Wong Samaria sing Apik Lukas 10:25-37 25 Banjur ana sawijining ahli Torèt ngadeg lan nyoba marang Yésus, aturé, "Guru, apa sing kudu daklakoni supaya aku bisa nampa urip langgeng?" 26 Panjenengané ngandika marang wong mau, " Apa sing katulis ing angger-anggering Toret? Kepriyé carané kowé maca?" 27 Wong mau banjur mangsuli, "Kowé kudu tresna marang Pangéran, Allahmu, kalawan gumolonging atimu, lan kalawan gumolonging nyawamu, lan kalawan gumolonging kekuwatanmu, sarta kalawan gumolonging pikiranmu, lan tresnaa marang pepadhamu kaya marang awakmu dhéwé." 28 Gusti Yésus banjur ngandika marang wong mau, " Wangsulanmu iku bener; lakonana iki, temah kowé bakal urip." 29 Nanging wong mau, kang kepengin mbenerake awake dhewe, banjur matur marang Gusti Yesus, "Sapa sejatine pepadhaku?" 30 Yésus banjur ngandika, " Ana wong lanang mudhun saka Yérusalèm menyang Yérikho; banjur tiba ing tangané rampog. Sawisé kuwi, wong-wong mau ngrampog klambiné, nggebugi, lan ninggal dhèwèké setengah mati. 31 Kebetulan ana imam liwat ing dalan kono. Nalika imam mau weruh imam mau, imam mau banjur liwat ing sisih liyane. 32 Semono uga wong Lèwi, nalika tekan ing kono, banjur weruh wong mau, nanging banjur liwat saka sisih kana. 33 Ana wong Samaria sing lagi lelungan teka ing panggonané wong mau. Bareng weruh wong mau, wong mau banjur welas asih marang wong mau. 34 Banjur padha marani wong mau, sarta tatu-tatuné diwutahake lenga lan anggur, banjur ditumpaki kéwané dhéwé, banjur digawa menyang panginepan lan dirumat. 35 Esuke nalika wong mau mangkat, wong mau njupuk rong dinar, banjur diwenehake marang sing duwe omah, karo kandha: "Rawatna dheweke, lan yen luwih saka iku, aku sing bakal mbayar, nalika aku bali." 36 Miturutmu, sapa saka antarane wong telu iki sing dadi pepadhané wong sing dirampok mau?
1
Wong Samaria sing Apik
37 Wong mau mangsuli, "Wong sing wis welas asih marang wong mau." Yésus banjur ngandika, " Lungaa, lan lakoni uga kaya ngono." Crita bab Wong Samaria sing Apik (Lukas 10:25–37) iku salah sawijining pasemon Yesus sing paling misuwur. Crita iki menehi komentar sing jero babagan katresnan sejati, welas asih, lan apa tegese dadi pepadhamu. Iki rincian ayat demi ayat sing ngringkes narasi kasebut, diterusake karo piwulang kunci lan aplikasi praktis.
Rincian Ayat demi Ayat Lukas 10:25–28 — Tes Ahli Taurat lan Prentah-prentah Agung Ayat 25: Ana sawijining ahli hukum (ahli Taurat Musa) ngadeg kanggo nyoba Yesus, takon apa sing kudu ditindakake supaya bisa nampa urip langgeng. Ayat 26: Gusti Yesus nanggapi kanthi mbalikke pitakonan kasebut menyang Kitab Suci, takon marang ahli hukum kepiye carane dheweke maca Kitab Suci. Ayat 27: Ahli Toret mau njawab kanthi akurat, ngringkes Angger-anggering Toret dadi rong prinsip inti: tresna marang Gusti Allah kanthi gumolonging ati, nyawa, kekuwatan, lan pikiran, lan tresna marang pepadhamu kaya marang awake dhewe (ngrujuk Pangandharing Toret 6:5 lan Kaimaman 19:18). Ayat 28: Gusti Yesus memuji wangsulane, ngendika yen nindakake iki bakal nggawa urip. Lukas 10:29–32 — Panjaluk lan Wong-wong sing Ora Dikarepake Ayat 29: Ngupaya mbenerake awake dhewe utawa mbatesi ruang lingkup tugase, pengacara kasebut takon, "Lan sapa sing dadi pepadhaku?" Ayat 30: Gusti Yesus miwiti pasemon. Ana wong lanang sing mlaku mudhun ing dalan sing tajem lan mbebayani saka Yerusalem menyang Yerikho, dadi