Yefta wong Gilead Para Hakim 11 1 Anadene Yefta, wong Gilead iku sawijining wong prawira lan gagah prakosa, nanging dheweke putrane wong wadon tuna susila. Gilead nurunake Yefta. 2 Garwane Gilead duwe anak lanang, lan nalika anak-anake garwane wis gedhe, Yefta diusir, karo kandha, "Kowé ora bakal oleh warisan saka kulawargaku, amarga kowé iku anak saka wong liya." 3. Sang Yefta banjur mlayu saka para sadulure lan manggon ing tanah Tob. Ing kono wong-wong kang ora duwe isin padha nglumpuk karo Sang Yefta, lan padha lunga ndherek dheweke. 4 Sawisé sawetara wektu, wong Amon perang nglawan wong Israèl. 5 Nalika bani Amon perang nglawan wong Israel, para pinituwane wong Gilead padha menyang tanah Tob lan ngajak Yefta. 6 Wong-wong mau banjur kandha marang Yéfta, "Ayo dadia panglimaku, supaya kita bisa perang nglawan wong Amon." 7. Yefta banjur kandha marang para pinituwa ing Gilead: “Apa kowe ora sengit karo aku lan ngusir aku saka omahe bapakku? Yagene kowe saiki padha sowan marang aku nalika kowe lagi nandhang kasangsaran?” 8 Para pinituwané Gilead banjur kandha marang Yéfta, "Mulané saiki aku lan kowé padha bali mrene, supaya kowé gelem mèlu aku lan perang nglawan wong Amon, lan kowé bakal dadi pangarsané aku lan rakyat Gilead kabèh." 9. Yefta banjur kandha marang para pinituwane wong Gilead: “Manawa kowe ngajak aku mulih perang nglawan bani Amon, lan Pangeran Yehuwah ngulungake wong-wong mau marang aku, apa aku sing bakal dadi pangarsamu?” 10 Para pinituwané Gilead banjur kandha marang Yéfta, "Muga-muga Gusti Allah sing dadi seksi ing antarané kita, yèn kita ora nglakoni kaya sing wis kokkandhakake." 11. Yefta banjur melu para pinituwane Gilead, lan wong-wong mau ngangkat dheweke dadi panggedhe lan pamimpine. Sang Yefta banjur ngucapake sakehing pangandikane ana ing ngarsane Pangeran Yehuwah ing Mizpa. 12. Sang Yefta banjur ngutus utusan menyang ratune bani Amon, kadhawuhan ngucap: “Apa urusanmu karo aku, kok kowe kok nglawan aku lan nglawan tanahku?”
1
Yefta wong Gilead
13 Raja Amon banjur mangsuli utusané Yéfta, "Nalika wong Israèl metu saka Mesir, tanahku direbut, wiwit saka Arnon nganti tekan Yabok lan tekan Yardèn. Mulané, balikna tanah kuwi kanthi tentrem." 14. Sang Yefta banjur ngutus utusan maneh menyang ratune bani Amon. 15 lan matur marang panjenengane: “Makaten pangandikanipun Yefta: Israel boten ngrebut tanah Moab utawi tanah bani Amon, 16 Nalika wong Israel metu saka Mesir, banjur mlaku ngliwati ara-ara samun nganti tekan Segara Abang, lan tekan Kadesy; 17 Ing kono wong Israel banjur ngirim utusan menyang ratu ing Edom, kadhawuhan nglamar: “Kula nyuwun keparenga panjenengan nglangkungi tanah panjenengan.” Nanging ratu ing Edom ora karsa mirengake. Wong-wong mau uga ngirim utusan menyang ratu ing Moab, nanging ratu ing Moab ora karsa marengake. Wong Israel banjur tetep ana ing Kadesy. 