LayangUmum Barnabas
BAB1
1Kabèhkabagjankanggokowékabèhputra-putriku,atas asmanéGustikitaYésusKristus,singnresnanikita,kanthi tentrem
2Sawiséngertiakèhkawruhbabaganangger-anggering Allahsingagunglanapikanaingkowé,akubungah bangetkarojiwa-jiwamusingrahayulannggumunake, amargakowéwisnampasih-rahmatsingwisdicangkokaké ingkowékanthipantes
3Mulanéakukebakkabungahan,luwih-luwihngarep-arep supayakowédislametaké;amargaakupancènweruhroh singdiwutahakemenyangkowé,sakasumberingAllah singmurni:
4Amargaakuwisyakinbangetlanyakinbangetkaroiki, wiwitakumiwitingomongkarokowé,akuwissukses bangetingbabangger-anggeringGustisinganaingKristus.
5Mulané,parasadulur,akuugamikirnèkakutresna marangkowéluwihsakanyawakudhéwé:amargaing konodumunungkaluhuraningimanlankatresnan,uga pangarep-arepkanggouripsingbakalteka
6Mulane,amargaakunggatekakeiki,yenakubakal ngati-atikanggongandhanikowesebagiansakaapasing wisdaktampa,ikubakaldadiganjaranku,amargaakuwis ngladeniwong-wongsingapikkayangono,akuwissregep nulissawetaratembungmarangkowe,supayabebarengan karoimanmu,kawruhugabisasampurna
7Mulanéanatelungperkarasingwisditetepakédéning GustiAllah;pangarep-arepurip;wiwitanlanpungkasaning urip
8AmargaGustiAllahwisngumumakemarangkita, lumantarparanabi,bab-babsingwiskliwat,lanwismbuka kanggokitawiwitanebab-babsingbakalteka
9Mulané,kayasingwisdingandikakaké,kitakuduluwih sucilanluwihcedhakkaromisbyah-é.
10Mulané,aku,duduminangkaguru,nangingminangka salahsijisakakowé,bakalnyobakanggomenehisawetara perkaramarangkowésupayakowé,kanthimanekawarna alesan,bisadadiluwihbungah
BAB2
1Amargadina-dinaikisayaala,lanmungsuhwis nguwasanijagadiki,mulakitakuduluwihsregepnyinaoni pangadilaningGustisingadil
2Saiki,pembantuimankitayaikurasawedilansabar; kanca-kancaperangkita,sabarlanoragampangnyerah.
3Nalikawong-wongikitetepsuciingbab-babsingana gandhenganekaroGusti,kawicaksanan,lanpangerten,lan ilmupengetahuan,bakalbungahbebarengankarowongwongmau
4AmargaGustiAllahwisnduduhakemarangkita lumantarparanabi,manawaPanjenenganeoraduwealesan kanggokurbankita,utawakurbanobaran,utawakurban sesajen:pangandikanemangkene:Apagunanekurbanmu
singakehikikanggoAku,mangkonopangandikane PangeranYehuwah
5Akuwiswaregkarokurbanobonganwedhusgembel lananglangajihkewansingdipangan;lanAkuoraseneng karogetihesapilanangutawawedhuslanang
6ManawakowépadhasowanngadhepingngarsaningSun, sapasingnjalukikisakatanganmu?Kowéorabakal ngidak-idakplataraningSunmaneh
7Ajanggawakurbansingtanpagunamaneh,dupaiku njijikitumrapIngsun;rembulananyarlanSabatmu;lanaku orabisangendhalenirapat-rapat,ikuduraka,malahrapatrapatkhidmat;nyawakusengitmarangrembulananyarlan riyaya-riyayamu
8Mulané,GustiAllahwismbatalakeprekara-prekaraiki, supayaangger-anggeranyarsakaGustikitaYésusKristus, singtanpakuksakakabutuhankayangono,bisanduweni kurbanrohanisakamanungsadhewe
9AmargamangkenepangandikanePangeranYehuwah marangwong-wongmau:ApaAkuwisndhawuhipara leluhurmunalikametusakatanahMesirbabkurbanobaran?
10NangingikisingDakprentahakemarangwong-wong mau,mangkene:Ajaanawongsiji-sijiasingngrancangala ingsajroningatimumarangpepadhane,lanajaseneng sumpahpalsu.
11Mulané,amargakitaoratanpapangerten,kitakudu mangertenirancanganéRamakitasingwelasasihAmarga Panjenenganéngandikamarangkita,amargaPanjenengané kersasupayakitasingwisanaingkaluputansingpadha babagankurban,supayangupayalannemokakecara kanggonyedhakiPanjenengané
12LanmulanePanjenenganengandikamarangkita, KurbaneGustiAllah(yaikurohsingremuk,)atising remuklangetunorabakaldisengitideningGustiAllah
13Mulané,parasadulur,kitakuduluwihtlitiniti-nitibabbabsinganagandhènganékarokaslametankita,supaya mungsuhorabisamlebulanngrebuturiprohanikita.
14MulanéPanjenenganéngandikamanèhmarangwongwongmaubabiki;Kowéorakenapasakayasing koklakonidinaiki,supayaswaramukeprunguingdhuwur 15ApaikipasasingDakpilih?Dinakanggowong ngesorakeawakedhewe?Apandhingklukkayagrumbul, lannggelarkarunglanawuingsangisoreawake?Apaiki singkoksebutpasa,landinasingdisenengidening Pangeran?
16NangingmarangkitaPanjenenganengandikamangkene: ApaikidudupasasingDakpilih,yaikukanggonguculi rante-ranteduraka,kanggonglonggarakebeban-bebansing abot,lankanggongluwariwong-wongsingditindhes,lan supayakowengremuksabenkuk?
17Apadudukanggombagi-mbagirotimumarangwong singkeluwen,lannggawawongmiskinsingkesasar menyangomahmu?Nalikakoweweruhwongwuda,kowe kudunganggoklambimarangdheweke,lanajandhelik sakasadulurmudhewe
18Ingkonopepadhangmubakalsumunarkayaesuk,lan kaslametanmubakalenggaltuwuh;lankabeneranmubakal ndhisikikowe,lankamulyaningPangeranYehuwahbakal dadiganjaranmu
19IngwektuikukowébakalnyeluklanPangéranbakal mangsuli;kowébakalsesambatlanPanjenenganébakal ngandika,"Akuanaingkéné"Manawakowényingkirake kuksakatengahmu,ngunjukdriji,lanngucapakedusta;lan manawakowémenehinyawamumarangwongsing
keluwen,lannglegakakenyawawongsingnandhang sangsara.
20Mulané,parasadulur,GustiAllahwisnduduhaké kawruhlankatresnanémarangkita;amargaumatsingwis ditukukanggoPutranésingditresnanikudupercayakanthi tulus;lanmulanéPanjenenganéwisnduduhakébab-babiki marangkitakabèh,supayakitaorapadhamlebuagama YahudikayawongsingmlebuagamaYahudi.
BAB3
1Mulané,kitakudunyinaonikanthitlitibab-babsing bakalkelakon,lannulislayangmarangkowébabapasing bisambantukowétetepséhat
2Mulané,ayopadhanyingkirisabentumindakalalan sengitmarangkaluputaningjamansaiki,supayakitabisa bungahingjamansingbakalteka
3Ajangantikitamènèhikebebasankanggopadukaro wongdurakalanwongdosa;supayakitaorakebeneran dadikayawong-wongmau
4Amargapungkasaningdosawisteka,kayasingwis ditulis,kayasingdiomongakeNabiDaniel.Lankanggo tujuanikiGustiAllahwisnyepetakewektulandina, supayakekasihébisanyepetakerawuhemenyangwarisané
5Sababkayamangkonopangandikanenabi:Bakalana sepuluhrajakangmrentahingsajroningati,lan pungkasanebakalanarajacilikliyanekangmuncul,lan dhewekebakalngrubuhketelungraja.
6LanDanielngandikamanehbabkraton-kraton;lanaku weruhkewankangkapapat,medenilannggegirisi,lan kuwatbanget;lannduwenisepuluhsungu.Akumirsani sungu-sungumau,laningantaraneanasungucilikliyane kangthukul,ingngarepeanatelusakasungu-sungukang pisanankangcopotsakaoyode.
