Ti Mannakabalin nga Anghel ti APO Salaknibanna ti Jerusalem 2 Ar-ari 18-19 2 Ar-ari 18 1 Iti maikatlo a tawen ti panagturay ni Oseas nga anak ni Ela nga ari ti Israel, nangrugi nga agturay ni Ezekias nga anak ni Acaz nga ari ti Juda. 2 Duapulo ket lima ti tawenna idi nangrugi nga agturay; ket nagturay isuna iti duapulo ket siam a tawen idiay Jerusalem. Abi met ti nagan ti inana nga anak ni Zacarias. 3 Ket inaramidna ti umiso iti imatang ni Jehova, kas iti amin nga inaramid ni David nga amana. 4 Inikkatna dagiti nangato a disso, ket binurakna dagiti imahen, ket pinutedna dagiti Kabakiran, ken binurakna ti gambang nga uleg nga inaramid ni Moises: ta agingga kadagidi nga aldaw dagiti annac ti Israel nagpuorda iti insienso kenkuana: ket inawaganna iti Nehustan. 5 Nagtalek ken Jehova a Dios ti Israel; isu nga kalpasan kenkuana awan ti kas kenkuana kadagiti amin nga ar-ari ti Juda, wenno asinoman nga immun-una ngem isu. 6 Ta kimpet ken Jehova, ket saan a simmurot kencuana, no di ket tinungpalna dagiti bilinna, nga imbilin ni Jehova ken Moises. 7 Ket ni Jehova adda idi kencuana; ket rimmang-ay iti sadinoman a papananna: ket nagrebelde iti ari ti Asiria, ket saan a nagserbi kenkuana. 8 Kinabilna dagiti Filisteo, agingga iti Gaza, ken dagiti beddengna, manipud torre dagiti agbambantay agingga iti naaladan a siudad. 9 Ket naaramid iti maikapat a tawen ti panagturay ni Ari Ezekias, nga isu ti maikapito a tawen ni Oseas nga anak ni Ela nga ari ti Israel, a ni Salmaneser nga ari ti Asiria immay a maibusor iti Samaria, ket linakubna dayta. 10 Ket iti ngudo ti tallo a tawen innalada: uray iti maikanem a tawen ni Ezekias, nga isu ti maikasiam a tawen ni Hoseas nga ari ti Israel, naala ti Samaria. 11 Ket ti ari ti Asiria impanna ti Israel idiay Asiria, ket inkabilna ida idiay Hala ken idiay Habor iti igid ti karayan ti Gozan, ken kadagiti siudad ti Medo.
1
Ti Mannakabalin nga Anghel ti APO Salaknibanna ti Jerusalem
12 Agsipud ta saanda nga intulnog ti timek ni Jehova a Diosda, no di ket sinalungasingda ti tulagna, ken amin nga imbilin ni Moises nga adipen ni Jehova, ket saanda a denggen ida, wenno inaramid ida. 13 Iti maikasangapulo ket uppat a tawen ti panagturay ni Ari Ezekias, simmang-at ni Senaquerib nga ari ti Asiria, ket sinakupna ida. 14 Ket ni Ezekias nga ari ti Juda nangibaon iti ari ti Asiria idiay Laquis, a kunkunana, Nasalungasingak; agsublika caniac: ti ikabilmo caniac ibaktekto. Ket ti ari ti Asiria nangituding ken Ezekias nga ari ti Juda iti tallo gasut a talento a pirak ken tallopulo a talento a balitok. 15 Ket ni Ezekias intedna kenkuana ti amin a pirak a masarakan iti balay ni Jehova, ken kadagiti gameng ti balay ti ari. 16 Iti dayta a tiempo, pinuted ni Ezekias ti balitok manipud kadagiti ruangan ti templo ni Jehova, ken kadagiti adigi a kinalupkopan ni Ezekias nga ari ti Juda, ket intedna iti ari ti Asiria. 17 Ket ti ari ti Asiria imbaonna da Tartan ken Rabsaris ken Rabsaque manipud Laquis nga agturong ken Ari Ezekias a buyogen ti dakkel a buyot maibusor iti Jerusalem. Ket simmang-atda ket dimtengda idiay Jerusalem. Ket idi simmang-atda, immayda ket nagtakderda iti asideg ti kanal ti akinngato a dan-aw, nga adda iti dalan ti talon ti mangpunno. 18 Ket idi naayabanda ti ari, rimmuar kadakuada ni Eliakim nga anak ni Hilkias a mangimatmaton iti sangakabbalayan, ken ni Sebna nga eskriba ken ni Joa nga anak ni Asaf a manangisurat. 19 Ket ni Rabsaque kinunana cadacuada, Agsaocayo ita ken Ezekias, Kastoy ti kinuna ti naindaklan nga ari, ti ari ti Asiria, Ania ti panagtalek daytoy a pagtalkam? 20 Kunam, (ngem awan mamaayna laeng dagitoy a sasao,) Adda balakad ken pigsak maipaay iti gubat. Ita, siasino ti pagtalkam, a sumukirka kaniak? 21 Ita, adtoy, agtalekka iti sarukod daytoy naburak a runo, uray pay iti Egipto, a no agsadag ti tao, mapan iti imana, ket tudokenna: kasta met ni Faraon nga ari ti Egipto kadagiti amin nga agtalek kenkuana. 22 Ngem no kunayo kaniak, Agtalekkami ken Jehova a Diosmi: saan kadi a daydiay, nga innala ni Ezekias dagiti nangato a dissona ken dagiti altarna, ket kinunana iti Juda ken Jerusalem, Agdaydayawkayto iti sango daytoy nga altar idiay Jerusalem? 23 Ita ngarud, pangngaasim, mangtedka kadagiti kari ken apok nga ari ti Asiria, ket isalakanka iti dua ribu a kabalio, no kabaelam ti mangikabil kadagiti agsakay kadakuada. 24 Kasanonto ngarud a tallikudam ti rupa ti maysa a kapitan ti kabassitan kadagiti adipen ti apok, ket agtalekka iti Egipto para kadagiti karuahe ken kumakabalio? 25 Simmang-atak kadi ita nga awan iti APO maibusor iti daytoy a lugar tapno dadaelek daytoy? Kinuna kaniak ni Yahweh, Sumalogka iti daytoy a daga, ket dadaelem daytoy. 26 Kalpasanna, kinuna ni Eliakim nga anak ni Hilkias, ken Sebna, ken Joa, ken Rabsaque: “Agsaoka, pangngaasim, kadagiti adipenmo iti pagsasao a Siria; ta maawatantayo daytoy: ket dikay makisarita kadatayo iti pagsasao dagiti Judio kadagiti lapayag dagiti tattao nga adda iti pader. 27 Ngem kinuna ni Rabsaque kadakuada, Imbaonnak kadi ti apok iti apom ken kenka, tapno ibagak dagitoy a sasao? saannak kadi nga imbaon kadagiti lallaki nga agtugtugaw iti pader, tapno manganda iti bukodda nga ibleng, ken uminumda kadakayo iti bukodda nga ibleng? 28 Kalpasanna, nagtakder ni Rabsaque ket impukkawna iti napigsa a timek iti pagsasao dagiti Judio, ket kinunana, Denggem ti sao ti naindaklan nga ari, ti ari ti Asiria. 29 Kastoy ti kuna ti ari: Dinakay allilawen ni Ezekias: ta saannaka a maisalakan manipud iti imana. 30 Saankayo met nga ipalubos ni Ezekias nga agtalek ken Jehova, a kunkunana, Sigurado nga isalakannatayo ni Jehova, ket daytoy a siudad saanto a maited iti ima ti ari ti Asiria. 31 Dica dumngeg ken ni Ezekias: ta castoy ti kinuna ti ari ti Asiria, Makitulagkayo caniac babaen ti sagut, ket rummuarkayo caniac, ket kalpasanna kanenyo ti tunggal maysa iti bukodna nga ubas, ken tunggal maysa kadagiti kayona a higos, ket inumenyo ti tunggal maysa iti danum ti bubonna. 32 Agingga nga umayac ken ipandacayo iti daga a cas iti bukodyo a daga, daga ti mais ken arak, daga ti tinapay ken kaubasan, daga ti lana nga olibo ken diro, tapno agbiagkayo, ket saankayo a matay: ket dikay dumngeg ken Ezekias, inton allukoyennakayo, a kunkunana, Ispalnatayo ni Jehova.
