uqalimaagaq 1 1 uqalimaagaq uqausiqtangit Tobit, son of Tobiel, irninga ananiul, irninga aatuul, irninga gaapaal, piruqsiaq aasiul, nivtaliup; 2 kinaujuq iilisarking-mit aasturiansmit sivukkaqtaulauqtuq tavvanngat, taliqpianiittuq nunalipaujaup, taijaujuq niphthalimit galilii qulaani aasumit. 3 upagait pisuqattaqsimavunga inuusilimaanni sulijukkut amma iqqaqtuivilirinirmut, amma amisunit uqausiqaqattaqsimallunga uvanga nunanganit, amma kanatami, 9-nut tikilauqtuq, nunamut aasturiansmut. 4 ammalu uvanga nunaqutinganiitillunga, nunami isriulmi kisiani makkuttuulluni, tamarmik nivtali ataataga katalaurmat jiruusaammi, niruaqtaulauqtuq irilismi, tamakkualimaat quajait saqqumigiaqaraluarmata, taikanilu nivingataangit quttiniqpaangujut pijaulauqtut ammalu sanajaullutik arraaguqatigiinngittunut. 5-ngujut maanna pingasuuliqqangajut katilauqtut, ammalu illunga ataatama ujuruup, sagvigilaungitanga heifer Baal-mut. 6 kisiani inutuugajulauqtunga jiruusaam nirivigjuaqtillugit, taimailaurmat inuit isriulmiulimaanut, sivulliit 10-ngani unuqsigiaqłutik, taanna sivulliqpaangulluni; ammalu tunisilauqtut 1999-mi 1999-mi. 7 sivulliit 10-gijanga akitturiarnilimaangit tunilauqtakka irninginnut irningit iuran, ministaulauqtuq jiruusaammi: 10kanniit niuviarilauqtara, ammalu atulauqtara arraagutamaat jiruusaammi: 8 ammalu pingajuat tunilauqtakka katilauqtanginnut, tipuura ataatama anaananga uvannik angajuqqaarilaurakku, upinnarani qimattaulaurama ataatannut. 9-kanniit, angutimut tikikkama, katititaulauqsimavunga aanamik inuttiavaullunga, ammalu pigat tapias. 10 ammalu agjaqtaugatta 9-nut, nirrisilimaakka ammalu taikkua nirilauqtut niaquujanik. 11 kisiani niriqattalauqtunga; 12 iqqaumagama guutimik uummatilimaannik. 13 ammalu quttiniqpaangulluni uvannik tunisilauqtuq ammalu ikajuqtuqtuni inikissar-ngulauqtinnagu, taimali isumanga piugijammarigilaurakku. 14-lu pivalliajulirijinualauqtunga, ammalu uppirusulilauqtunga gaipaalmik, aninga gaipuras, ruasmi nunalipaujarmi pivalliajulirijinut quliujut ajunngitiaqtut siuvumik. 15 maanna iilimisa inuujunniiqtillugu, sinasuriup irninga utilauqtuq stead−mit; taikkua piqutingit akaungiliurutiqalaurmata, pivalliajulirijikkunnuurunnalaunginnama. 16-nik ammalu ianissar-mit tunisilauqtunga amisunik almsnik, ammalu palaugaakka tunillugit kaaktunut, 17 annuraakkalu naksimajut: takunnirukkulu kanatami tuqungatillugu, uvvaluunniit 9-nik saniraanik, iluvilauqtara. 18 amma king sinsuriup naliangnituinnaq, qaitillugu, juutaminngaaqtillugu, iluvilauqpakka; iqqummaqtillugu amisunik tuquttilauqtuq; kisiani timivut nanijaulaunngittut, qiniqtillugit king-mit. 19 amma ilangat 9-ngujut 9-ngujut akaqsanginniraqtutik uvannik, iluviqtaullunga, ammalu imminik pisuttutik; tukisiumallunga tuqutitaunasulaurama, imminik kappiasulilauqtunga kappiasuliqłunga. 20-ngujut piqutilimaakka piiqtaulauqtut, qimaijuqalaunngittuq, saniani nuliama aana ammalu irnira tapias. 21-nik ullunik 55-nik ullunik qaangiqsimanngiłłuni, irningik marruuk tuqulaunngitillugit, qaqqanullu ullakłutik araatmut; amma sarchedonus irninga utilauqtuq stead−mit;
tikkuaqsilauqtuq ataatangata kiinaujaqutinginnik, ammalu pilirialimaanginnik, aaskasaus nukara anaul irninga. 22 amma aaskas uvannut utilauqtunga, utilauqtunga 9-mut. maanna aahiacharus irngusiujannguangulauqpuq, pisimainnaqłunilu atiliuqtimik, kamajiullunilu, kamajiullunilu kiinaujalirijjutinik: ammalu saataanus tikkuaqtaulluni kingullirinialiqtanganut: ammalu nukarma irninga. uqalimaagaq 2 1 maanna angirrakkannirama, nuliaralu aana uvannut utiqtitaulluni, irnira tuupias, nirivijjuaqtillugit vintast, nirivijjuarniulauqtuq pinasuarusirnik 7-nik, nirititauttialauqtunga, niriqatigillugu. 2 amma takugama niqikallannik, irniralauqtunga, atii ammalu natsaqtunga angutimik nikalluutittinnik qaujigamik, isumatsiaqtumik Lord-mik; ammalu, lo, tarry for thee. 3 kisiani qaikkannilauqtuq, ammalu uqaqtuni, ataata, ilangat nunagijatta tiriqquaqsimajuq, ammalu nuqqatuinnaqtuni niurrutiqarviujumi. 4-nik tipiqalaunnginninni niqimik, pigialilauqtunga, ammalu iglurusirmuaqługu siqinnirasungningani. 