7Mulané,kitaugakudungertiiki:Lanakunyuwun marangkowéminangkasalahsijisakasedulurmudhéwé, nresnanikowékabèhngluwihiuripkudhéwé,supayakowé padhanjagaawakmudhéwé,lanajakayawong-wongsing nambahidosamarangdosa,lanngucap:Prajanjianéuga dadiduwèkékita.Ora,nangingmungduwèkékita:amarga wong-wongmauwiskelanganapasingditampaMusa salawas-lawase
8AwitKitabSucingandikamangkene:NabiMusaterus pasapatangpuluhdinapatangpuluhbengiingGunung;lan dhewekenampaprajanjiansakaPangeranYehuwah,yaiku rongpapanwatu,singditulisdeningastaningAllah.
9Nangingsawisepadhamanutmarangbrahala,padha kelangankabecikan;kayasingdidhawuhakedening PangeranmarangNabiMusa;NabiMusa,enggalmudhuna, amargabangsamusingwiskokiridmetusakaMesir,wis ngrusakawakedhewe,lannyimpangsakadalansing Dakprentahakemarangdheweke.NabiMusabanjur mbuwanglohloromausakatangane:lanprajanjiane dibatalake;supayakatresnaneGustiYesusbisa dimeteraikakeingatimu,kanggopangarep-arepimane 10Mulané,ayopadhanggatèkakéwektu-wektupungkasan Amargawektusingwiskliwatinguripkita,lanimankita orabakalmigunanikanggokita;kajabakitaterussengit marangpiala,lannglawangodaaningmangsangarep MulanéPutranéGustiAllahngendikamarangkita;Ayo padhanolakkabèhpialalansengitmarangiku
11Mulané,gateknatumindakalaAjapadhanyingkiri wongliya,kaya-kayakowéwisdibeneraké;nangingpadha tekaabebarenganingsakpanggonan,takonapasing disenengilanmigunanikanggowongsingditresnaniGusti Allah.AmargaKitabSucingandika,"Cilakawong-wong singnganggepwicaksanaingmripatédhéwé,lannganggep wicaksanaingpandhanganédhéwé"
12Ayopadhadadipadalemansucikangsampurnakanggo GustiAllah,kayadeneingsajroningatikita,ayopadha ngrenungakerasawedimarangGustiAllah;lanngupaya kanthikekuwatankitakanggonetepipepakone;supayakita bisabungahingpangadilanekangadil
13AmargaGustiAllahbakalngadilijagadikitanpa mbedakakewong:lansabenwongbakalnampanimiturut tumindakedhewe-dhewe
14Manawaanawongkangtumindakbecik,kabenerane bakalanaingngarepe;nangingyenwongduraka, ganjaranepialanebakalngetutakedheweke
15Mulané,ati-atiajangantikitalungguhmenengwaé, saikikitawisdipanggil,ngantikitaturuingsajroningdosadosakita;lansijahatsingnguwasanikita,ngobahakekita, lannutupkitasakaKratonéGusti.
16Cobagateknaiki:sanajankowewisndelengpratandha lanmukjijatgedhesingditindakakeingantaranewongwongYahudi,nangingikisanajanGustiAllahwisnilar wong-wongmau
17Mulané,ati-ati,supayaorakelakonmarangkita,kaya singwisditulis,"Akehwongsingditimbali,nangingmung sithiksingdipilih"
BAB4
1MulanéGustiAllahmasrahakésariranékanggodirusak, supayaliwatpangapuraningdosakita,kitabisadisucèkaké; yaiku,liwatpercikangetihé
2Saikibabbab-babsingditulisbabagandhèwèké,anasing kagunganéwongYahudi,lananasingkagunganékita.
3AmargaKitabSucingandikamangkene:Panjenengane tatuamargasakadosa-dosakita,Panjenenganediremuk amargasakapialakita,langetihekitamari.Panjenengane digiringkayawedhusgembelmenyangpanyembelihan,lan kayawedhusgembelbisuanaingngarepewongsing ngguntingiwulune,mulaPanjenenganeorambukak cangkeme
4Mulané,kitakuduluwihngucapsyukurmarangGusti Allah,amargaPanjenenganéwisngandhanikitaapasing wiskliwat,lanoranglilanikitaorangertiapasingbakal kelakon.
5NangingPanjenenganéngandikamarangwong-wong mau:Susuhoradigawekanthioraadilkanggomanukmanuk
6Panjenenganéngandikamangkono,amargawongbakal binasakanthiadil,yènnduwènikawruhbabdalaning kayekten,nangingorabakalnyegahawakésakadalaning pepeteng
7LanamargasakaikuGustiAllahkeparengnandhang sangsarakanggonyawakita,sanajanPanjenenganeiku Gustinesalumahingbumi;singsadurungejagadikiana GustiAllahngandikamarangPanjenengane:Ayopadha nggawemanungsamiturutgambarlanrupakitadhewe.
8Saikiakubakalnuduhakemarangkowekepiye Panjenenganenandhangsangsarakanggokita,amarga Panjenenganenandhangsangsaraamargamanungsa
9Paranabi,sawisénampapeparingénabisakadhèwèké, wistaungomongbabdhèwèké:
10NangingPanjenengané,supayabisanyirnakaképati,lan martakakébabwungunésakaingantaranewongmati,wis kersangatingalminangkamanungsa,kayasingdibutuhaké, supayabisanetepijanjisingwisdiwènèhakémarangpara leluhurkita,lannyiapakéumatanyarkanggoPanjenengané, supayabisanduduhakémarangwong-wongmaunalika Panjenenganéanaingbumi,yènsawiséwunguné, Panjenenganébakalngadilijagad.
11LanpungkasanenalikamulangwongIsrael,lan nindakakeakehmukjijatlanpratandhaingantaranewongwongmau,Panjenenganengabarakepiwulangmarang wong-wongmau,lannuduhakekatresnansinggedhe bangetsingdiwenehakemarangwong-wongmau
12NalikaPanjenenganémilihpararasul,singsawiséiku bakalnerbitakéInjilé,Panjenenganénjupukwong-wong singwisdadiwongdosagedhé;supayakanthimangkono Panjenenganébisanuduhakékanthigamblang,yèn Panjenenganérawuhorakanggonimbaliwongmursid, nangingwongdosasupayamratobat
13BanjurPanjenenganékanthicethanduduhakéyèn PanjenenganéikuPutraningAllahAmargayèn Panjenenganéorarawuhawujudmanungsa,kepriyé manungsabisandelengPanjenengané,supayabisa dislametaké?
14Sanajanmungsrengéngéwaésingdideleng,singdigawé déningtangané,lansawisékuwibakalilang,wong-wong mauorabakalbisatahanndelengsrengéngékanthitetep
15MulanéPutraningAllahrawuhawujudmanungsa kanggotujuaniki,supayaPanjenenganébisangrampungi durakanéwong-wongsingwisnganiayaparanabinganti matiLankanggoalesansingpadhaPanjenenganéuga nandhangsangsara.
16AmargaGustiAllahwisngandikababtatu-tatuing dagingé,yènikuasalésakatatu-tatumau,lanAkubakal nggebugpangon,lanwedhus-wedhusingwedhusbakal buyar
17KayamangkonoPanjenenganebakalnandhangsangsara, amargaikupantesPanjenenganenandhangsangsaraing kayusalib
18Amargamangkenepangandikanewongkangmedhar wangsitbabdheweke:Luputnanyawakusakapedhang. Lanmaneh:Tusukdagingkusakarasawedimu
19Lanmaneh,grombolanwongdurakapadhanglawan aku,(Wong-wongmauwisnusuktanganlansikilku)
20LanmanehPanjenenganengandika,"Akumasrahake gegerkumarangparapemukul,lanraikudaktetepakekaya watukarang."
BAB5
1NalikadhèwèkéwisnetepidhawuhéGustiAllah,Apa singdiomongké?Sapasinggelemnglawanaku?Ayo nglawanaku:utawasapasinggelemngalang-alangiaku? AyonyedhakiabdinéGustiBilaikowé!Amargakowé kabèhbakaldadituwakayasandhangan,kowébakal dipangandéningrenget
2Lanmanehnabinambahake,Dhewekewisdilebokake dadiwatusandhungan.Lah,AkumasangingSion minangkapondasi,watularangregane,watupojokpilihan; watusingmulya.Lanapasingbakalkelakon?Lansapa singngarep-arepmarangPanjenenganebakaluripselawase.
