Skip to main content

Javanese - The Book of Jubilees

Page 1


1LankedadeningtaunkapisansawisewongIsraelmetu sakaMesir,ingsasikatelu,ingtanggalnembelassasi kasebut,[2450AnnoMundi]GustiAllahngandikamarang NabiMusa,pangandikane:'MunggahamarangIngsuning gunung,lanAkubakalmenehikowerongpapanwatusing isineangger-anggeringToretlanpepakon,singwis Daktulis,supayakowebisamulangakemarangwong-wong mau'

2NabiMusabanjurminggahinggunungéGustiAllah,lan kamulyanéPangérananaingGunungSinai,lanmendhung nutupigunungmaunemdinasuwéné.

3IngdinakapituGustiAllahnimbaliNabiMusasaka tengahingmega,lankamulyaningPangeranYehuwah katonkayagenisingmurubingpucakinggunung.

4LanNabiMusaanaingGunungpatangpuluhdina patangpuluhbengi,lanGustiAllahmulangakesejarah sadurungelanmengkobabaganpambagiankabehdina angger-anggeringToretlanpaseksen

5Panjenenganébanjurngandika,"Cobapikirakésaben tembungsingbakalDakkandhakakemarangkowéing gunungiki,lantuliseningbukusupayaturun-tumurun padhaweruhyènAkuoranilarwong-wongmau,sanajan wisnindakaképiala,yaikunglanggarprajanjiansing DaktetepakéingantaraneAkulankowékanggoturuntumuruningdinaikiingGunungSinai"

6Lankayamangkonobakalkelakonnalikakabehiki nemonidheweke,dhewekebakalngertimanawaAku luwihbenertinimbangdhewekeingkabehpangadilanlan ingkabehtumindake,landhewekebakalngertimanawa Akupancenwisnunggilkarodheweke

7Lankowénulisasakèhingpangandikaikising Dakkandhakakémarangkowédinaiki,amargaAkungerti pambrontakanélanwangkoté,sadurungéAkunggawa wong-wongmaumenyangtanahsingDakjanjekaké marangparaleluhuré,yaikuAbraham,IskaklanYakub, pangandikané:'TurunmubakalDakwènèhitanahsingmili susulanmadu'

8Lanbakalpadhamanganlanwareg,lanbakalpadha madhepmarangallah-allahliyane,marang(allah-allah) singorabisangluwarisakakasangsarane:lansaksiiki bakaldirungokakeminangkasaksinglawandheweke. Amargadhewekebakallalikabehprentah-Ku,kabehsing Dakprentahakemarangdheweke,landhewekebakalnuruti bangsa-bangsaliya,lannurutinajise,lannurutirasaisin, lanbakalngabektimarangallah-allahe,lanikibakaldadi pelanggaranlankasangsaranlankasangsaranlanjerat kanggodheweke

9Lanakehwongsingbakaltiwaslanbakalditawan,lan bakaltibaingtanganemungsuh,amargadhewekewis ninggalakepranatan-pranatanlanpepakon-Ku,landinadinariyayaprajanjian-Ku,landina-dinaSabat-Ku,lan papansuci-KusingwisDaksucekakekanggoAkudhewe ingtengah-tengahe,lantabernakel-Ku,lanpapansuci-Ku, singwisDaksucekakekanggoAkudheweingtengahtengahetanah,supayaAkubakalmasangasma-Kuing kono,lansupayaikumanggoningkono

10Lanwong-wongmaubakalnggawetengger-tengger pangurbananlantugu-tugubrahalalanreca-recaukir kanggoawakedhewe,lansabenwongbakalnyembahreca-

recaukirdhewe-dhewesupayakesasar,landhewekebakal ngurbanakeanak-anakemarangdhemit-dhemit,lanmarang sakehingpanggaweyanesingsalahsakaatine 11LanAkubakalngutusseksi-seksimarangwong-wong mau,supayaAkubisamenehikesaksiannglawanwongwongmau,nangingwong-wongmauorabakal ngrungokake,lanugabakalmateniparaseksi,lanwongwongmaubakalnganiayawong-wongsingnggoleki hukum,lanwong-wongmaubakalmbatalakelanngowahi kabehsupayabisanindakakepialaingngarsanemripat-Ku 12LanAkubakalndhelikakeraikusakawong-wongmau, lanAkubakalmasrahakewong-wongmaumenyang tanganebangsa-bangsaliyakanggoditawan,dadi rampasan,landadipangan,lanAkubakalnyingkirake wong-wongmausakatengah-tengahingtanah,lanbakal nyebarakewong-wongmauingantaranebangsa-bangsa liya

13Lanwong-wongmaubakallalikarokabehanggeranggeringSunlankabehpepakon-Kulankabehputusanputusan-Ku,lanbakalkesasarkayadenerembulananyar, landinaSabat,landina-dinariyaya,lantaunYobel,lan pranatan-pranatan.

14Sawiséiki,wong-wongmaubakalpadhamratobatsaka ingantaranebangsa-bangsaliyamarangAkukanthi gumolongingatinélangumolongingnyawanélan gumolongingkekuwatané,sartaAkubakalnglumpukaké wong-wongmausakaingantaranekabèhbangsa-bangsa liya,lanwong-wongmaubakalnggolèkiAku,supayaAku ditemokakédéningwong-wongmau,nalikapadha nggolèkiAkukanthigumolongingatinélangumolonging nyawané.

15LanAkubakalnduduhakemarangwong-wongmau katentremankangmelimpahruahkalawankabeneran,lan Akubakalnyingkiraketandurankajujuranmarangwongwongmau,kalawangumolongingatikulankalawan gumolongingnyawaku,lanwong-wongmaubakaldadi berkahlandudukutukan,lanwong-wongmaubakaldadi sirahlandudubuntut

16LanAkubakalmbangunpapansuci-Kuanaingtengahtengahe,lanAkubakaldedalemanaingtengah-tengahe, lanAkubakaldadiAllahelandhewekebakaldadi umatingSunkanthikayektenlankabeneran

17LanAkuorabakalnilarlanorabakalnglirwakake wong-wongmau,amargaAkuikiPangeranYehuwah, GustiAllahe”

18NabiMusabanjursujudlanndedonga,"DhuhPangeran, Allahkawula,mugisampunnilarumatlanwarisanPaduka, supadossamikesasarwonteningkalepataningmanahipun, lansampunngulungakentiyang-tiyangwaudhateng tanganingmungsuhipun,bangsa-bangsasanes,supados tiyang-tiyangwaubotennguwasanitiyang-tiyangwaulan njalaritiyang-tiyangwausaminglampahidosadhateng Paduka"

19DhuhGusti,mugisih-rahmatPadukakaluberaken dhatengumatPaduka,landamelrohingkangjujurwonten ingantawisipun,lansampunngantosrohBeliarnguwasani tiyang-tiyangwausupadosnuduhtiyang-tiyangwau wonteningngarsaPaduka,lannjebaktiyang-tiyangwau sakingsadayamargikaleresan,supadostiyang-tiyangwau sirnasakingngarsaPaduka.

20Nangingwong-wongikuumatlanwarisanPaduka,sing wisPadukaluwaringanggokekuwatanPadukasinggedhe sakatanganewongMesir:Padukamugikarsaadamel manahingkangresiklanrohsuciwonteningantawisipun tiyang-tiyangwau,lanmugisampunngantoskejebaking dosa-dosanipunwiwitsamenikangantossalami-laminipun 21PangeranYehuwahngandikamarangNabiMusa:“Aku ngertikekarepane,pikirane,lankakekanegulu,lanwongwongmauorabakalmanutngantipadhangakonidosane dhewelandosaneparaleluhure”

22Sawiséiki,wong-wongmaubakalpadhamratobat marangAkukanthitulusikhlaslankanthigumolongingati lankanthigumolongingnyawa,sartaAkubakalnyunat kulitkulupatinelankulitkulupatineturune,sartaAku bakalnitahakérohsuciingsajroningwong-wongmau,lan Akubakalnyucèkakéwong-wongmausupayaoranyingkir sakaAkuwiwitdinaikungantisalawas-lawase

23LannyawanebakalrumaketmarangAkulanmarang kabehpepakon-Ku,landhewekebakalnetepipepakon-Ku, lanAkubakaldadiRamanelandhewekebakaldadianakanakku

24Lankabehwongmaubakaldiaranianak-anakeGusti Allahsingurip,lansabenmalaekatlansabenrohbakal ngerti,ya,dhewekebakalngertiyenikianak-anakku,lan yenAkuikiRamaneingsajroningkajujuranlankabeneran, lanyenAkutresnamarangdheweke

25Lantulisenkanggoawakmudhewekabehtembungiki singDakwedharakemarangkoweinggunungiki,sing pisananlansingpungkasan,singbakalkelakoningkabeh pambagiandinaingangger-anggeringToretlaning paseksenlaningminggu-minggulanYobelnganti salawas-lawase,ngantiAkumudhunlanmanggonkaro wong-wongmauingsalawas-lawase

26LanPanjenenganéngandikamarangmalaékatkangana ingngarsané:TulisenkanggoMusawiwitsakawiwitaning titahngantipapansuci-Kudibanguningantaranéwongwongmaukanggosalawas-lawase.

27LanPangeranYehuwahbakalngatingalmarangmripate kabehwong,lankabehwongbakalngertiyenAkuiki GustiAllaheIsraellanRamanekabehanakYakub,lan RajaingGunungSionkanggosalawas-lawaseLanSion lanYerusalembakaldadisuci

28LanmalaékatkanganaingngarepékemahIsraèlnjupuk tabelpambagiantaun-wiwitwektudiciptakaké-anggeranggeringToretlanpaseksenminggu-mingguYobel, mituruttaun-taunindividu,miturutkabehcacahYobel [mituruttaun-taunindividu],wiwitdinatitah[anyar]nalika langitlanbumibakaldianyarilankabehtitahmiturut kekuwatanlangit,lanmiturutkabehtitahbumi,nganti papansuciGustibakaldigaweingYerusalemingGunung Sion,lankabehpepadhangdianyarikanggomarasakeawak lankanggotentremlankanggoberkahkanggokabehwong pilihanIsraèl,lansupayakayangonowiwitdinaikulan ngantikabehdinabumi

BAB2

1MalaékatkanganaingngarsanéngandikamarangNabi MusamiturutpangandikanéPangéran,pangandikané: Tulisensejarahlengkapbabtitah,kepriyésajroningnem dinaPangéranAllahngrampungakékabèhpakaryanélan

kabèhkangdiciptakaké,lannetepakédinaSabatingdina kapitulannyucèkakékanggokabèhjaman,lannemtokaké minangkapratandhakanggokabèhpakaryané 2AmargaingdinapisananPanjenenganenitahakelangit singanaingndhuwurlanbumilanbanyulankabehroh singngladeniingngarsane-paramalaikatingngarsane, lanparamalaikatkasucèn,lanparamalaikat[rohgenilan paramalaikat]rohangin,lanparamalaikatrohmega,lan pepeteng,lansaljulanudaneslanembunbeku,lanpara malaikatswaralangludhuglankilat,lanparamalaikatroh adhemlanpanas,lanmangsadinginlanmusimsemilan musimgugurlanmusimpanaslankabehrohmakhlukmakhluk-esinganainglangitlaningbumi,(Panjenengané nitahake)juranglanpepeteng,sore<lanwengi>,lancahya, fajarlanawan,singwisdisiapakemiturutkawruhatiné

3Lansawiseikukitandelengpakaryane,lanmemuji Panjenengane,lanmemujianaingngarsaneamargakabeh pakaryane;amargapitungpakaryangedhesingdigaweing dinakapisan.

4LaningdinakapindhoPanjenenganenitahakecakrawala ingtengah-tengahebanyu,lanbanyu-banyumaukapisah ingdinaiku-separonemunggahingndhuwurlanseparone mudhuningsangisorecakrawala(sing)anaingtengahtengaheingsadhuwurelumahingbumiLanikimungsijisijinepakaryan(GustiAllah)singdigaweingdina kapindho

5LaningdinakateluPanjenenganedhawuhsupayabanyu milisakalumahingbumimenyangsakpanggonan,lan supayalemahgaringkaton

6Lanbanyu-banyumaunindakakekayasingdidhawuhake, lanpadhasumingkirsakalumahingbumimenyangsak panggonaningnjabacakrawalaiki,landharatangaring katon

7LaningdinaikuPanjenenganenitahakekanggowongwongmaukabehsegaramiturutpapanpangumpulane dhewe-dhewe,lankabehkali,lanpangumpulanebanyuing gunung-gununglaningkabehbumi,lankabehtlaga,lan kabehembuningbumi,lanwijisingdisebar,lankabeh singthukul,lanwit-witansingwoh-wohan,lanwit-witan ingalas,lantamanEden,ingEdenlankabehtanduran miturutjinise

8PapatpakaryangedheikidigawedeningGustiAllahing dinakatelu.LaningdinakapingpapatPanjenengane nggawesrengenge,rembulanlanlintang-lintang,lan mapanakeingcakrawala,kanggomadhangikabehbumi, lankanggonguwasaniawanlanwengi,sartamisahake pepadhangsakapepeteng

9LanGustiAllahnetepakesrengengedadipratandha gedheingbumikanggodina-dinalankanggodinaSabat lankanggosasilankanggoriyayalankanggotaun-taunlan kanggodinaSabatlankanggotaun-taunYobellankanggo kabehmangsaingtaun-taun.

10Lanikumisahakepepadhangsakapepeteng[lan] kanggokamakmuran,supayakabehsingthukullantuwuh ingbumibisamakmur

11TelungjinisikidigaweingdinakapingpapatLaning dinakapinglimaPanjenenganenggawemonstersegara gedheingjerobanyu,amargaikiminangkamakhluk pisanansingdigawedeningtangane,iwaklankabehsing obahingbanyu,lankabehsingmabur,manuklankabeh jinise

12Lansrengengemlethèkingndhuwuréwong-wongmau supayapadhamakmur(lanngungkulisakèhingkangana ingbumi,sakèhingkangthukulsakabumi,lansakèhing wit-witankangwoh-wohan,lansakèhingkangurip.

13TelungjinisikiGustiAllahnitahakeingdinakaping limaLaningdinakapingenemGustiAllahnitahakekabeh kewaningbumi,lankabehkewaningon,lankabehsing mobahingbumi.

14Lansawisekabehiki,Panjenenganenitahakemanungsa, lananglanwadonnitahake,lanmaringipanguwasamarang dhewekeataskabehsinganaingbumi,laningsegara,lan ataskabehsingmabur,lanataskewanlansapi,lanatas kabehsingobahingbumi,lanataskabehiki,lanatas kabehikiPanjenenganemaringipanguwasamarang dheweke

15Lanpapatjinisikidigaweingdinakapingenem.Lan kabehanarongpuluhlorojinis

16LanPanjenenganéngrampungakésakèhingpakaryané ingdinakapingenem-kabèhsinganaingswargalaning bumi,laningsegaralaningtelengpalimengan,laning pepadhanglaningpepeteng,laningsamubarangkabèh

17LanPanjenenganémaringikitapratandhagedhé,dina Sabat,supayakitakudunyambutgawénemdina,nanging netepiSabatingdinakapitusakasakèhingpakaryan

18Lankabehmalaikatingngarsane,lankabehmalaikat kasucèn,rongkelasgedheiki-Panjenenganéwisdhawuh marangkitasupayangrayakakeSabatkaroPanjenengané ingswargalaningbumi.

19LanPanjenenganengandikamarangkita:'Lah,Aku bakalmisahakeumatsakaingantaranekabehbangsa kanggoAku,lanikibakalnetepidinaSabat,lanAkubakal nyucekakedhewekekanggoAkuminangkaumat-Ku,lan bakalmberkahidheweke;kayadeneAkuwisnyucekake dinaSabatlannyucekakekanggoAku,mangkonougaAku bakalmberkahidheweke,landhewekebakaldadiumat-Ku lanAkubakaldadiAllahe

20LanAkuwismilihturuneYakubsakaantaranekabeh singwisDakdeleng,lanwisnyathetdhewekeminangka putrapambarepKu,lanwisnyucekakedhewekekanggo Akusalawas-lawase;lanAkubakalmulangakedinaSabat marangwong-wongmau,supayapadhanetepidinaSabat sakakabehpakaryan

21LanmangkonoPanjenenganenggawepratandhaing konosingmiturutikuwong-wongmaukudungrayakake dinaSabatkarokitaingdinakapitu,kanggomanganlan ngombe,lankanggomemujiPanjenenganesingwis nitahakekabehkayadenePanjenenganewismberkahilan nyucekakekanggoawakedheweumatsingistimewa tinimbangkabehbangsa,lansupayawong-wongmaukudu ngrayakakedinaSabatbebarengankarokita

22LanPanjenenganendhawuhakeprentahemunggah minangkaambusingnyenengakesingbisaditampaing ngarsanesalawas-lawase

23AnarongpuluhlorokepalamanungsawiwitAdam ngantiYakub,lanrongpuluhlorojinispakaryan ditindakakengantidinakapitu;ikidiberkahilansuci;lan singpertamaugadiberkahilansuci;lansingikingladeni karosingsijikanggokasucènlanberkah

24Lankanggoiki(Yakublanturune)diwenehakesupaya dheweketansahdadiwongsingdiberkahilansucisaka

paseksenlanhukumsingpertama,kayadenePanjenengane wisnyucekakelanmberkahidinaSabatingdinakapitu.

25Panjenenganénitahakélangitlanbumilansabarang kangdititahakésajroningnemdina,lanGustiAllah nyucèkakédinakapitu,kanggosabarangpakaryané; mulanéPanjenenganédhawuhsupayasabenwongkang nindakaképakaryaningdinaikubakalmati,lansapakang najisakébakalmati.

26YagenekowemrentahakewongIsraelsupaya ngrayakakedinaiki,supayapadhanyucekakelanaja nindakakepagaweanapa-apaingdinaiku,lanajanganti najisake,amargadinaikiluwihsucitinimbangdina-dina liyane.

27Lansapawaésingnglanggarikumesthibakalmati,lan sapawaésingnindakaképakaryanapawaéingkana mesthibakalmatisalawas-lawase,supayawongIsraèlbisa ngrayakakédinaikiturun-tumurun,lanorabakal disingkirakésakatanahiki;amargaikudinasucilandina singdiberkahi.

28LansabenwongsingngurmatilannetepiSabatingdina ikusakakabehpegaweyane,bakalsucilandiberkahiing salawas-lawasekayakita.

29Wara-waralankandhaamarangwongIsraelanggeranggeringdinaiki,supayapadhanetepidinaSabatingdina iku,lanajangantipadhaninggalakedinaikukanthikesasar atine;(lan)orakenanindakakepakaryanapawaesingora pantesingdinaiku,kanggonindakakekasenengandhewe ingdinaiku,lanajangantinyiyapakeapa-apakanggo dipanganutawadiombeingdinaiku,lan(orakena)njupuk banyu,utawanggawamlebuutawanggawametuliwat gapuranebarangapawae,singdurungdisiapakekanggo awakedheweingdinakapingenemingomahe

30Lanorakenanggawamlebuutawametusakaomahsiji menyangomahliyaneingdinaiku;amargadinaikuluwih sucilanluwihdiberkahitinimbangdinaYobelliyaneing Yobel;ingdinaikikitangrayakakeSabatingswarga sadurungediweruhideningmanungsasupayangrayakake Sabatingbumi

31LanSangPenciptasamubarangkabehmberkahi, nangingPanjenenganeoranyucekakekabehbangsalan bangsakanggongrayakakedinaSabatingkana,kajaba mungIsrael:mungwong-wongmausingdiidinimangan lanngombelanngrayakakedinaSabatingbumi.

32LanKangNitahakesamubarangkabehmugiparing berkahingdinaikikangwisdigawekanggoberkah, kasucèn,lankamulyankangngluwihisakehingdina.

33Angger-anggerlanpaseksenikidiwenehakemarang wongIsraelminangkaangger-anggeringsalawas-lawase kanggoturun-tumurun

BAB3

1Laningenemdinaminggukapindho,miturut pangandikaningAllah,kitanggawamarangAdamkabeh kewan,lankabehsapi,lankabehmanuk,lankabehsing obahingbumi,lankabehsingobahingbanyu,miturut jinis-jinislanmiturutjinis-jinis:kewaningdinakapisan; sapiingdinakapindho;manukingdinakatelu;lankabeh singobahingbumiingdinakapingpapat;lansingobah ingbanyuingdinakapinglima.

2LanAdammenehijenengmarangkabehmaumiturut jenengedhewe-dhewe,lankayasingdiarani,iyakaya mangkonojenenge

3LansajronelimangdinaikiAdamndelengkabehiki, lananglanwadon,miturutsabenjinissinganaingbumi, nangingdhewekedhewekanlanoranemokakepenolong singcocogkanggodheweke

4LanGustiAllahngandikamarangkita:'Orabecikyen manungsaikudhewekan;ayopadhagaweknapembantu singcocogkanggodheweke'

5LanPangeranYehuwah,GustiAllahkita,ndadekake wongmauturukepati,landheweketuru,banjurnjupuksiji igasakaantaraneiga-iganekanggowongwadonmau,lan igaikiminangkaasal-usulewongwadonsakaantaraneigaigane,lanPanjenenganembangundagingminangka gantine,lanmbangunwongwadonmau.

6LanGustiAllahnggugahAdamsakaturulannalikatangi ingdinakapingenem,PanjenenganébanjurnggawaAdam menyangngarsane,lanAdamketemukarodheweke,lan ngandikamarangdheweke:'Ikisaikibalungsakabalungku landagingsakadagingku;dhewekebakalkasebutbojoku; amargadhewekedijupuksakabojone.'

7Mulane,wonglananglanwongwadonbakaldadisiji,lan mulanewonglanangbakalninggalakebapaknelanibune, lanrumaketkarobojone,lanloro-loronebakaldadidaging siji

8IngminggukapisanAdamdiciptakake,lanigaikubojone:ingminggukapindhoPanjenenganenuduhake dhewekemarangdheweke:lanamargasakaikuprentahe diwenehakesupayanjaganajis,kanggowonglanang pitungdina,lankanggowongwadonkapingpindhopitung dina

9SawiséAdamngrampungakepatangpuluhdinaingtanah panggonanédiciptakaké,Akunggawadhèwèkémenyang TamanÈdenkanggongolahlannjaga,nanginggarwané digawamlebuingdinakapingwolungpuluh,lansawisé ikudhèwèkémlebuingTamanÈden.

10Lanamargasakaiku,prentahikiditulisingtablet swargababaganwongwadonsingnglairake:'yendheweke nglairakeanaklanang,dhewekekudutetepnajispitung dinamiturutminggupisanan,lantelungpuluhteludina dhewekekudutetepnajissajronegetihenalikanyucekake, landhewekeorakenandemekbarangsuciapawae,utawa mlebuingpapansuci,ngantidhewekengrampungakedinadinaikising(diwajibake)kanggobocahlanang

11Nangingkanggobayiwadon,dhewekekudutetepnajis rongminggusuwene,kayarongminggupisanan,lan sewidakenemdinasajronegetihekanggonyucikakeawake, lankabehmaubakalsuwenewolungpuluhdina

12Lannalikadhewekewisngrampungakewolungpuluh dinaiki,kitanggawadhewekemenyangtamanEden, amargatamanikiluwihsucitinimbangkabehbumilan sabenwitsingditanduringkanaikusuci

13Mulané,anapranatankanggowongwadonsing nglairakéanaklanangutawawadoningdina-dinakuwi, yaikuorakenandemekbarangsuciutawamlebuingpapan sucisadurungédina-dinakuwiwiskliwat.

14Ikiangger-anggerlanpaseksensingdituliskanggo Israel,supayapadhanetepiingsalawas-lawase

15LaningminggupisananYubileumpisanan,[1-7AM] AdamlangarwaneanaingTamanEdensajronepitung

taunngolahlannjaga,lanKitamenehidhewekepakaryan lanKitandhawuhidhewekesupayanindakakekabehsing cocogkanggongolah

16.Landhèwèkéngolah(kebon),lanwudalanorangerti, lanoraisin,landhèwèkénglindhungikebonsakamanuk, kéwangalaklansapi,lannglumpukakéwoh-wohané,lan mangan,lannyisihakesisanékanggodhèwèkélanbojoné [lannyisihakesingdisimpen].

17Sawisépitungtaunrampung,singwisdirampungaké ingkono,pitungtaunpersis,[8AM]laningsasikapindho, tanggalpitulas(sasi),ulamautekalannyedhakiwong wadonmau,lanulamaukandhamarangwongwadonmau, 'ApaGustiAllahwisndhawuhikowé,supayakowéora manganwohsakasabenwitingtamaniki?'

18Landhewekekandhamarangwit-witaniku,"Sakabeh woh-wohanwit-witaningtamaniki,GustiAllahngandika marangkita:Mangana,nangingwoh-wohanwitsingana ingtengah-tengahetamaniki,GustiAllahngandika marangkita:Kowéajamanganlanndemekwohikuuga aja,supayakowéoramati"

19Ulamaukandhamarangwongwadonmau,"Kowé mesthiorabakalmati,amargaGustiAllahmirsa,yèning dinakowémanganwohiku,mripatmubakalkabuka,lan kowébakaldadikayadéwa,sartangertibabsingbeciklan singala."

20Wongwadonmauweruhyenwitikunyenengakelan nyenengakemripat,lanwoheugabecikkanggodipangan, mulanedhewekenjupukwohelandipangan.

21Nalikadhèwèkénutupiisinénganggogodhongara, dhèwèkémènèhigodhongaramaumarangAdam,lan Adambanjurmangan,lanmripatékabuka,lanAdam weruhyènAdamwuda

22Panjenenganébanjurnjupukgodhongaralannyampur godhong-godhongmau,banjurdigawecelemekkanggo awakédhéwé,kanggonutupiisiné

23GustiAllahbanjurngutukulamau,lanPanjenengane dukamarangulaikusalawas-lawase...

24GustiAllahbanjurdukamarangwongwadonmau, amargawongwadonmaunggatekakeswaraneulalan mangan.Panjenenganebanjurngandikamarangwong wadonmau:"Akubakalnambahikasusahanlan kasangsaranmu;kalawansusahkowebakalnglairakeanak, lankowebakalbalimarangbojomu,landhewekebakal nguwasanikowe"

25LanmarangAdamugaGustiAllahngandika,"Sabab siranggatekakeswaranegarwanira,lanmanganwohing witsingDakprentahakesupayasiraajamangan,mula lemahikibakaldikutukmergasakasira;erilan rerungkudanbakalmetukanggosira,lansirabakalmangan rotikalawankringetingraiira,ngantisirabalimenyang lemah,sakangendisiradijupuk;amargasiraikulemah,lan sirabakalbalimenyanglemah."

26Panjenenganébanjurnggawésandhangankulitkanggo wong-wongmau,sartangagemakésandhanganmau,sarta ngusirwong-wongmausakaTamanÈden

27LaningdinanalikaAdammetusakaTaman,dheweke ngaturakekurbanminangkaambusingnyenengake, kemenyan,galbanum,lanstacte,lanrempah-rempahing wayahesuknalikasrengengemunggahsakadinanalika dhewekenutupiisin.

28Ingdinaikucangkemesakehingkewan,lansapi,lan manuk,lansakehingkewankangmlakulanobah,padha ditutup,ngantipadhaorabisangomongmaneh:amarga kabehpadhagunemannganggolambesijilansijinelan nganggoilatsiji.

29LanPanjenenganénundhungsakaTamanEdenkabèh dagingsinganaingTamanEden,lankabèhdagingkasebar miturutjinis-jinisémenyangpanggonansingwis diciptakakékanggowong-wongmau

30LanmungmarangAdampiyambakPanjenengane maringi(sarana)kanggonutupiaibipun,sakakabehkewan lansapi

31Mulané,wisditetepakéingtablet-tabletswargasupaya kabèhwongsingngertihukumTauratkudunutupirasa isiné,lanorambukakauratkayawong-wongnon-Yahudi singmbukakaurat.

32Laningrembulananyaringsasikapingpapat,Adam langarwanemetusakaTamanEden,lanpadhamanggon ingtanahEldaingtanahtitah.

33LanAdammenehijenengmarangbojoneHawa

34LandhewekeoraduweanaklanangngantitaunYobel singpertama,[jam8esuk]lansawiseikidheweketuru karodheweke

35Saikidhèwèkéngolahtanahkuwikayasingwis diwulangkéingTamanÈden.

BAB4

1LaningminggukateluingYobelkapindho[64-70AM] dhewekenglairakeKain,laningminggukapingpapat[7177AM]dhewekenglairakeHabel,laningminggukaping lima[78-84AM]dhewekenglairakeputrineÂwân

2Laningtaunkapisan(Yubileum)katelu[99-105AM], KainmatèniHabilamarga(GustiAllah)nrimakurbané Habil,lanoranrimakurbanéKain

3Wongmaubanjurdipatèniingpategalan,getihénguwuhuwuhsakalemahngantitekanswarga,sambatamarga wongmauwismatèniwongmau

4LanGustiAllahndhawuhiKainmergasakaHabil, amargaHabilwismatènidhèwèké,lanPanjenengané ndadèkakédhèwèkédadiburonaningbumimergagetihé saduluré,lanPanjenenganéngipat-ipatidhèwèkéingbumi 5Lanamargasakaikiditulisingloh-lohlangit,'Kenaaing laknat,wongsingnggebugpepadhanekanthiorajujur,lan kabehwongsingwisndelenglankrungukudungucap, "Muga-mugamangkono;lanwongsingwisndelenglan orangumumake,supayadhewekekenalaknatkayawong liya."

6Lanmulanekitangumumakenalikakitasowaning ngarsaneGustiAllahkitakabehdosasingditindakakeing swargalaningbumi,laningpepadhanglaningpepeteng, laningendi-endi.

7LanAdamlangarwanepadhasedhihamargaHabil patangminggusuwene,[99-127AM]laningtaunkaping papatminggukapinglima[130AM]dhewekepadha bungah,lanAdamkenalmanehkarogarwane,landheweke nglairakeanaklanang,landhewekemenehijenengSet; amargadhewekeujar'GustiAllahwisnuwuhakewiji kapindhokanggokitaingbumiminangkagantineHabil; amargaKainmatenidheweke.'

8Laningminggukapingenem[134-40AM]dhèwèké nglairaképutrinéAzûrâ.

9Kainnjupukadhinewadondadibojonelandheweke nglairakeHenokhingpungkasaningYobelkapingpapat. [190-196AM]LaningtaunpisananminggupisananYobel kapinglima,[197AM]omah-omahdibanguningbumi,lan Kainmbangunkutha,lanmenehijenengemiturutjeneng putraneHenokh.

10AdamlanHawabanjurnglairakéanaklanangsanga manèh

11LaningminggukapinglimasakaYubileumkaping lima[225-31AM]SetnjupukAzûrâ,adhine,dadibojone, laningtaunkapingpapat(minggukapingenem)[235AM] dhewekenglairakeEnos

12DhèwèkéwiwitnyebutasmanéPangéraningbumi

13LaningtaunYobelkapituingminggukatelu[309-15 AM]EnosnjupukNoam,adhine,dadibojone,landheweke nglairakeanaklanangingtaunkateluminggukapinglima, landhewekemenehijenengKenan.

14Laningpungkasaningyubileumkapingwolu[325,3863992AM]KenannjupukMûalêlêthadhinedadibojone, landhewekenglairakeanaklanangingyubileumkaping sanga,ingminggupisananingtaunkatelumingguiki,[395 AM]landhewekemenehijenengMahalaleel

15LaningminggukapindhosakaYobelkapingsepuluh [449-55AM]MahalaleelnjupukDinaHdadibojone,putri Barakiel,putrisadulurebapakne,landhewekenglairake anaklanangingminggukateluingtaunkapingenem,[461 AM]landhewekemenehijenengJared,amargaingjaman semanaparamalaikatPangeranmudhunmenyangbumi, wong-wongsingdiaraniParaPenjaga,supayadheweke mulanganak-anakmanungsa,lansupayadheweke nindakakekaadilanlankajujuraningbumi

16LaningtaunYobelkapingsewelas[512-18AM]Jared njupukbojo,jenengeBaraka,putrineRâsûjâl,putrisaka sedulurébapakné,ingminggukapingpapatYobeliki,[522 AM]landhewekenglairakéanaklanangingminggu kapinglima,ingtaunkapingpapatYobel,landhèwèké nyebutjenengéHenokh

17Landhèwèkéikuwongpisanansinglairingbumising sinaunulis,kawruh,lankawicaksanan,lansingnulis pratandha-pratandhainglangitmituruturutansasi-sasiné ingbuku,supayawongbisangertimangsa-mangsataun mituruturutansasi-sasiné

18Lanpanjenenganeikuwongpisanansingnulispaseksen lanpanjenenganemenehipaseksenmarangparaputra manungsaingantaranegenerasi-generasiingbumi,lan nyritakakeminggu-mingguYobel,lanngandhaniwongwongmaudina-dinataun,lanngaturakesasi-sasilan nyritakakeSabattaun-taunkayasingwiskitangerteni marangpanjenengane

19Lanapasingwisanalanapasingbakalana,dhèwèké weruhingwahyunalikaturu,kayasingbakalkedadeyan maranganak-anakmanungsaingsadawanegenerasinganti dinapangadilan;dhèwèkéweruhlanngertikabèh,lannulis paseksine,lanmasangpaseksineingbumikanggokabèh anak-anakmanungsalankanggogenerasi-generasiné.

20Laningyubileumkapingrolas,[582-88]ingminggu kapitu,dhèwèkénjupukbojo,lanjenengéEdna,putri Danel,putrisakasedulurébapakné,laningtaunkaping

enemingmingguiki[587AM]dhèwèkénglairakéanak lananglandhèwèkényebutjenengéMethuselah.

21Lanpanjenenganeugaanaingngarsaneparamalaékat AllahsajronenemtaunYobeliki,lanparamalaékatmau nuduhakemarangpanjenenganekabehsinganaingbumi laningswarga,aturansrengenge,lanpanjenenganenulis kabehmau

22LandhèwèkémenehipaseksimarangparaPengawas, singwisnglakonidosakaroputri-putrimanungsa;amarga ikiwiswiwitnyawiji,supayanajisake,karoputri-putri manungsa,lanHenokhmenehipaseksimarang(wongwongmau)kabèh

23Landhèwèkédijupuksakaingantaranéanak-anaké manungsa,lankitanggawadhèwèkémenyangTaman Edenkanthikamulyanlankamulyan,landelengeningkana dhèwèkénuliskutukanlanpangadilanjagad,lankabèh pialanéanak-anakémanungsa

24Lanamargasakaiku(GustiAllah)ndhatengakebanyu banjiringsakubengingtanahEden;amargaingkono Panjenenganeditetepakeminangkapratandhalansupaya Panjenenganemenehipaseksenmarangkabehanak manungsa,supayaPanjenenganenyritakakekabeh tumindakturun-tumurunngantidinapaukuman

25Panjenenganébanjurngobongdupaingpapansuci, (malah)rempah-rempahlegisingdisenengiingngarsané PangéraningGunung

26AmargaGustiAllahnduwènipatangpanggonaning bumi,TamanÈden,lanGunungWétan,langunungsing kowéanaingdinaiki,GunungSinai,lanGunungSion (sing)bakaldisucèkakéingtitahanyarkanggonyucèkaké bumi;liwatikubumibakaldisucèkakésakakabèh kaluputanélannajiséingsadawaninggenerasiingdonya

27LaningtaunYobelkapingpatbelas[652AM] Methuselahnjupukbojo,EdnaputriAzrial,putrisadulure bapakne,ingminggukatelu,ingtaunpisananmingguiki, [701-7AM]landhewekeduweanaklananglanmenehi jenengLamekh.

28LaningYobelkapinglimalasingminggukatelu, Lamekhnjupukbojo,jenengeBetenos,putriBaraki'il,putri sadulurebapakne,laningmingguikidhewekenglairake anaklananglandhewekemenehijenengNuh,ujar,'Iki bakalnglipurakukanggokasusahankulankabeh pegaweanku,lankanggolemahsingwisdikutukdening Gusti'

29LaningpungkasaningtaunYobelkapingsangalas,ing minggukapituingtaunkapingenem[930AM],Adamtilar donya,lankabehputranenguburdhewekeingtanahtitah, landhewekeminangkawongpisanansingdikuburing lemah

30Landhèwèkékurangpitungpuluhtaunsakasewutaun; amargasewutaunikukayasedinaingpaseksenlangitlan mulanéanatulisanbabaganwitkawruh:'Ingdinakowé manganwohiku,kowébakalmati'Amargasakaiku dhèwèkéorangrampungaketaun-tauningdinaiki;amarga dhèwèkématisajroneiku

31Ingpungkasaningyubileumiki,Kaindipatènisawisé dhèwèkéingtaunsingpadha;amargaomahéambruklan dhèwèkématiingtengah-tengahomahé,landhèwèké dipatènidéningwatu-watuné;amarganganggowatu dhèwèkématèniHabil,lannganggowatudhèwèkédipatèni ingpangadilansingadil

32Mulanéwisditetepakéingtabletswarga:Sapawaésing matènipepadhanénganggopirantikuwi,wongkuwibakal dipatèni;kayacaranéwongmaunglaranipepadhané,wong kuwibakaltumindakkayangonomarangdhèwèké.

33Laningtaunrongpuluhlima[1205AM]YobelNabi Nuhnjupukbojo,jenenge`Emzârâ,putrineRâkê'êl,putrine sadulurebapakne,ingtaunkapisaningminggukalima [1207AM]:laningtaunkateludhewekenglairakeSem, ingtaunkalima[1209AM]dhewekenglairakeHam,lan ingtaunkapisaningminggukaenem[1212AM]dheweke nglairakeYafet

BAB5

1Nalikaparamanungsawiwittambahakehingbumilan anak-anakewadonlair,paramalaikatGustiAllahndeleng wong-wongmauingtauntartamtuingYobeliki,yen dhewekeayu-ayukaton;landhewekenjupukbojosaka kabehsingdipilih,landhewekeduweanaklananglan dhewekedadiraksasa

2Landurakasayatambahingbumilankabehmakhluk ngrusaklakune,manungsalansapilankewangalaklan manuklankabehsingmlakuingbumi-kabehpadha ngrusaklakunelantatatertib,lanpadhawiwitmangansiji lansijine,landurakasayatambahingbumilansaben imajinasipikiranekabehmanungsa(dadi)alaterus-terusan 3GustiAllahmirsanibumi,lanlahikuwisrusak,lan kabehmanungsawisngrusaktatanane,lankabehwong singanaingbumiwisnindakakekabehpialaingngarsane

4LanPanjenenganéngandikamenawaPanjenenganébakal numpesmanungsalansakèhingdaginginglumahbumi singwisPanjenenganétitahaké

5NangingNuhnemusih-rahmatanaingngarsane PangeranYehuwah.

6Lanmarangparamalaikatsingwisdiutusmenyangbumi, Panjenenganebangetnesu,lanPanjenenganeparing prentahsupayanyopotkabehpanguwasane,lan Panjenenganedhawuhsupayakitangiketdhewekeing jeronebumi,landelengendhewekediiketingtengahtengahe,lan(dijaga)kapisah.

7Lanmarangparaputranemetuprentahsakangarsane supayapadhadisabetnganggopedhang,landisingkirake sakasangisoreswarga.

8LanPanjenenganengandika,"RohingSunorabakal tansahmanggoningmanungsa,amargamanungsaikuuga daginglanumurebakalsatusrongpuluhtaun."

9Panjenenganébanjurngutuspedhangémenyangtengahtengahéwong-wongmausupayasabenwongmatèni pepadhané,lanwong-wongmauwiwitmatènisijilansijiné ngantikabèhpadhamatikenapedhanglansirnasakabumi

10Lanparaleluhurepadhadadisaksi(sakakarusakane), lansawiseiki,dhewekedikurungingjeronebumisalawaslawase,ngantidinapaukumangedhe,nalikapaukuman ditindakakemarangkabehwongsingwisngrusaklakune lantumindakeingngarsanePangeran

11LanPanjenenganénumpeskabèhsakapanggonané,lan oraanasijiwaésingisihanasingoraDiadilimiturut sakèhépialané

12LanPanjenenganénitahakékodratanyarlanmursid kanggokabèhpakaryané,supayawong-wongmauora nglakonidosaingsakkabèhékodratéselawasé,nanging

supayakabèhwongmursidmiturutjinisédhéwé-dhéwé selawasé.

13Lanpangadilankanggokabehwongwisditemtokake landitulisingpapan-papanlangitkanthikabeneran-yaiku (paukuman)kabehwongsingnyimpangsakadalansing wisditemtokakekanggodhewekemlaku;lanyendheweke oramlakuingkono,pangadilanbakaldituliskanggosaben makhluklankanggosabenjinis.

14Lanoraanaapa-apaingswargautawaingbumi,utawa ingpepadhangutawaingpepeteng,utawaingjagading wongmatiutawaingtelengpalimengan,utawaing panggonanpepeteng(singoradiadili);lankabeh pangadilanewisditemtokake,ditulislandiukir.

15GustiAllahbakalngadilisabenwong,singgedhe miturutkaluhurane,lansingcilikmiturutcilike,lansaben wongmituruttindak-tanduke.