2
Ti Mannakabalin nga Anghel ti APO Salaknibanna ti Jerusalem
33 Adda kadi asinoman kadagiti didiosen dagiti nasion a nangispal iti intero a dagana manipud iti ima ti ari ti Asiria? 34 Sadino ti ayan dagiti didiosen ti Hamat ken ti Arpad? sadino ti ayan dagiti didiosen ti Sefarvaim, Hena, ken Iva? inispalda kadi ti Samaria manipud iti imak? 35 Siasinoda cadagiti amin a didios dagiti pagilian, a nangispal iti pagilianda iti imak, tapno ispalen ni Jehova ti Jerusalem iti imak? 36 Ngem nagulimek dagiti tattao, ket awan ti simmungbat kenkuana, ta ti bilin ti ari ket kinunana, Diyo sungbatan. 37 Kalpasanna, immay ni Eliakim nga anak ni Hilkias, a mangimatmaton iti sangakabbalayan, ken ni Sebna nga eskriba, ken ni Joa nga anak ni Asaf a managsurat, ken ni Ezekias a napigis dagiti kawesda, ket imbagada kenkuana dagiti sasao ni Rabsaque. 2 Ar-ari 19 1 Ket naaramid nga idi nangngeg ni Ari Ezekias, pinigisna dagiti pagan-anayna, ket inabbonganna ti bagina iti nakersang a lupot, ket simrek iti balay ni Jehova. 2 Ket imbaonna ni Eliakim, nga agay-aywan iti sangakabbalayan, ken ni Sebna nga eskriba, ken dagiti panglakayen dagiti papadi, a naabbungotan iti nakersang a lupot, ken ni Isaias a mammadto nga anak ni Amoz. 3 Ket kinunada kencuana, Kastoy ti kinuna ni Ezekias, Daytoy nga aldaw ket aldaw ti rigat, ken pannubngar, ken panagtabbaaw: ta dagiti annak dimtengdan iti pannakayanak, ket awan ti pigsa a mangipasngay. 4 Mabalin a denggen ni Jehova a Diosmo ti amin a sasao ni Rabsaque, nga imbaon ti ari ti Asiria nga apona a mangumsi iti sibibiag a Dios; ket tubngarennanto dagiti sasao a nangngeg ni Yahweh a Diosmo: gapuna itag-aymo ti kararagmo maipaay kadagiti nabati. 5 Gapuna, immay dagiti adipen ni Ari Ezekias ken ni Isaias. 6 Ket ni Isaias kinunana cadacuada, Kastoy ti ibagayo iti apoyo, ‘Daytoy ti cuna ni Jehova, Dica agbuteng cadagiti sasao a nangngegyo, a panangtabbaaw caniac dagiti adipen ti ari ti Asiria. 7 Adtoy, mangibaonakto iti panagbettak kenkuana, ket mangngegnanto ti damag, ket agsublinto iti bukodna a daga; ket patayekto isuna babaen ti kampilan iti bukodna a daga. 8 Gapuna nagsubli ni Rabsaque, ket nasarakan ti ari ti Asiria a makigubgubat iti Libna: ta nangngegna a pimmanaw idiay Laquis. 9 Ket idi nangngegna a kinuna maipapan ken Tirhaka nga ari ti Etiopia, Adtoy, rimmuar isuna a makigubat kenka: nangibaon manen kadagiti mensahero kenni Ezekias, a kunkunada. 10 Kastoyto ti panagsaoyo ken Ezekias nga ari ti Juda, a kunkunayo, Ti Diosmo a pagtalkam, saannaka nga allilawen, a kunkunana, ‘Saanto a maiyawat ti Jerusalem iti ima ti ari ti Asiria. 11 Adtoy, nangngegmo ti inaramid dagiti ari ti Asiria kadagiti amin a daga, babaen ti panangdadaelda kadakuada a naan-anay: ket maisalakanka kadi? 12 Inispal kadi dagiti didiosen dagiti nasion ida a dinadael dagidi ammak; kas Gozan, Haran, Rezef, ken dagiti annac ti Eden nga adda idiay Telasar? 13 Sadino ti ayan ti ari ti Hamat, ken ti ari ti Arpad, ken ti ari ti siudad ti Sefarvaim, ti Hena, ken Iva? 14 Ket inawat ni Ezekias ti surat ti ima dagiti mensahero, ket binasana: ket simmang-at ni Ezekias iti balay ni Jehova, ket inwarasna iti sangoanan ni Jehova. 15 Ket nagkararag ni Ezekias iti sanguanan ni Jehova, ket kinunana, O APO a Dios ti Israel, nga agnanaed iti nagbaetan dagiti kerubin, sika laeng ti Dios kadagiti amin a pagarian iti daga; inaramidmo ti langit ken daga. 16 APO, agruknoyka iti lapayagmo, ket dumngegka: luktam, APO, dagiti matam, ket kitaem: ket denggem dagiti sasao ni Senaquerib, a nangibaon kenkuana a mangumsi iti sibibiag a Dios. 17 Pudno, APO, dagiti ari ti Asiria dinadaelda dagiti nasion ken dagiti dagada. 18 Ket imbellengda dagiti didiosda iti apuy: ta saanda a didiosen, no di ket gapuanan dagiti ima dagiti tattao, kayo ken bato: gapuna dinadaelda ida.
