады. 3 Баласын үйреткен жауды ренжітеді, Достарының алдында ол оған қуанады. 4 Әкесі өлсе де, ол өлмегендей, өйткені артында өзіне ұқсайтын біреу қалды. 5 Ол тірі кезінде оны көріп, қуанып, қайтыс болған кезде де қайғырған жоқ. 6 Артында жауларынан кек алушы, Достарына мейірімділік танытатын адам қалдырды. 7 Баласын тым көп қылатын адам оның жарасын таңады. Оның іші әр айқайдан мазасызданады. 8 Сынбаған ат басын қағады, жалғыз қалған бала ерікті болады. 9 Балаңды қорқыт, сонда ол сені қорқытады, онымен ойна, сонда ол сені ауырлатады. 10 Онымен бірге күлме, өйткені сен онымен бірге қайғырып, ақырында тісіңді қайрап қаларсың. 11 Оған жастық шағында еркіндік берме, оның ақымақтығына көзіңді қыспа. 12 Оның жас кезінде мойнын еңкейтіп, оны бала кезінде бүйірлерінен ұр, сонда ол қыңыр болып, саған мойынсұнбай, жүрегіңді қайғыға батырмасын.
85
13 Ұлыңды жазалап, оны еңбекке баулу, оның азғындық әрекеті сені ренжітпес үшін. 14 Тәнінде қиналған байдан гөрі, әл-ауқаты мықты, берік кедей адам артық. 15 Денсаулық пен жақсы дене мүлкі бәрінен де алтын, ал күшті дене шексіз байлықтан жоғары. 16 Сау денеден байлық жоқ, жүрек қуанышынан артық қуаныш жоқ. 17 Ащы өмірден немесе үздіксіз аурудан өлім жақсы. 18 Жауып тұрған ауызға құйылған нәзік тағамдар қабірге қойылған ет сияқты. 19 Пұтқа тартудың қандай пайдасы бар? Өйткені ол жей алмайды, иіскемейді: Жаратқан Иенің қудалағаны да солай. 20 Ол пәк қызды құшақтап, күрсінген уәзірдей көзімен көріп, еңірейді. 21 Ақыл-ойыңды ауыртпалыққа берме, Өзіңнің ақыл-кеңесіңді қинама. 22 Жүректің қуанышы адамның өмірі, ал адамның қуанышы оның өмірін ұзартады. 23 Жаныңды сүй, жүрегіңді жұбат, қайғыны өзіңнен алыстат, өйткені қайғы көп адамды өлтірді, ал одан пайда жоқ. 24 Қызғаныш пен қаһар өмірді қысқартады, Ұқыптылық мерзімінен бұрын қартаяды. 25 Көңілді және жақсы жүрек еті мен диетасына қамқор болады.
13 Жаман көздің жаман екенін ұмытпа, ал көзден жаман не жаратылған? сондықтан ол кез келген жағдайда жылайды. 14 Қолыңды қай жерге қараса да созба, онымен бірге ыдысқа салма. 15 Көршіңе өз-өзіңе үкім шығарма, әр мәселеде ақылды бол. 16 Алдыңа қойылған нәрселерді адам болғанша жеңдер. Өзіңді жек көрмес үшін, нотаны же. 17 Әдептілік үшін алдымен бас тарт; ренжітпеу үшін тойымсыз болма. 18 Көпшіліктің арасында отырғанда, ең алдымен қолыңды созба. 19 Жақсы тәрбиеленген адамға өте аз нәрсе жеткілікті, және ол желін төсегінде қысқартпайды. 20 Ұйқы дұрыс тамақтанады: Ол ерте тұрып, оның ақыл-ойы онымен бірге. 21 Егер сені тамақ ішуге мәжбүрлейтін болсаң, тұр, шық, құс, сонда демал. 22 Балам, мені тыңда және мені менсінбе, сонда мен саған айтқанымды табасың: барлық істеріңде жылдам бол, сондықтан саған ешқандай ауру болмайды. 23 Кімде-кім өз ризығынан айырылса, адамдар ол туралы жақсы сөздер айтады; және оның жақсы үй шаруашылығы туралы хабарына сенеді. 24 Ал өз тамағына сараңдыққа бүкіл қала наразы болады. және оның сараңдық айғақтары күмән тудырмайды. 25 Шарапта ерлігіңді көрсетпе, Өйткені шарап талайларды құртты. 26 Пеш шеті суға батырады, Тәкаппарлардың жүрегін мастықпен шарптайды. 27 Шарап адам үшін өмірмен бірдей, егер оны аз ішсе, онда шарапсыз адамға қандай өмір бар? Өйткені ол адамдарды қуанту үшін жасалған. 28 Шарап өлшенетін және уақытылы мас болып, жүрекке қуаныш пен көңілділік әкеледі. 29 Ал шамадан тыс мас болған шарап жанды ашуландырады, ұрыс-керіс пен жанжал шығарады. 30 Ішімдік ақымақтың ашуын ренжіткенше арттырады, Күш-қуатын азайтады, жарасын түсіреді. 31 Шарап ішіп көршіңді сөкпе, оның көңілді кезінде менсінбе.
тарау 31 1 Байлықты күту тәнді жейді, ал оның қамы ұйқыны кетіреді. 2 Қамқорлық адамды ұйықтатпайды, өйткені ауыр ауру ұйқыны бұзады, 3 Байлар байлық жинауда көп еңбектенеді; ал тынығып жатқанда, ол өзінің нәзіктігіне толады. 4 Кедей өзінің кедей жерінде еңбек етеді; Ал кетіп қалса, ол әлі де мұқтаж. 5 Алтынды жақсы көретін адам ақталмайды, ал азғындыққа ерген адам оған жетеді. 6 Алтын көптің күйреуіне айналды, және олардың жойылуы болды. 7 Бұл құрбандық шалатындар үшін тосқауыл және онымен кез келген ақымақ ұсталады. 8 Мінсіз бай, алтынның артынан кетпеген бақытты! 9 Ол кім? Біз оны бақытты деп атаймыз, өйткені ол өз халқының арасында керемет істер жасады. 10 Осы арқылы кім сыналып, кемелді деп танылды? сосын даңқтасын. Кім ренжітуі мүмкін және ренжітпеген? немесе зұлымдық жасап, оны жасамаған ба? 11 Оның дүние-мүлкі бекітілсін, ал қауым оның садақасын жариялайды. 12 Егер сіз мол дастарханда отырсаңыз, оған ашкөз болмаңыз және «Онда ет көп» демеңіз.
тарау 32 1 Егер сен мейрамның қожайыны болсаң, көтерілме, бірақ қалғандардың бірі ретінде олардың арасында бол. оларға мұқият қамқорлық жасаңыз, сондықтан отырыңыз. 2 Өзіңнің барлық міндеттеріңді орындап болған соң, олармен бірге көңіл көтеру үшін орныңды алып, мерекені жақсы өткізу үшін тәж ал. 3 Айтшы, сен ақсақалсың, өйткені бұл саған керек, бірақ дұрыс шешім; және музыкаға кедергі жасамаңыз.
86
4 Музыкант бар жерде сөзді төкпе, Даналықты уақытында көрсетпе. 5 Шарап дастарханындағы музыкалық концерт алтынмен көмкерілген карбункул белгісіндей. 6 Алтыннан жасалған бұйымдарға салынған изумрудтың таңбасы қандай болса, жағымды шарап қосылған музыка әуені де сондай. 7 Жас жігіт, егер қажет болса сөйле, бірақ сенен екі рет сұралғанда әрең. 8 Сөзіңіз қысқа болсын, көп нәрсені аз сөзбен түсініңіз; біліп, бірақ тілін ұстанатын адам сияқты бол. 9 Егер сен ұлы адамдардың қатарында болсаң, олармен тең болма; және ежелгі адамдар орнында болғанда, көп сөздерді қолданбаңыз. 10 Күн күркіремей тұрып, найзағай ойнайды. Ал ұятсыз адамның алдында жақсылық болады. 11 Біраз уақыттан кейін тұрып, соңғы болма; бірақ кешіктірмей үйге жеткізіңіз. 12 Уақытыңды өткізіп, қалағаныңды істе, бірақ мақтаншақ сөзбен күнә жасама. 13 Сол үшін сені жаратқан және оның игілігімен толықтырған Құдайға батасын бер. 14 Иемізден қорқатын адам оның жөнге салуын алады; Ал оны ерте іздегендер рақым табады. 15 Таурат заңын іздеген адам соған толады, ал екіжүзді адам оған ренжіп қалады. 16 Жаратқан Иеден қорқатындар сотты тауып, әділдікті нұрдай жағады. 17 Күнәкар адам әшкереленбейді, бірақ өз еркіне сай сылтау табады. 18 Ақылға қонымды адам ұқыпты болады. бірақ біртүрлі және тәкаппар адам өзін ақылсыз істесе де, қорқыныштан қорықпайды. 19 Кеңессіз ештеңе істеме; бір рет істеген соң, өкінбе. 20 Құлап қалатын жолмен жүрме, тастардың арасынан сүрінбе. 21 Өзіңізге сенімді болмаңыз. 22 Өз балаларыңнан сақ болыңдар. 23 Әрбір игі істе өз жаныңа сен! Өйткені бұл өсиеттерді орындау. 24 Жаратқан Иеге сенетін адам өсиетті тыңдайды; Оған сенетін адам ешқашан жаман болмайды.
5 Ақылсыздың жүрегі арбаның дөңгелегі сияқты; және оның ойлары дөңгеленіп бара жатқан осьтер сияқты. 6 Айғыр жылқы мысқылдай дос, Ол әр отырғанның астына кинелейді. 7 Жылдағы әр күннің барлық нұры күннен болатындай, неге бір күн екіншісінен артық? 8 Жаратқан Иені тану арқылы олар ерекшеленді, Ол жыл мезгілдері мен мерекелерді өзгертті. 9 Олардың кейбіреулерін жоғары күндер жасап, оларды киелі етіп белгіледі, ал кейбіреулерін қарапайым күндер жасады. 10 Барлық адамдар жерден, ал Адам жерден жаратылған. 11 Жаратқан Ие көп біліммен оларды екіге бөліп, жолдарын әр түрлі етті. 12 Олардың кейбіреулеріне батасын беріп, жоғарылатты, ал кейбіреулерін қасиетті етіп, өзіне жақындатты, ал кейбіреулерін қарғап, төмендетіп, орындарынан тайдырды. 13 Балшық құмырашының қолында болса, оны өз қалауынша сәндеу үшін, сондай-ақ адам оны жасағанның қолында және оларға өзіне ең жақсысын беру үшін. 14 Жақсылық зұлымдыққа, өмір өлімге қарсы, сондай-ақ тақуа адам күнәкарға, күнәкар құдайшылға қарсы. 15 Сондықтан Құдай Тағаланың барлық істеріне назар аударыңдар; және екі және екі, бір-біріне қарсы. 16 Жүзімшілерден кейін жинайтын адамдай мен бәрінен бұрын ояндым: Жаратқан Иенің батасына ие болып, жүзім сығымдағышымды жүзім теретіндей сығымдадым. 17 Мен өзім үшін ғана емес, білімге ұмтылғандардың бәрі үшін еңбек еттім деп есептеңдер. 18 Уа, халықтың ұлы адамдары, мені тыңдаңдар, қауым басшылары, құлақтарыңмен тыңдаңдар. 19 Тірі тұрғанда ұлың мен әйеліңе, бауырың мен досыңа билік етпе, өз мүлкіңді басқа біреуге берме. 20 Сен өмір сүріп, ішіңде дем алып жатқанда, ешкімге берілме. 21 Сенің оларға сыпайылық танытқаныңнан гөрі, балаларыңның сені іздегені жақсы. 22 Барлық істеріңде басымдылықты сақта; сенің құрметіңе ешқандай дақ қалдырма. 23 Күндерің бітіп, өмірің біткен кезде, мұраларыңды үлестіріңдер. 24 Жем, таяқ және ауыртпалықтар есекке арналған; және нан, түзету және қызметші үшін жұмыс. 25 Қызметшіңді еңбекке баулитын болсаң, тыныштық табасың, ал егер оны жұмыссыз қалдырсаң, ол бостандық іздейді. 26 Мойынды қамыт пен жаға иеді, Зұлым құлдың азабы мен азабы да солай. 27 Оны жұмысқа жібер, сонда ол бос жүрмейді. Өйткені бекершілік көп жамандыққа үйретеді.
тарау 33 1 Жаратқан Иеден қорқатын адамға жамандық болмайды. бірақ тағы да азғыру кезінде ол оны құтқарады. 2 Дана адам Заңды жек көрмейді; Ал ондағы екіжүзділер дауыл соққан кеме сияқты. 3 Парасатты адам заңға сенеді; Ал заң оған оракул сияқты адал. 4 Не айтарыңды дайында, сонда өзіңді тыңда, нұсқауды байлап, содан кейін жауап бер.
87
28 Оны өзіне жарасымды түрде жұмысқа бер: егер ол мойынсұнбаса, одан да ауыр кісен сал. 29 Бірақ ешкімге шектен шықпаңдар. және өз қалауынсыз ештеңе жасамаңыз. 30 Егер сенің қызметшісің болса, ол саған өзің сияқты болсын, өйткені сен оны қымбат бағаға сатып алдың. 31 Егер сенің қызметшісің болса, оны бауырындай өтін, өйткені ол саған өз жаныңдай қажет: егер оған зұлымдық тілесең, ол сенен қашса, оны қай жолмен іздейсің?
20 Кім кедейдің дүние-мүлкінен құрбандық әкелсе, әкесінің көзінше баласын өлтірген адам сияқты. 21 Мұқтаждардың наны – олардың өмірі, оны алдаған адам – қанды адам. 22 Көршісінің жанын тартып алған адам оны өлтіреді. Ал жалдамалы жұмысшыны алдаған адам қан төгеді. 23 Біреу салып, екіншісі бұзса, оларға еңбектен басқа не пайда? 24 Біреу сиынып, бірі қарғыс айтса, Жаратқан Ие кімнің даусын естиді? 25 Мәйітке қол тигізгеннен кейін жуынатын адам, оған қайтадан қолын тигізсе, оның жууынан не пайда? 26 Күнәлары үшін ораза ұстап, қайта барып, солай істейтін адам да солай ма: оның дұғасын кім тыңдайды? немесе оның кішіпейілдігінен не пайда?
тарау 34 1 Түсініксіз адамның үміті бос әрі жалған, Армандары ақымақтарды көтереді. 2 Түс көретін адам көлеңкеге түсіп, желдің соңынан ерген адам сияқты. 3 Түс көру бір нәрсенің екінші нәрсеге ұқсастығы, тіпті беттің бетке ұқсастығы. 4 Арам нәрседен нені тазартуға болады? ал жалған нәрседен қандай ақиқат шығады? 5 Болжамдар, көріпкелдіктер мен армандар бекер, ал жүрек толғақтағы әйелдің жүрегіндей армандайды. 6 Егер олар Құдайдан Тағаладан жіберілмесе, оларға көңіліңді түсірме. 7 Өйткені арман көп адамды алдап, оларға сенім артқандар сәтсіздікке ұшырады. 8 Заң өтіріксіз кемелді болады, ал даналық адал ауызға кемелді болады. 9 Жолда жүрген адам көп нәрсені біледі. Ал тәжірибесі мол адам даналықты жариялайды. 10 Тәжірибесі жоқ адам аз біледі, ал сапарға шыққан адам парасаттылыққа толы. 11 Жолда жүріп көп нәрсені көрдім. және мен айта алмайтынымды түсінемін. 12 Мен жиі өлім қаупінде болдым, бірақ осының арқасында құтқарылдым. 13 Жаратқан Иеден қорқатындардың рухы тірі болады. Өйткені олардың үміті Құтқарушыда. 14 Жаратқан Иеден қорқатын адам қорықпайды және қорықпайды. өйткені ол оның үміті. 15 Жаратқан Иеден қорқатын жан бақытты! Ол кімге қарайды? және оның күші кім? 16 Өйткені Жаратқан Иенің көзі Өзін сүйетіндерге қарайды, Ол — олардың құдіретті қорғаны әрі берік орны, ыстықтан қорғаныш, түсте күннен қорғаныш, сүрінуден және құлаудан сақтайды. 17 Ол жанды тірілтеді, көзді нұрландырады, Ол денсаулық, өмір және бата береді. 18 Кім заңсыз жолмен тапқан нәрсесін құрбандыққа шалса, оның тартуы күлкілі; Ал әділетсіздердің сыйлары қабыл болмайды. 19 Құдай Тағала зұлымдардың тартуын ұнатпайды. Құрбандықтардың көптігі де ол күнә үшін тыныштандырылған жоқ.
тарау 35 1 Таурат заңын ұстанатын адам жеткілікті құрбандық әкеледі, өсиетке құлақ асқан адам татулық құрбандығын ұсынады. 2 Сауап берген жақсы ұн ұсынады. Ал садақа берген адам мадақтайды. 3 Зұлымдықтан аулақ болу — Жаратқан Иеге ұнамды нәрсе. ал әділетсіздіктен бас тарту — кешірім. 4 Жаратқан Иенің алдында бос көрінбе. 5 Өйткені мұның бәрі өсиет бойынша орындалады. 6 Әділдердің тартуы құрбандық үстелін семіртеді, ал оның хош иісі Құдай Тағаланың алдында. 7 Әділ адамның құрбандығы қабыл болады. және оның ескерткіші ешқашан ұмытылмайды. 8 Жаратқан Иеге құрметті көзбен көрсетіңіз, Қолдарыңыздың алғашқы жемісін кемітпеңіз. 9 Барлық сыйларыңызда көңілді жүзді көрсетіңіз және оннан бір бөлігін қуанышпен арнаңыз. 10 Ең Тағала сені байытқандай бер. Алғаныңызша, көңілді көзбен беріңіз. 11 Өйткені Жаратқан Ие өтейді және саған жеті есе көп береді. 12 Сыйлықпен азғындауды ойлама; Ол мұндайды қабылдамайды: әділетсіз құрбандықтарға сенбе; Өйткені Жаратқан Ие – төреші, Оның қасында адамдарды құрметтеуге болмайды. 13 Ол кедейге қарсы ешкімді қабылдамайды, бірақ жәбірленушінің дұғасын тыңдайды. 14 Ол жетімнің жалбарынуын елемейді. Жесір әйел де шағымын айтқан кезде. 15 Жесірдің көзінен жас ағып жатқан жоқ па? Ал оларды құлатуға себепкер болған оның зары емес пе? 16 Жаратқан Иеге құлшылық ететін адам рақымдылықпен қабылданады, оның дұғасы бұлтқа жетеді. 17 Кішіпейілділердің дұғасы бұлттарды тесіп өтеді, ал ол жақындағанша, ол жұбаныш
88
болмайды. Ең Тағала әділ үкім шығарып, үкімді орындайтынын көрмейінше, кетпейді. 18 Өйткені Жаратқан Ие мейірімсіздердің белін қағып, халықтардан кек қайтармайынша, оларға тайынбайды, Құдіретті де шыдамдылық танытпайды. Ол тәкаппарлардың көптігін жойып, әділетсіздердің аса таяғын сындырғанша; 19 Ол әркімге өз істеріне қарай, ал адамдардың істеріне өз айлаларына қарай сый бергенше; Ол өз халқының ісін шешіп, мейіріміне қуанғанша. 20 Қуаңшылық кездегі жаңбыр бұлтындай, қайғықасірет кезінде мейірімділік мезгілді.
19 Таңдай киіктің түрлі дәмін татқандай, Жалған сөздерді түсінетін жүрек солай. 20 Көңілсіз жүрек ауырлық тудырады, ал тәжірибелі адам оның орнын толтырады. 21 Әйел әрбір еркекті алады, бірақ бір қыз екіншісінен артық. 22 Әйелдің сұлулығы жүзді қуантады, ал еркек одан артық ештеңені жақсы көрмейді. 23 Оның тілінде мейірімділік, момындық пен жұбаныш болса, күйеуі де басқа еркектер сияқты емес. 24 Әйел алған адам өз мүлкін, өзіне ұқсайтын көмекті және тыныштық тірегін бастайды. 25 Ешқандай қоршау жоқ жерде иелік талантаражға түседі, ал әйелі жоқ адам аза тұтады. 26 Қаладан қалаға аттап өтетін, жақсы тағайындалған ұрыға кім сенеді? Ендеше, үйі жоқ, түні бар жерде түнеп тұратын адамға кім сенеді?
тарау 36 1 Бізге рақым ете гөр, уа, бәрінің Құдайы Жаратқан Ие, бізді қараңыз! 2 Сені іздемейтін барлық халықтарға қорқынышыңды жібер. 3 Бөтен халықтарға қолыңды көтер, олар сенің құдіретіңді көрсін. 4 Сен олардың алдында бізде қалай қасиетті болсаң, олардың арасында да біздің алдымызда солай ұлы бол. 5 Біз сені білгеніміздей, олар да сені білсін, уа, Құдай, Сенен басқа Құдай жоқ. 6 Жаңа белгілерді көрсет, басқа да таңғажайыптар жаса: Өз қолыңды және оң қолыңды дәріпте, олар сенің керемет істеріңді көрсетеді. 7 Ашуыңды көтеріп, қаһарыңды төгіп, Қарсыласыңды құртып, жауды құрт. 8 Уақытты қысқартып, Келісім-шартты есіңе ал, Олар сенің керемет істеріңді жарияласын. 9 Құтылып құтылған адам оттың қаһарына ұшырасын. халықты басып жатқандар құрып кетсін. 10 «Бізден басқа ешкім жоқ» дейтін халықтардың билеушілерінің бастарын ұрыңдар. 11 Жақыптың барлық руларын жинап, басынан бастап мұрагер бол. 12 Уа, Жаратқан Ие, Сенің атыңмен аталған халыққа және Өзің тұңғышым деп атаған Исраилге рақым ете көр. 13 Уа, киелі қаласың, тыныштық орның Иерусалимге мейірімді бол! 14 Сионды айтып жеткізгісіз сөздеріңмен, халқыңды даңқыңмен толтыр! 15 Өзіңнің басынан бері ие болғандарға куәлік бер және сенің атыңмен болған пайғамбарларды шығар. 16 Сені күткендерді марапатта, пайғамбарларың адал болсын. 17 Уа, Жаратқан Ие, Һаронның халқың үшін берген батасына сай құлдарыңның дұғасын тыңда, сонда жер бетінде тұратындардың бәрі Сенің Жаратқан Ие, мәңгілік Құдай екеніңді білуі үшін. 18 Қарын барлық етті жейді, бірақ бір ет екіншісінен жақсы.
тарау 37 1 Әр дос: «Мен де оның досымын» дейді, бірақ досы бар, оның аты ғана дос. 2 Жолдас пен дос жауға айналса, өлім қайғы емес пе? 3 Уа, зұлым қиял, жерді алдау үшін қайдан келдің? 4 Бір досы бар, ол досының жақсылығына қуанады, бірақ қиыншылықта оған қарсы болады. 5 Бір жолдас бар, ол досына қарынға көмектесіп, жауға қарсы ілмек алады. 6 Ойыңда досыңды ұмытпа, Байлығыңда оны ұмытпа. 7 Кез келген кеңесші кеңесті мақтайды; бірақ өзіне ақыл айтатындар бар. 8 Кеңесшіден сақ бол, оның не қажет екенін алдын ала біл. Өйткені ол өзі үшін кеңес береді; Саған жеребе тастамасын деп, 9 Саған былай де: «Жолың жақсы! 10 Саған күдіктенетін адаммен ақылдаспа, Өзіңе қызғанышпен қарағандардан жасыр. 11 Өзі қызғанышпен тиісетін әйелмен де кеңеспе; соғыс мәселелерінде қорқақпен де емес; айырбасқа қатысты саудагермен де; сатушымен де; Сондай-ақ шүкіршілік ететін қызғанышпен де; мейірімсіз адаммен де мейірімділікпен; ешбір жұмысқа жалқаулармен де; сондай-ақ жұмысты аяқтаған бір жылға жалдаумен; Сондай-ақ көп жұмыс істейтін бос қызметшімен де емес: кез келген кеңесте бұларды тыңдама. 12 Бірақ, Жаратқан Иенің өсиеттерін орындауды білетін, ой-пікірлерің сенің ойыңша, және егер жүктілігің болса, сенімен бірге қайғыратын Құдайды ұнататын адаммен үнемі бірге бол. 13 Өзіңнің ойың орындалсын, өйткені саған одан асқан адал адам жоқ. 14 Адамның ойы бір кездері оған биік мұнарада отырған жеті күзетшіден артық айтуды әдетке айналдырады.
89
15 Ең бастысы, Құдайдан Тағалаға дұға ет, ол сенің жолыңды шындыққа бағыттасын. 16 Әрбір іске кірісер алдында ақыл-парасат, әр істің алдында кеңес берсін. 17 Түр – жүректің өзгергенінің белгісі. 18 Төрт түрлі нәрсе пайда болады: жақсылық пен жамандық, өмір мен өлім; бірақ тіл оларды үнемі билейді. 19 Біреуі дана, көпті үйретеді, бірақ өзіне пайдасыз. 20 Даналықты сөзбен көрсетіп, жек көретін біреу бар: Ол барлық тамақтан құр қалады. 21 Өйткені оған Жаратқан Иенің рақымы берілмейді, өйткені ол барлық даналықтан айырылған. 22 Басқасы өзі үшін дана; Оның аузында түсіністіктің жемісі мақтауға тұрарлық. 23 Дана адам өз халқына тәлім береді; және оның түсінігінің жемісі жойылмайды. 24 Дана адам батаға толы болады; Оны көргендердің бәрі оны бақытты деп санайды. 25 Адам өмірінің күндерін санауға болады, ал Исраилдің күндері сансыз. 26 Дана адам өз халқының даңқына ие болады, Оның есімі мәңгілік болады. 27 Ұлым, өз жаныңды сынап көр, оның не жаман екенін көр, ал оған оны берме. 28 Өйткені барлық нәрсе барлық адамға пайдалы емес, әр жанның бәрі де ұнамайды. 29 Ешбір дәмді нәрсеге тойымсыз болмаңдар, тамаққа тым ашкөз болмаңдар. 30 Өйткені артық тамақ ауруға шалдықтырады, ал ас ішу холерге айналады. 31 Тәңіршілікпен көп адам қырылды. Ал ескеретін адам өмірін ұзартады.
11 Дәмді иіс пен жақсы ұннан естелік беріңіз. және жоқ сияқты майлы құрбандық шалыңыз. 12 Ендеше дәрігерге орын бер, өйткені оны Жаратқан Ие жаратқан: ол сенен кетпесін, өйткені сен оған мұқтажсың. 13 Олардың қолында жақсы табыс болатын уақыт бар. 14 Өйткені олар да Жаратқан Иеге жеңіл әрі өмірді ұзарту үшін берген нәрселерінің гүлденуін сұрайтын болады. 15 Жаратушысының алдында күнә жасаған адам дәрігердің қолына түссін. 16 Балам, өлгендердің көз жасын төгіп, өзіңе үлкен зиян тигізгендей, жоқтай бер. содан кейін оның денесін әдет-ғұрып бойынша жабыңыз және оны жерлеуге немқұрайлы қарамаңыз. 17 Ащы жылап, қатты еңіреп, жоқтауды ол лайық деп есептеңіз және бір-екі күн өтіңіз. 18 Өйткені ауырлықтан өлім келеді, ал жүректің ауырлығы күш-қуатты сындырады. 19 Қиындықта да қайғы қалады, Кедейдің өмірі – жүректің қарғысы. 20 Жүрекке ауыртпалық түсірме: оны қуып таста, соңғы ұшын мүшеле. 21 Оны ұмытпа, өйткені қайта бұрылу жоқ: сен оған жақсылық жасамай, өзіңе зиян келтіресің. 22 Менің үкімімді есіңе ал, өйткені сенікі де солай болады. кеше мен үшін, ал бүгін сен үшін. 23 Өлген адам тыныштықта болса, оны еске алу тыныш болсын. Рухы одан кеткенде, ол үшін жұбаныш болсын. 24 Білімді адамның даналығы бос уақытында келеді, Кәсібі аз адам дана болады. 25 Соқаны ұстайтын, соқамен мақтанатын, өгіздерді айдайтын және олардың еңбектерімен айналысатын және өгіздер туралы айтатын даналыққа қалай ие болады? 26 Бороздауға ой салады, мал азығын беруге ынталы. 27 Күндіз-түні еңбектенетін әрбір ағаш ұстасы мен шебері: мөрлерді кесіп, қабірлеушілер, көп түрлендіруге ынталы, жалған бейнелерге беріліп, жұмысты аяқтау үшін қадағалап отырады. 28 Ұста да анонның жанында отырып, темір жұмысына қарап, оттың буы оның етін ысырап етеді, пештің қызуымен күреседі: балға мен андыраның дыбысы оның құлағында, ал оның Көздер ол жасаған нәрсенің үлгісіне қарап тұрады; Ол өз жұмысын аяқтауға ой салады және оны керемет түрде жылтыратуға тырысады: 29 Құмырашы өз жұмысында отырып, аяғымен дөңгелекті айналдырады. 30 Ол балшықты қолымен жасайды, Аяқ алдында күш-қуатын тігеді. ол оны басқаруға тырысады; Ол пешті тазалауға тырысады: 31 Бұлардың бәрі өз қолдарына сенеді, Әркім өз ісінде дана.
тарау 38 1 Дәрігерді өз пайдасы үшін құрметтеңіз, өйткені оны Жаратқан Ие жаратқан. 2 Өйткені Құдай Тағаланың сауығуы келеді және ол патшаның құрметіне ие болады. 3 Дәрігердің шеберлігі басын көтереді, Ұлы адамдардың көз алдында ол таң қалады. 4 Жаратқан Ие жерден дәрі жаратты. Ал дана адам оларды жек көрмейді. 5 Судың қасиетін білу үшін ағаштан тәтті емес пе? 6 Ол адамдарға өзінің керемет істерімен құрметке ие болу үшін шеберлік берді. 7 Осылайша ол адамдарды емдейді және олардың ауруын басады. 8 Дәріхана осылардан тәтті тағамдар жасайды; және оның шығармаларының соңы жоқ; Бүкіл жер бетінде тыныштық одан! 9 Ұлым, ауруыңда немқұрайлы болма, Жаратқан Иеге дұға ет, сонда Ол сені сауықтырады. 10 Күнәдан арылып, қолдарыңды түзет, жүрегіңді барлық зұлымдықтан тазарт.
90
32 Оларсыз қала қоныстанбайды, олар қалаған жерінде тұрмайды, көтеріліп-төмен жүрмейді. 33 Олар көпшілік алдында кеңес бермеу керек, қауымда жоғары отырмау керек: олар билер орнында отырмауы керек, сот үкімін түсінбеуі керек: олар әділдік пен үкім шығара алмайды. және олар астарлы сөздер айтылған жерде табылмайды. 34 Бірақ олар дүниенің күйін сақтайды, және олардың барлық тілектері өз істерінде.
17 Ешкім де: “Бұл не? неге бұл? Өйткені олардың бәрі қолайлы уақытта іздестіріледі: Оның өсиетімен сулар үйіндідей тұрды, Оның аузынан шыққан су қоймалары. 18 Оның өсиеті бойынша өзіне ұнайтынның бәрі орындалады. Ол құтқаратын кезде ешкім кедергі бола алмайды. 19 Барлық тәннің істері Оның көз алдында, Оның көзінен ештеңе жасыра алмайды. 20 Ол мәңгіліктен мәңгілікке дейін көреді; және оның алдында керемет ештеңе жоқ. 21 Адам: «Бұл не?» – деп айтудың қажеті жоқ. неге бұл? Өйткені Ол барлық нәрсені өз пайдалары үшін жаратты. 22 Оның баталары құрғақ жерді өзендей жауып, тасқындай суарды. 23 Ол суды тұзға айналдырғанындай, оның қаһарын халықтар да иеленеді. 24 Оның жолдары қасиеттілерге түсінікті; Олар зұлымдарға тосқауыл болады. 25 Өйткені жақсылық әуел бастан жаралған, ал жамандық күнәкарлар үшін. 26 Адамның бүкіл өміріне қажетті негізгі заттар: су, от, темір және тұз, бидай ұны, бал, сүт, жүзім қаны, май және киім. 27 Осының бәрі тақуаларға жақсылық жасайды, сондықтан олар күнәкарлар үшін зұлымдыққа айналады. 28 Кек алу үшін жаралған рухтар бар, олар қаһарына бөленген. Қирату кезінде олар күштерін төгіп, Өздерін Жаратқанның қаһарын басады. 29 Өрт, бұршақ, аштық және өлім – бәрі кек алу үшін жаратылған. 30 Жабайы аңдардың, шаяндардың, жыландардың және зұлымдарды жойып жіберетін семсердің тістері. 31 Олар оның өсиетіне қуанады, қажет болғанда жер бетінде дайын болады. және олардың уақыты келгенде, олар Оның сөзін бұзбайды. 32 Сондықтан мен әу бастан шешім қабылдадым және осы туралы ойланып, оларды жазбаша түрде қалдырдым. 33 Жаратқан Иенің барлық істері игі, Ол қажет нәрсені өз уақытында береді. 34 Сондықтан адам: «Бұл одан да жаман» деп айта алмайды, өйткені уақыт өте келе олардың бәрі жақсы болады. 35 Сондықтан Иемізді шын жүректен және ауызбен мадақтаңдар және Иеміздің есімін мадақтаңдар.
тарау 39 1 Ал Құдай Тағаланың заңына өз ойларын беріп, оны ой елегінен өткізумен айналысатын адам барлық ежелгі адамдардың даналығын іздейді және пайғамбарлықтармен айналысады. 2 Ол атақты адамдардың сөздерін сақтайды және астарлы әңгімелер бар жерде ол да сонда болады. 3 Ол ауыр үкімдердің сырын іздейді, Қара астарлы әңгімелерді біледі. 4 Ол ұлы адамдардың арасында қызмет етіп, әміршілердің алдына шығады, бөтен елдерді аралайды. Өйткені ол адамдар арасында жақсылық пен жамандықты сынады. 5 Ол өзін жаратқан Иемізге ертерек жүгініп, Құдай Тағаланың алдында мінажат етіп, аузын ашып дұға етіп, күнәлары үшін жалбарынатын болады. 6 Ұлы Жаратқан Ие қаласа, ол түсіністік рухына толы болады: Ол дана сөздерді төгіп, дұғасында Иемізге алғыс айтады. 7 Ол ақыл-кеңесі мен білімін басшылыққа алады, Оның сырлары туралы ойланады. 8 Ол білгендерін көрсетеді, Жаратқан Иенің келісімінің заңымен мақтанады. 9 Оның түсінігін көпшілік мақтайды; дүние тозғанша, ол жойылмайды; Оның ескерткіші өшпейді, оның есімі ұрпақтан ұрпаққа сақталады. 10 Халықтар оның даналығын паш етеді, қауым оны мадақтайды. 11 Егер ол өлсе, мың адамнан артық есім қалдырады, ал тірі болса, оны көбейтеді. 12 Тағы да айтарым бар, мен ойладым. Өйткені мен толған ай сияқты толдым. 13 Қасиетті балалар, мені тыңдаңдар, даланың бұлағында өсіп тұрған раушан гүліндей бүршік жараңдар! 14 Ладан сияқты тәтті хош иіс беріңдер, лалагүлдей гүлдеңдер, иіс шығарыңдар және мадақтау әнін айтыңдар, Жаратқан Иені оның барлық істерінде мадақтаңдар. 15 Оның атын дәріптеңдер, әндеріңмен және арфамен мадақтаңдар. Оны мадақтаған кезде мынаны айтыңдар: 16 Жаратқан Иенің барлық істері өте жақсы, әрі ол бұйырғанның бәрі өз уақытында орындалады.
тарау 40 1 Адамның ұлдары ана құрсағынан шыққан күннен бастап, барлық нәрсенің анасына қайтып оралғанға дейін, әрбір адам үшін үлкен азап жаралған және ауыр қамыт Адамның ұлдарына жүктелген.
91
2 Олардың болашақ және өлім күні туралы қиялдары олардың ойларын мазалап, жүректерін қорқытады. 3 Даңқ тағында Отырушыдан, жер мен күлде басынғанға; 4 Күлгін және тәж кигеннен, зығыр көйлек кигеннен. 5 Ашу, қызғаныш, қиыншылық және тынышсыздық, өлімнен қорқу, ашу және жанжал, және төсегінде жатқанда түнгі ұйқысы оның білімін өзгертеді. 6 Ол аз немесе ештеңе демалмайды, содан кейін ол күзет күніндей ұйықтап жатыр, шайқастан аман қалғандай жүрегін түсінеді. 7 Барлығы аман болғанда, ол оянып, қорқыныштың ештеңе емес екеніне таң қалады. 8 Мұндай нәрселер адам мен хайуанның бәрінде болады, ал бұл күнәкарларға жеті есе көп. 9 Өлім, қантөгіс, жанжал, семсер, апаттар, ашаршылық, азап пен қасірет; 10 Бұл зұлымдар үшін жаратылған және топан су солар үшін болды. 11 Жердегі барлық нәрсе қайтадан жерге айналады, ал судағы нәрсе теңізге қайта оралады. 12 Парақорлық пен әділетсіздіктің бәрі жойылады, бірақ шынайы әрекет мәңгілікке қалады. 13 Зұлымдардың дүние-мүлкі өзендей құрғап, жаңбыр жауған қатты найзағайдай шумен ғайып болады. 14 Ол қолын ашса, ол қуанады, заңсыздықтар жойылады. 15 Құдайсыздың балалары көп бұтақ шығармайды, бірақ қатты жартастағы арам тамырлар сияқты. 16 Өзеннің әр суы мен жағасында өсіп тұрған арамшөп барлық шөптердің алдында жұлынсын. 17 Жомарттық ең жемісті бақ сияқты, Мейірімділік мәңгілік. 18 Еңбек ету және адамның барына қанағат ету тәтті өмір, ал қазына тапқан адам екеуінен де жоғары. 19 Балалары мен қала құрылысы ер адамның атын жалғастырады, бірақ мінсіз әйел екеуінен де жоғары. 20 Шарап пен музыка жүректі қуантады, ал даналық сүйіспеншілік екеуінен де жоғары. 21 Сыбызғы мен псалтерия тәтті әуен шығарады, ал екеуінің үстінде жағымды тіл бар. 22 Сенің көзің рақымдылық пен сұлулықты қалайды, бірақ жасыл күйдегі екі дәннен де артық. 23 Дос пен жолдас ешқашан жамандықты кездестірмейді, бірақ екеуінің де үстінде әйелі күйеуімен бірге. 24 Бауырластар мен көмектер қиыншылыққа қарсы, бірақ садақа екеуінен де көп береді. 25 Алтын мен күміс аяқты нығайтады, бірақ кеңес екеуінен де жоғары тұрады. 26 Байлық пен күш жүректі көтереді, бірақ Жаратқан Иеден қорқу олардың екеуінен де
жоғары: Жаратқан Иеден қорқудың қажеті жоқ, Көмек сұраудың қажеті жоқ. 27 Жаратқан Иеден қорқу — бұл жемісті бақ, Оны барлық даңқтан да жабады. 28 Балам, қайыршы болма. қайыр сұрағаннан өлген жақсы. 29 Басқа біреудің дастарханына бағынған адамның өмірі өмірмен есептелмейді. Өйткені ол өзін басқалардың етімен арамдайды, ал ақылды адам одан сақ болады. 30 Қайыр сұрау ұятсыздың аузында тәтті, ал оның ішінде от жағылады. тарау 41 1 Уа, өлім, өз меншігінде тыныш өмір сүретін адамға, өзін ренжітетін ештеңесі жоқ және барлық жағынан гүлденген адамға сені еске алу қандай ащы: иә, әлі қабылдауға қабілетті адамға ет! 2 Уа, өлім, сенің үкімің кедейлерге де, қазір соңғы заманда күш-қуаты әлсіреп, барлық нәрседен қиналғанға да, үміті үзіліп, шыдамдылық танытқанға да ұнамды! 3 Өлім жазасынан қорықпа, өзіңнен бұрын болғандарды және кейінгілерді еске ал. Өйткені бұл — Жаратқан Иенің бүкіл адамзатқа үкімі. 4 Неліктен Құдай Тағаланың разылығына қарсысың? Сен он жыл, жүз жыл, мың жыл өмір сүрдің бе, қабірде ешқандай тергеу жоқ. 5 Күнәкарлардың балалары – жиіркенішті балалар, ал олар Құдайсыздардың үйінде сөйлеседі. 6 Күнәкарлардың балаларының мұрасы жойылып, олардың ұрпақтары мәңгілік масқара болады. 7 Балалар құдайсыз әкеге шағымданатын болады, өйткені олар сол үшін масқара болады. 8 Ең жоғары Құдайдың заңынан бас тартқан құдайсыз адамдар, қасіретке қаласың! Егер көбейсеңдер, ол сендерді құртады. 9 Егер туылсаңдар, қарғысқа ұшырайсыңдар, ал өлсеңдер, қарғыс сендерге тиесілі болады. 10 Жер бетіндегілердің бәрі қайтадан жерге айналады, сондықтан құдайсыздар қарғысқа ұшырап, жойылады. 11 Адамдардың жоқтауы олардың денелері туралы, ал күнәкарлардың жаман есімдері жойылады. 12 Өз есіміңді құрметте; Өйткені ол мыңдаған алтын қазынадан жоғары болады. 13 Жақсы өмір аз ғана күн, ал жақсы есім мәңгілік. 14 Балаларым, тәртіпті тыныштықта сақтаңдар: жасырын даналық пен көрінбейтін қазынадан екеуіне не пайда? 15 Ақылсыздығын жасырған адам даналығын жасырған адамнан жақсы. 16 Сондықтан менің сөзім бойынша ұят болыңдар, өйткені ұятсыздықты сақтаған дұрыс емес. Сондай-ақ ол барлық нәрседе толығымен мақұлданбайды.
92
17 Әке мен шешенің алдында азғындықтан, әмірші мен мықтының алдында өтірік айтудан ұяла. 18 Судья мен билеушінің алдындағы қылмыс туралы; қауым мен халық алдындағы заңсыздық; серіктесіңіз бен досыңыздың алдында әділетсіз әрекет ету; 19 Сондай-ақ сен тұрған жердегі ұрлық, Құдайдың ақиқаты мен Оның келісімі туралы; еттің үстіне шынтағыңмен сүйен; және беруге және алуға менсінбеу; 20 Саған сәлем бергендердің алдында үнсіз қалды. және жезөкшеге қарау; 21 Туысыңнан жүзіңді бұру үшін; немесе сыбағаны немесе сыйлықты алып кету; немесе басқа адамның әйеліне қарау. 22 Немесе күңімен көп жұмыс істеп, төсегіне жақындамау; немесе достарының алдында ренжіту сөздері; Бергеннен кейін ренжіме; 23 Немесе естігеніңді қайталау және қайталау; және құпияларды ашу. 24 Осылайша сен шынымен ұялып, барлық адамдардың алдында рақымды боласың.
12 Әрбір дененің сұлулығын көрмеңіз және әйелдердің ортасында отырмаңыз. 13 Өйткені киімнен көбелек, әйелдерден зұлымдық шығады. 14 Әдепті әйелден, ұят пен қорлық әкелетін әйелден гөрі еркектің дөрекілігі артық. 15 Енді мен Жаратқан Иенің істерін есіме алып, көргендерімді жариялаймын: Оның істері Жаратқан Иенің сөздерінде. 16 Жарық беретін күн бәріне қарайды, және оның жұмысы Жаратқан Иенің ұлылығына толы. 17 Жаратқан Ие қасиеттілерге өзінің барлық керемет істерін жариялау үшін күш бермеді. Оны Құдіреті шексіз Жаратқан Ие өзінің ұлылығы үшін барлық нәрсенің орнығуы үшін бекіткен. 18 Ол тереңдік пен жүректі іздейді және олардың айла-амалдарына назар аударады, өйткені Жаратқан Ие білуге болатынның бәрін біледі және дүниенің белгілерін көреді. 19 Ол өткенді және болашақты жариялайды, жасырын нәрселердің қадамдарын ашады. 20 Одан ешбір ой да, ешбір сөз де жасырын емес. 21 Ол өзінің даналығының керемет істерін безендірді және ол мәңгіліктен мәңгілікке. 22 О, оның барлық істері қандай жақсы! және адам тіпті ұшқынға дейін көре алады. 23 Осының бәрі өмір сүреді және мәңгі қалады және олардың барлығы мойынсұнғыш. 24 Барлығы бір-біріне қарсы екі жақты және Ол ешнәрсені кемелсіз еткен жоқ. 25 Жақсылықты бір нәрсе бекітеді, әлде басқа нәрсе: Оның даңқын көргенде кім толады?
тарау 42 1 Осы нәрселерден ұялма және ол арқылы ешкімді күнәға батпа. 2 Құдай Тағаланың заңы мен келісімі туралы; және құдайсыздарды ақтау үшін сот; 3 Серіктеріңмен және жолаушыларыңмен есеп айырысудан; немесе достардың мұрасын сыйға тарту; 4 Тепе-теңдік пен салмақтың дәлдігі; немесе көп немесе аз алу; 5 Саудагерлердің немқұрайлы сатуынан; балаларды көп түзету; және зұлым құлдың жағын қанға айналдыру. 6 Күйеу жақсы, әйел жаман болған жерде. және көп қолдар бар жерде жабыңыз. 7 Барлығын саны мен салмағы бойынша жеткізіңіз; Сіз берген не қабылдағаныңызды жазып алыңыз. 8 Ақылсыз, ақымақ пен жастармен таласып жатқан шектен шыққан қарттарға хабарлаудан ұялма: осылайша сен шын білімді және барлық тірі адамдарға ұнайтын боласың. 9 Әкесі қызы үшін оянады, оны ешкім білмейді. Оның қамы ұйқыны кетіреді: ол жас кезінде, ол жасында гүлденіп кетпесін; Оны жек көрмеу үшін үйленген болсам: 10 Пәк кезінде ол арамданып, әкесінің үйінде босанып қалмас үшін. және күйеуі бар, ол өзін бұзбау үшін; және ол күйеуге шыққанда, ол бедеу болып қалмасын. 11 Ұятсыз қызыңды қадағала, ол сені жауларыңа күлкі етіп, қалада жала жауып, халық арасында масқара етіп, көпшілік алдында ұятқа қалдырмас үшін.
тарау 43 1 Биіктігі мақтанышы, мөлдір аспан, аспанның көркі, Өзінің керемет көрінісімен; 2 Күн шыққанда, Тәңір Тағаланың ісін, ғажайып аспапты жариялайды. 3 Елді түсте қағады, ал оның ыстығына кім шыдай алады? 4 Пешті үрлеп жатқан адам ыстық жұмыс істейді, бірақ күн тауларды үш есе көп күйдіреді; отты буларды шығарып, жарқыраған сәулелерді жіберіп, көзді күңгірттендіреді. 5 Оны жаратқан Жаратқан Ие ұлы! Оның бұйрығымен асығыс жүгіреді. 6 Ол айды да уақытты белгілеу және дүниенің белгісі ретінде өз уақытында қызмет ету үшін жасады. 7 Айдан - мерекелердің белгісі, Оның кемелдігінің азайған нұры. 8 Ай оның атымен аталды, ол керемет өзгеріп, жоғарыдағы әскерлердің құралы болды, аспанның аспанында жарқырайды. 9 Аспанның сұлулығы, жұлдыздардың салтанаты, Жаратқан Иенің биік орындарында нұр шашатын әшекей.
