Ilocano - The Letter of Aristeas

TiSuratniAristeas

PAUNA

ItisuratniAristeas,maysakadagitikapatgankenkadaanan apanagsubliitidaytoyakoleksion,adayoti naggapuantayokadaAdankenEva,adayomanipuditi LayusDaytoyasinuratketmangidatagtipabuyati kinaandurtinatauanapuli,anangpunnomanenitiDaga, ngaaddaankadagitinabileganasionngaagbibiagiti kinaranggaskenkinadayag

Mabasayoditoytiimmunaanaindaklanabibliophile--ni PtolemyPhiladelphusIsukettarigagayannangaurnongen itibibliotekanaidiayAlejandria"amindagitilibroiti lubong."Kamaudianannaitipanagayatnaamangseguroiti maysaanaindaklanngaobra--dagitiLintegdagitiJudio-isukatnati100,000akautiboparaitidaytaalibroDaytoy laketditikangatuanagatadanabayadanitimaymaysanga obraMangidatagdaytaitinaisangsangayanarasoniti panagpatinggatiDakkelaPannakautibo

Dagitipasamakitidaytoyasalaysayketnapasamakbayat tipanagbiagtinalatakaReynaArsinoe,anatayidi270BC Tieksaktoapetsatipannakaisuratketsaanamasigurado.

Dagitidetalyetibiagitikorte,tidiskusiondagitiparikutti kagimonganitidaytangaaldawketmakapainteresunay kenkinalawagKarkarnaanatakuatanitidaytoyapanawen tipannakakitatiarikendagitisangailinangaagay-ayam kadagitisaludsodkensungbatbayattipanagpintayda

Tiestrukturadaytoyamangsebsebngaobraketkastoy: 1PannakaidedikartilibrokenniFilocrates 2Umunangaaramid:

(a)TisingasingtiLibrarianamangwayawayakadagiti kautiboaJudioakasukattilibro

(b)Tiemansipasion

(c)TisuratniFiladelfokenniEleazar.

(d)Tisungbat

(e)Dagitinagantikomiteanadutokanamangipatarusiti libro.

3Panangdeskribirkadagitinaarianasagut: (a)Tilamisaan(nalabittika-elaborateapedasotimuebles anapataudpaylaeng).

(b)Tisabaliketmangidatag 4PanangdeskribiritiJerusalem (a)Titemplo(kentisistematiwater-works).

(b)Tiseremonia

(c)Tisarikedked (d)Tisiudad.

(e)Tiaway

5PanagpakadaniEleazar

6.TipanangilawlawagniEleazaritilinteg(naunegasirib daytoy)

7Tipanangawat

8.Tibangkete(72asaludsodkensungbat).

9TipannakaipatarustiLibro

KAPITULO1

IdipanawentipannakakautibodagitiJudioidiayEgipto, ipalgakniTolemyPhiladelphustibaginakastiimmunaa naindaklanabibliophileTarigagayannangaaddaamina libroitilubongitilibrariana;tapnomagun-odnadagiti LintegniMoisesitukonnatipanangilakoiti100,000a kautiboparaitidaytangaaramidngaipukpukkawna, "Pudnoabassitaparaburdayta!"

1Yantangaynakaurnongakitimaterialparaitinakallalagip apakasaritaantiisasarungkarkokenniEleazaraNangatoa PadidagitiJudio,kengaputasika,Filocrates,kasawanti mapukawmoagundawayamangipalagipkaniak, nangikabilkaitidakkelapagidulinanapamananakaawatka itisalaysaymaipapankadagitimotibokenpanggepti misionko,inkagumaaktimangaramiditinalawaga panangilawlawagitidaytaabanagparakenka,ta madlawkongaaddaankaitinaturalapanagayatiti panagsursuro,maysaagaladadaytaketisutikangatuana sanikuatitao--tikanayonamangpadpadasa‘mangnayon itistock-naapannakaammokennagun-odna’babaenman tipanagadalitipakasaritaanwennobabaentiaktuala pannakipasetkadagitipasamakamismo

2Babaenitidaytoyapamay-an,babaentipanangalaiti baginakadagitinatan-okngaelemento,atikararua maipasdekitikinadalus,ketgaputainkeddengnati panggepnaitikinadiosan,tinatan-okakalatitiamin, usarennadaytoykasdiagkamaliagiyanaketitikasta magun-odnatipihoapanggep

3Tidebosionkoitipananggun-oditinarelihiosuana pannakaammotinangiturongkaniakamangaramiditi embahadaitilalakiadinakamatko,ngaipatpategdagiti bukodnangaumilikendagitidadduma,agpadpadagapuiti kinaimbagnakenitikinatan-okna,kenaddaankadagiti dokumentoakangatuantipategnakadagitiJudioiti bukodnaapagiliankenkadagitiganggannaetadagapara itipannakaipatarustinadiosanalinteg,gapukadagiti lintegdanaisuratkadagitilalatapergaminokadagitiletraa Judio.

4Daytoyngaembahadaidininaramidkobuyogenti kinagagar,taumunaitiaminnasarakaktigundawaynga agpakaasiitiariitibiangdagitiJudioakautiboanaibiahe manipudJudeaaginggaitiEgiptobabaentiamatiari,idi damoanagun-odnatipanangtagikuaitidaytoyasiudad kenpinarmeknatidagatiEgipto.

5Makagunggonangaisalaysaykometkadakayodaytoy ngaestoria,yantangaykombinsidoakasika,buyogenti disposisionmongaagturongitikinasantokentisimpatiam kadagititattaongaagbibiagamaitunositinasantuana linteg,ad-addaanalakaadumngegitisalaysaya panggepkongaidatag,yantangaysikaamismotinabiit payngaimmaykadakamimanipuditiislaken madanagankayoadumngegitiaminngaaggargarawa mangbangonitikararua

6Itidatimetngaokasion,nangipatulodakkadakayoiti rekorddagitikinapudnongaimpagarupkoamaikaringa isalaysaymaipapanitipulidagitiJudio,--tirekordanagunodkomanipudkadagitikalaingananangatoapapadiiti kaaduantiadalnaadagatiEgipto

7Bayatamagagarankayounayamanggun-oditi pannakaammokadagidiayabanagamakagunggonaiti panunot,mariknakngainbaklaykongaipaaykadakayo aminngaimpormasionngaaddaitipannakabalinko

8Rumbengamariknaktiisumetlaengapagrebbengan kadagitiaminngaaddaanitiisumetlaengadisposision ngemmariknaknangnangrunakadakayoyantangay addaankayokadagitiarapaapanatan-okunay,ken yantangaysaankayolaengakabsatkoitiugali,saana nababbabangemitidara,nodiketmaymaysakayomet kaniakitipananggun-oditikinaimbag.