16LanPanjenenganeduduwongsingbakalnggatekake wong(sakasapawae),lanugaduduwongsingbakal nampahadiah,yenPanjenenganengandikayen Panjenenganebakalnindakakepaukumanmarangsaben wong:yenanawongsingmenehikabehsinganaingbumi, Panjenenganeorabakalnggatekakehadiahutawawong (sakasapawae),utawanampaapa-apasakatangane, amargaPanjenenganeikuhakimsingadil

17LanbabbaniIsraelwisditulislanditetepake:Manawa padhamratobatmarangPanjenenganekanthikabeneran, Panjenenganebakalngapurakabehkaluputanelanngapura kabehdosane.

18WiskatulislanwisditemtokakéyènPanjenengané bakalnuduhakésih-rahmatmarangsabenwongsing mratobatsakasakèhingkaluputanésabentaunsapisan.

19Lankanggokabehwongsingngrusaklakunelan pikiranesadurungebanjir,oraanawongsingditampa kajabaNabiNuhwae;amargaawakeditampakanggo putra-putrane,singdislametake(GustiAllah)sakabanyu banjiramargadheweke;amargaatinebeneringkabeh lakune,miturutprentahebabagandheweke,landheweke oranyimpangsakaapawaesingwisditemtokakekanggo dheweke

20LanGustiAllahngandikayenPanjenenganebakal numpeskabehsinganaingbumi,manungsalankewan ingon,lankewangalak,lanmanukingawang-awang,lan kabehsingmobahingbumi.LanPanjenenganedhawuh marangNabiNuhsupayanggawepraukanggoawake dhewe,supayadhewekebisanylametakeawakesaka banyubanjir.

21NabiNuhbanjurnggawebahteramiturutkabeh prentahe,ingtaunYobelkapingrongpuluhpitu,ing minggukapinglimaingtaunkapinglima(ingrembulan anyaringsasikapisan)[1307AM]

22Landhèwèkémlebuingtaunkapingenem,[1308AM] ingsasikapindho,ingrembulananyarsasikapindho, ngantitanggalnembelas;landhèwèkémlebu,karokabèh singdigawamarangdhèwèké,menyangprau,lanGusti nutupsakanjabaingwayahsorekapingpitulas

23LanGustiAllahmbukakpitulawangswarga,lan cangkem-cangkemsumber-sumbersamudraagung,cacahe pitu

24Lanlawang-lawangbanjirwiwitnyirambanyusaka langitpatangpuluhdinapatangpuluhbengi,lansumber-

sumbersakasamudraugangetokakebanyu,ngantikabeh jagadkebakbanyu.

25Banyunesayamundhakngluberakebumi:banyune ngantilimalasastangluwihigunung-gunungsingdhuwur, lanpraunekaangkatsakaingbumi,lanobah-obahing lumahingbanyu

26Banyumaungelebibumingantilimangsasi,yaikusatus seketdina.

27Praunebanjurbudhallanmandhegingpucakinggunung Lubar,salahsawijininggunungArarat

28Lan(ingrembulananyar)ingsasikapingpapat, sumber-sumbersakasamudragedheditutuplanlawanglawangswargaditutup;laningsasianyarsasikapitu, kabehcangkemjurangbumidibukak,lanbanyuwiwit mudhunmenyangsamudraingngisor

29Ingsasianyaringsasikapingsepuluh,pucuk-pucuk gunungkaton,laningsasianyaringsasikapisan,bumi katon

30Lanbanyuneilangsakandhuwurbumiingminggu kapinglimaingtaunkapitu[1309AM],laningdina kapingpitulasingsasikapindhobumiwisgaring 31Ingtanggalrongpuluhpitu,GustiAllahmbukakprau mau,lanngusirkéwan-kéwan,sapi,manuk,lansaben kéwansingobahsakakono

BAB6

1Ingsasianyaringsasikatelu,NabiMusametusakaprau, lanngadegakémisbyahinggunungkono

2Panjenenganébanjurnganakaképirukunkanggobumi, lannjupukwedhusgembellannganakaképirukunnganggo getihékanggosakèhingkaluputanébumi;amargakabèh singanaingkonowisdirusak,kajabasinganaingprau karoNuh.

3Landhewekenyelehakegajiheingmisbyah,landheweke njupuksapilanang,wedhus,wedhusgembellanwedhus lanang,uyah,manukdara,lananakdara,lannyelehake kurbanobaraningmisbyah,lanngesokakekurbansing dicampurkarolenga,lannyiramanggurlannyebarake menyaningndhuwurkabeh,lannggaweambusingenak, singbisaditampaingngarsanePangeran

4LanGustiAllahngambuambunesingenak,lan Panjenenganenggaweprajanjiankarodhewekeyenora bakalanabanjirmanehsingbakalngrusakbumi;supaya bumiorabakalmandheg,mangsanyebarlanpanen; kadhemenlanpanas,panaslanmangsarendheng,awanlan wengiorabakalowahurutane,utawamandhegselawase 5Lankowé,padhatangkar-tumangkarlantangkartumangkaranaingbumi,lantangkar-tumangkaraingkono, landadiaberkahanaingkonoAkubakalnuwuhakerasa wedilanwedimarangkowéingsakehingkanganaing bumilaningsegara.

6Lah,Akuwismaringikowékabèhkéwaningon-ingon, kéwansingduwéswiwi,kabèhsingnggremetingbumi, laniwakingbanyu,kabèhmaudadipanganmu;kayadéné tetuwuhanijo,kowéwisDakwènèhikabèhkanggo panganmu.

7Mungdagingkangisihananyawanelangetihe,aja kokpangan,amarganyawanesabendaginganainggetihe, supayagetihmuorakoktuntut.Akubakalnuntutgetihe

manungsasakatanganesabenmanungsa,sakatangane sabenkewan.

8Sapawaésingngwutahakegetihémanungsademi manungsa,getihéugabakaldiwutahake,amargaGusti Allahnitahakemanungsamiturutgambaré.

9Lankowé,padhatangkar-tumangkarlanbebranahanaana ingbumi”

10LanNuhlanparaputranesumpahyendhewekeora bakalmangangetihapawaesinganaingdagingapawae, landhewekenggaweprajanjianingngarsanePangeran Allahkanggosalawas-lawaseingsalumahingbumiingsasi iki

11MulanéPanjenenganéngandikamarangkowé,supaya kowégawéprajanjiankarowongIsraèlingsasiikiing gunungkanthisumpah,lankowékudunyiramakégetih marangwong-wongmauamargasakabèhingtembung prajanjiansingwisditindakakédéningPangérankaro wong-wongmaukanggosalawas-lawasé

12Lanpaseksenikiditulisbabagankowesupayakowe kudutansahnetepi,supayakoweoramangangetihkewan utawamanukutawasapiingsadina-dinasajroneuriping bumi,lanwongsingmangangetihkewanutawasapiutawa manuksajroneuripingbumi,dhewekelanturunebakal disingkirakesakatanahiki

13LankowékudumrentahakemarangwongIsraelsupaya oramangangetih,supayajenenglanturunetansahanaing ngarsanePangeranYehuwah,GustiAllahkita

14Lankanggoangger-anggerikioraanawatesandina, amargaikulanggengWong-wongmaukudungurmati turun-tumurun,supayapadhaterusndedongakanggokowe nganggogetihingngarepemisbyah;sabendinalaning wayahesuklansorepadhakudunjalukpangapurakanggo koweingsalawas-lawaseingngarsanePangeransupaya padhangurmatilanoradisingkirake.

15LanPanjenenganémaringipratandhamarangNuhlan paraputrané,yènorabakalanabanjirmanèhingbumi

16GustiAllahmasanggandhewaingmendhungminangka pratandhaprajanjianlanggeng,yaikuorabakalanabanjir manehingbumikanggongrusakbumisalawaseurip 17Mulané,wisditetepakélanditulisingtabletswarga, supayawong-wongmaungrayakakériyayamingguing sasiikisepisansetaun,kanggonganyariprajanjiansaben taun.

18Lankabehfestivalikidirayakakeingswargawiwitdina penciptaanngantijamanNabiNuh-rongpuluhenem Yubileumlanlimangminggutaun[1309-1659AM]:lan NabiNuhlanputra-putranengrayakakesajronepitung Yubileumlansijiminggutaun,ngantidinasedaNabiNuh, lanwiwitdinasedaNabiNuh,putra-putranenyingkirake (iku)ngantijamanNabiIbrahim,lanpadhamangangetih

19NangingAbrahamngrayakakeiku,lanIshaklanYakub sartaanak-anakengrayakakeikungantijamanmu,laning jamanmuwongIsraellalingantikowengrayakakemaneh inggunungiki

20LankowéprentahnamarangwongIsraèlsupaya ngrayakakeriyayaikiturun-tumurunminangkaprentah kanggowong-wongmau:sedinaingsabentauningsasiiki wong-wongkudungrayakakeriyayaiki

21Amargaikiriyayapitungminggulanriyayawoh-wohan pisanan:riyayaikianalorolansipatedobel:miturutapa singditulislandiukirbabaganiki,rayakake

22AmargaAkuwisnulisingkitabangger-anggeringToret singkapisan,ingapasingwisDaktuliskanggokowe, supayakowengrayakakeingwektune,sedinaingsetaun, lanAkunerangakemarangkowekurban-kurbanesupaya wongIsraelkudungelingilanngrayakakeingsadawane generasiingsasiiki,sedinaingsabentaun

23Laningrembulananyaringsasikapisan,laning rembulananyaringsasikapingpapat,laningrembulan anyaringsasikapitu,laningrembulananyaringsasi kapingsepuluhyaikudina-dinapangeling-eling,landinadinamangsaingpatangbageantaunIkiditulislan ditetepkeminangkapaseksenkanggosalawas-lawase

24NabiNuhbanjurngaturakeikukabehminangkariyaya kanggoturun-tumuruningsalawas-lawase,supayaiku kabehdadipangeling-elingkanggodheweke

25Laningrembulananyaringsasikapisan,dhèwèké dikonnggawépraukanggoawakédhéwé,laningdinaiku bumidadigaringlandhèwèkémbukak(prau)lanndeleng bumi.

26Laningrembulananyaringsasikapingpapat, cangkem-cangkemtelengingjurangingngisorditutupLan ingrembulananyaringsasikapitu,kabehcangkem telengingjagaddibukak,lanbanyuwiwitmudhun menyangjerone

27Ingsasianyaringsasikapingsepuluh,pucuk-pucuk gunungkaton,lanNabiNuhbungahbanget

28LanamargasakaikuPanjenenganenetepakeikukanggo awakedheweminangkariyayakanggopangeling-eling salawas-lawase,lanmangkonoikuwisditetepake

29Lanpadhadilebokakeingtabletswarga,sabentablet duwetelulasminggu;sakasijimenyangliyane(ngliwati) pangeling-eling,sakasingpertamangantisingkapindho, lansakasingkapindhongantisingkatelu,lansakasing katelungantisingkapapat.

30Lankabehdinaingprentahikibakaldadiseketloro minggu,lan(ikibakalnggawe)setaunlengkapKaya mangkonoikudiukirlanditetepakeingtabletswarga.

31Lanoraanawongsingnglirwakake(prentahiki) sajronesetaunutawasakataunmenyangtaun

32LansiraprentahamarangbaniIsrailsupayapadha netepitaun-taunmiturutitunganiki-telungatussawidak papatdina,lan(iki)bakaldadisetaunlengkap,lan dhewekeorabakalnggangguwektunesakadina-dinanelan sakariyayane;amargakabehbakaltibaingkonomiturut paseksine,landhewekeorabakalninggalakedinautawa nggangguriyayaapawae.

33Nangingyènpadhanglirwakakelanoranetepimiturut prentahé,mulabakalngganggukabèhmangsanélantauntaunbakaldisingkirakésaka(tatanan)iki,[lanbakal ngganggumangsalantaun-taunbakaldisingkiraké]lan bakalnglirwakakétatacarané

34LankabehwongIsraelbakallalilanorabakal nemokakedalanetaun-taun,lanbakallalikarorembulan anyar,lanmangsa-mangsa,landina-dinaSabatlan dhewekebakalsalahmiturutkabehurutantaun-taun

35Amargaakungertilanwiwitsaikiakubakal ngumumakemarangkowe,lanikududusakakarsaku dhewe;amargakitab(sing)ditulisingngarepku,laning tabletswarga,pambagiandinawisditemtokake,supaya dhewekeoralalikaroriyayaprajanjianlanlumakumiturut

riyayabangsa-bangsaliyasawisekesalahanelansawise kebodohane.

36Amargabakalanawong-wongsingmesthibakal ngamatirembulan-kepiyerembulanngganggumusimlan tekasakataunmenyangtaunsepuluhdinaluwihcepet.

37Mulanetaun-taunbakaltekanalikadhewekebakal ngganggu(tatanan),lannggawedinasingnjijikidadidina paseksen,landinasingnajisdadidinariyaya,landheweke bakalngganggukabehdina,singsucikarosingnajis,lan dinasingnajiskarosingsuci;amargadhewekebakalsalah babagansasilansabatlanriyayalanyubileum

38Mulanéakundhawuhilanmenehipaseksimarangkowé supayakowébisamenehipaseksimarangwong-wongmau; amargasawisékowémati,anak-anakmubakalngganggu (wong-wongmau),supayaoramungnggawetauntelung atussawidakpapatdina,lanmulanébakalsalahbabagan rembulananyarlanmangsalandinaSabatlanriyaya,lan bakalmangankabèhjinisgetihkarokabèhjinisdaging

BAB7

1Laningminggukapituingtaunkapisan[1317AM],ing yubileumiki,NabiNuhnandurwitangguringgunung panggonanbahterakasebutmapan,singjenengeLubar, salahsawijiningPegununganArarat,lanwit-witankasebut ngasilakewohingtaunkapingpapat,[1320AM]lan dhewekenjagawoh-wohankasebut,lannglumpukakeing taunikiingsasikapitu.

2Landhèwèkénggawéanggursakaanggurmaulan nyimpeningwadhah,lannyimpenngantitaunkapinglima, [1321AM]ngantidinapisanan,ingrembulananyaring sasipisanan

3Panjenenganéngrayakakédinariyayaikikanthibungah, lanngaturakékurbanobonganmarangPangéran,sapi lanangenomsijilanwedhusgèmbèllanangsiji,lanpitung wedhusgèmbèl,sabenwedhusumursetaun,lanwedhus jawasiji,supayabisanganakaképirukunkanggoawaké dhéwélananak-anaké

4Dhewekebanjurnyawisakewedhusgembelmaudhisik, getihedilelehakeingdagingsinganaingmisbyahsingwis digawe,lankabehgajiheditumpangakeingmisbyah panggonanekurbanobaran,sapilanang,wedhusgembel lananglanwedhusgembelmau,banjurditumpangake kabehdagingeingmisbyah

5Panjenenganébanjurnyelehakékabèhkurbansing dicampurlengaingndhuwuré,lansawisékuwi Panjenenganényiramakéangguringgenisingwisdigawé sadurungéingmisbyah,sartanyelehakédupaingmisbyah lannggawéambusingnyenengakémunggahingngarsané Pangéran,Allahé

6Landhèwèkébungahlanngombéangguriki,dhèwèké lananak-anakékanthibungah.

7Barengwissore,wongmaubanjurmlebuingkemahe, lannalikamendem,banjurturulannganggoklambiing kemahe

8HamweruhNuh,bapakné,wuda,banjurmetulan ngandhaniseduluréloroingnjaba.

9Sembanjurnjupukjubahélanngadeg,dhèwèkélanYafet, banjurpadhanglebokakéjubahmauingpundhakédhéwédhéwé,banjurmlakumundurlannutupikawirangané bapakné,karorainémadhepmburi

10NabiNuhbanjurtangisakaturulanngertiapasing ditindakakedeningputranesingragilmarangdheweke, muladhewekengipat-ipatiputrane,ujar:"KenaaKanaan kenaingkutukan,dhewekebakaldadiabdinepara sadulure."

11LanmberkahiSem,lanngandika:"PinujiaPangeran Yehuwah,GustiAllaheSem,lanKanaanbakaldadi abdine."

12GustiAllahbakalnjembaraketanahYafet,lanGusti AllahbakaldedalemingomaheSem,lanKanaanbakal dadiabdine

13Hamngertinèkbapaknéwisngipat-ipatianakésing ragil,landhèwèkéorasenengnèkbapaknéwisngipat-ipati anakéMulanédhèwèképisahkarobapakné,dhèwèkélan anak-anaké,Kush,Misraim,PutlanKanaan

14Panjenenganébanjurngedegakékuthakanggoawaké dhéwélandiwènèhijenengkuthamaumiturutjeneng garwané,Ne'elatama'uk

15BarengYafetweruhiku,banjurmerimarangsadulure, landhewekeugangadegakekuthakanggoawakedhewe, lanmenehijenengemiturutjenenggarwane'Adataneses' 16Sembanjurmanggonkarobapakné,Nuh,landhèwèké ngedegakékuthacedhakkarobapaknéinggunung,lan dhèwèkéugamènèhijenengkuthakuwimiturutjeneng garwané,Sedeqetelebab.

17LandelengentelungkuthaikicedhakkaroGunung Lubar;Sedeqetelebabmadhepgunungingsisihwetan;lan Na'eltama'ukingsisihkidul;'Adatan'esesingsisihkulon.

18IkiparaputraneSem:Elam,Asyur,Arpakhsad-putra ikilairrongtaunsawisebanjir-lanLud,lanAram 19Putra-putraneYafet:Gomer,Magog,Madai,Yawan, Tubal,MesekhlanTirasIkukabehputra-putraneNuh 20LaningtaunYobelkapingrongpuluhwolu[1324-1372 AM]NabiNuhwiwitmrentahakemarangputra-putrane babtatacaralanprentah,lankabehputusansingdingerteni, landhewekengajakputra-putranesupayanindakake kabeneran,lannutupirasaisiningawakedhewe,lan memujiSangPencipta,lanngurmatibapaklanibune,lan tresnamarangpepadhamu,lannjagajiwanesakalakujina lannajislankabehpiala.

21Amargasakatelungperkaraiki,banjirbandhangteka ingbumi,yaikuamargalakujinaingngendipara Pengawasnglawanhukumtatacaranelakujinasawise ngetutakeputri-putrimanungsa,lannjupukbojosaka kabehsingdipilih:landhewekenggawewiwitansakanajis 22Lanpadhaduweanaklanang,yaikuNaphidim,lan kabehpadhaorapadha,lanpadhanguntalsijilansijine: lanparaRaksasamateniNaphil,lanNaphilmateniEljo, lanmanungsaEljo,lansijilansijine

23Lansabenwongngedolawakedhewekanggo nindakakepialalanngwutahakegetihakeh,lanbumi kebakpiala.

24Sawisékuwi,wong-wongmaunglakonidosamarang kéwanlanmanuk,lankabèhsingobahlanmlakuingbumi: lanakèhgetihsingdiwutahakeingbumi,lansabenpikiran lankepinginanmanungsaterus-terusannggawékesia-siaan lanpiala.

25LanGustiAllahnumpessamubarangkabehsakaing lumahingbumi;amargasakapialanetumindake,lan amargagetihsingwisdiwutahakeingtengah-tengahebumi, Panjenenganenumpessamubarangkabeh

26Lankitasingkari,akulankowe,anak-anakkulanang, lankabehsingmlebubarengkarokitamenyangprau,lan delengenakundelengtumindakmuingngarepkuyenkowe oramlakuingkabeneran:amargaingdalankarusakan kowewiswiwitmlaku,lankowepisahsijilansijine,lan merisijilansijine,lan(kayamangkono)koweorarukun, anak-anakkulanang,sabenwongkarosedulure

27Amargaakuweruh,landelengendhemit-dhemitwis miwitigodaanmarangkowelananak-anakmu,lansaiki akukuwatirmarangkowe,yensawiseakumati,kowe bakalngucurakegetihmanungsaingbumi,lankoweuga bakaldirusaksakalumahingbumi

28Sapawaésingngwutahakegetihémanungsa,lansapa waésingmangangetihédagingapawaé,kabèhbakal disirnakakésakabumi

29Lanorabakalanawongsingisihmangangetih,utawa singngwutahakegetihmanungsaingbumi,lanorabakal anaturunesingisihuripingsangisoreswarga;Amarga wong-wongmaubakalmlebuingjagadingwongmati,lan bakalmudhunmenyangpapanpaukuman,lankabehbakal disingkirakedeningpatisingkasar

30Orakenaanagetihsingkatoningawakmu,getihapa waesingbakalkokpatenisajronekowematènikéwan utawasapiutawalalerapawaésinganaingbumi,lan kowékudunindakkékabecikankanggoawakmudhéwé kanthinutupiapasingwisdicurahakeinglumahingbumi

31Lankowéajakayawongsingmangangetih,nanging ati-atiajangantianawongsingmangangetihing ngarepmu:tutupengetihé,amargaakuwisdiprentahake supayamenehipaseksenmarangkowélananak-anakmu, bebarengankarokabèhdaging.

32Lanajangantinyawadipanganbarengkarodaginge, supayagetihmu,yaikunyawamu,orabakaldituntutsaka tanganedagingsingngucurakegetihmuingbumi.

33Amargabumiorabakalresiksakagetihsingwis diwutahakeingkono;amargamungliwatgetihewongsing ngwutahakebumibakaldisucekakeingsalawas-lawase.

34Lansaiki,anak-anakku,rungokna:lakonanakaadilan lankabeneransupayakowebisanandurkabeneraning salumahingbumi,lankamulyanmudiangkatanaing ngarsaneGustiAllahku,singnylametakeakusakabanyu banjir

35Lah,kowébakallungalanngedegakékutha-kutha,lan nandursakèhingtetuwuhaningbumi,lanugasakèhing wit-witansingwoh-wohan

36Sajronetelungtaun,woh-wohansakakabehsing dipanganorabakaldiklumpukake:laningtaunkaping papatwoh-wohankasebutbakaldianggepsuci[lan dhewekebakalmenehiwoh-wohanpisanan],singditampa ingngarsaneGustiAllahsingMahaluhur,singnggawe langitlanbumilankabehperkaraAyopadhamenehi anggurlanlengapisanankanthiakehminangkawohwohanpisananingmisbyahPangeran,singnampa,lanapa singisihanasupayaparaabdiingpadalemanePangeran manganingngarepmisbyahsingnampa

37Ingtaunkapinglimakowékudungluwarisupayakowé ngluwarikanthikabeneranlankejujuran,lankowébakal dadiwongmursid,lankabèhsingkoktandurbakalthukul subur

38AmargakayamangkonoHenokh,bapakmu,dhawuh marangMetusalah,putrane,lanMetusalah,putrane,

Lamekh,lanLamekhdhawuhmarangakukabehsing diprentahakedeningparaleluhuremarangdheweke.

39LanAkuugabakalmenehiprentahmarangkowe,anakanakku,kayasingdiprentahakeHenokhmarangputrane ingYobelpisanan:nalikaisihurip,kapituinggenerasine, dhewekendhawuhilanmenehipaseksenmarangputrane lanmarangputra-putranengantidinasedane

BAB8

1IngYubileumkapingrongpuluhsanga,ingminggu kapisan,[1373AM]ingwiwitaneArpakhsadnjupuk garwanesingjenengeRasu'eja,putrineSusan,putrine Elam,landhewekenglairakeanaklanangingtaunkatelu ingmingguiki,[1375AM]landhewekemenehijeneng Kainam.

2Putranebanjurgedhe,lanbapaknemulangdhewekenulis, landhewekebanjurnggolekipapankanggongrebutkutha 3Landhèwèkénemokakétulisansingdiukirdéning generasi-generasisadurungéingwatukarang,landhèwèké macaapasinganaingkono,landhèwèkényalinlan nglakonidosaamargatulisankuwi;amargaisinépiwulang paraPengawassingmiturutpiwulangéwong-wongmau biyènniténipratandhasrengéngé,rembulan,lanlintanglintangingkabèhpratandhainglangit.

4Landhèwèkénulislanorangomongapa-apababaganiku; amargadhèwèkéwedingomongkaroNuhbabaganiku supayaoranesumarangdhèwèkémergasakaiku.

5LaningtaunYobelkapingtelungpuluh,[1429AM]ing minggukapindho,ingtaunpisanan,dhèwèkénjupukbojo, jenengeMelka,putriMadai,putraneYafet,laningtaun kapingpapat[1432AM]dhèwèkéduwéanaklanang,lan diwènèhijenengSyela;amargadhèwèkékandha:'Aku pancendiutus.'

6[Laningtaunkapingpapatdhèwèkélair],lanSyelawis gedhélannjupukbojo,jenengéMu'ak,putrinéKesed, sedulurébapakné,ingYobelkapingtelungpuluhsiji,ing minggukapinglima,ingtaunpisanan[1499AM]

7Landhewekenglairakeanaklanangingtaunkapinglima [1503AM],lanjenengedijenengiEber:landheweke njupukbojo,jenenge'Azûrâd,putriNebrod,ingYobel kapingtelungpuluhloro,ingminggukapitu,ingtaun katelu.[1564AM]

8Laningtaunkapingenem[1567AM]dhewekenglairake anaklanang,lanNabiNuhmenehijenengPeleg;amarga nalikaNabiNuhlair,anak-anakeNabiNuhwiwitmbagi bumiingantaraneawakedhewe:mulaneNabiNuhmenehi jenengPeleg.

9Lanpadhambagi-mbagi(iku)kanthindhelik-ndhelik,lan nyritakakemarangNabiNuh

10LankedadeyaningwiwitaningYobeltelungpuluhtelu [1569AM]bumidipérangdaditelungbagean,kanggoSem, HamlanYafet,miturutwarisansabenwong,ingtaun pisananingminggupisanan,nalikasalahsijisakakitasing wisdiutus,anaingkono

11Landhèwèkénimbaliparaputrané,lanpadhanyedhak marangdhèwèké,dhèwèkélananak-anaké,landhèwèké mbagibumidadipirang-pirangbagean,singbakal diduwènidéningtelungputrané,lanpadhangulurake tangané,lannjupuktulisansakapangkonéNuh,bapakné.

12LaningtulisankasebutmetuminangkaundianSem, tengahbumisingkududijupukminangkawarisankanggo awakedhewelankanggoputra-putranekanggogenerasi kalanggengan,sakatengahpegununganRafa,sakamuara banyusakakaliTina,lanbageanemenyangsisihkulon liwattengahkaliiki,lanngantitekanbanyusakajurang, sakangendikaliikimetulanmilibanyunemenyangsegara Me'at,lankaliikimilimenyangsegaragedhe.Lankabeh singanaingsisihlorikuduwekeYafet,lankabehsingana ingsisihkidulduwekeSem

13LanngluwihingantitekanKaraso:ikianaingdhadha ilatsingmadhepmenyangkidul

14Lanbageanengluwihisadawanesegaragedhe,lan ngluwihiinggarislurusngantitekansisihkulonsakailat singmadhepmenyangkidul:amargasegaraikidiaraniilat SegaraMesir.

15Lansakakenemubengmenyangkidulmenyangmuara segaragedheingpinggirbanyune,lanmbentangmenyang kulonmenyang'Afra,lanmbentangngantitekanbanyu kaliGihon,laningsisihkidulbanyuGihon,menyang pinggirkaliiki

16Lanterusmangetan,ngantitekanTamanEden,ingsisih kidul,[ingsisihkidul]lansakasisihwetansakakabeh tanahEdenlansakakabehwetan,terusmangetanlanterus ngantitekansisihwetangunungsingjenengeRafa,lan mudhunmenyangpinggirmuarakaliTina

17TanahikidiwènèhakémarangSemlananak-anaké, supayatanahikidadiduwèkéturun-tumuruningsalawaslawasé

18Nuhbungahamargabageanikidiwenehakekanggo Semlananak-anakelanang,landhewekekelingankabeh singwisdiucapakenganggocangkemeingramalan; amargadhewekewisujar:'PinujiaPangeranYehuwah, GustiAllaheSem,lanmugiPangeranYehuwahmanggen ingpapandunungeSem'

19LandhèwèkéngertiyènTamanÈdenikupapansuci kangpalingsuci,lanpapandunungéPangéran,lanGunung Sinaiminangkatengahingara-arasamun,lanGunungSion -pusatépusarbumi:teluikidigawéminangkapapansuci kangmadhep-madhepsijilansijiné.

20PanjenenganébanjurmemujiGustiAllahéparadéwa, singwismaringipangandikanéPangéraningcangkemé, lanugamarangPangérankanggoselawas-lawasé.

21Landhèwèkéngertiyènpandumankangrahayulan berkahwistekamarangSemlananak-anakéturun-tumurun ingsalawas-lawasé-kabèhtanahEdenlankabèhtanah SegaraAbang,lankabèhtanahwétanlanIndia,laning SegaraAbanglanpagunungan-pagunungané,lankabèh tanahBasan,lankabèhtanahLibanonlanpulo-puloKaftur, lankabèhpagununganSanirlan'Amana,lanpagunungan Asyuringsisihlor,lankabèhtanahElam,Asyur,lanBabel, lanSusanlanMa'edai,lankabèhpagununganArarat,lan kabèhwilayahingsabrangsegara,singanaingsabrang pagununganAsyuringsisihlor,tanahkangrahayulan jembar,lankabèhsinganaingkonoapikbanget 22LankanggoHammetubageankapindho,ngluwihi GihonmenyangkidulingsisihtengenTaman,laniku ngluwihimenyangkidullanngluwihikabehgununggeni, lanngluwihimenyangkulonmenyangsegara'Atellan ngluwihimenyangkulonngantitekansegaraMa'uk-yaiku (segara)ingngendikabehsingoradirusakmudhun

23LanterusmenyanglorngantitekanwatesGadir,lan terusmenyangpesisirbanyusegarangantitekanbanyu segaragedhenganticedhakkarokaliGihon,lanterus ngliwatikaliGihonngantitekansisihtengenTamanEden.

24LanikitanahsingdiwènèhakémarangHamminangka bagéansingkududiduwènisalawas-lawasekanggo dhèwèkélananak-anakéturun-tumurun

25LankanggoYafetmetubageankateluingsabrangkali Tinaingsisihlorsakametunebanyu,lanikungluwihisisih lor-wetanmenyangkabehwilayahGog,lanmenyang kabehnegaraingsisihwetan

26Lanngluwihisakalormenyanglor,lanngluwihi menyangpegununganQeltmenyanglor,lanmenyang segaraMa'uk,lanmetumenyangwetanGadirngantitekan wilayahbanyusegara

27LanmbentangngantitekansisihkulonFaralanbali menyang'Aferag,lanmbentangmenyangsisihwétan menyangbanyusegaraMe'at

28LankaliikingluwihimenyangwilayahkaliTinaing arahlor-wetanngantitekanwatesbanyunemenyang gunungRafa,lanmubengmenyanglor

29IkitanahsingdiwenehakemarangYafetlananak-anake minangkabageansakawarisanesingkududiduweni kanggoawakedhewelananak-anake,kanggoturuntumuruningsalawas-lawase;limangpulogedhe,lantanah gedheingsisihlor

30Nanginghawaneadhem,lantanaheHampanas,lan tanaheSemorapanaslanoraadhem,nangingcampuran hawaadhemlanpanas

BAB9

1Hambanjurmbagi-mbagiingantaraneparaputrane,lan bageanpisanantibaingsisihwetankanggoKush,laning sisihkulonkanggoMizraim,laningsisihkulonkanggoPut, laningsisihkulonkanggoKanaan

2LanSemugambagiingantaraneparaputrane,lan bageanpisanandiwenehakekanggoHamlanparaputrane, ingsisihwetankaliTigrisngantitekansisihwetan,kabeh tanahIndia,laningSegaraAbangingpesisire,lanbanyu Dedan,lankabehgunungMebrilanEla,lankabehtanah SusanlankabehsinganaingsisihPharnakngantiSegara AbanglankaliTina.

3LankanggoAsyurmetuBageankapindho,kabehtanah AsyurlanNinevehlanShinarlanngantitekantapelwates India,lanmunggahlanngubengikali.

4LankanggoArpakhsadtekabageankatelu,kabehtanah ingwilayahKasdimingsisihwétanKaliEfrat,sing wewatesankaroSegaraAbang,lankabehbanyuara-ara samunsingcedhakkaroilatsegarasingmadhepmenyang Mesir,kabehtanahLibanonlanSanirlan'Amananganti tekantapelwatesKaliEfrat.

5LankanggoAramanabageankapingpapat,kabehtanah MesopotamiaantaraneTigrislanEfratingsisihlorKasdim ngantitekantapelwatespegununganAsyurlantanah 'Arara

6LanbanjurmetumenyangLudbageankapinglima, pegununganAsyurlankabehsinganagandhenganenganti tekanSegaraAgung,lanngantitekansisihwetanAsyur, sadulure.

7LanYafetugambagi-mbagitanahpusakanemarangpara putrane.

8LanbageanpisananmetukanggoGomeringsisihwétan sakasisihlorngantitekankaliTina;laningsisihlorana metukanggoMagogkabehbageannjerosisihlornganti tekansegaraMe'at

9LanMadaimetuminangkabageanesingkududiduweni sakasisihkulonsedulurelorongantitekanpulo-pulo,lan ngantitekanpesisirpulo-pulokasebut

10LankanggoJawa,anabageankapingpapatsabenpulo lanpulo-pulosinganaingtapelwatesLud

11LankanggoTubalanabageankapinglimaingtengahtengahilatsingnyedhakiwatesbageanLudmenyangilat kapindho,menyangwilayahngluwihiilatkapindho menyangilatkatelu

12LankanggoMesekhasalebageankapingenem,kabeh wilayahngluwihilidahkatelungantitekansisihwetan Gadir

13LankanggoTirasanabageankapitu,papatpulogedhe ingtengahsegara,singtekanbageanHam[lanpulo-pulo KamaturimetukanthiundiankanggoparaputraArpakhsad minangkawarisane].

14LankayamangkonoparaputraneNabiNuhmbagimbagiwarisanmarangparaputraneanaingngarsaneNabi Nuh,bapakne,lanNabiNuhmeksakabehmaunganggo sumpah,ngukumsabenwongsingngupayangrebutbagean singoratiba(marangdheweke)miturutnasibe

15Lankabehpadhangucap,'Muga-muga;mugi-mugi' kanggoawakedhewelananak-anakesalawas-lawase ngantitekandinapangadilan,ingngendiGustiAllahbakal ngadilidhewekenganggopedhanglangeniamargakabeh pialasingnajissakakesalahane,singwisdiisibumikaro pelanggaranlannajislanlakujinalandosa

BAB10

1LaningminggukatelusakaYubileumiki,dhemit-dhemit najiswiwitnyasarkéanak-anaképaraputranéNuh,lan nyasarakelanngrusakwong-wongmau

2LanparaputraneNabiNuhsowanmarangNabiNuh, bapakne,lanpadhacritababagandhemit-dhemitsing nyasarkélannggawewutalanmateniputra-putrane 3PanjenenganébanjurndedongamarangPangéran,Allahé, lanmatur:"DhuhGustiAllahingkangnguwasanisadaya rohingmanungsa,ingkangsampunparingsih-rahmat dhatengkula.Lansampunnylametakenkulalananak-anak kulasakingtoyabanjir,Lanbotennjalarikulabinasakados ingkangPadukatindakakendhatenganak-anakbinasa; Amargisih-rahmatPadukasampunagengdhatengkula, Lansih-rahmatPadukasampunagengdhatengnyawakula; Mugisih-rahmatPadukadipunangkatdhatenganak-anak kula,Lansampunngantosroh-rohdurakanguwasani piyambakipunSupadosbotendipunsirnakakensaking bumi"

4NangingmugiPadukamberkahikulalanputra-putrakula, supadoskulasagedtambahkathahlansayakathahsarta ngebakibumi.

5LanPadukanguninganikepriyetumindakePara PengawasPaduka,paraleluhureroh-rohiki,ingjamanku: lantumraproh-rohikisingisihurip,kunjaralancekelen ingpanggonanpaukuman,lanajangantidhewekengrusak

paraputraabdiPaduka,GustiAllahkawula;amargaikiala, landiciptakakekanggongrusak.

6Lanajangantiwong-wongmaunguwasaniroh-rohwong urip,amargamungPanjenenganpiyambaksingbisa nguwasaniwong-wongmau.Lanajangantiwong-wong maunguwasanianak-anakewongmursidwiwitsaikilan ingsalawas-lawase

7LanPangeranYehuwah,GustiAllahkita,ndhawuhikita supayangiketkabeh

8Lanpanggedheningroh-roh,Mastêmâ,tekalanmatur: 'Gusti,SangPencipta,mugisawetarasakawong-wongmau tetepanaingngarsaningsun,lanmugipadhangrungokake swaraningsun,lannindakakekabehsingbakal dakkandhakakemarangdheweke;amargayensawetara sakawong-wongmauoraditinggalakekanggoaku,akuora bakalbisanindakakekekuwatankarsaningsunmarangpara putramanungsa;amargaikikanggongrusaklannyasarké ingngareppangadilaningsun,amargagedhebangetpialane paraputramanungsa.'

9LanPanjenenganéngandika:"Kanggosaprasepuluhé tetepanaingngarsané,lansupayasangangbagéanmudhun menyangpanggonanpaukuman."

10LansalahsijisakakitaGustiAllahdhawuhsupaya mulangakekabehobat-obatanmarangNuh;amarga Panjenenganengertiyendhewekeorabakalmlakukanthi jujur,utawaberjuangkanthikabeneran

11Lankitanindakakemiturutkabehpangandikane:kabeh wongjahatsingalakitakaiketingpapanpaukumanlan sepersepuluhsakawong-wongmaukitatinggalakesupaya dhewekebisatundhukmarangIblisingbumi

12LanIngsunnerangakemarangNabiNuhkabehobatobatankanggopenyakit-penyakitmau,bebarengankaro godaan-godaane,kepriyedhewekebisanambanidheweke nganggotanduran-tanduraninglemah.

13LanNabiNuhnuliskabehingkitabkayasingwis Dakwulangakemarangdhewekebabagansabenjinisobat Kanthimangkonoroh-rohjahatbisadicegahsaka(nyakiti) paraputraNabiNuh

14Landhèwèkémasrahakékabèhsingwisditulismarang Sem,putranésingmbarep;amargadhèwèkétresnabanget marangSemngluwihikabèhputrané

15Nuhbanjurngasokaroparaleluhure,landikuburing GunungLubaringtanahArarat.

16Sangangatussekettaunsuweneuripé,sanganglastaun Yobellanrongminggulanlimangtaun[1659AM]

17Lansajroneuripingbumi,Panjenenganengluwihi anak-anakmanungsakajabaHenokhamargakabenerane, ingngendipanjenenganesampurna.Amargajabatan Henokhditetepakeminangkapaseksenkanggogenerasiing jagadiki,supayapanjenenganenyritakakekabehtumindak turun-tumurun,ngantidinapangadilan

18LaningYobelkapingtelungpuluhtelu,ingtaun kapisaningminggukapindho,Pelegnjupukbojone, jenengeLomnaputriSina'ar,landhewekenglairakeanak lanangingtaunkapingpapatmingguiki,landheweke menehijenengReu;amargadhewekeujar:'Lah,anak-anak manungsawisdadialaamarganiatalambangunkuthalan menarakanggoawakedheweingtanahShinar'

19Wong-wongmaupadhabudhalsakatanahArarat menyangsisihwétanmenyangSinear,amarganalika jamansemanawong-wongmaupadhambangunkuthalan

menara,karongucap,'Ayopadhamunggahmenyang swargasakakono.'

20Lanpadhamiwitimbangun,laningminggukaping papatpadhanggawebatanganggogeni,lanbata-batamau digunakakekanggonggantiwatu,lanlempungsing digunakakekanggonyemenakeyaikuaspalsingmetusaka segara,lansakasumberbanyuingtanahShinar

21Lanpadhambangun:patangpuluhtelutaun[1645-1688 AM]padhambangun;ambane203bata,landhuwure(bata) sapratelonsakasiji;dhuwure5433hastalan2kurma,lan (ambanesijitembok)telulashasta(lantelungpuluhhasta liyane)

22PangeranYehuwah,GustiAllahkita,ngandikamarang kita:Lah,wong-wongmauikusijibangsa,lan(iki)lagi padhamiwitinindakake,lansaikioraanasingbakal dicegahsakawong-wongmau.Ayo,ayopadhamudhun lanngganggubasane,supayapadhaorangertibasasijilan sijine,lanpadhakasebarmenyangkutha-kuthalanbangsabangsa,lansijitujuanorabakaltetepanaingwong-wong maungantidinapangadilan

23LanGustiAllahmudhun,lankitamudhunbarengkaro Panjenenganekanggondelengkuthalanmenarasing dibangundeninganak-anakmanungsa

24Landhèwèkénggawébasanéwong-wongmaudadiora jelasmanèh,mulanéwong-wongmauorambangunkutha lanmenaramanèh

25MulanétanahSinearkabèhdiaraniBabel,amargaing konoGustiAllahnggawékabèhbasanémanungsadadi campuraduk,lansakaingkonowong-wongmaupadha kasebarmenyangkutha-kuthanédhéwé-dhéwé,saben wongmiturutbasanélanbangsané.