3Banjurkepiye?Apapangarep-arepkitadibanguning ndhuwurwatu?GustiAllahorabakalngidiniNanging amargaGustiwisnguatakedagingenglawankasangsaran, Panjenenganengandika,Akuwisndadekakeakukayawatu karangsingkuwat
4Lanmanehnabinambahake;Watusingditolakdening paratukangbangunanwisdadikepalapojokanLanmaneh dhewekeujar;Ikidinagedhelanapiksingdigawedening GustiAkunulisbab-babikikanthiluwihcethamarang kowesupayakowebisangerti:Amargaakupancenbisa maremsanajanmatikanggokowe.
5Nangingapasingdiomongkénabimanèh?Pikirakéwong durakangepungakuWong-wongkuwingepungakukaya tawoningsarangmadu,lannguncalkéundhi,"Jubahku diundi"
6AmargaJuruSlametkitabakalngatingalawujud manungsalannandhangsangsara,mulasangsaranewis diramalakeingkene
7AmargamangkenepangandikanenabimarangIsrael: Bilainyawanewong-wongmau,amargapadhangrancang pialanglawanawakedhewe,karongucap:Ayopadha masangjebakankanggowongmursid,amargadhewekeora migunanikanggokita.
8NabiMusaugangandikamarangwong-wongmau:“Lah, mangkenepangandikanePangeranYehuwah:Lumebuaing tanahkangbecik,kangwisdijanjekakedeningPangeran YehuwahmarangAbraham,Iskak,lanYakub,yenbakal diparingakemarangkowelandadiduwekmu;tanahkang milisusulanmadu.”
9Saikiapategesespiritualsakaiki,sinaua;Kaya-kayawis diucapake,PasrahnamarangYesus,singbakaldiwujudake marangkoweingwujudmanungsa.Amargamanungsaiku lemahsingnandhangsangsara:amargasakaintilemah Adamdigawe
10Apategesenalikangendika,Menyangtanahsingbecik singmilisusulanmadu?PinujiaGustikita,singwis maringikawicaksananlanatikanggomangertenirahasiarahasiane.Amargakayamangkonopangandikanenabi, SapasingbakalmangertenipangandikaneGustisingangel? Kejabawongsingwicaksanalanpinter,lansingtresna marangGustine.
11Mulané,amargaPanjenenganéwisnganyarakekita kanthipangapuraningdosa-dosakita,Panjenenganéwis masangkitaingwangunliya,supayakitaduwéjiwakaya bocah-bocah,kangkawangunmanèhkitadéningRohé 12AmargaKitabSucingandikababkita,nalikangenalake SangRamangandikamarangSangPutra:AyoKita nggawemanungsamiturutrupalanpasemonKita;lan supayapadhanguwasanikewan-kewaningbumi,lan manuk-manukingawang-awang,laniwakingsegara 13NalikaGustiAllahmirsanimanungsakangkawangun mau,lahikubecikbanget,banjurngandika,"Sira mundhak-mundhakalantangkar-tumangkara,sarta kebakanabumi"Lanikipangandikanemarangputrane 14Saikiakubakalnuduhakemarangkowe,kepiyeGusti Allahnggawekitadadititahanyar,ingdina-dina pungkasan
15PangeranYehuwahngandika;Lah,Akubakalnggawe singpungkasankayasingpisanan.Mulanenabingandika mangkene,Mlebuamenyangtanahsingmilisusulanmadu, lankuasaitanahiku.
16Mulanékowéweruhkepriyékitadibentukmanèh;kaya singdingandikakakédéningnabiliyané;Lahpangandikané Pangéran,Akubakalnjupuksakawong-wongmau,yaiku, sakawong-wongsingwisdidelengdéningRohéPangéran, atinéwatu,lanAkubakalmasangatidagingingnjeroatiné
17AmargaPanjenenganéwisarepngatingalawujud manungsalanmanggoningantaranékita
18Parasadulurku,papanpanggonanéatikitayaiku PadalemanSucikanggoGusti.AmargaGustingandika manèh,"Ingpanggonanendiakukudungadhepmarang GustiAllahku,landimulyakaké?"
19Panjenenganemangsuli,"AkubakalngakeniPaduka anaingpasamuwan,ingtengah-tengaheparasadulurku; lanbakalngidungakekidungpamujiPadukaanaing pasamuwaneparasuci."
20Mulané,kitaikiwong-wongsingwisdigawamenyang tanahsingapikkuwi
21Nangingapategesesusulanmadu?Amargakayadene bocahdiwenehisusudhisik,banjurmadu;kita,singtetep uripamargapercayamarangjanji-janjinelanpangandikane, bakaluriplannguwasanitanahiki.
22AmargaPanjenenganewisngandikaingndhuwur, mangkene:“Siramundhak-mundhakalantangkartumangkara,sartanguwasaniiwak-iwak,lanliya-liyane.”
23Nangingsapasingsaikibisanguwasanikéwangalak, iwak,utawamanukingawang-awang?Kowéngertinèk mréntahkuwitegesénduwékuwasa,mulawongkudu diutuskanggonguwasaniapasingdikuwasani
24Nangingamargaikidurungkitaduwenisaiki, Panjenenganengandhanikitakapankitabakalnduweni; yaiku,kapankitabakaldadisampurna,supayakitabisa digawedadiahliwarisprajanjianGusti
BAB6
1Mulané,anak-anakkusingtaktresnani,ngertènanayèn GustiAllahsingMahaasihwisnduduhakésamubarang marangkita,supayakitangertisapasingkudutansahkita syukurilanpuji.
2Mulané,nèkPutranéAllah,singdadiGustinékabèh wong,lanbakaltekakanggongadiliwonguriplanwong mati,wisnandhangsangsara,supayaliwattatu-tatunékita bisaurip,ayopadhapercayanèkPutranéAllahorabakal nandhangsangsarakajabakanggokita.”Nangingsawisé disalib,wong-wongmaumènèhiPanjenenganéanggur cukalanempedusupayadiombe
3Mulané,rungoknakepriyéparaimamingPadaleman Suciugawisngramalbabiki:GustiAllah,lumantar dhawuhésingwiskatulis,ngumumakéyènsapawaésing orapasamiturutprenatané,bakalmati;amarga Panjenenganédhéwéugabakalngurbanakéawakékanggo dosa-dosakitaingsawijiningdina;supayacontoapasing ditindakakemarangIshak,singdikurbanakéingmisbyah, bisakawujud
4Mulanéapasingdiomongkéliwatnabi?Lansupaya padhamanganwedhussingdikurbanakéingdinapasa kanggokabèhdosanéRungoknakanthitemenanpara
sadulurku,lankabèhimam,lanmungwong-wongmau singkenamanganjeroansingoradikumbahnganggocuka. 5Apasebabé?Amargaakungertiyènnalikaakubakal masrahakédagingkukanggodosa-dosanébangsaanyar, kowébakalmènèhiakuombèncukasingdicampurkaro empedu;mulanékowémungmangan,wong-wongpadha pasalannangisnganggokarunglanawu
6LansupayaPanjenenganébisanduduhakésadurungé menawaPanjenenganébakalnandhangsangsarakanggo wong-wongmau,rungoknakepriyéPanjenenganéwis nemtokakébabiku
7"Jupukna,"ujare,"wedhusloro,singayulanpadha, banjurserahake,lanImamAgungkudunjupuksalahsijine kanggokurbanobonganLanapasingkududitindakake karoliyane?Ayoditulisyendhewekekenalaknat"
8Cobapikirakekepiyeikikatonminangkagambaran YesusLankabehwongkudungidonilannusuk;lan nganggowuluabangingsirahe,lansupayadigawa menyangara-arasamun.
9Sawisérampung,wongsingdiutusnggawawedhusmau banjurdigawamenyangara-arasamun,njupukwuluabang maulandilebokakeinggrumbuleri,singtunasenomé bakaldipangannalikaditemokakéingara-araDadi,mung woherisinglegi
10Lankanggoapaupacaraiki?Cobagatekna;siji dikurbanakeingaltar,sijinedikutuk
11Lankenapasingdikutukkuwidimahkotai?Amarga wong-wongbakalweruhKristusingdinaikunganggo sandhanganabangingsakubengeawake;lanbakalngucap: Apaikiduduwongsingwiskitasalib;singwiskitaserang, kitanusuk,lankitangece?Mesthi,ikiwongsingbanjur ujar,yendhewekeikuPutraningAllah
12Mulané,kayanalikaPanjenenganéanaingbumi,wongwongYahudidiwènèhiprentahsupayanjupukwedhusloro singpadharupanélanpadharupanéSupayanalikapadha ndelengJuruSlametkitatekaingmégaswarga,padha gumunkarorupanéwedhus-wedhusmau.