9Tauraytiragsakanagtauditibalitokwennoaniamana sabalikadagitisanikuangaipatpategdagitinarabawnga isipketsaanamangipaayitiisumetlaengapagimbagana kasitipananggun-oditikulturakentipanagadala busbosentayoitipananggun-oditidayta

10Ngemtapnosaankayoamabannogitiatiddogunaynga introduksion,ituloykoadagustikinapudnotisalaysayko

11NiDemetriotiFalerum,tipresidentetilibrariatiari,ket nakaawatitidakkelagatadtikuarta,apanggepnanga urnongen,aginggaamabalinna,tiaminalibroitilubong 12Babaentipanaggatangkentranskripsion,intungpalna, aginggat’kabaelanna,tipanggeptiari.

13Itimaysaagundawayidiaddaakketnapagsaludsodan, Manoaribualibrotiaddaitilibraria?ketinsungbatna, ‘Nasurokaduagasutaribu,Oari,ketikagumaaktoiti asidegenamasanguananngaurnongenmetdagitinabati, tapnomadanontidagupalimagasutaribuNaibaga kaniakadagitilintegdagitiJudioketmaikariamaisurat kenmaikariitilugaritilibrariayo!

14‘Aniatimanglappedkenkaamangaramiditidaytoy?’ insungbattiari.‘Aminakasapulanketnaikabiliti disposisionyo!

15‘Masapulamaipatarusda,’insungbatniDemetrio‘taiti pagiliandagitiJudioagus-usardaitikarkarnangaalpabeto (nokasanoadagitiEgipcio,met,addaandametiti naisangsangayanapormatiletra)kenagsasaodaiti karkarnaadialekto.

16AgusardakanoitilengguaheaSiriako,ngemsaana kasta;naidumaunaytipagsasaoda’

17Ketidinaawatantiaritiaminakinapudnotikaso imbilinnaamaisurattisuratitiNangatoaPadiaJudio tapnomatungpaltipanggepna(anailadawanen).

18Gaputaimpagarupkoadimtengentitiempoa panangipilititikalikagum,amasansanngaindatagkoiti sanguanandaSosibiustiTarentumkenAndreas,tihepeti guardia,paraitipannakawayawayadagitiJudioanaibiahe manipudJudeababaentiamatiari--taidibabaenti

kombinasiontinaimbagagasatkenturedinyegnati panangrautnaitiinteroadistritotiCoele-SyriakenFenicia itinaballigiisyu,itiprosesotipanangbutbutengnaiti pagilianngaagpasakup,inyakarnatisumagmamano kadagitikabusornakendaddumapinabassitnaaginggaiti pannakakautibo

19Saananababbabangemsangagasutaributibilang dagidiayinyakarnamanipuditipagiliandagitiJudionga agturongidiayEgipto

20Kadagitoyinarmasnatitallopuloaribuanapilialallaki ketpinagnaednaidakadagitigarisonkadagitidistritoiti away

21(KeturaysakbaypaydaytoyatiempoaduaJudioti immayidiayEgiptoakaduatiPersiano,ketitiimmun-una apanawen,daddumapaytinaibaonidiayEgiptotapno tulongandaniPsammeticoitikampanianamaibusoritiari dagitiEtiopeNgemdagitoyketsaanakasitikaadudagiti kautibongainyakarniTolomeongaanakniLago)

22KasnaibagakonpiniliniTolomeotikasayaatan kadagitoy,dagitilallakingaaddaitikinarang-aytibiagken naisangsangayangapuitituredda,ketinarmasnaida,ngem tidakkelamasadagitidadduma,dagidiaynataenganunay wennoubingunayparaitidaytoyapanggep,kendagiti babbaimet,pinabassitnaitipannakaadipen,saanagaputa kayatnangaaramidendaytoyitibukodnaapagayatan,no diketpinilitdagitisoldadonaanangidawatkadakuadakas gunggonadagitiserbisiongainaramiddaitigubat 23Gaputa,kasnaibaga,nagun-odkotigundawaya mangsiguradoitipannakawayawayada,kinasaritaktiari babaenkadagitisumaganadngaargumento‘Ditaykoma agbalinadinainkalinteganunayapalubosandagiti aramidtayoamangteditikinaulbodkadagitisasaotayo 24Yantangaytilintegakayatmisaanlaengngaitranscribenodipayketipatarusketkukuatiinteroapuli dagitiJudio,aniatipakaikalinteganamasarakantayopara itiembahadatayobayatngaagtalinaedtikastaanakaadadukadakuadaitikasasaadtipannakaadipenitipagariam?

25Itikinaperpektokenkinabaknangtipanangngaasim, wayawayaamdagidiaynatengngelitikastaanakalkaldaang apannakaadipen,yantangaykasitirigatkoanatakuatan,ti DiosanangtedkadakuadaitilintegdaisutiDiosa mangsalsalimetmetitipagariam

26AgdaydayawdaitiisumetlaengaDios--tiApoken NamarsuaitiUniberso,kasitiaminadaddumaatattao,kas kadatayoamismo,Oari,nupayawagantayoisunaiti nagdudumaanagan,kasitiZeus1wennoDis.

27Daytoyanaganketmaitutopunayngaintedkenkuana dagitiimmunangainapotayo,tapnoipasimudaagnangaIsu, ababaenkenkuananaikkantiaminabanagitibiagken naparsua,ketnaskenatiNakasakaykenApotiUniberso

28Mangipasdekitiaminasangatauanitiulidanti kinamanagparaburbabaentipanangwayawayada kadagidiaynaadipen’

29Kalpasantiapagbiitanagbaetan,bayatti panangidatagkoitinapasnekakararagitiDiosngaIsut’ mangidisposisionitikastaunaytipanunottiaritapno mawayawayaanamindagitikautibo--(tatinatauanapuli, gaputapinarsuatiDios,ketmaiyulogkenmaimpluensiaan Kenkuana

30Ngarudbuyogentiaduanagdudumaakararag inawagankoDaydiaymangiturturayitipusotapno mapilitantiariamangtungpalitikiddawko

31Tadakkeltinamnamakmaipapanitipannakaisalakan dagititattaomanipudidinaipasiguradokaniakngaipaayti Diostipannakatungpaltikararagko

32Tanodagititattaomanipuditinasin-awamotiboket agplanoitisumagmamanongaaramiditipagimbaganti kinalintegkenpanangaramidkadagitinatan-okngaaramid, tiMannakabalin-aminaDiosiyegnadagitipanagregget kenpanggepdaitinaballigingaisyu)--intag-aytiariti ulonakettimmangadkaniakitinaragsakarupadinamagna, 'Manoarinibutipagarupyoabilangenda?'