26GustiAllahbanjurndhatengakeangingedhemarang menaramau,lanmenaramaudigulingakemenyanglemah, lankatonmenaramauanaingantaraneAsyurlanBabilon ingtanahSinear,lanwong-wongnyebutakejenenge "Offrow"

27Ingminggukapingpapatingtaunkapisan[1688AM] ingwiwitaneingYobelkapingtelungpuluhpapat,wongwongmaupadhakasebarsakatanahSinear

28Hamlananak-anaképadhamlebuingtanahsingarep dikuwasani,singdipikolehiminangkabagéanéingtanah kidul

29.LanKanaanweruhtanahLibanonngantitekankali Mesir,yenikuapikbanget,landhewekeoramlebuing tanahpusakaneingsisihkulon(yaiku)segara,landheweke manggoningtanahLibanon,sisihwetanlankulonsaka tapelwatesKaliYordanlansakatapelwatessegara

30LanHam,bapakne,lanKushlanMizraim,sedulursedulure,kandhamarangdheweke:"Kowémanggoning tanahsingdududuwèkmu,lansingoratibaingtangankita liwatundian:ajanindakakekayangono;amargayenkowé nindakakekayangono,kowélananak-anakmubakaltiba ingtanahkasebutlandikutukamargapemberontakan; amargakanthipemberontakankowéwismanggon,lan kanthipemberontakananak-anakmubakaltiba,lankowé bakaldisingkirakeselawase"

31AjamanggoningomahéSem,mergaSemlananakanakéwisolehwarisansakaturun-tumurun

32Kowékenalaknat,lankowébakalkenalaknatngluwihi kabèhputranéNuh,déninglaknatsingwiskitaikatawaké

dhéwénganggosumpahingngarsanéhakimsuci,laning ngarsanéNuh,bapakkita.

33Nangingpanjenenganeoranggatekakepanyuwune wong-wongmau,lanbanjurmanggoningtanahLibanon, wiwitsakaHamatngantitekaningdalanmlebuneMesir, panjenenganelanparaputranengantisaiki

34MulanétanahkuwidiaraniKanaan

35LanYafetlanputra-putranelungamenyangsegaralan manggoningtanahsingdadibageane,lanMadaindeleng tanahsegaralanikuoranyenengake,landhewekenjaluk (bagean)sakaHamlanAsyurlanArpakhsad,sadulure bojone,landhewekemanggoningtanahMedia,cedhak karosadulurebojonengantisaiki.

36Panjenenganébanjurngaranipapandunungélanpapan dunungéparaputrané,Média,miturutjenengbapakné, Madai.

BAB11

1LaningYobeltelungpuluhlima,ingminggukatelu,ing taunpisanan[1681AM],Reunjupukbojo,jenenge'Ôrâ, putrine'Ûr,putraneKesed,landhewekenglairakeanak lanang,landhewekemenehijenengSêrôh,ingtaunkapitu mingguikiingYobeliki[1687AM]

2LanparaputraneNabiNuhwiwitperangsijilansijine, njikuklanmatenisijilansijine,lanngucurakegetih manungsaingbumi,lanmangangetih,lanmbangunkuthakuthasingkuwat,tembok,lanmenara,lanindividuindividu(wiwit)ngunggulakeawakedheweingndhuwur bangsa,lanngadegakewiwitaningkerajaan,lanperang wongnglawanwong,lanbangsanglawanbangsa,lan kuthanglawankutha,lankabeh(wiwit)nindakakepiala, lanentuksenjata,lanmulangputra-putraneperang,lan dhewekewiwitngrebutkutha-kutha,lanngedolbudak lananglanwadon

3Lan'Ûr,putraneKesed,mbangunkutha'AraingKasdim, lanmenehijenengkuthakasebutmiturutjenengedhewe lanjenengbapakneLandhewekenggawerecacairkanggo awakedhewe,lansabenwongnyembahbrahala,recacair singdigawekanggoawakedhewe,landhewekewiwit nggawerecaukirlansimulacrasingnajis,lanroh-rohjahat mbantulannggodha(dheweke)supayanindakake pelanggaranlannajis.

4PangeranMastêmângupayanindakakekabehiki,lan dhewekengutusroh-rohliyane,singdiutusingsangisore tangane,kanggonindakakekabehjiniskesalahanlandosa, lankabehjinispelanggaran,kanggongrusaklannumpes, lanngwutahakegetihingbumi.

5MulanéwongmaungaraniSêrôh,Serug,mergasaben wongpadhanglakonidosalanpelanggaran

6Landhèwèkégedhé,lanmanggoningUringKasdim, cedhakkarobapaknéibunégarwané,landhèwèké nyembahbrahala,landhèwèkénjupukbojoingYobel kapingtelungpuluhenem,ingminggukapinglima,ing taunpisanan,[1744AM]lanjenengéMelka,putrinéKaber, putrinésedulurébapakné

7LandhewekenglairakeNahor,ingtaunpisananminggu iki,landheweketuwuhlanmanggoningUr-Kasdim,lan bapaknemulangdhewekerisetwongKasdimkanggo ngramallanmenehiramalan,miturutpratandhainglangit.

8LaningYobelkapingtelungpuluhpituingminggu kapingenem,ingtaunpisanane,[1800AM]dheweke njupukbojo,jenenge'Ijaska,putriNestagsakawong Kasdim.

9LandhewekenglairakeTerahingtaunkapitumingguiki. [1806AM]

10PangeranMastêmângutusmanukgagaklanmanuk kanggomanganwijisingditanduringtanahkasebut, kanggongrusaktanahkasebut,lanngrampokpegaweyane anak-anakmanungsaSadurungebisambajakwijikasebut, manukgagakwisnjupukwijikasebutsakalumahinglemah 11Mulané,wongmaudiwènèhijenengTerah,merga manukgagaklanmanuk-manukpadhanggawéwong-wong maumlaratlanmanganwiji-wijiané

12Lantaun-taunwiwitorasubur,amargamanuk-manuk, lanpadhamangankabehwoh-wohansakawit-witan:mung kanthigaweyangedhedhewekebisanyimpensethithik sakakabehwoh-wohaningbumisajroneurip

13LaningYobelkapingtelungpuluhsangaiki,ing minggukapindhoingtaunpisanan,[1870AM]Terah njupukbojo,jenenge'Edna,putrine'Abram,putrineadhine bapakne.Laningtaunkapitumingguiki[1876AM] dhewekenglairakeanaklanang,lanAbrammenehijeneng Abram,miturutjenengbapakneibune; 14amargadhèwèkéwistilardonyasadurungéputriné ngandhutanaklanang

15Lanbocahcilikmauwiwitmangertenikaluputaning bumisingkabehkesasarsawisepatung-patunglansawise najis,lanbapaknemulangdhewekenulis,landheweke umurrongminggu,[1890AM]landhewekemisahake awakedhewesakabapakne,supayadhewekeorabisa nyembahbrahalakarodheweke

16LandhèwèkéwiwitndedongamarangKangNitahake samubarangkabèhsupayaPanjenenganébisanylametaké dhèwèkésakakaluputanéanak-anakmanungsa,lansupaya bageanéoratibaingkaluputanésawisénajislannistha

17Lanwektunenyebarwijiwistekaningtanahkasebut, lankabehpadhalungabebarengankanggonglindhungi wiji-wijinesakamanukgagak,lanAbramlunga bebarengankarowong-wongsinglunga,lanbocahlanang mauumurpatbelastaun

18Lananamegamanukgagaktekaarepmanganwiji kasebut,lanAbrammlayunemonisadurungedheweke lungguhinglemah,lannguwuh-uwuhmarangdheweke sadurungedhewekelungguhinglemahsupayamangan wijikasebut,lankandhane,'Ajamudhun:balimenyang panggonanasalmu,'landhewekebanjurbali

19IngdinaikuugaGustiAllahndadosakemega-mega gagakpadhambalikkeawakekapingpitungpuluh,lansaka sakehinggagakingsatanahpanggonaneAbramanaing konooraanasiji-sijiasingmanggoningkono

20Sabenwongsingndhèrèkdhèwèkéingsalumahing nagaraweruhdhèwèkénjerit,lankabèhgagakpadha mundur,lanjenengédadimisuwuringsalumahingtanah Kasdim

21Laningtaunikikabehwongsingkepenginnyebarwiji tekamarangdheweke,landhewekelungakarowong-wong maungantiwektunyebarwijirampung:lanwong-wong maunyebarwijiingtanahe,laningtaunikudheweke nggawagandumsingcukupmulihlanmangannganti wareg

22Laningtaunkapisanminggukapinglima[1891AM] Abrammulangwong-wongsingnggawepirantikanggo sapi,tukangkayu,landhewekenggawewadhahing ndhuwurlemah,madheprangkabajak,supayabisanyebar wijiingkana,lanwijikasebuttibaingbageanbajak,lan didhelikakeinglemah,landhewekeorawedimanehkaro gagak

23Lankanthicaraiki,wong-wongmaunggawe(wadhah) ingndhuwurlemahingkabehrangkabajak,lanwongwongmaunyebarlanngolahkabehtanah,miturutprentahe Abram,lanwong-wongmauorawedimanehkaromanukmanuk

BAB12

1Ingminggukapingenem,ingtaunkapitu,[1904AM] AbramkandhakaroTerah,bapakné,"Bapak!"

2Lanwongmaubanjurngandika,"Ikiaku,anakku"Lan wongmaubanjurngandika, "Apapitulunganlankauntungansingkitatampasaka brahala-brahalasingkoksembah, Laningngarepeendikowébakalsujud?

3Amargaoraanarohingnjerowong-wongmau, Amargaikumungwujudbodho,lanngapusiati Ajanyembahwong-wongmau:

4NyembahmarangGustiAllahingswarga, Sapasingnurunakeudanlanembunmenyangbumi Lannindakakesamubarangingbumi, Lanwisnitahakesamubarangkabehmiturutpangandikane, LankabehuripikusakangarsaneGustiAllah 5Yagenekowepadhanyembahbarang-barangsingoraana rohingnjerokono?

Amargaikugaweyanetangane(manungsa), Lankowékudunggawabarang-barangkuwiing pundhakmu, Lankowéoraolehpitulungansakawong-wongmau, Nangingikudadisababgedhesakaisintumrapwongwongsingnggawe, Landadipanyenyamahatikanggowong-wongsing nyembahdheweke: Ajanyembahwong-wongmau

6Bapaknékandha,"Akuiyangerti,anakku,nangingapa singkudutaklakonikarobangsaikisingwisngladèni aku?"

7Lanyenakungandhaniwong-wongmaukanthibener, akubakaldipateni;amarganyawanepadharumaket marangwong-wongmaukanggonyembahlanngurmati wong-wongmau.

8Menenga,anakku,supayakoweoradipateni'Lan tembung-tembungikidiomongakemarangsadulureloro, landhewekenesumarangdhewekelandhewekemeneng wae.

9IngtaunYobelkapingpatangpuluh,ingminggu kapindho,ingtaunkapitu,[1925AM]Abramnjupukbojo, jenengeSarai,putribapakne,landhewekedadibojone 10LanHaran,sadulure,njupukbojoneingtaunkatelu minggukatelu,[1928AM]landhewekenglairakeanak lanangingtaunkapitumingguiki,[1932AM]landheweke menehijenengLot 11Nahor,adhine,njupukbojo.

12LaningtaunkapingsewidakuripéAbram,yaiku,ing minggukapingpapat,ingtaunkapingpapat,[1936AM] Abramtangiingwayahwengi,lanngobongomahbrahala, landhèwèkéngobongkabèhsinganaingomahkasebutlan oraanawongsingngerti.

13Laningwayahwengipadhatangilanngupaya nylametakeparadewasakatengahinggeni

14LanHarancepet-cepetnylametakewong-wongmau, nanginggenimurubngobongdheweke,landheweke kobonginggeni,landhewekematiingUr-Kasdim sadurungeTerah,bapakne,landhewekedikuburingUrKasdim

15Terahlananak-anakélanangpadhalungasakaUrKasdimmenyangtanahLibanonlantanahKanaan,lan manggoningtanahHaran,lanAbrammanggonkaroTerah, bapakné,ingHaranrongminggusuwene.

16Laningminggukapingenem,ingtaunkapinglima, [1951AM]Abramlungguhsewengimuputingrembulan anyarsasikapitukanggomirsanilintang-lintangwiwitsore ngantiesuk,supayabisandelengkepiyekahananetauniki babaganudan,landhewekedhewekannalikalungguhlan mirsani.

17Banjuranatembungsingmlebuingatine,banjur kandha:Kabehpratandhalintang,lanpratandharembulan lansrengengekabehanaingastanePangeran.Yageneaku kudunggoleki?

18ManawaPanjenenganekersa,Panjenenganebakal nurunakeudan,esuklansore;

LanyenPanjenenganekersa,Panjenenganebakalnyegah, Lankabehbaranganaingastane

19Laningwayahwengiikuugadhèwèkéndedongalan kandha, 'GustiAllahkawula,GustiAllahIngkangMahaLuhur, namungPadukaingkangdadosGustikawula, LanPadukalanpanguwasaPadukasampunkawulapilih LanPadukasampunnitahakensadayabarang, LankabehkangdadipakaryaneastaPaduka.

20Luwariakusakatanganéroh-rohjahatsingnguwasani pikiranémanungsa,

Lanajangantiwong-wongmaunyasarkéakusaka Panjenengan,GustiAllahku

LanPadukanyantosakakenkawulalanturunkawulaing salami-laminipun

Supayakitaorakesasarwiwitsaikilansalawas-lawase

21Landhèwèkékandha,"ApaakukudubalimenyangUrKasdimsingngupayaAkusupayaakubisabalimenyang wong-wongmau,apaakukudutetepanaingpanggonaniki? DhuhAllahku,mugi-mugidalansingbeneringngarsané PadukakasilakeningtanganéabdiPaduka,supados piyambakipunsagednglampahilansupadoskulaboten lumakumiturutakalbudiatiku"

22Sawisérampunganggonéngandikalanndedonga, banjurpangandikanéPangérandikirimmarangdhèwèké liwataku,mengkéné:'Lungaasakanegaramu,sakasanaksedulurmulansakaomahébapakmumenyangtanahsing bakalDaktuduhakémarangkowé,lanAkubakal ndadèkakékowédadibangsasinggedhélanakèhcacahé.'

23LanAkubakalmberkahikowé

LanAkubakalndadekakeasmamuagung, Lankowébakaldiberkahianaingbumi,

LaningPanjenenganekabehkulawargaingbumibakal diberkahi, LanAkubakalmberkahiwong-wongsingmberkahikowé, Lanngipat-ipatiwong-wongsingngipat-ipatikowé.

24LanAkubakaldadiAllahkanggokowélananakmu,lan putumu,lankanggokabèhturunmuAjawedi,wiwitsaiki lanngantiturun-tumuruningbumi,AkuikiAllahmu

25GustiAllahbanjurngandika:'Bukaknacangkemelan kupinge,supayadhewekebisakrungulanngomong nganggocangkeme,nganggobasasingwisdiwedharake'; amargaikuwisoraanamanehsakacangkemekabehanak manungsawiwitdinaBabildirusak

26LanAkumbukakcangkeme,kupingelanlambene,lan AkuwiwitngandikakarodhewekenganggobasaIbranilan basaneparatitah

27Landhèwèkénjupukbuku-bukuleluhuré,lanikiditulis nganggobasaIbrani,landhèwèkényalin,landhèwèké wiwitsinausakakono,lanakungandhanidhèwèkéapa singorabisa(dingertèni),landhèwèkésinausajronenem sasiudan

28Lankedadeningtaunkapituminggukapingenem [1953AM]dhewekengomongkarobapaknelanngandhani yendhewekebakalninggalakeHaranmenyangtanah Kanaankanggondelenglanbalimenyangdheweke

29Terah,bapakné,kandha,"Lungaakanthitentrem."

Muga-mugaGustiAllahkanglanggengnglurusake dalanmu

LanGusti[(muga-muga)nunggilkarokowe,lan] nglindhungikowesakakabehpiala, Lanmugiparingasih-rahmat,sih-rahmat,lansih-rahmat dhumatengpanjenenganwonteningngarsanipuntiyangtiyangingkangningalipanjenengan, Lanajangantianaanak-anakmanungsasingnduweni kekuwatankanggonglaranikowe; Lungaakanthitentrem

30Lanyenkoweweruhtanahsingnyenengakekanggo dienggoni,kowekudungadeglanngajakakumenyang kenelanngajakLot,anakeHaran,sadulurmu,kaya anakmudheweGustiAllahmuganunggilkarokowe 31.LanNahor,adhimu,tulunglungaamrenengantikowe balikanthislamet,lanakulankowekabehpadhamelu mrana”

BAB13

1AbrambanjurbudhalsakaHaran,lanngajakSarai, garwane,lanLot,putraneHaran,menyangtanahKanaan, lanbanjurtekanAsyur,lannerusakelakunemenyang Sikhem,lanmanggoncedhakwiteksingdhuwur 2Panjenenganéweruh,lanlah,tanahéapikbanget,wiwit sakadalanmlebumenyangHamatngantitekanwiteksing dhuwur.

3GustiAllahbanjurngandikamarangwongmau:"Tanah ikibakalDakparingakemarangsiralanturunira"

4NabiMusabanjurngadegakémisbyahingkono,sarta nyaosakékurbanobonganmarangPangéran,singwis ngatingalmarangdhèwèké.

5Sakakonobanjurpindhahmenyangpagunungan BetelingsisihkulonlanAiingsisihwetan,sarta ngadegakekemaheingkono.

6Panjenenganéweruhtanahéjembarlanapikbanget,lan kabèhthukulingkono-witanggur,ara,delima,witek,wit ek,witelk,witlenga,witaras,witcemara,lanwitkurma, lansakèhéwitingara-ara,lananabanyuingpegunungan.

7LandhèwèkémemujiGustiAllahsingwisnuntun dhèwèkémetusakaUr-Kasdim,lannggawadhèwèké menyangtanahiki

8Lankedadeningtaunkapisan,ingminggukapitu,ing rembulananyaringsasikapisan,1954AM]dheweke ngedegakemisbyahinggunungiki,lannyebutasmane PangeranYehuwah:'Paduka,GustiAllahkanglanggeng, punikaGustiAllahkawula'

9Landhèwèkényaosakékurbanobonganmarang PangéraningmisbyahsupayaPanjenenganénunggilkaro dhèwèkélanorabakalnilardhèwèkésajronéuripé

10Lanpanjenenganepindhahsakakonolantindak menyangkidul,lanpanjenenganetekanHebronlanHebron dibanguningwektuiku,lanpanjenenganemanggoning konorongtaun,lanpanjenenganetindak(sakakono) menyangtanahkidul,menyangBealot,lananapaceklik ingtanahkasebut

11AbrambanjurmenyangMesiringtaunkateluing mingguiku,landhèwèkémanggoningMesirlimangtaun sadurungégarwanédipisahakésakadhèwèké

12NalikasemonoTanaisingMesirdibangunpitutaun sawiséHebron

13NalikaSangPrabuPringonnyepengSarai,garwane Abram,GustiAllahndhawahakepaukumangedhemarang SangPrabuPringonlankulawarganemergasakaSarai, garwaneAbram

14Abramdadisugihbangetmergasakabandhanewedhus, sapi,keledai,jaran,unta,abdilananglanwadon,sarta emaslanperaksingakehbangetLutugaanakesadulure, sugihbanget.

15SangPrabuPringonbanjurmbalekakeSarai,garwane Abram,lanAbrambanjurdiutusmetusakatanahMesir, lanAbrambanjurbudhalmenyangpanggonanengadegake kemaheingwiwitan,menyangpanggonanemisbyah,karo Aiingsisihwetan,lanBetelingsisihkulon,sartamemuji PangeranYehuwah,GustiAllahe,singwisnggawa dhewekebalikanthitentrem

16LankedadeningtaunYobelkapingpatangpuluhsiji ingtaunkateluminggupisanan,[1963AM]dhewekebali menyangpanggonanikilannyaosakekurbanobaraning kono,lannyebutasmanePangeranYehuwah,lanngandika: 'Paduka,GustiAllahingkangMahaluhur,punikaGusti Allahkawulaingsalawas-lawase'

17Laningtaunkapingpapatmingguiki[1964AM]Lot pisahkarodheweke,lanLotmanggoningSodom,lan wong-wongSodomikudosanegedhebanget

18Lanatinésedhihbangetamargaanakékakangnéwis pisahkarodhèwèké,amargadhèwèkéoraduwéanak.

19IngtaunnalikaLutditawan,GustiAllahngandika marangAbram,sawiseLutpisahkaroAbram,ingtaun kapingpapatmingguiki:"Sirandelengasaka panggonanmumanggon,mangalorlanmangalor, mangulonlanmangetan."

20Amargatanahsingkokdelengikukabehbakal Dakwenehakemarangkowelanturunmuingsalawaslawase,lanAkubakalndadekaketurunmukayawedhiing

segara;sanajananawongsingbisangetunglebuningbumi, turunmuorabakalbisadiitung.

21“Tangia,lumakua(njelajahitanah)miturutdawanelan ambane,landelengenkabehiku,amargaAkubakal maringiturunmuiku.”Abrambanjurtindakmenyang Hebronlanmanggoningkono

22IngtaunikiugaKedorlaomer,rajaElam,lanAmrafel, rajaSinear,lanAriokh,rajaSellasar,lanTergal,raja bangsa-bangsa,tekalanmatènirajaGomoraRajaSodom mlayu,lanakèhwongsingtatuinglebakSidim,ing pinggirSegaraAsin

23Sodom,AdamlanZeboimditawan,sartaLot,putrane sadulureAbram,dalahsakehingbandhane,banjurpadha menyangDan

24Banjuranawongsingbisalolostekalanngandhani Abramyenputranekakangnewisditawanlan(Abram)wis nyiapakeparaabdine

25kanggoAbram,lankanggoturune,sepersepuluh sakawoh-wohanpisanankanggoGusti,lanGustinetepake minangkapranatankanggosalawas-lawasesupayapadha menehakemarangparaimamsingngladeniingngarsane, supayapadhanduwenisalawas-lawase.

26Lanangger-anggerikioraanawatesaningdina;amarga Panjenenganewisnetepakekanggoturun-tumuruning salawas-lawasesupayapadhamenehimarangPangeran Yehuwahsepersepuluhsakakabeh,sakawijilananggur lanlengalansapilanwedhus

27LanPanjenenganémaringimarangparaimamsupaya padhamanganlanngombekanthibungahanaingngarsané 28RajaSodombanjursowanmarangAbramlansujud, sartamatur:"DhuhGustiAbram,mugiPadukaparingaken nyawa-nyawaingkangsampunPadukaselametaken, nangingmugibarangjarahanpunikadadoskagungan Paduka."

29AbrambanjurmaturmarangGustiAllah,"Kula ngangkattangankuladhatengGustiAllahIngkang Mahaluhur,bilihkulabotenbadhemundhutmenapamenapasakingkagunganpanjenengan,wiwitsaking benangngantostalisepatu,supadospanjenenganboten sagedngendika:KulaingkangsampunmaringiAbram kasugihan,kejawinamungingkangsampundipunpangan deningparanom-nomanpunika,sahabageanipuntiyangtiyangingkangndherekkula,inggihpunikaAner,Eskol, lanMamreTiyang-tiyangpunikakedahnampibageanipun piyambak-piyambak"

BAB14

1Sawisélelakonmaukabèh,ingtaunkapingpapatminggu iki,ingrembulananyarsasikatelu,pangandikanéPangéran marangAbramsajroningimpèn,"Ajawedi,Abram;Aku ikipangayomanmu,langanjaranmubakalgedhébanget."

2Unjukewongmau:“DhuhGusti,Gusti,punapaingkang badhePadukaparingakendhatengkawula,amargikawula badhepejahtanpaanak,lanputranipunMashek, putranipunabdikawula,inggihpunikaEliezersaking Damsyik.Panjenenganipuningkangbadhedadosahliwaris kawula,denePadukabotenmaringiturundhatengkawula” 3Lanngandikamarangwongmau:“Wongikidudusing bakaldadiahliwarismu,nangingwongsingbakallairsaka swiwimudhewe;dhewekesingbakaldadiahliwarismu”

4GustiAllahbanjurngiridwongmaumetusartangandika, "Cobadelengeninglangitlanetungenlintang-lintange,yen kowebisangetung"

5Panjenenganébanjurmandengmaranglangit,lan ndelenglintang-lintang.Panjenenganébanjurngandika marangwongmau,"Kayamangkonobakalcacahé turunmu"

6LandhèwèképrecayamarangGustiAllah,laniku dianggepbenerdéningGustiAllah

7GustiAllahbanjurngandikamarangYakub:“Akuiki YehuwahsingngiridkowemetusakaUr-Kasdim,supaya kowediparingitanahewongKanaansupayadadidarbekira selawase;lanAkubakaldadiAllahmulanAllaheturunmu.”

8Wongmaubanjurmunjuk:"DhuhGusti,Gusti, kadospundianggenkulamangertosbilihkulabadhé ndarbenitanahpunika?"

9GustiAllahbanjurngandikamarangwongmau: "Jupuknasapiwadonumurtelungtaun,wedhuslanang umurtelungtaun,wedhusgembelumurtelungtaun,manuk daralanmanukdara"

10Lankabehmaudijupukingtengahingsasilanmanggon ingcedhakwit-witangedheingMamre,singcedhakkaro Hebron

11Banjurdhèwèkéngedegakémisbyahingkono,lan ngurbanakékabèhkéwanmau;getihédiwutahakeing misbyah,banjurdibelahloro-loroné,landilebokakéadhepadhepan,nangingmanuk-manukmauoradibelahloroloroné.

12Manuk-manukpadhatibaingsakubengepotonganpotonganwoh-wohanmau,lanAbramngusirwoh-wohan mau,lanoranglilanimanuk-manukmaundemek potongan-potonganmau

13Barengsrengéngéwissurup,Abramkagètbanget,lan banjuranapepetengkangnggegirisi,sartaanapangandika marangAbram,"Ngertiakanthitemen,turunmubakaldadi wongmancaingtanahkangdududuwèké,lanbakal didadèkakébaturlanditindhespatangatustaunlawasé."

14LanbangsasingbakaldadiabdineugabakalDakukum, lansawiseikubakalpadhametusakakonokanthibandha akeh.

15Kowébakallungamenyangpanggonanéleluhurmu kanthitentremrahayu,lanbakaldikuburnalikawistuwa banget.

16Nangingingturunankapingpapatwong-wongmau bakalbalimrene,amargadurakanewongAmoridurung jangkep.”

17Sawisétangisakaturuné,srengéngéwissurup,anageni murub,lankatonanapawonngebullananagenimurub liwatingantaranepotongan-potongandagingmau

18IngdinaikuugaGustiAllahdamelprajanjiankaro Abram,pangandikane:“TurunmubakalDakwenehake tanahiki,wiwitsakakaliMesirngantitekankaligedhe Efrat,yaikutanahiku,wongKeni,wongKenas,wong Kadmoni,wongFeris,wongRefaim,wongPekori,wong Hewi,wongAmori,wongKanaan,wongGirgasilanwong Yebus”

19Sedinasawisékliwat,Abramnyaosaképotonganpotongandaginglanmanuk-manuk,kurbanwoh-wohan lankurbanombèn-ombèn,nangingkabèhmaudiobong déninggeni.

20LaningdinaikuIngsungaweprajanjiankaroAbram, kayadeneIngsunwisgaweprajanjiankaroNuhingsasiiki; lanAbramnganyaririyayalantatacarakanggoawake dhewesalawas-lawase.

21Abrambungahbanget,sartangandhanikabehmau marangSarai,garwane;landhewekepercayayendheweke bakalduweturunan,nangingSaraioraduweanak

22SaraibanjurmenehipituturmarangAbram,bojone,lan kandhamarangdheweke,"TumujuakaroHagar,abdiku wadonMesir,mbokmenawaakubisamenehiturunan kanggokowesakadheweke"

23AbramngrungokakétembungéSarai,garwané,lan kandha,"Lakonana."SaraibanjurnjupukHagar,abdiné wadonMesir,lanmenehakemarangAbram,bojoné, supayadadigarwané

24LanAbrambanjursare,lanAbrambanjurngandhutlan nglairakeanaklanang,lanAbrammenehijenengIsmael, ingtaunkapinglimamingguiki[1965AM];lanikitaun kapingwolungpuluhenemsajroneuripéAbram.

BAB15

1LaningtaunkapinglimaminggukapingpapatYubileum iki,[1979AM]ingsasikatelu,ingtengah-tengahesasi, Abramngrayakakeriyayapanengandumsingpertama.

2Panjenenganéngaturakékurbananyaringmisbyah,yaiku woh-wohanpisanansakapanèn,marangPangéran,sapi wadon,wedhusberok,lanwedhusgèmbèlingmisbyah minangkakurbanobonganmarangPangéran;kurbanwohwohanlankurbanombèn-ombènmaudikurbanakéing misbyahkaromenyan.

3GustiAllahbanjurngatingalmarangAbramsarta ngandikamarangpanjenengane:“AkuikiAllahKang Mahakuwasa;muga-mugakowekatonsampurnaanaing ngarsaningSun”

4LanAkubakalnggaweprajanjianingantaraneAkulan kowe,lanAkubakalnggawekowedadiakehbanget.

5Abrambanjursujud,lanGustiAllahngandikakaro dhèwèké,pangandikané:

6"Lah,pranatan-Kuanaingkowé, Lankowébakaldadibapaknéakèhbangsa

7JenengmuorabakalkasebutAbrammaneh, Nangingjenengmuwiwitsaiki,ngantisalawas-lawase, bakaldadiAbraham

AmargakowéwisDakdadèkakébapaknébangsaakèh

8LanAkubakalndadekakekowedadiwongkanggedhe banget,

LanAkubakalndadekakekowedadibangsa-bangsa, Lanpararajabakallairsakasira

9LanAkubakalnganakakeprajanjianingantaraneAku lankowe,sartaturun-tumurunsawisekowe,dadi prajanjianlanggeng,supayaAkudadiAllahmulan Allahmusawisekowe

10<LanAkubakalmaringimarangkowélanturunmu sawisékowé>tanahsingkoktinggaliminangkawong neneka,yaikutanahKanaan,supayakowéndarbèni salawas-lawase,lanAkubakaldadiAllahé.

11GustiAllahbanjurngandikamarangAbraham:“Dene kowe,siranetepiprajanjianingSun,kowelanturunmu sawisekowe:lantetaknasabenwonglanangingantarane

kowe,lantetaknakulitkulupmu,lanikubakaldadi pratandhaprajanjianlanggengantaraneAkulankowe.”

12Lanbocahlanangsinglairingdinakapingwolukudu ditetaki,turun-tumurun,apawaesinglairingomahmu, utawasingkoktukunganggodhuwitsakawongliya,sing duduturunmu

13Wongsinglairingomahmukududisunat,lanwong singkoktukunganggodhuwitkududisunat,lanprajanjianKubakalanaingdagingmuminangkapranatanlanggeng

14Lanwonglanangsingoradisunat,singoradisunating kulitkulupingdinakapingwolu,wongikukudu disingkirakesakaantaranebangsane,amargadhewekewis nglanggarprajanjianingSun.

15GustiAllahbanjurngandikamarangAbraham: “BabaganSarai,garwamu,jenengeajadiaraniSaraimaneh, nangingSarah,yaikujenenge.”

16LanAkubakalmberkahidheweke,lanmenehikowe anaklanangsakadheweke,lanAkubakalmberkahi dheweke,landhewekebakaldadibangsa,lanpararaja bangsa-bangsabakalnurunakesakadheweke

17Abrahambanjursujudlanbungahbanget,sartangucap ingsajroningatiné,"Apawongsingumurésatustaunbakal duwéanaklanang,lanSarahsingumurésangangpuluh taunbakalnglairakéanak?"

18AbrahambanjurmunjukmarangGustiAllah:“MugamugaIsmaelkarsaauripanaingngarsaPaduka!”

19GustiAllahbanjurngandika:"Ya,lanSarahugabakal nglairakeanaklanangkanggokowe,lankowebakal ngaraniIshak,lanAkubakalnetepakeprajanjian-Kukaro dheweke,prajanjianlanggeng,lankanggoturunesawise dheweke."

20LanbabIsmaeluga,Akuwisnyembadanipanyuwunmu Lah,Akubakalmberkahilanndadekakedhewekegedhe lanndadekakedhewekeakehbanget,landhewekebakal duwerolaspangeran,lanAkubakalndadekakedheweke dadibangsasinggedhe

21Nangingprajanjian-KubakalDaktetepakekaroIshak, singbakallairsakaSarahkanggokowe,ingdinaiki, setaunngarep”

22SawiséGustiAllahrampungngandikakaroAbraham, GustiAllahbanjurnilarAbraham

23AbrahamnglakoniapasingwisdidhawuhakeGusti Allahmarangdheweke,landhewekenjupukIsmael, putrane,lankabehwonglanangsinglairingomahe,lan singwisditukunganggodhuwite,sabenwonglananging omahe,lannyunatikulitkulupwong-wongmau.

24IngdinaikuugaAbrahamdisunatlansakehewong lanangingomahe,<lanwong-wongsinglairingomahe>, lansakehewongsingditukunganggodhuwitsakaanakanakewongmanca,padhadisunatbarengkarodheweke

25Angger-anggerikikanggoturun-tumuruningsalawaslawase,lanoraanasunatingdina-dinakasebut,lanoraana singketinggalansedinasakawolungdinakasebut;amarga ikiminangkapranatanlanggeng,singwisditetepakelan ditulisingtabletswarga

26Lansabenwongsinglair,singkulitkulupéoradisunat ingdinakapingwolu,orakalebuanak-anakprajanjiansing digaweGustikaroAbraham,nangingkalebuanak-anak karusakan;lanugaoraanapratandhaapa-apaingdheweke yendhewekeikukagunganeGusti,nanging(dhewekewis ditakdirake)bakaldirusaklandipatenisakabumi,lanbakal

dicopotsakabumi,amargadhewekewisngrusakprajanjian GustiAllahkita.

27Amargakabehmalaikatingngarsanelankabeh malaikatpanyucenwisdiciptakakewiwitdinadiciptakake, laningngarepeparamalaikatingngarsanelanpara malaikatpanyucen,PanjenenganewisnyuceniIsrael, supayapadhakaroPanjenenganelankaroparamalaikat suci-Ne.

28LankowéprentahnamarangwongIsraèllansupaya padhanetepipratandhaprajanjianikikanggoturuntumurunminangkapranatanlanggeng,lansupayapadha oradisingkirakesakatanahiki

29Amargaprentahikiwisditetepakeminangkaprajanjian, supayawong-wongIsraelkabehpadhanetepiprajanjian ikusalawas-lawase

30KanggoIsmaellanparaputranelansadulur-sadulurelan Esau,GustiAllahorandadekakewong-wongmaucedhak karoPanjenengane,lanPanjenenganemilihwong-wong mauoraamargawong-wongmauanak-anakeAbraham, amargaPanjenenganewanuhkarowong-wongmau, nangingPanjenenganemilihIsraeldadiumate

31LanPanjenenganenyucekake,lannglumpukakesaka ingantaranekabehanakmanungsa;amargaanaakeh bangsalanakehsukubangsa,lankabehikukagungane,lan Panjenenganewisngangkatroh-rohkanthipanguwasa kanggonyasarakedhewekesakaPanjenengane

32NangingPanjenenganéorangangkatmalaékatutawa rohapawaékanggoIsraèl,amargaPanjenengané piyambaksingdadipanggedhéné,lanPanjenenganébakal njagalannuntutwong-wongmausakatanganépara malaékatlanroh-roh-é,lansakatanganékabèhkakuwatané supayaPanjenenganébisanjagalanmberkahiwong-wong mau,lansupayawong-wongmaudadikagunganélan Panjenenganédadiduwèkéwiwitsaikingantisalawaslawase

33Lansaikiakungumumakemarangkoweyenwong Israelorabakalsetyamarangpranataniki,landhewekeora bakalnyunatanak-anakemiturutkabehhukumiki;amarga ingdagingsunatdhewekebakalnglirwakakesunatanakanakeiki,lankabehwongmau,anak-anakeBeliar,bakal ninggalakeanak-anakeoradisunatkayanalikalair

34LanbakalanabebendugedhesakaPangeranYehuwah marangwongIsrael,amargapadhaninggalakeprajanjiané lannyimpangsakapangandikané,lanngganggulan nyenyamah,amargapadhaoranetepipranataninganggeranggeringToretiki;amargapadhanganggepanggota awakékayawong-wongnon-Yahudi,supayapadhabisa disingkirakesakatanahiki.Lanorabakalanapangapura utawapangapuramanehkanggokabehdosasakakesalahan langgengiki

BAB16

1Laningrembulananyarsasikapingpapat,kitanemoni Abraham,ingwitekMamre,lankitangobrolkaro dheweke,lankitangumumakeyenbakaldiwenehianak lanangdeningSarah,bojone.

2Sarahngguyu,amargadhewekekrunguyenkitawis ngomongkaroAbrahambabiki,lankitangelingake dheweke,landhewekedadiwedi,lanorangakoniyen dhewekengguyuamargasakatembung-tembungkasebut

3Lankitangandhanijenengputrane,kayajenengesing wisditetepakelanditulisingtabletswarga(yaiku)Ishak, 4Lannalikakitabalimenyangdhewekeingwektusing wisditemtokake,dhewekemesthibakalngandhutanak lanang.

5LaningsasiikiGustiAllahngukumSodom,Gomora, Zeboim,lankabehwilayahKaliYordan,lanPanjenengane ngobongwong-wongmaunganggogenilanwelirang,lan numpeswong-wongmaungantisaiki,kayasingwis Dakkandhanimarangkowekabehtumindake,yaikuwongwongmaualalandosabanget,landhewekenajisake awakedhewelanlakujinaingdaginge,lannindakakenajis ingbumi.

6Lan,kanthicarasingpadha,GustiAllahbakalngukum panggonan-panggonansingwistumindakmiturutnajisé wongSodom,kayapaukumanéSodom.

7NangingLutpadhakitaslametake,amargaGustiAllah ngeling-elingmarangAbraham,lanngusirdhewekesaka tengah-tengahekarusakan.

8Landhèwèkélanputri-putrinenglakonidosaingbumi, singdurungtauanaingbumiwiwitjamanAdamnganti jamané;amargawonglanangmauturukaroputri-putrine.

9Lan,lah,ikudiprentahakelandiukirbabagankabeh turune,ingtabletswarga,kanggonyingkirakelannyopot wong-wongmau,lannglakokakepaukumanmarangwongwongmaukayapaukumanSodom,lanoraninggalake turunemanungsaingbumiingdinapaukuman

10IngsasiikiAbrahampindhahsakaHebron,lanbudhal lanmanggoningantaraneKadeslanSyuringpagunungan Gerar

11Ingtengah-tengahingsasikalima,dhèwèképindhah sakakonolanmanggoningcedhakSumurSumpah

12Ingtengah-tengahingsasikapingnem,GustiAllah nulungiSarahlannindakakeapasingwisdijanjekake, muladhewekengandhut

13Lannalikasasikatelu,Iskaklair,nalikariyayapanen pisanan,lannalikapertengahansasiiku,nalikawektune GustiAllahngandikamarangAbraham

14Abrahamnyunatianakélanangingdinakapingwolu Abrahamkuwianakpisanansingdisunatmiturut prajanjiansingwisditetepakékanggosalawas-lawasé

15Laningtaunkapingenemminggukapingpapat,kita tekamenyangAbraham,menyangSumurSumpah,lankita nemonidheweke[kayasingwiskitakandhanimarang Sarahyenkitakudubalimenyangdheweke,landheweke bakalngandhutanaklanang.

16Lankitabaliingsasikapitu,lannemokakeSarahlagi ngandhutanaksadurungekita]lankitamberkahidheweke, lankitangumumakemarangdhewekekabehperkarasing wisditemtokakebabagandheweke,yendhewekeorabakal matingantidhewekeduweenemputramaneh,lanbakal ndeleng(wong-wongmau)sadurungedhewekemati; nanging(yen)ingIshakjenengelanturunebakaldisebut:

17Lankabehturuneputra-putranebakaldadibangsabangsaliya,landianggepkalebubangsa-bangsaliya; nangingsakaputra-putraneIshakbakalanasijisingdadi turunesuci,lanorabakaldianggepkalebubangsa-bangsa liya

18AmargadhèwèkébakaldadibagéanéKangMahaluhur, lankabèhturunéwistibaingkagunganéGustiAllah,

supayadadiumatkagunganéGustiAllahngluwihikabèh bangsalandadikraton,imam,lanbangsasuci.

19Lankitabanjurbudhal,lankitangandhaniSarahkabeh singwiskitacritakakemarangdheweke,lanwongloro maupadhabungahbanget.

20Landhèwèkéngedegakémisbyahingkanakanggo GustiAllahsingwisngluwaridhèwèké,lansingnggawé dhèwèkébungahingtanahpanggonanéwongneneka,lan dhèwèkéngrayakaképéstakabungahaningsasiikipitung dina,cedhakmisbyahsingdidegakéingSumurSumpah 21Landhèwèkénggawétarubkanggodhèwèkédhéwélan paraabdinéingriyayaiki,landhèwèkéminangkawong pisanansingngrayakakeriyayatabernakelingbumi.