13MulanékowéndelengmanèhgambaranéYésussing bakalnandhangsangsarakanggokita
14Nangingapategeseiki.Wuludombakududilebokake ingtengah-tengaheri?
15IkiugaminangkagambaranYesus,singdiutus menyanggereja.Amargakayadenewongsingarepnjupuk wuluabangkudungalamiakehkangelan,amargaeri kasebutlandhepbanget,lankanthiangelentuk:Mangkono ugawong-wongmau,ujareKristus,singbakalndeleng Aku,lantekaingkratonku,kudungliwatiakeh kasangsaranlanalangankanggonemoniAku.
BAB7
1Nangingmiturutmu,kepriyécaranéwongIsraèldiwènèhi prentahsupayawongdiwasasingdosanéwissampurna ngurbanakésapiwadon,lansawisédisembelih,sapiwadon maukududiobong
2Nangingparanom-nomankudunjupukawulan dilebokakeingwadhah;banjurngiketwuluabanglanhisop ingkayu,lanparanom-nomankudunyiramsabenwong, lanwong-wongmaubakalresiksakadosa-dosané
3Cobagateknakepiyekabehikidiwenehakeawujud gambarkanggokita
4SapiwadonikiyaikuYesusKristus;wong-wongduraka singbakalngurbanakeikuyaikuwong-wongdosasing nggawaPanjenenganemenyangpati:singsawiseikuora anahubunganemanehkaroiku;wong-wongdosaoraduwe pakurmatanmanehkanggonanganiiku: 5Nangingparanom-nomansingnindakakepanyiraman, nandhaniwong-wongsingmartakakepangapuraningdosa lanpanyuceningati,singdiparingiwewenangdeningGusti kanggomartakakeInjil:amargawiwitanerolas,kanggo nandhanisuku-suku,amargaanarolassukuIsrael 6Nangingkenapaanatelungwongenomsingdiutus kanggonyiram?KanggonggambarakeAbraham,Ishak,lan Yakub,amargawong-wongmauagunganaingngarsane GustiAllah
7Lankenapawulunedilebokakéingkayu?Amarga kratonéYésusdiadegakéingkayusalib;lanmulanéwongwongsingpercayamarangPanjenenganébakalurip selawasé
8Nangingkenapawululanhisopdigabungake?Kanggo nandhakakeyeningkratonéKristusbakalanadina-dina singalalanreged,nangingingkonokitabakaldislametake; lanamargawongsingduwepenyakitingdagingkanthi sawetaracairanregedbakalmaringanggohisop
9Mulané,nèkwisklakonkayangéné,kuwipancènwis cethakanggokita,nangingkanggowongYahudikuwiora jelas,mergawong-wongkuwiorangrungokkéswarané Gusti
BAB8
1LanmulaneKitabSucingandikamanehbabagankuping kita,yenGustiAllahwisnyunat,bebarengankaroatikita AmargamangkenepangandikanePangeranlumantarpara nabisuci:Kanthipangrungukuping,wong-wongmau padhamanutmarangIngsun
2Lanmaneh,wong-wongsingadohbakalkrungulan ngertiapasingwisDaktindakake.Lanmaneh,"Sunat atimu,"pangandikanePangeran
3LanmanehPanjenenganengandika,“Rungokna,he Israel!”AmargamangkenepangandikanePangeran Yehuwah,GustiAllahmu”LanmanehRohingAllah medharwangsit,pangandikane:Sapasingkepenginurip selawase,supayangrungokakeswaranePutraningSun.
4Lanmaneh,Rungokna,heswargalangatekna,hebumi! AmargaPangeranYehuwahwisngandikababiki minangkapaseksen.
5Lanmanehpangandikane:“Rungoknapangandikane PangeranYehuwah,heparapanggedheningbangsa.”Lan maneh:“Rungokna,hebocah-bocah!”Swaranewongkang nguwuh-uwuhingara-arasamun
6MulanéPanjenenganéwisnyunatkupingkitasupayakita krungupangandikané,lanpercaya.Nangingbabsunatsing diandelakéwongYahudi,ikuwisdiilangiAmargasunat singdingandikakakédéningGustiAllahikududusaka daging;
7Nangingwong-wongmauwisnglanggardhawuhe, amargasijahatwisngapusidheweke.AmargaGustiAllah ngandikamangkenemarangwong-wongmau;Mangkene pangandikanePangeranYehuwah,GustiAllahmu(Ing keneakunemokakeangger-anggeranyar)Ajanyebaring antaraneeri;nangingsunatnaawakmudhewekanggo
PangeranYehuwah,GustiAllahmuLanapategese pangandikaneiki?RungoknaGustimu.
8LanmanehPanjenenganengandika,"Sunatnaatimukang wangkot,lanajaatosnagulumu."Lanmaneh,"Lah," pangandikanePangeran,kabehbangsaoradisunat,(padha orailangkulup),nangingbangsaikioradisunatatine"
9NangingkowébakalkandhanèkwongYahudidisunat minangkapratandha.LankabèhwongSirialanArab,lan kabèhimampenyembahberhalaugakayangono:nanging apawong-wongkuwikalebuingprajanjianIsraèl?Lan wongMesirdhéwéugadisunat
10Mulané,anak-anak,padhangertènanababikikanthi luwihtliti,yaikuAbraham,singdadiwongpisanansing nyunat,amargawisngarep-arepmarangYésusingRoh, banjurdisunat,sawisénampamisteritelungaksara
11KitabSucikandhanèkAbrahamnyunattelungatus wolulaswonglanangsakakulawarganéNangingapa rahasiasingdiwedharakémarangdhèwèké?
12Markus,singpertamawolulas,lansabanjuretelungatus. AmargaaksaraangkasepuluhlanwoluyaikuIHLaniki nuduhakeYesus
13Lanamargasalibikusingdadisaranakanggo nemokakesih-rahmat;mulanedhewekenambahake,telung atus;cathetaneyaikuT(angkasalib-ne)Mula,nganggo ronghurufdhewekenandhakakeYesus,lannganggohuruf katelusalib-ne
14Panjenenganésingwismasangpeparingpiwulangéing sajroningatikita,ngertiyènakudurungtaumulangaké bebenersingluwihpastimarangsapawaé;nangingaku percayayènkowépantesnampaiku
BAB9
1NangingkenapaNabiMusangendika,Kowéorakena manganbabi,manukgarudhautawamanukelang;utawa gagak;utawaiwakapawaésingoraanasisiké? wangsulané,yèningpangertènspiritual,dhèwèkéngerti telungdoktrin,singbakaldikumpulakésakakana
2Kejabaiku,Panjenenganéngandikamarangwong-wong mauingkitabPangandharingTorèt,LanAkubakal maringipranatan-KumarangbangsaikiMulané,dudu prentahéGustiAllahsupayapadhaoramanganpanganan iki;nangingNabiMusaingsajroningrohngandikamarang wong-wongmau
3Saikibabiwadonmaudilarangmangan;tegesekaya mangkene;koweajangantisesrawungankarowong-wong kayababi;singnalikauripseneng-seneng,lalikaroGusti Allahe;nangingnalikaanawongkekurangansingnyubit dheweke,muladhewekengertiGusti;kayababiwadon nalikawaregorangertibendarane;nangingnalikadheweke luwedhewekenggaweswara;lansawisewaregmaneh, meneng.
4Panjenenganéngandika,kowéorakenamanganmanuk garudha,manukelang,manuklayangan,utawamanuk gagak;tegesékowéorakenasesrawungankarowongwongsingorangertikepriyécaranégolekpangannganggo kerjakeraslankringeté;nangingngrampasbarang-barangé wongliyakanthicarasingala;lanngati-atikepriyécarané masangjebakankanggowong-wongmau;nalikaingwektu singpadhakatonuripkanthipolos.
5Dadimanuk-manukikioramungnggolekipangan kanggoawakedhewe,nangingmungnganggurnggoleki
kepiyecaranemangandagingsingwisdiwenehakewong liya;ngrusakamargapialane.