33InsungbatniAndreasanakatakderitiasideg,‘Nasurok bassitasangagasutaribu’

34‘Pudnoabassitaparabur,’kinunatiari,‘ta kidkiddawenkadatayoniAristeas!’

35KalpasannakinunaniSosibiuskentisumagmamanoa daddumapayngaaddasadiay‘Wen,ngemmaitutoptoa pammadayawitikinamanagparaburyonoidatonyoti pannakapalubosdagitoyatattaokasaramidtidebosioniti katan-okanaDios.

36PinadayawankayounaytiMannakabalin-aminaDios kenintan-okkayoitidayagngemitiaminngaammayoket maitutoplaengngaitedyoKenkuanatikadakkelanadaton apanagyamanitipannakabalinyo’

37Gaputanaragsakanunaykadagitoyngaargumento intednatibilinamainayonkomaititangdandagitisoldado babaentigatadtikuartaapangsubbot,aduapuloadrakma timaibayadkadagitimakinkukuaititunggaladipen,a maipaulogtimaysangaurnostipublikokenmaikapetiti daytadagitirehistrodagitikautibo

38Impakitanatikadakkelanakinagagaritinegosio,tati Diostinangiyegitipakatungpalantipanggeptayoken nangpilitkenkuanaamangsubbotsaanlaengadagidiay immayidiayEgiptoakaduanatibuyotniamananodiket asinomanngaimmaysakbaydaytaatiempowenno kalpasannanaiyegitipagarian

39Naitudokenkuanaatikuartaasubbotketnasuroknga uppatagasutatalento.

40Panagkunak,makagunggonatipanangikabilitikopiati bilin,taitikastoyawagastikinamanangngaasitiari,nga intedtiDiositipannakabalinamangisalakanitikastaa nakaad-aduabunggoy,ketnalawagkenad-addaa maiparangarang

41Kastoytipanagtaraytibilintiari:‘Aminanagserbiiti buyotniamatayoitikampaniamaibusoritiSiriaken FeniciakenitipanangrautitipagiliandagitiJudioket nagbalindaatinagikuadagitikautiboaJudioketinsublida idaitisiudadtiAlejandriakenitidagatiEgiptowenno inlakodaidakadagitidadduma--kenitiisumetlaenga wagasasinomanakautibongaaddaitidagatayosakbay daytaapanawenwennoaddaidinaiyegditoykalpasanna-aminngaaddaankadagitikastaakautiboketkasapulana wayawayaandaidaamaminsan,ngaumawatitiduapuloa drakmaititunggalulokaskuartaasubbot

42Umawattodagitisoldadoitidaytoyakuartakassaguta mainayonititangdanda,dagitidaddumamanipuditi pagidulinanitigamengtiari

43Pagarupenmiamaikontraitipagayatanniamamiken maikontraitiaminakinaumisoamapagbalindakomaa kautibokentipannakadadaeltidagadakenti pannakaibiahedagitiJudioidiayEgiptoketmaysanga aramidtikinaaleng-alengitimilitar

44Tisamsamanatnagkadagitisoldadoititay-aktigubat isuaminasamsamarumbengkomangaibagbagada.

45Tipanangkissaykadagititattaoitipannakaadipen mainayonpayketmaysangaaramidtinaan-anaya kinaawanhustisia.

46Gapuna,gaputabigbigentayoanairuamtayoa mangipaayitihustisiakadagitiaminataoken nangnangrunakadagidiaysaananainkalinteganngaadda itikasasaadtipannakaadipen,kengaputa ikagkagumaantayotimakilangenapataskadagitiamina taosigunkadagitikalikagumantihustisiakenkinadiosan, inkeddengtayo,itipanangtukoykadagitipersonadagiti Judiongaaddaitianiamanakasasaadtipannakaadipeniti aniamanapasettipanangituraytayo,adagidiayaddaan kadagitaumawatdaitinaikeddengagatadtikuartaket wayawayaandaidakenawantitaoamangipakitaiti aniamanakinaladawitipanangtungpalnakadagiti obligasionna

47Itilas-udtitallongaaldawkalpasantipannakaipablaak daytoyabilin,masapulngaagaramiddakadagitilistaan dagitiadipenparakadagitiopisialanadutokana mangitungpalitipagayatantayo,ketdagusngaiparangda dagitipersonadagitikautibo

48Taibilangmiamakagunggonakadakamikenkadagiti ar-aramidminomairingpastibanagitikonklusion.

49Asinomanamayatmabalinnatimangtediti impormasionmaipapanitisiasinomanamangsukiritibilin, itikondisionanomapaneknekananakabasoltitao agbalintongaadipenna;tisanikua,nupaykasta,maitedto itinaarianapagidulinanitigameng’

50Idinaiyegtibilintapnomaibasaitiaritapnoanamongna, naglaondaytaitiaminadaddumapayaprobisionmalaksid itiraguptisasaonga‘asinomanakautibongaaddaitidaga sakbaydaytaatiempowennonaiyegditoykalpasanna,’ket itikinamanagparaburkenkinadakkeltipusonainserrekti aridaytoyaclausekennangtedkadagitibilinanaan-anaya maidepositotipannakaitedtikuartaakasapulanparaiti pannakasubbotkadagitipaymasterdagitipuersakendagiti naarianabankero,ketngarudnaikeddengtibanagken napasingkedantibilinitiunegtipitongaaldaw.

51Nasurokngainnemagasutinnemapuloatalentoti tulongparaitipannakasubbot;taaduamaladagaitisusoti nawayawayaanagramandagitiinnada.