93
тарау 44
10 Киелі Құдайдың өсиетімен олар өз тәртіптерімен тұрады, және олардың күзетінде ешқашан әлсіремейді. 11 Кемпірқосаққа қарап, оны жасағанды мадақтаңдар; оның жарықтығында өте әдемі. 12 Ол аспанды керемет шеңбермен қоршап тұр, және Тәңір Иенің қолдары оны майыстырды. 13 Өзінің өсиеті бойынша ол қарды жерге түсіреді, Өзінің үкімінің найзағайларын жылдам жібереді. 14 Осы арқылы қазыналар ашылады, бұлттар құстай ұшады. 15 Ол өзінің ұлы күшімен бұлттарды нығайтады, бұршақтарды ұсақтайды. 16 Оның көз алдында таулар шайқалады, Оның қалауы бойынша оңтүстік жел соғады. 17 Күн күркіреуі жерді дүр сілкіндіреді, солтүстік дауыл мен құйын да солай дірілдейді: ұшқан құстар сияқты қарды шашады, ал оның құлауы шегірткелердің жарқырауындай. 18 Оның ақтығына көз таңғалады, жаңбырға жүрек таң қалады. 19 Аязды да тұз сияқты жерге төгіп, қатып, өткір қадалардың төбесінде жатыр. 20 Солтүстіктен соққан суық жел соғып, су мұзға айналғанда, ол судың әр жиналуында қалады және суды кеудеше кигізеді. 21 Ол тауларды жалмады, шөлді өртеп жібереді, шөпті оттай жалмады. 22 Барлығының да емі – тез келе жатқан тұман, ыстықтан кейін келетін шық. 23 Өзінің кеңесімен ол терең жерлерді тыныштандырып, онда аралдарды отырғызады. 24 Теңізде жүзгендер оның қауіптілігін айтады. Оны құлағымызбен естісек, соған таң қаламыз. 25 Өйткені онда таңғажайып және таңғажайып туындылар, алуан түрлі аңдар мен киттер жаратылады. 26 Оның арқасында олардың ақыры жақсы табысқа жетеді және бәрі Оның сөзінен тұрады. 27 Біз көп сөйлейміз, бірақ қысқа айта аламыз, сондықтан жалпы алғанда, Ол бәрі. 28 Біз оны қалай дәріптей аламыз? өйткені ол өзінің барлық істерінен жоғары. 29 Жаратқан Ие қорқынышты және өте ұлы, Оның құдіреті де керемет. 30 Жаратқан Иені мадақтаған кезде, оны мүмкіндігінше дәріптеңіз. Өйткені ол әлі де асып түседі. Оны асқақтатқанда, бар күшіңді салып, шаршама. өйткені сіз ешқашан алысқа бара алмайсыз. 31 Бізге айтып беру үшін Оны кім көрді? және кім оны сол күйінде ұлықтай алады? 32 Бұдан да жасырын нәрселер бар, өйткені біз оның аз ғана істерін көрдік. 33 Өйткені Жаратқан Ие бәрін жаратқан. Тақуаларға даналықты берді.
1 Енді атақты адамдарды, бізден туған әкелерімізді мадақтайық. 2 Жаратқан Ие әу бастан өзінің ұлы күші арқылы олар арқылы ұлы даңққа бөленді. 3 Патшалықтарда билік еткендер, құдіреттілігімен танымал болған, ақыл-кеңестерімен кеңес беріп, пайғамбарлықтарын жариялаған. 4 Халық көсемдері ақыл-кеңестерімен, ілімбілімдерімен халыққа сәйкес келеді, дана да шешендіктері олардың нұсқаулары: 5 Музыкалық күйлерді анықтап, жазбаша өлеңдерді жатқа айтқан: 6 Өз үйлерінде тату-тәтті өмір сүріп, қабілеттері бар байлар: 7 Бұлардың бәрі ұрпақтары арасында құрметке ие болып, өз заманының даңқы болды. 8 Олардың мақтаулары айтылу үшін артына есім қалдырғандар да бар. 9 Ал кейбіреулерінің ескерткіші жоқ. олар ешқашан болмағандай жойылды; және олар ешқашан туылмағандай болды; және олардан кейінгі балалары. 10 Бірақ бұлар әділдігі ұмытылмаған мейірімді адамдар еді. 11 Олардың ұрпақтары әрқашан жақсы мұра болып қала береді, ал олардың балалары келісімде болады. 12 Олардың ұрпағы берік, балалары солар үшін. 13 Олардың ұрпағы мәңгі қалады, олардың даңқы жойылмайды. 14 Олардың денелері тыныштықта жерленген. бірақ олардың есімі мәңгі өмір сүреді. 15 Халық өздерінің даналығын айтады, ал қауым олардың мақтауларын айтады. 16 Енох Жаратқан Иені разы етіп, тәубе етудің барлық ұрпаққа үлгісі ретінде аударылды. 17 Нұх кемелді әрі әділ деп танылды; қаһарлы заманда дүние үшін айырбастап алынған; Сондықтан топан су келгенде, ол жер бетінде қалды. 18 Онымен мәңгілік келісім жасалды, сонда барлық тәндер топан судан жойылмайды. 19 Ыбырайым көп адамның ұлы әкесі болды. 20 Ол Құдай Тағаланың заңын орындап, Онымен келісімде болды. және ол дәлелденгенде, ол адал болды. 21 Сондықтан ол халықтарды өз ұрпағымен жарылқайтынын және оны жердің тозаңындай көбейтетінін және оның ұрпағын жұлдыздардай көтеріп, оларды теңізден теңізге мұра ететінін ант етіп сендірді. және өзеннен жердің ең шетіне дейін. 22 Ол Ысқақпен де әкесі Ыбырайым үшін барлық адамдардың батасын беріп, келісімді бекітіп, оны Жақыптың басына бекітті. Ол оның батасын
94
мойындап, оған мұра берді және оның үлестерін бөлді; Ол он екі рудың ішінен оларды бөлді.
иісті құрбандықтарды ұсыну үшін оны тірі адамдардың арасынан таңдады. 17 Ол Жақыпқа куәліктерді үйретіп, Исраилге заңдарын хабарлау үшін өз өсиеттерін және үкімдер бойынша билікті берді. 18 Бөтен адамдар оған қарсы сөз байласып, шөл далада Оны, тіпті Датан мен Абирон жақтастары мен Коре қауымын ашумен және қаһармен қорлады. 19 Жаратқан Ие мұны көріп, ренжіді де, олар Оның қаһарына ұшырап, қырылып қалды. Ол оларды жалынмен жалмау үшін кереметтер жасады. 20 Бірақ ол Һаронды құрметті етіп, оған мұра берді және өсімнің алғашқы өнімін оған үлестірді. Әсіресе ол нанды мол дайындады: 21 Өйткені олар Жаратқан Иенің өзіне және оның ұрпақтарына берген құрбандықтарын жейді. 22 Алайда халықтың жерінде оның мұрасы да, халық арасында да үлесі болған жоқ, өйткені Жаратқан Иенің Өзі — оның үлесі және мұрасы. 23 Үшінші даңқы Елазар ұлы Пинеес, өйткені ол Жаратқан Иеден қорқу үшін құлшыныс танытып, жүректері игі ерлікпен тұрды. 24 Сондықтан онымен бейбітшілік келісімі жасалды: ол киелі орынның және өз халқының басшысы болуы және өзі мен оның ұрпағы мәңгілікке діни қызметкерлердің құрметіне ие болуы керек еді. 25 Яһуда руынан шыққан Есей ұлы Дәуітпен жасасқан келісімге сәйкес, патшаның мұрасы тек оның ұрпағына ғана, Һаронның мұрасы да оның ұрпағына тиесілі болуы керек. 26 Құдай өз халқын әділдікпен соттау үшін, олардың игілігі жойылып кетпеуі үшін және олардың даңқы мәңгілік болуы үшін жүрегіңе даналық береді.
тарау 45 1 Ол оның ішінен бүкіл адамзаттың, тіпті Құдайдың және адамдардың сүйіктісі Мұсаның рақымдылығына ие болған мейірімді адамды шығарды, оның естелігі құтты болсын. 2 Ол оны даңқты әулиелерге ұқсатып, жаулары одан қорқатындай етіп дәріптеді. 3 Ол өз сөздерімен таңғажайыптарды тоқтатып, оны патшалардың алдында даңққа бөлеп, халқына өсиет беріп, оған даңқының бір бөлігін көрсетті. 4 Ол оны адалдығымен және момындығымен қасиетті етіп, барлық адамдардың арасынан таңдады. 5 Ол оның даусын естіртіп, оны қара бұлтқа әкеліп, Жақыпқа келісімдерін, ал Исраилге өз үкімдерін үйрету үшін оның алдында өмір мен білім туралы өсиеттерді берді. 6 Ол өзі сияқты қасиетті адам Һаронды, тіпті оның ағасы, Леуі руынан да жоғарылады. 7 Ол онымен мәңгілік келісім жасап, оған халық арасында діни қызметті берді. ол оны әдемі әшекейлермен безендірді, оған даңқ киімін кигізді. 8 Ол оған керемет даңқ берді; Оны бай киіммен, шалбармен, ұзын шапанмен және эфодпен нығайтты. 9 Ол өз халқының балаларына естелік ретінде ғибадатханада естілетін дыбыс пен шу естілуі үшін, ол оны анарлармен және айналасына көптеген алтын қоңыраулармен айналдырды. 10 Киелі киіммен, алтыннан, көк жібектен және күлгіннен, кесте тігетін бұйымдармен, төрелік төсбелгімен және Урим мен Туммиммен; 11 Исраил руларының санына сәйкес, иірім қызыл қызыл түспен, айлакер шебердің еңбегі, мөрлер сияқты қашалған және алтынмен қапталған асыл тастармен, зергердің жұмысы, ескерткіш үшін ойып жазылған жазу. 12 Ол митрге алтын тәж орнатты, онда киелілік, құрметтің әшекейі, қымбат жұмыс, көздің қалауы, жақсы және әдемі деп ойып жазылған. 13 Оның алдында мұндай ешкім болған жоқ, ешбір бөтен адам киген емес, тек оның балалары мен оның балаларының балалары мәңгілік. 14 Олардың шалынатын құрбандықтары күн сайын екі рет үзіліссіз түгел желуі керек. 15 Мұса оны бағыштап, оны киелі маймен майлады. Бұл оған және оның ұрпағына мәңгілік келісім арқылы тағайындалды, өйткені аспан тұрғанша, олар оған қызмет етіп, діни қызметкер қызметін атқарсын. Оның атынан халыққа батасын бер. 16 Ол өз халқын татуластыру үшін Жаратқан Иеге арнап құрбандық, хош иісті заттар мен тәтті хош
тарау 46 1 Наве ұлы Иса соғыстарда батыл болды және пайғамбарлық сөздер бойынша Мұсаның мұрагері болды. Ол өзінің аты бойынша Құдай таңдағандарды құтқару және оларға қарсы көтерілген жаулардан кек алу үшін ұлы болды. Ол Исраилді өз мұрасына қою үшін. 2 Қалаларға қарсы қолын көтеріп, семсерін созған ол қандай ұлы салтанатқа ие болды! 3 Оның алдында кім бұған қарсы шықты? Өйткені Жаратқан Иенің өзі оған жауларын әкелді. 4 Күн оның көмегімен кері қайтпады ма? және бір күн екідей ұзақ емес пе еді? 5 Дұшпандар оны жан-жақтан басып жатқанда, ол ең Тағала Жаратқан Иені шақырды. және ұлы Жаратқан Ие оны естіді. 6 Күшті бұршақ жауып, ол халықтардың үстіне қатты шайқас әкелді, және Бет-Хороннан қонып бара жатқанда, халықтар өздерінің бар күшін білуі
95
үшін қарсылық көрсеткендерді жойды, өйткені ол Жаратқан Иенің алдында шайқасты. , және ол Құдіретті Құдайдың соңынан ерді. 7 Мұсаның кезінде де ол Ефунна ұлы Халеппен бірге мейірімділік танытты, өйткені олар қауымға қарсы тұрып, халықты күнәдан тыйып, зұлымдардың күңкілдерін тыныштандырды. 8 Алты жүз мың жаяу адамның екеуі де сүт пен бал ағып жатқан жерге, мұраға алып келу үшін аман қалды. 9 Жаратқан Ие Халепке де күш берді, ол қартайғанша қасында болды, сондықтан ол елдің биік жерлеріне көтерілді, және оның ұрпағы оны мұра етіп алды. 10 Бүкіл исраилдіктер Жаратқан Иеге мойынсұну жақсы екенін түсінсін. 11 Ал билердің есімдері бойынша, жүрегі азғындық көрмеген және Жаратқан Иеден бас тартпағандардың әрқайсысы естелік болсын. 12 Сүйектері қонсын, Ұрпақтарының есімі ұлағатты болсын. 13 Жаратқан Иенің сүйікті пайғамбары Самуил патшалық құрып, халқына әміршілерді тағайындады. 14 Жаратқан Иенің заңы бойынша ол қауымға төрелік етті, Жаратқан Ие Жақыпқа құрмет көрсетті. 15 Ол өзінің адалдығымен шынайы пайғамбар болып табылды және оның сөзінен аянда адал екені белгілі болды. 16 Жаулары оны жан-жақтан басып жатқанда, емізетін тоқтыны ұсынғанда, ол құдіретті Жаратқан Иені шақырды. 17 Сонда Жаратқан Ие аспаннан күркіреп, қатты дауыспен Оның даусын естілді. 18 Ол тириялықтардың билеушілері мен філістірлердің барлық әміршілерін жойды. 19 Ұзақ ұйықтамай тұрып, ол Жаратқан Иеге және оның майланғанына наразылық білдірді, мен ешкімнің мал-мүлкін аяқ киім сияқты алған емеспін және оны ешкім айыптаған жоқ. 20 Ол өлгеннен кейін пайғамбарлық етіп, патшаға оның ақырын айтты және халықтың зұлымдығын жою үшін жер бетінен пайғамбарлық етті.
5 Өйткені ол ең жоғары Иемізді шақырды; Сол құдіретті жауынгерді өлтіріп, халқының мүйізін көтеру үшін оған оң қолына күш берді. 6 Сондықтан халық оны он мыңдаған адаммен құрметтеп, Жаратқан Иенің батасына бөленіп, оған даңқ тәжін сыйлағаны үшін мадақтады. 7 Өйткені ол жан-жақтан жауларды жойып, філістірлердің қарсыластарын жойып, олардың мүйізін осы күнге дейін сындырды. 8 Ол өзінің барлық істерінде ең жоғары Киелі Құдайды даңқ сөздерімен мадақтады; Ол бар жүрегімен ән айтты және оны жасағанды жақсы көрді. 9 Ол құрбандық үстелінің алдына әншілерді де қойды, сонда олар өздерінің дауыстарымен тәтті әуен шығарып, күн сайын әндерін мадақтап жүрсін. 10 Оның киелі есімін мадақтау үшін және ғибадатхана таңертеңнен бері шырқалып тұруы үшін, Ол олардың мейрамдарын көркейтіп, салтанатты уақытты соңына дейін белгіледі. 11 Жаратқан Ие оның күнәларын алып тастап, Оның мүйізін мәңгілікке көтерді: Оған патшалар келісімін, Исраилде салтанатты тағын берді. 12 Одан кейін дана ұл туып, ол үшін бостандықта өмір сүрді. 13 Сүлеймен бейбіт заманда патшалық құрып, құрметке ие болды. Өйткені Құдай оның атына үй салып, мәңгілік киелі орнын дайындасын деп, айналасына тыныштық орнатты. 14 Жас кезіңде қандай дана едің, топан судай ақылға толы едің! 15 Жаның бүкіл жер бетін жауып, оны қараңғы астарлы әңгімелерге толтырдың. 16 Сенің есімің алыс аралдарға жетті. Сен тыныштығың үшін сүйікті болдың. 17 Елдер сенің әндерің, нақыл сөздерің, астарлы сөздерің және түсіндірмелерің үшін таң қалды. 18 Исраилдің Құдайы Жаратқан Ие деп аталатын Құдай Жаратқан Иенің атымен сен қалайыдай алтын жинадың, ал күмісті қорғасындай көбейттің. 19 Әйелдерге беліңді иіп, денең арқылы бағындырдың. 20 Өзіңнің абыройыңа нұқсан келтіріп, ұрпағыңды арамдадың, осылайша балаларыңды ашуландырдың, ақымақтығың үшін қайғырдың. 21 Осылайша патшалық екіге бөлініп, Ефремнен бүлікшіл патшалық билік құрды. 22 Бірақ Жаратқан Ие өзінің мейірімділігін ешқашан қалдырмайды, оның істерінің ешқайсысы да жойылмайды, ол өзінің таңдаған ұрпақтарын жоймайды және Өзін жақсы көретіннің ұрпағын да жоймайды, сондықтан ол Жақыпқа қалдықты берді. , және одан Дәуітке тамыр пайда болды. 23 Осылайша Сүлеймен ата-бабаларына қосылды, ал оның ұрпағынан ол өз кеңесі арқылы халықты теріс айналдырған халықтың ақымақтығын және
тарау 47 1 Одан кейін Дәуіттің заманында пайғамбарлық ету үшін Натан көтерілді. 2 Татулық құрбандығынан алынған май сияқты, Дәуіт де Исраил ұлдарының арасынан таңдалды. 3 Ол арыстандармен лақтардай, аюлармен қозылармен ойнады. 4 Ол әлі жас кезінде алып емес, өлтірді ме? Ол Ғолияттың мақтанышына қолын көтеріп, итарқадағы таспен халықты қорлауды жоймады ма?
96
түсінбейтін Робоғамды қалдырды. Небат ұлы Еробоғам да Исраилді күнәға батырып, Ефремге күнәнің жолын көрсетті. 24 Олардың күнәлары тым еселеп, елден қуылды. 25 Өйткені олар кек алғанша, барлық зұлымдықты іздеді.
көктен естіп, оларды Есайдың қызметі арқылы құтқарды. 21 Ол ассириялықтардың әскерін соққыға жығып, оның періштесі оларды жойды. 22 Өйткені Езекия өзінің аянында ұлы әрі сенімді Есей пайғамбар өсиет еткендей, әкесі Дәуіттің жолында берік болып, Жаратқан Иеге ұнамды нәрсені істеді. 23 Оның кезінде күн артқа кетіп, патшаның өмірін ұзартты. 24 Ол керемет рух арқылы ақырында не болатынын көріп, Сиондағы қайғырғандарды жұбатты. 25 Ол мәңгілік не болатынын және жасырын нәрселерді немесе олардың қашан келетінін көрсетті.
тарау 48 1 Сонда Ілияс пайғамбар оттай тұрып, сөзі шырақтай жанып тұрды. 2 Ол оларға қатты аштық әкелді, Өзінің құлшынысымен олардың санын азайтты. 3 Жаратқан Иенің сөзі бойынша ол аспанды жауып, үш рет от түсірді. 4 Уа, Ілияс, ғажайып істеріңмен қандай құрметке ие болдың! Сен сияқты кім мақтана алады! 5 Құдай Тағаланың сөзі бойынша өлген адамды өлімнен, оның жанын өлі орнынан қайта тірілтті. 6 Патшаларды, құрметті адамдарды төсегінен алып тастаған. 7 Ол Синайда Жаратқан Иенің сөгісін, Хорибте кек алу үкімін естіді. 8 Ол кек алу үшін патшаларды, өзінен кейінгі пайғамбарларды тағайындады. 9 Ол отты құйынға, жалындаған аттар арбасына мінген. 10 Олар Жаратқан Иенің үкімінің қаһарын қайнап кетпей тұрып тыныштандыру үшін және әке жүрегін ұлына бұрып, Жақып руларын қалпына келтіру үшін өз заманында сөгістерге тағайындалды. 11 Сені көріп, сүйіспеншілікпен ұйықтағандар бақытты! өйткені біз міндетті түрде өмір сүреміз. 12 Бұл Ілияс болды, ол құйынға оранған және Елисейдің рухы толды: ол өмір сүрген кезде ол ешбір князьдің қатысуымен қозғалмады және оны ешкім бағындыра алмады. 13 Оны ешбір сөз жеңе алмады; және өлгеннен кейін оның денесі пайғамбарлық етті. 14 Ол өмірінде ғажайыптар жасады, ал қайтыс болғанда оның істері керемет болды. 15 Осының барлығы үшін халық талан-таражға түсіп, өз жерінен қуылып, бүкіл жер бетіне шашырап кеткенше өкінген жоқ, күнәларынан бас тартпады. : 16 Олардың кейбіреулері Құдайға ұнамды істер істеді, ал кейбіреулері күнәларын көбейтті. 17 Езекия өз қаласын бекітіп, оның ортасына су әкелді. Ол қатты тасты темірмен қазып, су үшін құдықтар жасады. 18 Сол кезде Сеннахирим келіп, Рабсахты жіберіп, Сионға қолын көтеріп, мақтана бастады. 19 Сонда олардың жүректері мен қолдары дірілдеп, толғақтағы әйелдердей ауырды. 20 Бірақ олар мейірімді Жаратқан Иені шақырып, оған қолдарын созды, сонда Киелі Құдай оларды
тарау 49 1 Жосияны еске алу дәріхананың өнері арқылы жасалған хош иісті судың композициясына ұқсайды: ол барлық ауыздағы балдай тәтті, шарап дастарханындағы музыка сияқты. 2 Ол халықты иманға келтіріп, әділдік танытып, зұлымдықтың жиіркенішті істерін жойды. 3 Ол өз жүрегін Жаратқан Иеге арнады, Құдайға құлшылық етуді құдайсыздар заманында бекітті. 4 Дәуіт, Езекия және Жосиядан басқаның бәрі кемшілікті болды, өйткені олар Тағала Тағаланың заңынан бас тартты, тіпті Яһуда патшалары да орындалмады. 5 Сондықтан ол олардың билігін басқаларға, даңқын жат халыққа берді. 6 Олар Еремияның пайғамбарлығы бойынша киелі орынның таңдалған қаласын өртеп, көшелерін қаңырап босатты. 7 Өйткені олар оған зұлымдықпен жалбарынды. Ол пайғамбар болғанымен, анасының құрсағында қасиетті болған, ол тамырын жұлып, азаптап, құрту үшін. Ол да тұрғызып, отырғызсын. 8 Езекиел керубтердің күймесінде көрсетілген керемет аянды көрді. 9 Өйткені ол жаңбырдың астында жаулар туралы айтып, дұрыс жолға шыққандарға бағыт берді. 10 Он екі пайғамбардың есімі құтты болсын, сүйектері орнынан шықсын, өйткені олар Жақыпты жұбатып, сенімді үмітпен құтқарды. 11 Зоробабелді қалай ұлықтаймыз? Тіпті ол оң жағындағы белгі сияқты болды: 12 Еседек ұлы Иса да өз уақытында үй тұрғызып, Иемізге мәңгілік даңққа дайындалған киелі ғибадатхана тұрғызды. 13 Таңдаулылардың арасында даңқы зор Неемия да болды, ол біз үшін құлаған қабырғаларды тұрғызып, қақпалар мен торларды орнатып, қирандыларымызды қайта тұрғызды. 14 Бірақ жер бетінде Енох сияқты ешкім жаратылған жоқ. Өйткені ол жерден алынған.
97
15 Сондай-ақ Жүсіп сияқты туылған, бауырларының әміршісі, халық қалаулысы, сүйектері Жаратқан Иенің құрметіне ие болған жас жігіт болған жоқ. 16 Сем мен Сет адамдар арасында үлкен құрметке ие болды, Адам да жаратылыстағы барлық тіршілік иелерінен жоғары болды.
19 Халық Жаратқан Иенің салтанатты рәсімі аяқталып, оның қызметін аяқтағанша, Мейірімді Құдайдың алдында дұға етіп, Ең Жоғарғы Жаратқан Иеге жалбарынды. 20 Содан кейін ол төмен түсіп, Жаратқан Иенің батасын беріп, оның есіміне қуану үшін Исраил ұлдарының бүкіл қауымына қолын көтерді. 21 Олар Тағаланың батасына ие болу үшін екінші рет тағзым етті. 22 Ендеше, бәрінің Құдайын мадақтаңдар, Ол барлық жерде тек кереметтер жасайды, ол біздің күндерімізді ана құрсағынан көтеріп, бізге Өзінің мейірімділігімен қарайды. 23 Исраилде біздің күндерімізде мәңгілік тыныштық болуы үшін Ол жүректерімізге қуаныш сыйлады. 24 Ол бізге мейірімділігін растап, бізді өз уақытында құтқарсын! 25 Менің жүрегімді жек көретін екі ұлт бар, ал үшіншісі халық емес. 26 Самария тауында отырғандар, філістірлердің арасында тұратындар және Сихемде тұратын ақымақ адамдар. 27 Иерусалимнің Сирах ұлы Иса бұл кітапта өз жүрегінен даналық төгілген ақыл мен білім туралы нұсқауды жазды. 28 Осы істермен айналысатын адам бақытты! Ал оларды жүрегінде сақтаған адам дана болады. 29 Егер ол соларды орындаса, ол бәріне күшті болады, өйткені Құдайға даналық беретін Жаратқан Иенің нұры оны жетелейді. Жаратқан Иенің есімі мәңгі мадақталсын. Аумин, аумин.
тарау 50 1 Ониас ұлы, бас діни қызметкер Шимон. 2 Оның көмегімен ғибадатхананың айналасындағы қабырғаның іргетасынан екі есе биік бекініс тұрғызылды. 3 Оның заманында су қабылдайтын құдық теңіз сияқты циркульде болғандықтан, жез табақтармен жабылған. 4 Ол ғибадатхананың құлап кетпеуі үшін қам жасап, қаланы қоршауға алудан қорғады. 5 Ол киелі жерден шыққанда халық арасында қандай құрметке ие болды! 6 Ол бұлттың арасындағы таңғы жұлдыздай және толған айдай болды. 7 Тағаланың ғибадатханасына нұрын шашқан күн сияқты, жарқын бұлттарды жарқыратып тұрған кемпірқосақ сияқты. 8 Жылдың көктеміндегі раушан гүлдеріндей, өзен жағасындағы лалагүлдердей және жазда ладан ағашының бұтақтарындай. 9 Хош иісті зат түтететін от пен хош иісті заттай, әр түрлі асыл тастар салынған соғылған алтын ыдыстай. 10 Жеміс беретін әдемі зәйтүн ағашындай және бұлтқа дейін өсетін кипарис ағашындай. 11 Ол құрметті киімін киіп, даңқтың кемелділігін киген кезде, киелі құрбандық үстеліне көтерілгенде, киелілік киімін құрметті етті. 12 Діни қызметкерлердің қолынан сыбағаларды алып, Либандағы балқарағайдың жас ағашы сияқты құрбандық ошағы қасында тұрды. және пальмалар оны қоршап тұрғандай, олар оны айнала айналдырды. 13 Исраил қауымының алдында Һаронның барлық ұлдары даңқы, Жаратқан Иенің сый-тартулары олардың қолында болды. 14 Құдіреті шексіз Құдайдың тартуын безендіру үшін құрбандық үстеліндегі қызметті аяқтап, 15 Ол тостағанға қолын созып, жүзім қанын құйып, құрбандық үстелінің түбіне бәрінен де жоғары Патшаға хош иісті иіс төгіп тастады. 16 Бұдан кейін Һаронның ұлдары айқайлап, күміс кернейлер тартып, Құдай Тағаланың алдында еске алу үшін қатты шу шығарды. 17 Сонда бүкіл халық асығып, Құдіреті шексіз Иеміз Құдайға ғибадат ету үшін жерге құлады. 18 Әншілер де өз дауыстарымен мадақтап ән шырқады, әртүрлі дыбыстармен тәтті әуен жасалды.
тарау 51 1 Сирах ұлы Исаның дұғасы. Уа, Жаратқан Ие және Патша, мен Саған алғыс айтамын, Уа, Құтқарушы Құдайым, Саған мадақ айтамын, Сенің есіміңді мадақтаймын. 2 Өйткені сен менің қорғаушымсың және көмекшімсің, денемді жойылудан, жала жабудан және өтірік айтатын аузымнан сақтадың және қарсыластарыма қарсы маған көмекші болдың. 3 Мені олардың көп мейіріміне және сенің есіміңнің ұлылығына сай, мені жалмауға дайын болғандардың тістерінен, өмірімді іздегендердің қолынан және сан алуан азаптардан құтқардың. Менде болды; 4 Жан-жақтан тұншыққан оттан және мен жағымаған оттың арасынан; 5 Тозақтың қарнынан, арам тілден және өтірік сөзден. 6 Патшаға әділетсіз тілден айтылған айыптау арқылы жаным өлімге дейін жақындады, өмірім тозаққа жақын болды. 7 Олар мені жан-жақтан қоршап алды, маған көмектесетін адам болмады. Мен адамдардың көмегін іздедім, бірақ ешкім болмады.
98
8 Сонда мен, уа, Жаратқан Ие, сенің рақымыңды және сенің бұрынғы істерің туралы ойладым: Өзіңді күткендерді қалай құтқарып, жаулардың қолынан құтқарасың? 9 Сонда мен жерден жалбарынып, өлімнен құтылуын сұрадым. 10 Мен Иемнің Әкесі Иемізге дұға еттім, ол менің қиын күндерімде және тәкаппарлар кезінде, көмек болмаған кезде мені тастап кетпеуі үшін. 11 Сенің есіміңді үнемі мадақтап, ризашылықпен мадақтап ән айтамын. осылайша менің дұғам тыңдалды: 12 Өйткені сен мені жойылудан құтқардың, зұлым уақыттан құтқардың, сондықтан мен Саған алғыс айтып, мадақтаймын, Уа, Жаратқан Ие деген атпен мадақтаймын. 13 Мен әлі жас кезімде немесе шетелге барған кезімде дұғада даналықты ашық тіледім. 14 Мен ол үшін ғибадатхананың алдында дұға еттім және оны соңына дейін іздеймін. 15 Гүлден жүзім піскенге дейін оған жүрегім рахаттанды, аяғым дұрыс жолмен жүрді, жас кезімнен оны іздедім. 16 Мен құлағымды сәл иіп, оны қабылдадым және көп білім алдым. 17 Мен одан пайда таптым, сондықтан Маған даналық бергенді мадақтаймын. 18 Себебі мен оған еруді мақсат еттім, әрі жақсылыққа ердім. сондықтан мен абдырап қалмаймын. 19 Менің жаным онымен күресті, және менің істерімде мен нақты болдым: Мен жоғарыдағы көкке қолымды создым, және ол туралы білмегенімді жоқтадым. 20 Мен оған жанымды бағыштадым, мен оны тазалықта таптым: Мен онымен басынан бері жүрегімді қостым, сондықтан мен одан бас тартпаймын. 21 Оны іздеп жүрегім мазасызданды, сондықтан мен жақсы дүниені алдым. 22 Жаратқан Ие сыйлығым үшін маған тіл берді, мен оны сол арқылы мадақтаймын. 23 Маған жақындаңдар, білімсіздер, білім үйінде тұрыңдар. 24 Неліктен баяусыңдар, ал жан дүниелерің қатты шөлдеп тұрғанын көріп, бұған не дейсіңдер? 25 Мен аузымды ашып: “Оны ақшасыз сатып алыңдар”,— дедім. 26 Мойыңды қамыттың астына салып, жаныңа тәлім алсын: оны табу қиын. 27 Өз көздеріңмен қараңдаршы, менің аз ғана еңбегім бар, әрі маған көп демалдым. 28 Көп ақшаға білім ал, одан көп алтын ал. 29 Жаның оның мейіріміне қуансын, Оны мадақтаудан ұялма. 30 Жұмысыңды уақытында істе, Ол саған сыйлығын береді.
99
100
1- тарау 1 Бабылда Нерия ұлы Барух, Маасия немересі, Седекия немересі, Хелкия немересі Асадия немересі Седекия немересі Бабылда жазған кітаптың сөздері мыналар: 2 Бесінші жылы және айдың жетінші күнінде халдейлер Иерусалимді басып алып, оны өртеп жіберді. 3 Варух бұл кітаптағы сөздерді Яһуда патшасы Жоахим ұлы Ехониястың және кітапты тыңдауға келген барлық халықтың құлағына оқып берді. 4 Дворяндар мен патша ұлдарының, ақсақалдардың және бүкіл халықтың, ең төменнен жоғарыға дейін, Суд өзенінің бойында Бабылда тұратындардың барлығының тыңдаулары үшін. 5 Сонда олар жылап, ораза тұтып, Жаратқан Иенің алдында дұға етті. 6 Сондай-ақ олар әр адамның күшіне қарай ақша жинады. 7 Олар оны Иерусалимге, Салом ұлы Хелкия ұлы, бас діни қызметкер Йоахимге және діни қызметкерлерге және онымен бірге Иерусалимде болған барлық адамдарға жіберді. 8 Сол уақытта ол Сиван айының оныншы күні Яһуда жеріне қайтару үшін ғибадатханадан шығарылған Жаратқан Иенің киелі үйінің ыдыстарын, атап айтқанда, Седекия күміс ыдыстарды алған кезде. Яда патшасы Жосия ұлы жасады, 9 Осыдан кейін Бабыл патшасы Набуходоносор Ехонияны, әміршілерді, тұтқындарды, мықтылар мен сол жердің халқын Иерусалимнен қуып, Бабылға әкелді. 10 Олар: “Міне, біз сендерге түгел өртелетін құрбандықтарды, күнәға арналған құрбандықтарды және хош иісті заттарды сатып алу үшін, сондай-ақ манна дайындап, Құдайымыз Жаратқан Иенің құрбандық орнында тарту үшін ақша жібердік. 11 Бабыл патшасы Набуходоносордың және оның ұлы Балтасардың өмірі үшін дұға етіңдер, олардың күндері көктегі күндер сияқты жерде болсын. 12 Жаратқан Ие бізге күш беріп, көзімізді нұрландырады, біз Бабыл патшасы Набуходоносордың және оның ұлы Балтасардың көлеңкесінде өмір сүреміз және оларға көп күн қызмет етеміз және олардың көз алдында рақымды боламыз. . 13 Құдайымыз Жаратқан Иеге біз үшін де дұға ет, өйткені біз Құдайымыз Жаратқан Иеге қарсы күнә жасадық. Осы күнге дейін Жаратқан Иенің қаһары мен қаһары бізден тайған жоқ. 14 Сондай-ақ біз сендерге Жаратқан Иенің киелі үйінде мойындау үшін жіберген бұл кітапты мерекелер мен салтанатты күндерде оқисыңдар.
101
15 Сендер: «Әділдік Құдайымыз Жаратқан Иедікі, ал біздің бет-жүзімізде, бүгінде Яһуда мен Иерусалим тұрғындарының бет-бейнесі. 16 Патшаларымызға, әміршілерімізге, діни қызметкерлерімізге, пайғамбарларымызға және ата-бабаларымызға: 17 Өйткені біз Жаратқан Иенің алдында күнә жасадық, 18 Олар оған мойынсұнбай, Құдайымыз Жаратқан Иенің бізге ашық айтқан өсиеттерін орындау үшін айтқанына құлақ аспады. 19 Жаратқан Ие ата-бабаларымызды Мысыр жерінен алып шыққан күннен бастап, осы күнге дейін Құдайымыз Жаратқан Иеге мойынсұнбадық және оның даусын естімей, немқұрайлылық танытып келеміз. 20 Сондықтан ата-бабаларымызды Мысыр жерінен алып шыққанда, оның қызметшісі Мұса Жаратқан Иенің қарғысына ұшырап, бізге сүт пен бал ағып жатқан жерді беру үшін тағайындады. бұл күнді көру. 21 Алайда Құдайымыз Жаратқан Иенің бізге жіберген барлық пайғамбарларының сөздеріне құлақ аспадық. 22 Бірақ әркім бөтен тәңірлерге қызмет етіп, Құдайымыз Жаратқан Иенің алдында зұлымдық жасау үшін өзінің зұлым жүрегінің қиялына ерді. 2- тарау 1 Сондықтан Жаратқан Ие бізге және Исраилге төрелік еткен билерімізге, патшаларымызға, әміршілерімізге, Исраил мен Яһуданың адамдарына қарсы айтқан сөзін орындады. 2 Мұсаның Таурат заңында жазылғандай, Иерусалимде болғандай, бүкіл аспан астында бұрын-соңды болмаған үлкен пәлелерді басымызға түсіру үшін; 3 Адам баласының етін, өз қызының етін жеуі керек. 4 Сонымен қатар, ол бізді айналамыздағы барлық патшалықтарға бағыну үшін, Жаратқан Ие оларды шашыратып жіберген бүкіл халық арасында қорлық пен қаңырап қалу үшін құтқарды. 5 Құдайымыз Жаратқан Иенің алдында күнә жасап, Оның даусына мойынсұнбағандықтан, біз төмендеп, жоғары көтерілген жоқпыз. 6 Құдайымыз Жаратқан Ие үшін әділдік бар, ал біз үшін және біздің ата-бабаларымыз үшін ұят. 7 Өйткені Жаратқан Ие бізге жария еткен осы кеселдердің бәрі басымызға келді 8 Әйтсе де біз Жаратқан Иенің алдында оның зұлым жүрегінің қиялынан арылту үшін дұға еткен жоқпыз ба. 9 Сондықтан Жаратқан Ие бізді зұлымдық үшін бақылап отырды және оны біздің басымызға түсірді, өйткені Жаратқан Ие бізге бұйырған барлық істерінде әділ.
10 Бірақ біз оның сөзіне құлақ асып, Иеміздің алдымызға қойған өсиеттерін орындаған жоқпыз. 11 Ал енді, уа, Исраилдің Құдайы Жаратқан Ие, сенің халқыңды Мысыр жерінен құдіретті қолымен, биік білгірімен, белгілерімен, ғажайыптарымен және зор құдіретімен алып шығып, өз атыңа ие болдың! бұл күні көрініп тұрғандай: 12 Уа, Құдайымыз Жаратқан Ие, біз сенің барлық ережелеріңде күнә жасадық, құдайсыздық жасадық, әділетсіздік жасадық. 13 Қаһарың бізден қайтсын, өйткені сен бізді шашыратып жіберген халықтардың арасында біз аз ғана қалдық. 14 Уа, Жаратқан Ие, біздің дұғаларымыз бен өтініштерімізді тыңда және бізді Өзің үшін құтқара гөр және бізді жолдан тайдырғандардың алдында рақымды ет. 15 Бүкіл жер сенің Құдайымыз Жаратқан Ие екеніңді білуі үшін, өйткені Исраил мен оның ұрпақтары сенің атыңмен аталады. 16 Уа, Тәңірім, киелі үйіңнен төмен қарап, бізге назар аудар: Құлағыңмен құлағыңды иіп, уа, Ием, бізді тыңда. 17 Көзіңді аш, сонда қара. Өйткені қабірде жатқан, жаны денелерінен алынған өлгендер Жаратқан Иеге мадақ та, әділдік те бермейді. 18 Ал қатты қиналған, еңкейіп, әлсіреген жан, әлсіреген көздер мен аш жан сені мадақтайды, уа, Жаратқан Ие. 19 Сондықтан, уа, Құдайымыз Жаратқан Ие, атабабаларымыз бен патшаларымыздың әділдігі үшін Саған жалбарынып жалбарынбаймыз. 20 Өйткені сен өз құлдарың пайғамбарлар арқылы: 21 Жаратқан Ие мынаны айтады: «Бабыл патшасына иықтарыңды иіп қызмет етіңдер! 22 Ал егер Бабыл патшасына қызмет ету үшін Жаратқан Иенің даусын тыңдамасаңдар, 23 Мен Яһуда қалаларынан және Иерусалим сыртынан шаттық пен шаттық даусын, күйеу жігіттің және қалыңдықтың дауысын өшіремін, бүкіл ел қаңырап бос қалады. тұрғындары. 24 Бірақ біз Бабыл патшасына қызмет ету үшін сенің дауларыңды тыңдағымыз келмеді, сондықтан сен өз қызметшілерің пайғамбарлар арқылы айтқан сөздеріңді, атап айтқанда, патшаларымыздың және ата-бабаларымыздың сүйектері үшін айтқан сөздеріңді түзеттің. орындарынан шығарылады. 25 Міне, олар күндізгі аптап ыстығы мен түннің аязына лақтырылып, аштықтан, семсерден және індеттен ауыр азапта өлді. 26 Исраил мен Яһуда үйінің зұлымдығы үшін бүгін көрініп тұрғандай, сенің атыңмен аталған үйді қираттың. 27 Уа, Құдайымыз Жаратқан Ие, сен бізге барлық игілігің мен зор мейіріміңе сай әрекет еттің. 28 Құлыңыз Мұса арқылы исраилдіктердің алдында Таурат заңын жазуды бұйырған күні айтқаныңыздай:
102
29 Егер даусымды тыңдамасаңдар, бұл өте көп халық халықтардың арасында аз ғана санға айналады, сонда Мен оларды шашыратып жіберемін. 30 Мен олардың мені тыңдамайтынын білдім, өйткені бұл — қатал халық, бірақ олар тұтқында болған елде өздерін еске алады. 31 Мен олардың Құдайы Жаратқан Ие екенімді білетін болады, өйткені мен оларға жүрек, еститін құлақ беремін. 32 Олар тұтқында болған елде мені мадақтап, есімімді ойлайтын болады. 33 Олардың қатал мойындарынан және зұлым істерінен қайтыңдар, өйткені олар Жаратқан Иенің алдында күнә жасаған ата-бабаларының жолын есіне алады. 34 Мен оларды ата-бабалары Ыбырайым, Ысқақ және Жақыпқа ант етіп берген елге қайта әкелемін, сонда олар оның билеушілері болады. Мен оларды көбейтемін, бірақ олар азаймайды. 35 Мен олармен мәңгілік келісім жасасып, олардың Құдайы боламын, олар менің халқым болады. Мен енді өз халқым Исраилді өзім берген жерден қумаймын. 3- ТАРАУ 1 Уа, Құдіреті күшті Тәңір Ие, Исраилдің Құдайы, қайғы-қасіретке ұшыраған жан Саған жалбарынуда. 2 Тыңда, уа, Жаратқан Ие, рақым ет! Өйткені сен мейірімдісің, бізді ая, өйткені біз сенің алдыңда күнә жасадық. 3 Өйткені сен мәңгілікке төзіпсің, ал біз мүлде жойыламыз. 4 Уа, Құдіреті күшті Тәңір Ие, Исраилдің Құдайы, қазір сенің алдыңда күнә жасап, Құдайларыңның даусына құлақ аспаған өлген исраилдіктер мен олардың балаларының дұғаларына құлақ түрші! . 5 Ата-бабаларымыздың заңсыздықтарын есіңе түсірме, Өзіңнің құдіретіңді, есіміңді дәл қазір ойла. 6 Өйткені Сен біздің Құдайымызсың, Жаратқан Ие, Сені мадақтаймыз. 7 Сол үшін сен біздің жүрегімізге өз қорқынышыңды салып, тұтқында жүргенімізде сенің есіміңді шақырып, сені мадақтайық деп ойладың. 8 Міне, біз бүгін де сен бізді қорлап, қарғысқа ұшыратып, Құдайымыз Жаратқан Иеден бас тартқан ата-бабаларымыздың барлық зұлымдықтары үшін өтемақыға бағыну үшін тарылтқаның жерімізде тұтқындамыз. 9 Исраил, өмір өсиеттерін тыңда, даналықты түсіну үшін құлақ сал. 10 Исраил, жауларыңның жерінде қалай болды, жат елде қартайдың, өлілермен арамдадың? 11 Сен қабірге түсетіндердің қатарындасың ба? 12 Даналықтың бұлағын тастадың.
13 Егер сен Құдай жолымен жүрсең, мәңгі тыныштықта өмір сүрер едің. 14 Даналық қайда, күш қайда, түсінік қайда? Күндердің ұзақтығы мен өмірдің қайда екенін, көздің нұры мен тыныштықтың қайда екенін білу үшін. 15 Оның орнын кім білді? немесе оның қазынасына кім кірді? 16 Жер бетіндегі аңдарды басқарған халықтардың әміршілері қайда қалды? 17 Олар аспандағы құстармен бірге уақыт өткізіп, адамдар сенім артқан күміс пен алтын жинап, ақша жинап, табысын тоқтатпайды ма? 18 Күміспен жұмыс істеп, ұқыптылық танытқандар, сондай-ақ олардың істерін зерделеу мүмкін емес. 19 Олар жоғалып, қабірге түсіп кетті, ал олардың орнына басқалар келді. 20 Жастар жарық көріп, жер бетінде өмір сүрді, бірақ олар білім жолын білмеді. 21 Оның жолдарын да түсінбеді де, ұстанбады да, олардың балалары ол жолдан алыс еді. 22 Бұл туралы Қанаханда да, Теманда да естілген жоқ. 23 Жер бетінде даналық іздейтін агарендіктер, Меран мен Теманның саудагерлері, аңызәңгімелердің авторлары, түсінігі жоқ іздеушілер; Олардың ешқайсысы даналықтың жолын білмеді немесе оның жолын есіне алмады. 24 Уа, Исраил, Құдайдың үйі қандай ұлы! Оның иелігіндегі жер қандай үлкен! 25 Ұлы, оның соңы жоқ; жоғары және өлшеусіз. 26 Әу бастан-ақ атақты алыптар, бойлары сондай үлкен, соғысқа шебер болған. 27 Жаратқан Ие соларды таңдаған жоқ, оларға білім жолын да бермеген. 28 Бірақ олар даналық болмағандықтан жойылып, өздерінің ақымақтықтары арқылы жойылды. 29 Кім көкке көтеріліп, оны алып, бұлттан түсірді? 30 Кім теңізден өтіп, оны тауып алды да, оны саф алтынға әкелмекші? 31 Оның жолын ешкім білмейді, оның жолын ойламайды. 32 Ал бәрін білетін адам оны біледі және оны өз түсінігімен білді: жерді мәңгілікке дайындаған ол оны төрт аяқты аңдарға толтырды. 33 Жарық жіберсе, ол барады, оны қайта шақырады, ал ол оған қорқынышпен мойынсұнады. 34 Жұлдыздар сағаттарында жарқырап, қуанып тұрды. Осылайша олар өздерін жаратқанға қуанышпен нұрын көрсетті. 35 Бұл біздің Құдайымыз және Оған тең келетін ешкім жоқ 36 Ол білімнің барлық жолын тауып, оны өзінің қызметшісі Жақыпқа және сүйіктісі Исраилге берді. 37 Содан кейін ол өзін жер бетінде көрсетіп, адамдармен сөйлесті.
103
4- ТАРАУ 1 Бұл Құдайдың өсиеттерінің кітабы және мәңгілік заң: оны ұстанғандардың бәрі өмірге келеді. Ал кеткендер өледі. 2 Уа, Жақып, бұрылып, оны ұста, оның нұры алдында жүр, сонда нұрлануың үшін. 3 Өзіңнің абыройыңды өзгеге, өзіңе пайдалы нәрселерді жат ұлтқа берме. 4 Уа, Исраил, біз бақыттымыз, өйткені Құдайға ұнамды нәрселер бізге белгілі болды. 5 Көңілді бол, халқым, Исраилдің ескерткіші. 6 Өздеріңнің жойылуларың үшін емес, басқа ұлттарға сатылдыңдар, бірақ Құдайды қаһарына ұшыратқандарың үшін жауларға берілдіңдер. 7 Өйткені сендер Құдайға емес, жындарға құрбандық шалу арқылы өздеріңді жаратушыны ашуландырдыңдар. 8 Сендерді тәрбиелеген мәңгілік Құдайды ұмыттыңдар; Ал сендерді емізген Иерусалимді ренжіттіңдер. 9 Өйткені ол Құдайдың сендерге қаһарын төгіп жатқанын көргенде: «Тыңдаңдар, Сион тұрғындары! Құдай маған қатты қайғырды. 10 Өйткені мен ұлдарым мен қыздарымның тұтқынға түскенін көрдім, оларды Мәңгілік Құдай әкелді. 11 Мен оларды қуанышпен тамақтандырдым. Бірақ оларды жылап, жоқтап жіберді. 12 Балаларымның күнәсі үшін қаңырап бос қалған көптің жесірі, мен үшін ешкім қуанбасын. Өйткені олар Құдайдың заңынан бас тартты. 13 Олар Оның жарлықтарын білмеді, өсиеттерінің жолымен жүрмеді, оның әділдігіне байланысты жөнге салу жолымен жүрмеді. 14 Сионның тұрғындары келіп, Мәңгілік Құдайдың өздеріне әкелген ұл-қыздарымның тұтқынға түскенін есіңе алсын. 15 Өйткені Ол оларға алыстан, ұятсыз, бөтен тілде тұратын ұлтты әкелді, ол қартты да, баланы аямайтын да. 16 Бұлар жесір әйелдің сүйікті балаларын тартып алып, жалғыз қалғанын қаңырап бос қалдырды. 17 Бірақ мен саған не көмектесе аламын? 18 Өйткені басыңа осы пәлелерді әкелген сені жауларыңның қолынан құтқарады. 19 Уа, балаларым, жолыңмен жүр, өйткені мен қаңырап қалдым. 20 Мен тыныштық киімін шешіп, дұғам үшін киімді кидім: Мен өз күндерімде Мәңгілікке жалбарынамын. 21 Көңілді болыңдар, балаларым, Жаратқан Иеге жалбарыныңдар, сонда Ол сендерді жаулардың күші мен қолынан құтқарады. 22 Мен мәңгілік өмірде сені құтқарады деп үміттенемін. Ал маған Қасиетті Құдайдан қуаныш келді, өйткені Мәңгілік Құтқарушымыздан сендерге жақын арада келетін мейірімділік.