6Panjenenganéngandika,kowéorakenamanganlamprey, utawapolypus,utawasotong;tegesé,kowéorakenakaya wong-wongkayangono,kanthinggunakakeobrolankaro wong-wongmau;singkabehdurakalandiukumpati Amargaiwak-iwakkuwidhewekandikutuk,lannggundhul inglendhut,oranglangikayaiwakliyané,nangingtibaing lemahingdhasarbanyu
7Nangingdhèwèkénambahi,kowéugaorakenamangan wohingterweluApatujuané?Kanggomenehitandhaiki marangkita;Kowéorakenadadiwonglakujina;utawa madhakakéawakmudhéwékarowongkayangono. Amargaterwelusabentaunnambahipapankanggo ngandhut;lanpirang-pirangtaunuripé,pirang-pirangtaun uga.
8Kowéugaorakenamanganwohingdubuk;tegesé,aja lakujina,utawangrusakliyan;lanajakayawongkaya ngono.Lankenapa?Amargakéwankuwisabentaun gantijinis,lankadhangkalalananglankadhangkalawadon 9Mulanédhèwèkéugapantessengitkaromusang;supaya orakayawong-wongsingnganggocangkeménglakoni pialaamarganajisé;utawaoragabungkarowong-wong wadonnajissingnganggocangkeménglakonipiala Amargakéwankuwingandhutnganggocangkemé.
10Mulané,NabiMusa,nalikangandikababdaging, pancenngaturakételungpiwulanggedhémarangwongwongmauminangkamaknarohanisakaprentah-prentah kasebutNangingmiturutkepinginandaging,wong-wong maumangerteniPanjenenganékaya-kayaPanjenengané mungkarepakébabdaging.
11MulanéDawudngertikanthibenerbabtelungprentahé, lankandhanékayangono
12Rahayuwongkanglakuneoramanutpituturewong duraka,kayaiwakkangwiskasebutingdhasaringsamudra ingpepeteng
13Orangalang-alangiwongdosa,kayawong-wongsing katonwedimarangGusti,nangingisihnglakonidosakaya babiwadon
14Lanoralungguhingpajagonganéparawongkang padhanyenyamah,kayamanuk-manukkanglungguhlan nontonsupayabisamangan
15Ingkenekowéduwéangger-anggerbabdagingsingwis ditetepakékanthisampurna,lanmiturutkawruhsingsejati babaganiku
16Nanging,pangandikaneNabiMusa,“Sabenkewankang kukunebelahlankangnggayemibakalkokpangan” Kanthimangkono,wongkangmanganikubakalngerti sapakangmenehipangananmarangdheweke;lanwong kanglungguhingndhuwurebakalbungahmarang dheweke
17Laningbabikipanjenenganengandikakanthibecik, kanthinggatekakeprentaheMulane,apasing diomongake?Supayakitatetepsetyamarangwong-wong singwedimarangGusti;karowong-wongsing merenungakeprentahepangandikansingwisditampaing atine;karowong-wongsingngumumakepangadilanGusti singadil,lannetepiprentahe;
18Cekakipun,kaliyantiyang-tiyangingkangmangertos bilihmeditasipunikapakaryaningkangnyenengaken,lan milangleksananidhirimiturutpangandikanipunGusti
19Nangingkenapakokbisamangansingkukunebelah? Amargawongmursiduripingdonyaiki;nanging pangarep-arepetetepanaingwongliyaDeloken,para sadulur,kepiyeapikeNabiMusamrentahakebab-babiki. 20Nangingkepriyécaranékitangertilanmangerteni kabèhiki?Mulané,kita,kanthimangertenipepakonpepakonkanthibener,ngomongkayasingdikarepaké déningGustiAllah.MulanéPanjenenganéwisnyunat kupinglanatikita,supayakitabisangertibab-babiki
BAB10
1SaikiayopadhatakonapaGustiwisngati-atikanggo nduduhakeapa-apasadurungebabaganbanyulansalib 2Saikikanggowong-wongsingpertamaiki,wisditulis kanggowongIsraelkepiyedhewekeorabakalnampa baptissingnggawapangapuradosa;nangingbakal ngedegakewongliyakanggoawakedhewesingorabisa 3Amargamangkenepangandikanenabi:HeSwarga, gumuna,lanbumigonjang-ganjing,amargabangsaikiwis nindakakerongprakaragedhelanala;dhewekewis ninggalakeAku,sumberbanyuurip,lanwisndhudhuk sumursingrusak,singorabisanampungbanyu
4Apagunung-KukangsuciikuSion,ara-arasamunkang sepi?Kowébakalkayamanukenomkangsusuhedicopot.
5Lanmanehnabingandika,Akubakallumakundhisiki kowe,lanbakalngratagunung-gunung,lanbakalmecah gapura-gapuratembaga,lanbakalmecahpalang-palang wesi;lanbakalmenehikowebandhasingpeteng,sing didhelikake,lansingorakaton,supayawong-wongngerti yenAkuikiPangeranAllah.
6Lanmaneh:Dhewekebakalmanggoningguwasing dhuwuringwatukarangsingkuwatLanbanjur,apasing bakalkedadeyaningnabisingpadha?Banyunesetya; kowebakalndelengrajakanthikamulyan,lannyawamu bakalsinauwedimarangPangeran
7LanmanehingnabiliyanePanjenenganengandika:Sapa singnindakakeikibakalkayawit,singditanduringpinggir banyu,singbakalngetokakewohingmangsaneGodhonge ugaorabakalalum,lanapawaesingditindakakebakal lestari
8Orakayangonowongduraka,wong-wongmaukaya bledugsingkasebaranginsakalumahingbumi.
9Mulanewongdurakaorabakalngadeganaing pangadilan,lanwongdosaorabakalngadeganaingrapate wongmursid.AmargaPangeranYehuwahnguningani dalanewongmursid,landalanewongdurakabakalsirna
10CobapikirakekepiyePanjenenganenggabungkesalib lanbanyudadisiji
11Amargamangkenepangandikane:Rahayuwong-wong singngandelakesalib,mudhunmenyangbanyu;amarga bakalnampaganjaraneingwektune;banjur,pangandikane, Akubakalmenehimarangdheweke
12Nangingbabaganwektusaiki,Panjenenganéngandika, godhong-godhongéorabakaltiba;tegesésabentembung singmetusakacangkemmu,liwatimanlankatresnanbakal dadipertobatanlanpangarep-arepkanggoakèhwong.
13KayamangkonouganabiliyanésingngomongLan tanahYakubdadipujiankanggosaklumahingbumi;kanthi mangkononggedhekakewadhahrohé.
14Lanapasingbakalkelakon?Lananakalisingmiliing sisihtengen,lanwit-witansingapikthukulingsacedhake;
lansapasingmanganwoh-wohankasebutbakalurip selawase.Maknaneyaiku:kitamudhunmenyangbanyu singkebakdosalanrereged;nangingmunggahmaneh, ngasilakewoh;ingatikitaanarasawedilanpangarep-arep singanaingYesus,deningroh.Lansapawaesingmangan woh-wohankasebutbakaluripselawase
15Tegese,sapawaesingngrungokakewong-wongsing nyelukdheweke,lanpercaya,bakaluripselawase.
BAB11
1Kanthicarasingpadha,Panjenenganénemtokaké babagansalibingnabiliyané,ngendika:Lankapan prekara-prekaraikibakalkelakon?
2GustiAllahmangsuli;Nalikawitsingrubuhbakaltangi maneh,lannalikagetihbakaltibasakawitkasebut.Ing kenesampeyanwisnyebutakemaneh,babagansalib,lan wongsingbakaldisalibingkana
3LanluwihlanjutPanjenenganengandikaliwatNabi Musa;(nalikaIsraelperanglandikalahakedeningbangsa asing;supayaGustiAllahbisangelingakeyenamarga dosa-dosane,dhewekediutusngantimati)ya,RohSuci masangtandhaingatineNabiMusa,kanggomakilitandha salib,lantandhasakawongsingbakalnandhangsangsara; supayadhewekengertiyendhewekeorapercayamarang Panjenengane,dhewekebakaldikalahakesalawas-lawase
4Musabanjurnumpuk-numpukwajaingtengah-tengahing lemahsingdhuwur,banjurngadegdhuwuringndhuwure kabehwongmau,nguluraketangane,lanIsraelmenang maneh
5Nangingoraletsuwédhèwèkéngeculaketangané,wongwongmaudipatènimanèhLankenapakokisa?Supaya wong-wongmaungerti,yènyènoraprecayamarang dhèwèké,wong-wongmauorabakalbisadislametaké.
6Laningnabiliyané,Panjenenganéngandika,"Akuwis ngulurakeasta-Kusedinamuputmarangbangsasingora mbangun-turut,lansingngucapkébabcara-Kusingbener."