52Idinaibangontisaludsodnotigatadtiduapuloatalento ketmabayadanparakadagitoy,imbilintiariamaaramid dayta,ketitikastaintungpalnatipangngeddengnaiti kasaknapanawagas

KAPITULO2

Ipakitanokasanoanaidulindagitinaannadunayarekord dagitiaramidtiestadoNalabagaaTapetiGobierno Nadutokantimaysaakomiteabuklentiinnemamapaniti NangatoaPadiidiayJerusalemkenmangyurnositi panagsinnukatNiAristeastinaikabilamangimatoniti delegasion

1Idinaaramidendaytoy,binilinnaniDemetrioa mangaramiditipakalaglagipanmaipapanititranskripsion dagitiJudioalibro

2Taaminngaaramidtiestadoketdatingaar-aramiden babaenkadagitibilinkenbuyogentimakapaupayunaya

kinaumisobabaenkadagitoyngaaritiEgipto,ketawanti naaramiditinalisliswennonaiparnaapamay-an.

3Ketngarudnangikabilkokadagitikopiatipakalaglagipan kendagitisurat,tibilangdagitiregaloanaipatulodkenti kinasiasinotitunggalmaysa,yantangaytunggalmaysa kadakuadaketnalaingitikinatan-okkenteknikala kinalaing

4Tisumaganadketkopiatipakalaglagipan.TiLagipni Demetrioitinaindaklanngaari‘Yantangayintedmo kaniakdagitiinstruksionOari,adagitilibroakasapulan tapnomaileppastilibrariamketmaurnonga sangsangkamaysa,kendagidiayaddaandepektoket matarimaan,intedkotibagikbuyogentinaan-anaya panangaywanitipannakatungpaldagititarigagaymo,ket addaanakitanitisumaganadasingasingngaidatagiti sanguanam.

5AwanitilibrariadagitilibrotilintegdagitiJudio (agramantisumagmamanoadaddumapay)

6NaisuratdagitoyitiHebreoaletrakenpagsasaokensaan anaannadanaipatarus,kensaandangairepresentarti orihinalatekstokasimpakaammokaniakdagidiay makaammo;tapulosadidanaaddaanitipanangaywanti ariamangsalaknibkadakuada

7Naskenamaaramiddagitoyngaumisoparaitilibrariayo yantangaytilintegalinaonda,nolakettanadiosanti nagtaudanna,ketnapnoitisiribkenawananitiamina pakapilawan

8Gapuitidaytoyarasondagitiliterarioalallakiken mannaniwkentimasadagitimannuratitipakasaritaanket nagkedkedmanipuditipanangtukoykadagitoyalibroken dagitilallakianagbiagkenagbibiagamaitunoskadagitoy, gaputatipanangmatmatdaitibiagketsagradoken narelihiosuanunay,kaskunaniHecataeustiAbdera

9Nomakaay-ayokenka,Oari,maisurattotisuratiti NangatoaPadiidiayJerusalem,amangidawatkenkuanaa mangibaonitiinnemapanglakayenmanipudititunggal tribu--lallakianagbiagitinatan-okabiagkennalaingdaiti lintegda--tapnomaammuantayodagitipuntoatikaaduan kadakuadaketagtutunos,ketitikastanonakagun-oditi umisoapatarusmabalinngaikabildaytaitinalawaga lugaritiwagasamaikariitiwagastrabahoamismokenti panggepmo

10Sapaykomatakukuamtiagtultuloyakinarang-ay!’

11Idinaidatagdaytoyapakalaglagipan,imbilintiaria maisurattisuratkenEleazarmaipapanitidaytaabanag,a mangtedmetitisalaysaymaipapanitipannakawayawaya dagitiJudioakautibo

12Ketnangteditilimapuloatalentoatimbangabalitok kenpitopuloatalentoapirakkenaduanapategabatoa pagaramidkadagitimalukongkenmalukongkenmaysaa lamisaankenkopatilibasion

13Nangtedpayitibilinkadagidiayaddaaniti panangaywankadagitikabannaapalubosandadagiti artipisialamangpiliitianiamanamaterialesamabalina kasapulandaparaitipanggep,kentisangagasutatalentoa kuartatimaipatulodamangipaaykadagitidatonparaiti templokenparaitidaddumapayakasapulan.

14Itedkontokadakayotinaan-anayasalaysaymaipapaniti pannakaaramidkalpasanngaintedkokadakayodagitikopia dagitisurat.Tisurattiariketnagtarayakastoy:

15‘IbaonniAriTolomeotikablaawkenpanagsaludoiti NangatoaPadianiEleazar

16YantangayadudagitiJudioanagnaeditipagariantayo ngainnalamanipudJerusalembabaenkadagitiPersianoidi panawentipannakabalindakenadupaydagitiimmaya kaduakniamakidiayEgiptokaskautibo--adutibilang kadagitoyinkabilnaitibuyotkennangbayadkadakuadaiti nangatngatoatangdanngemitigagangay,ketidi napaneknekannatikinasungdodagitiliderdanangibangon kadagitisarikedkedketinkabilnaidaitipanangaywandaa mabalinngaagbalindagitikatutubongaEgipcio mabutbutengkadakuada

17Ketsiak,idisimmang-atakititrono,nangamponiti naasiakababalinkadagitiaminngaiturayanko,kenadaddaanangnangrunakadagidiayngaumili--inwayawayaak tinasurokasangagasutaribuakautibo,abinayadak kadagitimakinkukuakadakuadatimaitutopagatadti merkadoparakadakuada,ketnoaddamannaaramida dakeskadagititattaombabaenkadagititarigagayti bunggoy,inaramidkoidaapangsupapak

18Timotiboanangtignayitipanagtignaykoketti tarigagayngaagtignayanadiosankenmangipaayitikatanokanaDiositidatonapanagyamanitipanangtaginayoniti pagariakititalnakendakkeladayagitiaminalubong.

19Maysapay,dagidiaykailiamngaaddaidiitinasaknapa panagbiaginserrekkoitibuyotko,kendagidiaymaikaria maikapetitikinataokkenmaikariitipanagtalektikorte, impasdekkokadagitiopisialasaad

20Itagaputamadanagankoamangipakitaiti panagyamankokadagitoyalallakikenkadagitiJudioiti interoalubongkenkadagitikaputotanngaumaypay, inkeddengkoamaipatarustilintegyomanipuditipagsasao aHebreoamaus-usarkadakayoitipagsasaoaGriego, tapnomainayondagitoyalibrokadagitidaddumapaya naarianalibroitilibraria

21Maysantoakinamanangngaasiitibiangmoken gunggonatiregtaknomangpilikayoitiinnema panglakayenmanipudititunggalmaysakadagititribuyo, lallakingaaddaanitinatan-okapanagbiagkennalaingiti lintegyokenmakabaelngaagipatarusitidayta,tapno kadagitisaludsodtipanagsusupiatmabalintayoa matakuatantipangngeddengngaumanamongtikaaduan, tatipanagimbestigartikangatuanaposible

22Namnamaekamakagun-odakitidakkelakinalatak babaentipannakaitungpaldaytoyatrabaho.