23 Өйткені мен сендерді жоқтап, жылап жібердім, бірақ Құдай сені маған мәңгілік қуаныш пен шаттықпен қайтарады. 24 Сионның көршілері сенің тұтқынға түскеніңді қалай көргендей, олар да жақын арада Құдайымыздан сенің құтқаруыңды көретін болады, ол сендерге зор салтанат пен Мәңгілік нұрын төгеді. 25 Балаларым, сендерге Құдайдан келген қаһарына шыдаңдар! бірақ көп ұзамай оның жойылғанын көресің, оның мойнын басып кетесің. 26 Менің нәзік жандарым қиян-кескі жолдардан өтіп, жаулардың ұстаған отарындай айдалып кетті. 27 Уа, балаларым, жұбаныш тауып, Құдайға жалбарыныңдар, өйткені сендерге осы нәрселерді әкелген Құдай сендерді еске алады. 28 Құдайдан адасуды қалайтын болсаңдар, қайта оралған соң, Оны тағы он есе іздеңдер. 29 Өйткені сендерге осы пәлелерді әкелген құтқаруларыңмен сендерге мәңгілік қуаныш әкеледі. 30 Уа, Иерусалим, жүрегіңді жақсы ұста! 31 Сені азаптап, құлағаныңа қуанғандар аянышты. 32 Балаларың қызмет еткен қалалар аянышты, Ұлдарыңды қабылдап алғандары аянышты. 33 Өйткені ол сенің күйрегеніңе қуанып, құлағаныңа қуанғанындай, өзінің қаңырап қалғанына да солай қайғыратын болады. 34 Өйткені мен оның үлкен тобырының қуанышын алып тастаймын, оның мақтанышы қайғыға айналады. 35 Өйткені оның үстіне мәңгілік от келеді. және ол ұзақ уақыт бойы шайтандардың мекені болады. 36 Уа, Иерусалим, айналаңа шығысқа қара және Құдайдан саған келетін қуанышты қараңыз. 37 Міне, сен жіберген ұлдарың келе жатыр, олар киелі Құдайдың сөзі бойынша шығыстан батысқа жиналып, Құдайдың салтанатты ұлылығына қуанады. 5- ТАРАУ 1 Уа, Иерусалим, аза тұту мен қайғы-қасіреттің киімін тастап, Құдайдан келетін салтанатты салтанатты мәңгілікке киіңіз. 2 Өзіңе Құдайдан келетін әділдіктің қос киімін кигіз. Өзіңнің басыңа Мәңгілік даңқтың диадемасын орнат. 3 Өйткені Құдай сенің жарқырауыңды аспан астындағы барлық елге көрсетеді. 4 Сенің есімің Құдайдан мәңгілік әділдіктің тыныштығы және Құдайға ғибадат етудің ұлылығы деп аталады. 5 Уа, Иерусалим, тұр да, биікте тұр да, шығысқа қара, сонда сенің балаларың Киелі Құдайдың сөзі арқылы батыстан шығысқа жиналып, Құдайды еске алуға қуанады.
104
6 Өйткені олар сенен жаяу кетіп, жауларынан айдалып кетті, бірақ Құдай оларды патшалықтың балаларындай даңққа бөленіп, саған алып келді. 7 Өйткені Құдай Исраилдің Құдайдың салтанатты ұлылығымен аман-есен жүруі үшін жерді тегістеу үшін әрбір биік төбені және ұзаққа созылатын жағалауларды құлатып, аңғарларды толтыруды белгіледі. 8 Құдайдың бұйрығы бойынша тіпті ормандар мен әрбір хош иісті ағаш Исраилге көлеңке түсіреді. 9 Өйткені Құдай Исраилді Өзінен келетін мейірімділік пен әділдік арқылы өзінің ұлылығының нұрында қуанышпен басқарады.
105
1-тарау 1 Ереми Бабыл патшасы Бабылға тұтқынға алып баратындарға Құдайдың бұйырғанын растау үшін жіберген хаттың көшірмесі. 2 Құдайдың алдында істеген күнәларыңыз үшін Бабыл патшасы Набуходоносор сендерді Бабылға тұтқынға алып кетеді. 3 Сондықтан Бабылға келгенде, сол жерде ұзақ жылдар және ұзақ уақыт, атап айтқанда, жеті ұрпақ боласыңдар. Содан кейін мен сендерді ол жерден тыныштықпен алып шығамын. 4 Енді Бабылда иығына көтерілген күміс, алтын және ағаш құдайларын көресіңдер, олар халықтарды үрейлендіреді. 5 Сондықтан сақ болыңдар, бөтен адамдар сияқты болмаңдар, олардың алдында да, арттарында да оларға табынып жатқан халықты көргенде, өздерің де, олардан да болмаңдар. 6 Бірақ жүректеріңде: Уа, Ием, Саған табынуымыз керек деп айтыңдар. 7 Өйткені періштем сендермен бірге, мен сендердің жандарыңа қамқормын. 8 Ал олардың тілдері шебердің қолымен жылтыратылған, ал өздері алтын жалатылып, күміспен қапталған. бірақ олар өтірік және сөйлей алмайды. 9 Олар гей болуды жақсы көретін пәк қыз үшін алтын алып, өз құдайларының басына тәж жасайды. 10 Кейде діни қызметкерлер алтын мен күмісті құдайларынан жеткізіп, өздеріне сыйға тартады. 11 Иә, олар одан кәдімгі жезөкшелерге беріп, оларды күміс, алтын және ағаш құдайлары ретінде киім киетін адамдар ретінде киетін болады. 12 Бұл құдайлар күлгін киім кигенімен, тот пен көбелектен құтқара алмайды. 13 Ғибадатхананың шаңы көп болған кезде, олар беттерін сүртеді. 14 Ал өзін ренжіткен адамды өлтіре алмаған адам елдің төрешісі сияқты аса таяқты ұстайды. 15 Оның оң қолында қанжар мен балта бар, бірақ өзін соғыс пен ұрылардан құтқара алмайды. 16 Осы арқылы олардың құдай емес екені белгілі, сондықтан олардан қорықпаңдар. 17 Өйткені адам қолданатын ыдыс сияқты, сынған кезде оның құны болмайды; Олардың құдайлары да солай: олар ғибадатханаға орнатылғанда, кіргендердің аяқтарынан көздері шаңға толады. 18 Патшаны ренжіткен адамға өлім жазасына кесілетін есіктер әр жақтан қорғалғандай, діни қызметкерлер де құдайларын қарақшылар тонау үшін ғибадатханаларды есіктермен, құлыптармен және торлармен бекітеді. 19 Олар өздеріне қарағанда шырақ жағады, бірақ олардың біреуін де көре алмайды. 20 Олар ғибадатхананың бөренелерінің бірі іспетті, бірақ олар жерден шығып жатқан нәрселерден
106
жүректерін кемірді дейді. Олар оларды және киімдерін жеген кезде, олар мұны сезбейді. 21 Олардың беттері ғибадатханадан шыққан түтіннен қарайып кетті. 22 Олардың денелері мен бастарында жарқанаттар, қарлығаштар, құстар және мысықтар отырады. 23 Осы арқылы олардың құдай емес екенін білесің, сондықтан олардан қорықпа. 24 Оларды әдемі ету үшін айналасындағы алтынға қарамастан, олар тотты сүртпейінше, олар жарқырамайды, өйткені олар балқытылған кезде де оны сезінбеді. 25 Тынысы жоқ нәрселер өте қымбат бағаға сатып алынады. 26 Олар иығында көтеріледі, аяқтары жоқ, ол арқылы адамдарға өздерінің ешбір құндылығы жоқ екенін айтады. 27 Оларға қызмет ететіндер де ұялады, өйткені олар кез келген уақытта жерге құлап кетсе, өздерінен қайта көтеріле алмайды. Олар өздерін түзете ала ма? 28 Оларға арналған құрбандықтарды діни қызметкерлер сатып, қорлайды. Осылайша олардың әйелдері оның бір бөлігін тұзға салады; бірақ кедейлер мен әлсіздерге олар ештеңе бермейді. 29 Менструальдық әйелдер мен босанған әйелдер құрбандықтарын жейді: осы арқылы олардың құдай емес екенін түсінесіңдер, олардан қорықпаңдар. 30 Өйткені оларды қалай құдайлар деп атауға болады? Өйткені әйелдер күміс, алтын және ағаш құдайларының алдына ет қояды. 31 Діни қызметкерлер ғибадатханаларында киімдері жыртылып, бастары мен сақал-мұрттары қырылған, бастарында ештеңе жоқ отырып отырады. 32 Олар мейрамда қайтыс болған адамдар сияқты, құдайларының алдында айғайлап, жылайды. 33 Діни қызметкерлер де киімдерін шешіп, әйелдері мен балаларын киіндіреді. 34 Оларға жамандық жасаса да, жақсылық жасаса да, олар мұның орнын толтыра алмайды: олар патша тағайындай да, оны құлата да алмайды. 35 Сол сияқты, олар да байлық та, ақша да бере алмайды: адам оларға ант беріп, оны орындамаса да, олар оны талап етпейді. 36 Олар ешкімді өлімнен құтқара алмайды, әлсіздерді күштілерден құтқара алмайды. 37 Олар соқырдың көзін қалпына келтіре алмайды, қиналған адамға көмектесе алмайды. 38 Олар жесірге мейірімділік таныта алмайды, жетімге жақсылық жасай алмайды. 39 Олардың алтын-күміспен қапталған ағаш тәңірлері таудан қашалған тастарға ұқсайды: оларға табынатындар масқара болады.
40 Тіпті халдейлердің өздері оларды қорлағанда, адам қалай ойлап, оларды құдайлар деп айтуы керек? 41 Егер олар сөйлей алмайтын мылқауды көрсе, оны әкеліп, Белге түсінетіндей сөйлесін деп жалбарынады. 42 Алайда олар мұны өздері түсіне алмайды және оларды тастап кетеді, өйткені оларда білім жоқ. 43 Айналасына жіп байлап алған әйелдер де жол бойында отырып, иіссу үшін кебек жағып жүр. , не оның сымы үзілген. 44 Олардың арасында жасалғанның бәрі өтірік: қалайша оларды құдайлар деп ойлауға немесе айтуға болады? 45 Олар ағаш ұсталары мен зергерлерден құралған, олар жұмысшылардан басқа ештеңе бола алмайды. 46 Ал оларды жаратқандар ұзақ өмір сүре алмайды. Сонда олардан жасалған заттар қалай құдай болуы керек? 47 Өйткені олар кейінгілерге өтірік пен қорлауды қалдырды. 48 Өйткені оларға қандай да бір соғыс немесе індет шықса, діни қызметкерлер олармен жасырынып қалу үшін өздерімен кеңеседі. 49 Сонда адамдар өздерін соғыстан да, індеттен де құтқара алмайтын құдай емес екенін қалай түсіне алмайды? 50 Өйткені олар тек ағаштан жасалған және күміс пен алтынмен қапталған, олардың жалған екені кейін белгілі болады. 51 Және барлық ұлттар мен патшаларға олардың құдай емес, адамның қолымен жасалған істері және оларда Құдайдың ешбір ісі жоқ екені анық көрінетін болады. 52 Сонда олардың құдай емес екенін кім білмеуі мүмкін? 53 Өйткені олар елге патша тағайындай алмайды, адамдарға жаңбыр жауа алмайды. 54 Олар өз істерін соттай алмайды, зұлымдықты өтей алмайды, өйткені олар аспан мен жердің арасындағы қарғадай. 55 Ағаш құдайлардың үйіне от түскенде немесе алтын немесе күміспен қапталғанда, олардың діни қызметкерлері қашып, қашып құтылады. Бірақ олар бөренелер сияқты жанып кетеді. 56 Оның үстіне олар ешбір патшаға да, жауға да төтеп бере алмайды. Сонда қалайша оларды құдай деп ойлауға немесе айтуға болады? 57 Күміс пен алтынмен көмкерілген ағаш құдайлар да ұрылардан да, қарақшылардан да құтыла алмайды. 58 Кімнің алтын-күмісі мен киім-кешектері бар болса, күштілер алып, алып кетеді, олар да өздеріне көмектесе алмайды. 59 Сондықтан мұндай жалған тәңірлерге қарағанда, өз күшін көрсететін патша немесе иесі пайдаланатын үйдегі пайдалы ыдыс болғаны жақсы. немесе мұндай жалған тәңірлерден гөрі
107
үйдің есігі болу, онда мұндай нәрселерді сақтау. немесе мұндай жалған құдайлардан гөрі сарайдағы ағаш бағана. 60 Өйткені күн, ай және жұлдыздар жарқырап, өз істерін атқаруға жіберілгендіктен, мойынсұнғыш. 61 Сол сияқты найзағай жарқылдаған кезде оңай көрінеді. Әр елде жел соғады. 62 Құдай бұлттарға бүкіл дүниенің үстінен жүруді бұйырса, олар бұйырғанын орындайды. 63 Төбелер мен ормандарды жалмау үшін жоғарыдан жіберілген от бұйырылғандай істейді, бірақ олар оларға ұқсамайды, не көрсетуде, не күшінде. 64 Сондықтан оларды құдайлар деп айтуға да, айтуға да болмайды, өйткені олар себептерді соттай алмайды және адамдарға жақсылық жасай алмайды. 65 Сондықтан олардың құдай емес екенін біле тұра, олардан қорықпаңдар. 66 Өйткені олар патшаларды қарғай да, бата да алмайды. 67 Олар аспандағы халықтардың арасында белгі көрсете алмайды, күндей жарқырай алмайды, айдай жарық бере алмайды. 68 Жануарлар олардан жақсы, өйткені олар жамылғыға түсіп, өздеріне көмектесе алады. 69 Ендеше олардың тәңір екені бізге анық емес, сондықтан олардан қорықпаңдар. 70 Қияр бағында қорқатындай ештеңе сақтамайды, олардың ағаш құдайлары да күміс пен алтынмен көмкерілген. 71 Сондай-ақ олардың күміс пен алтынмен көмкерілген ағаш құдайлары да әр құс отыратын бақтағы ақ тікенге ұқсайды. Сондай-ақ шығыстағы қараңғылықтағы өлі денеге. 72 Сондай-ақ олардың құдай емес екенін олардың үстіндегі шіріген күлгін түстен білесіңдер, ал олардың өздері де кейін жеп, елде масқара болады. 73 Сондықтан пұттары жоқ әділ адам жақсы, өйткені ол қорлықтан аулақ болады.
108
1-тарау
17 Қошқарлар мен өгіздерді түгел өртелетін құрбандықтағыдай және он мың семіз тоқтыдағыдай: біздің құрбандығымыз бүгін сенің көз алдыңда болсын, біздің де сенің соңынан еруімізге мүмкіндік бер. Саған сенім артады. 18 Ал енді біз сені шын жүректен ұстанамыз, сенен қорқамыз және сенің жүзіңді іздейміз. 19 Бізді ұятқа қалдырма, қайта бізге Өзіңнің мейіріміңмен және көп мейіріміңмен әрекет ете гөр. 20 Уа, Жаратқан Ие, бізді керемет істеріңмен құтқарып, есіміңді мадақтай гөр! 21 Олар барлық күштері мен күштерімен масқара болып, күштері сынсын. 22 Олар сенің Құдайдың жалғыз Құдай екендігіңді және бүкіл әлемге даңқты екеніңді білсін. 23 Оларды кіргізген патшаның қызметшілері пешті канифоль, құмыра, жіппен және ұсақ ағашпен қыздыруды тоқтатпады. 24 Осылайша жалын пештің үстінен қырық тоғыз шынтақ көтерілді. 25 Ол сол жерден өтіп, пештің айналасында тапқан халдейлерді өртеп жіберді. 26 Бірақ Жаратқан Иенің періштесі Азария мен оның жолдастарымен бірге пешке түсіп, пештен оттың жалынын сөндірді. 27 Олар пештің ортасын дымқыл ысқырған желдей етіп жасады, сондықтан от оларға мүлде тиіп кетпеді, оларға зиян тигізбеді де, мазаламайды да. 28 Сосын үшеуі бір ауыздан шыққандай, пеште Құдайды мадақтап, мадақтап, бата берді: 29 Уа, ата-бабаларымыздың Құдайы Жаратқан Ие, сен мақтаулысың! 30 Сенің даңқты да қасиетті есімің құтты болсын! 31 Киелі даңқыңның ғибадатханасында сен бақыттысың! Мәңгілікке бәрінен бұрын мадақталуға және мадақтауға лайықсың. 32 Тұңғиықтарды көріп, керубтердің үстінде отырған сен бақыттысың! 33 Патшалығыңның салтанатты тағында сен бақыттысың! 34 Көк аспанында сен бақыттысың! 35 Уа, Жаратқан Иенің барлық істері, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар!
1 Олар оттың ортасында жүріп, Құдайды мадақтап, Жаратқан Иені мадақтады. 2 Азария орнынан тұрып, осылай дұға етті. және оттың ортасында аузын ашып: 3 Уа, ата-бабаларымыздың Құдайы Жаратқан Ие, сен мақтаулысың! 4 Өйткені сен бізге істеген істеріңнің бәрінде әділсің: иә, сенің барлық істерің рас, жолдарың дұрыс және барлық үкімдерің шындық. 5 Бізге және ата-бабаларымыздың киелі қаласы Иерусалимге әкелген нәрселеріңнің бәрінде сен шынайы үкім шығардың, өйткені сен осының бәрін күнәларымыз үшін бізге шындық пен әділдікке сай келтірдің. 6 Өйткені біз сенен кетіп, күнә жасап, зұлымдық жасадық. 7 Біз бәріміз де сенің өсиеттеріңді бұздық, сенің өсиеттеріңді орындамадық, не бізге бұйырғаныңды орындамадық. 8 Сондықтан сен бізге әкелгеннің бәрін де, бізге істеген істеріңді де шынайы әділдікпен істедің. 9 Сен бізді заңсыз жаулардың, Құдайды тастап кеткен ең жеккөрініштілердің, әділетсіз патшаның және дүниедегі ең зұлымдардың қолына тапсырдың. 10 Енді аузымызды аша алмай, құлдарыңның алдында ұят пен қорлық болдық. және саған табынатындарға. 11 Бірақ өз есімің үшін бізді толығымен босатпа, келісіміңді бұзба. 12 Сүйікті жарың Ыбырайым үшін, құлың Ысқақ үшін және киелі Исраил үшін бізден мейіріміңді түсірме. 13 Сен солардың ұрпағын көктегі жұлдыздардай және теңіз жағасындағы құмдай көбейтетініңді айтып, уәде еткенсің. 14 Өйткені біз, уа, Жаратқан Ие, күнәларымыз үшін кез келген халықтан төмен болып, бүкіл дүниеде осы күннің астында қалдық. 15 Қазіргі уақытта әмірші де, пайғамбар да, көсем де, түгел өртелетін құрбандық та, құрбандық та, тарту-таралғы да, хош иісті заттар да, сенің алдыңда құрбандық шалатын және мейірімділік танытатын орын да жоқ. 16 Дегенмен өкініш пен кішіпейіл рухта бізді қабыл алайық.
109
36 Уа, көктер, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен де жоғарылатыңдар! 37 Уа, Жаратқан Иенің періштелері, Иемізді мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және асқақтаңдар. 38 Уа, аспан үстіндегі барлық сулар, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен жоғары мадақтаңдар және мадақтаңдар. 39 Уа, Жаратқан Иенің барлық құдіреттері, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 40 Уа, күн мен ай, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен жоғары мадақтаңдар және мадақтаңдар. 41 Уа, аспандағы жұлдыздар, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілік бәрінен де жоғарылатыңдар! 42 Уа, жаңбыр мен шық, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 43 Уа, барлық желдер, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар! 44 Уа, от пен жылу, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мадақтаңдар және мадақтаңдар бәрі мәңгі. 45 Уа, қысы-жазы, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 46 Уа, шықтар мен қар дауылдары, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен де жоғарылатып, мадақтаңдар. 47 Уа, түндер мен күндер, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны бәрінен де мәңгілікке мадақтаңдар және мадақтаңдар. 48 Уа, жарық пен қараңғылық, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 49 Уа, мұз бен салқын, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен де жоғарылатыңдар. 50 Уа, аяз бен қар, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 51 Уа, найзағайлар мен бұлттар, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 52 Жер беті Жаратқан Иені мадақтасын, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтап, асқақтата бер.
110
53 Уа, таулар мен төбелер, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 54 Уа, жер бетінде өсетіндердің бәрі, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 55 Уа, таулар, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны бәрінен де мәңгілікке мадақтаңдар және асқақтаңдар. 56 Уа, теңіздер мен өзендер, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен де жоғарылатыңдар! 57 Уа, киттер және суда қозғалатындардың бәрі, Жаратқан Иені мадақтаңдар! Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 58 Уа, барлық аспан құстары, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 59 Уа, барлық хайуанаттар мен малдар, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 60 Уа, адам балалары, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 61 Уа, Исраил, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар! 62 Уа, Жаратқан Иенің діни қызметкерлері, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен де жоғарылатыңдар! 63 Уа, Жаратқан Иенің қызметшілері, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және мадақтаңдар. 64 Уа, әділдердің рухтары мен жандары, Иемізді мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен де жоғарылатып, мадақтаңдар. 65 Уа, киелі де кішіпейіл жүректер, Жаратқан Иені мадақтаңдар, Оны мәңгілікке бәрінен бұрын мадақтаңдар және асқақтаңдар. 66 Уа, Анания, Азария және Мисаел, Жаратқан Иені мадақтаңдар және мәңгілікке мадақтаңдар! жанып тұрған жалын: бізді оттың арасынан да құтқарды. 67 Иемізге шүкіршілік етіңдер, өйткені ол мейірімді, өйткені Оның мейірімділігі мәңгілік. 68 Уа, Жаратқан Иеге ғибадат етушілер, құдайлардың Құдайын мадақтаңдар, Оны мадақтаңдар және Оған алғыс айтыңдар, өйткені Оның мейірімділігі мәңгілік.
111
1-тарау 1 Бабылда Йоаким есімді бір адам тұрды. 2 Ол Хелкияның қызы Сусанна есімді әйелді алды. Ол өте әдемі әрі Жаратқан Иені қастерлейтін әйелді алды. 3 Оның ата-анасы да әділ болып, қыздарын Мұсаның заңы бойынша оқытты. 4 Иоаким үлкен бай адам болатын және оның үйінің жанында әдемі бағы бар еді. Оған яһудилер жүгінді. өйткені ол басқалардан да құрметті еді. 5 Сол жылы Жаратқан Ие айтқандай, Бабылдан зұлымдық халықты басқаратын сияқты көрінетін ежелгі төрешілерден шыққан деген сияқты, халықтың ежелгі екі адамы төреші болып тағайындалды. 6 Олар Йоакимнің үйінде көп ақша ұстады. 7 Халық түске таман кетіп бара жатқанда, Сюзанна серуендеу үшін күйеуінің бақшасына барды. 8 Екі ақсақал оның күнде кіріп, жүргенін көрді. Осылай олардың құмарлығы қызған. 9 Олар көкке қарамау үшін және әділ үкімдерді есте сақтамау үшін өз ойларын бұрмалап, көздерін бұрды. 10 Екеуі де оның сүйіспеншілігінен жараланса да, бір-біріне қайғыруға батылы жетпеді. 11 Өйткені олар онымен қарым-қатынаста болғысы келетіндіктерін білдіруге ұялды. 12 Бірақ олар оны көру үшін күннен-күнге мұқият қарап отырды. 13 Біреуі екіншісіне: «Үйге қайтайық, өйткені кешкі ас уақыты болып қалды», — деді. 14 Олар сыртқа шығып, бір-бірінен айырылды да, кері бұрылып, сол жерге келді. Сосын олар бір-бірінен себебін сұрап, нәпсілерін мойындады. Сосын екеуіне бір уақытта оны жалғыз тауып алатын уақыт белгіледі. 15 Олар жақсы уақытты көріп тұрғанда, ол бұрынғыдай тек екі күңмен бірге ішке кірді және ол бақта жуынғысы келді, өйткені күн ыстық еді. 16 Ол жерде жасырынып, оны бақылап тұрған екі ақсақалдан басқа ешкім болмады. 17 Сосын ол күңдеріне: «Маған май мен жуатын шарлар әкеліңдер де, бақшаның
112
есіктерін жауып тастаңдар, мен мені жуайын!» — деді. 18 Олар оның айтқанын істеді де, баубақшаның есіктерін жауып, оның бұйырғанын алып келу үшін жеке үйлердің есіктеріне шықты, бірақ ақсақалдарды көрмеді, өйткені олар жасырынып қалды. 19 Күңдер шығып кеткенде, екі ақсақал тұрып, оған жүгіріп барып: 20 Міне, бақтың есіктері жабық, бізді ешкім көре алмайды, ал біз саған ғашықпыз. Сондықтан бізге келісіп, бізбен жат. 21 Олай етпесең, қасыңда бір жас жігіт болғанына куәлік береміз, сондықтан сен күңдеріңді өзіңнен қуып жібердің. 22 Сонда Сюзанна күрсініп: «Мен жанжақтан қысылдым, өйткені мен мұны істесем, бұл мен үшін өлім, ал егер мен мұны істемесем, мен сенің қолдарыңнан құтыла алмаймын», - деді. 23 Жаратқан Иенің алдында күнә жасағаннан гөрі, сенің қолыңа түсіп, мұны істемегенім жақсы. 24 Осылай Сюзанна қатты айғайлады, ал екі ақсақал оған қарсы айқайлады. 25 Сосын біреуі жүгіріп барып, бақтың есігін ашты. 26 Үйдің қызметшілері бақта айғайлаған дауысты естігенде, оған не болғанын білу үшін үй есігінің алдына кірді. 27 Бірақ ақсақалдар өз істерін айтып болған соң, қызметшілер қатты ұялды, өйткені Сюзанна туралы ешқашан мұндай хабар болмаған. 28 Келесі күні халық оның күйеуі Йоакимге жиналғанда, екі ақсақал да Сюзаннаға қарсы қиялдасып, оны өлтіру үшін келді. 29 Ол халықтың алдында: — Жоакимнің әйелі Хелкияның қызы Сусаннаны шақырыңдар! Сөйтіп олар жіберді. 30 Осылайша ол әкесі мен шешесі, балалары және барлық туыстарымен келді. 31 Сюзанна өте нәзік әрі әдемі әйел болатын. 32 Бұл зұлым адамдар оның сұлулығына қанық болу үшін оның бетін ашуды бұйырды (ол жабылған еді). 33 Сондықтан оның достары мен оны көргендердің бәрі жылап жіберді. 34 Сонда екі ақсақал халықтың ортасында тұрып, қолдарын оның басына қойды.
35 Ол жылап көкке қарады, өйткені оның жүрегі Жаратқан Иеге сенім артты. 36 Сонда ақсақалдар: «Біз бақшада жалғыз келе жатқанымызда, бұл әйел екі күңмен кіріп келді де, бақшаның есігін жауып, күңдерді шығарып жіберді. 37 Сонда тығылып жатқан бір жігіт оған келіп, онымен жатты. 38 Сонда бақтың бір бұрышында тұрған біз, бұл зұлымдықты көріп, оларға қарай жүгірдік. 39 Біз олардың бірге тұрғанын көргенде, оны ұстай алмадық, өйткені ол бізден күштірек болғандықтан, есікті ашып, сыртқа секірді. 40 Бірақ бұл әйелді алып, біз бұл жігіттің кім екенін сұрадық, бірақ ол бізге айтпады: біз бұған куәлік етеміз. 41 Сонда қауым оларға халықтың ақсақалдары мен билері ретінде сеніп, оны өлім жазасына кесті. 42 Сонда Сюзанна қатты дауыспен айқайлап: «Уа, мәңгілік Құдай! 43 Сен олардың маған қарсы жалған куәлік еткенін білесің, міне, мен өлемін. Ал мен бұл адамдар маған қарсы ойлап тапқан нәрселерді ешқашан істеген емеспін. 44 Жаратқан Ие оның даусын естіді. 45 Сондықтан ол өлім жазасына кесілгенде, Жаратқан Ие Даниял есімді жас жігіттің киелі рухын көтерді: 46 Қатты дауыспен айқайлаған, Мен бұл әйелдің қанынан тазамын. 47 Сонда бүкіл халық Исаға бұрылып: — Бұл сөздерің нені білдіреді? 48 Сонда Иса олардың ортасында тұрып: «Исраил ұлдары, сендер Исраилдің қызын соттағандай ақымақсыңдар ма? 49 Сот орнына қайта орал, өйткені олар оған қарсы жалған куәлік берді. 50 Сондықтан бүкіл халық асығыс қайта оралды да, ақсақалдар оған: «Кел, арамызда отыр да, мұны бізге көрсет, өйткені Құдай саған ақсақалдың құрметін берді», - деді. 51 Сонда Даниял оларға: — Осы екеуін бірбірінен алшақ қойыңыз, мен оларды тексеремін, — деді. 52 Олар бір-бірінен ажырасқанда, ол олардың біреуін шақырып алып, оған былай деді: «Уа, зұлымдықта қартайған адам!
113
53 Өйткені сен жалған үкім шығарып, жазықсызды соттап, кінәлілерді бостандыққа жібердің. Жаратқан Ие: «Күнәсіз және әділді өлтірме» дегенімен. 54 Енді, егер сен оны көрген болсаң, маған айт: сен олардың қай ағаштың астында топтасып тұрғанын көрдің? Кім жауап берді: Мастика ағашының астында. 55 Даниял: — Өте жақсы! сен өз басыңа қарсы өтірік айттың; Өйткені қазірдің өзінде Құдайдың періштесі Құдайдың сені екіге бөлуге үкімін алды. 56 Сондықтан ол оны шетке тастап, екіншісін әкелуді бұйырды да, оған былай деді: «Уа, Яһуданың емес, Қанаханның ұрпағы! 57 Исраил қыздарына осылай әрекет жасадыңдар, олар қорқып сендермен бірге болды, бірақ Яһуда қызы зұлымдығыңа көнбеді. 58 Енді маған айтшы: Сен оларды қай ағаштың астына жинадың? Кім жауап берді: Голм ағашының астында. 59 Даниял оған: — Жарайды! сен де өз басыңа қарсы өтірік айттың, өйткені Құдайдың періштесі сені өлтіру үшін семсермен екіге бөлуді күтуде. 60 Сонда бүкіл қауым қатты дауыстап айғайлап, Өзіне арқа сүйейтіндерді құтқаратын Құдайды мадақтады. 61 Олар екі ақсақалға қарсы шықты, өйткені Даниял оларды өз аузымен жалған куәлік етті деп айыптаған болатын. 62 Мұсаның заңы бойынша, олар көршісіне зұлымдық жасағысы келгенін істеп, оларды өлтірді. Осылайша жазықсыз қан сол күні аман қалды. 63 Сондықтан Хелкия мен оның әйелі қызы Сусанна үшін, күйеуі Йоакиммен және барлық туыстары үшін Құдайды мадақтады, өйткені оның бойында арамдық болмаған. 64 Сол күннен бастап Даниял халық алдында үлкен беделге ие болды.
114
1-тарау
21 Діни қызметкерлерді әйелдері мен балаларымен ертіп алып, олар Исаға үйге кіретін есіктерді көрсетіп, дастархандағы нәрселерді жеді. 22 Сондықтан патша оларды өлтіріп, Белді Даниялдың билігіне берді, ол оны және оның ғибадатханасын қиратты. 23 Сол жерде бабылдықтар табынатын үлкен айдаһар болды. 24 Патша Даниялға: — Сен де мұны жезден деп айтасың ба? міне, ол тірі, жейді және ішеді; Сен оны тірі құдай емес деп айта алмайсың, сондықтан оған табын. 25 Даниял патшаға былай деді: — Мен Құдайым Жаратқан Иеге ғибадат етемін, өйткені ол — тірі Құдай. 26 Уа, патша, маған рұқсат ет, мен бұл айдаһарды қылышсыз да, таяқсыз да өлтіремін. Патша: «Мен саған рұқсат беремін», - деді. 27 Даниял майды, майды және шашты алып, оларды араластырып, түйіршіктер жасады. Мұны ол айдаһардың аузына салды, сонда айдаһар жарылып кетті. ғибадат ету. 28 Мұны естіген Вавилондықтар қатты ашуланып, патшаға қарсы қастандық жасап: «Патша яһуди болды, Белді жойды, айдаһарды өлтірді, діни қызметкерлерді өлтірді. 29 Олар патшаға келіп: “Даниелді бізді құтқар, әйтпесе сені де, үйіңді де құртып аламыз”,— деді. 30 Патша олардың өзін қатты қысып жатқанын көріп, Даниялды оларға тапсырды. 31 Кім оны арыстандар ұңғысына тастады: ол алты күн болды. 32 Шұңқырда жеті арыстан болды, олар оларға күн сайын екі өше мен екі қой беріп отырды. 33 Яһуди елінде Хаббак деген пайғамбар бар еді. Ол нан пісіріп, ыдыста нан сындырып, егіншілерге әкелу үшін егіске кетіп бара жатты. 34 Бірақ Жаратқан Иенің періштесі Хаббакукқа: — Барып, Бабылға ішіп жүрген асыңды арыстандар ұясында жатқан Даниялға апарып бер. 35 Хаббак: «Ием, мен Бабылды ешқашан көрмедім. Орынның қайда екенін де білмеймін. 36 Сонда Жаратқан Иенің періштесі оны тәжінен ұстап алып, басының шашынан көтеріп, рухының қаттылығымен оны Бабылдағы шұңқырдың үстіне отырғызды. 37 Хаббак: «Уа, Даниял, Даниял, Құдай саған жіберген кешкі асын іш!» — деп айқайлады. 38 Даниял былай деді: — Уа, Құдай, сен мені есіңе түсірдің, сені іздеп, сүйетіндерді де тастамадың! 39 Даниял тұрып, тамақтанды. Жаратқан Иенің періштесі Хаббакты дереу орнына қайта қойды. 40 Жетінші күні патша Даниялға жылап барды. Ол орға келгенде, ішке қараса, Даниял отыр екен. 41 Сонда патша қатты дауыспен айқайлап: — Ұлы өнер, Даниялдың Құдайы Ием, сенен басқа ешкім жоқ! 42 Иса оны шығарып алып, оның жойылуына себепкер болғандарды орға лақтырды.
1 Астиаг патша ата-бабаларының қасына жиналып, Парсы патшасы Кир өз патшалығын алды. 2 Даниял патшамен сөйлесіп, достарының бәрінен жоғары болды. 3 Бабылдықтардың Бел деп аталатын пұтына күн сайын он екі үлкен ұн, қырық қой және алты шарап құйылатын. 4 Патша оған табынып, күн сайын оған табынатын, ал Даниял өз Құдайына табынатын. Патша оған: — Неге сен Белге табынбайсың? 5 Ол былай деп жауап берді: «Мен қолмен жасалған пұттарға емес, көк пен жерді жаратқан және бүкіл адамзаттың билігі бар тірі Құдайға табынамын. 6 Сонда патша оған: — Сен Белді тірі Құдай деп ойламайсың ба? Оның күнде қанша жеп-ішетінін көрмейсің бе? 7 Сонда Даниял күлімсіреп: — Уа, патша, алданба! 8 Сонда патша ашуланып, діни қызметкерлерін шақырып алып, оларға былай деді: «Егер маған осы азық-түліктерді жеп жатқан кім екенін айтпасаңдар, өлесіңдер. 9 Ал егер мені Белдің оларды жеп жатқанын дәлелдей алсаңдар, Даниял өледі, өйткені ол Белге тіл тигізді. Даниял патшаға: — Сөзіңе сай болсын, — деді. 10 Белдік діни қызметкерлер әйелдері мен балаларынан басқа алпыс он адам болды. Патша Даниялмен бірге Бел ғибадатханасына барды. 11 Сонда Белдің діни қызметкерлері: «Міне, біз шығып жатырмыз, ал сен, патша, ет жеп, шарап дайында, есікті жауып, өз мөріңмен мөрлеп қой. 12 Ал ертең кірген кезде, егер Белдің бәрін жеп қойғанын көрмесең, біз өлімге ұшыраймыз, әйтпесе бізге қарсы өтірік сөйлейтін Даниял. 13 Олар мұны онша ойламады, өйткені олар үстелдің астынан құпия есік жасап, сол арқылы үнемі кіріп, сол заттарды жеп отырды. 14 Олар шығып кеткенде, патша Белдің алдына ас берді. Даниял өз қызметшілеріне күлді және күлді әкелуді бұйырды, олар тек патшаның көзінше бүкіл ғибадатханаға шашып тастады; содан кейін олар сыртқа шығып, есікті жауып, патшаның мөрімен мөрмен басып, кетіп қалды. 15 Түнде діни қызметкерлер әйелдері мен балаларымен келіп, әдеттегідей бәрін ішіп-жеп қойды. 16 Таңертең патша мен Даниял онымен бірге тұрды. 17 Патша: — Даниял, мөрлер бүтін бе? Ол: «Иә, патша, олар сау болсын!» — деді. 18 Патша қамырды ашқан бойда дастарханға қарап, қатты дауыспен айқайлады: — Уа, Бел, сен ұлысың, ал сенде ешқандай алдау жоқ. 19 Даниял күліп, патшаны ішке кіргізбеу үшін ұстап алып: “Міне, тротуарды қараңдар, бұл кімнің ізі екенін жақсылап белгілеңдер”,— деді. 20 Патша: “Мен ерлердің, әйелдердің және балалардың іздерін көріп тұрмын”,— деді. Сонда патша ашуланып,
115
116
Уа, Жаратқан Ие, ата-бабаларымыз Ыбырайым, Ысқақ, Жақыптың және олардың әділ ұрпақтарының Құдіретті Құдайы! Аспан мен жерді оның барлық әшекейлерімен бірге жаратқан; Сенің өсиеттеріңнің сөзі бойынша теңізді байлаған кім; Тұңғиықты жауып, оны сенің қорқынышты және даңқты есіміңмен мөрлеген; Сенің құдіретіңнен бәрі қорқады және дірілдейді; Өйткені сенің ұлылығыңның ұлылығына төтеп беруге болмайды, ал сенің күнәкарларды қорқытуың мүмкін емес. Өйткені сен ең жоғары Раббысың, аса мейірімді, шыдамды, өте мейірімді және адамдардың зұлымдықтарына өкінетінсің. Сен, уа, Жаратқан Ие, Өзіңнің үлкен ізгілігіңнің арқасында саған қарсы күнә жасағандарға өкіну мен кешірімді болуды уәде еттің және Өзіңнің шексіз мейірімділігіңмен күнәкарлар құтқарылуы үшін оларға өкінуді тағайындадың. Ендеше, уа, Жаратқан Ие, әділдердің Құдайысың, саған қарсы күнә жасамаған Ыбырайым, Ысқақ және Жақып сияқты әділдерге де өкінуді тағайындамадың. Бірақ сен күнәкар болған маған тәубеге келуді тағайындадың, өйткені мен теңіздегі құмдардың санынан да көп күнә жасадым. Уа, Жаратқан Ие, менің күнәларым еселеп артты: менің күнәларым еселеп өсті, мен көп күнәларым үшін аспанның биіктігін көруге және көруге лайық емеспін. Мен көптеген темір баулармен тағзым еттім, сондықтан басымды көтере алмаймын, босата алмаймын, өйткені мен сенің қаһарыңды тудырдым, сенің алдыңда зұлымдық жасадым. жиіркенішті істерді жасап, қылмыстарды көбейтті. Енді мен сенен рақымын сұрап, жүрегімді тізе бүгемін. Мен күнә жасадым, Уа, Жаратқан Ие, мен күнә жасадым және өз кінәларымды мойындаймын: сондықтан мен сенен кішіпейілділікпен жалбарынамын, мені кешіре гөр, уа, Ием, мені кешіре гөр және мені күнәларыммен бірге жойма. Маған жамандық жасап, маған мәңгілік ашуланба; Мені жердің төменгі бөліктеріне де айыптамаңыз. Өйткені сен Құдайсың, өкінгендердің Құдайысың. Сен менде бар жақсылығыңды көрсетесің, өйткені сен лайықсыз мені, Өзіңнің зор мейірімділігіңмен құтқарасың. Сондықтан мен сені өмірімнің барлық күндерінде мәңгілікке мадақтаймын, өйткені көктегі барлық күштер сені мадақтайды, ал сенің даңқың мәңгілікке сақталады. Аумин.
117
118
25 Сондықтан Исраилде, олар болған барлық жерде қатты аза тұтылды. 26 Әміршілер мен ақсақалдар қайғырып, қыздар мен жігіттер әлсіреп, әйелдердің сұлулығы өзгерді. 27 Әрбір күйеу жігіт жоқтау айтып, неке бөлмесінде отырған әйел қатты күйзелді. 28 Жер де оның тұрғындары үшін көшіріліп, Жақыптың бүкіл үйі әбігерге түсті. 29 Екі жылдан соң патша өзінің бас алым жинаушысын Яһуда қалаларына жіберді. Олар Иерусалимге көп адаммен келді. 30 Олар оларға бейбітшілікті білдіретін сөздер айтты, бірақ бәрі өтірік болды, өйткені олар оған сенім артқанда, ол кенеттен қалаға құлап, оны қатты қиратып, Исраилдің көптеген халқын қырып тастады. 31 Қаланың олжасын алып, оны өртеп жіберді де, үйлері мен қабырғаларын әр жағынан қиратты. 32 Бірақ әйелдер мен балалар оларды тұтқынға алып, малдарын иемденді. 33 Сосын олар Дәуіттің қаласын үлкен әрі берік дуалмен және зәулім мұнаралармен тұрғызып, оны өздеріне бекініс жасады. 34 Олар онда күнәкар халықты, зұлым адамдарды орналастырып, сонда бекіністі. 35 Олар оны қару-жарақ пен азық-түлікпен бірге жинап, Иерусалимнің олжаларын жинап алып, сол жерге қойды, сөйтіп олар ауыр тұзаққа айналды. 36 Өйткені ол киелі орынға қарсы тұра алатын орын және Исраилге зұлым жау болды. 37 Осылайша олар киелі орынның әр жағында жазықсыз қанды төгіп, оны арамдады. 38 Сондықтан Иерусалим тұрғындары олардың кесірінен қашып кетті. Содан қала бөтен адамдардың қонысына айналды және онда туғандар үшін бөтен болды. және өз балалары оны тастап кетті. 39 Оның ғибадатханасы шөл даладай қаңырап қалды, оның мерекелері аза тұтуға, демалыс күндері оның абыройын қорлауға, менсінбеуге айналды. 40 Оның даңқы қандай болса, абыройы да артып, ұлылығы қайғыға айналды. 41 Сонымен қатар, Антиох патша өзінің бүкіл патшалығына былай деп жазды: барлығы бір халық болуы керек. 42 Әркім өз заңдарын қалдыруы керек, сондықтан бүкіл халықтар патшаның бұйрығына сай келісті. 43 Иә, исраилдіктердің көбі оның дінін қабылдап, пұттарға құрбандық шалып, демалыс күнін арамдаған. 44 Өйткені патша Иерусалим мен Яһуданың қалаларына елдегі жат заңдарды ұстансын деп хабаршылар арқылы хат жіберген болатын. 45 Ғибадатханада түгел өртелетін құрбандықтарға, құрбандықтар мен сусындарға тыйым сал. Демалыс және мереке күндерін арамдап, 46 Киелі орын мен қасиетті адамдарды арамдаңыз. 47 Құрбандық орындарын, тоғайларды және пұттарға арналған ғибадатханаларды орнат, шошқа етін және арам аңдарды құрбандыққа шал. 48 Сондай-ақ олар балаларын сүндеттелмей қалдырып, жанын әр түрлі арамдық пен арсыздықпен жиіркенішті етсін. 49 Соңына дейін олар Заңды ұмытып, барлық ережелерді өзгертуі мүмкін. 50 Ал кім патшаның өсиетін орындамаса, ол өлсін деді. 51 Сол сияқты ол өзінің бүкіл патшалығына хат жазып, бүкіл халыққа бақылаушыларды тағайындап, Яһуда қалаларына қала-қала құрбандық шалуды бұйырды.
1-тарау 1 Хеттим жерінен шыққан македониялық Філіптің ұлы Ескендір Парсылар мен Мидия патшасы Дарийді өлтіргеннен кейін, ол Грекияға бірінші болып патшалық етті. 2 Көп соғысып, талай бекіністерді жеңіп, жер бетіндегі патшаларды өлтірді. 3 Ол жердің шетіне дейін жүріп, көптеген халықтарды олжалады, сондықтан жер оның алдында тыныш болды. Сонда оның асқақтары көтеріліп, жүрегі көтерілді. 4 Ол күшті күшті әскер жинап, елдерге, халықтарға және патшаларға билік жүргізді, олар оған құзыр болды. 5 Осылардан кейін ол ауырып, өлетінін түсінді. 6 Сондықтан ол жастайынан өзімен бірге өскен, құрметті қызметшілерін шақырып алып, тірі кезінде патшалығын олардың арасына бөлді. 7 Осылайша Ескендір он екі жыл патшалық етті, содан кейін қайтыс болды. 8 Оның қызметшілері әрқайсысы өз орнына билік жүргізді. 9 Ол қайтыс болғаннан кейін олар тәж кигізді. Олардан кейінгі ұлдары да ұзақ жылдар болды, жер бетінде зұлымдықтар көбейді. 10 Олардың арасынан Римде барымтада болған Антиох патшаның ұлы Эпифан атты зұлым тамыр Антиох шықты. Ол Гректер патшалығының жүз отыз жетінші жылы билік етті. 11 Сол күндері Исраилден зұлым адамдар шығып, көпті: «Айналамыздағы халықтармен келісім жасасайық, өйткені біз олардан кеткеннен бері көп қайғы-қасіретке ұшырадық», — деп көндірді. 12 Сондықтан бұл құрылғы олардың көңілінен шықты. 13 Сонда кейбір адамдар осы жерде ілгерілегені сонша, олар патшаға барды. Ол оларға халықтардың заңдарын орындауға рұқсат берді. 14 Содан кейін олар халықтардың әдет-ғұрыптары бойынша Иерусалимде жаттығу орнын тұрғызды. 15 Олар сүндеттелмей, киелі келісімнен бас тартып, басқа ұлттарға қосылып, бұзақылық жасауға сатылып кетті. 16 Антиохтың алдында патшалық орнаған кезде, ол екі патшалықтың билігіне ие болу үшін Мысырға билік етуді ойлады. 17 Сондықтан ол Мысырға көптеген күймелерімен, пілдерімен, салт аттыларымен және үлкен теңіз флотымен кірді. 18 Олар Мысыр патшасы Птолемейге қарсы соғысты, бірақ Птолемей одан қорқып, қашып кетті. және көптеген адамдар өлді. 19 Осылайша олар Мысыр жеріндегі күшті қалаларды иемденді, ал ол олжаларын алды. 20 Антиох Мысырды жеңгеннен кейін, жүз қырық үшінші жылы қайта оралды да, көптеген халықпен Исраил мен Иерусалимге қарсы аттанды. 21 Киелі жерге мақтанышпен кіріп, алтыннан жасалған құрбандық үстелін, нұрлы шамды және оның барлық ыдыстарын алып кетті. 22 Сондай-ақ нан пісіретін дастархан, құйылатын ыдыстар мен бөтелкелер. Ғибадатхананың алдындағы алтын хош иісті құмыраларды, жамылғыны, тәжді және алтын әшекейлерді, ол шешіп тастады. 23 Ол алтын-күміс пен асыл бұйымдарды да алды, тауып алған жасырын қазыналарды да алды. 24 Барлығын алып болған соң, ол өз жеріне барып, үлкен қырғынға ұшырап, мақтанышпен айтты.