3
Ti Mannakabalin nga Anghel ti APO Salaknibanna ti Jerusalem
19 Ita ngarud, O APO a Diosmi, ipakpakaasik kenka, isalakannakami manipud iti imana, tapno maammuan dagiti amin a pagarian ti daga a sika laeng ni Yahweh a Dios. 20 Idin ni Isaias nga anak ni Amoz nangibaon ken Ezekias, a kunkunana: “Daytoy ti kuna ni Jehova a Dios ti Israel, Nangngegko ti inkararagmo kaniak maibusor ken Senaquerib nga ari ti Asiria.” 21 Daytoy ti sao ni Jehova maipapan kencuana; Ti birhen nga anak a babai ti Sion inumsinaka, ket kinatawaannaka a manglais; ti anak a babai ti Jerusalem inkidemna kenka. 22 Siasino ti inumsi ken intabbaawmo? ket siasino ti intan-okmo ti timekmo, ken intag-aymo dagiti matam iti nangato? uray pay maibusor iti Daydiay Santo ti Israel. 23 Babaen kadagiti mensaherom inumsim ti Apo, ket kinunam, Buyogen ti kinaadu dagiti karuahek simmang-atak iti kangato dagiti bantay, kadagiti sikigan ti Libano, ket putdekto dagiti natayag a kayo a sedro, ken dagiti napipintas a kayo nga abeto: ket sumrekakto kadagiti pagdagusan dagiti beddengna, ken iti kabakiran ti Carmelona. 24 Nagkaliak ken nakainumak iti ganggannaet a danum, ket babaen iti dapan dagiti sakak, binamagak ti amin a karayan dagiti nalakub a disso. 25 Saanmo kadi a nangngeg iti nabayagen no kasano ti panangaramidko iti dayta, ken kadagiti nagkauna a panawen a binukelko dayta? ita inaramidko dayta, nga agbalinkanto a mangdadael kadagiti naaladan a siudad kadagiti nadadael a bunton. 26 Ngarud bassit ti pannakabalin dagiti agnanaed kadakuada, naliday ken naibabainda; kaslada iti ruot iti talon, ken kas iti berde a ruot, kas iti ruot kadagiti tuktok ti balay, ken kas iti panagbettak ti mais sakbay a dumakkel. 27 Ngem ammok ti pagnaedam, ken ti iruruarmo, ken ti iseserrekmo, ken ti pungtotmo kaniak. 28 Agsipud ta ti pungtotmo maibusor kaniak ken ti riribukmo immay kadagiti lapayagko, ngarud ikabilkonto ti kawitko iti agongmo, ken ti pagtengngelko kadagiti bibigmo, ket isublikanto iti dalan a nagnaam. 29 Ket daytoy agbalinto a pagilasinan kenka, Kanemto ita a tawen dagiti banag a dumakkel iti bagbagida, ken iti maikadua a tawen ti agtubo manipud iti isu met laeng; ket iti maikatlo a tawen agmulakayo, ket agapitkayo, ken agmulakayo kadagiti kaubasan, ket kanenyo dagiti bungana. 30 Ket dagiti natda a nakalibas iti balay ti Juda agramutdanto manen nga agpababa, ket agbungada nga agpangato. 31 Ta manipud Jerusalem rummuarto ti maysa a natda, ken dagidiay makalibas manipud iti bantay Sion: ti regta ni Jehova dagiti buybuyot aramidennanto daytoy. 32 Ngarud kastoy ti kuna ti APO maipapan iti ari ti Asiria, Saanto nga umay iti daytoy a siudad, wenno mangputok iti pana sadiay, wenno umay iti sangona nga addaan iti kalasag, wenno mangipuruak iti bangko a maibusor iti dayta. 33 Iti dalan nga immayanna, iti isu met laeng nga agsubli, ket saanto nga umay iti daytoy a siudad, kuna ni Jehova. 34 Ta salaknibak daytoy a siudad, tapno maisalakan, maigapu kaniak, ken maigapu ken adipenko a David. 35 Ket naaramid iti daydi a rabii, rimmuar ti anghel ni Jehova, ket kinabilna iti kampo dagiti Asirio ti sangagasut pitopulo ket lima a ribu: ket idi bimmangonda a nasapa iti bigat, adtoy, natayda amin a bangkay. 36 Pimmanaw ngarud ni Senaquerib nga ari ti Asiria, ket napan ken nagsubli, ket nagnaed idiay Nineve. 37 Ket naaramid, bayat ti panagdaydayawna iti balay ni Nisroc a diosna, ni Adramelec ken Sarezer nga annakna kinabilda iti kampilan: ket naglibasda idiay daga ti Armenia. Ket ni Esarhaddon nga anakna ti nagturay a kasukatna.
4
Ti Mannakabalin nga Anghel ti APO Salaknibanna ti Jerusalem
2 Cronicas 32:1-23 1 Kalpasan dagitoy a banbanag, ken ti pannakaipasdekna, immay ni Senaquerib nga ari ti Asiria, ket simrek idiay Juda, ket nagkampo a maibusor kadagiti naaladan a siudad, ket impagarupna nga alaenna ida para iti bagina. 2 Ket idi nakita ni Ezekias nga immay ni Senaquerib, ken nairanta a makigubat iti Jerusalem. 3 Nakipatang kadagiti prinsipena ken dagiti mannakabalin a tattaona tapno pasardengenda ti dandanum dagiti ubbog nga adda iti ruar ti siudad: ket tinulonganda. 4 Gapuna, naguummong ti adu a tattao, a nangpasardeng kadagiti amin nga ubbog, ken ti waig a lumasat iti tengnga ti daga, a kunkunada, Apay koma nga umay dagiti ari ti Asiria ket makasarakda iti adu a danum? 5 Pinapigsana met ti bagina, ket binangonna ti amin a pader a naburak, ket intag-ayna agingga kadagiti torre, ken sabali pay a pader iti ruar, ket tinarimaanna ti Millo iti siudad ni David, ken nangaramid kadagiti pana ken kalasag iti nawadwad. 6 Ket nangikabil kadagiti kapitan ti gubat a mangituray kadagiti tattao, ket inummongna ida kenkuana iti kalsada ti ruangan ti siudad, ket nakisarita a sitatalna kadakuada, a kunkunana. 7 Agbalin a nabileg ken natured, dikay agbuteng wenno agkullayaw gapu iti ari ti Asiria, wenno iti amin a bunggoy a kaduana: ta ad-adu ti adda kadatayo ngem kenkuana. 