23ImbaonkoniAndreas,tipanguluentibodyguard-koken niAristeas--lallakingaipatpategkounay--tapnoidatagnati banagitisanguananyokenidatagnakadakayotisangagasut atalentoapirak,dagitiumunaabungatidatonkoparaiti templokendagitidatonkendaddumapayanarelihiosuana ritual

24Noagsuratkakaniakmaipanggepkadagititarigagaymo kadagitoyabanag,mangtedkakaniakitidakkelapabor kenikkannakitibaroakaritipanaggayyem,taamina tarigagaymomatungpaltoitikabiitanapanawenPakada!

25ItidaytoyasuratmayanatuptiinsungbatniEleazarkas itisumaganad:‘KablaawniEleazaraNangatoaPadiken AriTolomeoapudnoagayyemna

26Dagitikangatuanatarigagaykokettipagimbaganyoken tipagimbaganniReynaArsinoe,tikabsatmoababai,ken dagitiannakmo

27Naimbagakmet.Naawatkotisuratmoketmaragsakanak unayitipanggepmokentinatan-okabalakadmo

28Pinaayabaktienterongaumiliketimbasakkadakuada tapnomaammuandatidebosionyoitiDiostayo.

29Impakitakmetkadakuadadagitikopangaimpatulodyo, duapuloabalitokkentallopuloapirak,limaamalukong kenlamisaanapangidedikar,kensangagasutatalentoa pirakamaidatonkadagitidatonkenpanangipaaykadagiti bambanagapakasapulantitemplo

30DagitoyasagutketinyegkaniakniAndreas,maysa kadagitinadayawunayngaadipenmo,kenniAristeas, agpadpadaanaimbagatattaokenpudno,anaidumduma babaentipanagsursuroda,kenmaikariitiaminawagasnga agbalinapannakabagidagitinangatoaprinsipioken nalintegapanggepmo.

31Dagitoyalallakitinangipakaammokaniakiti mensahemketnakaawatdakaniakitisungbatamaitunositi suratmo.Umanamongakitiaminamakagunggonakenka uraynonaisangsangayanunaytikiddawmo

32Tanangipaaykayokadagitiumilitayokadagiti naindaklankendimalipatanapagimbaganitiaduapamayan

33Dagusngarudanangidatonakkadagitisakripisio maipaaykenka,itikabsatmoababai,annakmo,ken gagayyemmo,ketinkararagdagitiaminatattaotapno agtultuloyarumang-aydagitiplanom,kenti Mannakabalin-aminaDiossalimetmetannatipagariama sitatalnaabuyogentidayaw,kentapnotipannakaipatarus tinasantuanalintegketagbalinamakagunggonakenka kenmaipatungpalasibaballigi.

34Itiimatangdagitiaminatattao,nangpiliakitiinnema panglakayenmanipudititunggaltribu,naimbagalallaki kennapudno,ketimbaonkoidakadakayoagramantikopia tilintegmi

35Maysaakinamanangngaasi,Onalintegngaari,no mangtedkaitipannursurongaapamanamalpasti pannakaipatarustilinteg,maisublintomanendagitilallaki kadatayoasitatalgedPakada!

36Dagitoytinagandagitipanglakayen:Itiumunaatribu, daJose,Ezekias,Zacarias,Juan,Ezekias,Eliseo

37Itimaikaduaatribu,daJudas,Simon,Samuel,Adaeus, Matatias,Esquelemias.

38Itimaikatloatribu,daNehemia,Jose,Teodosio,Baseas, Ornias,Dakis

39Itimaikapatatribu,daJonatan,Abraeo,Eliseo,Ananias, Cabrias

40Itimaikalimaatribu,daIsaac,Jacob,Jesus,Sabbataeus, Simon,Levi.

41Itimaikanematribu,daJudas,Jose,Simon,Zacarias, Samuel,Selemas.

42Itimaikapitoatribu,daSabbateo,Zedekias,Jacob, Isaac,Jesias,Nateo

43Itimaikawaloatribu,daTeodosio,Jason,Jesus, Teodoto,Juan,Jonatan.

44Itimaikasiamatribu,daTeofilo,Abraham,Arsamos, Jason,Endemias,Daniel

45Itimaikasangapuloatribu,daJeremias,Eleazar, Zacarias,Baneas,Eliseo,Dateo

46Itimaikasangapuloketmaysaatribu,daSamuel,Jose, Judas,Jonates,Chabu,Dositeo

47Itimaikasangapuloketduaatribu,daIsaelo,Juan, Teodosio,Arsamos,Abietes,Ezequiel.

48PitopuloketduaamindagitoyKastatisungbatnga intedniEleazarkendagitigagayyemnaitisurattiari

KAPITULO3

Itidaytanailadawantikapipintasankenkapintasana lamisaananapataudpaylaengKastamettidaddumapay anabaknangasagut,Makapainteresitilawagdagitinabiit payapanagkabakabidiayEgipto

1Ituloykoitanasubbotentikarikkenmangtediti panangiladawankadagitiobratiarte.

2Naaramiddabuyogentinaisangsangayanakinalaing,ta awantiinispaltiariagastoskenpersonalngainmatonna dagititrabahadorasaggaysa

3Saandangarudamabalinngai-scamptianiamanapaset titrabahowennomaileppasdaytaadinabaybay-an.

4Umunaitiaminitedkokadakayotipanangiladawaniti lamisaan

5Madanagantiariadaytoyapiesatitrabahoket naisangsangayantikadakkelna,ketpinagsaludsodna kadagitiJudioitilokalidadnomaipapanitikadakkelti lamisaanasigudngaaddaititemploidiayJerusalem.