119
52 Сол кезде заңнан бас тартқандардың барлығын ашу үшін оларға көп халық жиналды. Осылайша олар жер бетінде зұлымдық жасады. 53 Исраилдіктерді жасырын жерлерге, тіпті қашып құтыла алатын жерлерге қуып жіберді. 54 Жүз қырық бесінші жылы Каслеу айының он бесінші күні олар құрбандық үстелінің үстіне қаңырап бос қалған жексұрын нәрселерді орнатып, Яһуданың барлық қалаларының әр жағында пұттарға арналған құрбандық орындарын тұрғызды. 55 Үйлерінің есіктері мен көшелерінде хош иісті зат түтететін. 56 Олар тауып алған заң кітаптарын жыртып алып, отқа жағып жіберді. 57 Кімде-кім өсиет кітабы табылса, не заңға бағынған адам болса, патшаның бұйрығы оны өлтіру болды. 58 Олар ай сайын исраилдіктерге, қалалардан табылғандардың көпшілігіне өздерінің билігі бойынша осылай істеді. 59 Айдың жиырма бесі күні олар Құдайдың құрбандық үстеліндегі пұтқа арналған құрбандық үстелінде құрбандық шалды. 60 Сол кезде олар өсиет бойынша балаларын сүндетке отырғызған кейбір әйелдерді өлтірді. 61 Олар сәбилерді мойындарына іліп, үйлерін оқтап, сүндетке отырғызғандарды өлтірді. 62 Алайда исраилдіктердің көпшілігі арам нәрсені жемеуге толықтай бел буып, өздеріне сенімді болды. 63 Сондықтан олар тамақпен арамданбау үшін және қасиетті келісімді бұзбау үшін өлгенді жөн көрді, сондықтан олар өлді. 64 Исраилге қатты қаһар келді.
16 Исраилдіктердің көпшілігі оларға келгенде, Маттатия мен оның ұлдары жиналды. 17 Патша басшылары Маттатияға былай деп жауап берді: «Сен осы қаланың билеушісі, әрі құрметті әрі ұлы адамсың, әрі ұлдары мен бауырларымен күшейесің. 18 Енді сен алдымен келіп, патшаның өсиетін орында, бүкіл халықтар, иә, Яһуданың адамдары және Иерусалимде қалғандары сияқты: сен де, үйің де патшаның санында бол достар, сен және сенің балаларың күміс пен алтынға және көптеген марапаттарға ие боласыз. 19 Сонда Маттатия қатты дауыстап былай деп жауап берді: — Патшаның билігіндегі барлық халықтар оған мойынсұнып, әрқайсысы өз ата-бабаларының дінінен шығып, оның өсиеттеріне келіссе де: 20 Сонда да мен, ұлдарым және бауырларым атабабаларымыздың келісімі бойынша өмір сүретін боламыз. 21 Құдай заң мен жарлықтарды тастап кетуден сақтасын. 22 Біз патшаның сөзіне құлақ аспаймыз, дінімізден оңға да, солға да шықпаймыз. 23 Ол осы сөздерді айтып болған соң, патшаның бұйрығы бойынша Модиндегі құрбандық үстеліне құрбандық шалу үшін барлығының көзінше яһудилердің бірі келді. 24 Мұны көрген Маттатия оның құлшынысы қатты күйіп, тізгіні дірілдеп, үкім бойынша ашуын көрсетуге шыдай алмады. 25 Сондай-ақ адамдарды құрбандық шалуға мәжбүрлеген патша әміршісі де сол кезде өлтіріп, құрбандық үстелін құлатты. 26 Пинеес Салом ұлы Замбриге істегеніндей, ол да Құдай заңына құлшыныспен қарады. 27 Маттатия бүкіл қалада қатты дауыстап: «Кімде-кім Таурат заңын құлшыныспен орындап, келісімді сақтаса, маған ерсін!» — деп айқайлады. 28 Сөйтіп, ол ұлдарымен тауға қашып кетті де, қалада бар-жоғын қалдырды. 29 Әділдік пен әділдікке ұмтылғандардың көбі сонда тұру үшін шөл далаға кетті. 30 Өздері де, балалары да, әйелдері де; және олардың малдары; Өйткені қайғы-қасірет олардың басын ауыртты. 31 Дәуіттің қаласындағы Иерусалимдегі патшаның қызметшілері мен әскербасыларына патша өсиетін бұзған кейбір адамдардың шөл даладағы жасырын жерлерге түсіп кеткені хабарланғанда. 32 Олар көп санды қуып жетіп, оларға қарсы қос тігіп, Демалыс күні оларға қарсы соғысты. 33 Олар: «Осы уақытқа дейін істегендеріңіз жеткілікті болсын! шығып, патшаның өсиетін орындаңдар, сонда өмір сүресіңдер. 34 Бірақ олар: — Демалыс күнін арамдап, патшаның өсиетін орындамаймыз, — деді. 35 Сосын олармен бар жылдамдықпен шайқасқа шықты. 36 Алайда олар оларға жауап бермеді, оларға тас лақтырмады, жасырынған жерлерін тоқтатпады. 37 Бірақ: «Бәріміз жазықсыз өлейік: бізді әділетсіз өлтіргендеріңізге аспан мен жер куә болады». 38 Олар демалыс күні оларға қарсы көтеріліп, әйелдері, балалары және малдарымен бірге мың адамға дейін өлтірді. 39 Маттатия мен оның достары мұны түсінгенде, олар үшін қатты қайғырды. 40 Олардың бірі екіншісіне: «Егер біз бәрім із де бауырластарымыз сияқты әрекет етіп, өз өміріміз бен заңдарымыз үшін басқа ұлттарға қарсы күреспесек, олар бізді жер бетінен тез арада жояды», - деді. 41 Сол кезде олар былай деп бұйырды: «Кімде-кім демалыс күні бізбен соғысуға келсе, біз онымен
2-тарау 1 Сол күндері Иерусалимнен Жоарип ұрпақтарының діни қызметкері Шимон ұлы Жохан ұлы Маттатия көтеріліп, Модинде тұрды. 2 Оның Каддис атты Жоаннан атты бес ұлы болды. 3 Симон; Тасси деп аталады: 4 Маккабей деп аталған Яһуда: 5 Аваран деп аталатын Елазар және Апф есімді Жонатан. 6 Ол Яһуда мен Иерусалимде жасалған күпірліктерді көргенде, 7 Ол: “Қасіретке қалдым! Неліктен мен өз халқым мен киелі қаланың қасіретін көріп, жаудың қолына, киелі жер бөтеннің қолына тапсырылғанда сонда тұру үшін дүниеге келдім? 8 Оның ғибадатханасы даңқы жоқ адамға ұқсады. 9 Оның даңқты ыдыстары тұтқынға әкетілді, оның сәбилері көшеде өлтірілді, оның жас жігіттері жау семсерінен өлді. 10 Қай халық оның патшалығында үлесі жоқ және оның олжасын алған жоқ? 11 Оның барлық әшекейлері алынып тасталды; еркін әйелдің құлына айналды. 12 Міне, біздің киелі жеріміз, тіпті сұлулығымыз бен даңқымыз да қаңырап қалды, ал басқа ұлттар оны арамдап жатыр. 13 Олай болса, біз енді не үшін өмір сүреміз? 14 Маттатия мен оның ұлдары киімдерін жыртып, азалы киіп, қатты қайғырды. 15 Осы арада халықты көтеріліске шығаруға мәжбүрлеген патшаның басшылары құрбандық шалу үшін Модин қаласына келді.
120
соғысамыз. Біз де жасырын жерде өлтірілген бауырларымыз сияқты бәріміз де өлмейміз. 42 Содан кейін Исаның қасына ассидтіктердің бір тобы келді. Олар Исраилдің мықты ерлері, тіпті заңға өз еркімен берілгендердің бәрі де келді. 43 Сондай-ақ қуғын-сүргінге қашқандардың бәрі де оларға қосылып, олардан қорған болды. 44 Осылайша олар қосылып, күнәкарларды ашуларымен, зұлымдарды ашуларымен өлтірді, ал қалғандары көмек сұрап, халықтарға қашып кетті. 45 Содан кейін Маттатия мен оның достары айналып өтіп, құрбандық үстелдерін бұзды. 46 Исраил жағалауында сүндеттелмеген балаларды кездестірсе де, ерлікпен сүндетке отырғызды. 47 Олар тәкаппар адамдардың соңынан қуды, және олардың қолында жұмыс сәтті болды. 48 Осылайша олар басқа ұлттар мен патшалардың қолынан Заңды қайтарып алды, және олар күнәкардың жеңіске жетуіне жол бермеді. 49 Маттатияның өлетін уақыты жақындағанда, ол ұлдарына былай деді: «Енді мақтаныш пен сөгіс күшейіп, жойылу уақыты мен ашу-ыза болды. 50 Ендеше, ұлдарым, заңға құлшыныс танытып, атабабаларыңның келісімі үшін жаныңды қиыңдар. 51 Ата-бабаларымыздың өз уақытында жасаған істерін еске түсірейік; Осылайша сендер үлкен құрметке және мәңгілік есімге ие боласыңдар. 52 Ыбырайым азғыру кезінде адал болып табылды және бұл оған әділ деп саналды емес пе? 53 Жүсіп қиналған кезінде өсиетті орындап, Мысырдың әміршісі болды. 54 Әкеміз Пинейс құлшыныс пен ынта-жігерінің арқасында мәңгілік діни қызметкер болу келісімін алды. 55 Осы сөзді орындағаны үшін Иса Исраилге төреші болып тағайындалды. 56 Халеп ел мұрасын қауымға алғанға дейін куәлік еткені үшін. 57 Дәуіт мейірімді болғаны үшін мәңгілік патшалықтың тағына ие болды. 58 Ілияс заңға деген құлшынысы мен ынта-жігері үшін көкке көтерілді. 59 Анания, Азария және Мисаел сену арқылы жалыннан аман қалды. 60 Даниял өзінің кінәсіздігі үшін арыстандардың аузынан құтылды. 61 Сондай-ақ оған сенім артқандардың ешқайсысы жеңілмейтінін барлық ғасырлар бойы ойлаңдар. 62 Күнәкар адамның сөзінен қорықпа, өйткені оның даңқы тезек пен құрт болады. 63 Ол бүгін көтеріледі, ал ертең табылмайды, өйткені ол топыраққа қайта оралып, ойы жоққа шығарылды. 64 Сондықтан, ұлдарым, батыл болыңдар да, Таурат заңы жолында өздеріңді адам ретінде көрсетіңдер. Өйткені ол арқылы даңққа ие боласыңдар. 65 Міне, мен сенің ағаң Шимонның ақыл-кеңесші екенін білемін, оған әрқашан құлақ түр: ол саған әке болады. 66 Яһуда Маккабейге келсек, ол жас кезінен бастап құдіретті де күшті болды. Ол сенің қолбасшың болып, халықпен шайқасқа түссін. 67 Сондай-ақ заңға бағынатындардың барлығын өздеріңе алыңдар және халқыңның зұлымдығы үшін кек алыңдар. 68 Халықтардың жазасын өтеп, Таурат заңының өсиеттерін тыңдаңдар. 69 Осылайша ол оларға батасын беріп, ата-бабаларына жиналды.
70 Ол жүз қырық алтыншы жылы қайтыс болды, ұлдары оны Модиндегі ата-бабаларының қабіріне жерледі, бүкіл Исраил оны жоқтап жоқтады. 3-ТАРАУ 1 Сосын оның орнына Маккабей деп аталатын ұлы Яһуда көтерілді. 2 Бауырластары да, әкесімен бірге болғандардың бәрі де оған көмектесіп, Исраилге қарсы шайқаста қуана соғысты. 3 Сондықтан ол өз халқына үлкен құрмет көрсетті, алпауыттың төсбелгісін тағып, оған жауынгерлік әбзелдерін байлап, әскерін семсерімен қорғап шайқас жасады. 4 Ол өз істерінде арыстандай болды, әрі олжасын іздеп ақырған арыстандай болды. 5 Өйткені Ол зұлымдарды қуып, оларды іздеп тауып, халқын ренжіткендерді өртеп жіберді. 6 Сондықтан зұлымдар одан қорқып, азайып кетті, ал барлық зұлымдық жасаушылар мазасызданды, өйткені құтқару Оның қолында болды. 7 Ол көптеген патшаларды ренжітті, Жақыпты істерімен қуантты, оның естелігі мәңгілікке батаға ие болды. 8 Сондай-ақ ол Яһуданың қалаларын аралап, олардағы құдайсыздарды жойып, Исраилдің қаһарын қайтарды. 9 Осылайша ол жердің түкпір-түкпіріне дейін танымал болды және ол оған жойылуға дайын адамдарды қабылдады. 10 Содан Аполлоний Исраилге қарсы соғысу үшін басқа ұлттарды және Самариядан үлкен әскерді жинады. 11 Яһуда мұны білгенде, оны қарсы алуға шықты да, оны ұрып өлтірді. 12 Сондықтан Яһуда олардың және Аполлонийдің семсерін олжалады және өмір бойы осымен шайқасты. 13 Сирия әскерінің әміршісі Серон Яһуданың өзімен бірге соғысқа аттану үшін өзіне көптеген адал адамдар мен топ жинағанын естігенде; 14 Ол: «Мен патшалықта есім мен құрметке ие боламын. Өйткені мен Яһудамен және оның қасындағы патшаның өсиетін жек көретіндермен соғысамын. 15 Сондықтан ол оны көтерілуге дайындады және оған көмектесу үшін және Исраил ұлдарынан кек алу үшін онымен бірге құдайсыздардың күшті әскері аттанды. 16 Ол Бет-Хоронға көтерілуге жақындағанда, Яһуда аз топпен оны қарсы алуға шықты. 17 Олар қарсы алуға келген әскерді көргенде, Яһудаға: «Осындай аз болғандықтан, біз осы күні ораза тұтып, естүссіз қалуға дайын болсақ та, соншама көп және сонша күшті халықпен қалай соғыса аламыз?» — деді. 18 Яһуда оған былай деп жауап берді: «Көп үшін аздың қолында ұстау қиын емес. Көктегі Құдайдың алдында бәрі бір, ол көп халықпен немесе шағын топпен құтқару. 19 Себебі шайқаста жеңіске жету әскердің көптігінде емес. бірақ күш көктен келеді. 20 Олар бізді, әйелдеріміз бен бала-шағамызды құрту үшін және бізді тонау үшін үлкен тәкаппарлықпен және заңсыздықпен бізге қарсы келеді. 21 Бірақ біз өз өміріміз бен заңдарымыз үшін күресеміз. 22 Сондықтан Жаратқан Ие оларды біздің көз алдымызда жойып жібереді, ал сендер болсаңдар, олардан қорықпаңдар. 23 Ол сөзін аяқтай салысымен, кенеттен олардың үстіне секірді, сөйтіп Серон мен оның әскері оның алдында құлады.
121
24 Олар Бет-Хороннан төмен қарай жазыққа дейін қуып жетіп, олардың сегіз жүздей адамы өлтірілді. Ал қалғандары філістірлердің жеріне қашып кетті. 25 Сонда Яһуда мен оның бауырларынан қорқып, айналасындағы халықтар қатты үрей биледі. 26 Оның даңқы патшаға жетіп, барлық халықтар Яһуданың шайқасы туралы айтты. 27 Мұны естігенде, патша Антиох қатты ашуланды: сондықтан ол жіберіп, патшалығының барлық әскерін, тіпті өте күшті әскерді жинады. 28 Ол қазынасын да ашып, сарбаздарына қажет болған кезде дайын болуды бұйырды. 29 Соған қарамастан, ол ескі заңдарды алып тастау арқылы елге әкелген алауыздық пен індеттің кесірінен қазынасының ақшасы құнсызданып, елдегі алым -салық аз болғанын көргенде; 30 Ол бұдан былай тағылған айыптарды көтере алмаймын ба деп қорықты, сондай-ақ бұрынғыдай мол сыйға ие бола алмаймын деп қорықты, өйткені ол өзіне дейінгі патшалардан асып түсті. 31 Сол себепті, ол қатты қиналып, Персияға барып, сол елдерден алым-салық алып, көп ақша жинауды шешті. 32 Сондықтан ол Евфрат өзенінен Мысыр шекарасына дейінгі аралықта патшаның істерін бақылау үшін, патшаның қандас әулеттерінің бірі Лисияны қалдырды. 33 Оның ұлы Антиох қайта келгенше, оны тәрбиелеу. 34 Сондай-ақ ол оған әскерінің жартысын және пілдерді тапсырды және оған Яһуда мен Иерусалимде тұратындарға қатысты не істеу керектігін тапсырды. 35 Ол Исраилдің күшін және Иерусалимнің тамтығын жойып, тамырын жойып, сол жерден олардың ескерткішін алып тастау үшін о ларға қарсы әскер жіберсін деп ойлады. 36 Сондай-ақ ол бөтен адамдарды олардың барлық жерлеріне орналастырып, жеребе арқылы олардың жерлерін бөліссін. 37 Осылайша патша қалған әскердің жартысын алып, жүз қырық жетінші жылы өзінің патша қаласы Антиохиядан кетіп қалды. Евфрат өзенінен өтіп, биік елдерден өтті. 38 Лисий патшаның достарының мықтылары Доримен ұлы Птолемейді, Никанорды және Горгияны таңдады. 39 Патша бұйырғандай, Яһуда еліне барып, оны жою үшін олармен бірге қырық мың жаяу әскер мен жеті мың атты әскерді жіберді. 40 Сөйтіп, олар бар күшімен шығып, Емаустың жанына келіп, жазық далаға қонды. 41 Елдің саудагерлері олардың даңқын естіп, күңдерімен бірге алтын-күмістерді көп алып, Сирия мен філістірлер жеріндегі Исраил ұлдарын құлдарға сатып алу үшін қосынға келді. оларға қосылды. 42 Яһуда мен оның бауырлары қайғы-қасіреттің көбейгенін және әскерлердің өз шекараларына қоныстанғанын көргенде, өйткені олар патшаның халықты жойып, оларды біржола жою туралы бұйрық бергенін білді. 43 Олар бір-біріне: «Халқымыздың тозған байлығын қалпына келтірейік, халқымыз бен киелі жер үшін күресейік. 44 Содан кейін қауым шайқасқа дайын болу үшін және дұға етіп, мейірімділік пен жанашырлық сұрау үшін жиналды. 45 Иерусалим шөл даладай қаңырап бос қалды, оның балаларының ешқайсысы кіріп-шыға алмады. Сол жерде пұттардың мекені болды; Жақыптан қуаныш алынды, арфа ойнайтын құбыр тоқтады.
122
46 Сондықтан исраилдіктер жиналып, Иерусалимге қарсы Масфа қаласына келді. Өйткені бұрын Исраилде олардың дұға еткен жері Масфада болған. 47 Сосын олар сол күні ораза ұстап, азалы киіп, бастарына күл шашып, киімдерін жыртты. 48 Олар Таурат заңының кітабын ашты, онда халықтар өздерінің мүсіндерін бейнелеуге тырысты. 49 Сондай-ақ олар діни қызметкерлердің киімдерін, алғашқы жемістерін және оннан бір бөлігін әкелді. 50 Сонда олар қатты дауыспен көкке қарай айқайлап: — Бұларды не істейміз және қайда апарамыз? 51 Сенің ғибадатханаң тапталып, арамдалған, діни қызметкерлерің ауыр күйде және төмендетілген. 52 Міне, халықтар бізді құрту үшін бізге қарсы жиналды: олар бізге қарсы не ойлайтынын сен білесің. 53 Уа, Құдай, сен бізге жәрдем бермесең, біз оларға қалай қарсы тұра аламыз? 54 Сонда олар керней тартып, қатты айғайлады. 55 Осыдан кейін Яһуда халыққа басшыларды, тіпті мыңбасыларды, жүзбасыларды, елушілерді және онбасыларды тағайындады. 56 Ал үй салып жатқандар немесе келін алғандар, жүзім отырғызатындар немесе қорқатындар заңға сәйкес әркім өз үйіне қайтуды бұйырды. 57 Осылайша қосын кетіп, Эммаустың оңтүстік жағына қонды. 58 Яһуда былай деді: қаруланып, батыл болыңдар және бізді және киелі жерімізді жою үшін бізге қарсы жиналған осы халықтармен соғысу үшін таң атқанға дайын болыңдар. 59 Өйткені халқымыз бен киелі жеріміздің қасіретін көргенше, шайқаста өлгеніміз жақсы. 60 Дегенмен, Құдайдың еркі көкте болса, ол солай істесін. 4-ТАРАУ 1 Содан кейін Горгий бес мың жаяу әскер мен мың жақсы атты әскерді алып, түнде қосыннан шығарылды. 2 Соңына дейін ол яһудилердің қосынына басып кіріп, оларды кенеттен соққыға жығуы мүмкін. Ал қамалдың адамдары оның жол көрсетушісі болды. 3 Яһуда мұны естігенде, патшаның Эммаустағы әскерін соққыға жығу үшін өзі де қасындағы ержүректерімен бірге қашып кетті. 4 Әскерилер лагерьден әлі тарқатылған еді. 5 Осы уақытта Горгия түнде Яһуданың қосына келді. Ол жерде ешкімді таппаған соң, оларды таулардан іздеп көрді. 6 Таң атқаннан кейін Яһуда үш мың адаммен бірге жазық далада көрінді, бірақ олардың сауыттары да, қылыштары да жоқ еді. 7 Олар халықтардың қосын көрді, оның күшті әрі жақсы жабындысы бар және айналаны атты әскерлермен айналып жүр. Бұлар соғыс білгірлері еді. 8 Сонда Яһуда қасындағы адамдарға: «Олардың көптігінен қорықпаңдар, олардың шабуылынан қорықпаңдар!» — деді. 9 Перғауын әскерімен оларды қуып жеткенде, атабабаларымыздың Қызыл теңізде қалай құтқарылғанын есіңе ал. 10 Ендеше, көкке жалбарынайық: егер Жаратқан Ие бізге рақым етіп, ата-бабаларымыздың келісімін еске түсіріп, бүгін біздің көз алдымызда бұл әскерді жойып жіберер болса, 11 Бүкіл халықтар Исраилді құтқарушы және құтқарушы бар екенін білуі үшін.
12 Сонда бейтаныс адамдар көздерін көтеріп, олардың өздеріне қарсы келе жатқанын көрді. 13 Сондықтан олар қосыннан шайқасқа шықты. Бірақ Яһудамен бірге болғандар кернейлерін тартты. 14 Сөйтіп, олар шайқасқа қосылды, ал ыңғайсызданған халықтар жазыққа қашып кетті. 15 Алайда олардың артқы жағындағылардың барлығы семсерден қаза тапты, өйткені олар Ғазераға, Идумея, Азот және Ямния жазықтарына дейін қуып жетті, сөйтіп олардың үш мың адамы өлтірілді. 16 Осылай болған соң, Яһуда әскерімен олардың артынан қуып қайта оралды. 17 Ол халыққа былай деді: «Олжаға сараң болмаңдар, өйткені алдымызда шайқас бар. 18 Горгия мен оның әскерлері біздің қасымызда тауда тұр, бірақ енді жауларымызға қарсы тұрып, оларды жеңіңіз, содан кейін батылдықпен олжа аласыз. 19 Яһуда осы сөздерді айтып жатқанда, олардың бір бөлігі таудан қарап тұрды: 20 Олар яһудилердің әскерлерін қашып, шатырларды өртеп жатқанын білгенде; Өйткені көрінген түтін не істегенін жариялады: 21 Мұны білген олар қатты қорқып, жазықта Яһуда әскерінің соғысуға дайын тұрғанын көрді. 22 Олардың әрқайсысы бөтен елге қашып кетті. 23 Сосын Яһуда шатырларды тонап қайтты, олардан көп алтын, күміс, көк жібек, теңіздегі күлгін түсті және мол байлық алды. 24 Осыдан кейін олар үйлеріне қайтып, ризашылық әнін шырқап, көкте Жаратқан Иені мадақтады, өйткені бұл жақсы, өйткені Оның мейірімділігі мәңгілік. 25 Сол күні Исраил ұлы азат болды. 26 Сол кезде қашып кеткен бейтаныс адамдардың бәрі келіп, болған жайтты Лисияға айтып берді: 27 Ол мұны естігенде, Исраилге ол қалаған нәрселер де, патша бұйырған нәрселер де орындалмағандықтан, масқара болды және ренжіді. 28 Келесі жылы Лисия оларды бағындыру үшін алпыс мың таңдаулы жаяу және бес мың атты әскер жинады. 29 Олар Идумеяға келіп, Бетсураға шатырларын тікті. Яһуда он мың адаммен оларды қарсы алды. 30 Ол сол күшті әскерді көргенде, дұға етіп: “Уа, Исраилдің Құтқарушысы! Құлыңыз Дәуіттің қолымен құдіретті адамның зорлығын басып, келімсектердің әскерін оның қолына тапсырған бақыттысың! Саулдың ұлы Жонатан мен оның қару-жарақ көтерушісі; 31 Мына әскерді халқың Исраилдің қолына жауып таста, олар күштері мен атты әскерлерімен масқара болсын. 32 Оларды батылдықсыз етіңіз, күштерінің батылдығын тайдырыңыз және олардың жойылуынан сілкінсін. 33 Оларды сені сүйетіндердің семсерімен лақтыр, Сенің атыңды білетіндердің бәрі ризашылықпен сені мадақтасын. 34 Осылайша олар шайқасқа қосылды. Лисия әскерінің бес мыңдай адамы өлтірілді, олардан бұрын да өлтірілді. 35 Лисия өз әскерінің қашып кеткенін, Яһуданың сарбаздарының ерлігін және олардың өмір сүруге немесе ерлікпен өлуге дайын екенін көргенде, Антиохияға барып, бір топ бөтен адамдарды жинап, әскерін көбейтті. Ол қайтадан Яһудеяға баруды мақсат етті. 36 Сонда Яһуда мен оның бауырлары: — Міне, біздің жауларымыз мазасызданды. Келіңіздер, киелі орынды тазартып, бағыштауға барайық! 37 Осыдан кейін бүкіл әскер жиналып, Сион тауына көтерілді.
38 Олар киелі орынның қаңырап қалғанын, құрбандық үстелінің арамдалғанын, қақпалардың өртеніп жатқанын және орманда немесе таулардың бірінде өскен бұталарды көргенде, иә, діни қызметкерлердің бөлмелері құлады. 39 Олар киімдерін жыртып, қатты жоқтап, бастарына күл тастады. 40 Олар беттерімен жерге құлады да, кернейлермен дабыл қағып, көкке қарай айғайлады. 41 Содан кейін Яһуда бекіністегілермен киелі жерді тазартып болғанша соғысу үшін кейбір адамдарды тағайындады. 42 Сондықтан ол Таурат заңын ұнататын, мінсіз сөйлесетін діни қызметкерлерді таңдады. 43 Ол киелі орынды тазартып, арам тастарды арам жерге тастады. 44 Олар арам деп танылған түгел өртелетін құрбандық ошағын не істеу керектігін ақылдасып жатқанда; 45 Олар оны ренжітпеу үшін оны құлатқанды жөн санады, өйткені халықтар оны арамдаған болатын. 46 Тастарды ғибадатхананың тауына, оларға не істеу керектігін көрсету үшін пайғамбар келгенше, ыңғайлы жерге қойды. 47 Содан кейін олар Таурат заңына сәйкес тұтас тастарды алып, бұрынғыға сәйкес жаңа құрбандық үстелін тұрғызды. 48 Киелі орын мен ғибадатхананың ішіндегі нәрселерді жасап, аулаларды киелі етті. 49 Олар сондай-ақ жаңа киелі ыдыстар жасап, ғибадатханаға шырағданды, өртелетін құрбандықтарды, хош иісті заттар мен дастарханды әкелді. 50 Олар ғибадатхананы жарықтандыру үшін құрбандық үстелінде хош иісті заттар түтетіп, шырағдандағы шамдарды жағып жіберді. 51 Сонымен қатар олар нандарды дастарханға қойып, жамылғыларды жайып, барлық бастаған жұмыстарын аяқтады. 52 Жүз қырық сегізінші жылы Каслеу деп аталатын тоғызыншы айдың жиырма бесінші күні олар таңертең ерте тұрды. 53 Олар өздері дайындаған өртелетін құрбандықтардың жаңа құрбандық орнында заңға сәйкес құрбандық шалды. 54 Қараңдаршы, халықтар оны қай уақытта және қай күні арамдағанын, тіпті сол уақытта да оны әндермен, қорғандармен, арфалармен және жез аспаптармен бағыштады. 55 Сонда бүкіл халық жүздерін жығылып, өздеріне жақсы табыс сыйлаған көктегі Құдайға табынып, мадақтады. 56 Осылайша олар сегіз күн бойы құрбандық үстелін бағыштап, түгел өртелетін құрбандықтарды қуанышпен ұсынып, құтқару және мадақтау құрбандығын шалды. 57 Олар ғибадатхананың алдыңғы жағын да алтын тәждермен және қалқандармен безендірді. Олар қақпалар мен бөлмелерді жаңартып, оларға есіктер іліп қойды. 58 Осылайша халық арасында зор қуаныш болды, өйткені халықтардың қорлауы жойылды. 59 Сондай-ақ Яһуда мен оның бауырлары бүкіл Исраил қауымымен бірге құрбандық үстелін бағыштау күндерін Каслеу айының бесі мен жиырмасыншы күнінен бастап, сегіз күн аралықпен жыл сайын өз уақытында өткізуді бұйырды. , шаттық пен қуанышпен. 60 Сол кезде басқа ұлттар келіп, бұрынғыдай таптап кетпес үшін, олар Сион тауын да биік қабырғалары мен айналасы мықты мұнаралармен тұрғызды. 61 Олар оны күзететін гарнизон орнатып, оны сақтау үшін Бетсураны бекініспен бекітті. адамдар Идумеяға қарсы қорғанысқа ие болуы мүмкін.
123
25 Сол жерде олар набаттықтармен кездесіп, оларға татулықпен келіп, Ғалақад жеріндегі бауырларымен болған оқиғаның бәрін айтып берді. 26 Олардың көпшілігі Босора, Босор, Алема, Касфор, Макед және Карнаймға қамалды. бұл қалалардың барлығы күшті және керемет: 27 Сондай-ақ олар Ғалад елінің қалған қалаларында қамауға алынғанын және ертеңге олардың әскерлерін бекіністерге қарсы әкеліп, оларды басып алуды және бір күнде олардың барлығын жоюды белгіледі. 28 Осы кезде Яһуда мен оның әскері кенеттен шөл дала жолымен Босораға бұрылды. Қаланы жеңіп алған соң, ол барлық еркектерді семсермен қырып, барлық олжасын тартып алып, қаланы өртеп жіберді. 29 Ол түнде сол жерден кетіп, бекініске жеткенше жүрді. 30 Таңертең олар бекіністі басып алу үшін баспалдақтар мен басқа да соғыс машиналарын көтерген сансыз халықты көрді, өйткені олар оларға шабуыл жасады. 31 Яһуда шайқастың басталғанын және қаланың айқайы кернейлер мен қатты дауыспен көкке көтерілгенін көргенде, 32 Ол әскеріне: «Бауырларың үшін бүгін шайқаңдар! 33 Сөйтіп, Иса о лардың арттарынан үш топ бо лып шықты, олар кернейлерін тартып, дұға етіп айғайлады. 34 Сонда Тімотенің әскері оның Маккабей екенін біліп, одан қашып кетті. Сол күні олардың арасынан сегіз мыңға жуық адам өлтірілді. 35 Сосын Яһуда Масфаға қарай бұрылды. Оған шабуыл жасағаннан кейін, ол ондағы барлық еркектерді өлтіріп, олжаларын алып, өртеп жіберді. 36 Ол сол жерден кетіп, Касфонды, Магедті, Босорды және Ғалақад елінің басқа қалаларын алды. 37 Осыдан кейін Тімоте басқа әскерді жинап, өзеннің арғы жағындағы Рафонға қарсы қосын тігіп алды. 38 Яһуда әскерді барлау үшін адамдар жіберді. Олар оған хабар беріп: «Айналамыздағы барлық халықтар, тіпті өте үлкен әскер де оларға жиналды», — деді. 39 Сондай-ақ ол арабтарды оларға көмектесу үшін жалдады және олар өз шатырларын өзеннің арғы жағында тігіп, келіп, саған қарсы соғысуға дайын. Осы кезде Яһуда оларды қарсы алуға шықты. 40 Сонда Тімөтей әскербасыларына былай деді: — Яһуда мен әскері өзенге жақындағанда, ол бізге бірінші болып өтсе, біз оған төтеп бере алмаймыз. Өйткені ол бізді қатты жеңеді. 41 Бірақ егер ол қорқып, өзеннің арғы жағына қосылса, біз оған барып, оны жеңеміз. 42 Яһуда өзенге жақындағанда, халықтың дін мұғалімдерін өзен жағасында қалдырды. Ол оларға: «Ешкім қоста қалмасын, бәрі шайқасқа келсін», — деп бұйырды. 43 Сондықтан ол алдымен оларға, одан кейінгі бүкіл халыққа барды, содан кейін оның алдында үрейленіп, барлық халықтар қаруларын тастап, Карнаймдағы ғибадатханаға қашты. 44 Бірақ олар қаланы басып алып, ғибадатхананы ондағы барлық нәрселермен бірге өртеп жіберді. Осылайша Карнайм бағындырылды, олар Яһуданың алдында бұдан былай тұра алмады. 45 Сосын Яһуда Ғалақад еліндегі барлық исраилдіктерді, кішіден үлкенге дейін, әйелдерін, балаларын және дүниемүлкін, өте үлкен әскерді жинады. Яһудея. 46 Енді олар Ефронға келгенде (бұл жол бойындағы үлкен қала, өте мықты бекініс болатын) олар одан оң жаққа да, солға да бұрыла алмады, бірақ оның ортасынан өту керек еді. ол.
5-ТАРАУ 1 Айналадағы халықтар құрбандық ошағы салынып, ғибадатхананың бұрынғыдай жаңартылғанын естігенде, бұл олардың қатты наразы болды. 2 Сондықтан олар өздерінің арасында болған Жақыптың ұрпағын жоюды ойлады, содан кейін олар халықты өлтіріп, қыра бастады. 3 Яһуда Есаудың ұрпақтары Арапаттиндегі Идумеяда, Гаелді қоршап алғандықтан, оларға қарсы соғысты. 4 Сондай-ақ ол халықты тұзаққа түсіріп, азаптаған Биан ұрпақтарының жол бойында аңдып жүргенін есіне алды. 5 Ол оларды мұнаралардың арасына жауып, оларға қарсы қосын тігіп, оларды толығымен қиратып, сол жердің мұнараларын және ондағылардың бәрін өртеп жіберді. 6 Содан кейін ол аммондықтардың қолына өтіп, сол жерден құдіретті күш пен көп халықты, олардың басшысы Тімотемен бірге тапты. 7 Осылайша ол олармен көп шайқасты, ақыры олар оның алдында ренжіді. және ол оларды ұрды. 8 Ол Язарды және оған қарасты қалаларды басып алып, Яһудеяға қайта оралды. 9 Сонда Ғалақадтағы халықтар өздерінің қоныстарында тұрған исраилдіктерге қарсы жиналып, оларды жоюға кірісті. бірақ олар Датема бекінісіне қашып кетті. 10 Яһуда мен оның бауырларына хат жолдады: «Айналамыздағы халықтар бізді құрту үшін бізге қарсы жиналды. 11 Олар келіп, біз қашып кеткен бекіністі алуға дайындалып жатыр, өйткені олардың әскерінің басшысы Тімоте болды. 12 Енді келіп, бізді олардың қолдарынан құтқара гөр, өйткені көбіміз өлдік. 13 Иә, Тобидің жерінде болған барлық бауырларымыз өлім жазасына кесілді: олардың әйелдері мен балалары да тұтқындарды алып кетіп, заттарын алып кетті. Олар сол жерде мыңға жуық адамды жойды. 14 Осы хаттар әлі оқылып жатқанда, Ғалилеядан киімдері жыртылған басқа хабаршылар келді. 15 Олар Птолемейдің, Тирдің, Сидонның және басқа ұлттардың бүкіл Ғалилеясының тұрғындары бізді өлтіру үшін бізге қарсы жиналды», — деді. 16 Яһуда мен халық бұл сөздерді естігенде, қиналып, оларға шабуыл жасаған бауырластары үшін не істеу керектігін кеңесу үшін үлкен қауым жиналды. 17 Сонда Яһуда інісі Шимонға: «Адамдарды таңдап, Ғалилеядағы бауырларыңды құтқарып ал, өйткені мен ағам Жонатан екеуіміз Ғалад еліне барамыз», — деді. 18 Сөйтіп, ол Зәкәрия ұлы Жүсіп пен халық қолбасшылары Азарияны Яһудеядағы әскердің тамтығына қалдырды. 19 Ол: «Осы халықты өз қолдарыңа алыңдар да, біз қайтып келгенше, халықтармен соғыспаңдар!» — деп бұйырды. 20 Шимонға Ғалилеяға бару үшін үш мың адам, ал Ғалад елі үшін Яһудаға сегіз мың адам берілді. 21 Шимон Ғалилеяға барды, сонда ол халықтармен көп шайқасты, сондықтан халықтар одан ренжіді. 22 Ол оларды Птолемей қақпасына дейін қуды. Ұлттардың үш мыңдай адамын өлтіріп, олжаларын алды. 23 Ғалилеядағы және Арбаттистегілерді, әйелдері мен балаларын және бар дүние-мүлкін Иса өзімен бірге алып, Яһудеяға зор қуанышпен алып келді. 24 Яһуда Маккабей де ағасы Жонатанмен бірге Иордан арқылы өтіп, шөл далада үш күндік жол жүрді.
124
47 Сонда қала тұрғындары оларды жауып, қақпаларды таспен жауып тастады. 48 Сонда Яһуда оларға татулықпен адам жіберіп, былай деді: «Сендердің жеріңнен өтіп, өз елімізге барайық, сонда сендерге ешкім зиян тигізбейді. Біз жаяу ғана өтеміз, бірақ олар оған ашпады. 49 Сондықтан Яһуда бүкіл әскерге: «Әркім өзі тұрған жерге шатырын тігу керек» деп жар салуды бұйырды. 50 Осылайша сарбаздар қалаға күні-түні шабуыл жасап, қала оның қолына өтіп кеткенге дейін шабуылдады. 51 Содан кейін ол барлық еркектерді семсермен өлтіріп, қаланы қиратып, олжаларын алып, өлтірілгендердің үстінен қаланы аралап өтті. 52 Бұдан кейін олар Иордан өзенінен өтіп, Бетсанның алдындағы кең далаға шықты. 53 Яһуда артта келе жатқандарды жинап, халықты Яһудея жеріне жеткенше жол бойына шақырды. 54 Олар Сион тауына қуаныш пен шаттықпен көтеріліп, онда түгел өртелетін құрбандықтарды ұсынды, өйткені олардың ешқайсысы аман оралмайынша, өлтірілген жоқ. 55 Яһуда мен Жонатан Ғалад жерінде және оның ағасы Шимон Ғалилеяда Птолемейге дейін қай уақытта болды? 56 Зәкәрия ұлы Жүсіп пен гарнизондардың қолбасшылары Азария олардың жасаған ерліктері мен жауынгерлік істерін естіді. 57 Сондықтан олар: «Біз де атымызды алып, айналамыздағы халықтармен соғысайық», — деді. 58 Олар өздерімен бірге болған гарнизонға тапсырма берген соң, Джамнияға қарай бет алды. 59 Сонда Горгия және оның адамдары оларға қарсы соғысу үшін қаладан шықты. 60 Осылайша Жүсіп пен Азара қашып, Яһудея шекарасына дейін қуып жетті. Сол күні Исраил халқының екі мыңдай адамы өлтірілді. 61 Осылайша исраилдіктердің арасында үлкен күйреу болды, өйткені олар Яһуда мен оның бауырларына мойынсұнбай, қайсарлық жасауды ойлады. 62 Оның үстіне бұл адамдар Исраилге қолдары арқылы азат етілгендердің ұрпағынан шыққан жоқ. 63 Алайда Яһуда мен оның бауырлары есімдері қай жерде естілсе де, бүкіл Исраилдің және бүкіл халықтардың алдында өте танымал болды. 64 Халық оларға қуанышпен жиналды. 65 Бұдан кейін Яһуда бауырларымен бірге шығып, оңтүстіктегі елде Есаудың ұрпақтарына қарсы соғысып, Хебронды және оның қалаларын талқандап, бекінісін қиратып, мұнараларын өртеп жіберді. 66 Ол філістірлер жеріне бару үшін сол жерден кетіп, Самария арқылы өтті. 67 Сол кезде ерлік көрсеткісі келген кейбір діни қызметкерлер кеңессіз шайқасқа шыққаны үшін шайқаста қаза тапты. 68 Яһуда філістірлер жеріндегі Азотқа бұрылып, олардың құрбандық ошақтарын бұзып, мүсіндерін отқа жағып, қалаларын тонап, Яһудея жеріне қайтып кетті.
3 Сондықтан ол келіп, қаланы басып алып, оны тонауға ұмтылды. Бірақ ол мұны істей алмады, өйткені қала тұрғындары бұл туралы ескертіп, 4 Оған қарсы шайқаста көтерілді, сондықтан ол қашып кетті де, қатты ауыртпалықпен сол жерден кетіп, Бабылға қайтып кетті. 5 Сондай-ақ оған Парсы еліне Яһудея жеріне қарсы аттанған әскерлердің қашып кеткені туралы хабарды жеткізген біреу келді. 6 Бірінші болып үлкен күшпен шыққан Лисия яһудилерден қуылды. Өздері жойған әскерлерден алған қару-жарақ, күш және олжа қоймасы арқылы олардың күшейгенін айтты. 7 Сондай-ақ олар Исаның Иерусалимдегі құрбандық үстелінің үстіне орнатқан жексұрын нәрсені құлатып, бұрынғыдай биік дуалмен қоршалған киелі орынды және оның Бетсур қаласын қоршап алғанын айтты. 8 Патша бұл сөздерді естігенде, қатты таңғалып, жүрегі ауырып, оны төсегіне жатқызып, қайғыдан ауырып қалды, өйткені ол күткендей болмады. 9 Ол сонда көп күн болды, өйткені оның қайғысы барған сайын күшейіп, өлетінін есептеді. 10 Сондықтан ол барлық достарын шақырып алып, оларға былай деді: «Көзімнің ұйқысы қашып, жүрегім қатты алаңдады. 11 Мен өзімді-өзім ойладым: «Мен қандай азапқа тап болдым және қазір мен қандай үлкен қайғы-қасірет тасқыны болдым! Өйткені мен құдіретім мол әрі сүйікті едім. 12 Бірақ қазір Иерусалимде жасаған зұлымдықтарымды және ондағы барлық алтын-күміс ыдыстарды алып, Яһудея тұрғындарын себепсіз жоюға жібергенімді есіме түсірдім. 13 Сол себепті осы қиыншылықтар басыма түсіп, бөтен елде қатты қайғырып өліп жатқанымды түсінемін. 14 Сосын достарының бірі Філіпті шақырып алып, оны бүкіл патшалығына билеуші етіп тағайындады. 15 Сосын оған тәжді, киімін және мөртаңбасын берді, ол ақырына дейін ұлы Антиохты тәрбиелеп, оны патшалық үшін өсіруі керек. 16 Осылайша Антиох патша жүз қырық тоғызыншы жылы сонда қайтыс болды. 17 Лисий патшаның өлгенін білгенде, оның орнына жас кезінде өсірген ұлы Антиохты патша етіп тағайындап, оның атын Евпатор деп атады. 18 Осы кезде мұнарада тұрғандар исраилдіктерді киелі жердің айналасына жауып, әрқашан өздерінің зиянын және басқа ұлттардың күшеюін іздеді. 19 Сондықтан Яһуда оларды құрту үшін бүкіл халықты қоршауға шақырды. 20 Олар жиналып, жүз елуінші жылы оларды қоршауға алды. Ол оларға қарсы оқ ату үшін тіректер мен басқа қозғалтқыштар жасады. 21 Алайда қоршауда қалғандардың кейбіреулері шығып, оларға Исраилдің кейбір құдайсыз адамдары қосылды. 22 Олар патшаға барып: “Қашанға дейін үкім шығарып, бауырларымыздың өшін алмайсың?”— деп сұрады. 23 Біз сенің әкеңе қызмет етуге, оның қалағанын орындауға және өсиеттерін орындауға дайын болдық. 24 Сол себепті олар мұнараны қоршап алып, бізден алыстап кетті. Оның үстіне олар шамдары келгенше көпімізді өлтіріп, мұрамызды талан-таражға салды. 25 Олар бізге ғана емес, өз шекараларына да қол созды. 26 Міне, бүгін олар Иерусалимдегі мұнараны басып алу үшін қоршауда. Олар киелі орын мен Бетсураны да бекініп алды.
6-ТАРАУ 1 Сол кезде патша Антиох таулы елдерді аралап жүріп, Парсы еліндегі Елимайдың байлығымен, күмісімен және алтынымен әйгілі қала екенін естіді. 2 Оның ішінде гректердің арасында бірінші болып патшалық құрған Македония патшасы Філіптің ұлы Ескендір қалдырған алтын жамылғылар, төсбелгілер мен қалқандар бар өте бай ғибадатхана бар еді.