5 utililauqtunga, uvannilu uasaqłunga, niqigalu nirillugu uvingaliqłunga, 6 iqqaumaniq prophecy of Amos, uqaqqaungmat, nirivigjuarniit qitsaatitauniaqtuq, ammalu miriannguniit. 7 taimaimmat qausililauqtunga: ammalu siqinniqtillugu siqinnililauqtunga iluviliuqtunga, ammalu iluviqtaulluni. 8 kisiani sanillikka uvannik mitagusulauqtut, uqaqłutiglu, taanna angut suli kappiasunngittuq tuqutitaujariaksaq tamatumunga pijjutimut: kina qimaangmangaat; ammalu suli, lo, tuqungakkannilauqtuq. 9 unnuttainnaq utilaurmijunga iluviqtautillugu, sinilauqtungalu akinnangani iqqaqtuiviup, suruqtaulluni kiinaralu kamagijaunngiłłuni: 10 qaujimalaunngilangalu qarjunnguaqtaqarninganik akinnami, ammalu ijingit matuingallutik, qarjunnguat uqquujumiilauqtut, ammalu qaulluqtuq ijinganuulauqtuq: ammalu luuttaalialauqtunga, kisiani ikajulauqtut uvannik: aaksikuas uvannik piugunniilauqtuq, kisiani ilimaismuulauqtunga. 11 amma nuliara aana arnait piliritilauqpangit. 12-nik ammalu angirraujjigami namminiqattiujunut, akiliilauqtut kiinaujjassaaminik, ammalu tunisilluni surusiup saniani. 13 ammalu uvanga illunganiitillugu, ammalu qiavallialiqtillugu, uqalauqtunga, qangautillugu taanna surusiq? tigliktauvanngilaq? nangminiqaqtiujunut; maligakkut nirijariaqarnanngilaq tigliktaujumik. 14 kisiani kiulluninga, tunijaulauqtuq tunirrusiamik ungataanut kiinaujjatsaat. qanuq ukpirilaunngitara, kisiani pikammannirakku namminiqaqtiujunut: ammalu aataullunga. kisiani kiulluninga, namiippat saattut ammalu thy righteous deeds? nuqqangatitauniq, thou ammalu tamarmik thy-ngujut qaujimajaujut. uqalimaagaq 3 1 qiksaalilauqtunga qausiliqłunga, amma tuksiaqłunga, uqaqłunga, 2 uu laat, thou art, ammalu tamarmik mitausiit ammalu qanuluktaaq isumattiarnaqtut ammalu sulillutik, ammalu thoukut iqqaqtuijingit sulittiaqtut ammalu taimangalimaaq. 3 iqqaumannga, ammalu takulunga, anullasirlunga uvannik sins-ngunngittunga ammalu ippigusunngillunga, ammalu ataatama sinarjungit, sined-ngulauqsimajut:
4−ngujut quiniluanngiłłutik: thou−kut uvattinnik tunisillutik surujjaikkutimik, amma tuqujunnanngittumik, amma tuqujjutaunngittumik, amma nalunaiqsillattaaqtumik kanatamiulimaanut tunilauqtattinnut. 5 amma maanna iqqaqtuittiakataliqtut amisuuvut sulillutiglu: kamagiqattaqtakka malikługit ataatakka ataatakkalu: suuqaimma isumattiakatalaunnginatta, sulinngittunik pisuktuqalauqsimanngiłłuni. 6 maanna taimaimmat uvannut kamagivara piulaanguqquujilluni, amma uvannut pittailititaullunga, pitaqarunniiqtitautuinnariaqarama, nunarjuanngurlungalu: kiinaujaliurunnaqtunga tuqungalunga inuunngingaarlunga, suuqaimma tusaqattaqsimagama sulinngittunik, amma qarjunnguqłunga: isumaliqłunga maanna agjaqtautuinnariaqalirama aksururnaqtuqsiuqtillunga, amma ullagvingmuarlutit: kiinait qimaattaililugu. 7-ngujut tavvanittainnaq ullurmit aniguilauqtut, Ecbatane-mit nunalipaujamit pivalliajulirijikkunnit saira paninga raguulup ataatangata mais-mit; 8 katititausimagami 7-nut uinginnut, aasmuutis ivil spirit tuqutaulauqtuq, iqsinalauqtinnagu. qaujimanngittunga, uqaqtutik, thou hast strangled thine uingit? 7-nik uiqaliriiqtuq, atiqtaqalaunngittuq. 9 naukkut saalagijunnaqpititigut? tuquppata, mitautiqattarlugit, takulauqsimanngilavut irninga paningaluunniit. 10−nik tusarami tamakkuninga, qarjunngurjualauqtuq, isumalirłuni ingminik simiksinasugilluni; ammalu uqaqtuni, panituugama ataatama, ammalu taimaikkuma, tamanna atuqtaugajanngittuq, ammalu innatuqanga natsarniaqpara tuappamut iluvirmut. 11 tussiujjilluni igalaamut, uqaqtunilu, saimmaqtitausimajuq sanaugaq, uu luat guutiga, ammalu saattuq ammalu nunarjuaq atiqaqtuq saimmaqtitaulluni ammalu niqturnaqtuni: tamarmik mitautiujut upigiinnarlugit. 12 amma maanna, uu luat, ijikka kiinakkalu aaqqippakka, 13 uqarlunga, nunaqjuarmiitillunga, tusakkannirunniituinnariaqarama. 14 Thou knowest Lord-mit puarrisimit angutimit piqatiqaqłunga 15 ammalu atiqsilauqsimananga atira, ataatama atingaluunniit, nunami pisimajanni: panituugama ataatama, qiturngarinngitara, naliatuinnaq aminga, irningaluunniit inuujuup, nuliarituinnariaqaqtara: 7-ngujut uikka tuquliriiqtut; amma qanuimmat inuujariaqaqpunga? kisiani tuqujariaqangikkuma, uqautilugit ilangit uvannut, ammalu pikkaullunga, tusakkannirunniirama. 