18. Banjur padha lumaku ngliwati ara-ara samun, ngubengi tanah Edom lan tanah Moab, banjur tekan ing sisih wetan tanah Moab, sarta ngedegake kemah ing sabrange Walungan Arnon, nanging ora mlebu ing tapel watese tanah Moab, amarga Walungan Arnon iku tapel watese tanah Moab. 19 Wong Israel banjur ngutus utusan menyang ngarsane Sihon, ratune wong Amori, ratu ing Hesybon, lan wong Israel padha matur: “Panjenengan keparenga kula nglangkungi tanah panjenengan dhateng ing griyan kula.” 20 Nanging Sihon ora ngandel yen wong Israel bakal ngliwati wilayahe, malah nglumpukake kabeh balane, lan ngadegake kemah ing Yahas, banjur perang nglawan wong Israel. 21 Pangeran Yehuwah, Gusti Allahe Israel, ngulungake Sihon lan sakehe balane marang ing tangane wong Israel, lan wong Israel padha ngalahake wong-wong mau. Temah wong Israel ngenggoni kabeh tanahe wong Amori, pendhudhuk ing nagara kono. 22 Lan padha ngrebut sakehing tlatahe wong Amori, wiwit saka Arnon nganti tekan Yabok, lan wiwit saka ara-ara samun nganti tekan bengawan Yarden. 23 Dadi saiki Pangeran Yehuwah, Gusti Allahe Israel, wis ngusir wong Amori saka ngarepe Israel, umate. Apa kowe kudu nduweni tanah iku? 24 Apa kowé ora bakal ndarbeni tanah sing diparingake dening Kamos, allahmu, marang kowé? Nanging sapa waé sing bakal ditundhung dening Pangeran Yehuwah, Allah kita, saka ing ngarep kita, iku sing bakal kita ndarbeni. 25 Apa kowé luwih unggul tinimbang Balak bin Zipor, raja Moab? Apa dhèwèké tau nglawan wong Israèl utawa perang nglawan wong-wong Israèl? 26 Nalika wong Israel manggon ing Hesybon lan sawewengkone, lan ing Aroer lan sawewengkone, sarta ing sakehing kutha ing sadawane pinggir kali Arnon nganti telung atus taun, yagene kowe ora ngrebut maneh kutha-kutha iku sajrone wektu iku? 27 Mulane aku ora gawe dosa marang kowe, nanging kowe kang gawe piala marang aku, yaiku perang nglawan aku. Pangeran Yehuwah, Hakim, kang dadi hakim ing dina iki antarane wong Israel lan wong Amon. 28 Nanging ratune bani Amon ora nggatekake piwelinge Yefta kang dikirimake marang dheweke. 29. Ing kono Sang Yefta banjur katedhakan ing Rohing Yehuwah, sarta banjur nglangkungi Gilead lan Manasye, banjur nglangkungi Mizpa ing Gilead, lan saka Mizpa ing Gilead banjur nglangkungi menyang bani Amon. 30. Yefta banjur ngucap sumpah marang Pangeran Yehuwah, unjuke: “Manawi Paduka mesthi masrahake bani Amon dhateng tangan kawula, 31 Sapa waé sing metu saka lawang omahku methuk aku, nalika aku bali kanthi slamet saka bani Amon, bakal dadi kagungané Pangéran, lan aku bakal ngurbanaké dadi kurban obongan." 32. Yefta banjur nyabrang menyang bani Amon kanggo nglawan wong-wong mau, lan Pangeran Yehuwah ngulungake wong-wong mau menyang ing tangane.