125
27 Сондықтан оларға тез тосқауыл қоймасаң, олар бұдан да үлкен істерді істейді, сен де оларға билік ете алмайсың. 28 Мұны естіген патша ашуланып, достарын, әскербасыларын және жылқы бастықтарын жинады. 29 Оған басқа патшалықтар мен теңіз аралдарынан да жалдамалы сарбаздар келді. 30 Осылайша оның әскерінің саны жүз мың жаяу, жиырма мың атты әскер және шайқаста отыз екі піл болды. 31 Олар Идумея арқылы өтіп, Бетсураға қарсы беттеді, олар соғыс қозғалтқыштарын жасап, көп күн бойы шабуылдады. Бірақ Бетсура тұрғындары шығып, оларды отқа жағып, ерлікпен шайқасты. 32 Осыдан кейін Яһуда мұнарадан шығып, патша қосының қарсысындағы Батсахарияға қонды. 33 Бұдан кейін ертерек көтерілген патша әскерімен Батсахарияға қарай қатты аттанды. Сол жерде оның әскерлері оларды шайқасқа дайындап, кернейлер таратты. 34 Соңына дейін олар пілдерді соғысуға итермелеп, оларға жүзім мен тұттың қанын көрсетті. 35 Сондай-ақ олар аңдарды әскерлер арасында бөліп, әр пілге тон киген және бастарында жез дулығалары бар мың адам тағайындады. Сонымен қатар, әрбір аңға бес жүз ең жақсы атты шабандоз тағайындалды. 36 Бұлар кез келген жағдайда дайын болды: хайуан қайда болса да, қайда жүрсе де, олар да барды, одан алыстап кетпеді. 37 Жануарлардың үстінде ағаштан жасалған мықты мұнаралар болды, олар олардың әрқайсысын жауып тұрды және оларға құралдармен бекітілді. ол. 38 Аттылардың қалдығы болса, оларды әскердің екі жағына бір жағына, біре жағына орналастырып, не істеу керектігі туралы белгі беріп, бүкіл қатардың арасында әбзелдерін байлап жүрді. 39 Күн алтын мен жез қалқандарға түскенде, таулар олармен жарқырап, отты шамдардай жарқырап тұрды. 40 Патша әскерінің бір бөлігі биік тауларға, бір бөлігі төменгі аңғарларға жайылып, олар аман-есен жүріп өтті. 41 Сондықтан олардың көптігінің шуын, ротаның шеруі мен әбзелдердің сықырлағанын естігендердің бәрі қозғалды, өйткені әскер өте үлкен және күшті болды. 42 Яһуда мен оның әскері жақындап, шайқасқа кірісті, сонда патшаның алты жүз адамы өлтірілді. 43 Сондай-ақ Саваран есімді Елеазар патша әбзелімен қаруланған аңдардың бірінің басқалардан жоғары екенін біліп, патша оған қарсы тұр деп ойлады. 44 Өз халқын құтқарып, мәңгілік есімге ие болуы үшін өзін қауіпке төндір. 45 Сондықтан ол шайқастың ортасында батылдық танытып, оң және сол жағын өлтіріп, одан екі жақтан бөлініп кетті. 46 Осылай болған соң, ол пілдің астына кіріп, оны астына салып, өлтірді. 47 Алайда қалған яһудилер патшаның күші мен әскерлерінің зорлық-зомбылығын көріп, олардан бас тартты. 48 Содан кейін патша әскері оларды қарсы алу үшін Иерусалимге көтерілді, патша Яһудеяға және Сион тауына қарсы шатырларын тікті. 49 Бірақ Бетсурадағылармен татуластырды, өйткені олар қаладан шықты, өйткені қоршауға шыдайтын азықтүліктері жоқ еді. 50 Патша Бетсураны алып, оны күзететін күзетшілер тобын қойды. 51 Киелі орынға келер болсақ, ол оны көп күн қоршап алып, онда от пен тас лақтыру үшін қозғалтқыштары мен
құралдары бар артиллерияны, ал жебелер мен итергіштерді лақтыратын бөлшектерді қойды. 52 Содан кейін олар қозғалтқыштарына қарсы қозғалтқыштар жасап, олармен ұзақ соғысты. 53 Соңында олардың ыдыстары азық-түліксіз қалды (бұл жетінші жыл болды, ал Яһудеяда басқа ұлттардан азат етілген олар қойманың қалдықтарын жеп қойды;) 54 Киелі жерде аз ғана адам қалды, өйткені ашаршылық оларды басып алғандықтан, әркім өз орындарына тарай бастады. 55 Сол кезде Лисия былай дегенді естіді: «Антиох патша өмір сүрген кезде Філіп өзінің ұлы Антиохты патша болу үшін тәрбиелеуге тағайындады. 56 Парсы мен Мидиядан және онымен бірге барған патша әскері де елге қайтарылды. 57 Сондықтан ол асығыс барып, патшаға, әскербасылары мен ротасына былай деді: «Біз күн сайын тозып жатырмыз, азық-түліктеріміз аз ғана, ал қоршауға алған жеріміз күшті және патшалық істері бізге өтірік: 58 Енді осы адамдармен дос болып, олармен және олардың бүкіл халқымен тату болайық. 59 Олар бұрынғыдай өз заңдарына сай өмір сүрулері үшін олармен келісім жасасыңыз, өйткені олар ренжіді және осының бәрін жасады, өйткені біз олардың заңдарын жойдық. 60 Патша мен әміршілер риза болды, сондықтан ол оларды бітімге келуге жіберді. және олар оны қабылдады. 61 Сондай-ақ патша мен әміршілер оларға ант берді, содан кейін олар бекіністен шықты. 62 Содан патша Сион тауына кірді. Бірақ ол жердің мықтылығын көргенде, берген антын бұзып, айналадағы қабырғаны бұзуды бұйырды. 63 Содан кейін ол асығыс жолға шығып, Антиохияға қайтып келді, сонда ол Філіпті қаланың қожайыны деп тапты, сондықтан оған қарсы соғысып, қаланы күшпен басып алды. 7-тарау 1 Жүз бір елуінші жылы Селевк ұлы Деметрий Римнен шығып, бірнеше адаммен теңіз жағасындағы бір қалаға келіп, сонда патшалық етті. 2 Ол ата-бабаларының сарайына кірген кезде, оның әскерлері Антиох пен Лисияны өзіне алып келу үшін басып алды. 3 Сондықтан ол мұны біліп: «Олардың жүздерін көрмейақ қояйын», — деді. 4 Сондықтан оның әскері оларды өлтірді. Димитрий өз патшалығының тағына отырғанда, 5 Оның қасына Исраилдің барлық зұлым және құдайсыз адамдары келді. Олардың бас діни қызметкері болғысы келетін Алкимді қолбасшысы етіп тағайындады. 6 Олар халықты патшаға айыптап: «Яһуда мен оның бауырлары сенің барлық достарыңды өлтіріп, бізді өз жерімізден қуып шықты. 7 Енді сен сенетін адамды жібер, ол барып, біздің арамызда және патшаның жерінде қандай ойран салғанын көрсін және оларға көмектескендердің бәрімен бірге оларды жазаласын. 8 Содан кейін патша топан судың арғы жағында билік жүргізетін патшаның досы, патшалықтағы ұлы адам және патшаға адал болған Бакхидті таңдады. 9 Ол оны бас діни қызметкер етіп тағайындаған зұлым Алькиммен бірге жіберіп, Исраил ұлдарынан кек алуды бұйырды.
126
10 Сөйтіп, олар жолға шығып, үлкен күшпен Яһудея жеріне келді де, Яһуда мен оның бауырларына жалған сөзбен елшілерін жіберді. 11 Бірақ олар олардың сөздеріне құлақ аспады. Өйткені олар үлкен күшпен келгендерін көрді. 12 Сонда Альким мен Баххидке әділдікті талап ету үшін дін мұғалімдері тобы жиналды. 13 Ассидтіктер Исраилдіктердің арасында бірінші болып бейбітшілік тіледі. 14 Өйткені олар: — Һарон ұрпағынан шыққан діни қызметкер осы әскермен бірге келді, ол бізге еш жамандық жасамайды. 15 Ол оларға татулықпен сөйлеп, оларға ант беріп: «Біз сендерге де, достарыңа да зиян келтірмейміз», — деді. 16 Сонда олар оған сенді, бірақ ол олардан алпыс үш адамды алып, өзі жазған сөздері бойынша бір күнде өлтірді. 17 Олар сенің қасиетті адамдарыңның етін қуып жіберді, қандарын Иерусалимнің айналасына төгіп тастады, бірақ оларды көметін ешкім болмады. 18 Сондықтан олардың үрейі мен үрейі «Оларда шындық та, әділдік те жоқ! Өйткені олар өздері жасаған келісім мен антын бұзды. 19 Осыдан кейін Бакхидті Иерусалимнен алып шығып, Безетке шатырларын тікті, сонда ол жіберіп, өзін тастап кеткен көптеген адамдарды, сондай-ақ кейбір халықты алып кетті. шұңқыр. 20 Содан кейін ол елді Алькимге тапсырып, оған көмектесу үшін оған билік қалдырды. Осылайша Бакхид патшаға барды. 21 Бірақ Альким бас діни қызметкер болуға таласты. 22 Яһуда жерін жаулап алғаннан кейін Исраилге көп зиян келтірген халықтың мазасын алғандардың бәрі оған жүгінді. 23 Яһуда Альким мен оның серіктерінің исраилдіктердің арасында, тіпті басқа халықтардың үстінен де істеген барлық зұлымдықтарын көргенде, 24 Ол Яһудеяның барлық аймақтарын аралап шығып, өзіне қарсы көтеріліс жасағандардан кек алды, осылайша олар енді елге шығуға батылы жетпеді. 25 Екінші жағынан, Альким Яһуда мен оның серіктестігінің басымдыққа ие болғанын және олардың күшіне төтеп бере алмайтынын білгенде, патшаға қайта барып, қолынан келгеннің бәрін айтты. 26 Содан кейін патша өзінің құрметті әміршілерінің бірі Никанорды Исраилге өшпенділік танытатын адамды жіберіп, халықты жоюды бұйырды. 27 Осылайша Никанор үлкен күшпен Иерусалимге келді. Яһуда мен оның бауырларына алдап, достық сөздермен жіберіп: 28 Сен екеуміздің арамызда ұрыс болмасын. Мен бірнеше адаммен келемін, сендерді тыныштықта көремін. 29 Ол Яһудаға келді де, олар бір-бірімен тату-тәтті амандасты. Алайда жаулар Яһуданы күшпен тартып алуға дайындалды. 30 Яһуда оның өзіне қулықпен келгенін білген соң, одан қатты қорқып, енді оның бетін көрмейтін болды. 31 Никанор да өзінің кеңесінің ашылғанын көріп, Яһудаға қарсы соғысу үшін Кафарсаламаның жанына шықты. 32 Сол жерде Никанор жақтан бес мыңдай адам өлтірілді, ал қалғандары Дәуіттің қаласына қашып кетті. 33 Осыдан кейін Никанор Сион тауына көтерілді, және патшаға арнап шалынатын түгел өртелетін құрбандықты көрсету үшін онымен тату-тәтті сәлемдесу үшін киелі орыннан кейбір діни қызметкерлер мен халық ақсақалдары шықты.
34 Бірақ ол оларды мазақ етіп, күліп, масқаралап, мақтаншақ сөйледі. 35 Ол ашуланып: «Егер Яһуда мен оның әскері менің қолыма берілмесе, егер мен аман-есен қайтып келсем, мен бұл үйді өртеп жіберемін», – деп ант етіп, қатты ашуланып шығып кетті. 36 Діни қызметкерлер ішке кіріп, құрбандық үстелі мен ғибадатхананың алдында тұрып, жылап: 37 Уа, Жаратқан Ие, бұл үйді өз есіміңмен аталу үшін және халқың үшін дұға мен жалбарыну үйі болу үшін таңдадың. 38 Осы адам мен оның әскерінен кек ал, олар семсерден өлсін: олардың күпірліктерін есіңе ал, әрі бұдан былай жалғастырмауға жол бер. 39 Осылайша Никанор Иерусалимнен шығып, БетХоронға шатырларын тікті, сонда Сириядан келген әскер оны қарсы алды. 40 Бірақ Яһуда үш мың адамымен Адасаға қонып, сонда дұға етіп: 41 Уа, Жаратқан Ие, Ассириялықтардың патшасы жіберген адамдар Құдайға тіл тигізгенде, сенің періштең шығып, олардың жүз сексен бес мыңын өлтірді. 42 Сен де бүгін біздің алдымызда осы әскерді құрт, сонда қалғандары оның киелі үйіңді қорлағанын білсін және оны зұлымдығына қарай сотта. 43 Осылайша айдың он үшінші күні Адар әскерлері шайқасқа қосылды, бірақ Никанордың әскері мазасызданып, шайқаста алдымен өзі өлтірілді. 44 Никанордың әскері оның өлтірілгенін көргенде, қаруларын тастап, қашып кетті. 45 Содан кейін олар кернейлерімен дабыл қағып, Адасадан Газераға дейін бір күндік жолды қуып жетті. 46 Сонда олар Яһудеяның барлық қалаларынан шығып, оларды жауып тастады. Сөйтіп, олардың артынан қуғандарға кері бұрылып, бәрі семсерден өлді, бірдебіреуі қалмады. 47 Содан кейін олар олжа мен олжаны алып, Никанордың басын және мақтанышпен созған оң қолын шауып, Иерусалимге қарай іліп қойды. 48 Осы себепті халық қатты қуанып, сол күнді үлкен қуанышқа бөледі. 49 Сондай-ақ олар Адар айының он үшінші күні болатын осы күнді жыл сайын атап өтуді бұйырды. 50 Осылайша Яһуда елі біраз уақыт тыныштықта болды. 8-тарау 1 Яһуда римдіктер туралы, олардың күшті және батыл адамдар екенін және олар өздеріне қосылғандардың бәрін сүйіспеншілікпен қабылдап, оларға келгендердің бәрімен достық келісімін жасайтынын естіді; 2 Сондай-ақ олардың асқан ержүрек адамдар болған. Сондай-ақ оған олардың ғалаттықтар арасында жасаған соғыстары мен игілікті істері және оларды қалай жеңіп, алым-салық алғаны туралы айтылды. 3 Олардың Испания елінде не істегені, сол жердегі күміс пен алтын кеніштерін ұтып алғаны; 4 Олар өздерінің саясаты мен шыдамдылығының арқасында олардан өте алыс болса да, барлық жерді жаулап алды; Жердің түпкір-түпкірінен оларға қарсы келген патшалар да оларды мазасыздандырып, қатты күйретіп тастады, сондықтан қалғандары оларға жыл сайын алым төлеп отырды. 5 Сонымен қатар, олардың Філіпті және Цитм патшасы Персейді және оларға қарсы көтеріліп, оларды жеңген басқа адамдармен шайқаста қалай ренжігені туралы:
127
6 Жүз жиырма пілі, салт аттылары, арбалары және өте үлкен әскері бар, оларға қарсы шайқаста келген Азияның ұлы патшасы Антиох оларға қалай ренжіді? 7 Олар оны тірі қалдырып, оған және одан кейінгі патшалар үлкен алым төлеуге, кепілге беруге және келісілген нәрселерді беруге келісімге келді. 8 Үндістанды, Мидияны, Лидияны және ең жақсы елдерді олар одан тартып алып, Еумен патшаға берді. 9 Сондай-ақ гректер келіп, оларды жоюды қалай шешті? 10 Олар мұны біліп, оларға қарсы бір қолбасшыны жіберіп, олармен соғысып, олардың көпшілігін өлтірді, әйелдері мен балаларын тұтқынға алып кетті, оларды тонап, жерлерін иемденіп, күштерін жойды. ұстап алып, осы күнге дейін солардың құлдарына айналдырды. 11 Оған қоса, оларға кез келген уақытта қарсылық көрсетіп келген басқа патшалықтар мен аралдарды қалай қиратып, өз билігіне алғаны айтылды. 12 Бірақ достарымен және оларға арқа сүйеген адамдармен достық қарым-қатынаста болды: олар алыс және жақын патшалықтарды жаулап алды, сондықтан олардың есімін естігендердің бәрі олардан қорықты. 13 Сондай-ақ патшалыққа көмектескісі келгендер патшалық етеді. Кімді қайталағысы келсе, олар ығыстырды: ақырында, олар өте жоғары болды. 14 Осының бәріне қарамастан олардың ешқайсысы тәж киген жоқ немесе сол арқылы үлкейту үшін күлгін киім киген жоқ. 15 Сондай-ақ олар өздеріне сенат үйін жасады. Онда күн сайын үш жүз жиырма адам кеңесте отырып, халықпен үнемі кеңесіп отырды. 16 Сондай-ақ олар жыл сайын өз билігін бүкіл елге билік жүргізетін бір адамға тапсырып тұратынын және бәрі соған мойынсұнатынын және олардың арасында қызғаныш та, еліктеу де болмаған. 17 Осыны ескере отырып, Яһуда Жоханның ұлы Евполемді, Аккостың ұлы мен Елазардың ұлы Ясонды таңдап алып, Римге жіберді. 18 Олардан мойынтұтымды алуды өтінемін. Өйткені олар гректер патшалығының Исраилді құлдықпен басып жатқанын көрді. 19 Олар Римге барды, бұл өте үлкен жол болды да, сенатқа келді. 20 Яһуда Маккабей бауырларымен және яһуди халқымен бірігіп, келісімге келуге және сіздің серіктестеріңіз бен достарыңызға тіркелуіміз үшін бізді сізге жіберді. 21 Бұл римдіктерге ұнады. 22 Сенат татулық пен ынтымақтастығы туралы естелік қалдыру үшін Иерусалимге жіберген хаттың мыс тақтайшаларға қайта жазған көшірмесі мынау: 23 Римдіктерге және яһудилерге теңізде және құрлықта мәңгілік сәттілік! 24 Егер римдіктерге немесе олардың кез келген одақтастарына бірінші кезекте соғыс шықса, 25 Яһуди халқы оларға уақыт өте келе, шын жүректен көмектесетін болады. 26 Олар өздерімен соғысып жатқандарға ешнәрсе бермеуге немесе римдіктерге ұнамды көрінгендей азықтүлікпен, қару-жарақпен, ақшамен немесе кемелермен көмектеспеуі керек. Бірақ олар ештеңе алмай-ақ, келісімдерін сақтайды. 27 Сол сияқты, бірінші кезекте яһуди халқына соғыс басталса, римдіктер белгіленген уақытта оларға шын жүректен көмектесетін болады. 28 Римдіктерге ұнамды болып көрінгендей, оларға қарсы соғысқандарға азық-түлік, қару-жарақ, ақша, кемелер берілмейді. бірақ олар өз келісімдерін алдаусыз сақтайды.
29 Осы баптар бойынша римдіктер яһуди халқымен келісім жасады. 30 Алайда, егер бұдан былай бір тарап немесе екінші тарап кез келген нәрсені қосу немесе азайту үшін кездесуді ойласа, олар мұны өз қалаулары бойынша жасай алады және олар не қосса, не алып тастаса, бәрі бекітіледі. 31 Ал Димитрийдің яһудилерге жасаған зұлымдықтарына қатысты біз оған былай деп жаздык: «Неге сен біздің достарымызға мойынтұғыңды ауырлаттың және яһудилерді одақтастың? 32 Егер олар тағы да саған қарсы шағымданатын болса, біз оларды әділетті етіп, сенімен теңізде де, құрлықта да соғысамыз. 9-ТАРАУ 1 Сонымен қатар, Димитрий Никанор мен оның әскерінің шайқаста өлтірілгенін естігенде, Яһудея жеріне Баххид пен Алькимді екінші рет жіберді және оларм ен бірге әскерінің негізгі күшін де жіберді: 2 Олар Ғалғалаға апаратын жолмен шығып, Арбеладағы Масалоттың алдына шатырларын тігіп, оны жеңіп алған соң, көптеген адамдарды өлтірді. 3 Сондай-ақ жүз елу екінші жылдың бірінші айында олар Иерусалимге қос тігіп: 4 Олар жиырма мың жаяу және екі мың атты әскерімен сол жерден кетіп, Берияға кетті. 5 Яһуда Еласаға шатыр тігіп, онымен бірге үш мың таңдаулы адам бар еді. 6 Өзге әскердің көптігін көргенде, олар қатты қорықты. Сонда көбісі әскерден шығып кетті, олардың саны сегіз жүз адамнан артық емес. 7 Яһуда әскерінің тайып кеткенін және шайқастың күшейіп жатқанын көргенде, оларды жинауға уақыты жоқ болғандықтан, қатты қиналып, қатты қиналады. 8 Соған қарамастан ол қалғандарға: «Орнымыздан тұрып, жауларымызға қарсы аттанайық, мүмкін болса, олармен шайқаса аламыз», — деді. 9 Бірақ олар: «Біз ешқашан қолымыздан келмейді, енді өз жанымызды құтқарып алайық, содан кейін біз бауырларымызбен бірге қайтып, оларға қарсы соғысамыз, өйткені біз азбыз!» — деп, Исаны ренжітті. 10 Сонда Яһуда: — Құдай сақтасын, олардан қашып кетпесін! 11 Бакхид әскері шатырларынан шығып, оларға қарсы тұрды. Олардың салт аттылары екі жасаққа бөлінді, олардың итергіштері мен садақшылары әскердің алдынан өтіп бара жатқан және алдыңғы қатарда жүргендердің бәрі де мықты адамдар еді. 12 Бакхидке келсек, ол оң қанатта болды, сондықтан әскер екі жаққа жақындап, кернейлерін тартты. 13 Яһуданың жақтағылары да кернейлерін тартып, әскерлердің шуынан жер сілкініп, шайқас таңнан кешке дейін жалғасты. 14 Яһуда Баххид пен оның әскерінің оң жағында екенін білгенде, ол өзімен бірге барлық қайсар жігіттерді ертіп алды. 15 Оң қанаттың күшін бұзып, Азот тауына дейін қуды. 16 Бірақ сол қанаттағылар оң қанаттағылардың ыңғайсызданып жатқанын көргенде, Яһуда мен онымен бірге болғандардың соңынан өкшеден ілесті. 17 Сосын қатты шайқас болып, екі жақтан да көп адам қаза тапты. 18 Яһуда да өлтірілді, ал қалғандары қашып кетті. 19 Жонатан мен Шимон ағалары Яһуданы алып, Модиндегі ата-бабаларының қабіріне жерледі.
128
20 Сондай-ақ олар оны жоқтап, бүкіл Исраил оны жоқтап, көп күн жоқтап: 21 Исраилді құтқарған ержүрек қалай өлді! 22 Яһуда мен оның соғыстары, жасаған жақсы істері мен ұлылығы туралы басқа нәрселер жазылмаған, өйткені олар өте көп болды. 23 Яһуда өлгеннен кейін, зұлымдар Исраилдің барлық жерінде бастарын сілтей бастады. 24 Сол күндері де қатты ашаршылық болды, соның салдарынан ел көтеріліс жасап, олармен бірге кетті. 25 Сонда Бакхид зұлымдарды таңдап алып, оларды елге билеуші етті. 26 Олар Яһуданың достарын іздеп, іздеп, оларды Баххидке әкелді. 27 Исраилде олардың арасында пайғамбар болмаған кезден бері мұндай үлкен қасірет болды ма? 28 Сол үшін Яһуданың барлық достары жиналып, Жонатанға былай деді: 29 Сенің ағаң Яһуда өлгендіктен, біздің дұшпандарымызға, Бакхидтерге және өз халқымыздың бізге қарсы шыққан оларға қарсы аттанатын ешкіміміз жоқ. 30 Сондықтан бүгін біз сені оның орнына әмірші әрі қолбасшы етіп таңдадық. 31 Сол кезде Жонатан өз билігін өз қолына алып, ағасы Яһуданың орнына көтерілді. 32 Бірақ Бакхид мұны білгенде, оны өлтірмекші болды 33 Жонатан, оның ағасы Шимон және онымен бірге болғандардың бәрі мұны түсініп, Теко шөліне қашып кетті де, Асфар бассейнінің жағасына шатырларын тікті. 34 Мұны түсінген Бакхид Демалыс күні бүкіл әскерімен Иорданияға жақындады. 35 Жонатан халық қолбасшысы інісі Жонаны достары набаттықтар арбаларын өздерімен бірге қалдыру үшін дұға ету үшін жіберді. 36 Бірақ Ямбридің ұлдары Медабадан шығып, Жоханды және оның бар мүлкін алып, онымен бірге жолға шықты. 37 Осыдан кейін Джонатан мен оның інісі Шимонға: Жамбридің балалары үлкен неке құрып, Қанаханның ұлы әмірлерінің бірінің қызы ретінде Надабатадан қалыңдықты үлкен пойызбен әкеліп жатқаны туралы хабар жетті. 38 Сондықтан олар ағалары Жоханды есіне алып, көтеріліп, таудың астына жасырынып қалды. 39 Олар көздерін көтеріп, қараса, көп дүбір мен үлкен күйме екен. Күйеу жігіт достары мен бауырларымен қарсы алуға барабан, музыка аспаптары және көптеген қару-жарақпен шықты. 40 Сонда Жонатан мен онымен бірге болғандар буксирленген жерінен оларға қарсы көтеріліп, оларды қырып тастады, өйткені олардың көпшілігі өлді, ал қалғандары тауға қашып кетті. олардың олжалары. 41 Осылайша үйлену тойы қайғыға, ал олардың әуендерінің шуы жоқтауларға айналды. 42 Олар бауырларының қанын толық қайтарып алған соң, Иордан өзенінің батпағына қарай бет алды. 43 Мұны естіген Бакхид Демалыс күні үлкен күшпен Иордан жағалауына келді. 44 Сонда Жонатан өз серіктеріне былай деді: «Қазір барып, өміріміз үшін шайқасайық, өйткені ол бұрынғыдай бүгін бізге көмектеспейді. 45 Міне, шайқас алдымызда да, артымызда да, Иордан суы да, мына жақта да, сол жақта да, батпақтар да, ағаштар да, бізге бұрылатын жер де жоқ. 46 Сондықтан енді жауларыңның қолынан құтылуларың үшін көкке жалбарыныңдар.
47 Осылай олар шайқасқа қосылды, ал Жонатан Бакхидті өлтіру үшін қолын созды, бірақ ол одан қайтты. 48 Содан Жонатан мен онымен бірге болғандар Иорданға секірді де, арғы жағаға жүзіп кетті, бірақ екіншісі Иордан арқылы оларға өтпеді. 49 Сол күні Бакхидтің жағында мыңға жуық адам өлтірілді. 50 Содан кейін Бакхид Иерусалимге оралып, Яһудеядағы күшті қалаларды жөндеді. Ол Иерихондағы бекіністерді, Эммаусты, Бет-Хоронды, Бетелді, Тамнатаны, Фаратонды және Тафонды биік қабырғалармен, қақпалармен және торлармен бекітті. 51 Исраилге зұлымдық жасауы үшін, ол олардың ішіне күзетшілер тобын қойды. 52 Ол Бетсура қаласын, Газера мен мұнараны бекініспен бекітіп, оларға күш салып, азық-түлікпен қамтамасыз етті. 53 Сонымен қатар, ол елдегі басшылардың ұлдарын тұтқынға алып, оларды ұстау үшін Иерусалимдегі мұнараға қойды. 54 Сондай-ақ, жүз елу үшінші жылы, екінші айда, Альким киелі орынның ішкі ауласының қабырғасын бұзуды бұйырды. ол пайғамбарлардың істерін де жойды 55 Ол құлай бастағанда, сол кезде де Альким дертке шалдыққан және оның істері кедергі болатын, өйткені оның аузы жабылып, сал ауруына шалдыққан еді, сондықтан ол енді ештеңе сөйлей алмады және оған бұйрық бере алмады. оның үйі. 56 Сол кезде Альким қатты азаппен өлді. 57 Бакхид Алькимнің өлгенін көріп, патшаға қайтып оралды. Содан кейін Яһудея елі екі жыл тыныштықта болды. 58 Сонда барлық құдайсыз адамдар кеңес өткізіп: «Міне, Жонатан мен оның серіктері жайбарақат және бейқам өмір сүріп жатыр. 59 Олар барып, онымен кеңесті. 60 Сосын ол шығарып жіберді де, үлкен әскермен келді де, Яһудеядағы өзінің жақтастарына Жонатан мен онымен бірге болғандарды ұстап алу туралы құпия хаттар жіберді, бірақ олар мүмкін болмады, өйткені олардың кеңесі өздеріне белгілі болды. 61 Сондықтан олар бұзақылық жасаған елдің ер адамдарынан елуге жуық адамды алып, өлтірді. 62 Сосын Жонатан, Шимон және онымен бірге болғандар оларды шөл даладағы Бетбасиге апарып, оның шіріген жерлерін жөндеп, нығайтты. 63 Мұны білген Бакхид бүкіл әскерін жинап, Яһудеядағыларға хабар жіберді. 64 Сосын барып, Бетбасиді қоршауға алды. Олар оған қарсы ұзақ уақыт күресіп, соғыс қозғалтқыштарын жасады. 65 Бірақ Жонатан ағасы Шимонды қалада қалдырып, елге кетіп қалды да, біраз адаммен кетті. 66 Ол Одонаркес пен оның бауырлары мен Фасирон ұрпақтарын шатырларында өлтірді. 67 Ол оларды ұрып-соғып, әскерімен келген кезде, Шимон мен оның ротасы қаладан шығып, соғыс машиналарын өртеп жіберді. 68 Олар ренжіген Бакхидпен соғысты, олар оны қатты қинады, өйткені оның кеңесі мен ауыртпалығы бекер болды. 69 Сондықтан ол елге келуге кеңес берген зұлым адамдарға қатты ашуланды, өйткені ол олардың көпшілігін өлтіріп, өз еліне қайтуды көздеді. 70 Жонатан мұны білген соң, оған елшілерін жіберіп, ақыры онымен бітімгершілікке қол жеткізіп, оларды тұтқындарды босатуы керек еді.
129
71 Ол мұны қабылдап, оның талаптарын орындады және өмір бойы оған ешқашан жамандық жасамаймын деп ант етті. 72 Сондықтан ол Яһудея жерінен бұрын алып кеткен тұтқындарды өзіне қайтарып алған соң, қайтып оралып, өз еліне кетті, енді олардың шекараларына да келмеді. 73 Осылайша Исраилден семсер тоқтады, бірақ Жонатан Махмада тұрып, халықты билей бастады. Ол Исраилдің құдайсыз адамдарды жойды. 10-ТАРАУ 1 Жүз алпысыншы жылы Антиохтың ұлы Ескендір, фамилиясы Эпифан, барып, Птолемейді алды, өйткені халық оны сол жерде патшалық құрған кезде қабылдады. 2 Димитрий патша мұны естігенде, өте көп әскер жинап, оған қарсы соғысуға аттанды. 3 Сонымен қатар, Димитрий Жонатанға сүйіспеншілікті білдіретін хаттар жіберіп, оны ұлықтады. 4 Өйткені ол: «Ол бізге қарсы Ескендірмен қосылмас бұрын, алдымен онымен татуласып алайық. 5 Әйтпесе, ол біздің өзіне, бауырлары мен халқына жасаған зұлымдықтарымызды еске алады. 6 Сондықтан ол оған шайқаста көмектесу үшін әскер жинап, қару-жарақпен қамтамасыз ету құқығын берді. 7 Бұдан кейін Жонатан Иерусалимге келіп, бүкіл халық пен мұнарада тұрғандарға хаттарды оқыды: 8 Олар патшаның оған әскер жинауға билік бергенін естігенде қатты қорықты. 9 Мұнарадағылар кепілге алынғандарды Жонатанға, ал ол оларды ата-анасына тапсырды. 10 Осылай болған соң, Жонатан Иерусалимге орналасып, қаланы салып, жөндеуге кірісті. 11 Ол жұмысшыларға қабырғаларды, Сион тауы мен айналасын бекініс үшін төртбұрышты тастар салуды бұйырды. және олар солай істеді. 12 Сонда Бакхид тұрғызған бекіністердегі бөтен адамдар қашып кетті. 13 Осылайша әркім өз орнын тастап, өз еліне кетті. 14 Таурат заңы мен өсиеттерді тастап кеткендердің кейбірі Бетсурада ғана тұрды, өйткені бұл олардың пана болған жері еді. 15 Ескендір патша Димитрийдің Жонатанға қандай уәде бергенін естігенде: оған өзінің және оның бауырларының жасаған шайқастары мен игі істері және олардың басынан өткерген азаптары туралы айтылды. 16 Ол: «Осындай басқа адамды табамыз ба? енді біз оны дос әрі одақтас етеміз. 17 Ол осы сөздерге сәйкес хат жазып, оған жіберді: 18 Ескендір патша ағасы Жонатанға сәлем жолдады: 19 Біз сенің ұлы күш иесі екеніңді естідік және бізбен дос болу үшін кездестік. 20 Сондықтан бүгін біз сені өз халқыңның бас діни қызметкер і етіп, патшаның досы деп атауға тағайындадық. (Ол оған күлгін көйлек пен алтын тәж жіберді:) және сізден бізге қатысуды және бізбен достық қарым қатынасты сақтауды талап етіңіз. 21 Осылайша, жүз алпысінші жылдың жетінші айында киелі шатырлар мерекесінде Жонатан киелі киімін киіп, әскер жинап, көп қару-жарақпен қамтамасыз етті. 22 Мұны естігенде, Димитрий қатты өкініп: 23 Біз не істедік, Ескендір бізге өзін нығайту үшін яһудилермен достық орнатуға кедергі жасады? 24 Мен де оларға жігерлендіретін сөздер жазып, оларға құрмет пен сыйлар беремін деп уәде беремін, сонда олар маған көмектесе алады.
130
25 Ол оларға былай деп хабар жіберді: Димитрий патша яһуди халқына сәлем жолдады: 26 Дұшпандарымызбен қосылмай, бізбен келісімдерімізді сақтап, достығымызды жалғастыра берсеңіздер де, біз мұны естіп, қуандық. 27 Сондықтан енді бізге адал болып қала беріңдер, сонда біз үшін істеп жатқан істерің үшін сендерге өте жақсы сый береміз. 28 Сондай-ақ сендерге көптеген иммунитеттер беріп, сыйлар береді. 29 Ал енді мен сендерді азат етемін және сен үшін барлық яһудилерді алым-салықтан, тұзды әдет-ғұрыптан және тәж алымынан босатамын. 30 Ағаштардың үштен бір бөлігін немесе тұқымын және жемісінің жартысын алу маған тиесілі нәрсені бүгіннен бастап босатамын, сонда олар Яһудея жерінен де тартып алынбайды. Самария мен Ғалилея елінен қосылатын үш үкімет осы күннен бастап мәңгілікке жалғасады. 31 Иерусалим де киелі әрі азат болсын, оның шекаралары ондық пен алым-салықпен бірге болсын. 32 Ал Иерусалимдегі мұнараға келетін болсақ, мен оған билік етіп, бас діни қызметкерге беремін, сонда ол оны күзетуді қалаған адамдарды оған орналастырсын. 33 Сондай-ақ Яһудея жерінен тұтқынға алынған яһудилердің әрқайсысын өз патшалығымның кез келген жеріне еркіндікпен босатып бердім және барлық офицерлерімнің алым-салықтарын тіпті малдарынан да қайтаруын қалаймын. 34 Сонымен қатар, мен барлық мерекелер, демалыс күндері, жаңа айлар, салтанатты күндер, мейрамға дейінгі үш күн және мерекеден кейінгі үш күн менің патшалығымдағы барлық яһудилер үшін иммунитет пен еркіндік болғанын қалаймын. 35 Сондай-ақ ешкімнің де олардың ешқайсысына араласуға немесе олардың ешқайсысына қандай да бір мәселеде қорлауға құқы жоқ. 36 Одан әрі патша әскерлерінің арасында отыз мыңға жуық яһуди адамы тіркеліп, патшаның барлық әскерлеріне тиесілі ақы төленетінін айтқым келеді. 37 Олардың кейбіреулері патшаның бекіністеріне орналастырылады, олардың кейбіреулері патшалық істерін басқарады, олар сенімге ие болады. Мен олардың бақылаушылары мен әміршілерінің өздерінен болғанын және олардан кейін өмір сүргенін қалаймын. Яһудея жерінде патша бұйырғандай, олардың өз заңдары. 38 Самария елінен Яһудеяға қосылған үш үкіметке келсек, олар бір құзырлы болып есептеліп, бас діни қызметкердің билігінен басқа билікке бағынбау үшін Яһудеямен қосылсын. 39 Птолемей мен оған тиесілі жерді киелі орынның қажетті шығындары үшін Иерусалимдегі киелі орынға тегін сыйға беремін. 40 Сондай-ақ мен жыл сайын патшаның есеп-қисаптары бойынша тиісті жерлерден он бес мың шекел күміс беремін. 41 Ал бұрынғы кездегідей емес, бұрынғыдай емес, артық ақшаның бәрі бұдан былай ғибадатхананың жұмысына беріледі. 42 Бұған қоса, олардың жыл сайын ғибадатхананы пайдаланудан алған бес мың шекел күмісі де сол заттардан босатылады, өйткені олар қызмет ететін діни қызметкерлерге тиесілі. 43 Иерусалимдегі ғибадатханаға қашып баратын немесе патшаның алдында немесе басқа да істері үшін бостандыққа ие болғандар кім болса да, олар менің патшалығымдағы барлық нәрселерімен еркін болсын.
44 Сондай-ақ киелі орынның құрылысы мен жөндеу жұмыстарына кететін шығындар патшаның есебіне алынсын. 45 Иә, Иерусалимнің қабырғаларын тұрғызуға және оның айналасын нығайтуға, Яһудеядағы қабырғаларды тұрғызуға да патшаның есебінен төленеді. 46 Жонатан мен халық бұл сөздерді естігенде, оның Исраилге жасаған зор зұлымдығын есіне түсіргендіктен, оларды мақтамады, қабылдамады. Өйткені ол оларды қатты азаптады. 47 Бірақ олар Ескендірге риза болды, өйткені ол бірінші болып олармен шынайы татулыққа шақырды және олар онымен үнемі дос болды. 48 Содан кейін Ұлы Александр патша әскерін жинап, Деметрийге қарсы қосын тігеді. 49 Екі патша соғысқаннан кейін, Деметрийдің әскері қашып кетті, бірақ Ескендір оның соңынан еріп, оларға қарсы жеңіске жетті. 50 Ол күн батқанша қатты ауыр шайқасты жалғастырды. Сол күні Димитрий өлтірілді. 51 Бұдан кейін Ескендір Мысыр патшасы Птолемейге елшілерін жіберіп, мынаны айтты: 52 Өйткені мен өз патшалығыма қайта келіп, өз атабабаларымның тағына отырдым және билікке ие болып, Деметрийді құлаттым және елімізді қалпына келтірдім; 53 Мен онымен шайқасқа шыққаннан кейін, ол да, оның әскері де біз үшін ренжіді, сондықтан біз оның патшалығының тағына отырдық. 54 Ендеше, енді достық келісімін жасап, қызыңды маған әйелдікке берейік. Мен сенің күйеуің боламын және сенің қадіріңе қарай сені де, оны да беремін. 55 Сонда Птолемей патша былай деп жауап берді: — Атабабаларыңның еліне оралып, олардың патшалығының тағына отырған күнің құтты болсын! 56 Енді мен саған сен жазғандай істеймін: бір-бірімізді көретіндей Птолемейде мені қарсы ал. Себебі мен қызымды саған қалауың бойынша үйлендіремін. 57 Осылайша Птолемей қызы Клеопатрамен бірге Мысырдан шығып, жүз алпыс екінші жылы Птолемейге келді. 58 Ескендір патша оны қарсы алған жерде, оған қызы Клеопатра берді және оның үйлену тойын Птолемейде патшалар әдеті бойынша үлкен даңқпен атап өтті. 59 Ескендір патша Жонатанға хат жазып, оны қарсы алуды тапсырды. 60 Содан кейін ол Птолемейге құрметпен барып, екі патшаны кездестіріп, оларға және олардың достарына күміс пен алтын және көптеген сыйлықтар берді және олардың көз алдында риза болды. 61 Сол кезде Исраилдің кейбір індетке шалдыққан адамдары, зұлым өмір сүрген адамдар, оны айыптау үшін оған қарсы жиналды, бірақ патша оларды тыңдамады. 62 Сонымен қатар, патша оның киімін шешіп, оған күлгін түсті киім кигізуді бұйырды, олар солай етті. 63 Ол оны жалғыз отырғызып, әміршілеріне былай деді: «Онымен бірге қаланың ортасына барыңдар да, ешкім оған ешбір мәселе бойынша шағымданбасын және ешкім оны қандай да бір себеппен мазаламасын деп жариялаңдар. . 64 Айыптаушылар оның жария етілгендей құрметке ие болғанын және күлгін киім кигенін көргенде, бәрі қашып кетті. 65 Сондықтан патша оны құрметтеп, оны өзінің басты достарының қатарына жазды және оны герцог етіп, оның билігіне үлес қосты.
66 Сосын Жонатан Иерусалимге тыныштық пен қуанышпен оралды. 67 Бұдан басқа; жүз алпыс бесінші жылы Деметрий ұлы Деметрий Криттен ата-бабаларының еліне келді. 68 Ескендір патша мұны естігенде, өкініп, Антиохияға оралды. 69 Сосын Димитрий Аполлонийді өзінің қолбасшысы етіп Целосирияға әмірші етіп тағайындады, ол үлкен әскер жинап, Ямнияға қос тігіп, бас діни қызметкер Жонатанға мынаны айтты: 70 Бізге қарсы жалғыз өзің көтерілдің, ал мен сен үшін күліп, мазақ етемін, ал сен неге тауда бізге қарсы күшіңді мақтайсың? 71 Енді өз күшіңізге сенсеңіз, бізге жазық далаға түсіңіз, сонда істі бірге сынап көрейік, өйткені қалалардың билігі менде. 72 Менің кім екенімді сұрап, біліп ал, ал қалғандары бізге қатысады, сонда олар сенің аяғыңның өз жерінде ұша алмайтынын айтады. 73 Сондықтан енді тас та, шақпақ та та, қашатын жер де жоқ жазықта атты әскерге және соншалықты ұлы күшке төтеп бере алмайсың. 74 Жонатан Аполлонийдің бұл сөздерін естігенде, оның ойы елжіреп, он мың адамды таңдап алып, Иерусалимнен шығып кетті. Сол жерде ағасы Шимон оған көмектесу үшін алдынан шықты. 75 Ол Иоппаға қарсы шатырларын тікті. Иоппалықтар оны қаладан жауып тастады, өйткені онда Аполлонийдің гарнизоны болды. 76 Содан Жонатан оны қоршауға алды, сондықтан қала тұрғындары қорқып, оны ішке кіргізді, осылайша Жонатан Иоппаны жеңді. 77 Мұны естігенде, Аполлоний көп жаяу әскері бар үш мың атты әскерін алып, жолаушы ретінде Азотқа барды да, оны жазық далаға алып шықты. Өйткені оның сенім артқан салт аттылары көп еді. 78 Жонатан оның соңынан Азотқа дейін барды. Сол жерде әскерлер соғысты. 79 Аполлоний мың атты әскерін буксирде қалдырды. 80 Жонатан оның артында тұтқын тұрғанын білді. Өйткені олар оның әскерін аралап, таңнан кешке дейін халыққа оқ жаудырды. 81 Бірақ Жонатан бұйырғандай, халық тоқтап қалды, сондықтан жаулардың аттары шаршады. 82 Сосын Шимон әскерін алып шықты да, жаяу әскерлерге қарсы қойды, өйткені олар оған ренжіп, қашып кетті. 83 Аттылар да далаға бытырап, Азотқа қашып кетті. 84 Бірақ Жонатан Азотты және оның айналасындағы қалаларды өртеп, олжаларын алды. Дагон ғибадатханасын және оған қашқандармен бірге ол отқа оранды. 85 Осылайша сегіз мыңға жуық адам өртеніп, семсерден өлді. 86 Сол жерден Жонатан әскерін шығарып, Аскалонға қарсы қосын тігіп, сол жерден қаланың адамдары шығып, оны салтанатты түрде қарсы алды. 87 Осыдан кейін Жонатан мен оның әскері бар олжаларын алып, Иерусалимге оралды. 88 Ескендір патша мұны естігенде, Жонатанға тағы да құрмет көрсетті. 89 Патшаның қанынан шыққандарға пайдалану үшін оған бір тоға алтын жіберді. Ол оған шекараларымен бірге Аккаронды да иелік етті.
131
11-тарау 1 Мысыр патшасы теңіз жағасындағы құм сияқты үлкен әскерді және көптеген кемелерді жинап, Ескендір патшалығын иемденіп, оны өз патшалығына қосу үшін қулықпен жүрді. 2 Содан кейін ол Испанияға бейбіт жолмен сапарға шықты, сондықтан қалалар о ған ашылып, оны қарсы алды, өйткені Ескендір патша оларға бұйырған еді, өйткені ол қайын ағасы еді. 3 Птолемей қалаларға кіре бергенде, қалаларды күзетіп тұру үшін олардың әрқайсысына бір сарбаздар қойды. 4 Ол Азотқа жақындағанда, олар оған өртеніп кеткен Дагон ғибадатханасын, Азот пен оның маңайындағы қираған жерлерді, тастап кеткен мәйіттерді және оның шайқаста өртеп жібергендерін көрсетті. Өйткені олар Иса өтетін жолдың бойына үйіп тастаған болатын. 5 Сондай-ақ олар Жонатанның өзін кінәлау үшін не істегенін патшаға айтты, бірақ патша үндемеді. 6 Сонда Жонатан Иоппада патшаны салтанатты түрде қарсы алды да, олар бір-бірімен сәлемдесіп, қонақта болды. 7 Сосын Жонатан патшамен бірге Елевтер өзенінің жағасына барған соң, қайтадан Иерусалимге оралды. 8 Сондықтан Птолемей патша теңіз жағасындағы Селевкияға дейін теңіз жағасындағы қалаларға билік етіп, Ескендірге қарсы зұлым кеңестер ойлап тапты. 9 Сосын ол Димитрий патшаға елшілерін жіберіп: «Келіңдер, арамызда келісім жасайық, мен саған Ескендірдің қолында болған қызымды беремін, сонда сен әкеңнің патшалығында патша боласың. 10 Мен қызымды оған бергеніме өкінемін, өйткені ол мені өлтірмек болды. 11 Осылай ол оған жала жапты, өйткені ол өз патшалығын қалаған. 12 Сондықтан ол қызын өзінен алып, Димитрийге берді де, Ескендірді тастап кетті, осылайша олардың өшпенділігі белгілі болды. 13 Птолемей Антиохияға кіріп, басына екі тәж кигізді: Азия мен Мысыр тәжі. 14 Осы уақытта Киликияда Ескендір патша болды, өйткені сол аймақтарда тұратындар оған қарсы шықты. 15 Бірақ Ескендір мұны естігенде, оған қарсы соғысуға келді. Содан Птолемей патша әскерін шығарып, оны күшті күшпен қарсы алып, қашып жіберді. 16 Сондықтан Ескендір қорғану үшін Арабияға қашып кетті. бірақ патша Птолемей көтерілді: 17 Арабиялық Забдиел Ескендірдің басын шешіп, Птолемейге жіберді. 18 Үшінші күннен кейін Птолемей патша да қайтыс болды, бекіністердегілер бір-бірін өлтірді. 19 Осылайша Димитрий жүз алпыс жетінші жылы патша болды. 20 Сол кезде Жонатан Иерусалимдегі мұнараны алу үшін Яһудеядағыларды жинап, оған қарсы көптеген соғыс машиналарын жасады. 21 Сонда өз халқын жек көретін құдайсыз адамдар патшаға барып, Жонатанның мұнараны қоршап алғанын айтты. 22 Мұны естігенде, ол ашуланып, бірден кетіп қалды да, Птолемейге келіп, Жонатанға хат жазды: мұнараны қоршауға болмайды, онымен Птолемейге асығыс келіп, сөйлесу керек. 23 Алайда Жонатан мұны естіп, оны әлі де қоршауды бұйырды. Ол Исраил ақсақалдары мен діни
132
қызметкерлердің кейбірін таңдап алып, өзін қауіп-қатерге душар етті. 24 Олар алтын мен күмісті, киім-кешек пен түрлі сыйлықтарды алып, Птолемейге патшаға барды, сонда ол оның ризашылығына ие болды. 25 Халықтың кейбір құдайсыз адамдары оның үстінен шағым түсірсе де, 26 Бірақ патша оған да өзінен бұрынғы адамдары сияқты өтініп, оны барлық достарының көзінше жоғарылатты. 27 Ол оны бас діни қызметкер ретінде және бұрын ие болған барлық атақ-даңқтарымен бекітті және оны басты достарының арасында артықшылыққа ие етті. 28 Сонда Жонатан патшадан Яһудеяны және Самария елімен бірге үш үкіметті салықтан босатуын өтінді. Ол оған үш жүз талантты уәде етті. 29 Патша келісті де, Жонатанға осының барлығы туралы былайша хат жазды: 30 Димитрий патша ағасы Жонатанға және яһуди халқына сәлем жолдап: 31 Көріп қалуларыңыз үшін немере ағамыз Ластенеске сіз туралы жазған хаттың көшірмесін осында жібердік. 32 Димитрий патша әкесі Ластанға сәлем жолдады: 33 Біз досымыз болған яһуди халқына жақсылық істеуге және олардың бізге деген ізгі ниеті үшін бізбен келісімдерін сақтауға бел будық. 34 Сондықтан Иерусалимде құрбандық шалатындар үшін Яһудеяға Самария елінен қосылған Аферема, Лидда және Раматемнің үш үкіметімен бірге Яһудеяның шекараларын және оларға тиесілі барлық нәрселерді оларға бекіттік. Патша олардан жер мен ағаштардың жемістерінен бұрын жыл сайын алатын төлемдердің орнына. 35 Өзімізге тиесілі басқа нәрселерге, яғни бізге тиесілі ондық пен әдет-ғұрыптарға, сондай-ақ тұз шұңқырлары мен тәж алымдарына келетін болсақ, біз олардың барлығын жеңілдету үшін босатып береміз. 36 Осы уақыттан бастап ешнәрсе де мәңгілікке жойылмайды. 37 Енді осының көшірмесін жасап, оны Жонатанға жеткізіп, киелі таудың көрнекті жерге орнат. 38 Осыдан кейін Димитрий патша елде тыныштық орнағанын және оған қарсы ешбір қарсылық болмағанын көргенде, өзі жинаған бейтаныс топтарды қоспағанда, барлық әскерін, әрқайсысын өз жерлеріне жіберді. халықтардың аралдары, сондықтан ата-бабаларының барлық әскерлері оны жек көрді. 39 Бұған қоса, бұрын Ескендірдің құрамында болған бір Трифон да бар еді, ол бүкіл әскердің Деметриге қарсы наразылығын көріп, Ескендірдің кіші ұлы Антиохты тәрбиелеген арабиялық Сималкуге барды. 40 Әкесінің орнына патшалық ету үшін осы жас Антиохты құтқару үшін оны қатты ауыртты: ол оған Деметрийдің не істегенін және оның жауынгерлерінің онымен қалай дұшпандық танытқанын айтып берді. маусым. 41 Осы уақытта Жонатан Димитрий патшаға мұнарадағыларды және бекіністердегілерді Иерусалимнен қуып шығуды тапсырды, өйткені олар Исраилге қарсы соғысты. 42 Сонда Димитрий Жонатанға кісі жіберіп: «Мен мұны саған және сенің халқың үшін істеп қана қоймаймын, егер мүмкіндік болса, сені және сенің халқыңды қатты құрметтеймін. 43 Енді маған көмектесу үшін адамдар жіберсең, жақсылық жасайсың. Өйткені менің барлық күш-жігерім меннен кетті.