16 tussianikkut tamarmik tusaqtaulauqtuuk guutiup tussiarninga tikilauqtinnagu. 17 amma ravaal aullaqtitaulauqtuq mamisariaqtuqtutik tamakkiinnut, imanna, qakuqtait ijingit, ammalu siara paninga raguul nulianganut tuupias irninga tuup; amma suungujumik tarnirluni; suuqaimma pigijauninganut tuupiasmut pijunnautikkut. namminiq angirranganuulauqtuq, ammalu isiqtuni illunganut, ammalu saira paninga raguul taunungalauqtuq qulaani katimavingani. uqalimaagaq 4 1 taikani ullurmit tobit iqqaumalauqput kiinaujamit angiqsimalauqtaminik gaipulmut pivalliajulirijikkunnit, 2 imminillu uqarlunga, inuujunniirumalauqtunga; naukkut irnira tuupias-mut uqaalaqattanngilanga atiliurunnarakku kiinaujamut tuqulaunnginninni? 3 uqaalatillugu, uqarłuni, irnira, tuqugama, iluviqtaullunga; amma anaanaunngiłłuni, kisiani upigiinnaqattarlavut
ullulimaaq inuusingani, taimailiurlunilu quviasugutiginiaqługu, amma qiksaakłuni. 4 iqqaumagit, irnira, takulaurmat amisunik ulurianaqtunik, thou-mik milluaqtillugu: ammalu tuqutillugu, iluviqtaulluni uvannut atausirmi iluvirmi. 5 irnira, iqqaumalugu guutivut ullulimaaq, ammalu mitautiqarunniirluta, uvvaluunniit isumaminik atuqtaililuni: inuusilimaaminik atuqpaglutit, ammalu maliglutit suungunngittumik. 6-ngujut thou-kut kamattiaqpata, thy-mik pilirikpata kajusittiarniaqput, ammalu taikkunungalimaaq inuujunut. 7-nik pilutit aangajaarnaqtunik; amma thou tunisikpat alms−nik, ijiikkik tusuginngillugit, kiinanga saattiarmiutarinngillugu, amma guutiup kiinanga aakkaaqtaujariaqanngiłłuni. 8-nik thou-mik pitaqaqpat: thou-mik pisimakpat kisiani mikittumik, kappiasunngillusi tunisijariaksaq maliglugu taanna mikittukuluk: 9-nik thou-mik aaqqiksiniarluni piujumik piujumik miriaqsiniarluni ulluutillugu pijariaqarnirmut. 10 suuqaimma alms tuqujjutauvangmat, amma taaqtuaqattanngiłłuni. 11-ngujut alms-nut tunniqqusiattiavauvut takuksauttialaangullutik. 12 qaujimajainnarilugit taikkua, irnira, ammalu nuliariik ataataminik takutitaujut, ammalu aallaunngittumik arnamik nuliaringitaminik, ataatatta ataatangata tribe-ngunngittuq: surusiugatta prophets, Noe, Abraham, aisak, ammalu jaikup: iqqaumagit, irnira, ataatavut pigianngarninganik, katititausimajuinnaugaluaqtillugit nuliariik, ammalu saimmaqtitaullutik qiturngaminut, ammalu piruqsiangit nunamiigiaqaliqtut. 13 maanna taimaimmat, irnira, nagligusuktuq, amma uummatikkut uummatikkut taqangaqquujinngittuq, irningit paningillu thy inuit, nuliarinngiłługit: upigusungniq suraingmat amma akaunngiliurutiqarjuaqłuni, amma miriannguniq auniqtaarnaqłuni amma pijumattiarnaqłuni: iqługusungniq anaanaujuq. 14-nik kiinaujaliunngilauqta naliangnituinnaq angummik, unatarjuaqłuni, tarry with thee-mut, kisiani aggamut tunilugu: guutimut, akiliiniarivuqtauq: irnirma sinarjunganik qaujisarluni, kisulimaattianik thou doest-mik, silatulunilu tamainnik uqallagutaujunik. 15-nik angutimik nasaqanngittumik: uainimik imirluni aangajaarluni: aangajaarluni aangajaarluni mirianngukatagunniirluni. 16-nik tunisilutit kulluujarmik kaaktunut, ammalu garmentsnik nirrisinut; ammalu malillugit saattut amisuuningit tunisijut alms-nik: ammalu ijingit tusutuinnangillutik, thou-mik tunisigaimmata. 17-nik palaugaaliurlutit saujautuinnaqtillugu, kisiani iqqummaqtinngillugu. 18 apirilugit maligalirijiit silatujulimaat, amma kiinaujaliurutaujunnangittut. 19-ngujut guuti guuti, ammalu pijumaninga mitsiqarnikkut turaaqtitaujunnaqtuq, ammalu tamakkualimaat aqqutiujut ammalu inuusilirijiujut ajuqsangituinnarialiit: kanatamiulimaanut inuusiliringinirmut; kisiani Lord nangminiq tunisijuq piujunik, ammalu mitagusukłuni piniaqtaminik, taimainniarmat; maanna taimaimmat, irnira, iqqaumagit angajuqqaakka, isumaqarunniiqtittailikkit. 20-nik ammalu maanna nalunailiqpara taikkua quliujut ajunnginniujut gaipaulmut irninga gaapurait raages pivalliajulirijikkunnit.
21 amma kappiasuktuq, irnira, ajuqsaratta: thou ajuqsanngirjuaqtuq, kappiasukkuni guutimik, amma aniluni tamainnik sin−mit, taimailiurlunilu takujaminik.
21 ninngaumattiarninganut kampanimiinginnarniaqpuq, namunngauvallianirijangalu kajusiniqattiarniaqpuq, utirniaqłunilu quaqsaarnanngittumi. 22-nik qausilirłuni.