2
Yefta wong Gilead
33. Wong-wong mau padha dipatèni banget, wiwit saka Aroer nganti tekan Minit, rong puluh kutha, lan uga nganti tekan Lembah Kerim, nganti tekan Kerim. Mengkono wong Amon padha ditelukaké déning wong Israèl. 34 Bareng Yefta rawuh ing Mizpa, putrine banjur metu methukake karo nggawa rebana lan jogèd. Putrine mung siji-sijine, lan kejaba iku, Yefta ora duwe anak lanang utawa wadon. 35 Bareng weruh wong wadon mau, banjur nyuwek-nyuwek sandhangane sarta ngucap, "Aduh, anakku wadon! Kowé wis nggawé aku sedhih banget, lan kowé uga salah sijiné wong sing nggawé aku susah. Aku wis ngucapké sumpahku marang Pangéran lan aku ora bisa mbatalaké janjiku." 36 Ature wong wadon mau marang bapakne: “Rama, manawi panjenengan sampun ngucap sokur dhumateng Gusti Allah, sumangga kula aturi nindakaken dhateng kula miturut punapa ingkang sampun panjenengan ucapaken, amargi Gusti Allah sampun malesaken panjenengan dhateng mungsuh panjenengan, inggih punika tiyang Amon.” 37. Ature marang bapakne: “Kula nyuwun tulung, kersaa nglampahi punika kangge kula: Kula keparenga nedha kalih sasi rumiyin, supados kula saged mumbul-mumbul dhateng pagunungan saha nangisi keperawanan kula, kula kaliyan kanca-kanca kula.” 38 Wangsulane wong mau: “Lungaa!” Wong mau banjur nglilani wong wadon mau lunga rong sasi suwene. Wong wadon mau banjur lunga karo kanca-kancane lan nangisi keperawanane ana ing pagunungan. 39 Sawisé rong sasi, dhèwèké bali menyang omahé bapakné, lan bapakné nindakaké apa sing wis dijanjekaké déning bapakné. Nalika bapakné ora kenal karo wong lanang, kuwi wis dadi adat ing Israèl. 40 Para prawan ing Israel saben taun padha lunga nangisi putrine Yefta, wong Gilead, patang dina saben taun.
Para Hakim 12 1 Wong Efraim padha nglumpuk, banjur padha menyang sisih lor, sarta padha ngucap marang Yefta: “Yagene kowe nyabrang perang nglawan bani Amon lan ora ngajak aku melu kowe? Aku bakal ngobong omahmu lan kowe uga.” 2 Wangsulane Yefta marang wong-wong mau: “Aku lan bangsaku lagi ana ing paprangan gedhe karo bani Amon; lan nalika aku ngundang kowe, kowe ora nulungi aku saka tangane.” 3 Bareng aku weruh yen kowe ora nulungi aku, aku banjur ngetohake nyawaku lan nyabrang nglawan bani Amon, lan Pangeran Yehuwah masrahake wong-wong mau menyang tanganku. Yagene kowe padha nglawan aku dina iki? 4. Sang Yefta banjur nglumpukake sakehing wong Gilead, banjur perang nglawan wong Efraim. Wong Gilead padha ngalahake wong Efraim, amarga wong-wong Gilead mau padha ngucap: “Kowe, wong Gilead, iki wong-wong sing padha ngungsi saka Efraim, ing antarane wong Efraim lan Manasye.” 5 Wong Gilead ngrebut panggonan kanggo nyebrang Kali Yarden, sadurunge wong Efraim. Nalika wong Efraim sing lolos mau kandha, "Aku kudu nyabrang," wong Gilead banjur takon, "Apa kowe wong Efraim?" Yen wong Efraim kandha, "Ora," 6 Wong-wong mau banjur kandha, “Coba sebutna Syibolet!” Wong mau banjur kandha, “Sibolet,” merga wong mau ora bisa ngucapake kanthi bener.” Wong mau banjur dicekel lan dipateni ing sabrang Kali Yarden. Ing wektu iku wong Efraim patang puluh loro ewu sing tiwas. 7. Sang Yefta ngadili wong Israel suwene nem taun. Sawuse iku Sang Yefta tilar-donya, banjur disarekake ing salah sawijining kutha ing Gilead.