44 Осыдан кейін Жонатан Антиохияға үш мың мықты жігітін жіберді. Олар патшаға келгенде, патша олардың келгеніне қатты қуанды. 45 Алайда қала тұрғындары қаланың ортасына жиналып, жүз жиырма мың адам патшаны өлтірмек болды. 46 Сондықтан патша аулаға қашып кетті, бірақ қала тұрғындары қаланың өткелдерін ұстап тұрып, шайқаса бастады. 47 Сонда патша яһудилерді көмекке шақырды, олар бірден өзіне келіп, қалаға тарап кетті, сол күні қалада жүз мың адам қырылды. 48 Сондай-ақ олар қаланы өртеп, сол күні көп о лжа жинап, патшаны аман алып қалды. 49 Қала тұрғындары яһудилердің қаланы өздері қалағандай басып алғанын көргенде, олардың батылдықтары бәсеңсіп қалды, сондықтан олар патшаға жалбарынып, айқайлап: 50 Бізге тыныштық бер, яһудилер бізге де, қалаға да шабуыл жасауын доғарсын. 51 Осылай олар қаруларын тастап, бітімге келді. Яһудилер патшаның және оның патшалығындағы барлық адамдардың алдында құрметке ие болды. Олар көп олжаға ие болып, Иерусалимге оралды. 52 Осылайша Димитрий патша өз патшалығының тағына отырды, ал оның алдында ел тыныш болды. 53 Соған қарамастан ол өзінің айтқанының бәріне немқұрайлы қарап, Жонатаннан алшақтап, одан алған игіліктеріне сай сый-сияпат бермей, оны қатты мазалады. 54 Осыдан кейін Трифон және онымен бірге патшалық құрып, тәж киген кішкентай Антиох қайтып келді. 55 Сосын оған Димитрий қуып жіберген барлық жауынгерлерді жинап алып, Димитрийге қарсы соғысты, ол артына бұрылып қашып кетті. 56 Сонымен қатар, Трифон пілдерді алып, Антиохияны жеңіп алды. 57 Сол кезде жас Антиох Жонатанға былай деп жазды: «Мен сені бас діни қызметкер етіп бекітемін және сені төрт үкіметке билеуші етіп тағайындаймын және патшаның достарының бірі боламын. 58 Содан кейін ол оған қызмет ету үшін алтын ыдыстарды жіберіп, оған алтын ішуге, күлгін киім киюге және алтын тоға киюге рұқсат берді. 59 Оның ағасы Шимонды да Тир баспалдақтары деп аталатын жерден Мысыр шекарасына дейін қолбасшы етіп тағайындады. 60 Содан Жонатан шығып, судың арғы жағындағы қалаларды аралап өтті. Сирияның барлық әскері оған көмектесу үшін оған жиналды. Ол Аскалонға келгенде, қала тұрғындары оны құрметпен қарсы алды. 61 Ол Газаға қай жерден барды, бірақ Газа тұрғындары оны жауып тастады. Сондықтан ол оны қоршауға алып, оның маңындағы елді мекендерді өртеп жіберіп, тонап кетті. 62 Содан кейін Газа тұрғындары Жонатанға жалбарынған кезде, ол олармен бітімге келіп, олардың басшыларының ұлдарын тұтқынға алып, Иерусалимге жіберіп, ел арқылы Дамаскіге өтті. 63 Жонатан Димитрийдің әміршілерінің оны елден қуып шығу үшін Ғалилеядағы Кадеске үлкен күшпен келгенін естігенде, 64 Ол олардың алдынан шығып, ағасы Шимонды елде қалдырды. 65 Шимон Бетсураға қос тігіп, онымен ұзақ уақыт соғысып, жауып тастады.
133
66 Бірақ олар онымен татуласқысы келді, ол рұқсат берді, содан кейін оларды сол жерден қуып шықты да, қаланы басып алып, оған гарнизон орнатты. 67 Жонатан мен оның әскерлері Генесар суының жанына қонып, таңертеңнен бастап Насор жазығына апарды. 68 Міне, бөтен адамдар оларды жазықта кездестірді, олар оны тауда тұтқындап, оған қарсы шықты. 69 Осылайша буксирленгендер орындарынан тұрып, шайқасқа қосылғанда, Жонатанның жағындағылардың бәрі қашып кетті. 70 Өйткені әскербасылары Абессалом ұлы Маттатия мен Калфи ұлы Яһудадан басқа ешкім де қалмады. 71 Жонатан киімін жыртып, басына топырақ құйып, дұға етті. 72 Сосын қайтадан шайқасқа бұрылып, оларды қашуға жіберді, сондықтан олар қашып кетті. 73 Қашып кеткен оның адамдары мұны көргенде, оған қайта бұрылды да, онымен бірге Кадеске дейін, тіпті өз шатырларына дейін қуып жетіп, сонда қос тігеді. 74 Сол күні халықтар үш мыңдай адам өлтірілді, бірақ Жонатан Иерусалимге оралды. 12-тарау 1 Жонатан өзіне уақыт өткенін көргенде, кейбір адамдарды таңдап алып, олармен достық қарымқатынасын нығайту және нығайту үшін Римге жіберді. 2 Ол сол мақсатпен Лакедемондықтарға және басқа жерлерге де хаттар жіберді. 3 Олар Римге барып, сенатқа кіріп: «Бас діни қызметкер Жонатан мен яһуди халқы, бізді сендерге жіберді. , бұрынғы кездегідей. 4 Осыдан кейін римдіктер оларды Яһудея жеріне бейбіт жолмен әкелу үшін барлық жердің әміршілеріне хаттар берді. 5 Жонатанның Лакедемондықтарға жазған хаттарының көшірмесі мынау: 6 Бас діни қызметкер Жонатан, ел ақсақалдары, діни қызметкерлер және яһудилердің басқа да бауырлары Лакедемондықтарға сәлем жолдап жатыр: 7 Ертеде сол кезде араларыңда билік құрған Дарийдің бас діни қызметкері Онияға хаттар жіберіліп, осында жазылған көшірмеде көрсетілгендей, біздің бауырларымыз екеніңді білдіретін. 8 Сол кезде Ониас құрметпен жіберілген елшіге жалбарынып, достық пен достық туралы мәлімдеме жасалған хаттарды қабылдады. 9 Сондықтан б ізге бұлардың ешқайсысы қажет бо лмаса да, бізді жұбататын қасиетті Жазба кітаптары қолымызда. 10 Сонда да сендерге бөтен болып қалмас үшін бауырластық пен достық қарым-қатынасты жаңарту үшін сендерге хабар жіберуге тырыстық. 11 Сондықтан біз өзіміздің мерекелерімізде де, басқа да қолайлы күндерде де, өзіміз ұсынатын құрбандықтарда және дұғаларымызда, ақыл-ойымызбен және бауырларымыз туралы ойлауымыз керек болғандықтан, сізді үнемі есте сақтаймыз. 12 Біз сенің құрметіңе қуаныштымыз. 13 Айналамыздағы патшалар бізге қарсы соғысқандықтан, біз жан-жақтан үлкен қиындықтар мен соғыстарға тап болдық. 14 Алайда бұл соғыстарда біз сендерге де, басқа одақтастарымыз бен достарымызға да қиындық тудырмас едік. 15 Өйткені жауларымыздан азат етіліп, жауларымыз табан астында қалып жатқандай, бізге көктен көмек бар.
16 Осы себепті біз Антиох ұлы Нуменийді және Ясон ұлы Антипатрды таңдап алып, оларды римдіктерге жібердік. 17 Біз оларға да сендерге барып, амандасып, бауырластығымыздың жаңаруы туралы хаттарымызды жеткізуді бұйырдық. 18 Сондықтан енді бізге жауап бергендерің дұрыс. 19 Бұл Ониарес жіберген хаттардың көшірмесі. 20 Лакедемондықтардың патшасы Ареус бас діни қызметкер Онияға сәлем жолдады: 21 Лакедемондықтар мен яһудилердің бауырлас екені және олардың Ыбырайымның тұқымынан екені жазбада жазылған. 22 Ендеше, бұл бізге белгілі болғандықтан, бізге өз өркендеулерің туралы жазғандарың дұрыс. 23 Малыңыз бен дүние-мүлкіңіз біздікі, ал біздікі сіздікі деп тағы да жазамыз, сондықтан да елшілерімізге бұл туралы сізге есеп беруді бұйырамыз. 24 Жонатан Демебийдің әміршілері оған қарсы бұрынғыдан да көп әскермен соғысуға келгенін естігенде, 25 Ол Иерусалимнен кетіп, оларды Амати жерінде кездестірді, өйткені ол оларға өз еліне кіруге уақыт бермеді. 26 Ол олардың шатырларына тыңшыларды да жіберді, олар қайтадан келіп, оларға түнде келуге тағайындалғандарын айтты. 27 Сондықтан күн батқанда, Жонатан адамдарына түні бойы шайқасқа дайын болу үшін сергек болуды және қару-жарақ ұстауды бұйырды. 28 Бірақ қарсыластар Жонатан мен оның адамдарының шайқасқа дайын екенін естігенде, қорқып, жүректері дірілдеп, қосында от жағып кетті. 29 Алайда Жонатан мен оның серіктері мұны таңға дейін білген жоқ, өйткені олар шамдардың жанып тұрғанын көрді. 30 Жонатан олардың соңынан қуды, бірақ жете алмады, өйткені олар Елеутер өзенінен өтіп кетті. 31 Сол себепті Жонатан арабиялықтарға бұрылып, забадейлер деп аталды. 32 Сол жерден кетіп, Дамаскіге келді де, бүкіл елді аралап өтті. 33 Шимон да шығып, елден Аскалонға және оған іргелес жатқан бекіністерге өтіп, одан Иоппаға бұрылып, оны жеңіп алды. 34 Өйткені ол олардың бекіністерді Димитрийдің бөлігін алғандарға беретінін естіген еді. Сондықтан ол оны ұстау үшін сол жерге гарнизон орнатты. 35 Осыдан кейін Жонатан үйіне қайтып келді де, халық ақсақалдарын шақырып алып, Яһудеяда бекініс салу туралы олармен кеңесті. 36 Иерусалимнің қабырғаларын биіктетіп, мұнара мен қаланың арасына үлкен тау тұрғызып, оны қаладан бөліп тастады. 37 Осыған байланысты олар қаланы тұрғызу үшін жиналды, өйткені шығыс жағындағы өзенге қарайтын қабырғаның бір бөлігі құлап, Кафената деп аталатын жерді жөндеді. 38 Шимон да Сефелада Адиданы орнатып, оны қақпалар мен торлармен бекітті. 39 Трифон Азия патшалығын жаулап алып, Антиох патшаны өлтірмекші болды, ол өз басына тәж кигізбек болды. 40 Алайда ол Жонатанға қарсылық білдіріп, оған қарсы соғысып қала ма деп қорықты. Сондықтан ол Жонатанды өлтіру үшін оны қалай ұстаудың жолын іздеді. Сөйтіп, ол кетіп, Бетсанға келді.
41 Содан Жонатан шайқасқа сайланған қырық мың адамымен оны қарсы алуға шығып, Бетсанға келді. 42 Трифон Жонатанның соншама күшпен келгенін көргенде, оған қолын созуға батылы жетпеді. 43 Бірақ оны құрметпен қабылдап, оны барлық достарына мақтап, сыйлықтар берді және жауынгерлеріне өзіне де, өзіне де мойынсұнуды бұйырды. 44 Ол Жонатанға да: “Біздің арамызда соғыс жоқ, осы халықты неге сонша қатты қиналдың? 45 Сондықтан оларды қазір үйлеріне қайта жіберіп, сені күту үшін бірнеше адамды таңда және менімен бірге Птолемейге кел, өйткені мен оны саған, қалған бекіністер мен жасақтарды және кез келген күшке ие боламын. Мен болсам, қайтып барамын да кетемін, өйткені менің келуімнің себебі осы. 46 Жонатан оған сеніп, оның айтқанын істеді де, Яһудея жеріне кеткен әскерін шығарып жіберді. 47 Ол өзімен бірге үш мың адамды қалдырды, олардың екі мыңын Ғалилеяға жіберді, ал мыңы онымен б ірге кетті. 48 Жонатан Птолемейге кіре салысымен, Птолемейліктер қақпаларды жауып, оны ұстап алды және онымен бірге келгендердің барлығын семсермен өлтірді. 49 Содан кейін Трифон Жонатанның бүкіл тобын жою үшін Ғалилеяға және ұлы жазыққа көптеген жаяу әскерлер мен салт аттыларды жіберді. 50 Бірақ олар Жонатан мен оның қасындағылардың ұсталып, өлтірілгенін білгенде, бір-бірін жігерлендіріп жіберді. және соғысуға дайындалып, бірге жақындады. 51 Сондықтан олардың өмірлері үшін күресуге дайын екендіктерін түсініп, соңынан ергендер қайтадан кері бұрылды. 52 Сонда олардың барлығы Яһудея жеріне бейбіт түрде келіп, сонда Жонатан мен онымен бірге болғандарды жоқтап, қатты қорқып кетті. Сондықтан бүкіл Исраил қатты жоқтады. 53 Сол кезде айналадағы барлық халықтар оларды жоюға тырысты, өйткені олар: «Олардың қолбасшысы да, оларға көмектесетін де ешкімі жоқ. 13-тарау 1 Шимон Трифонның Яһудея жеріне басып кіріп, оны жою үшін көп әскер жинағанын естігенде, 2 Халықтың қатты қалтырап, үрейленіп тұрғанын көріп, ол Иерусалимге барды да, халықты жинады. 3 Сосын оларға: — Менің, бауырларымның және әкемнің әулетінің заңдар мен ғибадатхана үшін, сондай-ақ біз көрген шайқастар мен қиыншылықтар үшін қандай ұлы істер істегенімізді өздерің білесіңдер», — деп бұйырды. 4 Сол себепті бүкіл бауырларым Исраил үшін өлтірілді, ал мен жалғыз қалдым. 5 Ендеше, кез келген қиыншылықта өз жанымды аямаймын, өйткені мен өз бауырларымнан артық емеспін. 6 Мен өз халқым, киелі жер, әйелдеріміз бен балаларымыз үшін кек алатыныма күмәнім жоқ, өйткені барлық халықтар бізді өте зұлымдықпен жою үшін жиналды. 7 Халық бұл сөздерді естіген бойда рухы қайта оянды. 8 Олар қатты дауыстап: — Яһуда мен ағаң Жонатанның орнына сен бізге басшы бол, — деді. 9 Біздің шайқастарымызбен шайқасыңдар, ал бізге не бұйырсаңдар, біз соны орындаймыз. 10 Сосын ол барлық жауынгерлерді жинап алып, Иерусалимнің қабырғаларын бітіруге асығып, оны айнала бекініспен бекітті. 11 Сондай-ақ ол Абсолом ұлы Жонатанды және онымен бірге үлкен күштерді Иоппаға жіберді.
134
12 Осылайша Трифон Яһудея жерін басып алу үшін Птолемейден үлкен күшпен кетіп қалды. Жонатан онымен бірге палатада болды. 13 Бірақ Шимон жазыққа қарсы Адидаға шатырларын тікті. 14 Трифон ағасы Жонатанның орнына Шимонның көтерілгенін және онымен соғыспақшы болғанын білгенде, оған хабаршыларын жіберіп: 15 Бізде сенің ағаң Жонатан қамауда болса, ол ақша үшін патшаның қазынасына және өзіне тапсырылған істеріне байланысты. 16 Сондықтан қазір жүз талант күміс пен оның екі ұлын кепілге жібер, ол бостандыққа шыққанда бізге қарсы көтеріліс жасамауы үшін, біз оны жібереміз. 17 Сонда Шимон олардың өзіне ө тірік сөйлегенін сезсе де, халықты қатты жек көріп кетпесін деп ақша мен балаларды жіберді. 18 Кім: «Мен оған ақша мен балаларды жіберген жоқпын, сондықтан Жонатан өлді», – деуі мүмкін еді. 19 Сондықтан ол оларға балаларын және жүз талантты жіберді, бірақ Трифон бөлшектеніп кетсе де, Жонатанды жібермеді. 20 Осыдан кейін Трифон Адораға апаратын жолды айналып өтіп, елге басып кіріп, оны қирату үшін келді, бірақ Шимон мен оның әскері ол қайда жүрсе де, оған қарсы аттанды. 21 Мұнарадағылар Трифонға елшілерін жіберіп, ол шөл далаға тезірек жетіп, азық-түліктерін жіберді. 22 Сондықтан Трифон сол түнде өзінің барлық салт аттыларын дайындады, бірақ қатты қар жауды, сондықтан ол келмеді. Сөйтіп, ол кетіп, Ғалад еліне келді. 23 Баскамаға жақындағанда, сол жерде жерленген Жонатанды өлтірді. 24 Содан кейін Трифон қайтып оралып, өз еліне кетті. 25 Сонда Шимонды жіберіп, оның ағасы Жонатанның сүйектерін алып, ата-бабаларының қаласы Модинге жерледі. 26 Бүкіл исраилдіктер оны жоқтап, көп күн жоқтады. 27 Шимон да әкесі мен бауырларының қабірінің үстіне ескерткіш тұрғызып, оны көзге көрінетіндей биікке көтерді. 28 Сонымен қатар ол әкесі, шешесі және төрт ағасы үшін бір-біріне қарама-қарсы жеті пирамида тұрғызды. 29 Солардың ішінде ол айлалы құралдарды жасап, олардың айналасына үлкен бағаналар орнатты және мәңгілік естелік үшін бағаналардың үстіне олардың барлық сауыт-саймандарын жасады және теңізде жүзіп жүргендердің бәріне көрінуі үшін сауыт-саймандардың барлығын ойып жасады. . 30 Бұл оның Модинде жасаған қабірі, ол әлі күнге дейін тұр. 31 Трифон жас патша Антиохты алдап, оны өлтірді. 32 Ол оның орнына патшалық етіп, Азияның патшасы болып тағайындалды және елге үлкен апат әкелді. 33 Шимон Яһудеядағы бекіністерді тұрғызып, оларды биік мұнаралармен, үлкен дуалдармен, қақпалармен және торлармен қоршап, оларға азық-түліктер қойды. 34 Сондай-ақ Шимон адамдарды таңдап алып, Димитрий патшаға жіберді, ол ақырына дейін елге иммунитет беруі керек еді, өйткені Трифонның бар болғаны тонау болды. 35 Деметрий патша оған былай деп жауап беріп, былай деп жазды: 36 Димитрий патша бас діни қызметкер әрі патшалардың досы Шимонға, сондай-ақ яһудилердің ақсақалдары мен халқына сәлем жолдап:
135
37 Бізге жіберген алтын тәж мен алқызыл шапанды алдық және біз сендермен келісімге келуге дайынбыз, иә, біз берген иммунитеттерімізді растау үшін офицерлерімізге хат жазуға дайынбыз. 38 Біз сендермен қандай келісім жасасақ та, бәрібір орындалады. Ал өздерің салған бекіністер сенікі болады. 39 Осы күнге дейін жасалған қандай да бір қадағалау немесе күнә үшін біз оны кешіреміз, сондай-ақ сіздердің бізге қарыздар болған тәж салығын да кешіреміз. Егер Иерусалимде басқа алым төленсе, ол енді төленбейді. 40 Қараңдаршы, арамызда кімдер біздің аулада кездесіп жатыр, сосын тізімге алынсын және арамызда тыныштық болсын. 41 Осылайша жүз жетпісінші жылы халықтардың қамыты Исраилден жойылды. 42 Содан кейін исраилдіктер өз құжаттары мен келісім шарттарына: «Яһудилердің әміршісі әрі басшысы, бас діни қызметкер Шимонның билігінің бірінші жылында» деп жаза бастады. 43 Сол күндері Шимон Газаға қарсы қосын тігіп, оны айнала қоршап алды. Ол сондай-ақ соғыс қозғалтқышын жасап, оны қаланың жанына қойды да, бір мұнараны ұрып-соғып, оны басып алды. 44 Мотордағылар қалаға секірді. Сонда қалада үлкен шу болды: 45 Қала тұрғындары киімдерін жыртып, әйелдері мен балаларымен қабырғалардың үстіне шығып, Шимоннан амандық сұрап жалбарынып, қатты айқайлады. 46 Олар: «Бізге зұлымдығымыз бойынша емес, мейірімділігің бойынша әрекет ете көр!» — деді. 47 Сондықтан Шимон олардың көңілін тауып, олармен бұдан былай соғыспай, оларды қаладан қуып жіберді, әрі пұттар тұрған үйлерді тазартып, ән айтып, алғыс айтып, оған кірді. 48 Иә, ол одан барлық арамдықты жойып, Таурат заңын ұстанатын адамдарды сол жерге орналастырып, оны бұрынғыдан да күшейтіп, сонда өзіне баспана салды. 49 Сондай-ақ Иерусалимдегі мұнараның тұрғындары да тығырыққа тірелгені сонша, олар шығуға да, елге де кіре де, сатып ала да, сата да алмады. ашаршылық арқылы. 50 Сонда олар Шимонға жалбарынып, олармен бірге болуды өтінді. Оларды сол жерден шығарып, мұнараны ластанудан тазартты. 51 Жүз жетпіс бірінші жылдың екінші айының жиырма үшінші күні оған ризашылық білдіріп, пальма бұтақтарымен, арфамен, жезбелекпен, алпылдармен, гимндермен және әндермен кірді. Исраилден шыққан үлкен жау жойылды. 52 Ол сондай-ақ бұл күнді жыл сайын қуанышпен өткізуді бұйырды. Сондай-ақ мұнараның жанындағы ғибадатхананың төбесін одан да күшейтіп, сол жерде өзінің серіктестігімен қоныстанды. 53 Шимон оның ұлы Жоханның батыл адам екенін көріп, оны барлық әскерге қолбасшы етіп тағайындады. және ол Газерада тұрды. 14-тарау 1 Алпыс он екінші жылы патша Димитрий әскерін жинап, Мидияға Трифонмен соғысуға көмектесу үшін барды. 2 Бірақ Парсы мен Мидия патшасы Арсак Деметрийдің өз шекарасына кіргенін естігенде, оны тірідей алып кетуге өзінің князьдерінің бірін жіберді. 3 Ол барып, Деметрийдің әскерін өлтіріп, оны ұстап алып, Арсакқа алып келді.
4 Яһудея жеріне келетін болсақ, ол Шимонның кезінде тыныш болды. өйткені ол өз халқының игілігін соншалықты даналыққа ұмтылды, сондықтан оның беделі мен абыройы оларға әрқашан ұнады. 5 Ол өзінің барлық істерінде құрметті болғаны сияқты, Иоппаны баспана етіп алып, теңіз аралдарына кіреберіс жасады. 6 Елінің шекарасын кеңейтіп, елді қалпына келтірді. 7 Олар көп тұтқындарды жинап, Газера мен Бетсура мен мұнараның билігіне ие болды, олардан барлық арамдықты алып тастады, оған қарсы ешкім де болмады. 8 Сонда олар жерін тыныштықпен өңдеп, жер оны өсірді, ал дала ағаштары өз жемісін берді. 9 Ежелгі адамдар көшеде отырып, жақсы нәрселер туралы сөйлесетін, ал жастар даңқты және жауынгерлік киім киген. 10 Ол қалаларды азық-түлікпен қамтамасыз етті және оларға барлық қару-жарақтарды орнатты, осылайша оның құрметті есімі дүниенің соңына дейін танымал болды. 11 Ол елде бейбітшілік орнатты, Исраил зор қуанышпен қуанды. 12 Өйткені әркім өзінің жүзім бұтасы мен інжір ағашының астында отырды, бірақ оларды сындыратын ешкім болмады. 13 Елде оларға қарсы соғысатын ешкім қалмады: иә, сол күндері патшалардың өздері де құлады. 14 Сондай-ақ ол өз халқының барлық құлдырағандарды нығайтты: Заңды зерттеді; Ол заңға қарсы шыққан және зұлым адамдарды алып тастады. 15 Ол киелі орынды көркейтіп, ғибадатхананың ыдыстарын көбейтті. 16 Римде және Спартаға дейін Жонатанның қайтыс болғанын естігенде, олар қатты өкінді. 17 Бірақ олар оның орнына ағасы Шимонның бас діни қызметкер болып тағайындалғанын және елді және ондағы қалаларды билегенін естіген бойда: 18 Олар Яһудамен және оның ағалары Жонатанмен достық пен келісімді жаңарту үшін оған жез табақшаларға былай деп жазды: 19 Қандай жазбалар Иерусалимдегі қауым алдында оқылды. 20 Бұл — Лакедемондықтардың жіберген хаттарының көшірмесі. Лакедемондықтардың билеушілері қаламен бірге бас діни қызметкер Шимонға, ақсақалдар мен діни қызметкерлерге және яһуди халқының қалған бөлігі, біздің бауырластарымызға сәлем жолдап жатыр: 21 Халқымызға жіберілген елшілер сенің даңқың мен даңқыңды куәландырды, сондықтан олардың келуіне қуандық. 22 Олардың халық кеңесінде айтқан сөздерін осылай тіркеді. Яһудилердің елшілері Антиох ұлы Нумений және Ясон ұлы Антипатер бізбен достық қарым -қатынастарын жаңарту үшін бізге келді. 23 Адамдардың бұл кісілерді құрметпен қарсы алуы және олардың елшіліктерінің көшірмесін жалпыға бірдей жазбаларға қоюы ұнады, ақыр аяғында Лакедемондықтардың адамдары бұл туралы естелік қалдыруы мүмкін еді. Біз оның көшірмесін бас діни қызметкер Шимонға жаздык. . 24 Осыдан кейін Шимон Нуменийді Римге бір мың фунт болатын үлкен қалқанмен бірге олармен келісімді бекіту үшін жіберді. 25 Мұны естіген халық: — Шимон мен оның ұлдарына қандай алғыс айтамыз?
26 Өйткені ол, оның бауырлары мен әкесінің әулеті Исраилді нығайтып, жауларын олармен шайқаста қуып, азаттығын бекітті. 27 Сосын олар оны Сион тауындағы бағаналарға орнатқан жез тақталарға жазды. Бұл жазбаның көшірмесі. Бас діни қызметкер Шимонның билік еткен үшінші жылы, Елул айының он сегізінші күні, жүз алпыс он екінші жылы, 28 Сарамелдегі діни қызметкерлер, халық, ел билеушілері мен ел ақсақалдарынан құралған үлкен қауымға бұл туралы бізге хабарланды. 29 Елде жиі соғыстар болып, олардың киелі орындары мен заң талаптарын сақтау үшін Яриб ұрпақтарынан шыққан Маттатия ұлы Шимон және оның бауырлары жауларға қарсы тұрып, өздеріне қауіп төндірді. өз ұлтының ұлы құрметіне ие болды: 30 (Осыдан кейін Жонатан өз халқын жинап, олардың бас діни қызметкері болған соң өз халқына қосылды. 31 Жаулары еліне басып кіріп, оны жойып, киелі жерге қолдарын созуға дайындалды. 32 Сол кезде Шимон көтеріліп, өз халқы үшін соғысып, өз мүлкінің көп бөлігін жұмсады, өз халқының ержүректерін қаруландырып, оларға жалақы берді. 33 Яһудея шекарасындағы Бетсурамен бірге Яһудеяның қалаларын бекініспен бекітті. Бірақ ол сол жерге яһудилердің гарнизонын қойды. 34 Сонымен қатар ол теңіз жағасындағы Иоппаны және бұрын жаулар мекендеген Азотпен шектесетін Ғазераны бекініспен бекітті, бірақ ол сол жерге яһудилерді орналастырып, оларды қалпына келтіруге қолайлы барлық нәрселермен қамтамасыз етті.) 35 Сондықтан халық Шимонның істерін жырлады және ол өз халқын даңққа бөлеймін деп ойлап, оны өздерінің әміршісі әрі бас діни қызметкер етіп тағайындады, өйткені ол осының бәрін істегендіктен, сондай-ақ өз халқына адалдық пен сенімін сақтады. және сол үшін ол өз халқын жоғарылатуға барлық амалдармен ұмтылды. 36 Өйткені оның уақытында істері оның қолында болды, сондықтан халықтар өз елдерінен қуылды, сондай-ақ Иерусалимдегі Дәуіт қаласының тұрғындары да өздеріне мұнара жасап, олардан шығарып, арамдады. киелі жер туралы бәрін айтып, киелі жерде көп зардап шекті: 37 Бірақ ол оған яһудилерді орналастырды. Ел мен қаланың қауіпсіздігі үшін оны нығайтып, Иерусалимнің қабырғаларын көтерді. 38 Димитрий патша да оны бас діни қызметкер етіп бекітті. 39 Және оны достарының бірі етіп, оны үлкен құрметпен құрметтеді. 40 Өйткені ол римдіктердің яһудилерді достары, одақтары және бауырлары деп атағанын естіген еді. Олар Шимонның елшілерін құрметпен қарсы алғанын; 41 Сондай-ақ яһудилер мен діни қызметкерлер Шимонның адал пайғамбар шыққанша олардың мәңгілік әміршісі әрі бас діни қызметкері болғанына қатты риза болды. 42 Сондай-ақ ол олардың қолбасшысы болып, киелі орынға жауапты болу үшін, олардың жұмыстарына, елге, қару-жарақ пен бекіністерге басшылық ету үшін, мен айтамын: киелі орын; 43 Бұған қоса, ол әркімге бағынсын және елдегі барлық жазбалар оның атынан жазылсын және күлгін түсті киім киіп, алтын кию керек. 44 Сондай-ақ халықтың немесе діни қызметкерлердің ешқайсысының бұлардың ешқайсысын бұзуға, оның сөздеріне қарсы шығуға, онсыз елде жиналысқа жиналуға,
136
күлгін түсті киім киюге немесе киім киюге немесе тоқыма белдік тағуға рұқсат етілсін. алтын; 45 Кімде-кім басқаша істесе немесе бұлардың бірін бұзса, жазалансын. 46 Осылайша бүкіл халықтың Шимонмен сөйлескені және айтылғандай істегені ұнады. 47 Шимон мұны қабыл алып, яһудилер мен діни қызметкерлердің бас діни қызметкері, қолбасшысы және әміршісі болуды және олардың бәрін қорғауды ұнатты. 48 Сондықтан олар бұл жазуды жезден жасалған табақтарға салып, киелі жердің циркульінің ішінде көрнекті жерге орнатуды бұйырды. 49 Сондай-ақ оның көшірмелері Шимон мен оның ұлдарының қолында болуы үшін қазынада сақталуы керек. 15-тарау 1 Сонымен қатар патша Деметрий ұлы Антиох теңіз аралдарынан яһудилердің әміршісі әрі діни қызметкері Шимонға және бүкіл халыққа хаттар жіберді. 2 Оның мазмұны мыналар болды: патша Антиох өз халқының бас діни қызметкері әрі әміршісі Шимонға және яһуди халқына сәлем жолдады: 3 Кейбір індетшілер ата-бабаларымыздың патшалығын басып алғандықтан, мен оны ескі мұраға қайтару үшін оны қайтадан даулау болды және сол үшін көптеген шетелдік сарбаздар ды жинап, кемелер дайын дадым. соғыс; 4 Сондай-ақ менің мақсатым елді аралап, оны қиратып, патшалықтағы көптеген қалаларды қаңырап бос қалдырғандардан кек алуым үшін. 5 Енді мен саған бұрынғы патшалар берген сыйтартуларды және олардан басқа сый-сияпаттарды беремін. 6 Мен саған өз мөріңмен елің үшін ақша жасауға рұқсат беремін. 7 Ал Иерусалим мен киелі орынға келетін болсақ, олар азат болсын. Өзің жасаған барлық қару-жарақтарың мен бекіністерің және сендердің қолдарыңда ұстағандарыңдар өздеріңде қалсын. 8 Патшаның арқасында бірдеңе болған немесе болатын болса, ол саған осы уақыттан бастап мәңгілікке кешірілсін. 9 Сонымен қатар, біз патшалығымызды алған соң, сені де, халқыңды да, ғибадатханаңды да зор құрметпен құрметтейміз, осылайша сенің абыройың бүкіл әлемге танымал болады. 10 Алпыс он төртінші жылы Антиох ата-бабаларының еліне барды. Сол кезде оған барлық әскер жиналды, сондықтан Трифонмен аз ғана адам қалды. 11 Сондықтан Антиох патшаның артынан қуып жетіп, ол теңіз жағасындағы Дораға қашып кетті. 12 Өйткені ол бірден басына қиыншылықтар түскенін және әскерлерінің оны тастап кеткенін көрді. 13 Содан кейін Антиох Дораға қарсы қос тігіп, онымен бірге жүз жиырма мың жауынгері мен сегіз мың атты әскері бар. 14 Ол қаланы айнала аралап, теңіз жағасындағы қалаға жақын маңдағы кемелерге қосылып, қаланы құрлықта да, теңізде де қинады. 15 Осы уақытта Римнен Нумений мен оның жасақтары патшалар мен елдерге хат жазып келді. онда мыналар жазылған: 16 Птолемей патшаға римдіктердің консулы Луций сәлем жолдады: 17 Яһудилердің елшілері, біздің достарымыз бен одақтастарымыз, бас діни қызметкер Шимоннан және яһуди халқынан жіберілген ескі достық пен келісімді жаңарту үшін бізге келді.
137
18 Олар мың фунт алтыннан жасалған қалқан әкелді. 19 Сондықтан біз патшалар мен елдерге: «Олар өздеріне зиян келтірмеңдер, олармен, қалаларымен немесе елдерімен соғыспаңдар және жауларына оларға қарсы көмектеспеңдер» деп хат жазғанды жөн көрдік. 20 Бізге де олардың қалқанын алғанымыз жақсы көрінді. 21 Егер елінен сендерге қашып кеткен індетке шалдыққандар болса, оларды бас діни қызметкер Шимонға жеткізіңдер, ол оларды өз заңы бойынша жазалайды. 22 Ол дәл осылай патша Димитрийге, Атталға, Ариарафес пен Арсакқа жазды. 23 Сондай-ақ барлық елдерге, Самсамеске, Лакедемондықтарға, Делусқа, Миндке, Сикионға, Карияға, Самосқа, Памфилияға, Ликияға, Галикарнасқа, Родқа, Арадқа, Кос пен Сидеге. , және Арадус, және Гортина, және Книд, және Кипр және Кирена. 24 Осы құжаттың көшірмесін бас діни қызметкер Шимонға жазды. 25 Сонымен, Антиох патша екінші күні Дораға қарсы қосын тігіп, оны үздіксіз шабуылдап, қозғалтқыштар жасап, Трифонды жауып тастады, сондықтан ол сыртқа да, кіре де алмады. 26 Сол кезде Шимон оған көмекке екі мың таңдаулы адамды жіберді. күміс, алтын және көптеген сауытсайман. 27 Соған қарамастан ол оларды қабылдағысы келмеді, қайта онымен бұрын жасаған келісімдерін бұзып, оған жат болып қалды. 28 Сондай-ақ ол оған достарының бір і Афинобиді жіберіп, онымен сөйлесіп: «Сендер Иоппа мен Ғазераны қалдырыңдар! Менің патшалығымның қалалары болып табылатын Иерусалимдегі мұнарамен бірге. 29 Оның шекараларын ысырап еттіңдер, елге зор зиян келтірдіңдер және менің патшалығымның көптеген жерлеріне билік жүргіздіңдер. 30 Енді өздеріңіз басып алған қалаларыңызды және Яһудеяның шекарасынан тыс жерде өздеріңізге билік еткен жерлердегі алым-салықтарды құтқарыңыздар. 31 Немесе маған олар үшін бес жүз талант күміс беріңізші; Сендердің жасаған зияндарың үшін және қалалардың алымдары үшін тағы бес жүз талант. 32 Патшаның досы Афинобий Иерусалимге келді. Ол Шимонның даңқын, алтын-күміс табақты және оның көп келушілерін көргенде, таң қалды да, патшаның хабарын айтты. 33 Сонда Шимон оған былай деп жауап берді: — Біз бөтен жерді де тартып алған жоқпыз, басқалардың меншігіне де иелік етпедік. 34 Сондықтан мүмкіндігіміз бар, біз ата-бабаларымыздың мұрасын иемденеміз. 35 Сен Иоппа мен Газерадан талап етсең де, олар біздің елдегі адамдарға зор зиян келтірсе де, біз саған олар үшін жүз талант береміз. Афенобий оған бір ауыз сөз де жауап бермеді; 36 Бірақ ашуланып патшаға қайтып келіп, оған осы сөздерді, Шимонның даңқын және көргенінің бәрін айтты. Бұған патша қатты ашуланды. 37 Сол арада Трифон кемемен Ортосияға қашып кетті. 38 Содан кейін патша Кендебейді теңіз жағасының басшысы етіп, оған жаяу әскерлер мен атты әскерлерді берді. 39 Сосын оған әскерін Яһудеяға қарай шығаруды бұйырды. Сондай-ақ ол оған Кедронды тұрғызуды, қақпаларды нығайтуды және халыққа қарсы соғысуды бұйырды. Ал патшаның өзі болса, ол Трифонды қуды.
40 Кендебей Яманияға келіп, халықты ашуландырып, Яһудеяға басып кіріп, халықты тұтқынға алып, өлтіре бастады. 41 Кедроны тұрғызып болған соң, патша бұйырғандай, олар Яһудеяның жолдарымен шығу үшін сол жерге атты әскерлер мен жаяу әскерлерді орналастырды. 16-ТАРАУ 1 Ғазерадан Жохан келіп, Кендебейдің не істегенін әкесі Шимонға айтып берді. 2 Сол себепті Шимон екі үлкен ұлы Яһуда мен Жоханды шақырып алып, оларға былай деді: «Мен, бауырларым және әкемнің әулеті жас кезімнен күні бүгінге дейін Исраилдің жауларына қарсы соғысқанбыз. Біздің қолымызда істердің сәтті болғаны сонша, біз Исраилді жиі құтқардық. 3 Ал қазір мен қартайдым, Құдайдың мейіріміне бөленіп, сендердің де жасқа жеттіңдер: менің және ағамның орнына сендер болыңдар да, халқымыз үшін соғысыңдар, сонда көктен көмек сендерге болсын. 4 Сөйтіп, ол елден жиырма мың атты әскері бар жауынгерді таңдап алды. Олар Кендебейге қарсы шығып, сол түні Модинде демалды. 5 Олар таңертең тұрып, жазық далаға бара жатқанда, жаяу әскерлер мен атты әскерлердің үлкен әскері оларға қарсы келді, бірақ олардың арасында су бар еді. 6 Ол халқымен бірге оларға қарсы беттеді. Ол халықтың өзеннен өтуге қорқып тұрғанын көргенде, ол алдымен өзінен өтті, содан кейін оны көрген адамдар оның соңынан өтіп кетті. 7 Осылай болған соң, ол өз адамдарын бөліп, салт аттыларды жаяу әскерлердің арасына орналастырды, өйткені жаулардың салт аттылары өте көп еді. 8 Содан кейін олар киелі кернейлер таратты. Сол кезде Кендебей мен оның әскері қашып кетті, сондықтан олардың көпшілігі өлтірілді, ал қалғандары оларды бекініске апарды. 9 Сол кезде Яһуда Жоханның ағасы жараланған еді. Бірақ Жохан Кендебей салған Кедронға жеткенше олардың соңынан ерді. 10 Олар Азот даласындағы мұнараларға қашты. Сондықтан ол оны өртеп жіберді, сондықтан олардың екі мыңдай адамы өлтірілді. Содан кейін ол Яһудея жеріне тыныштықпен оралды. 11 Сондай-ақ Иерихон жазығында Әбубус ұлы Птолейм қолбасшы болып тағайындалды және оның күміс пен алтыны көп болды. 12 Өйткені ол бас діни қызметкердің күйеу баласы болатын. 13 Сондықтан оның жүрегі көтеріліп, елді өз қолына алуды ойлады да, Шимон мен оның ұлдарына қарсы айламен кеңесіп, оларды жоюға кірісті. 14 Шимон сол елдегі қалаларды аралап, олардың дұрыс тәртіпке келуіне қамқорлық жасады. Сол кезде ол жүз жетпіс он жетінші жылы Сабат деп аталатын он бірінші айда ұлдары Маттатия мен Яһудамен бірге Иерихонға келді. 15 Әбубустың ұлы оларды алдап, өзі тұрғызған Докус деп аталатын шағын қоймаға қабылдап алып, үлкен той жасады, бірақ ол сонда адамдарды жасырып қойған. 16 Шимон мен оның ұлдары көп ішіп болған соң, Птолемей мен оның адамдары тұрып, қару-жарақтарын алып, дастар хан жайып жатқан жерге Шимонмен кездесіп, оны, екі ұлын және кейбір қызметшілерін өлтірді.
138
17 Осылай ол үлкен опасыздық жасады және жақсылыққа жамандықты қайтарды. 18 Сосын Птолемей осыны жазып, патшаға хабар жіберіп, оған көмектесу үшін әскер жіберіп, оған елді және қалаларды құтқаруды тапсырды. 19 Ол Жақияны өлтіру үшін Ғазераға басқаларды да жіберді және мінберлерге хаттар жіберіп, оларға күміс, алтын және сыйақы беру үшін келді. 20 Басқаларын да Иерусалимді және ғибадатхана тауын басып алуға жіберді. 21 Біреуі Ғазераға жүгіріп барып, Жоханға әкесі мен ағаларының өлтірілгенін айтты. Оның айтуынша, Птолемей сені де өлтіруге жіберген. 22 Мұны естігенде, ол қатты таңырқап, өзін өлтіруге келгендерге қолын қойып, өлтірді. Өйткені ол олардың оны қуып жібергісі келетінін білді. 23 Жоханның қалған істері, оның соғыстары, жасаған лайықты істері, соққан қабырғалары мен істері туралы: 24 Міне, ол әкесінен кейін бас діни қызметкер болып тағайындалған кезден бастап оның діни қызметкері туралы шежірелерде жазылған.
139
1-тарау 1 Иерусалимдегі және Яһудея жеріндегі бауырластар, яһудилер, бүкіл Мысырдағы яһуди бауырластарға денсаулық пен тыныштық тілейді. 2 Құдай саған рақым етсін, оның адал қызметшілері Ыбырайыммен, Ысқақпен және Жақыппен жасасқан келісімін ұмытпа. 3 Сондай-ақ оған қызмет етіп, оның еркін орындау үшін батылдықпен және ықыласпен барша жүректеріңді беріңдер. 4 Оның заңдары мен өсиеттеріне жүректеріңді ашып, сендерге тыныштық жіберсін. 5 Дұғаларыңды тыңдаңдар, сендермен бір болыңдар, қиыншылықта сені ешқашан тастамаңдар. 6 Енді біз сендер үшін дұға етіп жатырмыз. 7 Жүз жетпіс тоғызыншы жылы, Димитрий патшалық құрған кезде, біз яһудилер, Ясон мен оның серіктестігі киелі жер мен патшалықтан көтеріліске шыққан кезден бастап, сол жылдары басымызға түскен қайғы-қасірет туралы жазғанбыз. 8 Олар кіреберісті өртеп, жазықсыз қан төктік. Біз құрбандықтар мен жақсы ұн ұсынып, шамдарды жағып, нандарды қойдық. 9 Ал енді Қаслеу айында киелі шатырлар мерекесін өткізетіндеріңді қараңыздар. 10 Жүз сексен сегізінші жылы Иерусалимдегі және Яһудеядағы халық, кеңес мүшелері және Яһуда майланған діни қызметкерлердің құрамындағы Птолемей патшаның қожайыны Аристобулға және Мысырда болған яһудилер: 11 Құдай бізді үлкен қауіп-қатерден құтқарғандықтан, патшаға қарсы соғысқаны үшін Оған алғыс айтамыз. 12 Өйткені ол киелі қалада соғысқандарды қуып жіберді. 13 Өйткені басшы мен онымен бірге жеңілмейтін болып көрінген әскер Парсыға келгенде, Нанея діни қызметкерлердің айласымен Нанея ғибадатханасында өлтірілді. 14 Антиох оған үйленгісі келгендей, қасындағы достарымен бірге қанжығасына ақша алу үшін келді. 15 Нанеяның діни қызметкерлері жолға шығып, ол шағын топпен ғибадатхананың циркульіне кіргенде, Антиох кірген бойда ғибадатхананы жауып тастады. 16 Олар шатырдың есігін ашып, найзағайдай тас лақтырып, капитанды ұрып-соғып, оларды кесіп тастады, бастарын шауып, сырттағыларға лақтырды. 17 Құдайсыздарды азат еткен Құдайымыз барлық жағынан да мадақталсын! 18 Сондықтан біз ғибадатхананы тазартуды Каслеу айының жиырма бесінде өткізуді мақсат етсек те, сендер де оны киелі шатырлар мен ғибадатханалардың мейрамындай өткізулерің үшін бұл туралы сендерге куәлік беруді қажет деп таптық. Неемия ғибадатхана мен құрбандық үстелін салған соң бізге құрбандық шалған кезде берілген от. 19 Өйткені ата-бабаларымызды Парсы еліне апарған кезде, сол кездегі діндар діни қызметкерлер құрбандық үстелінің отын жасырып алып, оны сусыз
140
шұңқырдың қуыс жеріне жасырып, оны сенімді түрде сақтайтын, сондықтан оның орны белгісіз болып қалды. барлық еркектер. 20 Көптеген жылдар өткен соң, Құдайға ұнамды болған кезде, Парсы патшасы жіберген Неемия оны жасырған діни қызметкерлердің ұрпақтарын отқа жіберді. ; 21 Сосын Иса оларға оны сызып алып, әкелуді бұйырды. Құрбандық шалылғанда, Неемия діни қызметкерлерге ағаш пен оның үстіне қойылған заттарды сумен себуді бұйырды. 22 Бұл орындалып, бұрын бұлттың ішінде жасырылған күн жарқырайтын уақыт келгенде, үлкен от жанып, бәрі таң қалды. 23 Діни қызметкерлер құрбандық шалып жатқанда дұға етті, мен айтамын: діни қызметкерлер де, қалғандары да, Жонатан басынан бастап, қалғандары Неемия сияқты соған жауап берді. 24 Дұға осылай болды. Уа, Жаратушы Ием, Құдай Ием, барлық нәрсені жаратушы, қорқынышты және күшті, әділ, мейірімді және жалғыз және мейірімді Патша! 25 Барлық нәрсені беруші, жалғыз әділ, құдіретті және мәңгілік Сен, Исраилді барлық қиыншылықтан құтқарушы, ата-бабаларын таңдап, оларды қасиетті еткен Сен! 26 Бүкіл халқың Исраил үшін шалынатын құрбандықты қабыл алып, өз үлесіңді сақтап, оны қасиетті ет. 27 Біздің арамыздан шашырап кеткендерді жинап, халықтардың арасында қызмет ететіндерді азат ет, менсінбейтін және жиіркенішті адамдарға қара, сонда халықтар Сенің біздің Құдайымыз екеніңді білсін. 28 Бізге қысым көрсетіп, тәкаппарлықпен зұлымдық жасағандарды жазалаңдар. 29 Мұса айтқандай, өз халқыңды қасиетті жеріңе қайта отырғыз. 30 Діни қызметкерлер алғыс айту жырларын орындады. 31 Құрбандық шалынып біткен соң, Неемия қалған суды үлкен тастардың үстіне құюды бұйырды. 32 Осылай болған соң, жалын тұтанды, бірақ құрбандық үстелінен жарқыраған нұр оны жалмады. 33 Бұл жайт белгілі болған соң, Парсы патшасына айдалып бара жатқан діни қызметкерлер отты жасырған жерде судың пайда болғаны және Неемияның құрбандықтарды сол арқылы тазартқаны хабарланды. 34 Патша сол жерді жауып алып, істі қараған соң, оны киелі етіп қойды. 35 Патша көптеген сыйлықтар алып, олардан ризашылықтарын білдіретіндерге берді. 36 Неемия бұл тазалықты Нафтар деп атады, бірақ көп адамдар оны Нефи деп атады. 2-тарау 1 Сондай-ақ жазбаларда Йереми пайғамбардың алып кеткендерге отты алуды бұйырғаны айтылады:
2 Пайғамбар оларға Таурат заңын беріп, әшекейлері бар алтын мен күмістен жасалған мүсіндерді көргенде, Жаратқан Иенің өсиеттерін ұмытпауды және олардан жаңылмауын бұйырды. 3 Сондай-ақ басқа да сөздермен Иса оларға заңның жүректерінен кетпеуін шақырды. 4 Сондай-ақ сол жазбада пайғамбардың Құдайдың ескертуінен кейін Мұса тауға шығып, Құдайдың мұрасын көргенде киелі шатыр мен сандықты өзімен бірге жүруді бұйырғаны жазылған. 5 Жереми ол жерге келгенде, киелі шатырды, сандықты және хош иісті зат түтететін құрбандық үстелін қойған қуыс үңгірді тауып алды да, есікті тоқтатты. 6 Оның соңынан ергендердің кейбірі жолды белгілеуге келді, бірақ таба алмады. 7 Мұны байқаған Йереми оларды айыптап: «Ол жер туралы айтатын болсақ, Құдай өз халқын қайтадан жинап, оларды мейірімге бөлейтін уақытқа дейін белгісіз болады. 8 Сонда Жаратқан Ие оларға осыны көрсетеді, сонда Жаратқан Иенің ұлылығы және бұлт Мұсаның тұсында көрсетілгендей және Сүлеймен бұл жердің құрметті түрде киелі болуын қалайды. 9 Сондай-ақ оның дана болғандықтан бағышталу және ғибадатхананы аяқтау үшін құрбандық шалғаны жарияланды. 10 Мұса Жаратқан Иеге сиынған кезде, аспаннан от түсіп, құрбандықтарды жалмады. Сүлеймен де солай дұға етті, көктен от түсіп, түгел өртелетін құрбандықтарды жалмады. 11 Мұса: “Күнәнің құнын өтеу үшін әкелінетін құрбандық жеуге болмайтындықтан, оны жеуге болмайды”,— деді. 12 Сүлеймен сол сегіз күнді ұстады. 13 Неемияның жазбалары мен түсіндірмелерінде де дәл осындай жайттар жазылған. Патшалардың, пайғамбарлардың, Дәуіттің істерін және патшалардың қасиетті сыйлықтарға қатысты хаттарын жинаған кітапхананы қалай құрғанын. 14 Сол сияқты Яһуда да соғыста жоғалғандардың бәрін жинап, бізбен бірге қалды. 15 Сондықтан қажет болса, өздеріңе әкелу үшін біреуді жіберіңдер. 16 Біз тазаруды тойлағалы жатқанда, біз сендерге хат жаздық, егер сол күндерді сақтасаңдар, жақсылық жасайсыңдар. 17 Біз сондай-ақ Құдайдың бүкіл халқын құтқарып, оларға мұра, патшалық, діни қызметкерлер мен киелі орын бергеніне үміттенеміз. 18 Ол Таурат заңында уәде еткендей, жақын арада бізге мейірімділік танытып, бізді аспан астындағы барлық елден киелі жерге жинайды, өйткені ол бізді үлкен қиындықтардан құтқарып, сол жерді тазартты. 19 Ал Яһуда Маккабей мен оның бауырлары туралы және ұлы ғибадатхананың тазартылуы және құрбандық үстелінің бағышталуы туралы айтатын болсақ, 20 Антиох Эпифан мен оның ұлы Епаторға қарсы соғыстар.