6Ketidiinladawandadagitirukod,intuloynaadinamagno mabalinnatimangaramiditidakdakkelngaestruktura

7Ketsimmungbattidaddumakadagitipapadiken daddumapayaJudiongaawantimanglappedkenkuana

8Ketkinunanaamadandanaganamangaramiditidaytoya maminlimaadarastikadakkelna,ngemnagduadua amangannomapaneknekanngaawanserserbinapara kadagitiserbisioititemplo

9Tinarigagayannaatisagutnaketsaanlaengamaipuesto ititemplo,tadakdakkelngaamangtiragsaknanodagiti lallakiapagrebbengandatimangidatonkadagitimaitutopa datonkabaelandangaaramidendaytaamaitutopiti lamisaanngainaramidna

10Saannangaimpagarupagapuitikinakurangtibalitoka tidatialamisaanketnaaramiditibassitakadakkel,ngem agparangngaadda,kinunana,sumagmamanoarasonno apayanaaramiddaytaiti--daytoyadimension

11Tanonaitedtibilin,awankomatikurangapamay-an.

12Ngarudsaantayoamasapulasalungasingenwenno lumabesitiumnoarukod

13Maigiddatoitidaytabinilinnaidaamangipilititi serbisioitiaminanadumadumaapormatiarte,taisuket maysaataongaaddaankadagitikangatuanakonseptoken tinakaparsuaanketnangtedkenkuanaitinaingetnga imahinasionanangpabalinkenkuanaamangiladawaniti langaamaiparangtobabaentinalpasngaobra

14Nangtedmetitibilin,anosadinongaawandagiti instruksionanailanaditiJudioaKasuratan,tiaminket napintasaginggaamabalin.

15Nonaikeddengdagitikastangainstruksion,masapula matungpaldaaginggaitisurat

16Inaramiddatilamisaanaduaakasiko1tikaatiddogna, maysaakasikotikaakabana,maysaketkaguduaakasiko tikangatonaanangaramiditipuroasolidoabalitok

17Tideskribirekketsaananaingpisabalitokanaikabiliti sabaliapundasion,nodikettiinterongaestrukturaket nagdadakkelabalitokanapagtipon

18Ketnangaramiddaitibeddengakaslaimatikaakabana itiaglawlawna

19Ketaddakoronaanaaramiditidalluyon,anaikitikititi reliefitipormadagititalianakaskasdaawti pannakaaramidnaititalloasikiganna

20Tatrianggulotisukogkeneksaktongaagpapadati estilotitrabahoititunggalsikigan,isungaaniamana sikigantipannakabaliktadda,agpapadatilangada

21Kadagitiduaasikiganitisiroktibeddeng,daydiay nagdissoaginggaitilamisaanketnapintasunayngaobra, ngemtimakinruarasikigantinangawisitipanagkitati managbuya

22Itatimakinngatongaigidtiduaasikigan,gaputa nangato,natademyantangay,kasnaibagatayo,talloti sikigantipingir,manipuditianiamanapanangmatmatti maysangaumasidegitidayta

23Ketaddadagitisusondagitinapategabatoititengngati naikitikitatali,ketnapagsisilpodaitimaysakenmaysa babaentidimatuladngaartistikongaalikamen

24Maipaayitikinatalged,naipatakderdaaminbabaen kadagitibalitokadagumanaikabilkadagitiabutkadagiti bato

25Kadagitisikigannanapagsisilpodababaenkadagiti pagkapettapnoagtalinaeddaasititibker.

26Itipasettibeddengitiaglawlawtilamisaananagkiling ngaagpangatokennagsabatkadagitimata,addanaaramid apadrondagitiitlogkadagitinapategabato,analamuyota naikitikitbabaentiagtultuloyapedasotinaplautaareliefwork,anasingedanaisilpoitiaglawlawtiinteroa lamisaan.

27Ketitisirokdagitibatoanaurnosamangibagikadagiti itlogdagitiartistanangaramiddaitikoronaanaglaoniti aminakitatibunga,ngaaddaanitituktoknadagiti bunggoydagitiubaskenlapayagtimais,petsaken mansanas,kengranadakendagitiumaspingkadagita,a nalawagtipannakaurnosda.

28Dagitoyabungaketnaaramidmanipudkadagitinapateg abato,akapadatikolordagitibungaketinkapetdaidaiti pingiritiaglawlawtiaminasikigantilamisaanbabaenti maysaabalitok

29Ketkalpasantipannakaikabiltikoronatibunga,iti babananaikabiltisabalipayapadrontiitlogkadagiti napategabato,kendaddumapayapanagplautaken naikitikitngaaramid,tapnomausartiagsumbangira sikigantilamisaan,sigunititarigagaydagitimakinkukua kengapuitidaytoyarasontiwave-workkentibeddeng ketnaiyunnataginggakadagitisakatilamisaan

30Nangaramidkeninkapetdaitisiroktiinteroakalawati lamisaantimaysaanagdakkelaplatongauppataramayti kapuskolna,tapnomaikabildagitisakaitidayta,ken maipigketdaanaimbagbabaenkadagitilinch-pina maikabilkadagitisocketitisiroktibeddeng,tapnomausar tianiamanasikigantilamisaanakaykayatdagititattao.

31Gapunanabatadanalawagatitrabahoketnairantaa mausaritiurayaniaapamay-an

32Itimismoalamisaannangikitikitdaiti‘maeander,’nga addaankadagitinapategabatoanakatakderititengngana, rubikenesmeraldakenmaysangaonyxmetkenadupaya kitatibatoanalaingitikinapintas

33Ketitiabayti‘maeander’addanaikabilanakaskasdaaw apedasotinetwork,anamagbalinititengngatilamisaana kaslaromboidtisukog,ketitidaytanaaramidtikristalken amber,kaspangawagitidayta,anangpatauditidimaipada ngaimpresionkadagitiagbuya

34Inaramiddadagitisakatilamisaanngaaddaankadagiti uloakaslalirio,itikastakaslalirioanagrukobitibabati

lamisaan,ketdagitimakitaapasetirepresentardadagiti bulbulonganakatakderanalinteg.

35Tipamuontisakaitidagaketbuklentimaysaarubi kennarukodtikaakabatiimaanangatoitiinteronga aglikmut.

36Kaslasapatoskenwaloaramaytikaakabana

37Itirabawnatinagsaadtiinteroakalawatisaka

38Ketpinagbalindatisakaakaslaivyngaagtubtubo manipuditibato,anapaglalaokitiakanthuskennalikmut itiubasananglikmutitidaytakadagitibunggoytiubas,a naaramiditibato,aginggaitituktoktisaka

39Amindagitiuppatasakaketnaaramiditiisumetlaeng ngaestilo,ketaminketnaaramidkennaikapetanasigo unay,kenkastaanaisangsangayanakinalaingken pannakaammoketnagastositipanangaramiditidaytaa pudnoitinakaparsuaan,ngaiditianginketnapaglalaok babaentiangestiangin,tipanaggarawketnaipaaykadagiti bulong,kenaminketnaaramidamaitunositiaktuala kinapudnongairepresentarna.