3
Yefta wong Gilead
Komentar Crita Yefta , sing ditemokake ing Para Hakim Bab 11 lan 12 saka Kitab Suci King James, minangka salah sawijining narasi sing paling kuat, kompleks, lan tragis ing Prajanjian Lawas. Crita iki nyritakake prajurit sing gagah prakosa sing ditolak dening kulawargane sing bangkit kanggo ngluwari Israel, mung kanggo kejebak dening sumpah tragis lan mengko melu perang sipil sing pait.
Bagean 1: Rincian Ayat demi Ayat saka Para Hakim Bab 11–12 Para Hakim Bab 11: Kebangkitan Yefta lan Konflik Bangsa Amon 11:1–3 — Latar Belakang lan Pangasingané Yéfta Yefta dikenalake minangka "prajurit sing gagah prakosa," nanging dheweke putrane wanita sundal. Bapakne, Gilead, duwe anak lanang sing sah sing ngusir Yefta supaya dheweke ora oleh warisan. Yefta mlayu menyang tanah Tob, ing ngendi sekelompok "wong sing ora duwe akal" (wong buangan utawa wong sing ora duwe akal) nglumpuk ing sakubenge lan ngetutake dheweke minangka pimpinan. 11:4–11 — Para Pinituwa Gilead Nggoleki Pitulungan Nalika wong Amon perang nglawan Israel, para pinituwa Gilead sadhar yen dheweke butuh panglima militer. Dheweke lelungan menyang tanah Tob kanggo njaluk Yefta supaya mimpin dheweke. Sepisanan Yefta ngadhepi dheweke babagan penolakan sing wis ditindakake, nanging dheweke sarujuk yen dheweke mimpin dheweke menyang kamenangan, dheweke bakal dadi kepala kabeh penduduk Gilead. Dheweke ngucapake sumpah iki ing ngarsane Gusti ing Mizpa. 11:12–28 — Negosiasi Diplomatik lan Teologis Yefta Sadurunge perang, Yefta ngirim utusan menyang raja bani Amon, takon kenapa dheweke nyerang tanah Israel. Raja Amon ngaku yen Israel njupuk tanah kasebut nalika metu saka Mesir. Yefta nanggapi kanthi pembelaan sejarah lan teologis sing rinci: Israel ora njupuk tanah saka Amon utawa Moab, nanging saka Sihon, raja wong Amori, sing diulungake Gusti Allah menyang tangane. Dheweke nantang hak Amon kanggo sambat sawise telung atus taun pemukiman kanthi tentrem lan masrahake paukuman marang Gusti. Raja Amon ora nggatekake pesen kasebut. 11:29 — Panguwasa saka Roh "Banjur Rohé Pangéran nedhaki Yefta." Kanthi kekuwatan saka Gusti Allah, Yefta lelungan ngliwati Gilead lan Manasye, nglumpukaké pasukan, lan mlaku menyang bani Amon. 11:30–31 — Sumpahé Yéfta sing Gegabah Sadurunge perang, Yefta ngucap sumpah marang Gusti Allah: yen Gusti Allah masrahake wong Amon menyang tangane, sapa wae sing metu saka lawang omahe kanggo methuk dheweke nalika dheweke bali kanthi tentrem bakal dadi duweke Gusti Allah, lan dheweke bakal ngurbanake minangka kurban obaran. 11:32–33 — Kemenangan Ngalahake Amon Yefta maju lan nglawan wong Amon. Kanthi pitulungané Gusti, dhèwèké ngalahaké wong Amon ing rong puluh kutha, lan ngalahaké wong Amon ing ngarepé wong Israèl.