8 Kaduana ti maysa a takiag ti lasag; ngem adda kadatayo ni Yahweh a Diostayo a tumulong kadatayo, ken makigubat kadagiti gubattayo. Ket naginana dagiti tattao iti sasao ni Ezekias nga ari ti Juda. 9 Kalpasan daytoy imbaon ni Senaquerib nga ari ti Asiria dagiti adipenna idiay Jerusalem, (ngem linakubna a mismo ti Laquis, ken ti amin a pannakabalinna a kaduana,) ken ni Ezekias nga ari ti Juda, ken iti intero a Juda nga adda idiay Jerusalem, a kunkunana. 10 Kastoy ti kinuna ni Senaquerib nga ari ti Asiria, Ania ti pagtaltalkanyo nga agtalinaedkayo iti pannakalakub idiay Jerusalem? 11 Saan kadi nga allukoyenkayo ni Ezekias nga itedyo ti bagbagiyo a matay gapu iti bisin ken waw, a kunkunana: Ni Jehova a Diostayo ispalennatayo iti ima ti ari ti Asiria? 12 Saan kadi nga innala ni Ezekias dagiti nangato a dissona ken dagiti altarna, ket binilinna ti Juda ken Jerusalem, a kunkunana, Agdaydayawkayo iti sanguanan ti maymaysa nga altar, ket mangpuorkayo iti insenso iti rabawna? 13 Diyo kadi ammo no ania ti inaramidmi ken dagiti ammak kadagiti amin a tao iti sabali a pagilian? adda kadi dagiti didiosen dagiti nasion kadagidi a dagdaga a makabael a mangispal kadagiti dagada manipud iti imak? 14 Siasino ti adda kadagiti amin a didiosen dagidiay a nasion a dinadael a naan-anay dagiti ammak, a makaispal kadagiti tattaona manipud iti imak, tapno ti Diosyo mabalinnakayo nga ispalen manipud iti imak? 15 Ita ngarud dikay koma allilawen ni Ezekias, wenno allukoyenkayo iti kastoy a wagas, wenno patien pay laeng kenkuana: ta awan ti dios ti aniaman a nasion wenno pagarian a makaispal kadagiti tattaona manipud iti imak ken iti ima dagiti ammak: kasano pay a saannaka nga isalakan ti Diosmo manipud iti imak? 16 Ket ad-adda pay a nagsao dagiti adipenna maibusor ken Jehova a Dios ken iti adipenna a ni Ezekias. 17 Insuratna met dagiti surat a manglais ken Jehova a Dios ti Israel ken agsao maibusor kenkuana, a kunkunana, No kasano a saan nga inispal dagiti didiosen dagiti nasion iti sabali a pagilian dagiti tattaoda manipud iti imak, kasta met a saan nga isalakan ti Dios ni Ezekias dagiti tattaona manipud iti imak. 18 Kalpasanna, impukkawda iti napigsa a timek iti panagsasao dagiti Judio kadagiti tattao ti Jerusalem nga adda iti pader, tapno pagbutngan ida ken riribukenda ida; tapno alaenda ti siudad.
5
Ti Mannakabalin nga Anghel ti APO Salaknibanna ti Jerusalem
19 Ket nagsaoda a maibusor iti Dios ti Jerusalem, kas maibusor kadagiti didiosen dagiti tao iti daga, nga aramid dagiti ima ti tao. 20 Gapu iti daytoy, nagkararag ken nagpukkaw idiay langit ni Ezekias nga ari ken ni mammadto Isaias nga anak ni Amoz. 21 Ket nangibaon ti APO iti maysa nga anghel, a nangputed kadagiti amin a nabileg a lallaki, ken dagiti panguluen ken kapitan iti pakarso ti ari ti Asiria. Isu a nagsubli a nakababain iti rupa iti bukodna a daga. Ket idi simrek isuna iti balay ti diosna, dagiti rimmuar iti bagina pinapatayda sadiay babaen ti kampilan. 22 Iti kasta insalakan ni Jehova ni Ezekias ken dagiti agnanaed iti Jerusalem manipud iti ima ni Senaquerib nga ari ti Asiria, ken iti ima ti amin a sabsabali, ket inwanwanna ida iti amin a bangir. 23 Ket adu ti nangiyeg iti sagut ken Jehova idiay Jerusalem, ken sagut ken Ezekias nga ari ti Juda: iti kasta isu natan-ok iti imatang dagiti amin a nasion manipud idin.
Isaias 36-37 Isaias 36 1 Iti maikasangapulo ket uppat a tawen ti panagturay ni Ari Ezekias, simmang-at ni Senaquerib nga ari ti Asiria a nangraut kadagiti amin a nasalakniban a siudad ti Juda ket sinakupna ida. 2 Ket ti ari ti Asiria imbaonna ni Rabsaque manipud Laquis nga agturong idiay Jerusalem ken ni Ari Ezekias agraman ti dakkel a buyot. Ket nagtakder iti abay ti kanal ti makinngato a dan-aw iti haywey ti talon ti fuller. 3 Kalpasanna, rimmuar kenkuana ni Eliakim, nga anak ni Hilkias, nga agay-aywan iti balay, ken ni Sebna nga eskriba, ken ni Joa, nga anak ni Asaf, ti manangisurat. 4 Ket ni Rabsaque kinunana cadacuada, Ibagam ita ken Ezekias, Kastoy ti kinuna ti naindaklan nga ari, ti ari ti Asiria, Ania ti panagtalek daytoy a pagtalkam? 5 Kunak, kunam, (ngem awan mamaayna laeng dagitoy a sasao) Adda balakad ken pigsak a makigubat: ita siasino ti pagtalkam, a sumukirka kaniak? 6 Adtoy, agtalekka iti sarukod daytoy naburak a runo, idiay Egipto; a no agsandig ti maysa a tao, mapan iti imana, ket tudokenna: kasta met ni Faraon nga ari ti Egipto kadagiti amin nga agtalek kenkuana. 7 Ngem no kunaem kaniak, Agtalekkami ken Jehova a Diosmi: saan kadi nga isu, nga innala ni Ezekias dagiti nangato a dissona ken dagiti altarna, ket kinunana iti Juda ken iti Jerusalem, Agdaydayawkayto iti sango daytoy nga altar? 8 Ita ngarud, mangtedka iti kari, pangngaasim, iti apok nga ari ti Asiria, ket ikkanka iti dua ribu a kabalio, no kabaelam ti mangikabil kadagiti agsakay kadakuada. 