korban maling. Wong-wong mau ngrampok klambine, nggebugi dheweke kanthi banter, lan ninggalake dheweke setengah mati. Ayat 31: Ana imam liwat dalan sing padha. Ndeleng wong sing tatu mau, dheweke nyabrang menyang sisih liyane lan terus mlaku. Ayat 32: Sabanjure ana wong Lewi (asisten bait suci) teka. Dheweke ndeleng wong sing tatu, nanging kaya imam, dheweke nyebrang menyang sisih liyane lan liwat. Lukas 10:33–35 — Wong Samaria sing Welas Asih Ayat 33: Wong Samaria—anggota saka klompok sing diremehake lan disingkiri dening akeh wong Yahudi ing jaman semana—mlebu ing dalan. Ndeleng wong sing tatu mau, dheweke rumangsa welas asih banget. Ayat 34: Wong Samaria langsung nemoni wong mau, tatu-tatune diubet, diobati nganggo lenga lan anggur (pangobatan umum ing jaman semana), ditumpangake ing kewane dhewe, digawa menyang penginapan, lan dirawat sewengi muput. Ayat 35: Dina candhake, wong Samaria menehi rong dinar (dinar) marang sing duwe penginapan kanggo nutupi biaya perawatan luwih lanjut, janji bakal bali lan mbayar biaya tambahan sing ditanggung. Lukas 10:36–37 — Dudutan Praktis Ayat 36: Gusti Yesus mbalik pitakonan wiwitane, takon marang ahli hukum, sapa saka telung wong lelungan mau sing tumindak minangka tangga teparone korban. Ayat 37: Ora bisa ngomong "Wong Samaria," ahli hukum mau mangsuli, "Wong sing nuduhake welas asih marang wong mau." Gusti Yesus ndhawuhi: " Lungaa, lan lakoni uga. "
2
Wong Samaria sing Apik
Piwulang Penting & Aplikasi Urip Ngerteni Maneh "Tangga": Dadi tangga teparo ora ditemtokake saka wates geografis, etnis, utawa sosial, nanging saka kekarepan kanggo nuduhake katresnan lan welas asih marang sapa wae sing mbutuhake. Welas Asih Tinimbang Tradhisi: Kawruh agama utawa status sosial ora ana artine tanpa katresnan sing aktif. Imam lan wong Lewi njaga kemurnian utawa kenyamanan agama kanthi ngorbanake empati manungsa. Katresnan kang Tumindak: Katresnan sejati mbutuhake tumindak praktis lan larang. Wong Samaria ngorbanake wektune, sumber dayane, keamanane, lan kenyamanan pribadine kanggo mulihake wong sing ora dikenal. Ngatasi Prasangka: Pitulungan lan kabecikan asring teka saka sumber sing ora dikarepke. Perumpamaan iki nantang kita kanggo ndeleng ngluwihi prasangka masyarakat lan ndeleng kamanungsan ing saben wong.
Latar Belakang Sejarah Antarane Wong Yahudi lan Wong Samaria Musuh-musuhan antarane wong Yahudi lan wong Samaria ing abad kapisan ora mung persaingan sosial sing entheng; iki minangka pamisahan sing wis mendarah daging lan wis suwe diabadikake sing oyot ing etnis, politik, lan kapercayan agama inti. Kanggo mangerteni kanthi lengkap kenapa para pamiarsa Yesus ing Lukas 10 bakal kaget krungu wong Samaria digambarake minangka pahlawan crita kasebut, perlu dingerteni kepiye perseteruan iki berkembang.
1. Pamisahan Sejarah: Asal-usul sing Terbagi Penaklukan Asyur (722 SM): Nalika Kakaisaran Asyur nguwasani Kraton Israel Lor (Samaria), dheweke ngusir akeh wong Israel lan mindhahake bangsa manca menyang wilayah kasebut. Silsilah Campuran: Keturunan saka wong-wong sing isih nikah campur karo pemukim manca. Nalika wong Samaria negesake manawa dheweke minangka keturunan sejati lan ora kaganggu saka suku-suku lor (Efraim lan Manasye), wong Yudea ndeleng dheweke minangka "ras campuran" sing rusak utawa campuran sing wis ngorbanake kemurnian etnis lan ibadah sing setya.