22Sajronepitungdinaikusabendinadhewekengaturake kurbanobaranmarangPangeranYehuwah,sapilanang loro,wedhusgembelloro,wedhusgembelpitu,lanwedhus lanangsiji,minangkakurbanpangruwatingdosa,supaya bisanebusdosaneawakedhewelanturune

23Lanminangkakurbanpanuwun,wedhusgembelpitu, wedhusgibaspitu,wedhusgembelpitu,lanwedhusjawa pitu,karokurbanwoh-wohanlankurbanomben-ombene; lankabehgajihediobongingmisbyah,kurbanpilihan kanggoPangeranYehuwahminangkagandasing nyenengake

24Esuklansoredhewekengobongbarang-barangsing wangi,menyanlangalbanum,lanstalke,lannard,lanmur, lanrempah-rempah,lankostum;kabehpituiki dikurbanake,diremuk,dicampurdadisijiingbageansing padha(lan)murni

25Panjenenganengrayakakeriyayaikisajronepitungdina, kanthibungah-bungahkanthigumolongingatilannyawane, panjenenganelankabehwongsinganaingomahe,lanora anawongliyasingmelu,utawawongsingoradisunat

26LanPanjenenganémberkahiKangNitahakekangwis nitahakepanjenenganéinggenerasiné,amarga Panjenenganéwisnitahakepanjenenganémiturutkersané; amargaPanjenenganéngertilanngertimanawasaka panjenenganébakalthukultandurankabenerankanggo generasilanggeng,lansakapanjenenganéwijisuci,supaya dadikayaPanjenenganékangwisnitahakesamubarang kabèh

27Panjenenganébanjurmberkahilanbungah,sarta nyebutakéjenengriyayaikiriyayanéPangéran, kabungahansingditampadéningGustiAllahKang Mahaluhur

28LanIngsunmberkahidhèwèkésalawas-lawase,lan kabèhturunésawisédhèwèkéingsalumahingbumi, amargadhèwèkéngrayakakériyayaikiingwektuné, miturutpaseksèningtabletswarga

29Mulané,ingtabletswargawisditemtokakébabIsraèl, supayapadhangrayakakériyayaTarubSucipitungdina kanthibungah,ingsasikapitu,kangbakalditampadéning Pangéran-minangkapranatankanglanggengkanggo turun-tumurunsabentaun

30Lanikioraanawatesandina;amargawisditemtokake kanggoIsraelkanggosalawas-lawasesupayapadha ngrayakakelanmanggoningtarub,lanmasangkarangan bungaingsirahe,lannjupukpang-panggodhong,lanwitwitangandarusasakakali

31Abrahambanjurnjupukpang-pangwitpalemlanwohwohanwit-witansingapik,lansabendinangubengi

misbyahnganggopang-pangkasebutkapingpitusaben esuk,memujilanngucapsyukurmarangGustiAllah kanggokabehperkarakanthibungah

BAB17

1Laningtaunkapisanminggukapinglima,Ishakdisapih ingYubileumiki,[1982AM]lanAbrahamnganakake pestagedheingsasikatelu,ingdinaputraneIshakdisapih

2LanIsmael,putraneHagar,wongMesir,anaing ngarsaneAbraham,bapakne,nggentenidheweke,lan AbrahambungahlanmemujiGustiAllahamargadheweke wisndelengputra-putranelanoramatitanpaanak.

3LandhèwèkékelingankaropangandikanéGustiAllah nalikaLotpisahkarodhèwèké,landhèwèkébungah amargaGustiAllahwismaringidhèwèkéwijiingbumi kanggonduwènibumi,landhèwèkémberkahikanthikabèh cangkeméSangPenciptasamubarang

4NalikaSarahweruhIsmaeldolananlannari,lan Abrahambungahbanget,dhewekemerimarangIsmaellan kandhamarangAbraham,'Tundhungenabdiwadonikilan anake,amargaanakeabdiwadonikiorabakaldadiahli wariskaroanakku,Iskak'

5PrekaraikundadekakeAbrahamorakepenak,merga sakaabdinewadonlanputrane,ngantiAbrahamngusir parasaduluresakaingomahe

6GustiAllahbanjurngandikamarangAbraham:“Aja ngantikowesedhihmergasakabocahlanabdiwadoniki; kabehsingdiomongakeSarahmarangkowe,rungoknalan lakoni,amargasakaIshakbakalkasebutjenengmulan turunmu.”

7NanginganakéabdiwadonikibakalDakdadèkaké bangsagedhé,mergadhèwèkéasalésakaturunmu

8Esuke,Abrahamtangi,njupukrotilanbanyusakimpes, banjurdilebokakeingpundhakeHagarlanbocahe,banjur ngongkondhewekelunga

9Wongwadonmaubanjurlungalanngumbaraingara-ara samunBersyeba,lanbanyuingimpeswisentek,bocahe ngelaklanorabisanerusakelakune,banjurtiba

10Ibunébanjurnjupuklannyelehakedhèwèkéing sangisoréwitzaitun,banjurlungguhmadhepdhèwèké, adohésakpanah,mergadhèwèkékandha,"Akuorabakal weruhanakkumati."Nalikadhèwèkélungguh,dhèwèké nangis

11MalaékatéAllah,salahsijinéparasuci,ngandika marangHagar,"Yagénékowénangis?Tangia,gawanen bocahélancekelen,mergaGustiAllahwismireng swaramulanndelengbocahé."

12Barengwismbukamripate,dhewekeweruhanasumur, banjurdhewekelungangisiinjenenganggobanyu,sarta menehingombeanake,banjurdheweketangilanbudhal menyangara-arasamunParan.

13Bocahemausayagedhelandadijurupanah,sartaGusti Allahnunggilkarodheweke,sartaibunenggolèkibojo sakaantaraneputri-putriMesir

14Wongwadonmaubanjurnglairakeanaklanang,lan anakelanangmaudijenengiNebayot,amargapangucape: "PangeranYehuwahcedhakkaroakunalikaakusesambat marangPanjenengane"

15Lankedadeningminggukapitu,ingtaunpisanane, [2003AM]ingsasikapisaningyubileumiki,tanggalrolas

sasiiki,anaswara-swaraingswargababaganAbraham, yendhewekesetyaingkabehsingdiwedharakemarang dheweke,lanyendheweketresnamarangGusti,lanyen ingsabenkasangsarandhewekesetya.

16PangeranMastêmâbanjursowanlanmaturmarang GustiAllah,'Lah,AbrahamtresnamarangIshak,putrane, landhewekeluwihsenengmarangdheweketinimbang kabehperkaraliyane;tulungidhewekesupayangaturake minangkakurbanobaraningmisbyah,lanPanjenengan bakalndelengapadhewekebakalnindakakeprentahiki, lanPanjenenganbakalngertiapadhewekesetyaingkabeh singPanjenenganuji'

17LanGustiAllahmirsayenAbrahamsetyaingsakehing kasangsarane;amargaPanjenenganewisnyobadheweke liwatnegaranelankaropaceklik,lanwisnyobadheweke karokasugihanepararaja,lanwisnyobadhewekemaneh liwatgarwane,nalikadhewekedicopot(sakadheweke),lan karosunat;lanwisnyobadhewekeliwatIsmaellanHagar, abdinewadon,nalikadhewekengusirdheweke.

18LaningsabenbabkangdicobadeningGustiAllah, dhewekeditemokakesetya,lanatineoragampangnesu, landhewekeoraalontumindak;amargadhewekesetyalan tresnamarangGusti

BAB18

1GustiAllahbanjurngandikamarangAbraham: “Abraham,Abraham!”LanAbrahammatur:“Lah,kawula.”

2GustiAllahbanjurngandika,“Gawanenputramukang koktresnani,yaikuIskak,lanlungaamenyangtanah pagunungan,lankurbannaanaingsalahsawijininggunung kangbakalDaktuduhakemarangkowe”

3Esukeumun-umun,Yakubtangi,banjurmasangpelana ingkuldine,ngajakabdinelorolanugaIskak,anake,lan mbelahkayukanggokurbanobaranBarengkarodina katelu,dhewekemenyangpanggonankono,lanweruh panggonankonosakakadohan.

4Barengwistekaningsumur,NabiMusabanjurkandha karoparaabdine,"Kowépadhangentènanaingkénékaro kuldiiki,akulanbocahikiarepmrana.Sawisérampung sembahyang,akulankowébakalbalimrene"

5NabiMusabanjurnjupukkayukanggokurbanobaran landitumpangakemarangIskak,putrane,sartanggawa genilanlading,banjurpadhalungabebarenganmenyang kana

6.RamaIskakbanjurmaturmarangramane:“Rama!” AtureRamaIskak:“Ikikula,anakku”RamaIskakbanjur ngandika:“Lah,wontengeni,lading,lankayu,nanging wontenpundiwedhuskurbanobaranipun,rama?”

7NabiMusabanjurmatur,"GustiAllahingkangbadhe nyawisakenwedhusgembelkanggekurbanobaran, anakku."NabiMusabanjurnyedhakdhatenging gunungipunGustiAllah

8NabiIskakbanjurngadegakémisbyah,kayuné ditumpangakéingmisbyah,sartaIskak,anaké,diiketlan ditumpangakéingkayusinganaingmisbyahmauSawisé kuwi,Iskakbanjurdiulurtanganénjupukpisokanggo nyembelihIskak,anaké

9Akubanjurngadeganaingngarepe,laningngarepe pangeranMastêmâ,lanGustiAllahngandika,'Ajakokkon nggebugbocahlanangiki,utawanindakakeapa-apa

marangdheweke,amargaAkuwisnuduhakeyendheweke wedimarangGustiAllah.'

10Akubanjurnimbalidhèwèkésakaswarga,lanngandika marangdhèwèké:'Abraham,Abraham!'Landhèwèkéwedi bangetlankandha:'Lah,akuiki.'

11Akubanjurkandhamarangdhèwèké,'Ajanggebug bocahikilanajakoklakoniapa-apamarangdhèwèké, amargasaikiakuwisnuduhakéyènkowéwedimarang Pangéran,lankowéorangecualikakéanakélanang, anakmusingmbarep,sakaAku'

12PangeranMastêmâisin;lanAbrahamndhangaklan ndeleng,lan,anawedhusgembellanangsingkecanthol ingsungune,Abrahambanjurnjupukwedhusgembel lanangmaulandikurbanakeminangkakurbanobaran kanggongganteniputrane

13Abrahamnyebutpanggonankuwi‘GustiAllahwis mirsani’,mulanéanasingngaraniinggunungkuwi,‘Gusti Allahwismirsani’,yaikuGunungSion

14LanGustiAllahnyelukAbrahamnganggoasmane kapingpindhosakaswarga,nalikaPanjenengane ndadekakekitakatonkanggongomongkarodhewekeatas asmaneGusti.

15LanGustiAllahngandika:"AkuwissumpahdemiAku dhewe,"mangkonopangandikanePangeranYehuwah, "Amargakowewisnindakakeiki,lanoranolakanakmu lanangsingditresnani,sakaAku,Akubakalmberkahi kowekanthiberkah,lanAkubakalnambahiturunmu kanthinambahiakehbanget,kayalintanginglangit,lan kayawedhiingpinggirsegaraLanturunmubakalngrebut kutha-kuthamungsuhe,

16Lansakaturunmukabehbangsaingbumibakal diberkahi;amargakowewisngestokakedhawuhKu,lan Akuwisnuduhakemarangkabehwongyenkowesetya marangAkuingkabehsingwisDakkandhakakemarang kowe:Lungaakanthitentrem

17Abrahambanjurlunganemoniparanom-nomané,lan banjurpadhabudhalbebarenganmenyangBersyeba,lan AbrahammanggoningsacedhakéSumurSumpah

18Panjenenganéngrayakakériyayaikisabentaun,pitung dinakanthibungah,lannyebutakériyayaikiriyayané Pangéranmiturutpitungdinanalikapanjenenganélunga lanmulihkanthitentrem

19Lanmiturutikuwisditetepkelanditulisingtablet swargababaganIsraellanturunesupayapadhangrayakake riyayaikipitungdinakanthikabungahanriyaya

BAB19

1IngtaunkapisanminggukapisaningYobelpatangpuluh loro,AbrahambalilanmanggoningngarepeHebron, yaikuKiryat-Arba,rongminggutaun

2IngtaunkapisanminggukateluYubileumiki,dina-dina uripéSarahwisrampung,landhèwèkétilardonyaing Hebron

3LanAbrahambanjurlunganangisilannguburdheweke, lankitanyobadheweke[kanggondeleng]apasemangate sabarlandhewekeoranesukarotembung-tembunge;lan dhewekeditemokakesabaringbabiki,lanorakaganggu

4Amargakanthisabarlansemangat,dhèwèkérembugan karowong-wongHet,supayawong-wongmaumènèhi dhèwèképapankanggonguburmayit-mayitewongmati

5LanGustiAllahmaringisih-rahmatmarangwong-wong singndelengdheweke,landhewekenyuwunkanthialus marangbaniHet,lanwong-wongmaumenehidheweke tanahguwagandaingsisihwetanMamre,yaikuHebron, kanthiregapatangatuskepingperak.

6Wong-wongmaubanjurpadhanyuwunmarang panjenengane,ature:“Ikibakaldakwenehakemarang panjenengantanpambayar.”Nangingpanjenenganeora gelemnjupuksakatanganewong-wongmautanpambayar, amargapanjenenganewismenehakeregapanggonaniku, yaikudhuwitekanthilengkap,lanpanjenenganesujuding ngarepewong-wongmaukapingpindho,lansawiseiku panjenenganenguburwong-wongsingwismatiingguwa ganda

7UmureSarahikusatusrongpuluhpitutaun,yaikurong taunYobellanpatangminggulansetaun.Ikumaucacahe taun-taunuripeSarah

8IkipacobankapingsepuluhsingdicobamarangAbraham, landhewekeditemokakesetyalansabar.

9Landhèwèkéorangomongsepatahtembungwaé babagangosipingtanahkonokepriyéGustiAllahwis ngandikayènbakalmaringakémarangdhèwèkélanturuné sawisédhèwèké,landhèwèkényuwunpapaningkana kanggonguburwong-wongsingwismati;amarga dhèwèkéditemokakesetya,lankacathetingtabletswarga minangkakancanéGustiAllah

10Laningtaunkapingpapat,dhèwèkénjupukbojo kanggoputranéIskak,singjenengéRibka[2020AM] [putriBetuel,putranéNahor,seduluréAbraham]adhine LabanlanputriBetuel;lanBetuelikuputranéMilka,sing dadigarwanéNahor,seduluréAbraham.

11Abrahamnjupukgarwakatelu,jenengeKetura,saka antaraneparaputriabdine,amargaHagarwismati sadurungeSarah.Landhewekenglairakeenemputra lanang,Zimram,lanYoksan,lanMedan,lanMidian,lan Ishbak,lanSuah,sajronerongminggutaun

12Ingminggukapingenem,ingtaunkapindhone,Ribka nglairakeanaklananglorokanggoIskak,yaikuYakublan Esau,

13Lan[2046AM]Yakubikuwonglanangsingaluslan jujur,deneEsauikugalak,wongalas,lanwulunegedhe, deneYakubmanggoningtenda

14Paranom-nomanmausayagedhe,lanYakubsinau nulis;nangingEsauorasinau,amargadhewekewongalas lanpamburu,landhewekesinauperang,lankabeh tumindakekejem.

15AbrahamtresnamarangYakub,nangingIskaktresna marangEsau.

16LanAbrahamweruhtumindakeEsau,landheweke ngertiyenjenengelanturunebakaldisebutsakaYakub; landhewekenyelukRibkalanmenehiprentahbabagan Yakub,amargadhewekengertiyendhewekeugatresna marangYakubluwihsakaEsau

17Lanngandikamarangdheweke:Putriku,jaganen anakkuYakub,amargadhewekebakaldadigantikuing bumi,landadiberkahingtengah-tengaheanak-anak manungsa,lankanggokamulyankabehturuneSem.

18AkungertinèkGustiAllahbakalmilihdhèwèkédadi umatkagungané,ngluwihisakèhingbangsaingbumi

19Lanlah,anakkuIskakluwihtresnamarangEsau tinimbangYakub,nangingakuweruhyenkowepancen tresnamarangYakub

20Tambahnamanehkabecikanmumarangdheweke,lan mripatmumandengdhewekekanthikatresnan;amarga dhewekebakaldadiberkahkanggokitaingbumiwiwit saikingantikabehgenerasiingbumi

21Tanganmukudukuwat,lanatimukudubungahmarang putramuYakub;amargaAkuwistresnamarangdheweke ngluwihikabehanakkulanangDhewekebakaldiberkahi selawase,lanturunebakalngebakikabehbumi

22Manawaanawongbisangetungwedhiingbumi,turune ugabakaldiitung.

23LankabehberkahsingwisdiberkahiGustiAllah marangakulanturunkubakaldadiduwekeYakublan turuneingsalawas-lawase.

24Laningturunebakaljenengkudiberkahi,lanjeneng leluhurku,Sem,lanNoab,lanHenokh,lanMahalaleel,lan Enos,lanSet,lanAdam.

25Lanikibakaldadipondasilangit,lankanggonguatake bumi,lankanggonganyarikabehpepadhangsinganaing cakrawala.

26YakubbanjurnimbaliYakubanaingngarsaneRibka, ibune,banjurngambunglanmberkahiYakub, pangandikane:

27Yakub,anakkusingtaktresnani,singdaktresnani, muga-mugaGustiAllahmberkahikowésakaingndhuwur cakrawala,lanmuga-mugaPanjenenganémaringikowé kabèhberkahsingwisPanjenenganémberkahiAdam,lan Henokh,lanNuh,lanSem;lankabèhsingwis Panjenenganékandhakakémarangaku,lankabèhsingwis Panjenenganéjanjikakébakaldiparingakémarangaku, muga-mugaPanjenenganéndadekakekowélanturunmu tetepselawase,kayasuwénélangitanaingndhuwurbumi.

28LanRoh-rohMastêmâorabakalnguwasanikowéutawa turunmungantikowéoramanutkaroPangéran,singdadi Allahmuwiwitsaikingantisalawas-lawase.

29Muga-mugaGustiAllahdadiRamakanggokowélan kowéputrapambarep,lankanggoumatingsalawas-lawase

30Lungaakanthitentrem,anakku.’Banjurpadhabudhal bebarenganninggalAbraham

31RibkatresnamarangYakub,kanthigumolongingatine lankanthigumolongingnyawane,luwihsakaEsau; nangingIskaktresnamarangEsauluwihsakaYakub

BAB20

1LaningYobelpatangpuluhloro,ingtaunpisanan minggukapitu,AbrahamnimbaliIsmael,[2052(2045?) AM]lanrolasputrane,lanIshaklanloroputrane,lanenem putraneKetura,lanputra-putrane

2Lanpanjenenganedhawuhsupayapadhanetepidalaning Pangeran;supayapadhanindakakekabecikan,lantresna marangsabenwong,lantumindakkayamangkonoing antaranekabehwong;supayasabenwongpadhalumaku miturutkabecikanlankaadilaningbumi

3Supayapadhanyunatanak-anakelanang,miturut prajanjiansingwisdigawekarowong-wongmau,lanora nyimpangmenyangtengenutawakiwasakakabehdalan singwisdiprentahakedeningPangeranYehuwahmarang kita;lansupayakitatetepadohsakakabehlakujinalan

najis,[lannyingkirakesakaantaranekitakabehlakujina lannajis].

4Lanyenanawongwadonutawaprawansinglakujina ingantaranekowe,obongennganggogenilanajanganti lakujinakarodhewekemiturutmripatelanatine;lanaja ngantidhewekenjupukbojosakabocah-bocahwadon Kanaan;amargaturuneKanaanbakaldicopotsakatanah kasebut.

5Landhèwèkényritakakébabpaukumanépararaksasa, lanpaukumanéwongSodom,kepriyéwong-wongmau diadiliamargapialané,lanmatiamargalakujina,lannajisé, lankarusakanbebarenganliwatlakujina

6Lanpadhajagaawakmudhewesakakabehlakujinalan najis,lansakakabehpolusidosa,supayajenengkitaora kokdadekakekutukan,lankabehuripmudadiunek-unek, lankabehanakmubakaldirusakdeningpedhang,lankowe bakaldikutukkayaSodom,lankabehsisa-sisamukaya anak-anakGomora

7Akunyuwunmarangkowé,anak-anakku,supayakowé tresnamarangGustiAllahingswarga,lannetepisakèhing dhawuhéAjanurutibrahala-brahalanélannajis-najisé

8Lanajagaweallahcor-coranutawaukir-ukirankanggo awakmudhewe,amargaikukabehtanpagunalanoraana rohingnjero;amargaikukabehgaweyanetangane manungsa,lansabenwongsingngandelakeikuora ngandelapa-apa

9Ajangladenilanajanyembahmarangwong-wongmau, nangingngladeniGustiAllahsingMahaluhur,lansembaha Panjenenganekanthiterus-terusan:Lanngarep-arepa wedananetansah,Lanlakonikajujuranlankabeneranana ingngarsane,SupayaPanjenenganekeparengnglipurkowe lanmaringisih-rahmat,Lannurunakeudanmarangkowe esuklansore,Lanmberkahikabehpakaryanmusingwis koklakoniingbumi,Lanmberkahirotilanbanyumu,Lan mberkahiwohingwetengmulanwohinglemahmu,Lan sapi-sapimu,lanwedhus-wedhusmu

10Kowébakaldadiberkahingbumi,lankabèhbangsaing bumibakalkepénginmarangkowé,lanmberkahianakanakmuatasjenengku,supayapadhadiberkahikayaAku 11LanIsmaellananak-anakelanang,lananak-anake Ketura,diwenehihadiah,lanbanjurdiutuspisahsakaIshak, putrane,lankabehdiwenehakemarangIshak,putrane 12Ismaellanparaputrane,sartaparaputraneKeturalan paraputrane,padhalungabebarenganlanmanggonsaka ParanngantitekandalanmlebuneBabiloningsakubenge tanahsingmadhepwetanmenyangara-arasamun. 13Wong-wongmaupadhacampuraduk,mulajenenge diaraniwongArablanwongIsmael.

BAB21

1LaningtaunkapingenemminggukapitusakaYobeliki, AbrahamnyelukIshak,putrane,lan[2057(2050?)AM] dhawuhmarangdheweke:'Akuwistuwa,lanorangerti dinapatiku,lanwiskebakdina-dinaku' 2Lanlah,umurkuwissatuspitungpuluhlimataun,lan sajroneuripkuakutansahngelingiGusti,lanngupaya kanthigumolongingatikukanggonindakakekersane,lan lumakukanthijujuringkabehdalane 3Nyawakusengitmarangbrahala,<lanakunyepelekake wong-wongsingngladenibrahala-brahalaiku,lanakuwis

masrahakeatikulanjiwaku>supayaakubisanindakake karsanePanjenenganesingnitahakeaku.

4AmargaPanjenenganeikuGustiAllahsingurip,lan Panjenenganesucilansetya,lanPanjenenganeadil ngluwihikabehwong,lanPanjenenganeoraanasing mbedakakewonglanoraanasingnampapisungsung; amargaGustiAllahikuadil,lanngukumkabehwongsing nglanggarpepakonelanngremehakeprajanjiane.

5Lankowé,anakku,padhanetepanapepakon-pepakoné, pranatan-pranatanélanputusan-putusané,lanajanuruti piala-pialané,reca-recaukir-ukiranlanreca-recacor-coran 6Lanajamangangetihingkéwanutawasapi,utawa getihingmanuksingmaburingawang-awang.

7Manawakowényembelihkéwanminangkakurban slametansingditampa,sembelèhenkéwanmaulangetihé kududicurahakeingmisbyah,lankabèhgajihkurbanmau kududiwènèhakéingmisbyah,bebarengankaroglepung gandumsingapiklankurbandhaharansingdicampurkaro lenga,sartakurbanunjukané.Kabèhmaukududiwènèhaké bebarenganingmisbyahkurbanobongan,dadiambusing nyenengakéanaingngarsanéPangéran

8Gajihkurbanpamujisokurikukudukoktampainggeni singanaingmisbyah,langajihsinganaingwetenge, kabehgajihsinganaingjeroan,ginjeleloro,lankabeh gajihsinganaingkono,apadeneingwetenglanati,kudu kokbuwangbebarengankaroginjele

9Lankabehmaukudukokwacaminangkagandasing nyenengakeingngarsanePangeranYehuwah,bebarengan karokurbandhaharanlankurbanunjukan,minangkaganda singnyenengake,yaikurotikurbankangkagemPangeran Yehuwah.

10Lanmanganadagingeingdinaikulaningdina kapindho,lanajangantisrengengesurupingdinakapindho ngantidipangan,lanajangantianasingkarikanggodina katelu;amargaikuoraditampa[amargaoradisetujoni]lan ajangantidipanganmaneh,lankabehwongsingmangan ikubakalnggawadosamarangawakedhewe;amargakaya ngonoakuwisnemokakeikuditulisingbuku-buku leluhurku,laningtembung-tembungeHenokh,laning tembung-tembungeNuh.

11Lansabenkurbanmukudusirataburiuyah,lanaja ngantianauyahprajanjianingsabenkurbanmuing ngarsanePangeranYehuwah.

12Lanbabagankayukurban,ati-atiajangantinggawa kayu(liyane)kanggomisbyahsaliyaneiki:cemara,salam, almond,cemara,pinus,aras,savin,ara,zaitun,mur,laurel, aspalathus

13Lansakajiniskayuiki,pasangnaingaltaringsangisore kurban,kayusingwisditesrupane,lanajamasangkayu singpecahutawapetengingndhuwure,nangingatoslan resik,tanpacacat,sehatlanthukulanyar;lanajamasang kayulawasingndhuwure,[amargaambunewisilang] amargawisoraanaambunekayasadurunge

14Kejabakayu-kayuikioraanakayuliyanésingkudu kokpasang(ingmisbyah),amargaambunéwisbuyar,lan ambunéoramunggahmenyangswarga

15Heanakku,turutanalanlakonanapepakoniki,supaya kowedadiwongsingjujuringsakehingtumindakmu

16Lantansaharesikanaawakmu,lanwisuhanganggo banyusadurungekowenyedhakimisbyahkanggokurban, lanwisuhatanganlansikilmusadurungekowenyedhaki

misbyah;lansawisekowerampungkurban,wisuhatangan lansikilmumaneh.

17Lanajangantigetihkatoningawakmuutawaing sandhanganmu;ati-ati,anakku,maranggetih,ati-atibanget; tutupennganggobledug.

18Lanajamangangetihapawae,amargaikunyawane;aja mangangetihapawae

19Lanajanampapisungsungkanggogetihingmanungsa, supayaoradiwutahaketanpapaukuman,tanpadiadili; amargagetihsingdiwutahakesingnyebabakebumi nglakonidosa,lanbumiorabisadiresikisakagetihing manungsakajabadeninggetihewongsingngwutahake

20Lanajanampapisungsungutawakurbankanggo getihingmanungsa:getihkanggogetih,supayakowébisa ditampaingngarsanéPangéran,GustiAllahKang Mahaluhur;amargaPanjenenganéikupangayomanéwong becik:lansupayakowébisadilindhungisakasakèhing piala,lansupayaPanjenenganébisanylametakékowésaka sakèhingpati.

21Akungerti,anakku,menawakabehpakaryaneanakanakemanungsaikudosalanpiala,lankabehtumindake ikunajislannjijikisartarereged,lanoraanakabeneraning antaranewong-wongmau

22Ati-ati,ajangantikowénurutidalanéwong-wongmau lannglakonidosangantimatianaingngarsanéGustiAllah KangMahaluhurYènora,Panjenenganébakalndhelikake rainésakakowé,lanmasrahakékowémanèhmenyang tanganépelanggaranmu,lannyopotkowésakatanahiki, lanugaturunmusakasangisoréswarga,lanjenengmulan turunmubakalsirnasakasaklumahingbumi

23Ninggalakekabehtumindaklankabehnajis,lannetepi pranataningAllahKangMahaluhur,lannindakakekersane lanjujuringkabehperkara

24LanPanjenenganebakalmberkahikoweingkabeh pakaryanmu,lanbakalnuwuhakesakakowetanduran kabeneraningsaindengingbumi,ingkabehgenerasiing bumi,lanjenengkulanjenengmuorabakaldilalekakeing sangisoreswargaingsalawas-lawase

25Lungaa,anakku,kanthitentremrahayuMuga-muga GustiAllahKangMahaluhur,GustiAllahkulanGusti Allahmu,nguwatakékowésupayabisanindakakékersané, lanmuga-mugaPanjenenganémberkahikabèhturunmulan sisaturunmuturun-tumuruningsalawas-lawase,kanthi kabèhberkahsingbener,supayakowédadiberkahing salumahingbumi

26Wongmaubanjurmetusakaingkonokalawanbungah.

BAB22

1LankedadeyaningminggupisananingYobelkaping patangpuluhpapat,ingtaunkapindho,yaikutaunnalika Abrahamseda,IshaklanIsmaeltekasakaSumurSumpah kanggongrayakakeriyayaminggu-yaiku,riyayapanen pisanan-menyangAbraham,bapakne,lanAbraham bungahamargaputranelorowisteka

2AmargaIskaknduwéakèhbandhaingBersyeba,lan Iskakbiyènkereplungandelengbandhanélanbali menyangomahébapakné

3Ingdina-dinaikuIsmaelsowannemonibapakné,lan wongloromaupadhasowanbebarengan,lanIskak

ngaturakékurbanobongan,lanngaturakékurbanmauing misbyahbapaknésingwisdigawéingHebron.

4Landhèwèkéngaturakékurbanpanuwunlannganakaké péstakabungahaningngarepéIsmael,kakangné:lanRibka nggawékueanyarsakagandumanyar,lanmènèhaké marangYakub,putrané,supayadigawamenyangAbraham, bapakné,sakawoh-wohanpisanansakatanahkasebut, supayadhèwèkébisamanganlanmberkahiGustiAllah singnitahakékabèhsadurungéséda

5LanIshakugangirimkurbanpanuwunsingpalingapik marangAbrahamliwatYakub,supayaAbrahambisa manganlanngombe

6Panjenenganébanjurmanganlanngombésartamemuji GustiAllahKangMahaluhur,kangnitahakélangitlan bumi,kangnitahakésakèhingwoh-wohankanglemuing bumi,sartamaringiikumarangparaanakingmanungsa, supayapadhamanganlanngombésartamemujiKang Nitahaké

7LansaikiakungucapsyukurmarangPaduka,dhuhGusti kawula,amargiPadukasampunmaringikulawekdal punika:lah,kulasampunsatuspitungpuluhlimataun, sampunsepuhlankebakdinten-dinten,lansadayadintendintenkuladadostentremkanggekula

8Pedhangmungsuhorangalahakéakuingsakèhing peparingémarangakulananak-anakkusajroneuripku ngantisaiki

9DhuhGustiAllahkawula,mugisih-rahmatlantentremrahayuPadukanunggilkaliyanabdiPaduka,landhateng turunipunparaputranipun,supadostiyang-tiyangwau dadosbangsapilihanPadukalanwarisansaking sakathahipunbangsaingbumiwiwitsamenikangantos salami-laminipunturun-tumuruningbumi,ngantossalamilaminipun”

10BanjurnimbaliYakublankandha,"AnakkuYakub, muga-mugaGustiAllahkangMahakuwasamberkahikowé lannguwatakékowésupayanindakakékabeneran,lan kersanéanaingngarsané,lanmuga-mugaPanjenengané milihkowélanturunmusupayakowédadiumatpusakané miturutkersanéselawasé"

11Lankowé,anakkuYakub,nyedhaklanngambungaku.”

Banjurnyedhaklanngambungdhèwèké,karongandika, “Muga-mugaanakkuYakubpinaringanberkah,lankabèh putranéGustiAllahKangMahaluhur,ngantisalawaslawase:Muga-mugaGustiAllahmaringikowéwiji kabeneran;lansawetaraputramubakaldisucèkakéing tengah-tengahingbumi;Muga-mugabangsa-bangsa ngladènikowé,lankabèhbangsabakalsujudingngarepé turunmu.”

12Kuwatnaingngarepemanungsa,langunakake panguwasamarangkabehturuneSetSupayalakumulan lakuneanak-anakmubakaldibenerake,supayadheweke dadibangsasuci.

13Muga-mugaGustiAllahKangMahaluhurmaringikowé kabèhberkah,kangwisdiberkahimarangaku,lankang wisdiberkahimarangNuhlanAdam;Muga-mugaturuntumurunturun-tumurunlanggengingsalawas-lawase

14LanmugiGustiAllahnyucekakekowésakasakèhing pialalannajis,supayakowédiapurasakèhingdosasing wiskoklakonitanpasepengetahuanLanmugiGustiAllah nguwatakékowé,lanmberkahikowé.Lanmugikowé nduwènisaklumahingbumi,

15Lanmuga-mugaPanjenenganenganyariprajanjiané karokowé,supayakowédadibangsapusakakanggo Panjenenganéingsalawas-lawasé,lansupaya PanjenenganédadiAllahkangsetyalanadilkanggokowé lanturunmuingsalumahingbumi.

16Lankowé,anakkuYakub,elingapangandikanku,lan netepiprentaheAbraham,bapakmu:Pisahnaawakmusaka bangsa-bangsa,lanajamangankarowong-wongmau:lan ajanirutumindaké,lanajadadikancané;amarga tumindakénajis,lankabèhtindak-tandukénajislan nggawénajis

17Padhanyaosakekurbanmarangwongmati,lanpadha nyembahrohjahat,lanpadhamanganingndhuwur kuburan,lankabehpakaryaneikutanpagunalantanpa guna

18Wong-wongmauoraduweatikanggomangerteni,lan mripateoraweruhapasingditindakake,lankepiye dhewekekesasarnalikangucapmarangkayu:'Kowéiku Gustiku,'lanmarangwatu:'KowéikuGustikulankowé singngluwariaku'[Lanwong-wongmauoraduweati]

19Lankowé,anakkuYakub,muga-mugaGustiAllah KangMahaluhurnulungikowé,lanGustiAllahingswarga mberkahikowé,lannyingkirakekowésakanajisélansaka sakèhingkaluputané

20Ati-ati,anakkuYakub,ajangantinjupukbojosaka turuneputriKanaan;amargakabehturunebakaldicopot sakabumi

21AmargasakapambrontakaneHam,Kanaankesasar,lan kabehturunebakaldirusaksakabumilankabehsisane,lan oraanasingbakalslametsakadhewekeingdina pangadilan.

22Lankanggokabehwongsingnyembahbrahalalan wong-wongsingnajis

(a)Orabakalanapangarep-arepkanggowong-wongmau ingtanahewongurip;

(b)Lanorabakalanapangeling-elingbabwong-wongmau ingbumi;

(c)Amargawong-wongmaubakalmudhunmenyang jagadingwongmati,

(d)Lanmenyangpanggonanpaukumanbakalpadhamlebu, Kayadeneanak-anakeSodomdisingkirakesakabumi, mangkonougakabehwongsingnyembahbrahalabakal disingkirake.

23Ajawedi,anakkuYakub,lanajawedi,anakkuAbraham: Muga-mugaGustiAllahKangMahaluhurnjagakowesaka karusakan,lansakakabehdalansingsalahmuga-muga Panjenenganengluwarikowe

24OmahikiwisDakbangunkanggoAkudhewesupaya AkubisamasangasmaningSuningbumi:[ikibakal diparingakemarangkowelanturunmusalawas-lawase], lanbakalkasebutomaheAbraham;ikibakaldiparingake marangkowelanturunmusalawas-lawase;amargakowe bakalmbangunomahkulannetepakeasmaningSunanaing ngarsaneGustiAllahsalawas-lawase:turunmulan jenengmubakallestariingsalumahingbumi

25Lanwongmaubanjurmandhegndhawuhilanmberkahi dheweke.

26Wongloromaubanjurpadhaturubarengingambensiji, lanYakubturuingpangkoneAbraham,bapakne,lan YakubngambungAbrahamkapingpitu,lankatresnanlan atinebungahbanget

27LanGustiAllahmberkahiwongmaukanthi gumolongingatinelanngandika:'GustiAllahKang Mahaluhur,Allahingkabeh,lanKangNitahakekabeh, kangwisngentasakeakusakaUr-Kasdimsupayaaku diparingitanahikisupayadadidarbekusalawas-lawase, lansupayaakubisanetepaketurunansuci-mugiGusti KangMahaluhurpinaringanberkahsalawas-lawase' 28LanmberkahiYakub,pangandikane:"Anakku,sing daksenengikanthigumolongingatikulankatresnanku, mugi-mugisih-rahmatlansih-rahmatPadukatansah kaparinganadhumatengpiyambakipunlandhatengturunturunipun"

29LanajangantiPadukanilarpiyambakipun,utawa ngremehakepiyambakipunwiwitsaikingantiingdina-dina langgeng,lanmugiPadukambukakmripatdhateng piyambakipunlandhatengturunipun,supadosPaduka sagednjagapiyambakipun,lanmberkahipiyambakipun, lansagednyucekakenpiyambakipunminangkabangsa kanggewarisanPaduka;

30Lanmugiparingberkahdhumatengpiyambakipun kanthisedayaberkahPadukawiwitsamenikangantos salami-laminipun,lanmugiparingaanyarprajanjianlan sih-rahmatPadukakaliyanpiyambakipunlankaliyan turunanipunmiturutsedayakersaPadukadhatengsedaya generasiingbumi.

BAB23

1BanjurdhèwèkénduduhakédrijinéYakubingmripaté, lanmemujiGustiAllahéparadéwa,sartanutupirainélan ngulursikilélanturuingsalawas-lawasé,sarta diklumpukakékaroparaleluhuré

2Senajanmangkono,Yakubisihturuingpangkone,lan orangertiyenAbraham,bapakne,wisseda.

3Yakubtangisakaturu,lanweruhAbrahamadhemkaya es,landhewekengucap,"Rama,rama!"nangingoraana singngomong,landhewekengertiyenRamawismati.

4Banjurdhèwèkéngadegsakapangkonélanmlayu ngandhaniRibka,ibuné;lanRibkamenyangIskaking wayahwengi,lanngandhanidhèwèké;lanbanjurpadha lungabebarengan,lanYakubuganggawalampuing tangané,lannalikapadhamlebu,Abrahamnemokakéwis mati.

5Iskakbanjurnyungkemirainebapakne,nangislan ngambungbapakne

6Swara-swaramaukeprunguingomahéAbraham,lan Ismael,putrané,banjurngadeglansowanmarangAbraham, bapakné,sartanangisiAbraham,bapakné,dhèwèkélan kabèhkulawarganéAbraham,sartapadhanangisbanter banget

7Putra-putrane,IshaklanIsmael,nguburdhewekeing guwaganda,cedhakkaroSarah,garwane,lanpadha nangisidhewekepatangpuluhdina,kabehwonglanang ingomahe,ugaIshaklanIsmael,lankabehputrane,lan kabehputraneKeturaingpanggonane;landina-dina nangisiAbrahamwisrampung

8LandhèwèkéuriptelungYubileumlanpatangminggu taun,satuspitungpuluhlimataun,lanngrampungakédinadinauripé,nalikawistuwalankebakdina

9Amargaumuréparaleluhur,sajroneuripé,anasangalas taunYobel;lansawiséBanjirGedhé,umuréwiwitkurang

sakasangalastaunYobel,lansudaingYobel,lancepet tuwa,lankebakdina-dinanéamargasakakasangsaransing manekawarnalanpialainglakuné,kajabaAbraham 10AmargaAbrahamsampurnaingsakehingpakaryane anaingngarsaneGusti,lanndadekakekeparengeing kabeneransajroneuripe;lanlah,dhewekeora ngrampungakepatangYubileumsajroneuripe,nalika dhewekewistuwaamargaduraka,lanwiskebakdinadinane

11Lankabehgenerasisingbakalmunculsakawektuiki ngantidinapangadilangedhebakalcepettuwa,sadurunge ngrampungakerongyubileum,lankawruhebakalnilar dhewekeamargawistuwa.Tanahkabehkawruhebakal ilang

12Laningdina-dinaiku,yenanawonguripsajroneYobel setengahtaun,wong-wongbakalngomongbabagan dheweke:'Dhewekewisuripsuwe,lansebagianbesar dina-dinanemunglara,susah,lansangsara,lanoraana katentreman:

13Bencananututibencana,tatunututitatu,kasusahan nututikasusahan,kabaralanututikabarala,penyakitnututi penyakit,lankabehpaukumanalakayaiki,sijikarosijine, penyakitlankarusakan,saljulanembunbekulanes, demam,lanhawaadhem,lanmatirasa,lanpaceklik,lan pati,lanpedhang,lanpenawanan,lankabehjinisbencana lanrasalara

14Lankabehikibakalnemonigenerasiala,singnglakoni dosaingbumi:tumindakeyaikunajislanlakujina,lan polusilankekejian

15Banjurwong-wongbakalkandha:'Umuméparaleluhur ikuakèh(malah),ngantisèwutaun,lanikuapik;nanging delengen,dina-dinauripkita,yènwongwisurippirangpirangtaun,ikupitungpuluhtaun,lanyèndhèwèkékuwat, patangpuluhtaun,lanikuala,lanoraanatentremingdinadinanégenerasisingalaiki'

16Laninggenerasiikuparaputrabakalngukumpara leluhurelanparapinituwababagandosalanduraka,lan babagantembung-tembungelanpialagedhesing ditindakake,lanbabagannilarakeprajanjiansingdigawe deningPangeranYehuwahingantaranedhewekelan Panjenengane,supayadhewekenetepilannindakakekabeh prentahelanpranatan-pranatan-elankabehangger-anggere, tanpanyimpangmenyangtengenutawakiwa.