9 Kasano ngarud a tallikudam ti rupa ti maysa a kapitan ti kabassitan nga adipen ti apok, ket agtalekka iti Egipto para kadagiti karuahe ken kumakabalio? 10 Ket immayak kadi ita nga awan iti APO maibusor iti daytoy a daga tapno dadaelek daytoy? kinuna kaniak ni Yahweh, Sumalogka iti daytoy a daga, ket dadaelem daytoy. 11 Kalpasanna, kinuna da Eliakim ken Sebna ken Joa ken Rabsaque: “Agsaoka kadagiti adipenmo iti pagsasao a Siria; ta maawatantayo daytoy: ket saantayo nga agsao iti pagsasao dagiti Judio, kadagiti lapayag dagiti tattao nga adda iti pader. 12 Ngem kinuna ni Rabsaque, Imbaonnak kadi ti apok iti apom ken kenka tapno ibagak dagitoy a sasao? saannak kadi nga imbaon kadagiti lallaki nga agtugtugaw iti pader, tapno manganda iti bukodda nga ibleng, ken uminumda kadakayo iti bukodda nga ibleng? 13 Kalpasanna, nagtakder ni Rabsaque ket impukkawna iti napigsa a timek iti pagsasao dagiti Judio, ket kinunana, Denggenyo dagiti sasao ti naindaklan nga ari, ti ari ti Asiria. 14 Kastoy ti kuna ti ari, Saannaka koma nga allilawen ni Ezekias, ta saannaka a maisalakan. 15 Saankayo met nga ipagtalek ni Ezekias iti APO, a kunkunana, Sigurado nga isalakannatayo ni Yahweh: daytoy a siudad saanto a maited iti ima ti ari ti Asiria. 6
Ti Mannakabalin nga Anghel ti APO Salaknibanna ti Jerusalem
16 Dica dumngeg ken Ezekias: ta castoy ti cuna ti ari ti Asiria, Makitulagca caniac babaen ti sagut, ket rummuarcayo caniac: ket kanenyo ti tunggal maysa cadagiti ubasna, ken tunggal maysa kadagiti kayona a higos, ket inumencayo tunggal maysa iti danum ti bubonna; 17 Agingga nga umayka ket ipandakayo iti daga a kas iti bukodyo a daga, daga ti mais ken arak, daga ti tinapay ken kaubasan. 18 Agannadkayo di la ket ta allukoyenkayo ni Ezekias, a kunkunana, “Ispalnakami ni Yahweh.” Adda kadi asinoman kadagiti didiosen dagiti nasion a nangispal iti dagana manipud iti ima ti ari ti Asiria? 19 Sadino ti ayan dagiti didiosen ti Hamat ken Arfad? sadino ti ayan dagiti didiosen ti Sefarvaim? ket inispalda kadi ti Samaria manipud iti imak? 20 Siasino cadagiti amin a didios dagitoy a daga, a nangispal iti dagada manipud iti imak, tapno isalakan ni Jehova ti Jerusalem manipud iti imak? 21 Ngem nagulimekda, ket saanda a simmungbat iti uray maysa a sao: ta ti bilin ti ari ket kinunana, Diyo sungbatan. 22 Kalpasanna, immay ni Eliakim, nga anak ni Hilkias, a mangimatmaton iti sangakabbalayan, ken ni Sebna nga eskriba, ken ni Joa, nga anak ni Asaf, ti manangisurat, ken ni Ezekias a napigis dagiti kawesda, ket imbagada kenkuana dagiti sasao ni Rabsaque. Isaias 37 1 Ket naaramid nga idi nangngeg ni Ari Ezekias, pinigisna dagiti pagan-anayna, ket inabbonganna ti bagina iti nakersang a lupot, ket simrek iti balay ni Jehova. 2 Ket imbaonna ni Eliakim, a mangimatmaton iti sangakabbalayan, ken ni Sebna nga eskriba, ken dagiti panglakayen dagiti papadi a naabbungotan iti nakersang a lupot, ken ni Isaias a mammadto nga anak ni Amoz. 3 Ket kinunada kencuana, Kastoy ti kinuna ni Ezekias, Daytoy nga aldaw ket aldaw ti rigat, ti panangtubngar, ken ti panagtabbaaw: ta dagiti annak dimtengdan iti pannakayanak, ket awan ti pigsa a mangipasngay. 4 Mabalin a denggen ni Jehova a Diosmo dagiti sasao ni Rabsaque, nga imbaon ti ari ti Asiria nga apona a mangumsi iti sibibiag a Dios, ket tubngarennanto dagiti sasao a nangngeg ni Jehova a Diosmo: gapuna itag-aymo ti kararagmo maipaay kadagiti nabati. 5 Gapuna, immay dagiti adipen ni Ari Ezekias ken ni Isaias. 6 Ket ni Isaias kinunana cadacuada, Kastoy ti ibagayo iti apoyo, ‘Daytoy ti cuna ni Jehova, Dica agbuteng cadagiti sasao a nangngegyo, a nangtabbaaw kaniak dagiti adipen ti ari ti Asiria. 7 Adtoy, mangibaonakto iti panagbettak kenkuana, ket mangngegnanto ti damag, ket agsubli iti bukodna a daga; ket patayekto isuna babaen ti kampilan iti bukodna a daga. 8 Gapuna nagsubli ni Rabsaque, ket nasarakan ti ari ti Asiria a makigubgubat iti Libna: ta nangngegna a pimmanaw idiay Laquis. 9 Nangngegna ti panagkuna maipapan ken Tirhaka nga ari ti Etiopia, Rimmuar tapno makigubat kenka. Ket idi nangngegna daytoy, nangibaon kadagiti mensahero kenni Ezekias, a kunkunada. 10 Kastoyto ti panagsaoyo ken Ezekias nga ari ti Juda, a kunkunayo, Ti Diosmo, a pagtalkam, saannaka nga allilawen, a kunkunana, Ti Jerusalem saanto a maited iti ima ti ari ti Asiria. 11 Adtoy, nangngegmo ti inaramid dagiti ari ti Asiria kadagiti amin a daga babaen ti panangdadaelda a naan-anay kadakuada; ket maisalakanka kadi? 12 Inispal kadi dagiti didiosen dagiti nasion ida a dinadael dagidi ammak, kas iti Gozan, Haran, Rezef, ken dagiti annak ti Eden nga adda idiay Telasar? 13 Sadino ti ayan ti ari ti Hamat, ken ti ari ti Arfad, ken ti ari ti siudad ti Sefarvaim, Hena, ken Iva? 14 Ket inawat ni Ezekias ti surat manipud iti ima dagiti mensahero, ket binasana: ket simmang-at ni Ezekias iti balay ni Jehova, ket inwarasna iti sangoanan ni Jehova. 15 Nagkararag ni Ezekias iti APO, a kunkunana.