7LanmanehNabiMusanggawegambaranbabYesus, kanggonuduhakeyenPanjenenganebakalmati,lanbanjur Panjenengane,singdianggepwismati,bakalnguripake wongliya;kayadenewong-wongsingtibaingIsrael
8GustiAllahnjalarikabehjinisulanyokotula-ulamau, lanpadhamati;amargasakaula,pelanggarandiwiwitisaka Hawa:supayaPanjenenganebisangyakinakewong-wong mauyenamargapelanggarane,dhewekebakaldiulungake menyangrasalarapati.
9NabiMusapiyambak,ingkangsampunparingdhawuh dhatengparatiyangwau,makaten:Siraajagawerecaukirukiranutawarecacor-corankanggodadiAllahira;nanging saikidhewekenindakakemangkono,supayadhewekebisa nggambarakeGustiYesusmarangwong-wongmau 10.Sababulatembagaikudigawe,banjurdidegakeing dhuwur,sartanglumpukakewong-wongmaukalawan ngundhangakepawarta;wong-wongmaupadhasowanlan nyuwunmarangNabiMusasupayanganakake pangruwatingdosakanggowong-wongmau,sarta ndedongasupayapadhamari.
11NabiMusabanjurngandikamarangwong-wongmau: “Manawaanawongingantaramusingdigigit,supaya padhanyedhakmarangulasingdipasangingcagak;lan supayapadhapercayamarangulamau,sanajanwismati, nangingbisamenehiurip,lansanalikabakalslamet;lan
wong-wongmaunindakakemangkonoMulane,delengen kepiyekoweugaduwekamulyaneYesusingkene;lan kabehikuanaingPanjenenganelankanggoPanjenengane 12Maneh;ApasingdiomongakeNabiMusamarangNabi IsaputraneNun,nalikaNabiIsamenehijenengkasebut marangNabiMusa,minangkanabisupayakabehwong bisangrungokakedhewekedhewe,amargaSangRamawis ngumumakekabehbabaganputraneYesus,ingYesus PutraneNun;lanmenehijenengkasebutmarangNabi MusanalikangutusNabiMusakanggondeloktanah Kanaan;NabiMusakandha:Jupukbukuingtanganmu,lan tulisapasingdiomongakeGusti:AmargaYesusPutrane GustiAllahingdina-dinapungkasanbakalngethokkabeh wongAmalekDelokenmanehingkeneYesus,dudu putranemanungsa,nangingPutraneGustiAllah,sing diwujudakeingsawijiningjinislaningdaging.
13Nangingamargasawiseikubisaugadikandhakake,yen KristusikuPutraneDawud;mulaneDawudwedilanngerti bangetbabkaluputanewongduraka,banjurngandika: PangeranngandikamarangGustiku,lungguhaingsisih tengenKungantiAkundadekakemungsuhmudadiancikancikingsikilmu.
14LanmanehNabiYesayangandikamangkene:Pangeran ngandikamarangKristus,Gustiku,"Akuwisnyekelastane tengen,supayabangsa-bangsapadhamanutmarang Panjenengane,lanAkubakalngremukkekuwataningpara raja"
15Deloken,kepriyéDawudlanYésayanyebut PanjenenganéGustilanPutranéAllah?
BAB12
1Nangingayopadhanerusakeluwihlanjut,lantakonapa bangsaikisingdadiahliwaris,utawasingsadurunge;lan apaprajanjianikianaingkitautawakarodheweke 2Lansingpertama,babaganumat,saikirungoknaapasing diomongakeKitabSuci.
3IskakndedongakanggogarwaneRibka,amargadheweke mandul;landhewekengandhutSawiseikuRibkametu kanggonjalukpitunjukmarangGustiAllah.
4GustiAllahbanjurngandikamarangdheweke:“Anarong bangsaingguwa-garbanesira,lanrongbangsabakallair sakaguwa-garbanesira;singsijibakalnguwasanisijine, lansingluwihgedhebakalngawulamarangsingluwih cilikPahamiingkenesapaIshak;sapaRibka;lansapa singwisdiramalake,bangsaikibakalluwihgedhe tinimbangiku
5Laningramalanliyane,Yakubngandikakanthiluwih cethamarangputraneYusuf,pangandikane;LahGusti Allahorangalang-alangiakundelengraimu,gawanen anak-anakmusupayaakumberkahidhewekeLandheweke nggawaManasyelanEfraimmenyangngarsanebapakne, kanthinjaluksupayaManasyemberkahi,amargadheweke singmbarep
6MulanéYusufnggawaYusufmenyangtengenéYakub, bapaknéNangingYakub,mergasakaRohSuci,wis ngramalapasingbakalkedadeyankarowong-wongsing bakalteka
7LanapasingdiomongkéKitabSuci?Yakubbanjur nyilangakétangané,lannumpangakétanganétengening ndhuwuréEfraim,anaknomerloro,lananaksingragil, sartamberkahidhèwèkéYusufbanjurkandhamarang
Yakub,"Tumpangnatanganmutengeningndhuwuré Manasye,mergadhèwèkéanakkusingmbarep."Yakub kandhamarangYusuf,"Akungerti,anakku,akungerti; nangingsinggedhébakaldadiabdinésingcilik,sanajan dhèwèkéugabakaldiberkahi."
8KowépadhaweruhsapasingditunjukdéningGusti Allah,supayawong-wongmaudadibangsapisanan,lan ahliwarisprajanjian.
9Mulané,nèkGustiAllahwisnggatèkakébabikimanèh liwatAbraham,pangertenkitababikibakalluwihcetha
10ApasingdiomongkéKitabSucimarangAbraham, nalikaAbrahampretyaya,lanKitabSucidianggepbener marangdhèwèké?LahkowéwisDakdadèkakébapaké bangsa-bangsaliya,singoradisunat,pretyayamarang Gusti
11Mulané,ayopadhatakonapaGustiAllahwisnetepi prajanjiansingwisdijanjekakemarangparaleluhurkita, yènbakaldiparingakemarangbangsaiki?Ya,pancèn, Panjenenganéwismaringi:nangingwong-wongmauora pantesnampaniamargadosa-dosané
12Amargamangkenepangandikanenabi:NabiMusaterus pasainggunungSinai,kanggonampaprajanjianPangeran karowong-wongmau,patangpuluhdinapatangpuluh bengi
13NabiMusabanjurnampanisakaGustiAllahrongpapan watusingditulisnganggodrijiastanéGustiAllahingRoh Sawisénampani,NabiMusabanjurnggawapapan-papan maumudhunsupayabisadiwènèhakémarangumat.
14PangeranYehuwahbanjurngandikamarangNabiMusa: “Musa,Musa,enggalmudhuna,amargabangsakangwis kokiridmetusakaingtanahMesirikuwistumindak duraka”
15NabiMusangertiyenwong-wongmauwisngadegake recacor-coranmaneh,muladhewekembuwangloropapan watumausakatangane,lanpapan-papanprajanjianing PangeranYehuwahpadhapecahNabiMusabanjurnampa papan-papanmau,nangingpapan-papanmauorapantes.
16SaikicobagolekanakepiyecaranekitanampaikuNabi Musa,minangkaabdi,njupukiku;nangingGustiAllah piyambakwismaringiikumarangkita,supayakitadadi umatkagungane,sawisenandhangsangsarakanggokita
17MulanéPanjenenganédiwedharakésupayawong-wong maungrampungidosa-dosané,lansupayakita,singwis dadiahliwarisé,nampaprajanjianéGustiYésus
18Lanmanehnabingandika:“Lah,Akuwisnetepake kowedadipepadhangkanggobangsa-bangsaliya,supaya dadijuruslametkanggokabehujungbumi,”mangkono pangandikanePangeran,Allahsingwisnebuskowe.
19Panjenenganéwisnyawisakékanggotujuankuwi, supayakanthirawuhéPanjenengané,Panjenenganébisa nebusatikita,singwisdipanganpati,landiulungaké marangkaluputansingorabener,sakapepeteng;lan nggawéprajanjiankarokitalumantarpangandikané
20AmargakayamangkonokatulisanmenawaSangRama wisdhawuhmarangPanjenenganekanthingluwarikita sakapepeteng,supayanyawisakeumatsucikanggo Panjenengane.