uqalimaagaq 5 uqalimaagaq 6 1 tuupias kiulluni uqarłunilu, ataata, piliriniaqpunga kisulimaanik thou hast command me: 2 kisiani qanuq kiinaujaqtaarunnaqpunga, takullugu qaujimanngitara? 3 tunilluniuk aggamut titirarnirmik, ammalu uqaqtuni, qinirluni angutimik piqatiqarunnaqtuq, suli inuutillunga, ammalu tuniniaqpara kiinaujalianginnik: ammalu kiinaujaqtaaqtilaaqtugu. 4 taimaimmat angutimik qinilirami, qaujilauqtuq ravaal ninngaumaninganik. 5 kisiani qaujimalaunngittuq; ammalu uqaqtuni, canst thou uvannik piqatiqarunnaqpa ruasmut? ammalu qaujimaniqpauvaat taikkua nunaujut? 6 taam ninngaumajuq, piqatiqarniaqpunga, qaujimattiaqtungalu: aninga gaapul. 7 tuupias uqalirilluni, tiari uvannut, ataataga uqautilaunnginnikku. 8 uqalirilluni, atiiguuq. taimali ataataminut uqaqtuni, pihold, nanisisimagama uvannik piqatiqarniaqtumik. uqalirilluni, uvannut uqaalavigilugu, qaujimatuinnariaqarama qanuittuummangaaq, ammalu uppirusuttiummangaaq. 9-nguniralauqtanga, ammalu isilauqtuni, ammalu upigiqattautillutik. 10 tuupit uqarłuni, nukanga, uvannik pitiłłuninga kisunik tiriqquanik qatanngutinginniglu sanaugarnik. 11-nik uqalauqtanga, tuus thou qiniqpa tribe-mik uvvaluunniit qatanngutiminik, uvvaluunniit iqqanaijaqtitaaqsimajumik irnirmik piqatiqarluni? taimali tuapiit uqalirilluni, qaujimagajarama, aninga, tunnganaqtuq ammalu atinga. 12 uqalirilluni, ajarias, irninga ananias piulluni, ammalu mitauti. 13 tuupit uqarłuni, tuuk sanaugarnut tunngasuktittiniq, aninga; ninngaumajunniirama, suuqaimma qaujimajumalirama thy tribe−mik amma thy−mik qatanngutinginnik; thou art my nukara, sulilluni ammalu piujuq: qaujimajunga ananias ammalu juunatas, irningit samias, katilauratta jiruusaammut tuksiariaqtuqtuta, ammalu inuurataarnikuullutik, ammalu 10ngit siirnaqtut; ammalu saqqitaulaunngittut tammaqtuminiullutik: nukara, thou-mik sanasimajunik piujuni. 14 kisiani uqautinnga, qanuq kiinaujjaksaanik tunisiniaqpunga? qautamaat, ammalu kisutuinnat pijaujarialiit, irninnut? 15 ii, sulikkanniq, qaigalaaktuq utittiaruni, ilasiniaqpunga kiinaujalianit. 16 quviasulauqtut. uqalirilluni tuupiasmut, pivagiijarlugu thyself ingirranirmut, amma guutiup ingirrattiaquniaqpaatit. ammalu irninga upalungaijaqsimatillugu kisulimaanik ingirranirmut, ataatanga uqaqtuni, guutiup angutinga, ammalu guutiup, ulaminga heaven-mi, ingirrattiarnirijait, ammalu ninngaumaninga guutiup kampanigiinnaqpagit. taimali tamakkiinnik, ammalu uvikkaup angutiup qimminga. 17 kisiani aana anaanangata qausinga, uqarłunilu Tobit,summat thou naksiujjisimava irnittinnik? iqqanaijaqtiginngilavut, saattinnuarluni anillunilu? 18-nik kiinaujanik ilasijumanngillusi: kisiani qiturngavut isumaginngilaurlavut. 19-ngujut Lord hath-kut inuuqatigijunnalaurattigut. 20 uqalirilluni tuupit, kamaginngillugu, najaga; utirniaqtuq attarnaqtailimanirmut, amma ijingit saallutik takuniaqpauk.
1 ammalu ingirratillugit, unnukkut kuulialauqtut kuummut, ammalu taikani. 2 amma makkuktuq angut imminik uasaqtillugu, iqaluk kuup piiqłuniuk, mikłititaunajaqłunilu. 3 ninngaumajuq uqarłuni, iqaluk pilugu. ammalu makkuttuq angut iqalummi tigumiaqtuq, ammalu migasuaqtuni. 4 taam ninngaumajuq uqarłuni, matuirlugu iqaluk, uummatilu tingungalu tingungalu, attarnarunniiqtillugillu. 5 makkuktuup angutinga ninngaumalluni; ammalu iqaluktaqaliqtillugu, nirilauqtut: tamarmik tikilauqtut, kisiani amusilauqtut ipatain qanigijaani. 6 taimali makkuktuq angut uqarłuni ninngaumanirmut, puris ajarias, qanuq aturmangaat uummatinga tingungalu amma nirlinga iqaluit? 7 uqarłunilu ummatimut, akturlugu uummatinga tingungalu, tivil uvvaluunniit tarningagut akaunngiliurutiqaqtuq qanutuinnaq, supuuqturiaqaqpugut angutimik arnamigluunniit, taakkualu piliriqatigiiktut sunniqtaujunniirlutik. 8-mut, piuvuq angutimik qaulluqtumik ijiminut, mamippallianiaqłunilu. 9 amma tikippallialiqtillugit Rages−mut, 10 ninngaumajuq uqarłuni makkuktumut angummut, nukarmut, qautamaaqsiutimut raguulmut, illunga; atausirmik panituamik, atiqaqtuq saira; uqaqatiginiaqpara, tunijautuinnariaqarmat nuliaminut. 11-nik nirrisimut taliqpianut kannujangata, takulluni thou-mik sanattiaqsimaninganik. 12 amma mait naammakłuni silatullunilu: maanna tusaaliqpunga, ataatangalu uqaqatiginiaqpara; ammalu utirutta ruasmik quviasuutiqarniaqtugut katititaunirmik: qaujimajunga raguul piurigunnangimmat asianut malillugu maligaq muusisimut, kisiani pasijaksauniaqtuq tuqunirmut, pijjutigillugu pijunnautinga pigunnarninganut iqsinarluni asianut. 13 taimali makkuttuq angut kiulluni ninngaumajumik, tusaqsimavunga, aninga ajarias taanna 7-nik angutinik tunijaulaurmat, inuujunniiqtuinnaulauqtuq katititauvimmi. 