2. Mbangun Manèh Candhi lan Konflik Politik Oposisi marang Ezra lan Nehemia (Abad kaping 5 SM): Nalika wong-wong buangan Yudea bali saka Babilon kanggo mbangun maneh Yerusalem lan Bait Suci Kapindho, wong Samaria nawakake melu proyek kasebut. Para pemimpin Yahudi nolak bantuan kasebut, amarga nganggep yen agamane wis kompromi. Bales dendam: Minangka tanggapan, para pemimpin Samaria aktif melobi pamrentah Persia supaya nundha lan ngganggu pembangunan maneh Yerusalem. Iki nyebabake rasa sengit politik sing terusterusan.
3
Wong Samaria sing Apik
3. Pamisahan Agama: Gunung Gerizim vs. Gunung Sion Panggonan Ibadah sing Saingan: Sanajan ditolak dening Yerusalem, wong Samaria mbangun candhi dhewe ing Gunung Gerizim cedhak Sikhem, amarga ngaku yen iku papan suci sing sejati sing ditetepake dening Nabi Musa. Kitab Suci sing Rada Beda: Wong Samaria mung nampa Pentateukh Samaria (limang kitab pisanan Nabi Musa) minangka kitab suci, nolak para Nabi Ibrani, Tulisan, lan tradhisi Yerusalem. Karusakan Candhi Samaria (110 SM): Ketegangan tekan titik paling dhuwur sajrone Periode Hasmonean nalika Imam Agung Yahudi John Hyrcanus nyerang Samaria lan ngrusak candhi Samaria ing Gunung Gerizim. Karusakan iki nguatake rasa sengit sing jero antarane generasi lan generasi.
4. Kasunyatan Abad Kapisan Sajrone Pelayanan Yesus Ing jaman Prajanjian Anyar, pamisahan kasebut mengaruhi urip saben dina:
Nyingkiri & Jarak Sosial: Para wisatawan Yahudi sing lelungan antarane Galilea lan Yudea asring njupuk dalan muter liwat lembah Kali Yordan khusus kanggo ngindhari mlebu wilayah Samaria. Cemoohan Budaya: Nyebut wong Yahudi minangka "wong Samaria" iku penghinaan gedhe, padha karo nyebutake wong iku sesat utawa murtad (kaya sing katon ing Yokanan 8:48). Kedadeyan Penodaan: Miturut cathetan sejarah saka Flavius Josephus, nalika isih enom Yesus, sekelompok wong Samaria kanthi diam-diam nyebar balung manungsa ing njero Bait Suci Yerusalem nalika Paskah kanggo najisake.
Apa Sebab Konteks Iki Njembarake Perumpamaan Iki
Nalika ahli hukum takon , "Lan sapa sing dadi pepadhaku?" ing Lukas 10:29, dhèwèké ngarep-arep ana wates—sing negesake manawa "pepadha" mung ditrapake kanggo warga Yahudi sing taat hukum. Nalika Gusti Yesus ngenalake wong Samaria menyang crita: Faktor Kejutan Pahlawan: Para pamireng ngarepake triad naratif Imam, Lewi, lan wong awam Israel. Manggonake wong Samaria sing diremehake ing posisi katelu ngrusak pangarep-arep budaya wong-wong mau. Mbalikke Dinamika: Wong Yahudi sing tatu kudu ngandelake mungsuhe kanggo nylametake nyawane. Ngowahi Definisi Katresnan marang Tangga Teparo: Yesus mbuktèkaké yèn welas asih ora nggatèkaké dendam, prasangka, lan wates sosial ing jaman biyèn. Katresnan sejati dituduhake liwat tumindak welas asih marang sapa waé sing mbutuhaké, tanpa preduli saka latar mburiné.
4
Wong Samaria sing Apik
Sifat Radikal saka Welas Asih Ilahi vs. Legalisme sing Mbenerake Dhiri Sanajan Perumpamaan Wong Samaria sing Apik Alus asring diwaca minangka piwulang etika babagan kabecikan, inti teologine luwih jero. Salah sawijining tema teologis sing paling penting ing petikan iki yaiku Sifat Radikal saka Welas Asih Ilahi vs. Legalisme sing Mbenerake Dhiri . Iki minangka pamriksan tema iki ing telung dimensi:
1. Pembenaran Diri vs. Transformasi Ati Dialog kasebut diwiwiti kanthi debat hukum lan teologis:
Niyate Pengacara: Ayat 29 kanthi gamblang nyathet yen pengacara mau takon "Lan sapa sesamaku?" amarga dheweke "kepengin mbenerake awake dhewe." Dheweke nggoleki definisi hukum sing tepat sing bakal ngidini dheweke nggambar wates ing sekitar kewajibane—garis sing nandhani ing endi tugase rampung lan ing endi dheweke bisa kanthi nyaman mandheg tresna. Konflik Teologis: Pengacara kasebut ndeleng kabeneran minangka dhaptar wates hukum. Yesus nggambarake maneh kabeneran minangka kahanan ati sing ngekspresikake awake dhewe ing katresnan tanpa syarat. Kontras: Kabecikan sejati ora bisa diukur saka sepira sempite kita netepake tugas kita, nanging saka sepira jembare kita ngaturake sih-rahmat Gusti Allah.