4
Yefta wong Gilead
11:34–40 — Pulangé sing Tragis lan Nglakoni Sumpah Yefta bali menyang Mizpa. Anak siji-sijine—putrine—metu methukake dheweke karo nari karo rebana. Kanthi rasa sedhih, Yefta nyuwek klambine lan ngucapake sumpahe, amarga dheweke ngerti yen dheweke ora bisa mbatalake. Putrine kanthi wani nyerah, mung njaluk rong sasi kanggo menyang gunung karo kanca-kancane kanggo nangisi keperawanane. Sawise rong sasi, dheweke bali, lan Yefta netepi sumpahe. Acara iki dadi tradhisi taunan ing ngendi para putri Israel ngucapake tangisan kanggo dheweke sajrone patang dina saben taun. Para Hakim Bab 12: Perang Sipil karo Efraim lan Para Hakim Sabanjure 12:1–3 — Keluhané Efraim Wong-wong Efraim sing sombong padha nglumpuk lan nyabrang menyang Zafon, kanthi nesu ngadhepi Yefta. Dheweke sambat yen dheweke perang nglawan Amon tanpa njaluk tulung, lan dheweke ngancam bakal ngobong omahe nalika dheweke ana ing njero omah. Yefta mangsuli yen dheweke lan bangsane njaluk tulung nalika dheweke ana ing kahanan kang angel banget, nanging Efraim ora nulungi dheweke. 12:4–6 — Perang Sipil lan Tes "Shibboleth" Yefta nglumpukake wong-wong Gilead lan nglawan Efraim, ngalahake dheweke. Wong Gilead ngrebut dalan-dalan Kali Yordan. Nalika wong Efraim sing mlayu nyoba nyabrang maneh, para pengawal nguji dheweke kanthi njaluk supaya ngucapake tembung "Shibolet." Amarga dialek Efraim ora bisa ngucapake swara "sh", mula dheweke ngucapake "Sibolet." Pembeda linguistik iki mbukak wong-wong mau, sing nyebabake pembantaian 42.000 wong Efraim. 12:7 — Patiné Yéfta Yefta ngadili Israel sajrone nem taun sadurunge seda. Dheweke dikubur ing salah sawijining kutha ing Gilead.
Bagean 2: Piwulang Penting lan Aplikasi Urip 1. Gusti Allah Bisa Nggunakake Wong Buangan lan Wong sing Ditolak Piwulangé: Yefta diusir déning kulawargané dhéwé amarga latar mburiné, nanging Gusti Allah milih dhèwèké kanggo nylametaké sak bangsa. Aplikasi: Aja nganti masa lalumu, latar mburi kulawargamu, utawa penolakanmu dadi faktor penentu potensimu. Gusti Allah kerep nggunakake wong-wong sing dilalekake utawa diremehake dening masyarakat kanggo ngrampungake tujuan sing luar biasa. 2. Pentinge Njaga Ucapanmu (Bahayane Sumpah sing Gegabah) Piwulangé: Yéfta nggawé sumpah sing kesusu lan ora perlu amarga rasa kuwatir lan semangat emosional, sing ndadèkaké tragedi pribadi sing nggegirisi. Aplikasi: Tembung-tembung nduweni bobot sing gedhe banget. Kita kudu ati-ati karo janji-janji sing impulsif, pernyataan emosional, utawa komitmen sing digawe nalika ana tekanan. Iman sejati percaya marang kedaulatan Gusti Allah tanpa nyoba "nyogok" utawa tawar-menawar karo Panjenengane liwat janji sing gegabah (Kohelet 5:2,5).