14 amma maanna ataataga ataataga, kappiasukkamalu, arnaullunga upanngikkukku, tuqusuungujunga, piqataa: nagligusungniraqługu, timimik aannirnanngiłłuni, kisiani taikkua upagutinngittut; namituinnaaqtungattauq kappiasukkama tuqullunga, ammalu ataatama ammalu anaanama inuusinga naksarlugu iluvirmut qarjukulungmut: irniqarunniirmata iluviqtautillugit. 15 taimali ninngaumajuq uqalirilluni, tuus thou iqqaumanngittuq ataatagijaujuq tunisilauqtuq, tainna tuis miri nuliariik ijjujumik? nani tusaalunga, aninga; nuliaminut tunijauniaqpuq; ammalu thou-mik mikłitittittaililuni; unnuinnarmut katititauniaqtuq. 16 amma thou shalt katititauvvingmuaraangata, thou shalt−kut nirrisinginnik pilutik, amma niuqsilutik ilangit uummatiup tingungalu iqaluit, amma niurlugu supuuqturluni imanna: 17 amma tivil tipiqarniaqpuq, amma qimaaluni, amma qaikkannilauqsimajunniirluni: kisiani thou shalt qaikpat, nangiqsilutit tamainnik, amma tussiarlutit guutimut mirianguluni, ilingnik pikkaqtittiniaqtuq, amma inuulikłirluni: kappiasugunniirlutit, tikkuaqtauluni pigiarninganit; amma thou shalt jagajjaiqsiluni, amma ainiarłuniuk. amma suli
qiturngaminik tigumiarniaqtuq. taimali tapias tusarami tamakkuninga, nagligijanga, uummatingalu ilaliutilluni. uqalimaagaq 7 1 ammalu isiramik ipaatainmut, isilauqtut raguulmut, ammalu saira katisillutik: ammalu upigiqattautilauqtillugit, natsalauqtuq illumut. 2 uqalirilluni raguul iatna nulianganut, qanuq taanna makkuktuq angut tupait illuarjuga! 3 amma raguul apirilauqpangit, qangakkut tuqłuaqattarmangaata, puritran? kinamukkam uqaqtangit, irnirijaugatta ujuruup, 9-ngungmata. 4 uqautillunigit, ye know Tobit our kinsman? ammalu uqaqtutik, qaujimajavut. uqalirilluni, qanuinngittiaqpaa? 5-nik uqaqłutiglu, uumalluni, qanuinngittiaqłunilu: amma tuupias uqaqtuq, ataataga. 6 raguul liapliqługu, kunikłuniuglu, qausiqłunilu, 7 amma saimmaqtiłłuniuk, uqaqłunilu, tua sanalluni irninga sulilluni amma angutittiavaulluni. kisiani tusarami tuupit tautunngigianga, qarjulauqtuq, ammalu qausiqtuni. 8 ammalu itna nulianga ammalu saira paninga qausiqtuq. amma suli quviasuktitaukkannilauqput; ammalu kinguniagut tuquttilauqtut kukkingiijaqtumik, niqimik tuqquqsilauqtut saami. uqalirilluni ravavaal, purias ajarias, uqausiqaqtuni tamakkuninga uqausiqaqtunik, ammalu taanna namminiqutigijaujuq piiqtauluni. 9 tusaqtittilauqtuq pijjutimik raguulmut: amma raguul uqarłuni tuupiasmut, niriluni imirlunilu, amma miriliurłuni: 10-nik takujuqaqpalliavuq imanna, thou shouldest marry my daughter- taimaikkaluaqtillugu sulinngittumik uqarniaqpunga. 11 paniga katititautillugu 7-nut angutinut, inuujunniilauqtuq unnungani tikilauqtut: taimaikkaluaqtillugu maannaujuq merry-nguliqtuq. kisiani tuupias uqaqtuni, nirijjaangittunga uvani, angiqatigiilaunginnittinni angiqatiqaruttalu. 12 raguul uqarłuni, pilirmilugu taimannamut maliklugu piusinga, thou art her illuarjunga, amma thine, amma merciful God pitittilluni kajusittiarnirmik kisulimaanik. 13-ngulilauqtuq paninga saira, ataataminut tikiłłuni, agganganullu tigulluniuk, nuliarilluniuglu tapiasmut, uqaqłuni, pihold, muusisimut maligatiguuqłuni, ataataminik ataataminik. saimmaqtiłłunigillu; 14 ammalu taijaulluni iatna nulianga, paippaakkullu pilluni, ammalu titiraqtuni qattaarjunnguanik, ammalu matulluniuk. 15 nirivallialirłutik. 16 raguul nulianga iatnamik taijaulluni, uqaqłunilu unto her, sister, aaqqiksuikkanniqłuni katimavvialungmik, naksaqługulu thither−mut. 17-nik pigamiuk akitturautitillugu, naksarłuniuk saattuujanga: qausiqłunilu, pillunilu paningata nutiksimaninganik, uqarłunilu unto her, 18 iluaqsittiarniaqputit, paniga; taanna qarjukuluk, nunaqjuarmilu quviasuktittivuq qarjunnguamik: iluaqsittiarniaqputit, paniga. uqalimaagaq 8 1 ammalu iqqaqtuqtautillugit, naksalauqtut tuupiasmik. 2 amma aullaqtillugu, iqqaumalluni uqausiqtanginnik raaphaal, amma aumanginnik pilluni, uummatingalu tingungalu iqaluup, amma pujunga tamualluni. 3 nainga ivil tarninga naitillugu, nirilluni ugjiptmut, ammalu ninngaumalluni. 4 kinguningagullu tamarmik matujaullutik, tuupias nangiqsillutik iglirmi, uqaqłutiglu, sistu, saqqilauqtuq, amma tuksiutilaurlavut guutiup uvattinnut pikkaunajarninganik.
5-ngujut pigialilaurmijut tuupias uqaqtutik, saimmaqtitausimajut sanaugait, uu guuti ataatatta, ammalu saimmaqtitaulluni nikalluutiulluni ammalu nunarjuaq atiulluni; heavens bless thee, amma tamarmik kulluit. 6 Thou sanasimajuq aatam, ammalu tunisilluni nuliaminik ikajuqtimut ammalu taikaniinginnaqłuni: angutiup piqutinga: thou hast uqarłuni, piunngimmat angut inutuujarialik; imminik ikajulauqta suurlu imminik ungit. 7 amma maanna, uu laat, najaga najaginngitara kisiani sulittiaqłunga: taimaimmat isumattialilauqpunga innarutuinnariaqaratta. 8 uqarłunilu, aman. 9 sinilauqtut unnuaq. amma raguul arose, amma iluviliuqłuni, 10 uqaqtunga, kappiasukkama tuqungalirianga. 