141
21 Сондай-ақ иудаизмге құрмет көрсету үшін өздерін ерке ұстағандарға көктен түскен айқын белгілер: олар аз ғана болғандықтан, бүкіл елді жеңіп, жауыз қалыңдықты қуып шықты. 22 Бүкіл әлемге әйгілі ғибадатхананы қайта қалпына келтіріп, қаланы азат етті және Жаратқан Ие оларға рақымдылық танытып, орындалып жатқан заңдарды орындады. 23 Осының барлығын Кирениялық Ясон бес кітапта жариялағанын айтамын, біз бір томда қысқарту үшін талдаймыз. 24 Шексіз санды және олардың оқиғаның баяндауын қарастырудағы қиындықтарын, мәселенің әртүрлілігін ескере отырып, 25 Оқитындар ләззат алуы үшін, есте сақтауды қалайтындар жеңілдету үшін және қолдарына түскендердің барлығы пайда табуы үшін мұқият болдық. 26 Сондықтан, осы азапты қысқарту жұмысын мойнымызға алған біз үшін бұл оңай емес, тер төгіп, сергек болды. 27 Той дайындап, басқалардың игілігін көздейтін адамға оңай болмағаны сияқты, бірақ көптің көңілінен шығу үшін біз бұл ауыр азапты қуана қабылдаймыз; 28 Әрбір нақты жұмысты авторға қалдырып, қысқарту ережелерін сақтауға тырысу. 29 Өйткені жаңа үй салушы шебері сияқты бүкіл ғимаратқа қамқорлық жасау керек. Ал оны қоюға және оны бояуға міндеттенетін адам оны безендіру үшін қолайлы нәрселерді іздеуі керек. 30 Әрбір мәселеге тоқталып, жалпы нәрселерді қарап шығу және ерекше қызығушылық таныту әңгіменің бірінші авторына тиесілі: 31 Ал қысқа сөзді қолданып, жұмыста көп күш салудан аулақ болу қысқарту жасайтын адамға беріледі. 32 Олай болса біз әңгімені бастаймыз: тек осы айтылғандарға көбірек қосыла отырып, ұзақ алғы сөз айтып, әңгіменің өзінде қысқа болу ақымақтық. 3-ТАРАУ 1 Бас діни қызметкер Ониас тақуалық пен зұлымдықты жек көргендіктен, киелі қалада тыныштық орнап, заңдар өте мұқият орындалды. 2 Патшалардың өздері де бұл жерді құрметтеп, ғибадатхананы ең жақсы сый-сияпаттарымен ұлықтайтын болды. 3 Азиялық Селевк құрбандық шалумен байланысты барлық шығындарды өз табысынан көтерді. 4 Бірақ ғибадатхананың басшысы болып тағайындалған Бунямин руынан шыққан бір Шимон қаладағы тәртіпсіздікке байланысты бас діни қызметкермен жанжалдасып қалды. 5 Ол Онияны жеңе алмаған соң, оны сол кездегі Келосирия мен Финикияның билеушісі болған Фразей ұлы Аполлонийге берді. 6 Ол оған Иерусалимдегі қазынаның шексіз ақшаға толы екенін, сондықтан олардың құрбандық есебіне
жатпайтын көп байлығы сансыз екенін және бәрін патшаға апаруға болатынын айтты. қол. 7 Аполлоний патшаға келіп, оған айтқан ақшаны көрсеткенде, патша өзінің қазынашысы Гелиодорды сайлап, оған алдын ала айтылған ақшаны әкелуді бұйырды. 8 Гелиодор бірден жолға шықты. Селосирия мен Финике қалаларына бару түсімен, бірақ шынымен де патшаның мақсатын орындау үшін. 9 Ол Иерусалимге келгенде және қаланың бас діни қызметкері оны ілтипатпен қарсы алған соң, ол оған ақша туралы қандай ақпарат берілгенін айтып, не үшін келгенін айтып, бұл шынымен солай ма деп сұрады. 10 Сонда бас діни қызметкер оған жесірлер мен жетім балаларға көмектесу үшін осындай ақша жиналғанын айтты: 11 Оның бір бөлігі Тобия ұлы Хирканға тиесілі болды, ол зұлым Шимон жалған хабарлағандай емес, оның жалпы сомасы төрт жүз талант күміс пен екі жүз алтын болды. 12 Бұл жердің киелілігіне және бүкіл әлемде құрметке ие болған ғибадатхананың ұлылығы мен мызғымас киелілігіне тапсырған оларға мұндай зұлымдық жасау мүлде мүмкін емес еді. 13 Бірақ Гелиодор патшаның өзіне берген өсиетіне байланысты: «Қандай жағдайда да оны патшаның қазынасына тапсыру керек», — деді. 14 Осылайша ол тағайындаған күні бұл мәселені шешу үшін кірді, сондықтан бүкіл қалада азғантай азап болған жоқ. 15 Бірақ діни қызметкерлер діни қызметкерлердің киімдерін киіп, құрбандық үстелінің алдында тағзым етіп, олар сақталатын нәрселер туралы заң шығарушыны көкке шақырды. 16 Сонда кім бас діни қызметкердің бетіне қараса, бұл оның жүрегін жаралаған болар еді, өйткені оның жүзі мен түсі өзгеруі оның ішкі азапты екенін көрсетті. 17 Өйткені адамның денесін қорқыныш пен үрей билегені сонша, оның жүрегінде қандай қайғы бар екенін оған қарағандар да аңғарды. 18 Басқалары жалпы жалбарыну үшін үйлерінен жүгіріп шықты, өйткені бұл жерді қорлайтындай болды. 19 Кеуделерінің астына азалы киінген әйелдер көшеде толып жүрді, ал үйінде отырған қыздар жүгірді, біреулері қақпаға, ал кейбіреулері қабырғаларға, ал басқалары терезеден сыртқа қарады. 20 Барлығы қолдарын көкке қарай ұстап, жалбарынды. 21 Сонда әр түрлі халықтың құлап жатқанын және бас діни қызметкердің осындай азап шегіп жатқанын көру адам үшін аянышты болар еді. 22 Сосын олар Құдіреті шексіз Жаратқан Иеге аманатқа тапсырылған нәрселерді өздеріне тапсырғандар үшін сенімді әрі сенімді сақтауын сұрады. 23 Соған қарамастан Гелиодор бұйрықты орындады.
142
24 Рухтардың Иесі және барлық құдіреттің Әміршісі — қазынаға сақшыларымен бірге сол жерде болған кезде, онымен бірге келеді деп ойлағандардың бәрі Құдайдың құдіретіне таң қалды. Есінен танып қалды, қатты қорықты. 25 Өйткені оларға үстінде қорқынышты шабандозы бар және өте әдемі жамылғымен безендірілген бір жылқы көрінді, ол қатты жүгіріп, Гелиодорды алдыңғы аяғымен ұрды, және атқа мінген адамның толық әбзелдері бар сияқты көрінді. алтын. 26 Сондай-ақ оның алдынан оның екі жағында тұрған күшті, әдемі және әдемі киім киген тағы екі жас жігіт шықты. және оны үнемі қамшымен ұрып, оған көптеген жаралар берді. 27 Гелиодор кенеттен жерге құлап, оны қараңғылық басып қалды. 28 Жақында үлкен пойызбен және өзінің барлық сақшыларымен аталған қазынаға келген ол қаружарақпен көмектесе алмай, оны алып кетті және олар Құдайдың құдіретін мойындады. 29 Өйткені ол Құдайдың қолымен құлап, өмірге деген үмітсіз тілсіз қалды. 30 Бірақ олар ғибадатхана үшін өз орнын керемет түрде құрметтеген Иемізді мадақтады. сәл бұрын қорқыныш пен қиыншылыққа толы болған, Құдіретті Раббымыз көрінгенде, қуаныш пен шаттыққа толы болды. 31 Сол кезде Гелиодордың кейбір достары Ониасқа Құдай Тағалаға аруақты беруге дайын тұрған өмірін беруін сұрап дұға етті. 32 Сонымен, бас діни қызметкер патша яһудилер Гелиодорға опасыздық жасады деп қате түсініп қалмасын деп күдіктеніп, сол адамның денсаулығы үшін құрбандық шалды. 33 Бас діни қызметкер кешірім жасап жатқанда, сол киім киген жас жігіттер Гелиодордың қасында тұрып: — Бас діни қызметкер Онияға үлкен рахмет айт, өйткені Жаратқан Ие саған өмір сыйлады. 34 Ал сенің көктен қамшыға ұрынғаныңды көріп, Құдайдың құдіретті күшін барлық адамдарға жария ет. Осы сөздерді айтып болған соң, олар енді көрінбеді. 35 Сонымен, Гелиодор Жаратқан Иеге құрбандық шалып, өмірін сақтап қалғанға үлкен ант беріп, Онияға сәлем берген соң, әскерімен патшаға қайтып келді. 36 Сосын ол өз көзімен көрген ұлы Құдайдың істері туралы барлық адамдарға куәлік етті. 37 Иерусалимге тағы бір рет жіберілу үшін жарамды адам болуы мүмкін Гелиодор патша: 38 Егер сенің жауың немесе сатқыны болса, оны сол жаққа жібер, егер ол жанын қиып құтылса, оны қамшылап қарсы аласың. Құдайдың ерекше құдіреті бар. 39 Өйткені көкте тұратын адам сол жерге көз салып, оны қорғайды. Ол өзіне зиян келтіруге келгендерді ұрып-соғып, құртады. 40 Гелиодорға қатысты және қазынаны сақтау мәселесі осыған байланысты болды.
4-ТАРАУ 1 Біз жоғарыда айтқан мына Шимон ақшаға және еліне опасыздық жасап, Гелиодорды қорқытқандай Онияға жала жауып, осы зұлымдықтарды жасаушы болды. 2 Осылайша ол оны қаланың игілігіне лайық, өз халқына қамқор болған және заңдарға құлшыныспен қараған сатқын деп айтуға батылдық танытты. 3 Бірақ олардың өшпенділігі сонша, Шимонның бір тобы кісі өлтірді. 4 Ония бұл даудың қауіпті екенін және Аполлоний Келосирия мен Финикияның билеушісі болғандықтан ашуланып, Шимонның зұлымдығын арттырып, 5 Ол патшаға жерлестерін айыптау үшін емес, көпшіліктің де, жекенің де игілігі үшін барды. 6 Өйткені ол мемлекеттің тыныш болуы мүмкін емес екенін түсінді, ал Шимон патша назарын аудармаса, ақымақтығын тастады. 7 Бірақ Селевк қайтыс болғаннан кейін, Эпифан деп аталатын Антиох патшалыққа ие болған кезде, Ониастың ағасы Ясон бас діни қызметкер болып жұмыс істеді. 8 Патшаның өтініші бойынша үш жүз алпыс талант күміс және тағы сексен талант табыс әкелетінін уәде етіп: 9 Бұған қоса, егер қолында рұқсат болса, оған тағы да жүз елу адам тағайындауға уәде берді, егер оған спортпен шұғылданатын және жастарды басқа ұлттардың салт-дәстүріне үйрететін орын белгілеп, оларды Иерусалимге жазып беруге рұқсат етілді. Антиохиялықтардың аты. 10 Патша билікке рұқсат беріп, өз қолына алған соң, өз халқын тез арада гректердің сәніне айналдырды. 11 Римге достық пен көмек көрсету үшін елші болып кеткен Евполемнің әкесі Жохан арқылы яһудилерге берілген патшалық артықшылықтарды алып тастады. және заңға бағынатын үкіметтерді құлатып, заңға қарсы жаңа әдет-ғұрыптарды шығарды: 12 Өйткені ол қуана мұнараның астына жаттығу орнын салып, бас жігіттерді бағындырды және оларға бас киім кигізді. 13 Бас діни қызметкер емес, құдайсыз бейшара Ясонның шектен тыс арамдығы арқылы грек сәнінің өрлеуі және басқа ұлттардың мінез-құлқының артуы осындай болды. 14 Діни қызметкерлер бұдан былай құрбандық үстелінде қызмет етуге батылы жетпеді, бірақ олар ғибадатхананы менсінбей, құрбандықтарға немқұрайлы қарайды. 15 Олар ата-бабаларының атақ-даңқымен емес, бәрінен де гректердің даңқын ұнатады. 16 Осы себепті оларға ауыр қасірет келді, өйткені олар өздерінің дұшпандары және кек алушылары болды, олар әдет-ғұрыптарын соншалықты қатты ұстанды және олар барлық жағынан ұқсас болғысы келді. 17 Құдайдың заңдарына қарсы зұлымдық жасау оңай емес, бірақ мұны келесі уақыт жариялайды.
143
18 Сенім жылы сайын қолданылатын ойын Тирде жүргізіліп жатқанда, патша қасында болды. 19 Бұл мейірімсіз Ясон Иерусалимнен Антиохиялықтар болатын, Геркулестің құрбандығына үш жүз драхм күміс алып келу үшін арнайы хабаршыларды жіберді, тіпті оны көтерушілер де құрбандық шалуға ыңғайлы емес, бірақ құрбандыққа шалыну керек деп есептеді. басқа төлемдер үшін сақталады. 20 Бұл ақша жіберушіге қатысты Гераклдың құрбандығына тағайындалды. Бірақ оны көтерушілер болғандықтан, ол галерея жасау үшін пайдаланылды. 21 Менестейдің ұлы Аполлоний патша Птолемей Филометордың тәж кигізуіне Мысырға жіберілгенде, Антиох оның істеріне қатты әсер етпейтінін түсініп, өз қауіпсіздігін қамтамасыз етті: содан кейін ол Иоппаға, содан кейін Иерусалимге келді. : 22 Ол жерде Ясон мен қала тұрғындары оны құрметпен қарсы алып, алау жағып, қатты айғайлап әкелді, содан кейін әскерімен Финикияға кетті. 23 Үш жылдан кейін Ясон жоғарыда айтылған Шимонның інісі Менелайды патшаға ақшаны көтеруге және оған кейбір қажетті мәселелерді шешуге жіберді. 24 Бірақ ол патшаның алдына әкелініп, оны өзінің құдіреттілігі үшін ұлықтағаннан кейін, Ясоннан үш жүз талант күміске артық тарту етіп, өзіне діни қызметкер болды. 25 Сөйтіп, ол бас діни қызметкер болуға лайықты ешнәрсе алып келмей, қатыгез тиранның қаһары мен жабайы аңның қаһарына ие болып, патшаның мандатымен келді. 26 Сонда өз бауырын басқа біреудің қолына түсірген Ясон аммондықтардың еліне қашуға мәжбүр болды. 27 Осылайша Менелай князьдікке ие болды, бірақ ол патшаға уәде еткен ақшаға келсек, қамал билеушісі Состратис мұны талап еткенімен, ол жақсы тапсырыс бермеді. 28 Өйткені әдет-ғұрыптарды жинау оған жүктелді. Сондықтан екеуі де патшаның алдына шақырылды. 29 Менелай діни қызметкер болып оның орнына ағасы Лисимахты қалдырды. және Сострат кипрліктердің губернаторы болған Кратсты тастап кетті. 30 Осыларды істеп жатқанда, Тарс пен Маллостың тұрғындары көтеріліске шықты, өйткені олар патшаның Антиох атты кәнизагына берілді. 31 Содан кейін патша мәселені шешуге асықпай келді де, өзінің орынбасарына билігі бар Андроникті қалдырды. 32 Менелай өз уақытын тапты деп ойлап, ғибадатханадан бірнеше алтын ыдыстарды ұрлап әкетті де, олардың біразын Андроникке берді, ал кейбірін Тир мен оның айналасындағы қалаларға сатып жіберді. 33 Ониас кепіл екенін білгенде, оны әшкереледі де, Антиохияның жанындағы Дафнедегі ғибадатханаға кетті.
34 Сондықтан Менелай Андроникті бөліп алып, Онияны өз қолына алуын өтінді. Оған көндірген ол Онияға алдап келіп, ант беріп, оң қолын берді. Ол оны күдіктенсе де, оны киелі жерден шығуға көндірді; 35 Өйткені яһудилер ғана емес, басқа да көптеген халықтар да адамды әділетсіз өлтіргені үшін қатты ашуланып, қатты қайғырды. 36 Патша Киликия маңайындағы жерлерден қайтып келгенде, қаладағы яһудилер мен кейбір гректер онияның себепсіз өлтірілгеніне наразылық білдірді. 37 Сондықтан Антиох өлген адамның байсалды және қарапайым мінез-құлқына шын жүректен өкініп, аяп, жылап жіберді. 38 Ол ашуланып, Андрониктің күрең түсті киімін алып, киімін жыртып, оны бүкіл қаланы аралап, Онияға қарсы әрекет жасаған сол жерге апарып, қарғыс атқан қанішерді өлтірді. Осылайша Жаратқан Ие оған лайықты жазасын берді. 39 Менелайдың келісімімен Лисимах қалада көптеген құрбандық істерін жасап, оның жемісі шет елдерге тараған кезде, халық Лисимахқа қарсы жиналды, көптеген алтын ыдыстар әкетілді. 40 Қарапайым халық көтеріліп, ашуланып, Лисимах үш мыңдай адамын қаруландырып, алдымен зорлықзомбылық көрсете бастады. Бір Авран көшбасшы болып табылады, адам көп жылдар өткен және ақымақтықпен кем емес. 41 Сонда олар Лисимахтың әрекетін көріп, кейбіреулері тастарды, кейбіреулері сойылдарды, басқалары жақын жерде тұрған бір уыс шаңды алып, барлығын Лисимах пен оларға шабуыл жасағандардың үстіне лақтырды. 42 Осылайша олардың көбін жаралады, ал кейбіреулерін жерге соқты, барлығын қашуға мәжбүр етті, ал шіркеу тонаушының өзін қазынаның жанында өлтірді. 43 Осы істер бойынша Менелайдың үстінен айып тағылды. 44 Патша Тирге келгенде, сенаттан жіберілген үш адам оның алдында істі талқылады: 45 Бірақ Менелай енді сотталып, Доримен ұлы Птолемейге патшаны тыныштандыратын болса, оған көп ақша беруге уәде берді. 46 Птолемей патшаны бір галереяға апарып, ауаны алу үшін оны басқа ойға әкелді. 47 Осылайша ол Менеласты айыптаудан босатып жіберді, бірақ ол барлық бұзақылыққа себеп болды: және егер олар өз себебін скифтердің алдында айтса, иә, скифтердің алдында жазықсыз сотталуы керек еді, ол оларды өлім жазасына кесті. . 48 Осылайша қала, халық және қасиетті ыдыстар үшін істің соңынан ергендер әділетсіз жазаға ұшырады. 49 Сондықтан тіпті Тир тұрғындары да бұл зұлым істерді жек көріп, оларды құрметпен жерлеуге мәжбүр етті. 50 Осылайша билік иелерінің ашкөздігінің арқасында Менелай билігін сақтап қалды, зұлымдығы артып, халыққа опасыздық жасады.
144
5-ТАРАУ 1 Шамамен сол уақытта Антиох Мысырға екінші сапарын дайындады: 2 Қырық күнге жуық уақыт бойы бүкіл қалада алтын мата киген, найзамен қаруланған сарбаздар сияқты ауада жүгіріп келе жатқан салт аттылар көрінді. 3 Қалқандарын сілкіп, көптеген шортандарды, қылыштарын тартып, жебелерін, жарқыраған алтын әшекейлерін және әр түрлі әбзелдерін сілкіп, бірбірімен кездесіп, жүгіріп келе жатқан атты әскерлері. 4 Сондықтан әрбір адам бұл елес жақсылыққа айналуы үшін дұға етті. 5 Антиох өлді деген жалған қауесет тараған кезде, Ясон кем дегенде мың адамды алып, кенеттен қалаға шабуыл жасады. Қабырғалардағылар қалпына келтіріліп, қала толығымен жойылып жатқанда, Менелай қамалға қашып кетті. 6 Бірақ Ясон өз халқының күнін алу өзі үшін ең бақытсыз күн болатынын ойламай, өз азаматтарын аямай өлтірді. бірақ ол жаулап алған жерлестері емес, олар оның жаулары болды деп ойлады. 7 Осының бәріне қарамастан ол патшалыққа ие болмады, бірақ ақырында опасыздық жасағаны үшін ұятқа қалды да, аммондықтардың еліне қайта қашып кетті. 8 Соңында ол арабтардың патшасы Аретастың алдында айыпталып, қаладан қалаға қашып, барлық адамдардың қуғынға ұшырап, заңдарды бұзатындар ретінде жеккөрінішті және ашық жауы ретінде жиіркенішті болып, бақытсыз қайтып келді. елі мен жерлестері Мысырға қуылды. 9 Осылайша көптеген адамдарды елінен қуып шыққан адам бөтен жерде өліп, Лакедемондықтарға кетіп, туыстарының арқасында сол жерден көмек сұрады. 10 Көпті жерленбегендерді қуып шығарғанның оны жоқтайтын ешкімі де, салтанатты жерлеу рәсімі де, әкелерінің қабірі де болған жоқ. 11 Патшаның көлігіне жеткенде, ол Яһудея көтеріліске шықты деп ойлады. Сосын ашуланып Мысырдан шығып, қаланы қарумен басып алды. 12 Ол өзінің жауынгерлеріне кезіккендерді аямауды және үйлерге шыққандарды өлтіруді бұйырды. 13 Осылайша жасты да, кәріні де өлтіру, ерлер мен әйелдерді және балаларды өлтіру, қыздар мен сәбилерді өлтіру болды. 14 Толық үш күннің ішінде сексен мың адам жойылып, олардың қырық мыңы қақтығыс кезінде қаза тапты. және өлтірілгеннен кем сатылмайды. 15 Бірақ ол бұған қанағаттанбай, бүкіл дүниедегі ең қасиетті ғибадатханаға барады деп ойлады. Менелай, заңға және өз еліне опасыздық жасаған, оның жолбасшысы: 16 Киелі ыдыстарды лас қолдарымен алып, басқа патшалар сол жерді көркейту, атақ-даңқ пен құрмет көрсету үшін бағыштаған нәрселерді арам қолдарымен түсіріп, берді. 17 Антиохтың тәкаппарлығы сонша, Жаратқан Ие қалада тұратындардың күнәлары үшін біраз уақыт
ашуланды деп ойламады, сондықтан оның көзі бұл жерде емес еді. 18 Егер олар бұрын көп күнәға батып кетпесе, бұл адам келе салысымен, дереу қамшыға ұшырап, Селевк патша қазынаны қарауға жіберген Гелиодор сияқты өз болжамынан бас тартқан еді. 19 Алайда Құдай адамдарды жер үшін емес, адамдар үшін алыс жерді таңдады. 20 Сондықтан халықтың басына түскен қайғықасіретке ортақ болған жердің өзі кейіннен Жаратқан Ие жіберген игіліктерінен хабардар етті. татуластырып, ол барлық даңқпен орнатылды. 21 Осылайша, Антиох ғибадатханадан мың сегіз жүз талант жинап алып, жерді кеме жүзетін, теңізді жаяу жүруге болатын етіп жасауды мақтан тұтып, Антиохияға асығыс жолға шықты. 22 Ол халықты ренжіту үшін әміршілерді қалдырды: Иерусалимде, Філіпте, оның елі фригиялық еді, ал өзін сол жерге орнатқаннан да жабайы мінезі үшін. 23 Гаризимде, Андроникте; Оның үстіне, Менелай, басқалардан да жаман, өз жерлестері яһудилерге қарсы арам ойы бар, азаматтарға ауыр қол көтерді. 24 Ол сондай-ақ сол жексұрын қолбасшы Аполлонийді жиырма екі мыңдық әскермен жіберіп, оған ең жасы келгендердің бәрін өлтіруді, әйелдер мен кішілерді сатуды бұйырды. 25 Иерусалимге келіп, бейбітшілік танытып, қасиетті демалыс күніне дейін шыдап, яһудилерді қасиетті күнді өткізіп жатқанда, ол өз адамдарына қарулануды бұйырды. 26 Осылайша ол Демалыс күнін тойлауға барғандардың барлығын өлтіріп, қаланы қаружарақпен жүгіріп өтіп бара жатқан көп адамды өлтірді. 27 Бірақ Яһуда Маккабей басқа тоғыз адаммен немесе сол маңайда шөл далаға кетіп қалды да, олар ластанбасын деп, үнемі шөптермен қоректенетін жануарлар сияқты тауларда өмір сүрді. 6-ТАРАУ 1 Көп ұзамай патша яһудилерді Құдайдың заңдарына бағынбауға және ата-бабаларының заңдарынан бас тартуға мәжбүрлеу үшін Афинаның бір қариясын жіберді. 2 Сондай-ақ Иерусалимдегі ғибадатхананы да ластап, оны Юпитер Олимп ғибадатханасы деп атау; және Гаризимде, Юпитерде бөтен адамдарды қорғаушы, олар сол жерде тұратындарды қалайды. 3 Бұл бұзақылықтың келуі халық үшін ауыр әрі ауыр болды. 4 Өйткені ғибадатхананың іші жезөкшелермен әзілдеп, киелі орындарда әйелдермен қарымқатынаста болған, сонымен қатар рұқсат етілмеген нәрселерді әкелген басқа ұлт өкілдерінің толқуы мен көңіл көтеруіне толы болды. 5 Құрбандық үстелі де заң тыйым салған арам нәрселерге толы болды.
145
6 Адамның Демалыс күндерін немесе ежелгі ораза ұстауына немесе өзін мүлде яһудимін деп жариялауға да рұқсат етілмеді. 7 Әр ай сайын патша туылған күні олар құрбандықтың дәмін тату үшін әкелінетін. Бакхтың оразасын ұстаған кезде, яһудилер шырмауық көтеріп, Бахусқа шерумен баруға мәжбүр болды. 8 Сондай-ақ Птолемейдің ұсынысы бойынша көршілес халықтардың қалаларына яһудилерге қарсы жарлық шықты: олар да сол салт-дәстүрді ұстанып, құрбандық шалулары керек еді. 9 Ал басқа ұлттардың әдет-ғұрпына бағынбағандар өлім жазасына кесілсін. Сонда адам қазіргі қасіретті көрген болар. 10 Балаларын сүндетке отырғызған екі әйел әкелінді. Олар қаланы ашық айналып өткенде, сәбилері кеуделерін ұстап, оларды қабырғадан төмен түсірді. 11 Ал Філіптің ашқанындай, Демалыс күнін жасырын өткізу үшін жақын маңдағы үңгірлерге бірігіп жүгірген басқалары да ең қасиетті күннің құрметіне ар-ұждандарымен көмектескені үшін бірге өртеніп кетті. 12 Енді мен осы кітапты оқығандардан өтінемін, олар осы апаттар үшін мұңаймасын, бірақ олар бұл жазаларды жою үшін емес, ұлтымызды жазалау үшін деп шешсін. 13 Бұл зұлымдардың ұзақ уақыт азап шекпей, дереу жазалануы — Оның зор игілігінің белгісі. 14 Өйткені Жаратқан Ие шыдамдылықпен жазалаудан бас тартқан басқа халықтар күнәлары толық біткенше, бізге де солай істемейді. 15 Ол күнәнің шегіне жеткен соң, бізден кек алмасын. 16 Сондықтан ол бізден мейірімінен бас тартпайды, қиыншылықпен жазаласа да, халқын ешқашан тастамайды. 17 Бірақ бұл бізге ескерту болсын. Ал енді бірер сөзбен мәселені жариялауға келейік. 18 Басты дін мұғалімдерінің бірі, жасы ұлғайған, жүзі сүйкімді Елазар аузын ашып, шошқа етін жеуге мәжбүр болды. 19 Бірақ ол мұндай жексұрындықпен өмір сүргеннен гөрі, даңқты болып өлгенді таңдап, оны түкірді де, азапқа өз еркімен келді. 20 Өмірге деген сүйіспеншіліктің дәмін татуға рұқсат етілмеген нәрселерге қарсы тұруға бел буатындар келе жатқандай. 21 Бірақ сол зұлым мейрамды басқарғандар, ол кісімен бұрыннан таныс болғандықтан, оны бір жаққа алып кетіп, өзіне пайдалануға рұқсат етілген ет әкелуін өтінді. патша бұйырған құрбандықтың етін жеді; 22 Осылайша ол өлімнен құтылып, олармен бұрынғы достығы үшін рақымдылық табады. 23 Бірақ ол сақтықпен ойлана бастады және жасына қарай және өзінің ежелгі жылдарының ұлылығын және келген ақ басының құрметін және баладан алған ең адал тәрбиесін, дәлірек айтсақ, қасиетті заң мен жасаған және жасаған. Құдай берген: сондықтан
ол сәйкес жауап берді және дереу оны қабірге жіберуді бұйырды. 24 Өйткені көптеген жастар Елеазар сексен жаста он жаста, жат дінге кетті деп ойлауы мүмкін, — деді ол. 25 Осылайша олар менің екіжүзділігімнен және аз уақыт және тағы бір сәт өмір сүргісі келетіндіктен, маған алданып, қартайғандығым үшін дақ алып, оны жиіркенішті етем. 26 Өйткені мен қазіргі уақытта адамдардың жазасынан құтылуым керек болса да, мен Құдіреті шексіз Құдайдың қолынан тірі де, өлі де құтыла алмас едім. 27 Сондықтан мен қазір осы өмірді ерлікпен өзгерте отырып, мен өзімді жасым талап ететіндей етіп көрсетемін. 28 Қасиетті де қасиетті заңдар үшін еріксіз және батыл өлетін жас сияқтыларға үлгі қалдыр. Осы сөздерді айтып болған соң, ол бірден азапқа барды: 29 Оның жақсы ерік-жігерін өзгертуге жетелегендер оны сәл бұрын жеккөрушілікке айналдырды, өйткені жоғарыда айтылған сөздер олардың ойлағанындай, шарасыз ойдан шыққан. 30 Бірақ ол жарақаттанып өлуге дайын болғанда, ол ыңыранып: — Киелі білімге ие Жаратқан Иеге аян, мен өлімнен құтылған болсам да, қазір ұрып-соғу арқылы денемдегі ауырсынуды бастан кешіремін. : бірақ мен одан қорқатындықтан, бұл азапқа жаным риза. 31 Осылайша, бұл адам қайтыс болды, ол өз өлімін тек жастарға ғана емес, бүкіл халқына асыл ерліктің үлгісі және ізгіліктің естелігі ретінде қалдырды. 7-тарау 1 Сондай-ақ жеті ағайынды аналарымен бірге ұстап алып, патша заңға қайшы келіп, шошқа етінің дәмін татуға мәжбүрледі, олар қамшымен және қамшымен азапталды. 2 Бірақ бірінші сөйлегендердің бірі былай деді: «Бізден не сұрайсың немесе не білгің келеді? Біз атабабаларымыздың заңын бұзғанша, өлуге дайынбыз. 3 Сонда патша ашуланып, қазандар мен қазандарды қыздыруды бұйырды: 4 Қызып кеткен соң, ол бірінші сөйлеген адамның тілін кесіп тастауды, ал қалған бауырлары мен шешесі қарап тұрған денесінің шеткі жерлерін кесуді бұйырды. 5 Оның барлық мүшелері осылайша мүгедек болып қалғанда, ол әлі тірі болғандықтан, отқа апарып, табада қуыруды бұйырды. Екіншісі анасымен бірге ер жетіп, былай дейді: 6 Жаратушы Тәңір Ие бізге қарап, шын мәнінде бізге жұбаныш береді, өйткені Мұса олардың жүздеріне куәлік еткен әнінде: «Ол өз қызметшілерінің арқасында жұбаныш табады. 7 Осы саннан кейін біріншісі өлген соң, олар оны мазақ ету үшін екіншісін әкелді де, оның басының терісін шашымен жұлып алып, одан: «Сен бүкіл жазаға тартылмай тұрып, жейсің бе?» — деп сұрады. сіздің денеңіздің әрбір мүшесі?
146
8 Бірақ ол өз тілінде былай деп жауап берді: «Жоқ. Сондықтан ол да бұрынғыдай ретімен келесі азапты алды. 9 Соңғы демі таусылғанда, ол былай деді: «Сен бізді осы өмірден қаһар сияқты алып тастадың, бірақ дүниенің Патшасы өз заңдары үшін өлген бізді мәңгілік өмірге қайта тірілтеді. 10 Одан кейін үшінші болып келеке етті. Ол талап етілгенде, тілін шығарып, қолдарын ерке ұстады. 11 Олар батылдықпен: «Бұлар маған көктен келген еді. Оның заңдары үшін мен оларды жек көремін. және одан мен оларды қайтадан аламын деп үміттенемін. 12 Патша мен онымен бірге болғандар жас жігіттің батылдығына таңғалғандықтан, ол оның ауырғанын ескермеді. 13 Бұл кісі де өлген соң, олар төртіншісін де солай азаптап, қиратты. 14 Ол өлуге дайын болғанда, былай деді: «Адамдар өлтіріп жатқандықтан, Құдайдан қайта тірілу үшін үміт күткен дұрыс. 15 Сосын бесіншісін де әкеліп, жыртып тастады. 16 Сосын ол патшаға қарап: «Сенің адамдарға билігің бар, сен азғынсың, сен қалағаныңды істейсің. Бірақ біздің халық Құдайды тастап кетті деп ойламаңыз; 17 Біраз уақыт тұра тұрыңыз да, оның ұлы құдіретін қараңыз, ол сізді және сіздің ұрпақтарыңызды қалай азаптайды. 18 Оның артынан алтыншыны да әкелді, олар өлуге дайын тұрғанда: «Себепсіз алданбаңдар, өйткені Құдайымызға қарсы күнә жасап, өзіміз үшін азап шегеміз. 19 Бірақ Құдайға қарсы күресу үшін қол ұстасып, жазасыз құтылып кетемін деп ойлама. 20 Бірақ ана бәрінен де керемет және құрметті естелікке лайық еді: бір күннің ішінде жеті ұлының өлтірілгенін көргенде, ол Жаратқан Иеге үміт артқандықтан, батылдық танытты. 21 Иә, ол батыл рухтарға толы олардың әрқайсысына өз тілінде насихат айтты; және әйелдік ойларын еркектік қарынмен қоздырып, оларға былай деді: 22 Менің құрсағыма қалай кіргеніңді айта алмаймын, өйткені мен сендерге дем де, өмір де берген жоқпын, әрқайсыларыңның мүшелерін де жасаған да емеспін. 23 Бірақ адамзат ұрпағын қалыптастырған және барлық нәрсенің бастауын анықтаған дүниенің Жаратушысы да өз мейірімімен сендерге тыныс пен өмірді қайта беретіні сөзсіз. саке. 24 Антиох өзін жек көріп, оны қорлайтын сөз деп есептеп, кенжесі тірі кезінде оны сөзбен насихаттап қана қоймай, оны бай және бақытты етем деп антпен де сендірді. адам, егер ол ата-бабаларының заңынан бас тартса; Сондай-ақ ол оны дос тұтып, істерде оған сенетін. 25 Бірақ жас жігіт оның сөзін тыңдамаған кезде, патша анасын шақырып алып, жас жігітке өз өмірін сақтап қалуға кеңес беруін өтінді.
26 Ол оған көп сөздер айтып өсиет бергенде, ол ұлына кеңес беретінін уәде етті. 27 Бірақ ол оған еңкейіп, қатыгез тиранды мысқылдай күліп, өз елінде осылай сөйледі. Ей, балам, сені құрсағымда тоғыз ай көтеріп, саған үш жыл берген, сені асыраған, осы жасқа жеткізген, оқудың қиындығына төзген мені ая. 28 Саған өтінемін, ұлым, аспан мен жерге және ондағылардың бәріне қарап, Құдай оларды жоқ нәрселерден жаратты деп ойла. адам баласы да солай жаратылды. 29 Бұл азаптаушыдан қорықпа, бірақ бауырларың үшін лайықты болғандықтан, мен сені бауырларыңмен бірге мейірімділікпен қабылдауым үшін өз өліміңді ал. 30 Ол осы сөздерді айтып жатқанда, жас жігіт: «Кімді күтіп тұрсыңдар? Мен патшаның өсиетін орындамаймын, бірақ ата-бабаларымызға Мұса арқылы берілген заңның өсиетін орындаймын. 31 Еврейлерге қарсы барлық зұлымдықтың авторы болған сен Құдайдың қолынан құтыла алмайсың. 32 Өйткені күнәларымыз үшін азап шегеміз. 33 Тірі Жаратқан Ие бізді жазалап, түзегеніміз үшін азғантай уақыт ашуланса да, Өзінің қызметшілерімен тағы да тіл табысады. 34 Бірақ сен, уа, құдайсыз адам және барлық басқа ең зұлым адам, Құдайдың қызметшілеріне қарсы қолыңды көтеріп, себепсіз көтерілме және сенімсіз үмітпен мақтанба. 35 Өйткені сен бәрін көретін Құдіреті шексіз Құдайдың үкімінен әлі құтылған жоқсың. 36 Өйткені қазір аздап азап шеккен бауырларымыз Құдайдың мәңгілік өмір туралы келісімі бойынша өлді, бірақ сен Құдайдың үкімі арқылы тәкаппарлығың үшін әділ жазасын аласың. 37 Бірақ мен, бауырларым ретінде, Құдайдан халқымызға тезірек рақымдылық танытуын сұрап, ата-бабаларымыздың заңдары үшін өз денем мен өмірімді құрбан етемін. Оның жалғыз Құдай екенін азап пен жазалау арқылы мойындауың үшін; 38 Мен және менің бауырларым арқылы біздің халқымызға әділетті түрде түсірілген Құдіреті шексіз Құдайдың қаһары басылсын. 39 Патшаның ашуланғанына қарағанда, оны басқалардың бәрінен де нашарлатып жіберді және оның келеке болғанын қатты қабылдады. 40 Сөйтіп, бұл кісі лассыз өлді және бүкіл өмірін Жаратқан Иеге арнады. 41 Ең соңында ұлдарынан кейін анасы қайтыс болды. 42 Пұтқа табыну тойлары мен ауыр азаптар туралы айту үшін осы ғана жеткілікті. 8-тарау 1 Яһуда Маккабей мен онымен бірге болғандар қалаларға жасырын барып, олардың туыстарын шақырып алып, яһудилердің дінін ұстанатындардың барлығын алып, алты мыңға жуық адамды жинады. 2 Сонда олар Жаратқан Иеге жалбарынып, оның барлық тапталған халыққа назар аударуын сұрады.
147
сондай-ақ құдайсыз адамдар арамдалған ғибадатхананы аяңыз; 3 Сондай-ақ ол қатты бүлінген және жермен бірге жаратылуға дайын қалаға жанашырлық танытатын еді; Оған жалбарынған қанды тыңда, 4 Сондай-ақ зиянсыз сәбилердің зұлымдықпен өлтірілгенін және Оның есіміне қарсы жасалған күпірліктерді есіңе ал. және ол зұлымдарға өшпенділігін көрсетеді. 5 Маккабей онымен бірге болған кезде, оған халықтар төтеп бере алмады, өйткені Жаратқан Иенің қаһары мейірімділікке айналды. 6 Сондықтан ол байқамай келіп, қалалар мен қалаларды өртеп жіберді, ең қолайлы жерлерді өз қолына түсіріп, аз ғана жауларын жеңіп, қуып жіберді. 7 Бірақ ол түнді осындай құпия әрекеттері үшін ерекше пайдаланды, сондықтан оның киелілігінің жемісі барлық жерге тарады. 8 Філіп бұл адамның аз-аздан көбейіп, онымен бірге істері одан сайын өркендеп келе жатқанын көргенде, патшаның істеріне көбірек көмек көрсету үшін Келосирия мен Финикенің губернаторы Птолемейге хат жазды. 9 Содан кейін ол Патрокл ұлы Никанорды өзінің ерекше достарының бірі етіп таңдап алып, яһудилердің бүкіл ұрпағын жою үшін оны қол астындағы барлық ұлттардың кемінде жиырма мыңымен бірге жіберді. және онымен бірге ол соғыс істерінде үлкен тәжірибесі бар капитан Горгияға қосылды. 10 Осылайша Никанор тұтқынға түскен яһудилерден сонша көп ақша табуға міндеттенді, бұл патша римдіктерге төлеуі тиіс екі мың талант алымсалықты өтеу керек еді. 11 Сондықтан ол дереу теңіз жағасындағы қалаларға адам жіберіп, тұтқынға түскен яһудилерді сатуды жариялап, оларға бір талант үшін сексен он дене алуға уәде берді, бірақ Құдіреті шексіз Құдайдың кек алатынын күтпейді. 12 Яһудаға Никанордың келетіні туралы хабар жеткенде және ол қасындағыларға әскердің жақын екенін айтты. 13 Құдайдың әділдігіне сенбей, қорқып кеткендер қашып кетті. 14 Басқалары қалғандарының бәрін сатып, Жаратқан Иеден оларды құтқаруын өтінді. Зұлым Никанор олар жиналмай тұрып сатып жіберді. 15 Өздері үшін болмаса да, олардың атабабаларымен жасасқан келісімдері үшін, сондай-ақ олар аталып кеткен Өзінің киелі де даңқты есімі үшін. 16 Осылайша Маккабей өзінің алты мың адамын жинап алып, оларға жаудан үрейленбеуге және оларға қарсы әділетсіздікпен келген көптеген халықтардан қорықпауға шақырды. бірақ ерлікпен күресу үшін, 17 Олардың көз алдында киелі жерге әділетсіз түрде жасаған зұлымдықтарын, қаланы келеке еткен
қатыгездіктерін, сондай-ақ ата-бабаларының билігін тартып алғандарын көрсету үшін. 18 Өйткені олар қарулары мен батылдықтарына сенеді, - деді ол. бірақ біздің сеніміміз бізге қарсы келгендерді де, бүкіл әлемді де құлата алатын Құдіретті Құдайға сенімдіміз. 19 Сондай-ақ ол ата-бабаларының не тапқанын және Сеннахиримнің қол астында жүз сексен бес мыңы қырылғанда, олардың қалай құтқарылғанын айтып берді. 20 Ол оларға Бабылда галаттықтармен болған шайқас туралы айтып берді: олардың барлығы сегіз мың адам, төрт мың македониялықпен бірге саудаға қалай келгенін және македониялықтардың абыржып, сегіз мыңының жүз жиырма мыңын жойғанын айтты. Олар көктен келген көмектің арқасында үлкен олжаға ие болды. 21 Осы сөздерімен оларды батыл етіп, заң мен ел үшін өлуге дайын болған соң, ол әскерін төртке бөлді. 22 Әр топтың жетекшілері болып табылатын бауырлары Шимон, Жүсіп және Жонатанға қосылып, әрқайсысына он бес жүз адам берді. 23 Сондай-ақ Елазарды киелі кітапты оқуға тағайындады. Ол оларға «Құдайдың көмегі» деген сөзді айтты. өзі бірінші топты басқарды, 24 Құдіреті шексіз Құдайдың көмегімен олар тоғыз мыңнан астам жауын өлтірді, Никанор әскерінің көп бөлігін жаралап, мүгедек етті. 25 Олар сатып алуға келген ақшаларын алып, алысқа қуды, бірақ уақыт таппай қайтып кетті. 26 Өйткені бұл демалыс күні болатын, сондықтан олар бұдан былай олардың соңынан ермейтін болды. 27 Сондықтан олар қару-жарақтарын жинап, жауларын тонап болған соң, өздеріне мейірім төгетін сол күнге дейін сақтап келген Жаратқан Иеге шексіз мадақ пен алғыс айтып, демалыс күнімен айналысты. 28 Демалыс күнінен кейін олар олжаның бір бөлігін мүгедектерге, жесірлерге және жетімдерге беріп, қалғанын өздеріне және қызметшілеріне бөліп берді. 29 Осыны орындап, ортақ жалбарынған соң, олар мейірімді Иемізден өз қызметшілерімен мәңгілік татуласуын өтінді. 30 Сондай-ақ Тімоте мен Баххидтің қасында болған, оларға қарсы соғысқандар да жиырма мыңнан астам адамды өлтіріп, оңайлықпен биік және берік бекіністерге ие болды, сондай-ақ көптеген олжаларды өзара бөлісіп, мүгедектерді, жетімдерді, жесірлерді, иә. Қарттар да өздерімен тең. 31 Олар қару-жарақтарын жинап алып, барлығын ыңғайлы жерлерге мұқият жинап, олжаларының қалдықтарын Иерусалимге әкелді. 32 Олар Тімотемен бірге болған және яһудилерді сан түрлі ашуландырған зұлым Филархты да өлтірді. 33 Сонымен қатар, олар өз елінде жеңіс мерекесін өткізіп жатқанда, киелі қақпаларды өртеп жіберген Каллисфенді өртеп жіберді, ол кішкентай үйге қашып кетті. Осылайша ол зұлымдығы үшін сыйақы алды.