40Ketinaramiddatituktoktilamisaanititalloapaseta kasititriptychon,ketnaikapetkennaikapetdaunay kadagitispigotitiinteroakalawatitrabaho,isuasaana makitawennouraypaymatakuatantipanagsasabtandagiti nagsasabtan

41Tikapuskoltilamisaanketsaananababbabangem kaguduaakasiko,isuatiinteroatrabahoketsiguradoa nagastositiaduatalento

42Tayantangaysaanakayattiarianayonaniti kadakkelnanagastosnakadagitidetalyetiisumetlaenga gatadtikuartaakasapulankomanodakdakkelkomati rukodtilamisaan.

43Ketnalpastiaminamaitunositiplanona,iti nakaskasdaawunaykennaisangsangayanawagas, buyogentidimatuladngaartekendimaipadaakinapintas.

44Kadagitipaglaokamalukong,duatinaaramiditibalitok, ketmanipuditibabaaginggaititengnganaikitikittirelief workitipadrontitimbangan,ketitinagbaetandagiti timbangannaikabildagitinapategabatobuyogentidakkel ngaartistikoakinalaing

45Idinadda‘maeander’amaysaakasikotikangatona, agramantirabawnanaaramidmanipudkadagitinapatega batongaadutikolorda,amangipakpakitaitidakkelnga artistikoapanagreggetkenkinapintas.

46Itirabawdaytoyaddamosaic,anaaramiditipormati rombo,ngaaddaanitilangaakaslaiketkendumanon aginggaitimurdong.

47Ititengnga,dagitibabassitakalasaganaaramiditi nadumadumaanapategabato,anagsisinnublatanaikabil, kennagdudumatikitada,asaananababbabangemuppata ramaytikalawana,pinarang-aydatikinapintastilangada

48Itituktoktimurdongaddaarkosdagitilirionga agsabsabong,ketnaikitikitdagitiagsisilpoabunggoyti ubasitiinterongaaglikmut

49Kastaiditipannakaaramiddagitibalitokamalukong, ketnakaiggemdaitinasurokaduaafirkintitunggalmaysa

50Dagitipirakamalukongketaddaanitinalannasarabaw, kennakaskasdaawtipannakaaramiddaakaslanairantadaa pangsarming,isungaaminanayasidegkadakuadaket nalawagpayamayanninawngemkadagitisarming

51Ngemimposibleamailadawantipudnongaimpresiona pinatauddagitoyngaobratiarteitipanunotidinalpasdan

52Ta,idinalpasendagitoyabasehasketnaikabildanga agkakadua,umunatimaysaapirakamalukongken kalpasannamaysaabalitok,kalpasannasabalipayapirak, kenkalpasannasabalipayabalitok,tilangangaindatagda ketnaan-anayadimailadawan,ketdagidiayimmay nangkitakadakuadasaandaanabalinanapinigisti bagbagidamanipuditinaraniagabuyakenmakaawisa pabuya.

53Nadumadumatikitadagitiimpresionapinataudti pabuya

54Idikinitadagititattaodagitibalitokabasehas,ketti panunotdatinaan-anayapanangsukimatititunggaldetalye tipannakaaramid,naragsakandagitikararuadagapuiti panagsiddaaw

55Manenidikayattimaysaataongaiturongti panagkitanakadagitipirakabanga,bayatnga agtaktakderdaitisanguananna,kaslaagkir-intiaminiti lawagitiaglawlawtilugaranakatakderanna,ketnangted itidakdakkelpayaragsakkadagitiagbuybuya.

56Isuatalagangaimposibleamailadawantiartistikoa kinapintasdagitiobra

57Dagitinabalitokanabialngainkitikitdaititengnga babaenkadagitikoronatiubas

58Ketitiaglawlawdagitipingirinabeldatikoronangaivy kenmirtokenolibokasreliefworkkennangikabilda kadagitinapategabatoitidayta

59Dagitidaddumapayapasettitrabahoapanangsaranay inaramiddaitinadumadumaapadron,yantangay pinagbalindaapuntotidayawtipanangileppasitiaminiti wagasamaikariitikinatan-oktiari

60Itimaysaasaomabalinamaibagangaawaniti pagidulinanitigamengtiariwennoitianiamanasabali, addaaniamanngaobraakapadadagitoyitikinagasto wennoitikinalaingitiarte.

61Tasaanabassittibinusbostiariapinanunotkadakuada, tapagay-ayatnatimanggun-oditidayaggapuitikinasayaat dagitipanggepna.

62Tamasansanabaybay-annatiopisialanegosiona,ket busbosennatipanawennaakaduadagitiartistaiti panagdanagnaamaileppasdatiaminitiwagasamaikariiti lugarapakaipatulodandagitisagut

63Gapunanaaramidtiaminabanagitinaindaklanarukod, itiwagasamaikariitiarianangipatulodkadagitisagutken itinangatoapadingaagturayitidaga

64Awantistintdagitinapategabato,tasaananababbaba ngemlimaributinausarkendadakkeldaamin.

65Naaramattinaisangsangayanunayngaartistikoa paglaingan,isuatigataddagitibatokenpannakaaramid ketmaminlimangaad-adungemitibalitok

KAPITULO4

NalawagadetalyetidatonNakadkadlawtidiagkamalia kinaumisodagitipapadiMaysaanarungsotngaorgy Maysaapanangiladawanititemplokendagitiaramidnaiti danum

1Intedkokadakayodaytoyapanangiladawankadagiti regalogaputaimpagarupkoakasapulandayta

2Tisumarunoapuntoitisalaysayketsalaysayti panagdaliasatmiidiayEleazar,ngemumunaitiaminitedko kadakayotipanangiladawanitiinteroapagilian

3IdinakadanonkamiitidagadagitiJudionakitamiti siudadamasarakanititengngatiinteroaJudeaitituktokti bantayanakangatngatounay

4Itipantoknaibangontitemploitiaminakinaraniagna.