17Amargakabehwongwisnindakakepiala,lansaben cangkemngucapakedurakalankabehtumindakeikunajis lannjijiki,lankabehlakuneikunajis,najislankarusakan.

18Lahbumibakaldirusakamargasakakabeh panggaweyane,lanorabakalanawijiwitanggurlanora analenga;amargapanggaweyanekabehorasetya,lan kabehbakalmatibebarengan,kewanlansapilanmanuk, lankabehiwakingsegara,amargasakaanak-anake manungsa.

19Lanwong-wongmaubakalpadhapadudon,wongenom karowongtuwa,wongtuwakarowongenom,wong miskinkarowongsugih,wongasorkarowonggedhe,lan wongngemiskaropanggedhe,amargasakaanggeranggeringToretlanprajanjian;amargawong-wongmau wislalikaroprentah,prajanjian,riyaya,sasi,dinaSabat, Yobel,lankabehpangadilan

20Lanwong-wongmaubakalngadeg<nganggo gandhewalan>pedhanglanperangkanggombalekake

wong-wongmaumenyangdalan;nangingwong-wongmau orabakalbalingantigetihakehwisdiwutahakeingbumi, siji-sijine

21Lanwong-wongsingisihbisaoncatorabakalbalisaka pialanemenyangdalankabeneran,nangingkabehbakal ngunggahakeawakedhewekanggongapusilankasugihan, supayasabenwongbisanjupukkabehduwekepepadhane, landhewekebakalnyebutakejenenggedhe,nangingora kanthikayektenlanorakanthikabeneran,landheweke bakalnajisakepapansucikanthinajislankorupsisaka polusi

22LanpaukumangedhebakaltekasakaGustiAllah kanggotumindakgenerasiiki,lanPanjenenganebakal masrahakewong-wongmaumarangpedhang,marang paukumanlanmarangpanangkaran,landadirampasanlan pangan.

23LanPanjenenganebakalnggugahwong-wongdosasaka bangsa-bangsaliyanglawanwong-wongmau,singora duwewelasasihutawawelasasih,lansingorabakal ngajenisapawae,oratuwautawaenom,utawasapawae, amargawong-wongmauluwihdurakalanluwihkuwat nindakakepialatinimbangkabehanakmanungsa.Lan dhewekebakalnggunakakekekerasanmarangIsraellan pelanggaranmarangYakub,lanakehgetihbakal diwutahakeingbumi,lanorabakalanasingnglumpukake lanoraanasingngubur

24Ingdina-dinaikuwong-wongbakalpadhasesambat kanthisora,lanpadhandedongasupayapadhadislametake sakatanganewong-wongdosa,yaikubangsa-bangsaliya; nangingoraanasingbakaldislametake

25Lansirahebocah-bocahbakalputihrambuteabu-abu, lanbocahumurtelungminggubakalkatontuwakaya wongumursatustaun,landhuwurebakaldirusakdening kasangsaranlanpenindasan.

26Laningdina-dinaikubocah-bocahbakalmiwitisinau angger-anggeringToret,Lannggolekipepakon-pepakon, Lanbalimenyangdalankabeneran.

27Landina-dinabakalwiwitsayasuwelansayatambah akehingantaraneanak-anakmanungsangantiumure cedhakkarosewutaun.Lancacahingdinaluwihakeh tinimbang(sadurunge)

28Lanorabakalanawongtuwautawawongsingora waregkarodina-dinane,amargakabehwongbakalkaya bocahciliklannom-noman

29Lankabehdina-dinanebakalrampunglanuripkanthi tentremlanbungah,LanorabakalanaIblisutawaperusak singala;Amargakabehdina-dinanebakaldadidinaberkah lanpenyembuhan.

30LaningwektuikuGustibakalnyarasakeparaabdine, Landhewekebakaltangilanndelengkatentremansing gedhe,LanngusirmungsuheLanwongmursidbakal ndelenglanngucapsyukur,Lanbungahkanthikabungahan selawaselanselawase,Lanbakalndelengkabehpaukuman lankabehkutukanmarangmungsuhe

31Balung-balungebakalanaingbumi,lanroh-rohbakal bungahbanget,lanbakalpadhangertimanawaPangeran Yehuwahkangnindakakepangadilan,lannuduhakesihrahmatmarangatusanlanewonanlanmarangkabehwong singtresnamarangPanjenengane

32Lansira,Musa,tulisentembung-tembungiki;amarga kayamangkonoikuditulis,lanikunyathetingpapan-

papanlangitminangkapaseksenkanggoturun-tumuruning salawas-lawase.

BAB24

1SawiséAbrahamséda,GustiAllahmberkahiIshak, putrané,landhèwèkélungasakaHebronlanmanggoning cedhakSumurWahyuingtaunkapisanminggukatelu [2073AM]Yobeliki,pitungtaun

2Laningtaunpisananminggukapingpapat,anapaceklik wiwitingtanahkasebut,[2080AM]saliyanepaceklik pisanan,singkedadeyaningjamaneAbraham

3Yakublaginggodhogkacangmiju-miju,lanÉsauteka sakaara-arakarongelihÉsaubanjurkandhakaroYakub, kakangné,"Akuwènèhanapangananabangiki"Yakub kandha,"Dolananaakuhaklairmu,lanakubakalmènèhi rotilanugapangananmiju-mijuiki"

4Esaubanjurnggagasingsajroningatine:“Akubakalmati; apagunanehakpembarepikikanggoaku?”

5LankandhanemarangYakub:“Akubakalmenehake marangkowe”Yakubbanjurkandha:“Sumpahamarang akudinaiki,”lanYakubbanjursumpahmarangYakub. 6YakubbanjurmenehirotilansayuranmarangEsau, adhine,lanYakubmanganngantiwareg,nangingEsau ngremehakehakpembarepe;mulaneEsaudiaraniEdom, amargasakasayuranabangsingdiwenehakeYakub kanggohakpembarepe

7Yakubdadisingpalingtuwa,deneEsaudirendahake sakakaluhurane

8Paceklikwisngebakitanahkono,laningtaunkapindho mingguiki,IshakbudhalmenyangMesir,lanmenyang Gerar,menyangngarsanerajaFilistin,yaikuAbimelekh 9PangeranYehuwahbanjurngatingalmarang panjenenganesartangandika:“Ajamudhunmenyang Mesir;manggonaingtanahsingbakalDakkandhakake marangkowe,landadiawongnenekaingtanahiki,lan Akubakalnunggilkarokowelanmberkahikowe.”

10AmargamarangkowelanturunmubakalDakwenehake tanahikikabeh,lanAkubakalnetepisumpahKusingwis DakjanjekakemarangAbraham,bapakmu,lanAkubakal nangkaraketurunmukayalintanginglangit,lanAkubakal maringiturunmutanahikikabeh

11Lansakaturunmukabehbangsaingbumibakal diberkahi,amargabapakmungestokakedhawuhKulan netepipepakonKu,prentah-prentahKu,angger-anggerKu, pranatan-pranatanKulanprajanjianKu;mulanesaiki turutanadhawuhKulanmanggonaingtanahiki

12LandhèwèkémanggoningGelartelungminggusuwéné.

13Abimelekhbanjurndhawuhibabdheweke,[2080-2101 AM]lanbabkabehbarangdarbeke,pangandikane:"Sapa waesingndemekdhewekeutawaapawaeduwekemesthi bakaldipateni."

14RamaIskaksayatambahgedhepangwasaneanaing antaranewongFilistin,sartaolehakehbandha,sapi, wedhus,unta,keledailanbrayateakeh

15LandhewekenyebaringtanahFilistinlanngasilake satuskalilipat,lanIshakdadigedhebanget,lanwong Filistinmerimarangdheweke

16SakabèhésumursingdigalidéningparaabdinéAbraham nalikaAbrahamisihurip,wisditutupdéningwongFilistin sawiséAbrahamséda,landiurugilemah

17AbimelekhbanjurngandikamarangIskak:“Kowé lungasakakéné,mergakowéluwihkuwasatinimbangaku.” Iskakbanjurlungasakakonoingtaunkapisanminggu kapitu,lanmanggoninglebak-lebakGerar.

18.Sumur-sumursingdigalideningparaabdineAbraham, bapakne,lansingditutupdeningwongFilistinsawise Abraham,bapakne,seda,banjurdiwenehijenengkayasing diwenehakedeningAbraham,bapakne,mau.

19ParaabdineIskakbanjurndhudhuksumuringlebaklan nemokakebanyuurip,mulaparapangonGerarpadhapadu karoparapangonIskak,pangon-pangone:"Banyuiki duwekku"Iskakngaranisumurmau"Kejahatan",amarga wong-wongmauwistumindakalamarangaku.

20Banjurpadhandhudhuksumurliyane,lanpadhapadu babaganikuuga,lanIskakmenehijeneng'Musuh'Iskak banjurngadegsakakonolanpadhandhudhuksumurliyane, lanorapadubabaganiku,mulaIskakmenehijeneng 'Ruang'LanIskakkandha,'SaikiGustiAllahwismenehi papankanggokita,lankitawistambahakehingtanahiki.'

21LansakakonodhèwèkémunggahmenyangSumur SumpahingtaunkapisanminggukapisaningYubileum patangpuluhpapat[2108AM].

22LanGustiAllahngatingalmarangdhewekeingwayah wengi,nalikarembulananyaringsasikapisan,lan ngandikamarangdheweke:"AkuikiAllaheAbraham, leluhurmu;ajawedi,amargaAkununggilkarokowe,lan bakalmberkahikowelanmesthibakalnambahiturunmu kayawedhiingbumi,margasakaAbraham,abdiKu."

23Panjenenganebanjurngadegakemisbyahanaingkono, kangbiyendibangundeningAbraham,bapakne,lan panjenenganenyebutasmanePangeranYehuwah,sarta nyaosakekurbansembelehanmarangGustiAllahe Abraham,bapakne

24Lanpadhangeduksumurlannemubanyuurip.

25ParaabdineIskakbanjurndhudhuksumurliyane, nangingoranemubanyuBanjurpadhalungalan ngandhaniIskakyendhewekeoranemubanyu.Iskak kandha,"DinaikiakuwissumpahmarangwongFilistin lanprekaraikiwisdiumumakemarangkita"

26PanggonankonodijenengiSumurSumpah,amargaing konodhèwèkéwissumpahmarangAbimelekhlanAhuzat, kancané,lanPikhol,panggedheningwadya-balané

27LanIshakngertiingdinaikuyenkanthipaksaan dhewekewissumpahmarangwong-wongmaubakalgawe tentremkarowong-wongmau

28IngdinaikuugaIskakngipat-ipatiwongFilistin, pangandikane:“WongFilistinkenaaingipat-ipatnganti tekandinabebendulannesunesakaingtengah-tengahe parabangsa;muga-mugaGustiAllahndadekakedheweke dadipoyokanlanipat-ipatlandadisasaranbebendulan nesuneingtanganewong-wongdosa,yaikubangsa-bangsa liya,laningtanganewongKitim.”

29Lansapawaésingbisalolossakapedhangmungsuhlan wongKitim,muga-mugabangsamursidikidisingkirake ingpangadilansakasangisoreswarga;amargadheweke bakaldadimungsuhlanmungsuheanak-anakkuing saindengingturun-tumuruningbumi.

30Oraanasingkari,utawasijiwaesingbakalslameting dinabebendunepangadilan;Amargakabehturunewong Filistinbakaldirusak,disingkirake,landiusirsakabumi,

lanorabakalanajenengutawaturunemanehsingkari kanggowongKaftorimikiingbumi.

31Sanajandhewekemunggahmenyangswarga,sakakana dhewekebakaldiudhunake,lansanajandhewekenggawe awakedhewekuwatingbumi,sakakanadhewekebakal diseretmetu,lansanajandhewekendhelikingantarane parabangsa,sakakanadhewekebakaldicopot;lansanajan dhewekemudhunmenyangjagadingwongmati,ingkana ugabakalanapaukumangedhe,laningkanaugadheweke orabakalolehtentrem

32Lanyendhewekedibuwang,bakaldipatenidening tanganewong-wongsingngarahnyawaneingdalan,lan orabakalanajenengutawaturunesingditinggalake kanggodhewekeingsaindengingbumi;amargadheweke bakallungamenyangkutukanlanggeng

33Lankayamangkonoikuwisditulislandiukirbabagan dhewekeingpapan-papanswarga,singbakalditindakake marangdhewekeingdinapangadilan,supayadhewekebisa disingkirakesakabumi.

BAB25

1LaningtaunkapindhomingguikiingYobeliki,Ribka nyelukYakubputrane,lankandhakaro[2109AM] dheweke,matur:'Anakku,ajanjupukbojosakaputri Kanaan,kayaEsau,sadulurmu,singnjupukbojolorosaka putriKanaan,landhewekewisnggaweakularaatikaro kabehtumindaknajis:amargakabehtumindakeyaikulaku jinalanhawanepsu,lanoraanakabenerankarodheweke, amarga(tumindake)ala

2Lanaku,anakkulanang,tresnabangetmarangkowe,lan atikulankatresnankumberkahikowesabenjamawanlan jagaingwayahwengi

3Saiki,anakku,rungoknapituturku,lanlakonikekarepane ibumu,lanajanjupukbojosakaputri-putriingtanahiki, nangingmungsakakulawargabapakku,lansakasedulure bapakku.Kowébakalnjupukbojosakakulawargabapakku, lanGustiAllahKangMahaluhurbakalmberkahikowé,lan anak-anakmubakaldadigenerasisingmursidlanturunan singsuci.

4YakubbanjurkandhakaroRibka,ibune,"DhuhIbu, umurkuwissangangminggu,akudurungngertilandurung taundemekwongwadon,landurungtautunangankaro sapawae,lanmalahdurungmikirarepnjupukbojosaka wongwadonKanaan"

5Amargaakukelingan,ibu,pangandikaneAbraham, bapakku,amargadhewekedhawuhmarangakusupayaaja njupukbojosakaputri-putriKanaan,nangingnjupukbojo sakaturunebapakkulansakasanak-sedulurku

6AkuwistaukrungunèkLaban,kakangmu,wisduwé anakwadon,lanakuwiskepénginbangetsupayadhèwèké nggolèkibojosakaantaranéwong-wongkuwi.

7Lanamargasakaikuakuwisnjagaawakedheweing rohkusupayaoranglakonidosautawarusakingkabeh lakukusajroneuripku;amargababaganhawanepsulan lakucabul,Abraham,bapakku,menehiakuakehprentah 8Senajanwisdiprentahakemarangaku,rongpuluhtaun ikikakangkuwispadukaroaku,lankerepngomongkaro aku:'Kakangku,golekasadulurwadonsakabojokuloro dadibojoku';nangingakuoragelemnindakakekayasing ditindakake

9AkusumpahingngarsanéIbu,yènsajronéuripkuaku orabakalnjupukbojosakaanak-anakwadonsakaturuné Kanaan,lanakuorabakaltumindakalakayasingwis ditindakakedéningkakangku.

10Ajawedi,ibu;yakinayenakubakalnindakakekarsamu lanlumakukanthijujur,lanorabakalngrusakdalanku selawase

11Banjurdhèwèkéngangkatrainémenyangswargalan ngulurakedrijiné,lanmbukakcangkemélanmemujiGusti AllahKangMahaluhur,singwisnitahakéswargalanbumi, sartangucapsyukurlanmemujimarangPanjenengané

12Landhewekekandha:'PinujiaPangeranYehuwah,lan mugiasmanekangsucipinaringanberkahingsalawaslawase,kangwismaringiakuYakubminangkaputrakang sucilanturunankangsuci;amargadhewekeiku kagunganMu,lanturunanebakaltetepkagunganMulan turun-tumuruningsalawas-lawase'

13DhuhGusti,mugiPadukaparingberkahdhateng piyambakipun,sahamugiPadukaparingberkahkayekten wonteningcangkemkawula,supadoskawulasaged mberkahipiyambakipun

14Laningwayahiku,nalikarohkabeneranmudhun menyangcangkeme,dhewekenumpangaketanganeloro ingsiraheYakub,lankandha:

15PinujiaPaduka,GustiningkabeneranlanGustiAllah ingsalawas-lawase,lanmugiPanjenenganemberkahi panjenenganngluwihikabehgenerasimanungsaMugi Panjenenganemaringipanjenengan,Putraku,dalan kabeneran,lannduduhakekabeneranmarangturuntumurun

16Lanmugi-mugiPanjenenganenggadhahiputra-putra panjenengankathahsajronegesangpanjenengan,Lan mugi-mugiputra-putrapanjenenganlairmiturutcacahing sasiingsetaun.Lanmugi-mugiputra-putrapanjenengan dadoskathahlanagengngluwihilintang-lintanginglangit, Lancacahipunnglangkungiwedhiingsegara

17Lanmuga-mugaPanjenenganemaringitanahsingbecik ikimarangwong-wongmau-kayasingwisdijanjekake bakaldiwenehakemarangAbrahamlanturunesawise dheweke-Lanmuga-mugapadhanduwenitanahiki minangkaduwekeselawase

18Lanmugi-mugikulasagedningali(lair)kangge panjenengan,putrakula,anak-anakingkangrahayusalami gesangkula,Lanmugi-mugisedayaturunpanjenengan dadosturuningkangrahayulansuci

19Kayadenekowewisnyegerakerohibumunalikaisih urip,guwagarbanewongwadonsingnglairakekowebakal mberkahikowe,[Katresnanku]lanpayudarakumberkahi kowe,lancangkemlanilatkumemujikowekanthigedhe 20Mundhakalannyebaraingbumi,Lanmuga-muga turunmusampurnaingkabungahanswargalanbumi selawase;Lanmuga-mugaturunmubungah,Laningdina tentremkangagungmuga-mugatentrem

21Lanjenengmulanturunmulestaringantisalawaslawase,lanGustiAllahKangMahaluhurdadiGustiAllahe, lanGustiAllahkangadilmanggonkarowong-wongmau, landeningwong-wongmaupapansucibakaldibangun ngantisalawas-lawase

22Muga-mugawongkangmberkahikowepinaringan berkah,lansakehingmanungsakangngipat-ipatikowe kanthigoroh,bakalkenaingipat-ipat”

23Banjurdhewekengambungwonglanangmaulan kandha,"Muga-mugaGustiAllahingjagadikinresnani kowekayadeneatiibumulankatresnanebungahmarang kowelanmberkahikowe."Banjurdhewekemandheg mberkahi.

BAB26

1Ingtaunkapituingmingguiki,IskaknimbaliÉsau, putranesingmbarep,lankandhamarangdhèwèké,"Aku wistuwa,anakku,lanmripatkuwislamur,lanakuora ngertidinapatiku"

2Saikinjupukagegamanmbebedhagmu,panahmulan panahmu,banjurmetumenyangara-ara,mbebedhaglan nyekelaku(anakkulanang),anakkulanang,lanolahna panganansingenak,kayasingdakkarepake,banjur gawanenmrene,supayadakpanganlansupayaakubisa mberkahikowesadurungeakumati

3NangingRibkakrunguIshakngomongkaroÉsau.

4Ésuk-ésukÉsaumetumenyangara-arakanggo mbebedhaglannyekeliwaklandigawamulihkanggo bapakné.

5RibkabanjurnimbaliYakub,anakelanang,sarta kandhane:“AkukrunguIshak,bapakmu,ngomongkaro Esau,kakangmu:Goloknaaku,olahnapanganansingenak, banjurgawanenmrene”

6Akubakalmanganlanmberkahikowéanaingngarsané GustiAllahsadurungéakumati."Mulanésaiki,anakku, nurutaapasingdakprentahakemarangkowé:Lungaa menyangpanggonanmu,jupuknacempelorosingapik,aku bakalnggawépanganansingenakkanggobapakmu,kaya singdisenengiBanjurladeknamarangbapakmusupaya dipanganlandiberkahianaingngarsanéGustiAllah sadurungédhèwèkémati,supayakowédiberkahi.

7YakubbanjurkandhamarangRibka,ibune:“Bu,kula botenbadhenahanpunapakemawoningkangbadhedipun dhahardeningbapakkula,laningkangbadhedamel remenipun;namungkulakuwatir,Ibu,bilihpiyambakipun badhengertosswarakulalankepenginndemekkula”

8Lankowéngertinèkakuikialus,lanEsau,adhiku, wuluné,lanakubakalkatoningngarepémripatéminangka wongjahat,lanbakalnindakakétumindaksingora dipréntahakémarangaku,landhèwèkébakalnesumarang aku,lanakubakalnekakakékutukanmarangawakku dhéwé,duduberkah

9Ribkah,ibune,banjurkandha,"Akusingbakalnanggung kutukanmu,anakku,rungoknatembungku"

10YakubnurutipitutureRibka,ibune,banjurlunganjupuk cempelorosingapiklanlemu-lemu,banjurdiaturake marangibune,lanibunebanjurnggawekakepanganansing enakkayasingdisenengi

11RibkabanjurnjupuksandhanganapikduwekeEsau, putranesingmbarep,singanaingomahkarodheweke,lan dhewekenganggokakeYakub,putranesingragil,(kanthi sandhangankasebut),landhewekenutupikulitwedhusing tanganelaninggulunesingkaton

12Daginglanrotisingwisdiolahmaubanjurdiwènèhaké marangYakub,anaké

13Yakubbanjursowanmenyangingngarsanekangrama lanmatur:“Kulapunikaputrapanjenengan,kulasampun nglampahipunapaingkangpanjenengandhawuhaken

Sumangga,bapak,tangia,lenggahalandhahardaging ingkangkulapendhet,supadospanjenengansaged mberkahikula”

14Iskakbanjurkandhamaranganake,"Kokcepetbanget koweolehe,anakku?"

15Yakubbanjurkandha,"AmargaGustiAllahmukang maringiakupapaniki"

16.RamaIskakbanjurngandikamarangYakub: “Nyedhakamrene,anakkuengger,supayaakubisangraba kowe,apakowepancenanakkuEsauapadudu”

17YakubbanjurnyedhakiIskak,bapakné,lanIskak ngrabalankandha,"SwaranéYakub,nangingtangané Ésau."

18lanIshakorangenalidhèwèké,amargaikuminangka dispensasisakaswargakanggonyingkirakekekuwatan pangertènlanIshakorangenali,amargatanganéwuluné kayatanganéÉsau,mulanéIshakmberkahidhèwèké

19Wongmaubanjurkandha,"ApakowéanakkuÉsau?"

WangsulanéYakub,"Akuikianakmu."Wongmaubanjur kandha,"Lakoknamrene,anakku,supayaakumanganapa singwiskokrebut,supayaakubisamberkahikowé" 20Sawisékuwi,YakubngaturakéanggurmarangYakub, banjurngombé

21Iskak,bapakné,banjurkandha,"Nyedhakaakulan ambungenaku,anakku."

22YakubbanjurnyedhaklanngambungYakubYakub ngambuambunesandhanganeYakub,banjurmberkahi Yakub,pangandikane:“Ambuneanakkuikukayaambune tegalankangkebakberkahsakaPangeranYehuwah”

23Muga-mugaGustiAllahmaringikowéebunsakalangit lanebunsakabumi,sartagandumlanlengakangakèh; bangsa-bangsabakalngawulamarangkowé,lansuku-suku bangsabakalsujudmarangkowé

24.Kowédadiabendaraneparasadulurmu,lananak-anak ibumusupayapadhasujudanaingngarsamu;lankabeh berkahkangwisdiberkahideningPangeranYehuwah marangakulankangwisdiberkahimarangAbraham, bapakku,muga-mugadiparingakemarangkowelan turunmuingsalawas-lawaseSapakangngipat-ipatikowe, kenaainglaknat,lansapakangmberkahikowe,mugamugapinaringanberkah”

25BarengRamaIskakwisrampungmberkahiYakub, putrane,lanYakubwislungasakangarsaneRamaIskak, ramane,banjurndhelikEsau,adhine,tekasakambebedhag 26Panjenenganeuganggawepanganansingenak,banjur digawamenyangbapakne.Panjenenganekandha,"Rama, kulaaturitangilandhahardagingburuankula,supados panjenengansagedmberkahikula."

27RamaIskakbanjurngandikamarangpanjenengane: “Sapakowe?”AtureYakub:“Akuikianakmusingmbarep, anakmuEsauAkuwisnglakoniapasingwis kokprentahakemarangaku.”

28RamaIskakgumunbangetsartangandika:“Sapata wongesingmbebedhaglannyekellannggawamenyang aku?Akuwismangankabehsadurungekoweteka,lanaku wismberkahidheweke;landhewekebakaldiberkahi,lan kabehturunebakallanggeng.”

29BarengEsapkrungutembungeRamaIskak,banjur nangiskelara-laralangetirbanget,sartamaturmarang ramane:“Mugikuladipunberkahi,Rama.”

30RamaYakubbanjurngandikamarangYakub:“Adhimu tekakanthiakal-akalanlanngrebutberkahmu.”Rama Yakubbanjurngandika:“Saikiakungertisebabejenenge Yakub,denedhewekewisnipuakukapingpindho:hakku minangkaanakmbarepwisdirebut,lansaikiberkahkuuga direbut”

31RamaIskakbanjurngandika:“Aparamaoranyimpen berkahkanggoaku?”.RamaIskakmangsuli,“Lah, dhewekewisdakdadekakebendaramu,lankabehsadulure wisdakwenehakedadiabdine,lanakuwisnguwatke dhewekenganggogandum,anggurlanlengasingakeh Saikiapasingkududaklakonikanggokowe,anakku?”

32.EsaubanjurmaturmarangRamaIskak,"Pak,punapa panjenengannamunggadhahberkahsatunggal?Mugikula panjenengankersaparingberkahdhatengkulaugi,Rama" 33Esaubanjurnangisbanter.Iskakmangsuli, "Panggonanmubakaladohsakaembuningbumi,lanadoh sakaembunsakalangitsakandhuwur"

34.Pedhangmubakalnguripikowé,lankowébakal ngawulamarangsadulurmuLanbakalkelakonnalika kowédadigedhé,lankowéngeculakékuksakagulumu, kowébakalnglakonidosasinggedhébangetngantimati, lanturunmubakaldicopotsakasangisoréswarga 35EsauterusngancamYakubamargaberkahsing diberkahibapaknemarangdheweke,landhewekengucap ingsajroningatine:"Muga-mugadina-dinanetangisan kanggobapakkuwistekan,supayaakubisamateniadhiku Yakub."

BAB27

1NalikaÉsau,putranésingmbarep,dicritakakémarang Ribkaliwatimpèn,RibkabanjurutusannimbaliYakub, putranésingragil,

2sartangandikamarangYakub:“Esau,kakangmu,bakal malesdendammarangkowelanarepmatenikowe”

3Mulanesaiki,anakku,rungoknapituturku,tangialan ngungsiamenyangHaran,sadulurku,lanmanggonakaro dhewekesawetaradinangantinesunekakangmuilang,lan dhewekenyingkirakenesunesakakowe,lanlalikaro kabehsingwiskoklakoni;banjurakubakalkongkonan wongnjupukkowesakakana

4Yakubbanjurmangsuli:"Akuorawedi;yendheweke kepenginmateniaku,akubakalmatenidheweke"

5Nangingwongwadonmaukandhamarangwongmau: “Akuajangantikelangananakkuloroingdinasingpadha.”

6YakubbanjurkandhamarangRibka,ibune,"Kowéngerti nèkbapakkuwistuwalanoraweruhmergamripatéwis buremYènakuninggaldhèwèké,dhèwèkébakalora seneng,mergaakuninggaldhèwèkélanninggalkowé Bapakkumesthibakalnesulanngipat-ipatiakuAkuora bakallunga.Nalikabapakkungutusaku,akumungbakal lunga"

7RibkabanjurkandhamarangYakub,"Akubakalmlebu lanrembugankarodhèwèké,landhèwèkébakalnglilani kowélunga"

8.RibkabanjursowanmarangIskaklankandha,"Akuwis orasenengkaroanakwadonHetlorosingwisdirabi deningEsau;lanyenYakubnjupukbojosakaantarane anakwadoningtanahiki,apagunaneakuisihurip,amarga anakwadonKanaanikuala"

9RamaIskakbanjurnimbaliYakub,banjurmberkahi sartamelingmarangYakub,pangandikane:“Ajanjupuk bojosakawongwadonKanaan,

10.“TangialanmangkatamenyangMesopotamia, menyangomaheBetuel,bapakneibumu,langolekajodho sakakanasakapanunggalaneanakeLaban,sadulure ibumu”

11.GustiAllahKangMahakuwasamugamberkahikowe, nambahcacahmulannambahakehbanget,supayakowe dadigolonganingbangsa-bangsa,lanmaringikowe berkah-berkahebapakkuAbraham,marangkowelan turunmusawisekowe,supayakowebisanduwenitanah panggonanmumanggonlankabehtanahsingdiparingake GustiAllahmarangAbrahamLungaa,anakku,kanthi tentremrahayu

12.RamaIskakbanjurngongkonYakublungamenyang Mesopotamia,menyangpanggonaneLabanputraneBetuel wongAram,sadulureRibka,ibuneYakub

13SawiséYakubbudhalmenyangMesopotamia,Ribka sedhihbangetmergakelangananakélanang,mula dhèwèkénangis

14IskakbanjurkandhamarangRibka,"Adhiku,ajanangisi Yakub,anakku,amargadhèwèkélungakanthitentrem,lan dhèwèkébakalbalikanthitentrem"

15GustiAllahKangMahaluhurbakalnjagadhewekesaka sakehingpiala,lanbakalnunggilkarodheweke;amarga Panjenenganeorabakalnilardhewekesalawaseuripe;

16Amargaakungertiyenlakunebakallestariingsakehing papanmenyangngendiwaedhewekelunga,nganti dhewekebalikanthitentremmarangkita,lankitabisa ndelengdhewekekanthitentrem.

17Ajawedimarangdheweke,mbakyuku,amargadheweke anaingdalansingbenerlandhewekewongsingsampurna: landhewekesetyalanorabakalsirna.Ajanangis.

18LanIskaknglipurRibkamergasakaYakub,anake, sartamberkahidheweke

19YakubbanjurbudhalsakaSumurSumpahmenyang HaraningtaunkapisanminggukapindhoingYobelkaping patangpuluhpapat,lantekanLusingpagunungan,yaiku Betel,ingrembulananyaringsasikapisanmingguiki, [2115AM]lantekaningpanggonankasebutnalikawayah sorelanbanjurmaliksakadalanmenyangkulondalaning wayahwengi:landheweketuruingkono;amarga srengengewissurup

20Banjurnjupukwatusijisakapanggonankonolan dilebokakeingsangisorewitmauminangkapapankanggo lungguh,landhewekelelungandhewekanlanturu

21Ingwayahwengiikudhèwèkéngimpi,lanweruhana andhasingngadegingbumi,pucukéngantitekanlangit; lanparamalaékatéPangéranmunggah-mudhuningandha mau,lanPangéranjumenengingndhuwuréandhamau

22PanjenenganébanjurngandikamarangYakub,"Akuiki Pangéran,AllahéAbraham,leluhurmu,lanAllahéIskak; tanahsingkokturuikibakalDakparingakémarangkowé lanmarangturunmu"

23Turunmubakalkayabledugingbumi,lankowébakal sayatambahakehmenyangkulon,wetan,lorlankidul,lan sakakowélanturunmukabèhbangsabakaldiberkahi

24Lah,Akubakalnunggalkarokowelanbakalnjaga kowemenyangngendiwaekowelunga,lanAkubakal ngulihakekowemenyangtanahikikanthitentrem,amarga

AkuorabakalninggalakekowengantiAkunindakake kabehsingwisDakjanjekakemarangkowe.

25Yakubbanjurtangisakaturu,sartangucap,"Panggonan ikipancenpadalemaneGustiAllah,lanakuorangerti." Yakubwedilanngucap,"Panggonanikinggegirisi,oraliya padalemaneGustiAllah,lanikigapuraswarga"

26EsukeYakubtangi,njupukwatusingwisdigawe kanggonunggangjaran,diadegakedaditugulanngesokake lengaingndhuwurePanggonanmaudiaraniBetel, nangingbiyenpanggonanmaujenengeLus

27YakubbanjursumpahmarangGustiAllah,"Manawa GustiAllahnunggilkaroakulannjagaakuingdalansing daklakoniiki,sartamaringiakurotikanggodipanganlan sandhangankanggodienggo,supayaakubisabalimenyang omahbapakkukanthislamet,mulaGustiAllahbakaldadi Allahku,lanwatusingwisdakdegakeminangkatuguing panggonanikibakaldadipadalemaneGustiAllah,lansaka kabehsingPadukawenehakemarangaku,akubakal menehisepersepuluhmarangPaduka,dhuhGustiAllahku."

BAB28

1Yakubbanjurnerusakelelampahanelantekaningtanah wetan,ingpanggonaneLaban,sadulureRibka,lanLaban ngladeniLabanseminggukanggoentukRakhel,anake wadon

2Laningtaunkapisanminggukatelu[2122AM]Laban kandhamarangYakub:'Wenehakebojoku,singwis dakenggonipitungtaun'LanLabankandhamarangYakub: 'Akubakalmenehakebojomumarangkowe'

3Labanbanjurnganakakepesta,Lea,anakewadonsing mbarep,dipasrahakemarangYakubdadibojone,lanZilpa, abdinewadon,dipasrahakedadiabdinewadonYakubora ngerti,amargangirayenRakhel.

4YakubbanjurnyedhakiLaban,lanjebulpancenLea YakubnesubangetmarangLaban,sartakandhane: “Yagenekowetumindakkayangenemarangaku?Apaaku orangladenikowekanggoRakhel,dudukanggoLea? Yagenekowenglakonipialamarangaku?”

5Gawanenanakmuwadon,akubakallunga,amargakowe wisnindakakepialamarangaku”Yakubtresnamarang RakhelluwihsakaLea;amargaLeamripateorabening, nangingawakekatonayubanget,nangingRakhelmripate ayulanayubanget

6LabanbanjurkandhamarangYakub:"Ingnegarakitaiki oralumrah,menehisingenomsadurungesingtuwa."Lan ikiorabener;amargawisditemtokakélanditulisingtablet swarga,supayaoraanawongsingmenehianakwadonsing luwihenomsadurungesingtuwa;nangingsingtuwa,sing sijimenehidhisiklansawisesingluwihenom-lanwong lanangsingnindakakeiki,bakaldilecehakeingswarga,lan oraanawongsingbenersingnindakakeiki,amarga tumindakikialaingngarsaneGustiAllah

7LansiraprentahamarangwongIsraelsupayaaja nindakakeperkaraiki;ajangantinjupukutawamenehake singenomsadurungemenehakesingtuwa,amargaiku tumindakalabanget.

8LabanbanjurkandhamarangYakub:“Pangananpitung dinaikikliwata,lanakubakalmenehikoweRakhel, supayakowebisangladeniakupitungtaunmaneh,supaya

kowebisangengonwedhus-wedhuskukayasingwis koklakoniseminggukepungkur.”

9NalikapitungdinapéstaLeawiskliwat,Laban mènèhakéRakhelmarangYakub,supayaYakubbisa ngladèniYakubpitungtaunmanèh,lanYakubmènèhaké Bilha,adhineZilpa,dadiabdiné

10Yakubngengerpitungtaunmanehkanggonjaluk Rakhel,amargaLeadiwenehaketanpabayaran.

11LanGustiAllahmbukakguwagarbaneLea,lan dhewekengandhutlannglairakeanaklanangmarang Yakub,lanYakubmenehijenengRuben,ingdinakaping patbelassasikapingsanga,ingtaunpisananminggukatelu [2122AM]

12NangingguwagarbaneRakhelditutup,amargaGusti AllahmirsayenLeadisengitilanRakhelditresnani

13YakubbanjurturukaroLeamaneh,lanLeangandhut lannglairakeanaklanangkapindho,lanYakubdijenengi Simeon,ingtanggalrongpuluhsijisasikapingsepuluh, ingtaunkatelumingguiki.

14YakubbanjurturukaroLeamaneh,lanLeangandhut lannglairakeanaklanangsingkatelu,lanYakubmenehi jenengLewi,ingrembulananyaringsasikapisaningtaun kapingenemmingguiki

15Yakubbanjursaremanehkarodheweke,landheweke ngandhutlannglairakeanaklanangkapingpapat,lan YakubmenehijenengYehuda,ingtanggallimalassasi katelu,ingtaunpisananminggukapingpapat[2129AM]

16.Margasakaikukabeh,RakhelmerimarangLea, amargadhewekeoraduweanak,mulanedhewekekandha marangYakub:"Wenehanaakuanak"Yakubkandha: "Apaakuwisnyegahkowemenehiwoh-wohansakaguwagarbane?Apaakuwisninggalkowe?"

17NalikaRakhelweruhyenLeawisnglairakeanaklanang papatkanggoYakub,yaikuRuben,Simeon,Lewilan Yehuda,banjurkandhamarangYakub:“Tumujuakaro Bilha,abdikuwadon,supayadhewekengandhutlan nglairakeanaklanangkanggoaku.”(Landheweke menehakeBilha,abdinewadon,dadibojoneYakub)

18Landhèwèkébanjurnyedhakidhèwèké,landhèwèké ngandhut,lannglairakéanaklanang,landhèwèkémènèhi jenengDan,ingtanggalsangasasikapingenem,ingtaun kapingenemminggukatelu[2127AM]

19YakubbanjurketemumanehkaroBilhakanggokaping pindhone,lanBilhangandhutlannglairakeanaklanang liyanemarangYakub,lanRakhelmenehijenengmarang Bilha,ingtanggallimasasikapitu,ingtaunkapindho minggukapingpapat

20NalikaLeaweruhyendhewekewismandullanora duweanak,dhewekemerimarangRakhel,landheweke ugamenehiabdinewadonZilpamarangYakubdadi bojone,landhewekengandhut,lannglairakeanaklanang, lanLeamenehijenengGad,ingtanggalrolassasikaping wolu,ingtaunkateluminggukapingpapat[2131AM]

21SawisékuwiYakubbanjurturumanèhkarowong wadonmau,lanwongwadonmaubanjurngandhutlan nglairakéanaklanangsingkapindhoLeabanjurmènèhi jenengAsyermarangbocahmau,ingsasikapingloro,sasi kapingsewelas,taunkapinglimaminggukapingpapat

22YakubbanjurnyedhakiLea,lanLeangandhutlan nglairakeanaklanang,landhewekemenehijenengIsakhar, ingtanggalpapatsasikapinglima,ingtaunkapingpapat

minggukapingpapat,[2132AM]landhewekemenehake dhewekemaranginang.

23Yakubbanjurturumanehkarodheweke,landheweke ngandhutlannglairakeanakloro,lananglanwadon,lan dhewekemenehijenenganaklanangmauZebulon,lan jenenganakwadonmauDinah,ingtanggalkapitusasi kapitu,ingtaunkapingenemminggukapingpapat[2134 AM]

24LanGustiAllahparingsih-rahmatmarangRakhel,lan mbukakguwagarbane,landhewekengandhut,lan nglairakeanaklanang,landhewekemenehijenengYusuf, ingrembulananyarsasikapingpapat,ingtaunkaping enemingminggukapingpapatiki.[2134AM]

25NalikaYusuflair,YakubkandhamarangLaban, "Wenehakebojo-bojokulananak-anakkulanang,lanaku bakallungamenyangomahbapakkuIshak,lanakubakal nggaweomahkanggoaku;amargaakuwisngrampungake taun-taunsingdaklakonikanggongladenikowekanggo anakmuwadonloro,lanakubakallungamenyangomah bapakku"

26LabanbanjurkandhamarangYakub:“Kowétetepaana ingkénékanggoopahmu,lanangonwedhus-wedhusku manèhkanggoaku,lantampananaopahmu”

27Lanpadhasarujukyendhewekekudumenehiupahsaka cempelanwedhussinglairireng,belanglanputih,(iku) singbakaldadiupahe

28Lankabehwedhusgembelmaubanjurpadhanglairake cempe-cempekanganatutul-tutule,lananabintik-bintik lanireng,sartaanatandha-tandhanemanekawarna,lan banjurpadhanglairakecempe-cempekangpadhakaro awakedhewe,lankabehkanganatutul-tutulikuduweke YakublankangoraanatutulikuduwekeLaban

29Raja-darbèkéYakubsayatambahakèhbanget,lan dhèwèkénduwésapi,wedhus,keledai,unta,lanabdi lananglanwadon

30Labanlananak-anaképadhamerimarangYakub,lan Labannjupukwedhus-wedhusésakaYakub,landhèwèké mirsaniYakubkanthiniatala

BAB29

1BarengRakhelwisnglairakeYusuf,Labanbanjurlunga ngguntingwedhuse,amargaadohesakaYakubtelungdina lelungan

2BarengYakubweruhyenLabanarepngguntingwedhuswedhuse,YakubbanjurngundangLealanRakhel,sarta ngandikakanthibecikmarangwong-wongmausupaya padhamelumenyangtanahKanaan.