11 kisiani raguul iglunganuaqtillugu, 12 uqarłuni nulianga iatnamut. aullatitsiluni ilangannik maids, ammalu qaujitillugu inuummangaaq: taimaingippat, iluvirituinnariaqaqtavut, ammalu qaujimanngillugu. 13 matunga makpilauqpauk, isiqłunilu, siniliqtiłługillu, 14-ngujut ammalu qaillutik, uqautillunigillu inuuniraqłuni. 15-ngujut raaguul guuti, uqaqłunilu, uu guuti, thou sanaugaq upigijauluni tamainnut puarinut amma niqtuinirmut; taimaimmat mitautinnguat upigilugit tamarmik kulluit; amma saattulimaat ninngaumajut amma saattut niqturlugit upigiinnarlugit. 16 Thou-kut sanaugangit upigijaulutik, thou hast-mut quviasuktittilaurmata; ammalu uvannut qaingittuq pasagijannik; kisiani thou uvattinnik piliriaqaqsimajuq malittugu thy great mercy. 17 Thou art to bemend because thou hast had mercy of two that were the only begotten children of their fathers: tunilugit uvannut, O Lord, ammalu pijariiqsillutik inuusirminik aanniaqaqtailimanirmut quviasukłutik ammalu isumattiaqtutik. 18 raguul piugunniiqtiłłuniuk iqqanaijaqtingit iluvirmik tatallugu. 19-nik ammalu katititaunirmut nirivigjuatittiinnalauqtuq 14nik ullunik. 20-ngujut katititautillugit, raguul uqalauqsimajuq suliniarniraqłuni, aullariaqannginniraqłuni kisiani ulluit 14ngulauqtillugit katititaujut isulilauqtillugit; 21−nik amma nappanginnik piqutiminik naksariaqaqłuni, ataataminut attarnaqtumiittaililuni; ammalu taqaiqsiriaqaqtunga nuliaralu tuqutillugu. uqalimaagaq 9 1 tuupias taijaulluni ravaal, uqaqłunilu ununngiłłuni, 2 Brother Azarias, piqatiqarluni servant-mik, ammalu marruuk ullak, ammalu pivalliajulirijinut gaapaalmut, ammalu kiinaujanik naksarluninga, ammalu katititautillugu. 3 raguul suliniarniraqtuq aullajjaannginnama. 4 kisiani ataataga naasailluni ullurnit; ammalu tarry longguma, mamiakkajaqtuq. 5 suu ravaal anilauqtuq, ammalu gaapaalmut, ammalu aggamut titiraqtuni: naksalauqtuq puunik matusimajunik, ammalu tunillunigit. 6 amma ullaanguqqautillugu katinngallutik katinngallutik, katititaullutiglu: amma tuupias nuliaminik saimmaqtittilluni. uqalimaagaq 10 1 maanna ataatanga naasaiqattalauqpuq qautamaat: qangalu namunngauvallianirijaujuq isulititautillugu, tikilaunngiłłutiglu, 2 uqalirillutik, pijausuunguvat? uvvaluunniit gaipul tuqungava, ammalu kiinaujanik tunisijuqarani? 3 taimaimmat mamiattummariuvuq.
4 nulianga uqarłuni, irnira tuqulluni, takulluni akuniujumik; tupaalirłuniuk, uqarłunilu, 5 maanna ikpigusuliqtunga kisuqanngittumik, irnira, taimanngat anitisimalirakku, ijikka ikumangit. 6 to who Tobit uqarłuni, saililutit, kamagittianngillugu, attarnanngittuq. 7 kisiani uqarłuni, saililuni, pinngiłłungalu; irnira tuqummat. ammalu qautamaat aullaqattalauqtuni, ammalu nirivagani niqimik qautamaat, ammalu unnuanginnaq irniminik uasariaqarunniiqtuni, kisiani 14-ngujut ulluit katititautillugit isulimmat, raguul angiqtitaulauqtuq taikaniigiaqarnirminik. taimali tuupias uqalirilluni raguulmut, atii, ataataga ammalu anaanaga uvannik takukkannirunniirmat. 8 kisiani ataatanga maligakkut uqalauqsimajuq, tiari uvannik piqatiqaqtuni, ammalu ataataga, ammalu nalunaiqsiniaqtut qanuq tamanna atuqtausuungummangaata. 9 kisiani tuupias uqarłuni, aakka; kisiani ataataganuukainnarlanga. 10 raguul saqqililauqtuq, ammalu tunilluniuk siara nulianga, ammalu avvangit piqutingit, iqqanaijaqtingit, ammalu pusigangit, ammalu kiinaujait: 11-nik saimmaqtiłłunigillu, aullaqtiłłunigillu, uqaqłutik, guutiup heaven-kut ilingnik ingirrattiarunnaqtittivut, qiturngakka. 12 ammalu uqaqtuni paninganut, ataatanga ammalu anaanaujuq ningaukkut, maanna angajuqqaarijaujut, tusattiatuinnariaqarama unikkaattianganik. ammalu kunilauqtuniuk. iatna uqalaurmijuq tuupiasmut, luat heavenkut utiqtittilaurmata, aninga, ammalu takugunnaqtara qiturngara sairaa inuujunniilaunnginninni, laat-ngulauqtinnagu: nuqqangatikainnarlugu, paniga angiqtara pituinnaunngittukkut uppirusunninnut; namiimmat itituinnangilluni. uqalimaagaq 11 1 taakkua tuupas tikilauqtillugu, guutimik niqtuilluni ingirrattiaqtittilluni, amma saimmaqtitaulluni raguul amma iatna nulianga, amma 9-ngulirami. 2 raavaal uqarłuni tuupiasmut, tuu qaujimalaangujuq, aninga, qanuq thou didst leave thy father: 3 nuliarilaurlavut, iglulu pivagiijarlugu. 4 amma saattuujarlugu iqaluk. taimali tikilauqtut, ammalu qimmiq kinguniagut. 5 aana iksivaalauqtuq irningata aqqutinganut. 6-nik ammalu qaitillugu, ataataminut uqalauqsimajuq, pihold, irninga qailluni, ammalu angut piqatigilluniuk. 7 uqalirilluni ravaal, qaujimajunga, tuupias, ataatanga ijiminik matuiqsiniarmat. 8 taimaimmat ijingit ijingit nigaqtitaulutik, amma ippaktaulutik, aksaluamut, amma qaulluqtuq katagiaqaqłuni, takuniaqłunilu. 9 aana ullalauqtuq, katakłunilu qungasingani irningata, uqarłunilu, takullugu takusimajara, irnira, taimannamut tuqujunga. ammalu tamarmik qausiqtutik. 10 Tobit−kut paamualaurmijut, amma katinngallutik: kisiani irninga ullakłuni, 11 ataataminik tigumiaqłuni: ammalu ataataminik ijiminik tigumiaqłuni, uqaqtuni, niriungniqattiarniq, ataataga. 12 amma ijingit silatujut pigiaqtillugit, uasalauqpangit; 13 amma qaulluqtuq iijagaq tiriqquani ijingata: takugamiuk irninga, katalauqtuq qungasingagut. 14 amma qausiqtuq, uqarłunilu, saimmaqtitausimajuq sanaugaq, uu guuti, saimmaqtitaullunilu atillattaanga; amma saimmaqtitausimajut saattut ninngaumajut: 15-ngujut thou hast scourged-mut, ammalu pisimajuq uvannut: ukununga, nuqqangajuq, takuvara irnira tapias. ammalu