2. Ilusi Kesucian Ritual Tanpa Welas Asih
Keterlibatan imam lan wong Lewi nyoroti peringatan teologis sing penting babagan prioritas agama: Hukum Kesucian vs. Perkara sing Luwih Berat: Miturut hukum Prajanjian Lawas, ndemek mayit ndadekake imam najis sacara upacara (Kaimaman 21:1). Korban ing dalan wis "setengah mati" (Lukas 10:30). Yen imam utawa wong Lewi mandheg lan nemokake wong mau wis mati, dheweke bakal kena najis sacara upacara, ngganggu tugas agama lan kalungguhane ing masyarakat. Prioritas sing Salah Panggonan: Dheweke ngutamakake bayangan ritual tinimbang substansi moral . Yesus terus-terusan mulang ing saindenging Injil yen katresnan, welas asih, lan urip manungsa ngluwihi protokol upacara (kayata, marasake awak ing dina Sabat). Wawasan Teologis: Agama sing ngasingake wong saka kasangsaran manungsa, tinimbang meksa wong-wong mau nglakoni, gagal nggambarake karakter Gusti Allah.
3. Welas Asih minangka Ukuran Iman sing Sejati Gusti Yesus ngowahi kabeh premis saka pitakonan wiwitane ahli hukum kasebut: Pengacara mau takon:
Yésus mangsuli:
"Sapa tanggaku?" (Fokus: Sapa sing nduweni hak nampa katresnanku?)
"Sapa saka telu iki sing dadi pepadhané wong mau?" (Fokus: Aku iki wong sing kaya apa?)
5
Wong Samaria sing Apik
Anugrah Aktif: Welas asihé wong Samaria iku larang, bebayani, lan tanpa syarat. Dhèwèké ngorbanaké kaslametané ing dalan sing mbebayani, nggunakaké lenga lan angguré dhéwé, ngorbanaké tunggangané, ngentèkaké dhuwité, lan janji bakal bali kanggo mbayar luwih akèh. Nggambarake Sifaté Gusti Allah: Ing teologi Alkitab, welas asih ( hesed ing basa Ibrani, eleos ing basa Yunani) ora mung rasa simpati; nanging uga welas asih sing aktif lan prajanjian. Wong Samaria dadi gambaran sih-rahmaté Gusti Allah kanthi nuduhake sih-rahmat sing ora dipikolehi marang wong sing nganggep dhèwèké mungsuh.
Interpretasi Alegoris Historis (Pandangan Kristologis) Sadawaning sejarah gréja, para teolog wiwitan (kayata Augustine, Origen, lan Chrysostom) uga weruh tema Kristologis sing jero sing ana ing perumpamaan kasebut: Lelungan sing Tiba: Manungsa, sing wis ora duwe kabeneran lan tatu dening dosa, ditinggal setengah mati ing dalan jagad sing wis tiba. Imam lan Wong Lewi: Angger-anggering Toret lan Sistem Kurban, sing bisa mirsani kejatuhan manungsa nanging ora duwe kekuwatan kanggo nambani utawa nylametake. Wong Samaria sing Apik: Yesus Kristus dhéwé —disepelekake, ditolak, lan dianggep wong njaba déning pamaréntah agama, nanging rawuh langsung ing papan panggonané manungsa lagi sekarat. Lenga, Anggur, lan Pondokan: Anugrah Ilahi, Roh Suci, lan Gréja minangka papan suci kanggo marasake awakmu nganti Panjenengané rawuh manèh. Sanajan konteks sejarah utama minangka piwulang etika lan perjanjian, pandangan Kristologis tradisional iki nyoroti manawa kita mung bisa nuduhake welas asih sing radikal marang wong liya amarga Kristus pisanan nuduhake welas asih sing radikal marang kita nalika kita kekurangan sacara rohani.
6