21Mulanénabimaungandika:Aku,PangéranAllahmu, wisnimbalikowésupayanglakonikabecikan,lanAku bakalnyekeltanganmulannguwatakékowé.Lanbakal maringikowédadiprajanjiankanggoumat,dadi pepadhangkanggobangsa-bangsaliyaKanggombukak
mripatéwongwuta,kanggongentasakéwongtahanansaka ingpakunjaranlanwong-wongsinglungguhingpepeteng sakaingpakunjaran
22Mulané,pikirensakangendikitawisditebus.Lan manèhnabingandika:RohéPangérananaingAku,amarga PanjenenganéwisnjebadiAku;Panjenenganéwisngutus Akukanggomartakakékabarkabungahanmarangwongwongsingringkih;kanggomarasakewong-wongsing remukatine;kanggomartakaképangapuramarangwongwongsingditawan,lanpandelengmarangwong-wong wuta;kanggomartakakétaunsih-rahmatéPangéran,lan dinapemulihan;kanggonglipurkabèhwongsingsusah
BAB13
1Salajengipun,wonteningSepuluhPerintahAllah ingkangdipunngendikakakeningGunungSinaidhateng NabiMusa,kanthiadhep-adhepan;Sucikakendinten SabatipunGustiAllahkanthitanganingkangresik,lan kanthiatiingkangresik
2LaningpapanliyaPanjenenganengandika:Manawa anak-anakmupadhanetepidina-dinaSabat-Ku,mulaAku bakalmaringisih-rahmat-Kumarangdheweke
3Lansanajaningwiwitaningtitah,Panjenengane nyebutakebabdinaSabat.LanGustiAllahnitahake sajronenemdinapakaryaneastane;lanPanjenengane ngrampungakeingdinakapitu,lanPanjenenganelerening dinakapitu,lannyucekake.
4Cobapikirake,anak-anakku,apategeseiku, PanjenenganengrampungisajronenemdinaTegese mangkene;sajronenemewutaunGustiAllahbakal ngrampungikabehperkara
5AmargakanggoPanjenenganesedinaikusewutaun; kayasingwisdiseksenideningPanjenengane,"Lahdina ikibakalkayasewutaun"Mulane,bocah-bocah,sajrone nemdina,yaiku,sajronenemewutaun,kabehbakal kelakon."
6Lanapategesepangandikane,LanPanjenenganeleren ingdinakapitu?Tegesemangkene;nalikaPutranerawuh, lannyirnakakemangsaneWongDuraka,lanngadiliwong duraka;lanbakalnggantisrengenge,rembulan,lanlintanglintang;banjurPanjenenganebakallerenkanthikamulyane ingdinakapitukasebut.
7PungkasanipunPanjenenganipunnambahaken;Kowé kudunyucekakenganggotangansingresiklanatising murni.Mulane,kitabakaldiapusibangetyenkita mbayangakeyenanawongsingsaikibisanyucekakedina singwisdisucekakedeningGustiAllah,tanpaduweati singmurniingkabehperkara
8Mulané,Panjenenganébakalnyucèkakékanthitentrem rahayu,nalikakita(sawisénampajanjisingbener,nalika pialaoraanamanèh,kabèhperkaradianyaridéningGusti) bisanyucèkaké,amargakitadhéwéwisdisucèkakédhisik 9Pungkasanipun,panjenenganipunngandikadhateng tiyang-tiyangwau:SasianyarlandintenSabat panjenengan,kulabotensagedngimbangiCobapikiraken punapaingkangdipunkajengaken;dintenSabat, pangandikanipun,ingkangsapunikapanjenengan tindakakenbotensageddipuntampideningkula,nanging ingkangsampunkuladamel;nalikalerensakingsadaya prekawis,kulabadhemiwitidintenkawolu,inggihpunika wiwitaningjagadsanes
10Mulanékitangrayakakedinakapingwolukanthi bungah,nalikaYésuswungusakaingantaranewongmati; lansawisénedahakésariranémarangparasakabaté,banjur munggahmenyangswarga.
11Akuisihkudungomongkarokowébabbaitsuci kepriyewong-wongsengsaraikisingdiapusiwis masrahakekapercayanemarangbaitsuci,landudumarang GustiAllahsingnitahake,kaya-kayaikupapandununge GustiAllah
12Amargakayadenewong-wongnon-Yahudi,wongwongmaupadhanyucekakePanjenenganeanaing PadalemanSuci
13Mulané,padhasinauakepriyépangandikanéPangéran, kangnjalariPadalemanSucidaditanpaguna:Sapakang ngukurlangitnganggojengkal,lanbuminganggotangané? ApaduduAku?MangkenepangandikanéPangéran, Swargaikudhampar-Ku,lanbumiikuancik-anciking tlapakan-KuOmahapakangbakalkokbangunkanggo Aku?Utawapapanpanglipur-Kuapa?Mulané,padha ngertènanayènpangarep-arepéwong-wongmaumuspra 14LanmanehPanjenenganengandikamangkene:Deloken wong-wongsingngrusakbaitsuciiki,malahbakal mbangunmanehLankayamangkonokedadean;amarga liwatperang,baitsuciikisaikidirusakdeningmungsuhe; lanparaabdinemungsuhembangunmaneh.
15Salajengipunsampunkasebat,kadospundikuthalan PadalemanSuci,sahabangsaIsraelbadhedipun pasrahaken.SababKitabSucingandika;Lanbakalkelakon ingdina-dinapungkasan,Gustibakalmasrahakewedhuswedhuspangonan,lankandhang-kandhange,lanmenaramenaranemarangkarusakan.Lanikukelakon,kayasing wisdingandikakakedeningGusti
16Mula,ayopadhatakon,apaanaPadalemanSuciGusti Allah?Ya,ana;laningkana,ingngendiPanjenengane dhewengumumakeyenPanjenenganebakalnggawelan nyempurnakakeAmargawistinulis;Lanbakalkelakon yensanalikaminggukasebutrampung,PadalemanSuci GustiAllahbakaldibangunkanthimegahatasasmane Gusti
17Mulanéakunemokakéyènanacandhi.Nangingkepriyé caranédibangunatasasmanéGusti?Akubakalnuduhaké marangkowé
18Sadurungékuwi,kitapercayamarangGustiAllah, papanpanggonanéatikitaikugampangrusaklanringkih, kayacandhisingpancèndibangunnganggotangan
19Amargaomahikukebakpanyembahanbrahala,omahé sétan-sétan;amargaingkonoanaapawaésingditindakake singnglawanGustiAllah.Nangingomahikubakal dibangunatasasmanéPangéran
20Cobapikirake,kepiyePadalemaningYehuwahbakal dibangunkanthimegahbanget;lankepiyecaraneikubakal kelakon,sinaua.