7
Ti Mannakabalin nga Anghel ti APO Salaknibanna ti Jerusalem
16 O APO dagiti buybuyot, Dios ti Israel, nga agnanaed iti nagbaetan dagiti kerubin, sica ti Dios, uray sica laeng, cadagiti amin a pagarian iti daga: sica inaramidmo ti langit ken daga. 17 Ikidemmo ti lapayagmo, O APO, ket dumngegka; luktam dagiti matam, O APO, ket kitaem: ket denggem amin dagiti sasao ni Senaquerib, a nangibaon a mangumsi iti sibibiag a Dios. 18 Pudno, APO, dagiti ari ti Asiria dinadaelda dagiti amin a nasion, ken dagiti pagilianda. 19 Ket imbellengda dagiti didiosda iti apuy: ta saanda a didiosen, no di ket gapuanan dagiti ima dagiti tattao, kayo ken bato: gapuna dinadaelda ida. 20 Ita ngarud, O APO a Diosmi, isalakannakami iti imana, tapno maammuan dagiti amin a pagarian ti daga a sika laeng ti APO. 21 Idin ni Isaias nga anak ni Amoz nangibaon ken Ezekias, a kunkunana, Kastoy ti kuna ni Jehova a Dios ti Israel, Idinto ta nagkararagka kaniak maibusor ken Senaquerib nga ari ti Asiria. 22 Daytoy ti sao ni Jehova maipapan kencuana; Ti birhen, nga anak a babai ti Sion, inumsinaka, ket kinatawaannaka a manglais; ti anak a babai ti Jerusalem inkidemna kenka. 23 Siasino ti inumsi ken intabbaawmo? ket siasino ti intan-okmo ti timekmo, ken intag-aymo dagiti matam iti nangato? uray pay maibusor iti Daydiay Santo ti Israel. 24 Babaen kadagiti adipenmo inumsim ti Apo, ket kinunam, “Babaen iti kinaadu dagiti karuahek, simmang-atak iti kangato dagiti bantay, iti igid ti Libano; ket putdekto dagiti natayag a sedro, ken dagiti napipintas a kayo nga abeto: ket sumrekak iti kangato ti beddengna, ken iti kabakiran ti Carmelona. 25 Nagkaliak, ken imminumak iti danum; ket babaen iti dapan dagiti sakak pinagmagakon dagiti amin a karayan dagiti nalakub a disso. 26 Saanmo kadi a nangngeg ti nabayagen, no kasano ti panangaramidko iti dayta; ken dagiti nagkauna a panawen, a siak ti nangbukel iti dayta? ita inaramidko dayta, nga agbalinka a mangdadael kadagiti nasalakniban a siudad kadagiti nadadael a bunton. 27 Ngarud bassit ti pannakabalin dagiti agnanaed kadakuada, naliday ken napalaloda: kaslada iti ruot iti talon, ken kas iti berde a ruot, kas iti ruot iti rabaw dagiti balbalay, ken kas iti panagbettak ti mais sakbay a dumakkel. 28 Ngem ammok ti pagnaedam, ken ti iruruarmo, ken ti iseserrekmo, ken ti pungtotmo kaniak. 29 Agsipud ta ti pungtotmo maibusor kaniak, ken ti riribukmo, immay kadagiti lapayagko, ngarud ikabilkonto ti kawitko iti agongmo, ken ti pangtengngelko kadagiti bibigmo, ket agsublikanto iti dalan a nagnaam. 30 Ket daytoy agbalinto a pagilasinan kenka, Kanemto ita a tawen ti kas iti agtubtubo a bukodna; ket iti maikadua a tawen ti agtubo iti isu met laeng: ket iti maikatlo a tawen agmulakayo, ket agapitkayo, ken agmulakayo kadagiti kaubasan, ket kanenyo ti bungana. 31 Ket dagiti natda a nakalasat iti balay ti Juda agramutdanto manen nga agpababa, ket agbungada nga agpangato. 32 Ta manipud Jerusalem rummuarto ti maysa a natda, ken dagidiay makalibas manipud iti bantay Sion: ti regta ni Jehova dagiti buybuyot aramidennanto daytoy. 33 Ngarud kastoy ti kuna ti APO maipapan iti ari ti Asiria, Saanto nga umay iti daytoy a siudad, wenno mangputok iti pana sadiay, wenno umay iti sangona nga addaan kadagiti kalasag, wenno mangipuruak iti bangko a maibusor iti dayta. 34 Iti dalan nga immayanna, iti isu met laeng nga agsubli, ket saanto nga umay iti daytoy a siudad, kuna ni Jehova. 35 Ta salaknibak daytoy a siudad tapno maisalakanko maigapu kaniak, ken maigapu ken adipenko a David. 36 Idin ti anghel ni Jehova rimmuar, ket kinabilna iti kampo dagiti Asirio ti sangagasut ket uppat a pulo ket lima a ribu: ket idi bimmangonda a nasapa iti bigat, adtoy, natayda amin a bangkay. 37 Pimmanaw ngarud ni Senaquerib nga ari ti Asiria, ket napan ken nagsubli, ket nagnaed idiay Nineve.
8
Ti Mannakabalin nga Anghel ti APO Salaknibanna ti Jerusalem
38 Ket napasamak, bayat ti panagdaydayawna iti balay ni Nisroc a diosna, ni Adramelec ken Sarezer nga annakna kinabilda iti kampilan; ket naglibasda iti daga ti Armenia: ket ni Esarhaddon nga anakna nagturay a kasukatna.
Bersikulo-iti-Bersikulo a Pannakabingbingay Ti historikal a salaysay da Ezekias, Isaias, Senaquerib, ken ti Rabsaque ket nairekord iti tallo a kangrunaan a lokasion iti Daan a Tulag: 2 Ar-ari 18–19 , Isaias 36–37 , ken 2 Cronicas 32 . Iti baba ket ti bersikulo-por-bersikulo a pannakabingbingay a maitunos kadagiti agpapada a paset manipud iti King James Version , a sarunuen dagiti kangrunaan a leksion. 1. Ti Kinamatalek ni Ezekias & Dagiti Nasapa a Reporma 2 Ar-ari 18:1–3 – Rugian ni Hezekias ti panagturayna idiay Juda iti edad a 25 ken aramidenna "daydiay umno idi iti imatang ni Yahweh." 2 Ar-ari 18:4 – Ikkatenna dagiti nangato a disso, burakenna dagiti ladawan, putdenna dagiti kakaykaywan, ken burakenna ti gambang nga uleg (Nehustan) nga inaramid ni Moises, gapu ta rinugian ti Israel ti nagpuor iti insienso iti daytoy. 2 Ar-ari 18:5–7a – "Nagtalek isuna kenni APO a Dios ti Israel; isu nga kalpasan kenkuana awan ti kas kenkuana kadagiti amin nga ari ti Juda..." Kaduana ni Yahweh, ket rumang-ay isuna sadinoman ti papananna. 2 Ar-ari 18:7b–8 – Sumukir iti ari ti Asiria (agkedked nga agserbi kenkuana) ket kinabilna dagiti Filisteo agingga idiay Gaza. 2 Cronicas 32:1–8 – Idi makitana ti yaasideg ni Senaquerib, nakibalakad ni Ezekias kadagiti prinsipena tapno pasardengenda dagiti gubuayan ti danum iti ruar ti Jerusalem, bangonenna dagiti pader ken torre, agaramid kadagiti armas, ken paregtaenna dagiti tattao: "Agkaykaysa ken natured... kenkuana adda takiag ti lasag; ngem adda kadatayo ni Yahweh a Diostayo a tumulong kadatayo, ken makiranget kadagiti gubattayo" (2.). Cron. 32:7–8). 2. Ti Pannakatnag ti Samaria & Panangraut ti Asiria 2 Ar-ari 18:9–12 – Iti maika-4 a tawen ni Ezekias, ni Salmaneser nga ari ti Asiria ket linakubna ti Samaria (ti Amianan a Pagarian ti Israel), a nangtiliw iti daytoy idi maika-6 a tawen ni Ezekias gapu ta ti Israel ket "saan a nagtulnog iti timek ni APO a Diosda." 2 Ar-ari 18:13 / Isaias 36:1 – Iti maika-14 a tawen ni Ezekias, simmang-at ni Senaquerib nga ari ti Asiria maibusor kadagiti amin a naaladan a siudad ti Juda ket innalana ida. 2 Ar-ari 18:14–16 – Iti maysa a kanito ti buteng, nangipatulod ni Ezekias iti buis ken ni Senaquerib idiay Laquis, a kunkunana, "Nagsalungasingak; agsubliak manipud kaniak: ti ikabilmo kaniak ibaklayko." Baybayadanna ti 300 a talento a pirak ken 30 a talento a balitok, uray pay ikkatenna ti balitok kadagiti ruangan ken adigi ti templo ni Yahweh. 3. Dagiti Taunts & Sikolohikal a Gubat ni Rabshakeh 2 Ar-ari 18:17–18 / Isaias 36:2–3 – Imbaon ni Senaquerib dagiti Tartan, Rabsaris, ken Rabsaque manipud Laquis a kaduana ti dakkel a buyot idiay Jerusalem. Agtaktakderda iti abay ti conduit ti makinngato a pool. Rummuar da Eliakim, Sebna, ken Joa tapno sabten ida.