3Amargadhèwèkécritamarangwong-wongmaukepriyé dhèwèkéwisndelengkabèhingsajroningimpèn,malah kabèhsingwisdingandikakakémarangdhèwèkésupaya balimenyangomahébapakné,lanwong-wongmaukandha: 'Menyangsabenpanggonansingkokparani,akubakalmèlu kowé'

4YakubbanjurmemujiGustiAllaheIshak,bapakne,lan GustiAllaheAbraham,bapakne,landhewekebanjur ngadeglannumpakparagarwanelananak-anake,lan nggawakabehbarangdarbekelannyabrangkali,lantekan ingtanahGilead,lanYakubndhelikakeniatkasebutsaka Labanlanorangandhanidheweke.

5Ingtaunkapituminggukapingpapat,Yakubmadhep menyangGileadingsasikapisan,tanggalrongpuluhsiji. [2135AM]LabanngoyakYakublannyusulYakubing pagununganGileadingsasikatelu,tanggaltelulas.

6LanGustiAllahoranglilaniYakubnglarani,amarga PanjenenganenemoniYakubingsajroningimpening wayahwengiLanLabanngandikamarangYakub

7LaningtanggallimalasdinaikuYakubnganakakepesta kanggoLaban,lankanggokabehwongsingtekakaro dheweke,lanYakubsumpahmarangLabaningdinaiku, lanLabanugamarangYakub,yenoraanasingbakal nyabranggunungGileadmenyanggunungliyanekanthi tujuanala.

8Wongmaubanjurgawetumpukanwatuingkono minangkapaseksen,mulanepanggonankonodiarani "TumpukanPaseksen",miturutjenengtumpukanwatumau.

9NangingsadurungetanahGileaddiaranitanahwong Refaim;amargaikutanahwongRefaim,lanwongRefaim lair(ingkono),raksasasingdhuwuresepuluh,sanga,wolu ngantipitunghasta

10Panggonanewong-wongmauwiwitsakatanahbani AmonngantitekanGunungHermon,lanpusatkerajaane yaikuKarnaim,Asytarot,Edrei,Misyur,lanBeon 11LanGustiAllahnumpeswong-wongmauamargasaka pialatumindake;amargawong-wongmaualabanget,lan wongAmorimanggoningpanggonane,durakalandosa, lanoraanawongingdinaikisingwisnindakakekabeh dosanekanthikebak,landhewekeoraduweumurdawa manehingbumi

12YakubbanjurngutusLabanlunga,landhewekebudhal menyangMesopotamia,tanahTimur,lanYakubbali menyangtanahGilead

13Nalikasasikapingsanga,tanggalsewelas,Yakub nyabrangKaliYabok.IngdinaikuugaEsau,sadulure,teka lanbanjurrujukkaroYakub,banjurbudhalmenyangtanah Seir,deneYakubmanggoningkemah

14Laningtaunkapisanminggukapinglimaingyubileum iki[2136AM]dhewekenyabrangKaliYordan,lan manggoningsabrangKaliYordan,landhewekengengon wedhus-wedhusesakasegaratumpukanngantitekan Betshan,lanngantitekanDotanlanngantitekanalas Akrabim

15LanbanjurngirimimarangRamaIskaksakehing bandhane,sandhangan,pangan,daginglanombenan,susu, mentega,keju,lankurmasakalebak

16LanmarangibuneRibkaugasetaunkapingpapat,ing antaranemangsa,antaranembajaklanpanen,lanantarane mangsagugurlanmangsaudanlanantaranemangsadingin lanmangsasemi,menyangmenaraAbraham

17IskakwisbalisakaSumurSumpahlanmunggah menyangmenaranéAbraham,bapakné,lanmanggoning konokapisahsakaanakéÉsau.

18NalikaYakublungamenyangMesopotamia,Ésau njupukMahalat,putrinéIsmael,dadibojonéÉsau nglumpukakékabèhwedhusgèmbèlébapaknélanpara garwané,banjurlungalanmanggoningGunungSeir,lan ninggalIskak,bapakné,piyambakaningcedhakSumur Sumpah

19IskakbanjurlungasakaSumurSumpahlanmanggoning menaranéAbraham,bapakné,ingpegununganHebron.

20Yakubbanjurngirimkabehsingdibutuhakekanggo bapaklanibunemenyangkana,lanbanjurmberkahiYakub kanthigumolongingatilannyawane

BAB30

1Laningtaunkapisanminggukapingenem[2143AM] dhèwèkémunggahmenyangSalem,ingsisihwétan Sikhem,kanthitentrem,ingsasikapingpapat

2Dina,anakeYakub,digawamenyangomaheSikhem, anakeHemor,wongHewi,panggedhenetanahkono,lan wongikubanjurturukaroDinalandirusuhiDinaikuisih bocahwadoncilik,umurrolastaun.

3YakubbanjurnyuwunmarangbapaknélansadulursaduluréwadonsupayaDinadiwènèhakémarangYakub dadibojoné.Yakublananak-anaképadhanesubanget marangwong-wongingSikhem,amargaDinawisdirusuhi, adhinewadon,lanwong-wongmaupadhangapusilan ngapusiDina.

4SimeonlanLewibanjurtekatanpadiduga-dugaing SikhemlanngukumkabehwongSikhem,lanmatenikabeh wonglanangsingditemokakeingkono,lanoraanasijisijiasingisihuripingkono:kabehdipatenikanthisiksa amargawisngremehakeDinaadhine

5LanwiwitsaikiajangantianamanehputriIsraelsing diremehake,amargapaukumanwisditetepakeingswarga marangwong-wongmau,yaikusupayakabehwong Sikhempadhanumpesnganggopedhang,amargawis nindakakekanisthaningIsrael

6LanGustiAllahmasrahakewong-wongmaumenyang tanganeparaputraneYakubsupayapadhadipateni nganggopedhanglandiukum,lansupayaoraanamaneh singkayangonoingIsrael,yaikuprawanIsraeldiremehake 7LanyenanawonglanangingIsraelsingkepengin menehakeanakewadonutawaadhinewadonmarangwong lanangsakabangsa-bangsaliya,wongikumesthikudu dipateni,lanwong-wongkudumbenturidhewekenganggo watu;amargawongikuwisnindakakekanisthaningIsrael; lanwong-wongkudungobongwongwadonmaunganggo geni,amargadhewekewisngremehakejeneng kulawarganebapakne,landhewekebakaldisingkirakesaka Israel

8Lanajangantianawongwadonlakujinalanajanganti ananajisingIsraelsajroneturun-tumuruningbumi; amargaIsraelikusucitumrapPangeranYehuwah,lan sabenwongsingnajisakekudumati:wong-wongmau kududibenturiwatu

9Amargakayamangkonowisditemtokakélanditulising tabletswargababagankabèhturunéIsraèl:sapawaésing najisakébakalmati,lanbakaldibenturiwatu

10Lanangger-anggerikioraanawatesandina,lanoraana pangapura,utawapanebusan:nangingwonglanangsing wisngremehakeanakewadonkududisingkirakesaka tengah-tengaheIsrael,amargadhewekewismenehake sebagiansakaturunemarangMolokh,lantumindakala ngantingremehake

11Lankowé,Musa,wènèhanaprentahmarangwongIsraèl supayaajamenehakeanak-anakéwadonmarangwongwongnon-Yahudi,lanajanjupukanak-anakéwadonsaka bangsa-bangsanon-Yahudikanggoanak-anakélanang, amargaikinjijikianaingngarsanéPangéran

12MulanéakunuliskanggokowéingKitabTorètkabèh tumindakéwongSikhemmarangDinah,lankepriyépara putranéYakubpadhangomong,'Kitaorabakalmenehake anakkuwadonmarangwonglanangsingoradisunat, amargakuwidadipenghinaankanggokita.'

13LanikidadicelakanggoIsrael,kanggowong-wong singisihurip,lankanggowong-wongsingngalapanakanakwadonsakabangsa-bangsaliya;amargaikinajislan njijikikanggoIsrael

14LanIsraelorabakalluputsakanajisikiyenduwebojo sakaanak-anakewadonbangsa-bangsaliya,utawawis menehakeanak-anakewadonmarangwonglanangsaka bangsa-bangsaliya.

15Amargabakalanapageblugmbakapageblug,lan kutukanmbakakutukan,lansabenpaukuman,pageblug lankutukanbakalnekanidheweke:yendheweke nindakakeperkaraiki,utawandhelikakemripatesaka wong-wongsingnindakakenajis,utawawong-wongsing najisakepapansuciPangeranYehuwah,utawawong-wong singnajisakeasmanesingsuci,(banjur)kabehbangsa bakaldiadilibebarenganamargakabehnajislannajissaka wongiki.

16Lanorabakalanapilihkasihmarangwong[lanoraana pertimbanganmarangwong]lanorabakalanasingnampa woh-wohanlankurbanobaranlanlemaksakatangane, utawaambunesinglegi,supayabisanampa:lankaya ngonokuwisabenwonglanangutawawadoningIsrael singnajisakepapansuci.

17MulanéAkuwisndhawuhikowé,‘Wènèhanapaseksi ikimarangIsraèl:delengenkepriyékahananéwong-wong Sikhemlananak-anaké:kepriyéwong-wongmau diulungakémarangtanganéanakloroYakub,lanwongwongmaumatèniwong-wongmaukanthisiksaan,laniku dianggepbenerdéningwong-wongmau,lanwisditulis dadibenerdéningwong-wongmau’

18LanturuneLewidipilihdadiimam,landadiwongLewi, supayapadhabisangladenianaingngarsanePangeran Yehuwah,kayakita,terus-terusan,lansupayaLewilan paraputranepinaringanberkahsalawas-lawase;amarga dhewekesemangatkanggonindakakekabeneranlan pangadilanlanmalesdendammarangkabehwongsing nglawanIsrael

19LanmulanepadhanulisminangkapasekseningpapanpapanswargababberkahlankabeneraningngarsaneGusti Allahingkabehmanungsa:

20Lankitangelingikabeneransingditindakakewong kasebutsajroneuripe,ingsabenperiodetaun;ngantisewu generasibakalnyathet,lanbakaltekamarangdhewekelan marangturunesawisedheweke,landhewekewiskacathet ingtabletswargaminangkakancalanwongmursid

21Kabèhcathetanikiwistaktuliskanggokowé,lanwis takpréntahsupayakowékandhaamarangwongIsraèl, supayaajangantipadhanglakonidosautawanglanggar pranatanutawanglanggarprajanjiansingwisditetepaké kanggowong-wongmau,(nanging)supayapadhanetepi lankacathetminangkakanca

22Nangingnèkwong-wongmaunglakonidosalan nindakkénajisingsabencara,wong-wongmaubakal kacathetingtabletswargaminangkamungsuh,lanwongwongmaubakaldisirnakakésakabukuurip,lanwongwongmaubakalkacathetingbukuwong-wongsingbakal

disirnakakélankarowong-wongsingbakaldisingkiraké sakabumi.

23LaningdinanalikaparaputraneYakubmateniSikhem, sawijiningtulisandicathetkanggosih-rahmatingswarga yendhewekewisnindakakekabeneranlankajujuransarta malesdendammarangparawongdosa,lanikuditulis kanggoberkah

24Dinah,adhine,banjurdigawametusakaomaheSikhem, sartakabehbarangsinganaingSikhemdijarah,yaiku wedhus-wedhuse,sapi-sapine,keledai-keledaine,lankabeh bandhanelanwedhusekabeh,kabehmaudigawamenyang Yakub,bapakne

25Panjenenganebanjurnyenyamahwong-wongmau, amargawong-wongmauwismatenikuthaikunganggo pedhang,amargapanjenenganewedikarowong-wongsing manggoningkono,yaikuwongKanaanlanwongFeris.

26Kutha-kuthaingsakubengéSikhempadhaketamanrasa wedisakaGustiAllah,mulaoraanasingngoyakanakanakéYakub,mergawong-wongmauwispadhawedi banget

BAB31

1Ingsasianyar,Yakubkandhakarokabehwonging omahe,"Sucèknaawakmulangantisandhanganmu,banjur ayopadhamenyangBetelIngkonoakuwissumpah marangPanjenenganenalikaakumlayusakaadhikuEsau, amargadhewekewisnunggilkaroakulannggawaaku menyangtanahikikanthitentrem,lanpadhanyingkirake paraallahliyanesinganaingtengah-tengahmu"

2Lanpadhanilardewa-dewaasinglanapasinganaing kupingelansinganainggulu,lanbrahala-brahalasing dicolongRachelsakaLaban,bapakne,diwenehakekabeh marangYakub.Yakubbanjurngobonglanngremuklan ngrusakbrahala-brahalamau,lanndhelikingsangisorewit eksinganaingtanahSikhem

3Ingsasikapitu,nalikarembulananyar,panjenengane banjurtindakmenyangBetelPanjenenganengadegake misbyahingpanggonaneturu,sartangadegaketuguing kono,sartangundangwongsupayanemoniRamaIskak, ramane,supayanemonikurbane,lannemoniIbuRibka 4RamaIskakbanjurngandika:“CobaanakkuYakubteka, supayaakubisanemonidhewekesadurungeakumati.”

5YakubbanjursowanmenyangomaheRamaAbraham, bapakne,lanibuneIskak,karongajakputraneloro,yaiku LewilanYehuda.Yakubbanjursowanmenyangomahe RamaIskaklanibuneRibka

6Rbèkahbanjurmetusakamenaramenyangngarepé menaramau,arepngambunglanngrangkulYakub,merga atinewissegernalikakrungu,"Lah,anakmuYakubwis teka"RibèkahbanjurngambungYakub

7.NalikaweruhputraneAbrahamloro,dhewekeora panglingkarodheweke,banjurkandhamarangAbraham: "Apaikiputramu,anakku?"Banjurdirangkullan diambungi,sartadiberkahi,pangandikane:"Mergasaka kowe,turuneAbrahambakaldadimisuwur,lankowebakal dadiberkahingbumi."

8Yakubbanjurmlebumenyangkamarturukaroputrane loro,Iskak,bapakneYakubnyekeltanganebapakne, ndhingkluklanngambungbapakne,lanIskakngrangkul guluneYakub,putrane,karonangisinggithoke

9NalikapepetengilangsakamripateIskak,landheweke weruhputraneYakubloro,LewilanYehuda,banjur ngandika:"Apaikianak-anakmu,anakku?Amargapadha karokowe."

10Landhèwèkékandhamarangdhèwèkéyènwong-wong maupancènputra-putrané:'Lankowéwisndelengpancèn yènwong-wongmaupancènputra-putraku'

11Wongloromaubanjurpadhanyedhaki,banjurYusuf nolehlanngambungsartangrangkulwongloromau

12Rohingnubuatmudhuningcangkeme,banjurnyekel LewiingtangantengenlanYehudaingtangankiwane

13PanjenenganébanjurnolehdhisikmarangLèwi,lan wiwitmberkahiLèwi,sartangandika,"Muga-mugaGusti AllahkangMahaAgung,Pangérankanglanggeng, mberkahikowélananak-anakmuingsalawas-lawase"

14LanmugiGustiAllahmaringikowélanturunmu kamulyanlankaluhuransinggedhé,lanndadosakékowé lanturunmu,sakaantaranékabèhmanungsa,nyedhak marangPanjenenganékanggongladèniingpapansuci minangkamalaékatingngarsanelanminangkawongsuci (Sanajan)kayawong-wongmau,turunéanak-anakmu bakaldadikamulyan,kaluhuranlankasucèn,lanmugi Panjenenganéndadèkakéwong-wongmauagungnganti salawas-lawase

15Lanwong-wongmaubakaldadihakimlanpangeran, lanpamimpinsakakabehturuneputra-putraYakub;WongwongmaubakalngucapakepangandikanePangeran Yehuwahkanthikabeneran,lanwong-wongmaubakal ngadilikabehpangadilanekanthikabeneranLanwongwongmaubakalngandhanidalan-KumarangYakublan dalan-KumarangIsrael.BerkahsakaPangeranYehuwah bakaldiwenehakeingcangkemeKanggomberkahikabeh turunewong-wongsingditresnani

16IbumungaranikoweLewi,lankanthiadildheweke ngaranikowe;KowebakalrumaketkaroPangeran YehuwahlandadikancanekabehputraneYakub;Mugamugamejanedadiduwekmu,lankowelananak-anakmu mangansakaiku;Lanmuga-mugamejamukebaknganti turun-tumurun,lanpanganmuorabakalenteknganti salawas-lawase.

17Lankabehwongsingsengitmarangkowebakalpadha sujudingngarepmu,lankabehmungsuhmubakalpadha disingkirakelansirna;lanmugiapinaringanberkahwong singmberkahikowe,lanmugiadikutuksabenbangsasing ngipat-ipatikowe

18LanmarangYehuda,pangandikane:"Muga-mugaGusti Allahmaringikowekekuwatanlankekuwatankanggo ngidak-idakkabehwongsingsengitmarangkowe;kowe lansalahsawijiningputramubakaldadipangerantumrap paraputraYakub;Muga-mugajenengmulanjenengputraputramunyebarlanngliwatisabentanahlanwilayah Banjurbangsa-bangsaliyabakalwediingngarepmu,lan kabehbangsabakalgemeter"

19IngkowébakalanapitulunganéYakub,laningkowé bakalanakaslametanéIsraèl

20Lannalikakowélenggahingdhamparkamulyan kabeneranmu,bakalanatentremrahayukanggokabèh turunéparaputrasingditresnani;mugiapinaringanberkah kangmberkahikowé,lankabèhwongsingsengitmarang kowé,singnindheskowé,lansingngipat-ipatikowébakal disingkirakelandirusaksakabumilanbakaldikutuk

21YakubbanjurnolehlanngambungYakubmaneh,karo bungahbanget,amargawisndelengputra-putraneYakub kanthitemenan

22Panjenenganebanjurmetusakaingantaranesikile RamaIskaklansujudnyembahmarangpanjenengane, sartamberkahiparasakabatelanlerenanaingkonokaro RamaIskakingwayahwengiiku,sartapadhamanganlan ngombekanthibungah.

23PanjenenganébanjurnggawéputranéYakubloroturu, sijiingsisihtengenlansijinéingsisihkiwané,laniku dianggepbenertumrapdhèwèké

24IngwayahwengiYakubnyritakakekabehmarang bapakne,kepriyeGustiAllahwisnuduhakesih-rahmat singgedhemarangdheweke,lankepriyebapaknewis mberkahidhewekeingkabehlakune,lannglindhungi dhewekesakakabehpiala.

25LanIskakmemujiGustiAllaheAbraham,leluhure,sing oranyingkirakesih-rahmatlankaadilanesakaanak-anake Iskak,abdine.

26EsukeYakubcritamarangRamaIskakbabsumpahe marangPangeranYehuwah,lanwahyusingdideleng,sarta yenRamaIskakwisngadegakemisbyah,lankabehwis siyapkanggokurbansingbakaldikurbanakeingngarsane PangeranYehuwahkayasingwisdiucapake,lanyenRama IskakwistekakanggonumpangakeRamaIskakingkuldi.

27RamaIskakbanjurngandikamarangYakub,putrane: “Akuorabisalungangancanikowe,amargaakuwistuwa lanorabisanggawabudhal,mangkata,anakku,kanthi tentrem,amargaakuwissatussewidaklimatauniki;aku orabisalelunganmaneh;ibumutunggangnaingkeledailan supayadhewekelungangancanikowe.”

28Lanakungerti,anakku,yenkowetekamergasakaaku, lanmuga-mugadinaikidiberkahiamargakowewis ndelengakuurip,lanakuugawisndelengkowe,anakku.

29Muga-mugakowémakmurlannetepijanjimusingwis kokucapake;lanajangundurjanjimu;amargakowébakal diwajibaketanggungjawabbabaganjanjimu;mulanesaiki cepet-cepetnetepi,lanmuga-mugaPanjenenganesingwis nggawekabehikukepareng,marangsingwiskokucapake janjiiku.

30IbuRibkabanjurkandhamarangRibka:“Lungaakaro Yakub,anakira”RibkabanjurbudhalkaroYakub,anakira, lanDeborah,sartabanjurtekaningBetel.

31Yakubbanjurkelinganpandongasingdiwenehake bapaknemarangdhewekelananaklorolanang,Lewilan Yehuda,landhewekebungahlanmemujiGustiAllahe paraleluhure,AbrahamlanIskak

32Landhèwèkékandha:'Saikiakungertiyènakunduwé pangarep-areplanggeng,lananak-anakkuuga,anaing ngarsanéGustiAllahékabèh';lankayangonokuwiwis ditemtokakébabaganloromau;lanpadhanyathet minangkapaseksenlanggengkanggowong-wongmauing tabletswargakepriyéIshakmberkahiwong-wongmau

BAB32

1IngwayahwengiikuugadhèwèkénginepingBètèl,lan wongLèwingimpiyèndhèwèkéwisditahbisakélan diangkatdadiimaméGustiAllahKangMahaluhur, dhèwèkélananak-anakésalawas-lawase;banjurtangisaka turunélanmemujiGustiAllah

2Esuke,tanggalpatbelassasiiki,Yakubtangi,sarta ngaturakeprasepuluhansakasakehingbarangkang ndherekake,manungsalankewan,emaslansabenpiranti lansandhangan,iyangaturakeprasepuluhansakasakehing barang.

3Ingdina-dinaikuRakhelngandhutputrane,Benyamin Yakubngetungputra-putranesakadhewekemunggahlan LewitibaingbageansakaGusti,lanbapaknengagemake sandhanganimamatlanngisitangane

4Laningtanggallimalassasiiki,panjenenganengaturake patbelassapilanangsakaantaranesapi-sapilanang,lan rongpuluhwoluwedhusgembellanang,patangpuluh sangawedhusgembellanang,pitucempe,lanrongpuluh sijiwedhusberoklanangminangkakurbanobaraning misbyahkurban,kangambunenyenengakeanaing ngarsaneGustiAllah.

5Ikiminangkakurbané,minangkaakibatsakasumpahé singwisdiikrarakéyènbakalmènèhisepersepuluh, bebarengankarokurbanwoh-wohanlankurbanombènombèné

6Barenggeninewisentek,banjurngobongdupainggeni mau,lankanggokurbanpanuwunyaikusapiloro,wedhus gembellanangpapat,wedhusgembelpapat,wedhusberok lanangpapat,wedhusgembellorosingumursetaun,lan wedhusberokloro;lankayamangkonoikuditindakake sabendinasajronepitungdina

7Panjenenganélanparaputranékabèhsartaparaprejurité padhamangan(iki)kanthibungahingkonosuwénépitung dina,sartapadhamberkahilanngucapsyukurmarang Pangéran,singwisngluwaridhèwèkésakasakèhing kasusahanélanwismaringisumpahmarangdhèwèké.

8Panjenenganéngaturaképrasepuluhanmarangsakèhing kéwansingresiklanngobongkéwan-kéwansingnajis, nangingkéwan-kéwansingnajisoradiwènèhakémarang Lewi,anaké,lanPanjenenganémaringakékabèhnyawané manungsamarangdhèwèké

9LanLewinindakaketugasimamingBetelsadurunge Yakub,bapakne,tinimbangsepuluhsadulure,landheweke dadiimamingkana,lanYakubngaturakesumpahe: mangkonodhewekemenehiprasepuluhanmanehmarang Gustilannyucekake,landadisucikanggoPanjenengane

10Lanamargasakaiku,ingtabletswargawisditetepake minangkaangger-anggerkanggomenehiprasepuluhan manehprasepuluhankanggodipanganingngarsaneGusti sabentaun,ingpanggonansingdipilihsupayaasmane bakaldipanggoni,lankanggoangger-anggerikioraana watesandinakanggosalawas-lawase

11Pranatanikiditulissupayabisaditindakakesabentaun kanthimanganprasepuluhankapindhoingngarsane PangeranYehuwahingpanggonansingwisdipilih,lanora anasingbakalkarisakataunikingantitaunsabanjure

12Amargaingtaunikuwijibakaldipanganngantitekan dina-dinapanenwijiingtauniku,lananggurngantitekan dina-dinaanggur,lanlengangantitekandina-dina mangsane

13Lankabehsingisihanalandadilawas,ikukudu dianggepnajis;kududiobong,amargaikunajis.

14Lansupayapadhamanganikubebarenganingpapan suci,lanajangantipadhanglilaniikudadituwa

15Lankabehprasepuluhansapilanwedhusbakaldadi sucikanggoPangeranYehuwah,lanbakaldadiduweke

paraimam,singbakaldipanganingngarsanesabentaun; amargakayangonoikuwisditetepakelandiukirbabagan prasepuluhaningtabletswarga

16Laningwengicandhake,ingtanggalrongpuluhloro ingsasiiki,Yakubmutusakearepmbangunpanggonan kasebut,lanngubengiplatarannganggotembok,lan nyucekakelanndadekakesucisalawas-lawase,kanggo awakedhewelananak-anakesawisedheweke.

17IngwayahwengiGustiAllahngatingalimarangYakub lanmberkahidhèwèké,sartangandika,"Jenengmuaja disebutYakubmanèh,nangingIsraèlsingbakaldisebut jenengmu"

18LanGustiAllahngandikamanehmarangdheweke: "AkuikiPangeranYehuwahsingnitahakelangitlanbumi, lanAkubakalnambahlannggawekowesayaakeh,lan pararajabakallairsakakowe,landhewekebakalngadili ingendiwaesingwisdiidakdeningsikileanak-anak manungsa"

19LanAkubakalmaringiturunmukabehbumiing sangisoreswarga,landhewekebakalngadilikabehbangsa miturutkekarepanedhewe-dhewe,lansawiseikudheweke bakalnduwenikabehbumilannduweniikuselawase.

20SawiséGustiAllahrampungngandikakaroYakub, GustiAllahbanjurmunggahnilarYakubYakubnyawang ngantitekanswarga.

21Ingwayahwengi,dhèwèkéweruhwahyu,lanana malaékatmudhunsakaswargakaropitungtableting tangané,banjurdiwènèhakémarangYakub,lanYakub macatablet-tabletmaulanngertikabèhsingditulising konosingbakalkelakonmarangdhèwèkélananak-anaké ingsalawas-lawase.

22Panjenenganébanjurnuduhakékabèhsingkatulising papan-papanmau,sartangandika,"Ajambangun panggonaniki,lanajagawépapansucilanggeng,lanaja manggoningkéné;amargaikidudupanggonansingpas LungaamenyangomahéAbraham,bapakmu,lan manggonakaroIshak,bapakmu,ngantitekandinasédané bapakmu"

23AmargaingMesirkowébakalmatikanthitentrem,lan ingtanahikikowébakaldikuburkanthipakurmataning kuburanéparaleluhurmu,karoAbrahamlanIskak 24Ajawedi,amargakayasingwiskokdelenglankokwaca, kabehbakalkelakon;lantulisenkabehkayasingwis kokdelenglankokwaca

25Yakubbanjurmatur:"Gusti,kadospundikulasaged ngemutsadayaingkangsampunkulawaoslankula tingali?"GustiYesusbanjurngandika:"Kulabadhe ngengetisadayapunikadhatengPaduka."

26Panjenenganébanjurtangisakaingkono,sartakelingan karosakèhingapasingwisdiwacalandideleng,sartanulis sakèhingtembungsingwisdiwacalandideleng

27Panjenenganébanjurngrayakakédinaliyanémanèhing kono,lanngurbanakékurbanmiturutkabèhsing dikurbanakéingdina-dinasadurungé,lannyebutaké jenengé'Tambahan,'amargadinaikiditambahakélandinadinasadurungédiarani'Riyaya'

28Lankayamangkonoikuwiskawujud,lanwiskatulis ingpapan-papanlangit:mulanediwahyukakemarang dhewekesupayadhewekengrayakake,lannambahakeing pitungdinariyayakasebut.

29Lanjenengediarani'Tambahan',amargakacatheting antaranedina-dinariyaya,miturutcacahingdinaingsetaun.

30Ingwayahwengi,tanggalrongpuluhtelusasiiki, Deborah,inangéRibka,tilardonya,landikuburing sangisorékutha,ingsangisoréwitgedhéingkali. PanggonankuwidijenengiKaliDeborah,lanwitgedhé maudijenengiwitgedhéingpapanpanguburanDeborah 31RibkabanjurmulihmenyangomahemarangIskak, bapakne,lanYakubngirimwedhusgembellanang,wedhus gembellanang,lanwedhuskambinglanang,supayaRibka nyawisakedhaharankanggobapaknekayasingdikarepake

32Panjenenganebanjurngetutakéibunéngantitekaning tanahKabratan,lanmanggoningkono.

33LanRakhelnglairakeanaklanangingwayahbengi,lan menehijeneng'Anakkasangsaranku';amargadheweke nandhangsangsaranalikanglairake:nangingbapakne menehijenengBenyamin,ingtanggalsewelassasikaping woluingminggupertamaminggukapingenemYobeliki [2143AM]

34Rakhelbanjursedaanaingkonolandikuburingtanah Efrata,yaikuBetlehemYakubbanjurngadegaketuguing kuburaneRakhel,ingdalan,ingsadhuwurekuburane.

BAB33

1Yakubbanjurlungalanmanggoningsisihkidul Magdaladra'efLandhewekelungamenyangomahe bapakneIshak,dhewekelanLea,garwane,nalikarembulan anyaringsasikapingsepuluh

2RubenweruhBilha,abdineRakhel,selirbapakne,lagi adusingpanggonansingndhelik,lanbanjurtresnabanget marangBilha

3IngwayahwengiBilhandheliklanmlebuingomahé Bilha,lanketemuBilhaturudhéwékaningamben.

4WongwadonmaubanjurturukaroRuben,lanRuben tangilanweruhyenRubenturukarodhewekeingamben RubenmbukakpinggirankemullannyekelRubenkaro mbengok,lanweruhyenikuRuben

5Wongwadonmaubanjurisinmergasakawongmau, banjurngeculaketanganesakawongmau,lanwongmau banjurmlayu

6Dhèwèkésedhihbangetmergasakalelakonkuwi,lanora ngandhanisapawaé.

7NalikaYakubbalilannggolekidheweke,dheweke kandhamarangdheweke,"Akuorasucikanggokowe, amargaakuwisnajisakeawakedheweamargakowe. AmargaRubenwisnajisakeaku,lanturukaroakuing wayahwengi,lanakuturu,lanoranemokakenganti dhewekembukakklambikulanturukaroaku"

8YakubnesubangetmarangRuben,amargaRubenturu karoBilha,amargaRubenngungkabakeklambibapakne

9Yakuboragelemnyedhakidhewekemaneh,amarga RubenwisngrusuhidhewekeLansapawaesingmbukak jubahbapakne,tumindakeikualabanget,lanikunjijiki anaingngarsaneGustiAllah

10Mulané,wiskatulislanditetepakéingtabletswargayèn wonglanangorakenaturukarobojonébapakné,lanora kenambukakklambinébapakné,amargaikinajis:wong lorokudumatibareng,wonglanangsingturukarobojoné bapaknélanwongwadonuga,amargawongloromauwis nindakakénajisingbumi

11Lanorabakalanabarangsingnajisanaingngarsane GustiAllahkitaingbangsasingwisdipilihdadiduweke dhewe

12Lanmaneh,anatulisankapingpindho:'Kenaaing laknatwongsingturukarobojonebapakne,amarga dhewekewismbukakkawiranganebapakne';lankabeh parasuciGustiAllahujar'Muga-muga;mugi-mugi' 13Lankowé,Musa,prentahnamarangwongIsraèlsupaya padhanetepipangandikaiki;amargaiku(mengandung) paukumanpati;lanikunajis,lanoraanapanebusan salawas-lawasekanggonebuswongsingwisnindakakeiki, nangingdhèwèkékududipatènilandipatèni,landibenturi watu,landisingkirakesakatengahéumatéGustiAllahkita. 14SababoraanawongingIsraelsingnindakakekaya mangkonosingdiidiniuripsedinawaeingbumi,amarga wongikunjijikilannajis.

15Lanajangantiwong-wongmaungucap:Ruben diparingiuriplanpangapurasawisedheweketurukaro selirbapakne,landhewekeugadiparingiuripsanajan dhewekewisduwebojo,lanbojoneYakub,bapakne,isih urip

16Amargangantiwektuikudurunganapranatan, pangadilan,lanangger-anggeringToretsingdiwedharake kanthijangkepkanggokabehwong,nangingingjamanmu (wisdiwedharake)minangkaangger-anggeringmangsalan dina,lanangger-anggeringToretsinglanggengkanggo generasi-generasisinglanggeng

17Lankanggoangger-anggerikioraanapungkasaning dina,lanoraanapanebusankanggoiku,nangingloroloronekududisingkirakesakatengah-tengahebangsa:ing dinanalikadhewekenindakakeiku,dhewekekudumateni wong-wongmau

18Lankowé,Musa,tulisenkanggoIsraèlsupayapadha netepilannindakakémiturutpangandikaniki,lanaja ngantinglakonidosangantimati;amargaPangéranAllah kitaikuHakim,singorambédakakéwonglanoranampa pisungsung.

19Lanwenehanapituturprajanjianikimarangwong-wong mau,supayapadhangrungokakelannetepi,sartapadha ngati-atimarangiku,lanajangantidirusaklandisingkirake sakaingtanahiki;amargakabehwongsingnindakakeiku ingbumianaingngarsaneGustiAllahkita,ikunajis, njijiki,najis,lannajis.

20Lanoraanadosasingluwihgedhetinimbanglakujina singditindakakeingbumi;amargaIsraelikubangsasuci kanggoPangeranYehuwah,GustiAllahe,lanbangsa warisan,lanbangsaimamlankratonlankanggoduweke (Dhewekedhewe);lanorabakalananajiskayangonosing katoningtengah-tengahebangsasuci

21Laningtaunkatelusakaminggukapingenemiki[2145 AM]Yakublankabehputranelungalanmanggoning omaheAbraham,cedhakkaroIshak,bapaknelanRibka, ibune

22IkiasmaneparaputraneYakub:Ruben,singmbarep, Simeon,Lewi,Yehuda,Isakhar,Zebulon,paraputraneLea; paraputraneRakhel:YusuflanBenyamin;paraputrane Bilha:DanlanNaftali;paraputraneZilpa:GadlanAsyer; lanDina,putrineLea,putritunggaleYakub

23Wong-wongmaubanjurpadhasujudmarangIskaklan Ribka,sartanalikandelengparaputrane,banjurpadha mberkahiYakublankabehputrane,lanIskakbungah

banget,amargandelengparaputraneYakub,putranesing ragil,banjurmberkahidheweke.

BAB34

1LaningtaunkapingenemmingguikisakaYobelkaping patangpuluhpapatiki[2148AM]Yakubngutusputraputranekanggonginguwedhus-wedhuse,lanparaabdine melumenyangpangonanSikhem

2RajaAmoripitumaupadhanglumpuknglawanwongwongmau,arepmatèniwong-wongmau,ndheliking sangisorewit-witan,lannjupukkéwan-kéwanédadi jarahan.

3Yakub,Lewi,YehudalanYusufpadhaanaingomah karoIskak,bapakné,amargaatineIskaksedhihbangetlan orabisaninggalIskak.Benyaminikusingpalingenom, mulanétetepanaingomahébapakné

4LaningkonotekarajaTapulanrajaAresa,rajaSeragan, rajaSelo,rajaGa'as,rajaBethoron,rajaMa'anisakir,lan kabehwongsingmanggoningpagununganiki(lan)sing manggoningalasingtanahKanaan

5Wong-wongmaubanjurpadhangaturakepawarta marangYakub,"Lah,pararajaAmoriwisngepunganakanakmulananglanngrampokraja-kayane"

6.SangPrabubanjurbudhalsakaingomahe,panjenengane lanputra-putranetelulankabehabdinebapaknelanpara abdinedhewe,lanbanjurmajunglawanwong-wongmau karowongenemewusingnggawapedhang.

7Landhèwèkématèniwong-wongmauingpangonanpangonaningSikhem,lanngoyakwong-wongsingmlayu, landhèwèkématèniwong-wongmaunganggolandheping pedhang,landhèwèkématèni'Aresa,Tapu,Saregan,Selo, 'Amani-sakirlanGa[ga]'as,landhèwèkémbalekake kéwan-kéwané.

8Panjenenganémenangnglawanwong-wongmau,lan meksawong-wongmaumbayarpajegmarangdhèwèké, yaikulimangwoh-wohansakatanahé,lanpanjenengané mbangunRobellanTamnatares

9Panjenenganébanjurkondurkanthitentrem,lan nganakaképerdamaiankarowong-wongmau,lanwongwongmaudadiabdiné,ngantitekandinanalika panjenenganélanparaputranélungamenyangMesir 10Laningtaunkapitumingguiki[2149AM]dheweke ngutusYusufkanggongertenibabagankesejahteraanpara saduluresakaomahemenyangtanahSikhem,landheweke nemokakedhewekeingtanahDotan.

11Wong-wongmaubanjurtumindakkhianatmarang dhèwèké,lannggawérencanaarepmatènidhèwèké, nangingbanjurpadhangowahipikirané,banjurngedol dhèwèkémarangparapedagangIsmael,lannggawa dhèwèkémenyangMesir,lanngedoldhèwèkémarang Potifar,sida-sidanéFiraun,kepalajurumasak,imaming kutha'Elew

12ParaputraneYakubbanjurnyembelihwedhus,lan nyemplungakejubaheYusufinggetihe,banjurdikirim menyangYakub,bapakne,ingtanggalsepuluhsasikapitu

13Landhèwèkésedhihsewengimuput,amargawis digawamenyangdhèwèkéingwayahsore,landhèwèké dadipanasbangetamargaseda,landhèwèkékandha: 'KewanbuaswisnguntalYusuf';lankabèhanggota

kulawargané[sedhihkarodhèwèkéingdinaiku,lanpadha] sedhihlansusahkarodhèwèkésedinamuput.

14Putra-putranelananglanwadonpadhangadegarep nglipur,nangingpanjenenganeoragelemdilipurmerga sakaputrane.

15IngdinaikuBilhakrunguyenYusufwisseda,lan dhewekematikarosedhih,landhewekemanggoning Qafratef,lanDinah,putrine,ugasedasawiseYusufseda.

16LananatelungpatangisanikisingdialamiIsraelsajrone sewulanLanBilhadikuburingngarepemakamRahel,lan Dinauga,putrine,dikuburingkono

17LanYusufnangisiYusufsetaunlanoramandheg, amargadhewekeujar,"Akubakalmudhunmenyang kuburannangisianakku"

18Mulané,wongIsraèlkudunglakonikabecikaning tanggalsepuluhsasikapituingdinanalikakabarsing nggawéYusufnangisiYakubtekamarangbapakné supayapadhanganakaképanebusankanggoawakédhéwé ingdinaikunganggowedhusenomingtanggalsepuluh sasikapitu,setaunsepisan,kanggodosa-dosané;amarga wisnggawélaraatibapaknémarangYusuf,anaké

19Dinaikiwisditetepakesupayawong-wongpadha sedhihamargadosa-dosané,lanamargasakabèhing pelanggaranélansakabèhingkaluputané,supayapadha bisanucèkakéawakédhéwéingdinaikusetaunsepisan. 20SawiséYusufséda,paraputranéYakubpadharabi JenenggarwanéRubenyaiku'Ada;lanjenenggarwané Simeonyaiku'Adlba'a,wongKanaan;lanjenenggarwané LèwiyaikuMelka,sakaputri-putriAram,sakaturunané paraputranéTerah;lanjenenggarwanéYéhuda,Betasu'el, wongKanaan;lanjenenggarwanéIsakhar,Hezaqa;lan jenenggarwanéZebulon,Ni'iman;lanjenenggarwanéDan, 'Egla;lanjenenggarwanéNaftali,Rasu'u,saka Mesopotamia;lanjenenggarwanéGad,Maka;lanjeneng garwanéAsher,'Ijona;lanjenenggarwanéYusuf,Asnath, wongMesir;lanjenenggarwanéBenyamin,'Ijasaka 21Simeonbanjurmratobat,lannjupukbojokapindhosaka Mesopotamiaminangkaseduluré

BAB35

1LaningtaunkapisanminggukapisanYubileumpatang puluhlima[2157AM]RebeccanimbaliYakub,putrane, landhawuhmarangdhewekebabaganbapaknelan sadulure,supayadhewekengurmatidhewekekabehdina uripe.

2Yakubbanjurmatur:“Kulabadhenglampahisadaya ingkangpanjenengandhawuhakendhatengkula;amargi punikabadhedadospakurmatanlankaluhurantumrapkula, sahakaadilanwonteningngarsanipunGustiAllah,bilih kulabadhengurmatitiyang-tiyangpunika”

3Lanpanjenenganugi,ibu,mangertoswiwitkulalair ngantosdintenpunika,sadayatindak-tandukkulalan sadayaingkangwonteningmanahkula,bilihkulatansah mikiringkangsaetumrapsadayaperkawis

4Lankepriyéakuoranglakoniprekarasingwis kokdhawuhakémarangaku,yaikusupayaakungurmati bapakkulansadulurkulanang?