irninga ullaqataulauqtuq, ammalu uqautilluniuk ataatanga piujummarinnik atuqtuminiuninganik pivalliajulirijikkunnit. 16−ngujut tuupit takujaqtulirłuni paningani maligalirinirmut paangani 9ve, pinnguarłuni amma guutinnguaqłuni: takulluniuglu marvelled−mut, suuqaimma takugamiuk. 17 kisiani tapias qujalilauqtuq, guutiup isumattialaurmat. ammalu saaraup paninga ningauliqtillugu, saimmaqtilauqpauk, uqaqtuni, tuusi sanaugait tunngasuttittijut, paninga: guutiup saimmaqtitaulluni, uvattinnik natsalauqtuq, ammalu saimmaqtitaulluni ataataulluni ammalu anaanaulluni. ammalu quvianalauqtuq 9-ngulaurmata. 18 amma aaskuas, amma naspaas aninga, qailauqtuq: 19 amma tapias katititauninga 7-nik ullunik quviasuttialauqtuq. uqalimaagaq 12 1 tuupit irninga tuupias taijaulluni, uqaqłunilu, irnira, takulluni angut kiinaujjaksaaqarninganik, piqatiqaqłuni, amma tuqtuaqtaaqtikkanniriaqaqłuniuk. 2 amma tuupias uqarłuni, ataataga, aannirutiginngitara nappalluanginnik tunijariaksaq saqqilauqtannik: 3-nik uvannut naksakkannilauqpuq attarnaqtailimanirmut, nulialimaaralu, kiinaujaniglu naksaqłuninga, amma mamippallialluni. 4 tainna angut uqalirilluni, taimaigiaqangittuq. 5-mik uqalalauqtuq ninngaumanirmut, ammalu uqaqtuni, avvanga qaijuq natsaqsimajuq ammalu aattilluni attanaiqsimanirmut. 6-ngujut ungasigiiktinnasulilauqpangit, uqaqłunilu, sais guutimut, upigillugu, ammalu upigillugu, ammalu upigillugu qanuiliulauqtanginnut ilingnut takujainnarilaurmagit inuutillugit. piuvuq guutimik upigusugiaksaq, amma atirminik upigillugu, amma niqtuilluni guutiup pilirianginnik; taimaimmat upigittailiguk. 7 piuvuq matulugu ijiraqturniq, kisiani niqturnaqpuq saqqiigianga guutiup pilirianginnit. taimailiurlutit piujuq, amma aktuqtaujariaqanngiłłutit. 8 tuksiarniq piujuq sukkalilluni amma alms amma tammanganngiłłuni. naammangniqsauluni piuniqsaujuq naammanngittumik. piuniqsauvuq tunisiluni alms−nik guulumik aaqqiksinngingaarluni: 9 alms doth agjaqtaujumut tuqujumit, ammalu simiksilutik sin-mit. taikkua iqailisaqtut alms−nik tammanganngittuniglu iluliqarniaqput inuusirmut: 10 kisiani namminiq inuusirminut piugijaummata. 11 nalunanngittuq qanillivallianianginnama. uqaqqaugama, piulauqtuq matulugu ijiraqtuutauninga, kisiani niqturnalauqtuq saqqiilluni guutiup pilirianginnik. 12 maanna taimaimmat, tussiaqtillugu, amma saira thy paninga maligalirinirmut, iqqaumajjutigilauqtakka tussianikkut holy One-ngulauqtinnagu: amma thou didst bury the dead, taimaiqatigilaurakku. 13 amma thou-kut nikuvingajunniiqtillugit, nirijunniirlutillu, tuqungajumut matulugu, mirianguttialauqtuq pisurajalaunngittuq: kisiani piqatigilauqtara. 14 amma maanna guutiup haat uvannut aullatitsilauqtuq mamisariaqtuqtuni ammalu saira thy paninga maligalirinirmut. 15-ngujunga ravaal, ilangat 7-ngujut nigaqtut, tuksiaqtittijut, ammalu anillutik 1999-mi. 16−ngujut tamarmik akaunngiliurutiqalauqput, kiinarminullu katakłutik: kappiasukłutik. 17 kisiani uqarłuni unto them, fear not, for it well with you; guuti upigivavut taimaimmat. 18-ngujut ikajuqtunngiłłunga, kisiani guutiup pijumaninga tikilauqtara; naukkutuinnaaqłuni upigillugu.
19 taakkua ulluit saqqilaunngitakka; kisiani nirilaungittunga imilaungittungaluunniit, kisiani ye takulauqtunga tautunnguaqtaujumik. 20 maanna guutiup qujalivuq: tappaunngaulaurakkut aullaqtilaurmanga; kisiani titiraqtainnarilugit pilirianguvattut uqalimaagarni. 21-ngujut ammalu taimaimmata, takujunniilauqtuq. 22-ngujut annuraaqsimattialauqtut ammalu pilirittiaqtummariullutik guutiup, ammalu qanuq ninngaumaninga Lord-nga saqqilaunngimmangaaq. uqalimaagaq 13 1 tussianikkut tuksiaqtittilluni, uqaqłunilu, saimmaqtitaulluni guutimut inuulluni, amma saimmaqtitaulluni. 2-mit 1999-mut, amma hath mercy-mut: ammugiaqłuni hellmut, amma nangiqsikkanniqłuni: naliatuinnaq aggaminik atuqtailimajunnanngittuq. 3 Confess-ngulauqtinnagu Gentiles-ngulauqtinnagu, ye children of Israel-mi: uvattinnik takutilaurmangaarmigit. 4-nik nalunaiqsisimajuq piuttiarninganik, ammalu pikkaqtaulluni inuulaunnginningani: lord-ngujuq, ammalu guutivut ataatavut. 5-nik ammalu uvattinnik takutitsiniaqtuq, ammalu uvannik katitsikannilangatsuni, ammalu uvattinnik katititsiniaqtuq iluunnanginnik nunalirjuanik, ammalu uvattinnik quviasuttitsitsuni uvattinnik. 