9
Ti Mannakabalin nga Anghel ti APO Salaknibanna ti Jerusalem
2 Ar-ari 18:19–21 / Isaias 36:4–6 – Ited ni Rabsaque ti mensahe ni Senaquerib: "Ania daytoy a panagtalek a pagtalkam?" Uyawenna ti Juda gapu iti panagtalekna iti Egipto, nga awagan ti Egipto a "naburak a runo" a mangtubtubngar iti ima ti siasinoman nga agsandig iti dayta. 2 Ar-ari 18:22 / Isaias 36:7 – Padasen ni Rabsaque a ballikugen dagiti narelihiosuan a reporma ni Ezekias, nga ibagbagana a sinair ni Ezekias ti Dios babaen ti panangikkatna kadagiti nangato a disso ken altar. 2 Ar-ari 18:23–25 / Isaias 36:8–10 – Siuuyaw nga itukon ni Rabsaque ti 2,000 a kabalio no ti Juda ket makaisuplay pay kadagiti agsakay para kadakuada. Kalpasanna ibagbagana a ti APO a Mismo ti nangibaon kenkuana a mangdadael iti Juda: "Kinuna kaniak ni Yahweh, Sumalogka iti daytoy a daga, ket dadaelem daytoy." 2 Ar-ari 18:26 / Isaias 36:11 – Dawaten da Eliakim, Sebna, ken Joah kenni Rabsaque nga agsao iti Syrian (Aramaic) imbes a ti pagsasao dagiti Judio (Hebreo) tapno saan nga agbuteng dagiti gagangay a tattao iti pader. 2 Ar-ari 18:27–35 / Isaias 36:12–20 – Nagkedked ni Rabsaque, nga ipukpukkawna iti Hebreo kadagiti lallaki nga adda iti pader. Idagadagna kadakuada a dida ipalubos nga allilawen ida ni Ezekias babaen kadagiti kari nga ispalen ida ti Dios. Ipagpannakkelna nga awan dagiti didiosen ti Hamat, Arpad, Sefarvaim, wenno Samaria a nangispal kadagiti dagada manipud iti Asiria—isu nga "siasinoda kadagiti amin a didiosen dagiti pagilian, a nangispal iti pagilianda manipud iti imak, tapno ispalen ni Yahweh ti Jerusalem manipud iti imak?" (2 Ar-ari 18:35). 2 Ar-ari 18:36–37 / Isaias 36:21–22 – Agtalna dagiti tattao ken saan a sumungbat kenkuana iti uray maysa a sao, kas imbilin ni Ezekias ("Saan a sungbatan isuna"). Agsubli dagiti opisial ken ni Ezekias nga addaan iti abang dagiti kawesda. 4. Sapsapulen ni Ezekias ni Isaias & ti Umuna a Kari ti Apo 2 Ar-ari 19:1–5 / Isaias 37:1–5 – Pinigis ni Ari Ezekias dagiti kawesna, abbonganna ti bagina iti nakersang a lupot, simrek iti balay ni Jehova, ket ibaonna da Eliakim, Sebna, ken dagiti panglakayen dagiti papadi ken ni Isaias a propeta . Ideklarada: "Daytoy nga aldaw ket aldaw ti riribuk, ken panangtubngar, ken panagtabbaaw... gapuna itag-aymo ti kararagmo para kadagiti nabati." 2 Ar-ari 19:6–7 / Isaias 37:6–7 – Sumungbat ni Isaias babaen ti sao ti Dios: "Dika agbuteng kadagiti sasao a nangngegmo, a babaen iti panangtabbaaw dagiti adipen ti ari ti Asiria kampilan iti bukodna a daga." 5. Surat ti Tabbaaw ni Rabsaque & Kararag ni Ezekias 2 Ar-ari 19:8–13 / Isaias 37:8–13 – Nagsubli ni Rabsaque tapno masarakanna ni Senaquerib a makilablaban iti Libna. Idi nangngegna a ni Tirhaka nga ari ti Etiopia ket rimmuar tapno makiranget kenkuana, nangipatulod manen ni Senaquerib kadagiti surat kenni Ezekias, a nangpakdaar kenkuana a ti Dios dina maisalakan ti Jerusalem ken inlistana dagiti nadadael a nasion (Gozan, Haran, Rezef, Telassar). 2 Ar-ari 19:14 / Isaias 37:14 – Inawat ni Ezekias ti surat manipud iti mensahero, basaenna, simmang-at iti balay ni Jehova, ket inwarasna iti sangoanan ni Jehova . 2 Ar-ari 19:15–19 / Isaias 37:15–20 – Ikararag ni Ezekias: "O APO a Dios ti Israel, nga agnanaed iti nagbaetan dagiti kerubin, sika laeng ti Dios, uray sika laeng, kadagiti amin a pagarian ti daga... Ikidemmo ti lapayagmo, O APO, ket denggem: luktam, APO, dagiti matam, ket kitaem: ket denggem dagiti sasao ni Senaquerib, . a nangibaon kenkuana a mangumsi iti sibibiag a Dios." Bigbigenna a dinadael ti Asiria dagiti dadduma a nasion gapu ta kayo ken bato laeng dagiti diosda, ket ikararagna: "Ita ngarud, O APO a Diosmi, ipakaasik kenka, isalakannakami manipud iti imana, tapno maammuan dagiti amin a pagarian ti daga a sika ni Yahweh a Dios, sika laeng."