5Ibu,critaknamarangaku,apasingkokweruhiingaku, lanakubakalnyingkiriiku,lanakubakalolehsih-rahmat.

6Dhewekebanjurkandhamarangwongmau:"Anakku, akuoratauweruhingkowetumindaksingalasajrone uripkukajabamungtumindaksingbenerNangingaku bakalngandhanikowesingsejatine,anakku:Akubakal matitauniki,lanakuorabakaluripmanehtauniki; amargaakuwisweruhingimpeningdinapatiku,yenaku orabakaluripngluwihisatusseketlimataun:lanlahaku wisngrampungakekabehdinauripkusingbakal daklakoni"

7Yakubngguyukrunguomonganeibune,amargaibune wisngomongyenibunebakalmatiIbunelungguhing ngarepekaroYakubkanthikekuwatane,lankekuwatane oraringkih.AmargaYakubmlebu-mlebulanndeleng, untunekuwat,lanoraanapenyakitsingndemekdheweke sajroneuripe

8Yakubbanjurkandhamarangibune,"Akubegja,Ibu,yen umurkuwiscedhakkaroumurmu,lankekuwatankutetep anaingakukayakekuwatanmu,lankoweorabakalmati, amargakowemungguyonkaroakubabaganpatimu."

9LandhewekebanjurnemoniIskaklankandha,"Aku duwesijipanyuwunanmarangkowe:Esapkudusumpah yendhewekeorabakalnglaraniYakub,utawangoyak dhewekekanthisengit;amargakowengertipikiraneEsap yenpikiranewiwitenomikukeblinger,lanoraana kabecikaningdheweke;amargadhewekekepenginmateni dhewekesawisekowemati"

10Lankowéngertikabèhsingwisditindakakéwiwitdina Yakub,seduluré,lungamenyangHaranngantisaiki: kepriyédhèwèkéninggalkitakanthigumolongingatiné, lanwisnindakaképialamarangkita;wedhus-wedhusmu wisdijupuk,lankabèhbarangdarbémudigawasaka ngarepmu

11Nalikaakulanpanjenenganenyuwunlannyuwunapa singdadiduwekkudhewe,Panjenenganetumindakkaya wongsingwelasasihmarangakulanpanjenengane 12Landhèwèkénesubangetmarangkowéamargakowé mberkahiYakub,putramusingsampurnalanjujur;amarga oraanapialakajabakabecikaningdhèwèké,lanwiwit dhèwèkétekasakaHaranngantisaikidhèwèkéora ngrampokapa-apasakakita,amargadhèwèkétansah nggawasamubarangkanggokitaingmangsané,lanbungah kanthisepenuhatinénalikakitanampatanganélan dhèwèkémberkahikita,lanorapisahkarokitawiwit dhèwèkétekasakaHaranngantisaiki,landhèwèkétetep karokitaterus-terusaningomahkanggongurmatikita 13LanIskakkandhamarangdheweke,"Akuugangertilan ndelengtumindakeYakubsinganaingantaranekita, kepiyedhewekengurmatikitakanthigumolongingatine; nangingakubiyenluwihtresnamarangEsautinimbang Yakub,amargadhewekeikuanakmbarep;nangingsaiki akuluwihtresnamarangYakubtinimbangEsau,amarga dhewekewisnindakakepirang-pirangtumindakala,lan oraanakabeneraningdheweke,amargakabehlakune durakalankekerasan,[lanoraanakabeneraning sakubengedheweke]

14Lansaikiatikutrenyuhamargakabehtumindake,lan dhewekeutawaturuneorabakaldislametake,amarga wong-wongmausingbakaldirusaksakabumilansing bakaldisingkirakesakasangisoreswarga,amargadheweke wisninggalakeGustiAllaheAbrahamlanngetutakepara

garwanelansawisenajislansawisekaluputane,dheweke lananak-anake.

15Lankowéngongkonakungongkondhèwèkésumpah nèkdhèwèkéorabakalmatèniYakub,seduluré;sanajan dhèwèkésumpah,dhèwèkéorabakalnetepisumpahé,lan dhèwèkéorabakalnindakkékabecikankajabamung nindakképiala

16NangingnèkdhèwèkékepénginmatèniYakub,seduluré, dhèwèkébakaldiwènèhkémarangYakub,landhèwèkéora bakalbisalolossakatanganéYakub,[amargadhèwèké bakaltibaingtanganéYakub]

17LanajawedimarangYakub;amargawaliYakubiku agung,kuwat,lankinurmatan,lanluwihdipujitinimbang waliEsau

18RibkabanjurutusannimbaliÉsau,lanÉsauwistekan, Ésaubanjurkandha,"Akuduwépanyuwunan,anakku,lan kowékudujanjibakalnindakaké,anakku"

19Aturwangsulane:“Sadayaingkangpanjenengan karsakakenbadhekulatindakaken,sahakulabotenbadhe nampikpanyuwunpanjenengan”

20LandhewekekandhamarangYakub:"Akunjaluk sliramu,yenakumati,sliramubakalnjupukakulanngubur akucedhakkaroSarah,ibunebapakmu,lansliramulan Yakubbakaltresna-tinresnanlanorabakalkepenginala marangsijilansijine,nangingmungtresna-tinresnansiji lansijine,lan(supaya)kowebakalmakmur,anak-anakku, lanbakaldihormatiingtengah-tengahingtanah,lanoraana mungsuhsingbakalbungahamargakowe,lankowebakal dadiberkahlanwelasasihingmripatekabehwongsing tresnamarangkowe"

21Landhèwèkékandha,"Akubakalnindakakékabèhsing wiskokkandhakake,lanakubakalnguburkowéingdina kowématicedhakkaroSarah,ibunébapakku,kayasing kokkarepakésupayabalungécedhakkarobalungmu."

22LanYakub,sadulurku,uga,bakaldaktresnaningluwihi kabehmakhluk;amargaakuoraduwesaduluring saindengingbumikajabadheweke:lanikidudukabecikan gedhekanggoakuyenakutresnamarangdheweke;amarga dhewekeikusadulurku,lankitakasebarbebarenganing awakmu,lankitametubebarengansakaguwa-garbamu, lanyenakuoratresnamarangsadulurku,sapasingbakal daktresnani?

23Lanakudhewe,nyuwuntulungmarangkowesupaya menehipituturmarangYakubbabakulananak-anakku, amargaakungertiyendhewekemesthibakaldadiraja tumrapakulananak-anakku,amargaingdinabapakku mberkahidheweke,dhewekendadekakedhewekeluwih dhuwurlanakuluwihmurah.

24Lanakusumpahmarangkoweyenakubakaltresna marangdheweke,lanorapenginpialamarangdheweke sajroneuripku,kajabamungkabecikan

25YakubbanjursumpahmarangYakubbabprakaraiki kabehYakubbanjurnimbaliYakubanaingngarsaneEsau, lanmenehiprentahmituruttembung-tembungsingwis diomongakemarangEsau

26Landhèwèkékandha,"Akubakalnurutikekarepanmu; percayaamarangakuyènoraanabebayasingbakalteka sakaakuutawasakaanak-anakkumarangÉsau,lanaku bakaldadisingpertamakajabamungingkatresnan"

27Lanpadhamanganlanngombe,dhewekelananakanakelanangingwayahwengiiku,landheweketilar

donya,telungYubileumlanumurseminggulansetaun,ing wayahwengiiku,lananak-anakelanangloro,Esaulan Yakub,nguburdhewekeingguwagandacedhakSarah, ibunebapakne.

BAB36

1Laningtaunkapingenemmingguiki[2162AM]Ishak nimbaliputraneloro,EsaulanYakub,lanpadhasowan marangdheweke,landhewekekandhamarangdheweke: 'Anak-anakku,akuareplungamenyangdalaneleluhurku, menyangomahlanggengingngendileluhurkuana

2MulanekuburnaakucedhakkarobapakkuAbraham,ing guwagandaingtegalanEfron,wongHet,ingngendi Abrahamtukukuburankanggodikubur;ingkuburansing wisdakgalikanggoakudhewe,kuburnaakuingkono.

3Lanikidakprentahakemarangkowe,anak-anakku, supayakowenindakakekabecikanlankajujuraningbumi, supayaPangeranYehuwahbisandhatengakemarangkowe kabehsingwisdijanjekakedeningPangeranYehuwah marangAbrahamlanturune

4Lanpadhatresna-tinresnanana,anak-anakku,para sadulurmukayadenewongsingtresnamarangnyawane dhewe,lansupayasabenwongpadhangupayaapasing bisamigunanikanggosedulure,lanpadhatumindak bebarenganingbumi;lansupayapadhatresna-tinresnanana kayadenenyawanedhewe

5Lanbabaganpitakonanbabaganbrahala,akudhawuhlan ngelingakesampeyansupayanolaklansengitmarang brahala,lanajatresnamarangbrahala,amargabrahalaiku kebakpenipuankanggowong-wongsingnyembahbrahala lankanggowong-wongsingsujudmarangbrahala 6Heanak-anakku,padhaelingamarangPangeran Yehuwah,GustiAllaheAbraham,leluhurmu,lankepriye akuuganyembahlanngladeniPanjenenganekanthi kabeneranlankabungahan,supayaPanjenenganebisa nambahikowelannambahiturunmukayalintanginglangit, lannetepakekoweingbumiminangkatandurankabeneran singorabakaldiobongngantiturun-tumuruningsalawaslawase.

7Lansaikiakubakalnggawekowesumpahsinggedheamargaoraanasumpahsingluwihgedhetinimbangiku kanthijenengsingmulya,dihormati,gedhe,megah,apik bangetlankuwasa,singnggawelangitlanbumilankabeh perkarabebarengan-yenkowebakalwedilannyembah marangPanjenengane.

8Lansupayasabenwongtresnamarangsadulurekanthi katresnanlankabeneran,lanorabakalkepengintumindak alamarangsadulurewiwitsaikingantisalawas-lawase, supayakowebisamakmuringkabehtumindakmulanora bakaldirusak

9Lanyenanasalahsijisakakowesingngrancangala marangsadulure,ngertiayenwiwitsaikisabenwongsing ngrancangalamarangsadulurebakaltibaingtangane,lan bakaldisingkirakesakatanahwongurip,lanturunebakal dirusaksakaingsangisoreswarga

10Nangingingdinakaributanlankutukanlannesulan bebendu,nganggogenisingmurubkayadene PanjenenganengobongSodom,mangkonouga Panjenenganebakalngobongtanahelankuthanelankabeh duweke,landhewekebakaldibusaksakabukudisiplin

anak-anakemanungsa,lanorakacathetingbukuurip, nangingingapasingwisditemtokakekanggokarusakan, landhewekebakallungamenyangkutukanlanggeng; supayakutukanebisatansahdianyariingrasasengitlan ingkutukanlaningbebendulaningsiksalaningnesulan ingwabahlaningpenyakitkanggosalawas-lawase

11Akungomonglanmenehipaseksenmarangkowe, anak-anakku,miturutpaukumansingbakaltekamarang wongsingpenginnglaranisadulure

12Ingdinaikuuga,dhèwèkémbagikabèhbandhané marangwongloromau,lanmènèhakébageansingluwih gedhémaranganakmbarep,lanmenaralankabèhsingana ingsakubengé,lankabèhsingdiduwèniAbrahaming SumurSumpah

13Lanpangandikane:"Bageansingluwihgedheikibakal dakwenehakemaranganakmbarep."

14WangsulaneEsap:“Wilayahpembarepkuwisdakdol marangYakublanwisdakwenehakemarangYakub; supayaikudiwenehakemarangdheweke,lanakuoraduwe tembungapa-apakanggongomongbabaganiki,amarga ikuduwekedheweke”

15RamaIskakbanjurngandika,"Muga-mugaberkahanaa ingkowe,anak-anakku,lanturunmuingdinaiki,amarga kowewismenehiakukatentreman,lanatikuoralara babaganhakpembarep,supayakoweoranindakakepiala mergasakaiku"

16Muga-mugaGustiAllahKangMahaluhurmberkahi wongkangnglakonikabecikan,dhewekelanturuneing salawas-lawase

17LanPanjenenganéwisrampungdhawuhlanmberkahi wong-wongmau,lanpadhamanganlanngombe bebarengananaingngarsané,lanPanjenenganébungah amargaanasijipikiraningantaranewong-wongmau,lan padhalungasakaPanjenenganélanngasodinaikulanturu. 18IngdinaikuugaIskakturuingambenekanthibungah; landheweketurukanthitentrem,lansedaingumursatus wolungpuluhtaun.Dhewekengrampungakerongpuluh limaminggulanlimangtaun;lanputraneloro,Esaulan Yakub,nguburdheweke

19EsaubanjurlungamenyangtanahEdom,menyanging pagununganSeir,lanmanggoningkono

20YakubmanggoningpagununganHebron,ingmenara ingtanahpanggonaneAbraham,bapakne,landheweke nyembahmarangGustiAllahkanthigumolongingatilan miturutprentah-prentahsingkatonkayasingwisdipbagi dina-dinaneturun-tumurun.

21LanLea,garwane,tilardonyaingtaunkapingpapat minggukapindhoYobelkapingpatangpuluhlima,[2167 AM]landhewekenguburdhewekeingguwagandacedhak Ribka,ibune,ingsisihkiwakuburanSarah,ibunebapakne 22Paraputranelananglanlanangkabehpadhateka kanggonangisiLea,garwane,lannglipurdheweke,amarga Lea,garwane,wisseda,amargadheweketresnabanget marangLeasawiseRachel,adhine,tilardonya 23amargadhewekeikusampurnalanjujuringkabeh tindak-tandukelanngajeniYakub,lansajroneuripkaro dheweke,YakuborataukrungusakacangkemeYakub tembungkasar,amargadhewekealuslantentrem,jujurlan mulya

24Landhèwèkékelingankarosakèhingtumindakéwong wadonmaunalikaisihuriplandhèwèkénangisibanget;

amargadhèwèkétresnamarangwongwadonmaukanthi gumolongingatilangumolongingnyawané.

BAB37

1IngdinaIshak,bapaknéYakublanÉsau,séda,para putranéÉsaukrunguyènIshakwismènèhipandumané singluwihtuwamarangYakub,putranésingluwihenom, lanpadhanesubanget

2Banjurpadhapadukarobapakne,pangucape:“Yagene bapakmumenehiYakubbageansingluwihtuwalan nglirwakakekowe,denekowesingluwihtuwalanYakub singluwihenom?”

3Landhèwèkékandhamarangwong-wongmau,"Amarga akungedolhaklairkumarangYakubkanggotukukacang abangsethithik,laningdinabapakkungutusakumburulan nyekellannggawaapa-apakanggodipanganlandiberkahi, dhèwèkétekakanthiakallannggawapangananlan ombenankanggobapakku,lanbapakkumberkahidhèwèké lanndadèkakéakuanaingsangisorétangané"

4Lansaikibapakkitawismeksakitasumpah,akulan dheweke,yenkitaorabakalpadhangrancangpiala,utawa nglawansadulure,lankitabakalterustresnalantentrem karosadulurelanorangrusaklakukita

5Wong-wongmaubanjurpadhamaturmarang panjenengane:“Kitabotenbadhemirengakenpanjenengan kanggedamelrukunkaliyanpanjenenganipun;amargi kekuwatankitalangkungagengtinimbangkekuwatanipun, lankitalangkungkiyattinimbangpanjenenganipun;kita badhenglawanpanjenenganipunlanmateni panjenenganipun,sartanumpespanjenenganipunsaha putra-putranipunLanmanawipanjenenganbotenkersa tindakkaliyankula,kulabadhenindakakencilakadhateng panjenenganugi.”

6Saikirungoknapituturku:Ayopadhakongkonanwong menyangAram,Filistia,MoablanAmon,lanayopadha milihwong-wongpilihansingsemangatperang,lanayo padhanglawanlanperangkarodheweke,lanayopadha nyirnakakedhewekesakabumisadurungedhewekedadi kuwat.

7Bapaknékandha,"Ajapadhalungalanajaperangkaro dhèwèké,supayakowéorakalahkarodhèwèké"

8Wong-wongmaubanjurpadhamaturmarangdhèwèké, "Ikiugacaramutumindakwiwitcilikngantisaiki,lan kowémasrahakégulumuingsangisorékuk-é"

9Kitaorabakalngrungokaketembung-tembungiki.’ BanjurpadhangirimutusanmenyangAram,lanmenyang Aduram,menyangmitrabapakne,lanpadhanyewasewu prajurit,prajuritpilihan

10Banjuranawong-wongsingdiupahsakaMoablanbani Amontekanemoniwong-wongmau,sewuwongpilihan, lansewuwongperangpilihansakaFilisti,sewuwong EdomlanwongHorisewuwongperangpilihan,lansaka wongKitimparaprajuritsinggagahprakosa

11Lanpadhakandhamarangbapakne:"Menyangalah karowong-wongmaulanmimpinwong-wongmau,yen ora,kowebakaldakpateni."

12Panjenenganébanjurnesubangetnalikaweruhpara putranémeksadhèwèkéndhisiki(wong-wongmau) kanggomimpinwong-wongmaunglawanYakub,adhine.

13Nangingsawiséiku,dhèwèkékelingankarosakèhing pialasingndhelikingatinémarangYakub,adhine,lanora kelingankarosumpahémarangbapaknélanibuné,yèn dhèwèkéorabakalngrancangpialasajronéuripnglawan Yakub,adhine.

14Senajanmangkono,Yakuborangertiyenwong-wong maubakalperangnglawandheweke,landhewekelagi sedhihamargaLea,bojone,ngantiwong-wongmau nyedhakimenarakaropatangewuprajuritlanprajurit pilihan

15Wong-wongingHebronbanjurpadhautusanmatur, "Sadulurmutekaarepnglawankowé,nggawawongpatang èwusingasikeppedhang,lanpadhanggawatamenglan gegaman"AmargaYakubluwihtresnamarangÉsau tinimbangÉsauMulanéwong-wongmaupadhangandhani Yakub,amargaYakubluwihlomanlanwelasasih tinimbangÉsau

16NangingYakuborangandelngantitekancedhak menara.

17Banjurnutupgapuramenara;lanngadegingndhuwur bentenglanngomongkarokakangne,Esau,"Mulyabanget panglipurmusingkoklakonikanggonglipurakuamarga bojokusingwistilardonyaApaikisumpahsing kokucapakemarangbapakmulanmanehmarangibumu sadurungedheweketilardonya?Kowéwisnglanggar sumpah,lannalikakowésumpahmarangbapakmu,kowé diukum"

18Esaubanjurmangsuli,"Manusialankéwaningbumi oraduwésumpahkabeneransingwisdiucapaké(sumpah singsah)selawase;nangingsabendinapadhangrancang pialasijilansijiné,lankepriyésabenwongbisamatèni mungsuhlanmungsuhé"

19Lankowébakalsengitmarangakulananak-anakku salawas-lawase.Lankowéorakenanjagatalipaseduluran karokowé

20Rungoknatembung-tembungikisingdakkandhakaké marangkowé,Manawababilanangbisanggantikulitélan nggawéwulunéaluskayawuluwulu,Utawayènbisa thukulsungunekayasungunemenjanganutawawedhus, Ingkonoakubakalnggawétalipasedulurankarokowé, Lanyènsusunépisahsakaibuné,amargakowédudu sedulurku

21Lanyenasuajagpadharukunkarocempe-cempe supayaoramanganutawanindakakekekerasanmarang dheweke,lanyenatinepadhamanutmarangdheweke kanggokabecikan,mulabakalanakatentremaningatiku marangkowe

22Lanyensingadadikancanesapilangawerukunkaro dheweke,Lanyendhewekediiketingpasangansijikaro dhewekelanmlukukarodheweke,Ingkonoakubakal gawerukunkarokowe

23Lannalikagagakdadiputihkayaraza,ingkonokowe bakalngertiyenAkuwistresnamarangkowe,lanbakal nggaweperdamaiankarokoweKowebakaldisingkirake, lananak-anakmubakaldisingkirake,lanorabakalana tentremkanggokowe

24NalikaYakubngertiyenYakubduweniatalabanget marangYakubkanthiatilannyawane,lanYakubmlumpat kayacelengalassingnembustumbaklanmatenidheweke, lanorabisanyingkiri.

25Banjurdhèwèkékandhakaroparaabdinélanpara abdinésupayanyerangdhèwèkélankabèhkanca-kancané.

BAB38

1Sawisékuwi,YéhudakandhakaroYakub,bapakné,"Pak, lengenengandhewamu,lanlemparnapanahmulantumpes mungsuhmulanpatenanamungsuhmu;lanmugi-mugi kowénduwékekuwatan,amargakitaorabakalmatèni adhimu,amargadhèwèkékayakowé,landhèwèkékaya kowé,ayopadhamènèhipakurmatanmarangdhèwèké"

2Yakubbanjurmbengkongakegandhewanelanngetokake panahelannembusdhadhanetengen,Esau,lanmateni dheweke

3Landhèwèkénglepasaképanahmanèhlannggebug AdoranwongArammauingdhadhakiwa,banjurnggebug dhèwèkémundurlanmatènidhèwèké

4BanjurparaputraneYakublanparaabdinepadhametu, padhambagi-mbagiawakedhewedadirombonganing patangsisihmenara

5WongYehudabanjurmajuperang,karoNaftalilanGad sartakaroseketabdineanaingsisihkidulmenara,lan kabehwongsingditemokakeanaingngarepepadha dipateni,lanoraanasiji-sijiasingbisalolos

6WongLewi,Dhan,lanAsyerbanjurmetumenyangsisih wetanmenara,karowongsèket(wong)singndhèrèk,lan padhamatèniparaprajuritMoablanAmon

7SukuRuben,IsakharlanZebulonbanjurmetumenyang sisihlormenara,karowongsèket,lanpadhamatèniwong Filistin

8Simeon,Benyamin,lanHenokh,putraneRuben,metu menyangsisihkulonmenara,karosèketwonglanang,lan padhamatèniwongEdomlanwongHoripatangatuswong, prajuritsinggagahprakosa;lannematuswongpadha mlayu,lanpapatputraneÉsaumlayubarengkarowongwongmau,lanninggalbapaknémati,nalikadhèwèkétiba inggunungsinganaing'Aduram.

9ParaputraneYakubbanjurngoyakseduluremaunganti tekaningpagununganSeirYakubbanjurnguburadhine inggunungAduram,banjurmulihmenyangomahe.

10ParaputraneYakubbanjurngepungparaputraneEsau ingpagununganSeir,sartapadhandhingkluksupayapadha dadiabdineparaputraneYakub.

11Lanpadhautusanmarangbapakné(kanggotakon)apa kudupadharukunkarowong-wongmauutawamatèni wong-wongmau.

12Yakubbanjurutusanmarangparaputranesupayapadha gawerukun,lanparaputranepadhagawerukunkaropara putrane,sartamasangkukabdimarangparaputrane, supayapadhatansahmbayarupetimarangYakublanpara putrane

13Lanwong-wongmauterusmbayarupetimarangYakub ngantidinaYakublungamenyangMesir

14LanbaniEdomdurungbisalepassakakukbudaksing ditanggungdeningputraneYakubrolasngantisaiki

15IkipararajasingngastapaprentahaningEdom, sadurungeanarajaingtanahEdom.

16Balak,putraneBeor,jumenengratuingEdom,lan kuthanejenengeDanaba

17SawiséBalakmati,YobabbinZerahsakaBozer nggentènidadiraja

18SawiséYobabmati,AsamsakatanahTémannggentèni dadiraja.

19BarengAsamseda,banjurjumenengratunggenteni AdatbinBarad,kangngalahakewongMidianingwilayah Moab,lankuthanejenengeAwit.

20LanAdathtilardonya,lanSalman,sakaAmaseqa, jumenengrajanggentenidheweke

21Salmantilardonya,lanSaulsakaRa'aboth(ingpinggir kali)nggentenidhewekedadiraja

22SawiséSaulséda,Ba'elunanbinAkhbornggentèni jumenengraja

23Ba'elunan,putraneAchbor,seda,lanAdatjumenengratu nggentenidheweke,langarwanejenengeMaitabith, putrineMatarat,putrineMetabedza'ab

24IkipararajasingngastapaprentahaningtanahEdom

BAB39

1YakubmanggoningtanahKanaan,panggonanebapakne manggonIkicritaneturuneYakub

2Yusufumurpitulastaunnalikadigawamenyangtanah Mesir,lanPotifar,abdidalemeSangPrabuPringon,juru masakutama,tukuYusuf

3Yusufbanjurdiangkatdadipanggedheningbrayatekabeh lanberkahingPangeranYehuwahnekanibrayatewong MesirikumergasakaYusuf,lanPangeranYehuwah ndadosakedhewekesuksesingkabehsingditindakake 4WongMesirmaumasrahakesakehingpanggawene marangYusuf,amargaYusufweruhyenPangeran YehuwahnunggilkaroYusuflanPangeranYehuwah mberkahidhewekeingsakehingpakaryane.

5RupaneYusufikuayubanget,langarwanebendarane ndelengYusuf,landheweketresnamarangYusuflan njaluksupayaYusufturukarodheweke.

6Nangingdhèwèkéoramasrahakényawané,landhèwèké ngelingiGustilanpangandikanéYakub,bapakné,sing biyèndiwacasakatembung-tembungéAbraham,supaya oraanawonglanangsinglakujinakarowongwadonsing wisnduwébojo;supayaukumanpatiwisditemtokakéing swargaingngarsanéGustiAllahsingMahaluhur,lan dosanébakalkacathetmarangdhèwèkéingbuku-buku langgengterus-terusaningngarsanéGusti

7Yusufbanjurkelingankaropangandikamaulanora gelemturukarowongwadonmau

8Landhewekenjaluktulungngantisetaun,nanging dhewekeoragelemlanoragelemngrungokake.

9Nangingwongwadonmaungrangkullannyekelkenceng wongmauanaingnjeroomahsupayadipeksaturukaro dheweke,lawangomahbanjurditutuplandicekelkenceng; nangingwongmauninggalakeklambineingtanganewong wadonmau,banjurmbongkarlawanglanmlayumetusaka ngarepewongwadonmau.

10Barengwongwadonmauweruhyenabdineoragelem turukarodheweke,banjurnggugatabdineanaingngarsane bendarane,ature:“Abdipanjenengan,tiyangIbrani ingkangpanjenengantresnani,ngupayameksakula supadossagedturukarokula.Nalikakulanguwuh-uwuh, abdinebanjurmlayulanninggalklambineingtangankula nalikakulanyekeli,lanabdinebanjurndobraklawang” 11WongMesirmauweruhsandhanganeYusuflanlawang singrusak,sartakrungutembungegarwane,banjurYusuf

dilebokakeingpakunjaran,papanpanggonaneparatahanan singdikunjaradeningraja.

12NalikaYusufanaingkonoingpakunjaran,Pangeran YehuwahndadekakeYusufolehsih-rahmatlanwelasasih sakakepalapengawalpakunjaran,amargaYusuf nguninganiyenPangeranYehuwahnunggilkaroYusuflan GustiAllahndadekakesamubarangkangditindakakedadi kelakon.

13LankabehmaudipasrahakemarangYusuf,lankepala pengawalpenjaraorangertiapa-apasinganaingtangane, amargaYusufnindakakekabehmau,lanGustiAllah nyempurnakake

14.SangYusufmanggoningkonorongtaunsuwene.Ing dina-dinaiku,SangPrabuPringon,rajaMesir,dukabanget marangkapalaabdineloro,maranglurahminumanlan lurahroti,lanpadhadikunjaraingomahelurahjurumasak, ingpakunjaranpanggonaneYusufditahan

15KepalapengawalpenjarabanjurngangkatYusufdadi pegawéné,lanYusufngladèniparaprajuritmau.

16Lurahpangunjukanlanlurahjururotipadhangimpi, banjurpadhanyritakakeimpenemarangYusuf

17KayasingdijlentrehakedeningYusufmarangwongwongmau,mangkonougasingkedadeyanmarangwongwongmau,lanSangPrabuPringonmbalekakekepalajuru minumanmenyangkalungguhanelankepalajururoti dipateni,kayasingdijlentrehakedeningYusufmarang wong-wongmau

18NanginglurahminumanlalikaroYusufingpakunjaran, senajanYusufwisngandhaniapasingbakalkelakon,lan orakelinganngandhaniSangPrabuPringonbabapasing wisdiomongakeYusufmarangdheweke,amargaYusuf lali

BAB40

1Ingdina-dinaikuSangPrabuPringonngimpirongimpen ingsajroningsewengibabpacekliksingbakalkedadeyan ingsakubengingtanahMesir,banjurtangisakaturunelan nimbalikabehjurutafsirimpensinganaingMesir,lan paratukangsihir,sartanyritakakerongimpenemarang wong-wongmau,nangingwong-wongmauorabisa nerangake

2LurahminumanbanjurkelingankaroYusuflancrita babagandhewekemarangraja,lanbanjurnggawaYusuf metusakapenjara,landhewekecritababimpeneloromau marangraja.

3PanjenenganebanjurmaturmarangSangPrabuPringon, yenimpeneloroikupadha,lanSangPrabuPringonbanjur ngandika:“Bakalanapitungtaunkangbakalkebak kasugihaningsatanahMesir,lansawiseikupitungtaun paceklik,kangdurungtaukelakoningsatanahMesir”

4MulanesaikiSangPrabuPringonkudungangkatpara mandhoringsatanahMesir,lansupayapadhanyawisake panganingsabenkuthasajronetaun-taunkamakmuran, supayaanapangankanggopitungtaunpaceklik,lantanah ikiorabakalsirnaamargapaceklik,amargabakalbanget parah.

5LanGustiAllahmaringiYusufsihlansih-rahmating ngarsanéSangPrabuFiraun,mulaSangPrabuFiraun ngandikamarangparaabdiné,"Kitaorabakalnemokaké

wongsingwicaksanalanwicaksanakayawongiki,amarga RohéGustiAllahnunggilkarodhèwèké."

6Lanpanjenenganengangkatpanjenenganedadiwong nomerloroingsakehingkratonelanmaringipanguwasa marangsakehingtanahMesir,sartandadekake panjenenganenunggangkretaFiraunkangnomerloro 7Panjenenganebanjurngagemakesandhangankainlenan alus,lanngagemakekalungemasinggulune,sartaana wongkangnguwuh-uwuhanaingngarepe,"El'Elwa 'Abirer,"sartamasangali-aliingtangane,sartangangkat dhewekedadipanggedheningkratonekabeh,sarta ngluhurakepanjenengane,sartangandikamarang panjenengane:"Mungingdhamparikiakubakalluwih gedhetinimbangkowe"

8YusufnguwasanisakubengingtanahMesir,lankabeh parapanggedheneSangPrabuPringon,kabehabdine,lan kabehwongsingnindakakeurusaneSangPrabupadha tresnamarangpanjenengane,amargapanjenenganelumaku kanthijujur,amargapanjenenganeoragumunggunglanora adigung,lanpanjenenganeorambedakakewong,lanora nampahadiah,nangingpanjenenganengadilikabehwong ingtanahkonokanthijujur.

9TanahMesirtentremanaingngarsaneSangPrabuFiraun amargaYusuf,amargaPangeranYehuwahnunggilkaro Yusuf,lanmaringisih-rahmatlansih-rahmatmarang dhewekekanggokabehturun-tumurunsadurungekabeh wongsingkenallanwong-wongsingkrungubabagan dheweke,lankratoneSangPrabuFiraundiaturkanthi becik,lanoraanaIblislanoraanawongjahat(ingkono) 10SangPrabubanjurmaringijenengmarangYusuf: Sefantifan,sartamaringiYusufdadigarwane,putrine Potifar,putrineimamingHeliopolis,jurumasakutama 11NalikaYusufngadeganaingngarsaneSangPrabu Pringon,yuswanetelungpuluhtaun.

12IngtaunikuugaIskaksedaKayasingdiomongake Yusufinginterpretasiimpeneloro,kayasingdiomongake, anapitungtaunkamakmuraningsaindengingtanahMesir, lantanahMesirngasilakeakeh,sakukuran(ngasilake) wolulasatusukuran

13Yusufnglumpukaképanganingsabenkuthanganti kebakgandum,ngantiorabisangetunglanngukurmanèh miturutcacahé

BAB41

1LaningtaunYobelpatangpuluhlima,ingminggu kapindho,(lan)ingtaunkapindho,[2165AM]Yehuda njupukErkanggoanakmbarepe,bojosakaputri-putri Aram,jenengeTamar

2Nangingdhèwèkésengitlanoraturukarowongwadon kuwi,mergaibunéasalésakawongwadonKanaan,lan dhèwèkékepénginrabikaroseduluréibuné,nanging Yéhuda,bapakné,oranglilani

3Er,anakmbarepéYéhuda,kuwiwongduraka,mulané dipatènidéningGustiAllah

4YehudabanjurkandhamarangOnan,kakangne,“Kowé kumpulkarobojonekakangmu,lantindaknadadibojone kakangmu,supayakakangmuolehturun”

5Onanngertinèkturunankuwiorabakaldadiduwèké, nangingmungkanggokakangnéwaé,mulanédhèwèké mlebuingomahébojonékakangnélannyebarwijikuwi

inglemahOnannglakonidosaingngarsanéGustiAllah, mulaGustiAllahmatènidhèwèké.

6YehudabanjurkandhamarangTamar,mantunewadon: “Kowemanggonaingomahebapakmulandadirandha ngantianakkuSyelawisgedhe,banjurakubakalmenehake kowedadibojone”

7Landhèwèkéwisgedhé;nangingBedsu'el,garwané Yéhuda,oranglilanianakéSyelanikah.LanBedsu'el, garwanéYéhuda,tilardonyaingtaunkapinglimaminggu iki

8IngtaunkapingenemYehudalungamenyangTimna kanggongguntingwedhus-wedhuse[2169AM]Tamar dikabari:'LahbapakmertuamuarepmenyangTimna kanggongguntingwedhuse'

9Dhèwèkébanjurnyopotsandhanganédadirandha, nganggokerudung,dandanan,lanlungguhinggapurasing cedhakkarodalanmenyangTimna

10NalikaYehudalagimlaku,dhewekeketemukarowong wadonmau,lanngirayendhewekewanitatunasusila, muladhewekekandha,"Akuarepturukarokowe"Wong wadonmaukandha,"Mangga,kulaaturimlebet"Yehuda banjurmlebu.

11Wongwadonmaubanjurkandha,"Wenehanaaku upahku"Wongmaubanjurkandha,"Akuoranggawaapaapakajabaali-alisinganaingdrijiku,kalungku,lanteken singanaingtanganku"

12Wongwadonmaubanjurkandha,"Wenehanaaku barang-barangikungantikowengirimopahku."Wong lanangmaubanjurkandha,"Akubakalngirimcempesiji" Wongwadonmaubanjurmenehakewedhus-wedhusmau marangwongwadonmau,lanwongwadonmaubanjur ngandhegsakawonglanangmau

13Yéhudabanjurlungamenyangomahéwedhus-wedhusé, lanwedhuséwadonmaubanjurmenyangomahébapakné.

14Yehudabanjurngirimwedhuslanangliwatpangone, wongAdulam,nangingwongwadonmauoraketemu Yehudabanjurtakonmarangwong-wongingkono:“Wong wadontunasusilasingmauneanaingkeneanaingngendi?” Wangsulanewong-wongmau:“Ingkeneoraanawong wadontunasusila.”

15Wongmaubanjurbalilanngandhaniyendhewekeora nemokakewongwadonmau,"Akuwistakonmarang wong-wongingkono,lanwong-wongmaumangsuli:'Ing keneoraanasundel'"

16Wongmaubanjurkandha,"Karebèndhèwèkényimpen barang-barangkuwi,supayakitaoradadibahanguyonan." Barengwiskliwattelungsasi,jebuldhèwèkéwisngandhut Yéhudadiwartani,"Tamar,mantunmu,lagingandhut mergalakujina"

17Yehudabanjurmenyangomahebapakne,lankandha marangbapaknelansadulur-sadulurelanang:“Gawanen wongwadonikumetu,supayadiobong,amargadheweke wisnglakonitumindaknajisingIsrael”

18Nalikawong-wongnggawadhewekemetukanggo diobong,dhewekengirimali-ali,kalung,lanteken menyangbapakmaratuwane,karongucap:"Cobadelengen ikisapasingduwe,amargaakungandhutsakadheweke."

19Yehudabanjurngakoni,sartangucap:“Tamarikuluwih mursidtinimbangaku”

20Mulané,ajangantidiobong’Mulané,Sélaora diwènèhakémarangSéla,lanSélaoranyedhakmanèhkaro dhèwèké

21Sawisékuwidhèwèkénglairakéanaklanangloro,Peres [2170AM]lanZerah,ingtaunkapituminggukapindhoiki. 22Sawisékuwipitungtaunkasugihanwiskliwat,kaya singdiomongkéYusufmarangSangPrabu

23LanYehudangakoniyentumindakeikuala,amarga dhewekewisturukaromantunewadon,landheweke nganggepikusengitingmripate,landhewekengakoniyen dhewekewisnglanggarlankesasar,amargadhewekewis mbukakklambiputrane,landhewekewiwitsambatlan ndedongaingngarsanePangeranamargasaka pelanggarane

24LanIngsunngandikamarangdhèwèkéingsajroning impèn,yènwisdiapuradosané,amargadhèwèkéndedonga kanthitemen-temen,lansambat,sartaoranglakonimanèh 25Landhèwèkénampapangapuraamargadhèwèké mratobatsakadosanélansakakabodhoané,amarga dhèwèkéwisnglakonidosagedhéingngarsanéGustiAllah kita;lansabenwongsingtumindakkayangono,saben wongsingturukaroibumaratuwané,kududiobong nganggogenisupayabisadiobongingkono,amargaana najislanreregedingwong-wongmau,kududiobong nganggogeni.

26LankowéprentahnamarangwongIsraèlsupayaajaana singnajisingantaranéwong-wongmau,amargasaben wongsingturukaromantunéwadonutawakaroibu maratuwanéwisnglakoninajis;wonglanangsingwisturu karodhèwèké,lanugawongwadonmau,kududiobong nganggogeni,lanPanjenenganébakalnyingkiraké bebendulanpaukumansakaIsraèl

27LanmarangYehuda,kitakandhayenputraneloroora turukarodheweke,lanamargasakaikuturunanetetepana kanggogenerasikapindho,lanorabakaldisingkirake

28Amargakanthitulusingatidhèwèkéwislungalan nggolekipaukuman,yaiku,miturutputusanéAbraham, singwisdiprentahakémarangparaputrané,Yéhudawis ngupayangobongkuthakuwinganggogeni

BAB42

1LaningtaunkapisanminggukatelusakaYobelpatang puluhlima,paceklikwiwittekaingtanah[2171AM],lan udanoragelemdiwenehakemenyangbumi,amargaora anaudansingtiba.