5
Yefta wong Gilead
3. Ngerteni Sajarahmu lan Ngadeg ing Bebener Piwulangé: Yefta ora mung prajurit kasar; dhèwèké nduwèni kawruh sing jero babagan sejarah Israel lan prajanjiané Gusti Allah karo bangsa-bangsa ing sakubengé. Dhèwèké nggunakaké diplomasi lan bebener sejarah sadurungé nggunakaké kekerasan. Aplikasi: Lelandhesanana awakmu dhewe ing bebener Sabda Allah lan kasunyatan sejarah. Ngerti pondasi imanmu ngidini kowe mangsuli kritik, ngrampungake konflik kanthi wicaksana, lan tetep teguh nglawan tuduhan palsu. 4. Sifat Ngrusak saka Sombong lan Kesukuan Piwulangé: Wong Efraim dikuwasani déning rasa bangga, meri, lan ego suku sing tatu, sing nyebabaké perang sipil sing ora masuk akal sing ngorbanaké puluhan èwu nyawa wong Israel. Aplikasi: Rasa bangga lan persaingan cilik antarane wong-wong sing percaya (utawa ing komunitas lan kulawarga) ngrusak persatuan saka njero. Tinimbang padu babagan sapa sing entuk penghargaan utawa kamulyan, kita kudu ngutamakake Kratoning Allah lan dhukungan bebarengan. 5. Instrumen Manungsa sing Cacat lan Anugrah Ilahi Piwulang: Yefta kacathet ing Aula Iman Prajanjian Anyar (Ibrani 11:32), nanging uripe ditandhani karo cacat serius, keputusan sing gegabah, lan perang suku sing brutal. Aplikasi: Gusti Allah makarya liwat wong-wong sing remuk lan ora sampurna. Sanajan pilihan ala kita isih nggawa akibat sing nglarani ing donya, sih-rahmate Gusti Allah bisa nebus ati sing gelem, sanajan ati kasebut atos banget.
Yefta ing Prajanjian Anyar Ing Ibrani 11 —asring diarani "Balai Iman" — Yefta nampa sebutan sing ora dikarepke lan terhormat ing antarane para pahlawan wanita lan pahlawan gedhe ing sejarah Alkitab. Amarga asil tragis lan ambiguitas moral sing kacathet ing critane ing Para Hakim, kalebu ing bab iki menehi wawasan sing jero babagan kepiye Prajanjian Anyar ndeleng iman, sih-rahmat, lan ketidaksempurnaan manungsa. 1. Ing ngendi Yefta Katon ing Ibrani 11 Yefta kasebut ing Ibrani 11:32-34 : "Lan apa maneh sing kudu dakkandhakake? Amarga wektune bakal kekurangan yen aku arep nyritakake babagan Gideon, Barak, Samson, Yefta , uga Dawud, Samuel, lan para nabi: Sing liwat iman nelukake kerajaan, nindakake kabeneran, entuk janji, nutup cangkem singa, nyirep geni sing ganas, uwal saka landhep pedhang, saka kelemahane dadi kuwat, dadi gagah prakosa ing perang, ngusir tentara asing." 2. Wawasan Utama saka Perspektif Prajanjian Anyar A. Iman Diakoni Ing Tengah-tengahe Manungsa Sing Cacat Kitab Hakim-hakim nggambarake periode kemunduran spiritual ing Israel, lan uripe Yefta adoh saka resik utawa ideal. Dheweke bocah haram, wong buangan, pamimpin "wong sing ora duwe akal", lan prajurit sing nggawe sumpah sing gegabah sing pungkasane tragedi. Nanging, Ibrani 11 ora
6
Yefta wong Gilead
nyebutake para suci adhedhasar kasampurnan moral; nanging nyebutake adhedhasar iman . Penulis Prajanjian Anyar ora nggatekake stigma sosial, latar mburi sing angel, lan kesalahan pribadine Yefta kanggo nyoroti wayahe dheweke masrahake kapercayane marang Gusti Allah kanggo perang kanggo Israel. Pujian saka Gusti Allah ing Prajanjian Anyar oyode adhedhasar kapercayan marang Panjenengane , dudu kasampurnane manungsa. B. "Saka kakehan dadi kuwat" Ibrani 11:34 ngringkes pengalaman akeh hakim nganggo