148
34 Яһудилерді сатып алу үшін мың көпес әкелген әлгі ең мейірімсіз Никанорға келер болсақ, 35 Ол Жаратқан Иенің көмегімен түсірілген, олар туралы ең аз есеп берді. Ол өзінің керемет киімін шешіп, серіктестігін тастап, қашқын қызметші сияқты орта жер арқылы Антиохияға келді, өйткені оның әскері жойылды. 36 Иерусалимдегі тұтқындар арқылы римдіктерге алым-салық төлеуді тапсырған ол, яһудилердің олар үшін күресетін Құдайы бар екенін, сондықтан оларға зиян тигізе алмайтынын, өйткені олар осы заңдарды ұстанғанын айтты. ол оларға берді. 9-ТАРАУ 1 Осы кезде Парсы елінен Антиох масқара болып шықты 2 Өйткені ол Персеполис деп аталатын қалаға кіріп, ғибадатхананы тонап, қаланы басып алмақ болды. Сол кезде қаруларымен қорғануға жүгірген халық оларды қашып жіберді; Осылайша, Антиох тұрғындардан қашып, ұялып қайтып кетті. 3 Ол Экбатанға келгенде, оған Никанор мен Тімотеге не болғаны туралы хабар жетті. 4 Сосын ашуланып ісінеді. Ол өзін қашуға мәжбүр еткендердің масқаралығы үшін яһудилерден кек алуды ойлады. Сондықтан ол өзінің күймешісіне тоқтаусыз айдауды және жолды жіберуді бұйырды, енді Құдайдың үкімі оның соңынан ереді. Өйткені ол: «Иерусалимге келіп, оны яһудилердің ортақ жерлеу орнына айналдырамын» деп мақтанышпен айтқан болатын. 5 Бірақ Исраилдің Құдайы, Құдіреті шексіз Жаратқан Ие оны емделмейтін және көзге көрінбейтін індетпен өлтірді. Немесе ол осы сөздерді айтқаннан кейін оның жазылмайтын ішек ауруы мен іші ауырып кетті. 6 Бұл өте әділдік: өйткені ол басқа адамдардың ішегін көптеген және оғаш азаптармен азаптады. 7 Алайда ол мақтануын тоқтатпады, бірақ әлі күнге дейін менмендікке толы болды, яһудилерге қаһарынан от шашып, жолды тездетуді бұйырды, бірақ ол күшпен арбасынан құлап кетті. ; сондықтан оның барлық мүшелері қатты ауырды. 8 Осылайша, бұрын теңіз толқындарына бұйрық бере аламын деп ойлаған (ол адам баласына ұқсамайтын мақтаныш болды) және биік тауларды таразыда таразылай аламын деп ойлаған адам, енді жерге лақтырып, ат қоқысымен тасып жүрді. , Құдайдың барлық айқын құдіретін көрсету. 9 Осынау зұлым адамның денесінен құрттар көтеріліп, қайғы-қасіретпен өмір сүріп жатқанда, оның еті жойылып, оның лас иісі оның бүкіл әскерін уытты. 10 Ал аспандағы жұлдыздарға жетуді сәл бұрын ойлаған адам өзінің шыдамсыз иісіне шыдай алмады. 11 Осы жерде ол азап шегіп, асқақ тәкаппарлығын тастап, Құдайдың жазасы арқылы өзін танып-біле бастады.
12 Өзінің иісіне шыдай алмай, ол мына сөздерді айтты: «Құдайға мойынсұну керек және өлген адам Құдай болса, өзін мақтан тұтпауы керек». 13 Бұл зұлым адам енді оған мейірім көрсетпейтін Жаратқан Иеге де ант етіп, былай деді: 14 Ол киелі қаланы (оны жермен бірге төсеп, оны кәдімгі жерлеу орнына айналдыруға асығып бара жатқан) бостандыққа шығарды. 15 Ол жерлеуге лайық емес, балаларымен бірге құстар мен жабайы аңдарды жеу үшін қуып шығуға лайық деп тапқан яһудилерге қатысты айтқанда, олардың барлығын Афины тұрғындарымен теңестірмек. 16 Киелі ғибадатхананы өзі қиратып тастамай тұрып, жақсы сыйлықтармен безендіріп, барлық киелі ыдыстарды тағы да көптеген нәрселермен қалпына келтіріп, өз табысының есебінен құрбандық шалу ақысын өтейтін. 17 Иә, ол өзі де яһуди болып, бүкіл әлемді аралап, Құдайдың құдіретін жариялайды. 18 Осының бәріне қарамастан оның азаптары тоқтамады: Құдайдың әділ үкімі оған келді, сондықтан денсаулығынан үмітін үзіп, ол яһудилерге жалбарыну түрінде жазылған хатты былай деп жазды: 19 Патша әрі әмірші Антиох, оның азаматтары игі яһудилерге зор қуаныш, денсаулық және амандық тілейді. 20 Егер сіз және балаларыңыз жақсы өмір сүріп, істеріңіз сізді қанағаттандыратын болса, мен көкке үміт артып, Құдайға шексіз алғыс айтамын. 21 Ал мен әлсіз едім, әйтпесе Парсыдан қайтып, ауыр дертке шалдыққан сенің абыройың мен ізгі ниетіңді жақсылықпен еске алар едім. 22 Менің денсаулығыма сенбей, бұл аурудан құтылуға үлкен үмітпен қараймын. 23 Әкемнің де сол кездегі әскерін биік елдерге апарғанын ескерсек. мұрагері тағайындалды, 24 Бірдеңе күткендей болмаса немесе қандай да бір қайғылы хабар келсе, елдің кімге қалғанын біле тұра, уайымдамауы үшін. 25 Тағы да, менің патшалығыма шекаралас және көршілес әміршілер мүмкіндіктерді күтіп, не болатынын күтетінін ескерсек. Мен ұлым Антиохты патша етіп тағайындадым, оны мен жоғары провинцияларға барғанымда, көбіңізге тағайындап, мақтап жүрдім. кімге мен былай деп жаздым: 26 Сондықтан мен сіздерге жалпы және ерекше жасаған жақсылықтарымды есте сақтауларыңызды сұраймын және әрбір адам маған және менің ұлыма әлі де адал болуын сұраймын. 27 Өйткені ол менің ойымды түсініп, қалауларыңа мейіріммен және мейірімділікпен мойынсұнатынына сенімдімін. 28 Осылайша кісі өлтіруші мен Құдайға тіл тигізуші басқа адамдарға жалбарынғандай қатты азап шегіп, таудағы бейтаныс елде аянышты өліммен өлді. 29 Онымен бірге тәрбиеленіп жатқан Філіп оның денесін алып кетті, ол да Антиохтың ұлынан қорқып, Мысырға Птолемей Филометорға барды.
149
10-ТАРАУ 1 Маккабей мен оның серіктері Жаратқан Ие оларға басшылық етіп, ғибадатхана мен қаланы қалпына келтірді. 2 Бірақ халықтар ашық көшеде тұрғызған құрбандық ошақтары мен шіркеулерді қиратты. 3 Ғибадатхананы тазартып болған соң, олар тағы бір құрбандық үстелін жасап, тастарды ұрып, одан от алып, екі жылдан кейін құрбандық шалып, хош иісті заттар, шамдар мен нан қойды. 4 Осылай болған соң, олар құлап, Жаратқан Иеден енді мұндай қиыншылықтарға түспеулерін сұрады. Бірақ егер олар оған қарсы тағы да күнә жасаса, онда Ол Өзі оларды мейірімділікпен жазалайды және олар қорлаушы және айуан халықтардың қолына түспеуі үшін. 5 Бөтен адамдар ғибадатхананы арамдаған күні, дәл сол күні, тіпті сол айдың жиырма бесінде, яғни Каслеуде, ол қайтадан тазартылды. 6 Олар сегіз күнді киелі шатырлар мейрамындағыдай қуанышпен өткізді, өйткені олар аңдар сияқты таулар мен шұңқырларды аралап жүргенде, киелі шатырлар мерекесін көп ұзамай өткізгендерін есіне алды. 7 Сондықтан олар бұтақтарды, әдемі бұтақтарды және алақандарды өсіріп, өз орнын тазартуда жақсы табысқа жеткен Құдайға жырларын айтты. 8 Олар сондай-ақ ортақ жарғы мен жарлық бойынша: «Ол күндерді бүкіл яһуди халқы жыл сайын атап өтуді» белгіледі. 9 Осымен Эпифан деп аталатын Антиохтың соңы болды. 10 Енді осы зұлым адамның ұлы Антиох Евпатордың істерін қысқаша айтып, соғыстар кезіндегі қасіреттерді айтамыз. 11 Ол тәжге келгенде, ол бір Лисияны өз патшалығының істеріне басшылық етіп, оны Келосирия мен Финикияның бас әміршісі етіп тағайындады. 12 Макрон деп аталатын Птолемей яһудилерге жасалған зұлымдық үшін әділеттілік танытуды жөн көріп, олармен татулық сақтауға тырысты. 13 Филометордың Кипрді тастап кеткені және Антиох Эпифанға кеткені үшін Евпатордың алдында патшаның достары айыпталып, әр сөзінде сатқын деп аталды. , ол өзін-өзі улап, қайтыс болды. 14 Бірақ Горгий трюмдердің әміршісі болған кезде, ол сарбаздарды жалдап, яһудилермен үздіксіз соғысты. 15 Осыған орай идумиялықтар ең қолайлы бекіністерді өз қолдарына алып, яһудилерді басып алып, Иерусалимнен қуылғандарды қабылдап, соғысуға кірісті. 16 Сонда Маккабейдің қасындағылар жалбарынып, Құдайдан оларға көмекші болуын сұрады. және олар идумалықтардың бекіністеріне зорлықпен жүгірді, 17 Оларға қатты шабуыл жасап, бекіністерді жеңіп алды және қабырғадағы шайқастардың бәрін тоқтатты және олардың қолына түскендердің
барлығын өлтірді және кем дегенде жиырма мыңнан астам адамды өлтірді. 18 Тоғыз мыңнан кем емес кейбір адамдар қоршауды ұстап тұру үшін барлық қолайлы жағдайлары бар өте күшті екі сарайға бірге қашып кеткендіктен, 19 Маккабей қоршауға жеткілікті болған Шимон мен Жүсіпті, Закейді және қасындағыларды қалдырып, оның көмегіне мұқтаж жерлерге кетті. 20 Шимонның қасында жүргендер ашкөздікке бой алдырғандықтан, қамалдағы кейбір адамдар арқылы ақшаға көндірді де, жетпіс мың драхм алып, кейбіреулері қашып кетті. 21 Бірақ Маккабейге не болғаны хабарланғанда, ол халық әміршілерін шақырып алып, оларды ақшаға өз бауырларын сатып, жауларын оларға қарсы соғысу үшін босатып жіберді деп айыптады. 22 Осылайша ол сатқын деп табылғандарды өлтіріп, екі сарайды бірден басып алды. 23 Ол қолына алған барлық қару-жарақтарымен жақсы нәтижеге қол жеткізіп, екі бекіністе жиырма мыңнан астам адамды өлтірді. 24 Бұдан бұрын яһудилер жеңген Тімоте көптеген шетелдік әскерлер мен Азиядан аз емес жылқыларды жинап алып, яһудилерді қару-жарақпен басып алатындай болды. 25 Бірақ ол жақындағанда, Маккабейдің қасындағылар Құдайға сиыну үшін бұрылып, бастарына топырақ шашып, белдеріне азалы киіп алды. 26 Олар құрбандық үстелінің етегіне жығылып, Таурат заңында айтылғандай, Исадан оларға мейірімділік танытып, олардың жаулары мен жауларына қарсы тұруын өтінді. 27 Дұғадан кейін олар қаруларын алып, қаладан әрі қарай жүрді. 28 Күн жаңадан шыққанда, екеуі қосылды. Бір бөлігі өздерінің ізгілігімен бірге олардың табысы мен жеңісінің кепілі үшін Жаратқан Иеге пана болады, ал екінші жағы олардың ашу-ызасын шайқастың басшысы етеді. 29 Бірақ шайқас күшейе түскенде, жауларға көктен ат мінген, алтын ауыздықтары бар әдемі бес адам көрінді және олардың екеуі яһудилерді бастап келді. 30 Олар Маккабейді олардың арасына алып, оны жан-жағына қару-жарақпен жауып, оны аман сақтап қалды, бірақ жауларға қарсы жебелер мен найзағайлар атып тастады, сондықтан олар соқырлық пен қиындыққа толы болды. 31 Жаяу әскерлердің жиырма мың бес жүз және алты жүз атты әскері өлтірілді. 32 Тімотенің өзі болса, ол Керей әмірші болған Гаура деп аталатын өте берік бекініске қашып кетті. 33 Бірақ Маккабеймен бірге болғандар бекіністі төрт күн батылдықпен қоршауға алды. 34 Іштегілер сол жердің күшіне сеніп, қатты қорлап, жаман сөздер айтты. 35 Алайда бесінші күні Маккабейдің жасағындағы жиырма жас жігіт Құдайға тіл тигізгеннен кейін
150
ашуланып, дуалға шабуыл жасап, батылдықпен қарсы алғандарының бәрін өлтірді. 36 Басқалары да олардың соңынан көтеріліп, іштегілермен айналысып жатқанда, мұнараларды өртеп жіберді, ал жалындаған оттар Құдайға тіл тигізушілерді тірідей өртеп жіберді. және басқалары қақпаларды бұзып, қалған әскерді қабылдап, қаланы басып алды. 37 Олар бір шұңқырға жасырылған Тімотейді және оның ағасы Керейді Аполлофанмен бірге өлтірді. 38 Осылай болған соң, олар Исраилге ұлы істер жасаған Жаратқан Иені забур жырларымен және алғыспен мадақтап, оларға жеңіс сыйлады. 11-тарау 1 Көп ұзамай патшаның қорғаушысы әрі немере ағасы Лисий де істерді басқарды. 2 Ол бүкіл атты әскерімен сексен мыңға жуық адамды жинап алып, қаланы басқа ұлттардың мекеніне айналдыруды ойлап, яһудилерге қарсы шықты. 3 Басқа халықтардың ғибадатханалары сияқты, ғибадатхананы да пайда табу және жыл сайын бас діни қызметкерлерді сату үшін: 4 Құдайдың құдіретін ескермей, он мың жаяу әскерімен, мыңдаған атты әскерімен және сексен пілімен мақтанды. 5 Осылайша ол Яһудеяға келіп, Бетсура қаласына жақындады. Бұл қала Иерусалимнен бес метрдей қашықтықта орналасқан күшті қала болатын. 6 Маккабейдің қасындағылар оның бекіністерді қоршап алғанын естігенде, олар және бүкіл халық жылап, жылап Жаратқан Иеден Исраилді құтқару үшін жақсы періште жіберуін өтінді. 7 Сонда Маккабейдің өзі бірінші кезекте қару алып, басқаларды бауырластарына көмектесу үшін онымен бірге қауіп төндіруге шақырды. 8 Олар Иерусалимде болғанда, алтын сауытсайманын шайқап, алдарынан ат үстіндегі ақ киім киген біреу пайда болды. 9 Сосын олар мейірімді Құдайды бірге мадақтап, жүректерімен жігерленді, сондықтан олар адамдармен ғана емес, ең қатыгез хайуандармен де соғысуға және темір қабырғаларды тесіп өтуге дайын болды. 10 Осылайша олар қару-жарақтарын киіп, көктен көмекшісіне ие болды, өйткені Жаратқан Ие оларға мейірімді болды. 11 Олар жауларына арыстандай шабуыл жасап, он бір мың жаяу әскер мен он алты жүз атты әскерді өлтіріп, қалғандарын да қашты. 12 Олардың көпшілігі жараланып, жалаңаш қашып құтылды. Лисийдің өзі ұятсыз қашып кетті, сондықтан қашып кетті. 13 Ол ақылды адам болғандықтан, өзінің жоғалтқанын өзімен санап, еврейлерді жеңе алмайтынын, өйткені Құдіреті шексіз Құдай оларға көмектескенін ескеріп, оларға хабар жіберді.
14 Ол оларды барлық ақылға қонымды шарттармен келісуге көндірді және патшаны олармен дос болуы керек екеніне сендіруге уәде берді. 15 Маккабей жалпы игіліктерді ойлап, Лисийдің қалағанының бәріне келісім берді. Маккабей яһудилер туралы Лисияға не жазған болса да, патша оны берді. 16 Өйткені Лисиядан яһудилерге былай деп жазылған хаттар бар: Лисия яһуди халқына сәлем жолдады. 17 Сізден жіберілген Жохан мен Абсолом маған жазылған өтінішті тапсырып, оның мазмұнын орындауды сұрады. 18 Сондықтан патшаға не хабарлануы керек болса, мен оны айттым, ол болса, соны берді. 19 Егер мемлекетке адал болсаңдар, бұдан былай мен де сендердің игілігіңнің құралы болуға тырысамын. 20 Бірақ мен осы және өзімнен келген басқа нәрселер туралы сендермен сөйлесуді бұйырдым. 21 Жарайсыңдар. Жүз сегіз қырқыншы жыл, Диоскоринтий айының жиырма төртінші күні. 22 Патшаның хатында мына сөздер бар еді: Антиох патша ағасы Лисияға сәлем жолдады: 23 Әкеміз құдайларға аударылғандықтан, біздің еркіміз — біздің патшалығымыздағылар тыныш өмір сүріп, әркім өз істерімен айналыссын. 24 Біз сондай-ақ яһудилердің әкемізге келіспейтінін түсінеміз, өйткені басқа ұлттардың әдет-ғұрпына көшті, бірақ өздерінің өмір сүру салттарын сақтады. өз заңдары бойынша өмір сүреді. 25 Сондықтан біздің ойымызша, бұл халық тыныштықта болса, біз олардың ата-бабаларының әдет-ғұрыптары бойынша өмір сүрулері үшін олардың ғибадатханасын қалпына келтіруге бел байладық. 26 Сондықтан сен оларға хабар жіберіп, оларға тыныштық сыйласаң, олар біздің ақыл-ойымызды растаған кезде, олар жақсы көңіл-күйге ие болып, әрқашан өз істерімен айналысады. 27 Патшаның яһуди халқына жазған хаты былай болды: Антиох патша кеңеске және қалған яһудилерге сәлем жолдады. 28 Егер жақсы болсаңдар, біздің қалауымыз бар; денсаулығымыз да жақсы. 29 Менелай бізге былай деді: үйіңе қайтып, өз ісіңмен айналысқың келеді: 30 Сол себепті кететіндер Ксантиктің отызыншы күніне дейін қауіпсіз өмір сүрсін. 31 Ал яһудилер бұрынғыдай өздеріне тән тағамдар мен заңдарды қолданады. және олардың ешқайсысы надан істері үшін қорланбауы керек. 32 Мен Менеласты да жібердім, ол сендерді жұбатсын. 33 Жарайсыңдар. Жүз қырық сегізінші жылы және Ксантик айының он бесінші күні. 34 Римдіктер де оларға мына сөздер жазылған хат жіберді: Римдіктердің елшілері Квинт Меммий мен Тит Манлий яһуди халқына сәлем жолдады.
151
35 Патшаның немере ағасы Лисия не берсе де, біз де соған ризамыз. 36 Бірақ ол патшаға тапсырылады деп ұйғарған нәрселерге келсек, кеңес бергеннен кейін, тез арада біреуді жіберіңіз. 37 Сондықтан кейбіреулерді жылдам жібер, сонда біз сендердің ойларыңды білейік. 38 Қоштасу. Осы жүз сегіз қырқыншы жыл, Ксантик айының он бесінші күні. 12-тарау 1 Осы келісімдер жасалғанда, Лисия патшаға барды, ал яһудилер мал шаруашылығымен айналысты. 2 Бірақ бірнеше жердің әміршілерінен Тімоте, Геней ұлы Аполлоний, сондай-ақ Героним, Демофон және олардан басқа Кипр билеушісі Никанор олардың тыныштықта өмір сүрулеріне рұқсат бермеді. 3 Иоппаның адамдары да осындай құдайсыз іс жасады: олар өздеріне зиян келтірмейтіндей болып, олардың арасында тұратын яһудилерден әйелдері мен балаларымен өздері дайындап қойған қайықтарға түсулерін өтінді. 4 Олар қаланың жалпы жарлығы бойынша оны бейбіт өмір сүргісі келетінін және ешнәрсеге күмәнданбағанын қабылдады. 5 Яһуда жерлестеріне жасалған бұл қатыгездік туралы естігенде, қасындағыларға оларды дайындауды бұйырды. 6 Ол Құдайды әділ Төреші деп шақырып, бауырластарын өлтіргендерге қарсы шықты да, түнде баспананы өртеп жіберді, қайықтарды өртеп жіберді, ал ол жаққа қашқандарды өлтірді. 7 Қала жабылғаннан кейін, ол Иоппа қаласының тұрғындарының барлығын түп-тамырымен жою үшін қайтып келе жатқандай, артқа шегінді. 8 Бірақ ол жамниліктердің өз араларында тұратын яһудилерге де солай істемекші болғанын естігенде, 9 Ол түнде жамниліктерге келіп, пана мен флотты өртеп жіберді, осылайша от жарығы Иерусалимде екі жүз қырық метр қашықтықта көрінді. 10 Олар сол жерден Тімотеге қарай тоғыз метрдей жол жүргенде, оған кем дегенде бес мың жаяу адам мен бес жүз атты араб әскері аттанды. 11 Сол кезде қатты шайқас болды. Бірақ Яһуданың жағы Құдайдың көмегімен жеңіске жетті; Осылайша Арабстанның көшпелілері жеңіліске ұшырап, Яһудадан бейбітшілік сұрап, оған мал беруге және басқаша оны қуантуға уәде берді. 12 Сонда Яһуда олардың көп нәрседен пайда әкелетінін ойлап, оларға тыныштық сыйлады. 13 Ол сондай-ақ дуалмен қоршалған және әртүрлі елдердің тұрғындары тұратын бір күшті қалаға көпір салмақшы болды. және оның аты Каспий болды. 14 Бірақ оның ішіндегілер қабырғалардың беріктігіне және азық-түлікпен қамтамасыз етілетініне сенгендері сонша, Яһудамен бірге болғандарға дөрекі сөйлеп, қорлап, балағаттап, айтуға болмайтын сөздер айтты.
15 Сондықтан Яһуда өзінің жасақшыларымен Ешуаның кезінде Иерихонды қошқарсыз да, соғыс машинасы да жоқ қылған дүниенің ұлы Иесін шақырып, қабырғаларға қатты соққы берді. 16 Олар Құдайдың қалауымен қаланы басып алып, адам айтқысыз қырғындар жасады, соның салдарынан оған жақын жерде екі метрлік көл қанға толып жатқанын көрді. 17 Сосын олар сол жерден жеті жүз елу фронға кетіп, Харакаға, Тубиени деп аталатын яһудилерге келді. 18 Бірақ Тімотеге келсек, олар оны еш жерден таппады, өйткені ол ешнәрсе жібермей тұрып, белгілі бір бекіністе өте күшті гарнизонды қалдырып, сол жерден кетіп қалды. 19 Алайда Маккабейдің қолбасшылары Досифей мен Сосипатер шығып, Тімоте бекіністе қалдырған он мыңнан астам адамын өлтірді. 20 Маккабей өз әскерін жасақпен жинап, оларды роталардың үстіне қойды да, жүз жиырма мыңдай жаяу әскері мен екі мың бес жүз атты әскері бар Тімотеге қарсы аттанды. 21 Тімоте Яһуданың келетінін білгенде, ол әйелдер мен балаларды және басқа жүкті Карнион деп аталатын бекініске жіберді, өйткені барлық жердің тарлығынан қаланы қоршау қиын және келу қиын болды. . 22 Бірақ оның бірінші тобы Яһуда көрінгенде, бәрін көріп тұрған Құдайдың көрінуінен қорқып, үрей билеген дұшпандар бірден қашып кетті. өз адамдарынан және өз қылыштарының ұшымен жараланған. 23 Яһуда да олардың соңынан қуып, сол зұлым бейшараларды өлтіріп, отыз мыңдай адамын өлтірді. 24 Сондай-ақ Тімотенің өзі Досифей мен Сосипатердің қолына түсіп қалды, ол өзінің өмірін босатып беруді өтінді, өйткені оның көптеген атаанасы яһудилер және олардың кейбірінің бауырлары бар еді. оны өлгенше санамау керек. 25 Сондықтан Иса оларға зиян тигізбестен қалпына келтіремін деп көп сөзбен сендіргенде, келісімге сай, олар оны бауырластарын құтқару үшін жіберді. 26 Содан Маккабей Карнионға және Атаргатис ғибадатханасына аттанды да, сол жерде жиырма бес мың адамды өлтірді.. 27 Ол қашып, оларды талқандағаннан кейін, Яһуда әскерді Лисий тұратын күшті қала Ефронға, көптеген түрлі ұлттар мен күшті жас жігіттер қабырғаларды қорғап, оларды табанды түрде қорғады. Сондай-ақ қозғалтқыштар мен жебелердің үлкен қамтамасыз етілуі болды. 28 Бірақ Яһуда мен оның серіктері өз күшімен жауларының күшін талқандайтын Құдіреті шексіз Құдайға жалбарынған кезде, олар қаланы жеңіп, ішіндегі жиырма бес мың адамды өлтірді. 29 Сол жерден олар Иерусалимнен алты жүз қашықтықта орналасқан Скифополиске жол тартты. 30 Бірақ сол жерде тұратын яһудилер скифополиттердің оларға сүйіспеншілікпен қарайтынын және қиыншылық кезінде оларға мейірімділік танытқанын куәландырған кезде;
152
31 Олар оларға ризашылықтарын білдіріп, олармен әлі де достық қарым-қатынаста болуларын қалады. Осылайша олар Иерусалимге келді, апталар мейрамы жақындап қалды. 32 Елуінші күн мейрамынан кейін олар Идумеяның әміршісі Горгияға қарсы шықты. 33 Олар үш мың жаяу және төрт жүз атты әскерімен шықты. 34 Бірге болған шайқаста яһудилердің біразы өлді. 35 Сол кезде Бакенордың серіктерінің бірі, атқа мінген әрі күшті жігіт Доситей әлі Горгияда болатын және оның сырт киімін алып, оны күшпен тартып алды. Ол қарғыс атқан адамды тірідей алып кеткісі келгенде, оның үстінен келе жатқан Фракияның бір аттылысы оның иығынан ұрып, Горгия Марисаға қашып кетті. 36 Горгиямен бірге болғандар ұзақ шайқасып, шаршаған кезде, Яһуда Жаратқан Иеге өзін олардың көмекшісі әрі шайқас басшысы ретінде көрсетуін өтінді. 37 Осылай ол өз тілінде бастады, және қатты дауыспен забур жырларын айтып, Горгийдің адамдарына байқамай жүгіріп, оларды қашып жіберді. 38 Яһуда әскерін жинап алып, Одоллам қаласына келді. Жетінші күн келгенде, олар әдеттегідей тазарып, сол жерде Демалыс күнін ұстанды. 39 Келесі күні Яһуда мен оның серіктері өлтірілгендердің мәйітін алып, туыстарымен бірге әкелерінің қабірлеріне жерлеуге келді. 40 Олар өлтірілгендердің әрқайсысының киімдерінің астынан яһудилерге заң бойынша тыйым салынған пұттарға бағышталған нәрселерді тапты. Сонда әрбір адам осының кесірінен өлтірілгенін көрді. 41 Сондықтан бәрі жасырын нәрсені ашқан әділ Төреші Жаратқан Иені мадақтап, 42 Дұғаға кірісіп, жасаған күнәнің есіне алынбауы үшін Оған жалбарынды. Сонымен қатар, сол асыл Яһуда халықты күнәдан аулақ болуға шақырды, өйткені олар өлтірілгендердің күнәлары үшін не болатынын өз көздерімен көрді. 43 Бүкіл қауымда екі мың драхм күміс жинап алып, күнә үшін құрбандық шалу үшін оны Иерусалимге жіберді. 44 Егер ол өлтірілгендердің қайта тіріледі деп үміттенбесе, өлгендер үшін дұға ету артық әрі бекер еді. 45 Сондай-ақ ол Құдай жолында өлгендерге үлкен рақымдылық жасалғанын түсінді, бұл қасиетті және жақсы ой болды. Содан кейін ол өлгендерді күнәдан құтқару үшін татуластырды. 13-тарау 1 Жүз қырық тоғызыншы жылы Яһудаға Антиох Евпатордың Яһудеяға үлкен күшпен келе жатқаны хабарланды. 2 Онымен бірге өзінің қорғаушысы әрі істерінің билеушісі Лисий де болды. Олардың біреуінің жүз он мың жаяу әскері, бес мың үш жүз атты әскері,
жиырма екі піл және қаруланған үш жүз күймелері бар. ілгектер. 3 Менелай да олармен қосылып, Антиохты елді қорғау үшін емес, оны губернатор етіп тағайындадым деп ойлағандықтан қатты ренжітті. 4 Бірақ патшалардың патшасы Антиохты осы зұлым бейшараға қарсы ойландырды және Лисий патшаға барлық бұзақылықтың себебі осы адам екенін айтты, сондықтан патша оны Берияға әкеліп, оны өлім жазасына кесуді бұйырды. тәртіп сол жерде. 5 Сол жерде биіктігі елу шынтақ, күлге толы мұнара бар еді. Оның әр жағынан күлге ілініп тұратын дөңгелек аспабы бар еді. 6 Кім киелілік үшін сотталған немесе басқа да ауыр қылмыс жасаған болса, бәрі оны өлімге итермеледі. 7 Зұлым адам жер бетінде жерленгеннен гөрі өлетіндей өлім болды. және бұл ең әділетті: 8 Ол оты мен күлі киелі болған құрбандық ошағы үшін көп күнә жасағандықтан, ол күлге айналды. 9 Патша яһудилерге әкесінің кезіндегіден де жамандық жасау үшін айуандық пен тәкаппар оймен келді. 10 Яһуда мұны білгенде, ол халыққа күндіз-түні Жаратқан Иеге дұға етуді бұйырды. және қасиетті ғибадатханадан: 11 Сондай-ақ ол қазірдің өзінде аз ғана сергек болған халықтың Құдайды қорлайтын халықтарға бағынуына жол бермеуі үшін. 12 Осыны барлығы бірге істеп, мейірімді Жаратқан Иеге жылап, ораза тұтып, үш күн жатып жалбарынған соң, Яһуда оларға дайын болуды бұйырды. 13 Яһуда ақсақалдардан бөлек болғандықтан, патша әскері Яһудеяға кіріп, қаланы иемденіп, аттануға және Жаратқан Иенің көмегімен істі сынап көруді шешті. 14 Ол бәрін дүниенің Жаратушысына тапсырып, өз сарбаздарына заңдар, ғибадатхана, қала, ел және мемлекет үшін ерлікпен, тіпті өлімге дейін күресуге шақырған соң, Модиннің қасына қосын тігіп: 15 Өзінің айналасындағыларға «Жеңіс — Құдайдан», — деді. Ол түнде ең батыл да таңдаулы жігіттермен бірге патша шатырына кіріп, қосында төрт мыңдай адам мен пілдердің ең үлкенін және оның үстіндегі барлық адамдарын өлтірді. 16 Соңында олар қосты қорқыныш пен дүрбелеңге толтырып, жақсы табыспен кетті. 17 Бұл таңғы уақытта жасалды, өйткені Жаратқан Иенің қорғауы оған көмектесті. 18 Патша яһудилердің ер мінезінен дәм татқаннан кейін, бекіністерді басып алуға кірісті. 19 Ол яһудилердің бекінісі болған Бетсураға қарай жүрді, бірақ ол қашып кетті, сәтсіздікке ұшырады және адамдарынан айырылды. 20 Өйткені Яһуда ондағыларға қажетті нәрселерді жеткізген болатын. 21 Бірақ яһудилердің әскерінде болған Родок жауларға құпияны ашты. Сондықтан оны іздеп тауып, оны түрмеге жапты.
153
22 Патша олармен Бетсумда екінші рет емделіп, қолын беріп, олардың қолын алып, кетіп қалды, Яһудамен соғысып, жеңіліп қалды. 23 Антиохиядағы істерден қалып қойған Філіптің қатты иіліп, абдырап, яһудилерге жалбарынып, мойынсұнып, барлық тең шарттарға ант беріп, олармен келісіп, құрбандық шалып, ғибадатхананы құрметтеп, мейірімділік танытқанын естідім. орын, 24 Маккабейдің жақсылығын қабыл алып, оны Птолемейден геррендіктерге дейін бас әмірші етіп тағайындады. 25 Птолемейге келді: ондағы халық келісімдер үшін қайғырды. Өйткені олар өздерінің келісімдерін күшін жоймақ болғаны үшін шабуыл жасады. 26 Лисий сот орнына көтеріліп, істі қорғау үшін мүмкіндігінше айтты, көндірді, тыныштандырды, оларды жақсы әсер етті және Антиохияға оралды. Осылайша патшаның келуі мен кетуіне әсер етті. 14-тарау 1 Үш жылдан кейін Яһудаға Селевк ұлы Димитрийдің Триполис панасына үлкен күш пен флотпен кіргені хабарланды. 2 Елді басып алып, Антиох пен оның қорғаушысы Лисийді өлтірді. 3 Бас діни қызметкер болған және басқа ұлттармен араласқан кезде өзін әдейі арамдаған бір Альким өзін құтқара алмайтынын және киелі құрбандық орнына енді кіре алмайтынын көрді. 4 Жүз елуінші жылы Димитрий патшаға келіп, оған алтын тәж, пальма, сондай-ақ ғибадатханада салтанатты түрде қолданылатын бұтақтарды сыйға тартты. Сол күні ол үндемеді. 5 Алайда өзінің ақымақ ісін жалғастыру мүмкіндігін алған кезде және Димитрий кеңеске шақырып, яһудилердің қалай әсер еткенін және олардың нені ойлағанын сұрап, былай деп жауап берді: 6 Ол ассидиялықтар деп атаған яһудилердің қолбасшылары Яһуда Маккабей соғысты тамақтандырады және бүлікшіл, ал қалғандарын тыныштықта қалдырмайды. 7 Сондықтан мен ата-бабамның құрметінен айырылып, бас діни қызметкерлерді айтамын, енді осында келдім. 8 Біріншіден, мен патшаның қамын ойлағаным үшін. екіншіден, мен өз жерлестерімнің жақсылығын қалаймын: өйткені олардың жоғарыда айтылған ақылсыз қарым-қатынасынан біздің бүкіл халық аз емес. 9 Сондықтан, уа, патша, осының бәрін біле тұра, елге және жан-жақтан қысылып жатқан халқымызға сақ бол, өзіңнің бәріне көрсеткен рақымыңды. 10 Өйткені Яһуда тірі тұрғанда, мемлекеттің тыныш болуы мүмкін емес. 11 Бұл туралы ол туралы бірден айтыла салысымен, патшаның басқа достары Яһудаға қарсы шығып, Диметриді одан сайын хош иісті заттарды түтете бастады.
12 Пілдердің қожайыны болған Никанорды шақырып алып, Яһудеяға әмірші етіп тағайындады. 13 Оған Яһуданы өлтіріп, қасындағыларды бытыратып, Алкимді ұлы ғибадатхананың бас діни қызметкері етіп тағайындауды бұйырды. 14 Сонда Яһудадан Яһудеядан қашқан халықтар Никанорға отар-отар болып келді. 15 Яһудилер Никанордың келуін және халықтардың оларға қарсы көтерілгенін естігенде, олар бастарына жер лақтырып, Өз халқын мәңгілікке орнықтырған және Оның қатысуын көрсету арқылы оның үлесіне әрқашан көмектесетін Құдайға жалбарынды. . 16 Олар капитанның бұйрығы бойынша бірден сол жерден кетіп, Дессау қаласына жақындады. 17 Яһуданың інісі Шимон Никанормен шайқасқа шыққан еді, бірақ жауларының кенет үнсіз қалуынан біраз ыңғайсызданып қалды. 18 Соған қарамастан Никанор Яһуданың қасындағылардың ержүректілігін және елі үшін батылдық танытқанын естіп, бұл мәселені семсермен сынауға батылы бармады. 19 Сондықтан ол татуласуға Посидоний, Феодот және Маттатияны жіберді. 20 Олар бұл туралы ұзақ ақылдасып, капитан жұртты мұнымен таныстырған соң, олардың бәрі бір пікірде болып көрінгенде, олар келісімдерге келісті. 21 Өздері жиналатын күнді белгіледі. 22 Жаулар тосыннан опасыздық жасап кетпесін деп, Людас қарулы адамдарын ыңғайлы жерлерге дайындап қойды. 23 Енді Никанор Иерусалимде тұрып, еш зиян келтірмеді, қайта өзіне ағылып келген халықты жіберді. 24 Ол Яһуданы көзінен таса қылғысы келмеді, өйткені ол адамды шын жүректен жақсы көреді. 25 Ол одан әйел алып, балалы болуын өтінді, сондықтан ол үйленді, тыныш болды және осы өмірдің бір бөлігі болды. 26 Бірақ Альким олардың арасындағы сүйіспеншілікті сезіп, жасалған келісімдерді қарастырып, Деметрийге келіп, Никанордың мемлекетке қатты әсер етпейтінін айтты. Сол үшін ол патшаның мұрагері етіп өз патшалығына сатқын Яһуданы тағайындады. 27 Сонда патша ашуланып, ең зұлым адамды айыптап, ашуландырып, Никанорға хат жазып, оның келісімдерге қатты наразы екенін білдіріп, Маккабейді тез арада Антиохияға тұтқынға жіберуді бұйырды. 28 Бұл туралы Никанор тыңдаған кезде, ол қатты абдырап қалды және ол келісілген баптардың күшін жоюды қатты ойлады, оның еш кінәсі жоқ. 29 Бірақ патшаға қарсы іс болмағандықтан, ол мұны саясатпен орындауға уақытын бақылап отырды. 30 Соған қарамастан, Маккабей Никанордың оған мейірімсіз қарай бастағанын және оның әдеттен гөрі дөрекі түрде жалбарынғанын көргенде, мұндай жағымсыз мінез-құлық жақсылық әкелмейтінін түсініп, бірнеше адамын жинап алып, өзін тастап кетті. Никанордан.
154
31 Ал екіншісі Яһуданың саясаты оған қатты кедергі болғанын біліп, үлкен әрі қасиетті ғибадатханаға кіріп, әдеттегідей құрбандық шалып жатқан діни қызметкерлерге оны құтқаруды бұйырды. 32 Олар іздеген адамның қайда екенін айта алмаймыз деп ант еткенде, 33 Ол оң қолын ғибадатханаға қарай созып, былай деп ант етті: «Егер мені тұтқын ретінде Яһуданы құтқармасаңдар, мен Құдайдың мына ғибадатханасын жермен бірге қиратамын, құрбандық үстелін қиратамын. және Бахусқа көрнекті ғибадатхана тұрғызды. 34 Осы сөздерден кейін ол кетіп қалды. Сонда діни қызметкерлер қолдарын көкке көтеріп, өз ұлтының қорғаушысы болған Құдайға жалбарынып, былай деді: 35 Уа, бәрінің Иесі, ешнәрсеге мұқтаж емес, Өзің тұратын ғибадатхананың арамызда болғанына риза болдың. 36 Ендеше, уа, киеліліктің киелі Иесі, жақында тазарған осы үйді әрдайым кірлетпей сақта және әрбір әділетсіз ауызды жауып таста. 37 Сол жерде Иерусалимнің ақсақалдарының бірі, өз жерлестерін жақсы көретін және мейірімділігі үшін яһудилердің әкесі атанған өте жақсы адам Разис Никанорға айып тағылды. 38 Бұрынғы уақытта, олар басқа ұлттармен араласпаған кезде, ол иудаизм үшін айыпталып, яһудилердің діні үшін бар қатыгездікпен өзінің денесі мен өмірін қауіп төндірді. 39 Сондықтан Никанор яһудилерге жек көретінін білдіргісі келіп, оны басып алуға бес жүзден астам жауынгерді жіберді. 40 Өйткені ол оны яһудилерге көп зиян тигізуді ойлады. 41 Халық мұнараны басып алып, сыртқы есікті зорлықпен бұзып кіріп, оны жағу үшін от әкелуді талап еткенде, ол жан-жақтан қолға алынуға дайын тұрғандықтан, семсеріне тиді. 42 Зұлымдардың қолына түскеннен гөрі, адам болып өлгенді таңдады, оның асыл тумасынан басқаша қорлық көрді. 43 Бірақ оның асығыс соққысын сағынып, халық та есікке асығады да, ол батылдықпен қабырғаға жүгіріп шықты да, өзін олардың ең қалыңдарының арасына лақтырды. 44 Бірақ олар тез жауап берді де, бос орын ашылғанда, Иса қуыс жердің ортасына құлап кетті. 45 Соған қарамастан, оның ішінде әлі тыныс болған кезде, ол ашуланып, орнынан тұрды. Оның қаны ағын судай атқылап, жаралары ауыр болса да, ол халықтың арасынан жүгіріп өтті; және тік жартастың үстінде тұрып, 46 Оның қаны таусылған соң, ол ішек-қарындарын жұлып алып, екі қолына алып, халыққа лақтырып жіберді де, өмір мен рухтың Иесіне соларды қайта қалпына келтіруге шақырды, осылайша өлді.
15-тарау 1 Бірақ Никанор Яһуда мен оның серіктестігінің Самария маңындағы бекініс жерлерде екенін естіп, еш қауіп төндірмей, демалыс күні оларға қарсы тұруға бел буды. 2 Соған қарамастан онымен бірге баруға мәжбүр болған яһудилер: «О, соншалықты қатыгездікпен және айуандықпен жоймаңдар! 3 Сонда ең рақымсыз бейшара көкте Демалыс күнін сақтауды бұйырған Құдіреті бар ма деп сұрады. 4 Олар: «Көкте тірі және құдіретті Иеміз бар, ол жетінші күнді сақтауды бұйырды. 5 Сонда екіншісі: — Мен де жер бетіндегі құдіреттімін, мен қару алып, патшаның ісімен айналысуды бұйырамын! Бірақ ол зұлым еркін орындамауға қол жеткізді. 6 Сондықтан Никанор тәкаппарлық пен тәкаппарлықпен Яһуда мен онымен бірге болғандарды жеңгені үшін көпшілік алдында ескерткіш орнатуға бел байлады. 7 Бірақ Маккабей Жаратқан Иенің оған көмектесетініне сенімді болды: 8 Сондықтан ол өз халқын халықтардың оларға қарсы келуінен қорықпауға шақырды, бірақ олардың бұрынғы уақытта көктен алған көмегін есте ұстауға, ал енді оларға Құдіреті шексіз Құдайдан келетін жеңіс пен көмекті күтуге шақырды. 9 Осылайша оларды Таурат заңы мен пайғамбарлар арқылы жұбатып, олардың бұрын жеңген шайқастарын еске түсіріп, көңілдерін көтерді. 10 Ол олардың ақыл-ойын қоздырған соң, оларға бұйрық беріп, халықтардың жалғандығын және анттарын бұзғанын көрсетті. 11 Осылайша ол олардың әрқайсысын қалқандар мен найзалардан қорғаумен емес, ыңғайлы және жақсы сөздермен қаруландырды және оған қоса, ол оларға сенуге лайық арманын айтты. оларға аз да болса қуанба. 12 Оның пайымдауынша, бас діни қызметкер, ізгі және ізгі адам болған Ониас әңгімеге құрметті, мінезі жұмсақ, жақсы сөйлейтін және бала кезінен қолдарын жоғары көтеріп, барлық ізгілікке үйренетін. яһудилердің бүкіл денесі үшін дұға етті. 13 Сол сияқты, шашы ағарған, асқан даңқты, ғажайып және керемет ұлы адам пайда болды. 14 Сонда Ония былай деп жауап берді: — Бұл — Құдайдың пайғамбары Еремия, халық және киелі қала үшін көп дұға ететін бауырластарды жақсы көретін адам! 15 Сонда Еремия оң қолын алға созып, Яһудаға алтын семсер беріп, былай деді: 16 Құдайдың сыйы, жауларды жаралайтын осы қасиетті семсерді ал. 17 Осылайша Яһуданың өте жақсы сөздері жұбаныш тауып, оларды батылдыққа жігерлендіріп, жас жігіттердің жүректерін жігерлендірді. Қалаға, киелі орынға және ғибадатханаға қауіп төніп тұрғандықтан, бұл мәселені жанжалмен шешуге тырысты.
155
18 Өйткені олардың әйелдері мен балалары, бауырлары мен туған-туыстары үшін жасаған қамқорлықтары олар үшін ең аз болса да болды, бірақ ең үлкен және басты қорқыныш қасиетті ғибадатхана үшін болды. 19 Сондай-ақ қалада тұратындар да сырттағы қақтығысқа алаңдап, уайымдамады. 20 Ал енді бәрі сынақтың не болатынын көргенде, жаулар әлдеқашан жақындап, әскер тізіліп, аңдар ыңғайлы орналасып, салт аттылар қанат қаққанда. 21 Маккабей көпшіліктің келе жатқанын, қаружарақтардың әртүрлі дайындығын және аңдардың қаһарын көріп, қолдарын көкке созып, ғажайыптар жасаушы Жаратқан Иеге шақырды. Бұл оған жақсы көрінсе, ол оны лайықтыларға береді. 22 Сондықтан ол дұғасында былай деді: Уа, Жаратқан Ие, сен Яһудея патшасы Езекияның тұсында періштеңді жіберіп, Сеннахериб әскерінде жүз сексен бес мың адамды өлтірдің. 23 Сондықтан енді, уа, көктің Иесі, олардан қорқып, үрейлендіретін жақсы періштені алдымыздан жібер. 24 Киелі халқыңа тіл тигізу үшін келгендер қолыңның күшімен үрейленсін. Және ол осылай аяқтады. 25 Сонда Никанор мен онымен бірге болғандар керней мен ән шырқап алға шықты. 26 Бірақ Яһуда мен оның серігі жауларға жалбарыну және дұға ету арқылы тап болды. 27 Осылайша олар қолдарымен соғысып, Құдайға жүректерімен сиынып, кем дегенде отыз бес мың адамды өлтірді, өйткені Құдайдың көрінісі арқылы олар қатты қуанды. 28 Соғыс аяқталып, қуанышпен қайта оралғанда, олар Никанордың әбзелінде өлі жатқанын білді. 29 Сонда олар қатты айғайлап, шу шығарып, Құдіреті шексіз Құдайды өз тілдерінде мадақтады. 30 Тәнімен де, санасымен де азаматтардың басты қорғаушысы болған және өмір бойы жерлестеріне деген сүйіспеншілігін жалғастырған Яһуда Никанордың басын және оның қолын иығымен шауып, Иерусалимге әкелуді бұйырды. . 31 Сол жерде болған соң, ол өз халқын шақырып алып, діни қызметкерлерді құрбандық үстелінің алдына қойып, мұнарадағыларды шақыртты. 32 Оларға Никанордың сұмдық басын және Құдайға тіл тигізуші Құдайдың киелі ғибадатханасына тәкаппарлықпен созған қолын көрсетті. 33 Сол құдайсыз Никанордың тілін кесіп тастағаннан кейін, ол оны құстарға бөлшектеп беруді және оның ақылсыздығы үшін сыйақыны ғибадатхананың алдына іліп қоюды бұйырды. 34 Сондықтан әркім аспанға қарай даңқты Жаратқан Иені мадақтап: «Өз орнын кіршіксіз сақтаған адам бақытты болсын! 35 Ол Никанордың басын мұнараға іліп қойды, бұл Жаратқан Иенің барлық көмегінің айқын әрі айқын белгісі. 36 Олар барлығына ортақ жарлықпен бұл күнді салтанатты түрде өткізбеуді, бірақ Сирия тілінде Адар деп аталатын он екінші айдың он үшінші күнін,
Мардохайдың күнінен бір күн бұрын тойлауды бұйырды. 37 Никанордың жағдайы осылай болды. Сол кезден бастап қала еврейлердің билігінде болды. Міне, мен аяқтаймын. 38 Егер мен жақсылық жасаған болсам және оқиғаға сай болсам, бұл мен қалаған нәрсе болды, ал егер нәзік және азғын болсам, мен оған қол жеткізе аламын. 39 Өйткені жалғыз шарап немесе су ішу зиян. сумен араластырылған шараптың жағымды және дәмді болатыны сияқты: әдемі сөйлеген сөздер де әңгімені оқығандардың құлағын қуантады. Міне, соңы болады.
156