6-ngujut uummatilimaatit saakkuniuk, ammalu isumalimaatit kamagittiarlugu, ammalu kamagittiarlugu saattiangani, taimali ilingnut saanniaqpa, kiinanga ijiqsimajjaananilu. taimaimmat takuniaqputit qanuiliurniarmangaat, amma qanilimaarnut, amma upigilugu laat, amma mikłitirlugu king. nunami pikkugittiarakku, ammalu uqaqpunga pituinnariaqarninganik ammalu nikagusuttiarninganik kanatami. O ye sinners, turn and do Justice before him: kina uqaujjijunnaqpa angirniarmangaat, amma uvannik isumattiarunnarmangaat? 7 guutiga nungutirniaqpara, tarnigalu upigijauniaqpuq king heaven-mit, amma quviasuttiarniaqpuq. 8 angutilimaat uqallalauqta, upigijainnarilaurlavut tammangittualuuninganut. 9 uu jiruusaam, nunalipaujaq, sujuq surusiup pilirianganut, ammalu isumattiakkannirniaqtuq irninginnut tammangittuup. 10 upigillugu Lord, piulluni: ammalu upigillugu king, taanna tabernacle sanajaukkannituinnariaqarninganik quviasulluni, ammalu quviasuttittiluni taikani taikkua pigunnattiaqtut, ammalu nalligittiarlugit taikkua pikammattut. 11-ngujut nunalirjuat ungasiktumit tikiqattarniaqput Lord God-mut tunniqqusiarlutik aggaminut, tunniqqusialluunniit king-mut; kinguvaariilimaat upigusuttiarniaqput quviasuglutik. 12-ngujut qiimigusuktut, ammalu saimmaqtitaulutik nagligijainnariniaqpangit. 13 Rejoice ammalu quviasuglutik nutaqqanut: katitauniaqtut atauttikkut, ammalu saimmaqtitaulutik. 14 uummaqtitausimajut nagligusuktut, sailinarlutik saimmaqtitaukkannirniaqput tuappiaqłutik tuappiaqłutik, amma quviasuinnalirlutik. 15-ngunira tallura king-nguqtilaurlavut. 16 Jerusalem−mut sanajauniaqput sapphires−nik amma ujarattiavangnik, amma ujarattiavangnik: thy akinnait amma unigutausuut amma nigaqtitausuut guulumut. 17 amma aqqutingit jiruusaam quaqtiqtauniaqput paurngarmut amma qattaarjunnguamut amma ujaqqanut. 18 aqqutilimaangillu uqarniaqtut, aaliluia; ammalu upiginiaqpauk, uqaqtuni, saimmaqtitauluni guutimut, tamanna niqtuijjutaulauqtuq.
uqalimaagaq 14 1 so Tobit isulitittilauqtuq guutimik. 2 ammalu 80-nik ukiuqalauqtuni takujunniirami, utiqtitaulauqtuq 8-nik arraagunik: ammalu tunisilluni, ammalu kappiasulikkannilauqtuni luut guutimik, ammalu upigillugu. 3 amma ukiuqaqtillugu irniminik uqaalalluni, irningillu irningit, uqautilluniuglu, irnira, qiturngaminik naksaqłuni; ukununga, nuqqangalunga, innauvunga, ammalu anituinnariaqaliqtunga tavvanngat inuusirmit. 4 pivalliajunuarlutit irnira, ukpirusuttiarama taikkua juunas prophet-mit 9-ngulutik, 900-nguniarmata; ammalu sailinirmut pivalliajuniinngaangaarialik; ammalu nunavut sagluniaqtuq nunattiavangmit: ammalu jiruusam pitaqarunniiqtitauniaqtuq, ammalu guutiup iglunga ikititauniaqtuq, ammalu pitaqarunniiqtitauniaqłuni; 5 amma suli guutiup isumattiarunnarniaqtut, nunamuaqtikkannirlugillu, sanalutik tungujuqtumik, kisiani sivulliujumanngillutik, kisiani arraagungit kajusititaukpata; kinguningagullu utirniaqtut nakituinnaarvigijanginnit, sanalutiglu jiruusaam nunarjualimaamit, iglulu guutiup sanajauniaqtuq nunarjualimaamit iglurjuamit, piqutit uqallaksimangmata. 6 amma nunalirjualimaat saaqattarniaqput, kappiasuglutiglu Lord God-mik, amma iluviqtaulutik nalunaikkutangit. 7-ngujut nunalirjuat upigusugiaqarniaqput Lord-mik, inuqutingillu guutimik, ammalu Lord-kut inuqutiminik pakkainiaqput; ammalu taikkua nalligittiaqtakka guutiup sulijumit ammalu iqqaqtuivilirijikkunnit uqarunnaqsiniaqtut, isumattiarlunga. 8 ammalu maanna, irnira, aullalauqtuq 9-nik, upinnarani taikkua prophet Jonas spake-kut kajusiniaqtut. 9 kisiani maligaq amma angajuqqaarijaujut, amma imminik isumattiarnaqłuni amma, qanuinngittiatuinnariaqarninganik. 10 amma saujaullunga, anaanagalu piqatigillugu; kisiani 9ngugunniiqtuq. iqqaumagit, irnira, aman kamalauqtuq aaskasmik nuitittilauqtuq, qanuq qaumanirmangaaq taaqtulilaurmat, ammalu qanuq tunijaukkannirnirmangaaq: suli aatsuluus inuulijaulauqtuq, kisiani aippanga tunijaulauqtuq: taaqtualaurmat. manass tunisilauqtuq alms-nik, ammalu qimaallutik tuqujjutaulauqtunik aaqqiksimalauqtaminik: kisiani aman katalauqtuq snare-mut, ammalu tuqulluni. 11 maanna, irnira, isumagilugu qanuq imarmiutait amma qanuq naammangmangaat. uqarami tamakkuninga nirrisinik iglirmi, 100-nik 8-nik 50-nut ukiuqaqłuni; ammalu iluviqtaulluni. 12 amma aana anaananga tuqutillugu, iluviqtaulauqtuq ataataminik. kisiani patiisikkut nuliaminik qiturngaminiglu aullaqatiqalauqput ipatainmut raguulmut ataataminut maligakkut, 13-nik ukiuqalirami upigijaulluni, ataataminik anaanaminillu iluviqsilluni, ammalu pilauqsimalluni aangajaarnaqtunik, ataatangalu tuupit. 14 ammalu tuqulluni ipatainmi pivalliajulirijikkunnit, 100 ammalu 7 ammalu 20-nik ukiuqaqtuni. 15 kisiani inuujunniilaunngitillugu tusarłuni suraksinirmik 9−nik, pijaulauqtuq napuutuunumut assuatusmullu: inuujunniilaunngitillugulu 9−ngulaunnginningani.