2Bumidadigersang,nangingingtanahMesiranapangan, amargaYusufwisnglumpukakewijisakatanahkasebut sajronepitungtaunkamakmuranlanwisnjaga

3WongMesirbanjursowanmarangYusufsupayamenehi pangan,lanYusufbanjurmbukakgudang-gudhang gandumingtaunkapisan,lanngedolgandummaumarang wong-wongingtanahkonokanggotukuemas

4<PaceklikingtanahKanaansayaparah>,lanYakub krunguyenanapanganingMesir,banjurngutussepuluh putranesupayapadhagolekpangankanggodhewekeing Mesir;nangingBenyaminoradiutus,lan<sepuluhputrane Yakub>tekan<ingMesir>ingantaranewong-wongsing lunga(mrana)

5Yusuforapanglingkarowong-wongmau,nanging wong-wongmauorapanglingkarodhèwèké,mulaYusuf

banjurtakonlanngomong,"Apakowéduduteliksandilan tekamuarepnlitisepiraadohétanahiki?"Wong-wongmau banjurditahan

6Sawisékuwi,Yusufngluwariwong-wongmaumanèh, lannahanSimeondhéwé,sartangongkonsangaseduluré lunga

7Karung-karungéwong-wongmaudiisenigandum,lan emas-emasédilebokakéingkarung-karungé,nanging wong-wongmauorangerti

8Landhèwèkédhawuhsupayanggawaadhinesingluwih enom,amargawisdikabarinèkbapaknélanadhineisih urip

9SawusepadhabudhalsakaingtanahMesirlantekaning tanahKanaan,padhacritamarangbapaknekabehsingwis dialami,lanugakepriyepanggedhenenegaramau ngandikakasarmarangdheweke,lankepriyeSimeon dicekelngantiBenyamindigawamulih

10Yakubbanjurkandha,"Anak-anakkukoktinggalake! YusufwisoraanalanSimeonugawisoraana,lan BenyaminarepkokgawalungaAkuwiskenaing pialamu"

11.Landhèwèkékandha,"Anakkuorabakallungabareng karokowé,amargambokmenawadhèwèkélara;amarga ibunénglairakéanaklanangloro,lansijiwismati,lansiji ikiugabakalkokjupuksakaaku.Manawambokmenawa dhèwèkékenapanasingdalan,kowébakalnjalariaku sedhihbangetngantimati"

12Amargaweruhyendhuwitewisdibalekakemarang sabenwongsinganaingkarungedhewe-dhewe,mulane dhewekewedingirimdheweke

13LanpacekliksayatambahparahingtanahKanaan,lan ingkabehnegarakajabaingtanahMesir,amargaakeh anak-anakewongMesirsingwisnyimpenwijikanggo pangananwiwitwektundelengYusufnglumpukakewiji lannyimpeninggudanglannyimpenkanggotaun-taun paceklik

14LanwongMesirpadhamangansakaikusajronetaun pisananpaceklik

15NalikaIsraelweruhyenpailaningtanahkonowisparah banget,lanoraanasingbisangluwari,banjurkandhakaro paraputrane:"Padhalungaamaneh,golekapangankanggo kitasupayakitaoramati"

16.Wangsulaneparasakabat:“Kulabotenbadhetindak, manawiadhikulaingkangragilbotenmlampahkaliyan kula,kulaugibotenbadhetindak”

17LanIsraelngertiyenyendhewekeorangutusdheweke meluwong-wongmau,kabehbakalmatiamargapaceklik

18.Rubenbanjurkandha:“Wongikuulungnamarang tanganku,yenakuorabisanggawabalimarangkowe, anakkulorodipatenanakanggogantinyawane”

19Wangsulanewongmau:“Wongikuorakenalunga barengkarokowe.”Yehudabanjurnyedhaklankandha: “Cobakandhani,yenakuorabisanggawabalidheweke menyangkowe,akubakalnanggungkaluputanemarang kowesalawaseuripku”

20Landhèwèkéngutusdhèwèkékarowong-wongmauing taunkapindhomingguikiingtanggalkapisansasi[2172 Am],lanwong-wongmautekaingtanahMesirkarokabèh wongsinglunga,lan(wong-wongmaunggawa)hadiahing tangané,stactelanalmondlankacangterebinthlanmadu murni

21YusufbanjurweruhBenyamin,adhinéYusufbanjur orakenalkarodhèwèké,mulaYusuftakon,"Apaiki adhimusingpalingenom?"Wangsulané,"Ya,kuwi adhimu."Yusufbanjurkandha,"Muga-mugaGustiAllah paringsih-rahmat,anakku."

22Sawisékuwi,wonglanangmaubanjurdikonmulih menyangomahéSimeondigawamenyangomahéwongwongmau,banjurdianakaképéstakanggowong-wong mau,lanwong-wongmaungaturaképisungsungsingwis digawamau

23Sawisépadhamangananaingngarepé,kabèhpadha diwènèhisapérangan,nangingpéranganéBènyamintikel pituluwihakèhtinimbangpéranganékabèh.

24Wong-wongmaubanjurpadhamanganlanngombe, banjurngadeglannginepkarokeledai-keledaine

25Yusufngrancangrencanasupayabisangertipikirane wong-wongmau,apaanapikirantentremingantarane,lan dhewekekandhamarangkepalarumahtanggane:'Isikabeh karungenganggopanganan,lanwangsulnadhuwite menyangwadhahedhewe-dhewe,lancangkirku,cangkir peraksingdakombe,leboknaingkarungesingpalingenom, lankonenlunga.'

BAB43

1YusufbanjurnindakakeapasingdiwelingakeYusuf, karung-karungediisenipanganankanggowong-wongmau, dhuwitedilebokakeingkarung-karungedhewe-dhewe,lan tuwungedilebokakeingkarungeBenyamin

2Esukepadhamangkat,lansawisepadhamangkatsaka kono,Yusufkandhamarangkepalarumahe:“Oyakna wong-wongmau,mlayualancekelenwong-wongmau, karokandha:“Kowéwismalesakukanthiala,kowéwis nyolongsakaakucangkirperaksingdadiombenan bendaraku”Langawanenbaliadhinésingragil,lanjupuk dhèwèkécepet-cepetsadurungeakulungamenyang pengadilanku.”

3Wongmaubanjurmlayunututiwong-wongmaulan kandhakayangonomau

4Aturewong-wongmau:“Muga-mugaparaabdidalem botennindakakenkadosmekaten,nyolongpiranti-piranti sakingdalemipungustipanjenengan,sahaartaingkang kulatemokakenwonteningkarungkulanalikarumiyin, ingkangkulagawasakingtanahKanaan”

5Dadikepiyecaranekitabisanyolongpirantiapawae? Delengenikikitalankarungkitalaginggoleki,laning ngendiwaesampeyannemokakecangkiringkarungesapa waeingantaranekita,supayadipateni,lankitalankeledai kitabakalngawulamarangbendarasampeyan

6Wangsulanewongmau:“Oramangkono,wongkang daktemonimungikukangbakaldakjupukdadibaturku,lan kowebakalpadhamulihmenyangomahmukanthitentrem.”

7Nalikawongmaunggolekibarang-barange,wiwitsaka singmbarepngantisingragil,barangikuditemokakeing karungeBenyamin

8Wong-wongmaubanjurnyuwek-nyuweksandhangane lanngemutakebarang-barangeingkeledai-keledaine, banjurbalimenyangkutha,menyangomaheYusufWongwongmaukabehpadhasujudingngarsaneYusuf,raine ngantitekaninglemah.

9Yusufbanjurngandikamarangwong-wongmau:“Kowé wisnglakonipiala.”Wong-wongmaubanjurpadhakandha: “Apasingkududakkandhakakelankepriyécaranékita mbelaawakedhéwé?Bendarakitawisnemokake kaluputanéparaabdiné;lahkitaikiabdinébendarakita,lan ugakuldikita”

10Yusufbanjurngandikamarangparasakabatmau:"Aku ugawedimarangPangeranYehuwah;denekowekabeh, mulihamenyangomahmulankarebenadhimudadiabdiku, amargakowewisnindakakepialaApakoweorangerti yenwongsenengkarocangkirekayaakukarocangkiriki? Nangingkowemalahnyolongsakaaku"

11Yehudabanjurmatur:“Dhuhbendara,keparengaabdi dalemngaturakensepatahtembungdhatengbendara kawulaIbunipunabdidalempunikagadhahsadherekkalih ingkangdipunlairakendeningbapakkawula;ingkang satunggalsampunlungalanical,botenkapanggih,lan namungpiyambakipuningkangkarisakingibunipun,saha abdidalem,bapakkawula,tresnadhatengpiyambakipun, lannyawanipunugikaiketkaliyannyawanipuntiyang anompunika”

12Denemanawikawulasampunsowandhatenging griyanipunabdidalem,ramakawula,lanlarepunikaboten wonten,lajengbadhepejah,lankawulabadhendadosaken bapakkawulasedakanthisusah.

13Sapunika,keparengakula,abdipanjenengan, keparengatetepdadosabdinipungustikula,nggentenilare punikadadosabdinipungustikula,sahakeparengalare punikabidhalsesarengankaliyansadherek-sadherekipun, amargikulasampundadospenjaminipunsakingabdi panjenengan,ramakula;denemanawikulabotensaged ngembalakenpiyambakipun,abdipanjenenganingkang badhetanggungjawabdhatengkalepatanbapakkulaing salami-laminipun.

14Yusufweruhyènwong-wongmaupadharukunsijilan sijiné,muladhèwèkéorabisangendhaleniawakédhéwé, muladhèwèkékandhanèkdhèwèkékuwiYusuf.

15Panjenenganébanjurngandikankarowong-wongmau nganggobasaIbrani,banjurngrangkulgulunéwong-wong maukaronangis.

16Nangingwong-wongmauorapanglingkarodhèwèké, mulanépadhanangisYusufbanjurkandha,"Ajanangisi aku,nangingcepet-cepetgawanenbapakkumrene;lan kowéweruhnèkcangkemkusingngomonglanmripaté adhikuBenyaminsingndeleng"

17Awitikitaunkapindhonepaceklik,lanisihanalimang taunmanehtanpapanenutawawohingwit-witanutawa mluku.

18Padhaenggalmudhunalansakulawargamu,supaya koweajangantimatiamargapaceklik,lanajasusah amargabarang-barangmu,amargaPangeranYehuwah ngutusakundhisikikowesupayangatursupayaakehwong bisaurip

19Lancritaknamarangbapakkuyenakuisihurip,lan kowe,lahkowepadhaweruhyenGustiAllahwisngangkat akudadibapakneSangPrabuPringon,landadi panggedhenekratonelannguwasanisatanahMesirkabeh.

20Lancritaknamarangbapakkubabkabehkamulyanku, lankabehkasugihanlankamulyansingwisdiparingake GustiAllahmarangaku.

21MiturutdhawuheSangPrabuPringon,panjenengane maringikretalanbekalkanggoingdalan,sartamaringi sandhanganwarna-warnilansalakamarangkabehwong mau.

22Lanmarangbapakne,bapakne,dikirimisandhangan, perak,lankuldisepuluhsingdigawagandum,banjurdikon lunga

23BanjurpadhamulihlanngandhanibapaknéyènYusuf isihuriplanlagingaturakégandummarangsakèhing bangsaingbumi,landhèwèkésingdadipanguwasaing satanahMesirkabèh

24Bapaknéorangandel,mergapikiranéwisorawaras Nangingnalikaweruhkreta-kretasingdikirimYusuf, semangatépulih,banjurkandha,"YènYusufisihurip,aku bakallunganemonidhèwèkésadurungéakumati"

BAB44

1Nalikasasianyaringsasikatelu,RamaIsraelbudhal sakaomahesakaHaran,banjurtindakmenyangSumur Sumpah,sartanyaosakekurbanmarangGustiAllaheRama Iskak,bapakne,ingtanggalkapitusasiiki.

2YakubbanjurkelingankaroimpeneingBetel,lan dhewekewedilungamenyangMesir

3NalikaYusuflagimikirarepngongkonYusufnemoni dhèwèké,lansupayaYusuforalunga,Yusuftetepanaing konopitungdina,nèk-ènèkéisandelengwahyuapa dhèwèkékudutetepanaingkonoutawalunga.

4Lanpanjenenganengrayakakeriyayapanenwoh-wohan pisanannganggogandumlawas,amargaingsaindenging tanahKanaanoraanawijisakepel,amargapaceklik nggegirisikabehkewan,sapilanmanuk,lanugamanungsa 5LaningtanggalnembelasGustiAllahngatingalmarang dheweke,lanngandikamarangdheweke,'Yakub,Yakub'; landhewekengandika,'Ikiaku'LanGustiAllahngandika marangdheweke:'AkuikiGustiAllaheleluhurmu,Gusti AllaheAbrahamlanIshak;ajawedimudhunmenyang Mesir,amargaAkubakalnggawekowedadibangsagedhe ingkanaAkubakalmudhunkarokowe,lanAkubakal nggawakowemunggah(maneh),laningtanahikikowe bakaldikubur,lanYusufbakalnyelehaketanganeing mripatmu

6Ajawedi;mudhunamenyangMesir.

7Putra-putranelanputra-putranepadhangadeg,sarta padhanumpangakebapaknelanbarang-barangeingkreta 8LanIsraelbudhalsakaSumurSumpahingtanggal nembelassasikateluiki,lanbanjurbudhalmenyangtanah Mesir.

9RamaIsraelngutusYehudandhisikipanjenengane nemonikangputraYusuf,supayaniti-nititanahGosyen, amargaYusufwisngandhaniparasaduluresupayapadha tekalanmanggoningkonosupayabisacedhakkaro panjenengane

10LanikiminangkatanahsingpalingapikingtanahMesir, lancedhakkarodheweke,kanggokabehwonglanuga kanggokewan-kewan

11IkiasmaneparaputraneYakubsingpadhamenyang MesirkaroYakub,bapakne

12Ruben,putrapambarepIsrael;lanikiasmanepara putrane:Henokh,Palu,HezronlanKarmilima.

13Simeonlananak-anakelanang;lanikiasmaneanakanakelanang:Yemuel,Yamin,Ohad,Yakhin,Zohar,lan Saul,anakewongwadonZefata,pitu

14Lewilanparaputrane;lanikiasmaneparaputrane: Gerson,Kehat,lanMerari,kabehpapat.

15Yehudalanparaputrane;lanikiasmaneparaputrane: Syela,Peres,lanZerah,papat

16Isakharlananak-anakelanang;lanikiasmaneanakanakelanang:Tola,Pua,Yasub,lanSimron,lima 17Zebulonlananak-anakelanang;lanikiasmaneanakanakelanang:Sered,Elon,lanYahleel,papat

18IkiparaputraneYakublanparaputranesingdilairake deningLeakanggoYakubingMesopotamia,enem,lan adhinesiji,Dinah,lankabehputraneLea,lanparaputrane, singlungakaroYakub,bapakne,menyangMesir,anarong puluhsanga,lanYakub,bapakne,anaingkono,telung puluh

19Lananak-anakeZilpa,abdineLea,garwaneYakub,sing nglairakeGadlanAsyurkanggoYakub.

20IkiasmaneparaputraneGadsingbudhalbarengkaro dhewekemenyangMesirParaputraneGadyaikuZifyon, Hagi,Syuni,Ezbon,<lanEri>,ArelilanArodiwolu.

21ParaputraneAsyer:Yimna,Yiswa,<lanYiswi>,Beria, lanSerah,sadulurewadonsiji,gunggungeenem

22SakabèhéjiwanéLeapatangpuluhpapat.

23ParaputraneRakhel,garwaneYakub:Yusuflan Benyamin

24SadurungebapaknetekaingMesir,Yusufduweanak telu,yaikuManasyelanEfraim,lairingMesirAsnat, putrinePotifar,imamingHeliopolis,miyossakaYusuf

25.ParaputraneBenyaminyaikuBela,Bekher,Asybel, Gera,Naaman,Ehi,Rosy,Mupim,HupimlanAredsewelas

26KabèhjiwanéRahèlanapatbelas.

27ParaputraneBilha,abdineRakhel,garwaneYakub, singlairkaroYakub,yaikuDanlanNaftali

28IkiasmaneparaputranesinglungamenyangMesirkaro dhewekeParaputraneDanyaikuHusim,Samon,Asudi, 'Ijaka,lanSulaiman-enem

29Wong-wongmaupadhamatiingtaunnalikapadha mlebuingMesir,lanmunganawongDansingkari,yaiku wongHusim

30IkiasmaneparaputraneNaftali:Yahziel,Guni,Yezer, Salum,lanIv

31Lan'Iv,singlairsawisétaun-taunpaceklik,tilardonya ingMesir.

32SakehejiwaneRakhelikuanarongpuluhenem 33KabèhwongYakubsingmenyangMesiranapitung puluhjiwaIkianak-anakélanputu-putuné,kabèhpitung puluhjiwa,nanginglimamatiingMesirsadurungéYusuf, lanoraduwéanak

34IngtanahKanaananaanaklorosakaYehudasingtilar donya,yaikuErlanOnan,lanoraduweanak,lanwong Israelnguburwong-wongsingmati,lanwong-wongmau diitungdadibageansakapitungpuluhbangsanon-Yahudi

BAB45

1LanIsraelmlebuingtanahMesir,ingtanahGosyen,ing rembulananyaringsasikapingpapat[2172AM],ingtaun kapindhominggukatelusakaYobelpatangpuluhlima

2YusufbanjurbudhalnemoniYakub,bapakné,menyang tanahGosyen,sartangrangkulgulunébapaknékaronangis.

3RamaIsraelbanjurkandhamarangYusuf:“Saikiaku arepmatisawiseakundelengkowe,lansaikimuga-muga PangeranYehuwah,GustiAllaheIsrael,pinujia,Gusti AllaheAbrahamlanGustiAllaheIskak,singoranyegah sih-rahmatelansih-rahmatemarangYakub,abdine”

4Wiscukupkanggoakundelengraimunalikaakuisihurip; ya,wahyusingdakdelengingBetelikubenerPinujia PangeranYehuwah,GustiAllahku,ingsalawas-lawase,lan pinujiaasmane

5Yusuflanparasaduluremanganrotianaingngarepe bapaknelanngombeanggur,lanYakubbungahbanget amargadhewekeweruhYusufmangankaroparasadulure lanngombeanaingngarepe,landhewekemberkahiSang Penciptakabehsingwisnjagadheweke,lanwisnjaga kanggodhewekerolasputrane

6Yusufwismenehakemarangbapaknelanparasadulure minangkahadiahhakmanggoningtanahGosyenlaning Rameseslankabehwilayahingsakubenge,sing dikuwasanideningSangPrabuFiraunLanIsraellanpara putranemanggoningtanahGosyen,bageanpalingapiking tanahMesirlanIsraelumursatustelungpuluhtaunnalika dheweketekaingMesir

7Yusufnyukupikebutuhanébapaknélansedulur-seduluré, sartabandhané,nganticukupkanggopitungtaunpaceklik 8TanahMesirnandhangsangsaramergasakapaceklik,lan YusufndarbenikabehtanahMesirkanggoSangPrabu Pringonminangkaijolpangan,lanrakyat,kewan-kewane, lankabehmaudadiduwekeSangPrabuPringon 9Barengtaun-taunpaceklikwisrampung,Yusufmènèhi wijilanpanganmarangwong-wongingtanahkonosupaya bisadisebaringtaunkapingwolu,amargakaliwisngluberi satanahMesir.

10Amargasajronepitungtaunpaceklikikuorameluaplan mungmbanyonisawetarapanggonaningpinggirkali, nangingsaikiwismeluaplanwongMesirnyebaringtanah kasebut,lanngasilakeakehgandumingtauniku

11Lanikitaunpisanan[2178AM]minggukapingpapat sakayubileumpatangpuluhlima.

12Yusufnjupukseperlimasakagandumsakapanen kanggorajalannyisakakepatangbageankanggowongwongmaukanggopanganlanwiji,lanYusufndadekake ikudadipranatankanggotanahMesirngantisaiki

13LanIsraelmanggoningtanahMesirpitulastaun,lan kabehdinasinguripikutelungYobel,satuspatangpuluh pitutaun,landheweketilardonyaingtaunkapingpapat [2188AM]minggukapinglimaYobelkapingpatang puluhlima

14LanIsraelmberkahiputra-putranesadurungesedalan ngandhanikabehsingbakalkedadeyaningtanahMesir; landhewekengandhaniapasingbakalkedadeyaningdinadinapungkasan,lanmberkahidhewekelanmenehiYusuf rongbageaningtanahkasebut

15Panjenenganébanjurngasokaroparaleluhuré,lan dikuburingguwagandaingtanahKanaan,cedhakkaro Abraham,bapakné,ingkuburansingdigalikanggoawaké dhéwéingguwagandaingtanahHebron

16LandhèwèkémasrahakékabèhbukunélanbukubukunéparaleluhurémarangLèwi,putrané,supayabisa disimpenlandianyarikanggoanak-anakéngantisaiki

BAB46

1LankedadensawiseYakubseda,paraputraneIsraelsaya tambahakehingtanahMesir,landhewekedadibangsa singgedhe,landhewekepadhasarujukingati,saengga sedulurtresnamarangsedulurlansabenwongmbantu sedulure,landhewekesayatambahakehlansayatambah akeh,sepuluh[2242AM]minggutaun,sajroneuripe Yusuf

2LanoraanaIblisutawapialasajroneuripéYusufsawisé bapaknéYakub,amargakabèhwongMesirngurmati wong-wongIsraèlsajroneuripéYusuf.

3Yusufbanjurtilardonyanalikayuswasatussepuluhtaun; pitulastaunanggonemanggoningtanahKanaan,sepuluh taundadiabdi,lantelungtaunanaingkunjara,lanwolung puluhtaunanaingsangisoresangprabu,nguwasani satanahMesirkabeh

4Panjenenganébanjurtilardonya,bebarengankaropara sadulurélankabèhgenerasiné

5Lansadurungeseda,panjenenganedhawuhmarangwong Israelsupayapadhanggawabalung-balungenalikabudhal sakatanahMesir

6Landhèwèkéngongkonwong-wongmausumpahbab balung-balungé,amargadhèwèkéngertiyènwongMesir orabakalnggawalannguburdhèwèkémanèhingtanah Kanaan,amargaMakamaron,rajaKanaan,nalikamanggon ingtanahAsyur,peranginglembahkarorajaMesirlan matènidhèwèkéingkana,lanngoyakwongMesirnganti tekangapura'Ermon

7Nangingpanjenenganéorabisamlebu,amargaanaraja liyané,rajaanyar,singwisdadirajaingMesir,lan panjenenganéluwihkuwattinimbangpanjenengané,lan panjenenganébalimenyangtanahKanaan,langapuragapuraMesirditutup,lanoraanasingmetulanoraana singmlebuingMesir

8YusuftilardonyaingtaunYobelkapingpatangpuluh enem,ingminggukapingenem,ingtaunkapindho,lan dhewekedikuburingtanahMesir,lankabehseduluretilar donyasawisedheweke.

9RajaMesirbanjurperangnglawanrajaKanaan[2263 AM]ingtaunYobelkapingpatangpuluhpitu,ingminggu kapindhoingtaunkapindho,lanwongIsraelnggawakabeh balungeanak-anakeYakubkajababalungeYusuf,lan dikuburinglapanganingguwagandainggunung

10LansingpalingakèhbalimenyangMesir,nanging mungsawetarasingisihanaingpagununganHebron,lan Amram,bapakmu,tetepanaingkono.

11RajaKanaanmenangnglawanrajaMesir,lannutup gapura-gapuraMesir

12Landhèwèkéngrancangrencanaalanglawanwong Israèlkanggonindheswong-wongmaulankandhamarang wongMesir,"Delengen,wong-wongIsraèlwissaya tambahakèhlansayaakèhtinimbangkita"

13Ayopadhatumindakkanthiwicaksanamarangwongwongmausadurungedadiakehbanget,lanayopadha nindheswong-wongmaunganggoperbudakansadurunge perangtekalansadurungedhewekeugaperangnglawan kita;yenora,dhewekebakalgabungkaromungsuhkitalan ngusirdhewekesakatanahkita,amargaatinelanraine madhepmenyangtanahKanaan

14Landhèwèkéngangkatparapengerahkerjapaksa kanggonindheswong-wongmaunganggoperbudakan;lan wong-wongmaumbangunkutha-kuthasingkuwatkanggo Firaun,Pitom,lanRaamses,sartawong-wongmau mbangunkabèhtémboklankabèhbètèngsingwisruntuh ingkutha-kuthaMesir

15Lanpadhadipeksangladèniwong-wongmaukanthi kasar,lansayaalatumindakémarangwong-wongmau, sayatambahakèhlansayatambahakèh

16LanwongMesirpadhasengitmarangwongIsrael

BAB47

1Laningminggukapitu,ingtaunkapitu,ingYobelkaping patangpuluhpitu,bapakmulunga[2303AM]sakatanah Kanaan,lankowelairingminggukapingpapat,ingtaun kapingenem,ingYobelkapingpatangpuluhwolu[2330 AM];ikiminangkawektukasangsarankanggowongIsrael.

2SangPrabuPringon,rajaingMesir,ndhawuhakeprentah marangwong-wongmausupayakabehanaklanangsing lairdibuwangmenyangkali.

3Lanpadhambuwangikupitungsasingantidinakowe lair

4Ibumundhelikkowételungsasisuwéné,lanwong-wong padhangandhanibabdhèwèkéIbumunggawéprau kanggokowé,ditutupinganggoaspallanaspal,banjur dilebokakéingumbul-umbulingpinggirkali,landhèwèké nglebokakékowéingkonopitungdinaIbumutekaing wayahwengilannyusonikowé,laningwayahawan Miryam,adhine,njagakowésakamanuk-manuk.

5Ingdina-dinaikuTarmuth,putrineSangPrabuFiraun, tekaadusingkali,landhewekekrunguswaramunangis, landhewekekandhamarangparadayang-dayangesupaya nggawakowemetu,landhewekebanjurnggawakowe menyangdheweke

6Landhewekenjupukkowemetusakaprau,landheweke welasasihmarangkowe

7Adhinewadonmaubanjurkandha,"Apaakukudu nimbaliwongwadonIbranisupayanyusonilannyusoni bayiikikanggokowe?"

8Wongwadonmaubanjurkandha,"Lungaa!"Wong wadonmaubanjurlungalannyelukibumu,Yokhebed,lan menehiupahmarangibumulannyusonikowe

9Sawisékuwi,nalikakowéwisgedhé,kowédigawa menyangputrinéFiraun,lankowédadiputrané,lan Amram,bapakmu,mulangkowénulis,lansawisékowé ngrampungakételungminggu,kowédigawamenyang kraton

10Lankowéanaingkratontelungminggusetaunnganti tekanwektu[2351-]nalikakowémetusakakratonlan weruhwongMesirnggebugkancamusing[2372AM]saka baniIsrael,banjurkowématènilanndhelikkéingwedhi 11IngdinakapindhokowélanwonglorosakaIsraèlpadha padu,lankowékandhakarowongsingsalah:'Yagéné kowénggebugisadulurmu?'

12Panjenenganébanjurnesulanndangu,"Sapasing ngangkatkowédadipanggedhelanhakimtumrapaku? Apakowémikirarepmatèniakukayakowématèniwong Mesirwingi?"Kowéwedilanmlayumergasakatembungtembungkuwi

BAB48

1LaningtaunkapingenemminggukatelusakaYobel kapingpatangpuluhsanga,kowélungalanmanggon<ing [2372AM]tanahMidian>,limangminggulansetaunLan kowébalimenyangMesiringminggukapindhoingtaun kapindhoingYobelkapingseket.

2Lankowédhéwéngertiapasingdiomongkémarang kowéing[2410AM]GunungSinai,lanapasingdikarepké déningpangeranMastêmâmarangkowénalikakowébali menyangMesir[ingdalannalikakowéketemudhèwèké ingpapanpanginepan].

3ApaPanjenenganéorangupayamatènikowélan ngluwariwongMesirsakatanganmunalikaPanjenengané weruhyènkowédiutuskanggongukumlanmalesdendam marangwongMesir?

4LanAkuwisngluwarikowésakatangané,lankowéwis nindakaképratandhalanmukjijatsingwiskoktindakaké ingMesirnglawanFiraunlansakulawargané,paraabdiné lanrakyaté

5LanPangeranYehuwahnindakakepembalasangedhe marangwong-wongmaukanggoIsrael,lannggebugwongwongmaunganggogetihlankodhok,kutulanlalerasu, lanboroksingganassingthukulinglepuh;lankewankewanemati;lannganggowatuudanes,kanthimangkono Panjenenganenumpeskabehsingthukulkanggowongwongmau;lannganggowalangsingnguntalsisa-sisasing ditinggaldeningudanes,landeningpepeteng;lan<kanthi pati>anakmbarepmanungsalankewan,lankabeh brahalane,PangeranYehuwahmaleslanngobongwongwongmaunganggogeni

6Lankabehwisdikirimliwattanganmu,supayakowe ngumumake(prekara-prekaraiki)sadurungerampung,lan kowewisngandikakarorajaMesiringngarepekabeh abdinelaningngareperakyate

7LankabehkelakonmiturutpangandikaPaduka;sepuluh paukumangedhelannggegirisitekaingtanahMesir supayaPadukabisanindakakepembalasanmarangIsrael

8LanGustiAllahnindakakesamubarangkanggoIsrael, lanmiturutprajanjiané,singwisditetepakékaroAbraham, yènPanjenenganébakalmalesdendammarangwongwongmaukayawong-wongmauwisnggawawong-wong maudadibudakkanthipaksa

9LanpangeranMastêmângadegnglawankowé,lan ngupayamasrahakekowémenyangtanganéFiraun,lan dhèwèkémbantuparatukangsihirMesir, 10Lanpadhangadeglannindakakepialaing ngarsaningSun,pancenIngsunwisnglilanidheweke nindakake,nangingobat-obatanoraIngsunwisnglilani ditindakakedeningtangane

11LanGustiAllahnggebugiwong-wongmaunganggo boroksingmbebayani,ngantipadhaorabisangadeg, amargawispadhaDaktumpesngantiorabisanindakake pratandhasiji-sijia

12Senajanwisanapratandhalanmukjijat,pangeran Mastêmâoraisinamargadhewekewanilannjaluktulung marangwongMesirsupayangoyakkowenganggokabeh kekuwatanewongMesir,karokretaperang,lankarojaran, lankarokabehpasukanewongMesir.

13AkungadegingantaranewongMesirlanwongIsrael, lankitangluwariIsraelsakatangane,lansakatangane umate,lanGustinuntunwong-wongmaungliwatitengah segarakaya-kayadharatangaring.

14LankabehbangsasingdigawangoyakIsrael,Gusti Allahkitambuwangwong-wongmaumenyangtengah segara,menyangjeronejurangingsangisorewongIsrael, kayawongMesirsingmbuwanganak-anakemenyangkali. Panjenenganemalesdendammarang1000000wong lanangsingkuwatlansemangatdirusakamargasijibayi sakaanak-anakebangsamusingdibuwangmenyangkali 15Laningdinakapingpatbelaslaningtanggallimalaslan ingtanggalnembelaslaningtanggalpitulaslaningtanggal wolulas,pangeranMastêmâdiiketlandikunjaraing mburinewongIsraelsupayadhewekeorabisanuduh dheweke.

16Laningtanggalsangalas,kitangeculakewong-wong mausupayabisambantuwongMesirlanngoyakwong Israel.

17Panjenenganénguwatakéatinéwong-wongmaulan ndadèkakéwangkotatiné,sartaPangéranAllahkita ngrancangrencanasupayawongMesirdigebugilan dibuwangmenyangsegara

18Laningtanggalpatbelas,kitangiketdhewekesupaya dhewekeoranuduhwongIsraelingdinanalikadheweke njalukwongMesirpirantilansandhangan,pirantiperak, lanpirantiemas,lanpirantitembaga,kanggongrampok wongMesirminangkaimbalankanggoperbudakansing wisdipeksa

19LanAkuoranuntunBaniIsrailmetusakaMesir nganggotangankosong.

BAB49

1ElingapepakonkangwisdidhawuhakedeningPangeran YehuwahmarangkowebabPaskah,supayakowe ngrayakakePaskahingwektune,ingtanggalpatbelassasi kapisan,supayakowenyembelihsadurungesore,lan supayawong-wongmanganikuingwayahwengiing tanggallimalassorewiwitsurupingsrengenge.

2Amargaingwengiikiwiwitaningriyayalan wiwitaningkabungahankowépadhamanganPaskahing Mesir,nalikakabèhkakuwatanMastêmâwisdiuculaké kanggomatènikabèhanakmbarepingtanahMesir,wiwit sakaanakmbarepFiraunngantianakmbarepabdiwadon singditawaningpabrik,lanngantikéwan-kéwan.

3LanikipratandhasingdiparingakedeningPangeran marangwong-wongmau:Ingsabenomahsinganagetihe wedhusumursetauningambanglawang,wong-wongmau orakenamlebukanggonyembelih,nangingkudungliwati, supayakabehwongsinganaingnjeroomahkasebut slametamargatandhagetihanaingambanglawange.

4LankekuwataningPangeranYehuwahnindakakekabeh miturutdhawuhePangeranYehuwah,lanpadhangliwati kabehwongIsrael,lanpageblugoratekamarangwongwongmaukanggonumpessakaantaranewong-wongmau nyawaapawae,sakakewan,utawamanungsa,utawaasu.

5WewelakikunggegirisibangetingMesir,lanoraana omahingMesirsingoraanawongmati,lananatangisan lanratapan.

6LankabehwongIsraelmangandagingwedhusPaskah, lanngombeanggur,lanmemuji,lanmberkahi,lanngucap syukurmarangPangeran,GustiAllaheparaleluhure,lan wissiyapmetusakaingsangisorekukMesir,lansaka perbudakansingala.

7Lanelingadinaikisajroneuripmu,lanrayakakesaka taunngantitaun,sapisansetaun,ingdinanedhewe,miturut kabehangger-anggere,lanajangundurakesakadinanganti dina,utawasakasasingantisasi

8Amargaikupranatanlanggeng,landiukiringtablet swargakanggokabehwongIsraelsupayapadha ngrayakakesabentauningdinanesepisansetaun,kanggo kabehturun-tumurun;lanoraanawatesandina,amargaiki wisditetepakekanggosalawas-lawase

9Wonglanangsingoranajis,lanoratekangrayakakeing dinariyayane,supayabisanggawakurbansingditampa Gusti,lanmanganlanngombeingngarsaneGustiingdina riyayane,wonglanangsingresiklancedhakkarodheweke kududisirnakake,amargadhewekeoranggawakurban marangGustiingwektusingwisditemtokake,mula dhewekekudunanggungkaluputanedhewe

10WongIsraelpadhakonentekangrayakakePaskahing dinasingwisditemtokake,yaikutanggalpatbelassasi kapisan,ingantaranesore,wiwitseparoawannganti separobengi,amargarongbageanawandiwenehake kanggocahya,lanseparomanehkanggosore

11IkikangdidhawuhakedeningPangeranYehuwah marangkowesupayakokrayakakeingantaranewayahsore.

12Lanoradiidinakenyembelihnalikawayahpadhang, kajabanalikawayahsore,lansupayadipanganingwayah sore,ngantitekansapratelonwengi,lanapawaesingisih anadagingewiwitsapratelonwengilansabanjure,supaya diobongnganggogeni

13Lanorakenadimasaknganggobanyulanorakena dipanganmentah,nangingdipangganginggeni;kudu dipangankanthisregep,endhaselanjeroanelansikilekudu dipangganginggeni,lanbalungeorakenadiremuk; amargaoraanabalungewongIsraelsingbakaldiremuk

14MulanéGustiAllahndhawuhibangsaIsraèlsupaya ngrayakakéPaskahingdinasingwisditemtokaké,lanaja ngantianabalungésingdiremuk;mergaikidinariyaya,lan dinasingwisditemtokaké,lanorakenaanawongsing liwatsakadinademidina,lansasidemisasi,nanginging dinariyayanékududirayakaké

15LankowéprentahnamarangwongIsraèlsupaya ngrayakakePaskahsajronedina-dinané,sabentaun, sepisansetauningdinasingwisditemtokake,lanikubakal dadipangeling-elingsingnyenengakeingngarsaneGusti, lanorabakalanawewelaksingnempuhwong-wongmau kanggomateniutawanggebugingtaunnalikapadha ngrayakakePaskahingwektunemiturutprentahe

16LanorakenadipanganingnjabapapansuciPangeran Yehuwah,nangingingngarepepapansuciPangeran Yehuwah,lansakehingumatIsraelkudungrayakakeing wektusingwisditemtokake

17Sabenwonglanangsingtekaingdinaikukudumangan ikuanaingpasuceneGustiAllahmuanaingngarsane PangeranYehuwah,wiwitsakaumurrongpuluhtaun munggah;amargamangkonowiskatulislandiprentahake supayapadhamanganikuanaingpasucenePangeran Yehuwah

18NalikawongIsraeltekaningtanahsingbakaldiduweni, yaikuingtanahKanaan,lanngadegakeTarubSuciGusti ingtengah-tengahetanahkasebutmiturutsalahsawijining sukungantipapansuciGustidibanguningtanahkasebut, wong-wongmaukudutekalanngrayakakePaskahing tengah-tengaheTarubSuciGusti,lansupayapadha nyembelihingngarsaneGustisabentaun

19Laningdina-dinanalikaPadalemanSuciwisdibangun atasasmanePangeranYehuwahingtanahpusakane,wongwongmaubakalmenyangkanalannyembelihkurban Paskahingwayahsore,nalikasrengengesurup,ingwayah teluawan

20Getihékéwanmaukududikurbanakéinglawanging misbyah,gajihékududilebokakéinggenisinganaing misbyah,landagingékududipangandipangganginggeni ingplataranéPadalemanSucisingwisdisucèkakéatas asmanéPangéran

21Lanwong-wongmauorakenangrayakakePaskahing kutha-kuthane,utawaingpanggonanliyakajabaing ngarepeTarubSuciPangeranYehuwah,utawaingngarepe padalemane,papanpanggonaneasmane;lanwong-wong mauorakenanyimpangsakaPangeranYehuwah.

22Lankowé,Musa,prentahnamarangwongIsraèlsupaya netepipranatanPaskah,kayasingwisdipréntahakémarang kowé;kowéundhangnamarangwong-wongmausaben taunlandina-dinané,lanriyayarotitanparagi,supaya padhamanganrotitanparagipitungdina,(lan)supaya padhanetepiriyayané,lansupayapadhanggawakurban sabendinasajronepitungdinakabungahaningngarsané PangéraningmisbyahAllahmu

23Amargakowépadhakesusungrayakakeriyayaiki nalikakowébudhalsakaMesirngantitekaningara-ara samunSyur;amargakowéwisngrampungakéingpinggir segara.

BAB50

1Sawiséangger-anggeriki,Akuwisngandhanikowébab dina-dinaSabatingara-arasamunSin[ai],singanaing antaranéElimlanSinai.

2IngGunungSinai,AkuwisngandhanikowébabdinadinaSabatingtanahkono,lanugababtaun-taunYobeling sabenSabat,nangingtaunéoraDakkandhaningantikowé mlebuingtanahsingbakalkokenggoni

3LantanahikuugakudunetepidinaSabatenalikapadha manggoningkono,lanpadhabakalngertitaunYobel.

4MulanéAkuwisnetepakékanggokowétaun-minggu, taun-taun,lanYobel:anapatangpuluhsangaYobelwiwit jamanAdamngantisaiki,[2410AM]lansijiminggulan rongtaun:lanisihanapatangpuluhtaunsingbakalteka (lit'adoh')kanggosinauprentah-prentahéGusti[2450 AM],ngantiwong-wongmaunyabrangmenyangtanah Kanaan,nyabrangKaliYordaningsisihkulon

5LanYobelbakalliwati,ngantiIsraeldiresikisakakabeh kaluputanlakujina,lannajis,lanpolusi,landosa,lan kesalahan,lanmanggonkanthipercayadiriingkabeh tanah,lanorabakalanamanehIblisutawasingjahat,lan tanahkasebutbakalresikwiwitwektuikungantisalawaslawase

6Landelengenprentahebabagandina-dinaSabat-Aku wisnulis(kanggokowe)-lankabehaturanhukume

7Nemdinakowékudunyambutgawé,nangingdinakapitu ikudinaSabatéPangéran,Allahmu.Ingdinaikukowéora kenanyambutgawéapa-apa,kowélananak-anakmu lanang,abdimulananglanwadon,lansakèhékéwanmulan wongmancasinganaingtengahmu.

8Lanwonglanangsingnindakakeapa-apaingdinaiku kududiukumpati:sapawaesingngremehakedinaiku, sapawaesingturukarobojone,utawasapawaesingujar manawadhewekebakalnindakakeapa-apaingdinaiku, dhewekekudubudhallelunganingkanakanggotuku utawaadol:lansapawaesingnjupukbanyusingora disiapakekanggoawakedheweingdinakapingenem,lan sapawaesingnggawabarangsakatarubeutawasaka omahebakalmati

9Kowéorakenanyambutgawéapa-apaingdinaSabat, kajabaapasingwiskoksiapakékanggoawakmudhéwéing dinakanem,supayakowébisamangan,ngombé,ngaso,lan netepiSabatsakasakèhingpakaryaningdinaiku,lan memujiPangéran,Allahmu,singwismaringikowédina riyayalandinasuci;dinaikidadidinakratonsucikanggo kabèhwongIsraèlingantaranédina-dinanéingsalawaslawasé.

10Amargagedhebangetpakurmatansingdiparingake GustimarangIsrael,yaikusupayapadhamanganlan ngombesartawaregingdinariyayaiki,lanngasosaka kabehpegaweyanemanungsakajabangobongmenyanlan nggawakurbansembelehanlankurbaningngarsaneGusti kanggodina-dinalankanggodinaSabat.

11PakaryanikiwaésingkududitindakakéingdinaSabat ingpapansucinéPangéran,Allahmu;supayawong-wong maubisanebusIsraèlnganggokurbanterus-terusansaka dinakanggodinaikiminangkapangéling-élingsing nyenengakéingngarsanéPangéran,lansupaya Panjenenganébisanampakurban-kurbanmauterus-terusan sakadinakanggodinamiturutprentahémarangkowé

12Lansabenwongsingnindakakepakaryaningkono, utawalelungan,utawangolahkebone,apaingomahe utawaingpapanliya,lansapawaesingngobonggeni, utawanunggangkewan,utawalelungannganggoprauing segara,lansapawaesingnyerangutawamateniapawae, utawanyembelihkewanutawamanuk,utawasapawae singnyekelkewanutawamanukutawaiwak,utawasapa waesingpasautawaperangingdinaSabat:

13WongsingnindakakesamubarangikiingdinaSabat kududipateni,supayawongIsraelngurmatidinaSabat miturutprentahebabagandinaSabatingtanahkasebut, kayasingditulisingtablet,singdiwenehakemarang tangankusupayaakunuliskanggokoweangger-anggering mangsa,lanmangsamiturutpambagiandinaKanthiiki rampungcathetanpambagiandina

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Javanese - The Book of Jubilees by Filipino Tracts and Literature Society Inc. - Issuu