ukara: "saka ing kelemahane dadi kuwat." Kekirangane Yefta: Wiwitane dheweke minangka wong buangan sing diusir dening para sadulure dhewe (Para Hakim 11:2) lan ora duwe garis keturunan sing mulya lan tradisional. Kekuwataning Gusti Allah: Nalika Rohing Allah nedhaki panjenengane (Para Hakim 11:29), kekurangan alami lan pengasingan sosialipun malih dados panguwasa spiritual lan pembebasan militer. Koneksi Prajanjian Anyar: Iki cocog langsung karo teologi Paulus ing 2 Korinta 12:9 ( "SihrahmatKu cukup kanggo kowe: amarga kekuwatanKu dadi sampurna nalika kowe ringkih" ). C. Iman sing Ditampilake ing Keyakinan Lisan lan Teologis Sadurunge Yefta perang nglawan wong Amon, dheweke melu ijol-ijolan diplomatik sing dawa sing adhedhasar sejarah Israel (Para Hakim 11:12-27). Dheweke kanthi wani ngumumake yen Gusti Allah Israel menehi tanah kasebut marang umate lan negesake: "Gusti Allah Hakim sing dadi hakim ing dina iki antarane wong Israel lan wong Amon." Imané Yéfta dibuktèkaké saka keyakinané yèn mung Gusti Allah sing dadi Hakim sing paling dhuwur lan panguwasa tumrap kraton manungsa . Ing Ibrani 11:33, aspèk iman iki digambaraké minangka nelukaké kraton-kraton lan dadi gagah prakosa ing perang . D. Kekuwataning Anugrah Prajanjian Kalebuné tokoh-tokoh kaya ta Yefta, Samson, lan Gideon ing Ibrani 11 nyoroti tema utama Prajanjian Anyar: Anugrah Penebusan . Manawa kawilujengan lan panyuwunan saka Gusti Allah gumantung marang tumindak kang tanpa cacad, Yefta ora bakal ana ing dhaptar kasebut. Kalebuné dhèwèké nuduhaké pesen Injil—manawa Gusti Allah makarya liwat wong-wong sing rusak, semrawut, lan ora sampurna sing mratobat marang Panjenengané kanthi ngandelaké Panjenengané.
7
Yefta wong Gilead
3. Mbandhingaké Narasi Prajanjian Lawas karo Ringkesan Prajanjian Anyar Fokus Prajanjian Lawas (Para Hakim 11–12)
Fokus Prajanjian Anyar (Ibrani 11)
Kasunyatan Sejarah & Manungsa: Status wong buangan, diplomasi sing atos, sumpah sing sembrono, kerugian tragis, konflik sipil.
Bebener Spiritual: Kamenangan liwat kapercayan, ngatasi kelemahane, gumantung marang kekuwataning Gusti Allah.
Penekanan: Kerumitan manungsa lan kekacauan jaman suku Israel.
Penekanan: Kekuwatane Gusti Allah sing makarya liwat iman sejati ing kahanan sing angel.
Piwulang: Akibat sing ora disengaja saka tembung-tembung bodho lan sistem manungsa sing rusak.
Piwulang: Kaurmatan langgeng diwenehake marang wong-wong sing percaya marang Gusti Allah kanggo nglawan perang.
Aplikasi Urip saka Perspektif Prajanjian Anyar Gusti Allah Ora Nemtokake Kowe Saka Kesalahanmu Sing Paling Ala: Yefta dieling-eling ing Prajanjian Anyar amarga imane marang kekuwatane Gusti Allah kanggo ngluwari, dudu amarga sumpahe sing gegabah lan tragis. Ing Kristus, warisanmu dibentuk dening iman lan sih-rahmate Gusti Allah, dudu kesalahanmu ing jaman kepungkur. Iman Makarya ing Jaman Sing Ora Sampurna: Yefta urip ing jaman sing kacau balau, nanging dheweke isih percaya marang Gusti Allah. Sampeyan ora butuh lingkungan sing sampurna kanggo nduweni iman sing sejati. Fokus marang Sang Juru Slamet, Dudu Mung Piranti: Kalebuné Yefta ing Ibrani 11 nuduhake Gusti Allah—Pahlawan sejati ing Kitab Suci sing menehi kekuwatan marang manungsa sing ringkih kanggo netepi janji-janjiné.
8