10
Ti Mannakabalin nga Anghel ti APO Salaknibanna ti Jerusalem
6. Sungbat ti Dios Babaen ken Isaias 2 Ar-ari 19:20 / Isaias 37:21–22 – Nangipatulod ni Isaias iti sao ken ni Ezekias: "Daydiay inkararagmo kaniak maibusor ken ni Senaquerib nga ari ti Asiria nangngegko." 2 Ar-ari 19:21–28 / Isaias 37:22–29 – Tubngaren ti APO ti panagpannakkel ni Senaquerib: "Siasino ti inumsi ken pinatabbaawmo?... uray pay iti Nasantuan ti Israel." Mapaliiw ti Dios a dagiti balligi ti Asiria ket impalubos laeng babaen ti nadiosan a probisionna ("Saanmo kadi a nangngeg ti nabayagen no kasano nga inaramidko daytoy?"). Gapu iti pungtot ni Senaquerib, ideklara ti Dios: "Ikabilkonto ti kawitko iti agongmo, ken ti pangtengngelko kadagiti bibigmo, ket agsublikanto iti dalan a naggapuam." 2 Ar-ari 19:29–31 / Isaias 37:30–32 – Ikkan ti Dios ti Juda iti pagilasinan ti pannakaisalakan ken panagdur-as: dagiti natda iti balay ti Juda ket agramutto manen nga agpababa ken agbungada nga agpangato. 2 Ar-ari 19:32–34 / Isaias 37:33–35 – Inkari ti Dios maipapan iti ari ti Asiria: "Saanto nga umay iti daytoy a siudad, wenno mangpaltog iti pana sadiay, wenno umay iti sango daytoy nga addaan kalasag, wenno mangipuruak iti bangko a maibusor iti daytoy... Ta salaknibak daytoy a siudad, tapno isalakan daytoy, maipaay kaniak, ken para iti pagimbagan ni adipenko a David." 7. Nadiosan a Pannakibiang & Ti Pannakatnag ni Senaquerib 2 Ar-ari 19:35 / Isaias 37:36 / 2 Cron. 32:21 – Iti dayta met la a rabii, rimmuar ti Anghel ti APO ket kinabilna iti kampo dagiti Asirio ti 185,000 a lallaki . No bumangon dagiti tattao iti nasapa a bigat, "adtoy, natayda amin a bangkay." 2 Ar-ari 19:36 / Isaias 37:37 – Pimmanaw ni Senaquerib, nagsubli idiay Nineve, ket nagnaed sadiay. 2 Ar-ari 19:37 / Isaias 37:38 / 2 Cron. 32:21 – Bayat nga agdaydayaw ni Senaquerib iti balay ni Nisroc a diosna, kinabil dagiti annakna a da Adramelec ken Sarezer babaen ti kampilan, a naglibasda iti daga ti Armenia. Ni Esarhaddon nga anakna ti agturay a kasukatna.
Dagiti Kangrunaan a Leksion manipud iti Salaysay Ti Pagdumaan ti Panagkompromiso ti Tao ken Nadiosan a Pannakaispal Idi damo pinadas ni Ezekias a gatangen ni Senaquerib babaen ti pananguksobna iti balitok manipud iti Templo (2 Ar-ari 18:14–16), kaskasdi a nagsubli ti Asiria para iti naan-anay a panangparmek uray kaskasano. Manmano nga agtrabaho ti panangpakalma iti kabusor ti Dios; dimteng laeng ti manayon a talna idi insardeng ni Ezekias ti panagpannurayna iti pirak ket naan-anay a nagturong iti kararag. Praktikal a Panagsagana a Naitipon iti Naespirituan a Panagtalek Sakbay a nangrugi ti pananglakub, pinasardeng ni Ezekias ti suplay ti danum, pinatibkerna dagiti pader, ken nangorganisar kadagiti depensa (2 Cron. 32:2–5). Ti pammati iti Dios dina kayat a sawen ti panangilaksid iti praktikal a responsabilidad, ngem impabatay ni Ezekias ti ultimo a panagtalekna iti Mannakabalin-amin imbes a kadagiti sarikedkedna. Naespirituan a Pannakaawat Maibusor iti Pananguyaw ken Panangallilaw Inusar ni Rabsaque dagiti sikolohikal a taktika—panangballikug iti Nasantoan a Kasuratan, panangisaknapna iti buteng, panangkuestionna iti pannakabalin ti Dios, ken panangpadasna a mangisina iti panangidaulo manipud kadagiti tao (2 Ar-ari 18:22, 28–35). Ti bilin ni Ezekias a "Saan a Sungbatan" isurona ti sirib ti panagkedked a makisuppiat babaen kadagiti managtabbaaw a pananguyaw, a pilienna ketdi nga ipanda ti isyu a direkta iti Dios.
11
Ti Mannakabalin nga Anghel ti APO Salaknibanna ti Jerusalem
Panangiwaras Kadagiti Riribuktayo iti Sanguanan ti Apo Idi naawat ni Ezekias ti makapabuteng a surat ni Senaquerib, innalana a diretso iti templo ket "insaknapna iti sangoanan ni Yahweh" (2 Ar-ari 19:14). Mangipaay daytoy iti modelo para iti kararag: panangala kadagiti makita a pangta, buteng, ken pakadanagan a direkta iti sanguanan ti Dios ken panangikabil kadagitoy a silulukat iti sanguananna. Ti Gloria ti Dios kas Kangatuan a Prioridad iti Kararag Saan laeng nga inkararag ni Ezekias ti personal a pannakaisalakan; inkararagna nga agtignay ti Dios "tapno maammuan dagiti amin a pagarian ti daga a sika ti APO a Dios, sika laeng" (2 Ar-ari 19:19). Dagiti kararag a naisentro iti dayaw ti Dios ket maitunos unay iti pagayatanna. Ti Kinatangsit ti Tao vs. ti Soberano ti Dios Namati ni Senaquerib a dagiti militar a panangparmekna ket resulta ti bukodna a pannakabalin (2 Arari 19:23–24). Impalagip ti Dios kenkuana nga isu ket maysa laeng nga instrumento iti sapasap a plano ti Dios (2 Ar-ari 19:25–28). Sarangten ti Dios dagiti natangsit, ket awan ti nailubongan a pannakabalin a makabael a maibusor kadagiti soberano a panggepna.
12