21Sawisénampapangapuraningdosa-dosakita,lan percayamarangasmanéGusti,kitadianyarake,diciptakaké manèhkayawiwitanéMulanéGustiAllahpancèn manggoningomahkita,yaikuingantaranékita 22NangingkepriyéPanjenenganébisamanggoning sajroningkita?Sabdaimané,panggilanjanjiné, kawicaksananpangadilanésingbener,prentah-prentahé piwulangé;Panjenenganédhéwémedharwangsiting sajroningkita,Panjenenganédhéwémanggoningsajroning kita,lanmbukakakékanggokitasinganaingbelenggupati
gapurabaitsucikita,yaiku,cangkemkawicaksanan, sawisémaringipertobatanmarangkita;lankanthicaraiki wisnggawakitadadibaitsucisingorabisarusak
23Mulané,wongsingkepéngindislametakéoramandeng manungsawaé,nangingmandengPanjenenganésing manggoningPanjenengané,lanngandikaliwat Panjenengané;langumunbanget,amargadhèwèkéoratau krunguPanjenenganéngandikakayangonosakacangkemé, lanorataukepénginngrungokaké
24IkiPadalemanSucirohanisingdibangunkanggoGusti
BAB14
1Lankanthimangkono,akupercaya,akuwisngumumake marangkowesabisa-bisane,lankanthisesederhanasing dakkarepake,bab-babsingndadekakekaslametanmu, supayaoraanasingilangsakaiku
2Saupamaakuisihngomongbabbab-babsingsaikilan bab-babsingbakalteka,kowémesthiorabakalngerti, amargaikumungnganggopasemonMula,ikiwiscukup kanggobab-babiki
3Saikiayopadhanerusakemenyangjiniskawruhlan piwulangliyaneAnarongcarapiwulanglankekuwatan; singsijisakapepadhang,singsijinesakapepeteng
4Nanginganabedanesinggedheantaranerongcaraiki: amargasingsijiditunjukparamalaikatGustiAllah,para pamimpindalanpepadhang;singliyane,paramalaikatIblis LansingsijiyaikuGustisakalanggengngantilanggeng; singliyaneyaikupangeranjamanduraka
5Dalanpepadhangikumangkene,yenanawongsing kepengintekanpanggonansingwisditemtokakekanggone, langelemcepet-cepetmranaliwatpakaryaneLankawruh singwisdiwenehakemarangkitasupayabisamlakuing kono,yaiku:KowekudutresnamarangPanjenenganesing nitahakekowe:kowekudungluhurakePanjenenganesing wisnebuskowesakapati
6Kowékuduprasajaatine,lansugihjiwa.Kowéorabakal sesrawungankarowong-wongsingmlakuingdalanpati KowésengitmarangapawaésingoranyenengakéGusti Allah.Kowésengitmarangsakèhingkepalsuan.Kowéora bakalnglalekakedhawuhéGustiAllah
7Kowéajangunggul-unggulakeawakmudhéwé,nanging andhapasor.Kowéajangunggul-unggulakeawakmu dhéwéKowéajanggawérembuganalanglawan pepadhamuKowéajakakehanpercayadiri
8Kowéajalakujinalanajalakujina.Kowéajangrusak awakmudhéwékaromanungsaKowéajamigunakaké pangandikanéGustiAllahkanggonindakakeapawaésing najis
9Kowéajambédakakéwongliyanalikakowémberkahi kaluputanéwongliyaKowékudualusatinéKowékudu meneng.Kowékudugemetermarangtembung-tembung singwiskokrunguKowéorabakalnyimpenrasasengit ingatimumarangsadulurmuKowéorabakalmangumanguapaikubakalbenerutawaora
10KowéajanyebutasmanéPangérantanpagunaKowé kudutresnamarangpepadhamungluwihinyawamudhéwé. 11Ajangrusakkandunganmusadurungelair;lanaja matenisawiselair
12Ajangantikowénglirwakakeanakmulanangutawa wadon,nangingwiwitcilikkowékudumulangwong-wong maubabwedimarangPangéran
13Kowéajamelikmarangbarang-barangépepadhamu;lan ajadaditukangrampas.Atimuajangantikaiketkarowong singgumunggung;nangingkowébakalkaétungkalebu wongmursidlanwongasor.Apawaésingbakalkelakon marangkowé,kowébakalnampaikuminangkakabecikan. 14Kowéajangantimikirloroutawanganggoilatloro; amargailatloroikujebakanpatiKowékudumanut marangGustilanmarangbendarasingluwihasorkaya marangwakiléGustiAllah,kanthirasawedilanhormat
15Ajangantikowédadiwongsingsengitmarangpara abdimusingpercayamarangGustiAllah,supayakowéora wedimarangPanjenenganésingnguwasaniloro-lorone; amargaPanjenenganérawuhorakanggongundangsapa waékanthipilihkasih,nangingkanggosapawaésingwis disiapakédéningRohSuci
16Kowékudumbagi-mbagibarangsingkokduwènikaro pepadhamu,ajangantikowénganggepbarangkuwi duwèkmudhéwéYènkowémelunglakonibab-babsing orabisarusak,apamanèhkowékudunindakkébab-bab singbisarusak
17Ajangantikowekesusungomong,amargacangkemiku jebakanpati.Usahaknanyawamukanthisakkuattenagamu. Ajanguluraketanganmukanggonampa,lanajanahan nalikakowekudumenehi
18Kowébakalnresnanisabenwongsingnglairaké SabdaningPangéranmarangkowékayabijimripatmu Elingamarangkowé,awanlanbengi,pangadilaning mangsangarep.
19Sabendinakowékudunggolekiwong-wongmursid;lan mikiralanlungamrana-mrenekanggomenehipitutur marangwongliyanganggotembungmu,sartarenungna kepriyécaranékowébisanylametakényawa
20Kowéugakudunyambutgawénganggotanganmu kanggomènèhimarangwongmiskin,supayadosa-dosamu diapuraKowéorakudumikirapakowékudumènèhiapa ora,lansawisémènèhi,kowéorakudusambat
21Wenehanamarangsabenwongsingnjaluk,supaya kowengertisapasingbakalmenehiganjaransingbecik marangpeparingmu
22Apasingwiskoktampaikutetepana;ajakoktambahi utawakurangi
23WongdurakabakaltansahdadisengitmuKowébakal ngadilikanthiadil.Kowéorabakaltaunjalaripacoban; nangingkowébakalngrukunakéwong-wongsingpadha padu,lannglumpukakéwong-wongmaubebarengan 24Kowékudungakonidosa-dosamu;lanajanganti ndedongakanthiatinuranisingala 25Ikidalanepepadhang.
BAB15
1Nangingdalanpepetengikubengkonglankebakkutukan. Amargaikudalanpatilanggeng,kanthipaukuman;ing ngendiwong-wongsingmlakunemoniperkara-perkara singngrusakjiwanedhewe
2Kuwiyaiku;nyembahbrahala,percayadiri,umuk marangkekuasaan,kemunafikan,pikiranganda,lakujina, mateni,merkosa,umuk,pelanggaran,tipudaya,kejahatan, umuk,ilmusihir,keserakahan,lankekuranganrasawedi marangGustiAllah.
3Inglakuikiwong-wongsingnganiayawong-wongsing becik;sengitmarangkayekten;tresnamaranggoroh;sing
orangertiganjaransakakabeneran,utawaorangugemiapa waesingbecik.
4Kangoramenehipaukumankangadilmarangrandhalan bocahyatim,kangngincerpiala,lanoraamargawedi marangPangeranYehuwah,
5Wong-wongsingadohsakakabecikanlankasabaran; wong-wongsingsenengkarokesia-siaan,lanngoyak ganjaran;oraduwewelasasihmarangwongmiskin;lan oranandhangsangsarakanggowongsingkabotanlan ditindhes
6Wissiyapngucapala,orangertiPanjenenganesing nitahake;tukangmatenibocah-bocah;tukangngrusak titahingGustiAllah;singnyingkiriwongmlarat;nindhes wongkangnandhangsangsara;dadipembelawongsugih, nanginghakimwongmiskinoraadil;kabehpadhawong dosa.
7Mulané,pantesyènkitasinauprentah-prentahéGusti Allahsingadil,singwiskasebutsadurungé,kudukita lakoni.Amargasapawaésingnindakaképrekara-prekara kayangonobakaldimulyakakéingKratonéAllah
8Nangingsapasingmilihbageanliyane,bakaldirusak, bebarengankarotumindake.Mulanebakalanatangine wongmatilanugapaukuman
9Akunjalukmarangwong-wongsingnduweni kalungguhandhuwuringantaranekowe,(yenkowegelem nampapitutursingdakwenehakemarangkowekanthiniyat becik,)koweduwewong-wongsingbisakoklakoni kabecikan;ajangantikowenilardheweke.
10Amargadinanewiscedhak,nalikakabehbakaldirusak, bebarengankarowongdurakaPangeranwiscedhak,lan ganjaraneanaingPanjenengane.
11Mulané,akunjalukkowékabèh,bola-bali,dadiakaya wongsingnggawéhukumsingapikkanggosijilansijiné; terusadadipenaséhatsingsetyakanggosijilansijiné; singkirakésakaantaramukabèhkemunafikan
12Muga-mugaGustiAllah,Gustiningjagadiki,maringi kowékawicaksanan,kawruh,pitutur,lanpangertènbab pangadilanékanthisabar
13KowépadhasinausakaGustiAllah;padhangupayaa apasingdikarepakédéningGustiAllahmarangkowé,lan padhanindakna,supayakowéslametingdinapangadilan
14Lanyenanaingantaranekowesingngelingiapasing apik,elingaaku;renungakebab-babiki,supaya kekarepankulanpangapurakumarangkowebisadadiasil singapik
15Akunyuwunmarangkowé;akunjalukikiminangka sih-rahmatsakakowé;nalikakowéanaingkémahsing éndahiki,ajangantikekuranganbab-babiki;nanging tansahngupayalannetepisabenprentahAmargabab-bab ikipanteslanpantesditindakake
16Mulanéakuwisngupayaluwihtenanannulislayang marangkowémiturutkemampuanku,supayakowépadha bungahPamit,anak-anak,kanthikatresnanlan katentreman
17Gustikangmahaluhurlanmahaasih,muginunggil kaliyanrohpanjenengan,Amin