5Nalikmutdaytaititalloapaderanasurokapitopuloa kasikotikangatonakentikaatiddogkenkaakabaket katupagtiestrukturatipasdek

6Aminapasdekketnailasinbabaentikinatan-okken kinagastongaawankapadana

7Nabatadngaawantinaispalagastositiridawken kadagitipagkapet,amangisilpoitidaytakadagitiposteti ridaw,kentikinatalgedtilintel

8Tiestilotikurtinaketnaan-anaymetamaitunositi pagserkan

9Titelanagapuitipanagayustianginketagnanayonnga aggaraw,ketbayatadaytoyapanaggarawket naipakaammomanipuditibabakentikurtinaket nagbukbokaginggaitikangatuanarukodna,nangipaay daytaitimakaay-ayoapabuyaatimaysaataoket manmanoamakaikkatitibagina

10Tipannakaibangontialtarketmaitunositimismoa lugarkenkadagitidatonamapuorananaurambabaenti apuyitirabawna,kettiiyaasidegitidaytaketumaspinga rukod

11Addain-inutabakrasngaagpangatoitidayta,a kombenientetipannakaurnosnamaipaayitipanggepti kinadesente,ketdagitiagserserbiapapadinakawesaniti liensoakawes,aginggakadagitigurongda.

12TiTemploketsumangoitidayakentilikudannaket agpalaud

13Nasementotiinteroasuelokadagitibatokenbakrasnga agpababakadagitinaitudingalugar,tapnomaidanonti danumamangbuggoitidaramanipudkadagitidaton,ta aduarinibungaanimaltimaidatonsadiaykadagitialdaw tipiesta

14Ketaddadimaibusasuplaytidanum,agsipudta agburburektinawadwadanaturalngaubbogmanipuditi unegtilugartitemplo

15Addapaydagitinakaskasdaawkendimailadawana pagurnongantidanumitiunegtidaga,kasimpatuldoda kaniak,itikaadayoalimangaestadioitiinteroalugarti templo,kettunggalmaysakadagitoyketaddaankadagitidi mabilangatubotapnoagtitipondagitinagdudumaawaig.

16Ketamindagitoynaigalutdaititinggaitibabakeniti sikigan,ketitirabawdanaiwarastiaduaplaster,ket naannadunaytipannakaipatungpaltitunggalpasetti trabaho

17Adutipaglukatantidanumitipuontialtarasaana makitatiaminmalaksidkadagidiaymakiramramaniti ministerio,itikastaaminadaradagitidatonamaurnongiti aduakaaduketmaugasanitimaysaapanagkir-intimata 18Kastatikapanunotakmaipapanitikababalindagiti pagurnongantidanumketipakitakitankadakayono kasanoanapasingkedandayta

19Inturongdakitinasurokngauppatngaestadioitiruarti siudadketbinilindakngaagsiputitibabangaagturongiti maysaalugarketdumngegitiarimbangawngainaramid gapuitipanagtataripnongdagitidandanum,itikastati dakkelakadakkeldagitipagurnongantidanumnabatad kaniak,kasnaitudoadati.

20Tiministeriodagitipapadiketawankaaspingnaitiamin apamay-anagpadpadagapuitipisikalapanagibturnaken gapuitinaurnoskennaulimekapanagserbina

21Taagtrabahodaaminasipapakumbaba,nupaykasta kalikagumannatiaduanasaemapanagbannog,kettunggal maysaaddaanitinaisangsangayanngaannongena naitudingkenkuana

22Maitultuloytiserbisiongaawantipannakasinga-daddumatimangipaayitikayo,daddumatilana,dadduma tinapinongaarinatitrigo,daddumatirekado;dadduma iyegdamanendagitipedasotilasagmaipaayitidatona mapuoran,amangipakpakitaitinakaskasdaaw,tukadti pigsa.

23Taalaendababaentiduangaimadagitisakatiurbona baka,atunggalmaysaketagdagsenitinasurokaduaa talento,ketipuruakdaidababaentitunggalimaiti nakaskasdaawadalanitinangatoadissotialtarketdida pulosmalipatanngaikabildagitoyitiumisoalugar

24Kastametanakaskasdaawdagitipedasodagitikarnero kenkastametdagitikaldingagpadpadagapuiti kadagsendakentikinalukmegda

25Kanayonapiliendadagitianimalngaawan pakapilawannakennangnangrunaanalukmeg,ketitikasta matungpaltidatonadineskribirko

26Addanaisangsangayanalugaranailasina paginanaanda,apagtugawandagidiaynabang-araniti pagrebbengan

27Nomapasamakdaytoy,dagitidatianaginanaken nakasagananamangituloyititrabahodaketbumangona sibubukelyantangayawantimangteditibilinnomaipapan itipannakaurnosdagitidaton.

28Agturaytinaan-anayunayakinaulimektapno panunotentimaysangaawanuraymaysaataoapresente, nupaytalagangaaddapitogasutalallakiamakiramraman ititrabaho,malaksiditinakaad-adudagidiayokupadoa mangiyegkadagitidaton

29Matungpaltiaminabanagbuyogentipanagraemkeniti wagasamaikariitinaindaklanaDios

30NasdaawkamiunayidinakitaminiEleazara makiramramanitiministerio,itiwagasti panagkawkawesna,kentikinatan-oktilangana,a naipalgakitibadongainsuotnakendagitinapategabatoiti rabawtibagina.

31Addadagitinabalitokanakampanaitikawesa dumanonaginggakadagitisakana,amangipaayiti karkarnaakitatimelodia,ketitiagsumbangirdaadda dagitigranadangaaddaankadagitinagdudumaasabonga nakaskasdaawtimarisda.

32Nabarikesitibarikesanabatadtikinapintasna,anaabel kadagitikapintasanamaris

33ItibarukongnainsuotnatiorakulotiDios,kas pangawagitidayta,anakaikabilantisangapuloketduaa bato,anagdudumatikitana,anaikapetitibalitok,a naglaonitinagandagitipangulodagititribu,siguniti orihinalngaurnosda,atunggalmaysaagsilnagitidi mailadawanapamay-antibukodnaapartikularamaris

34Itiulonanakasuotititiara,kaspangawagitidayta,ket itirabawdaytoyititengngatimugingnaaddadimatulada turbante,tinaarianadiademaanapnoitidayagngaaddaan itinagantiDiosanaikitikitkadagitisagradoaletraiti pinanidabalitokgaputanaikeddenganamaikaringa agkaweskadagitoyngaemblemakadagitiministerio

35Tilangadatinangpatauditikastaunayapanagsiddaaw kenpannakarirotipanunotamangipariknaitimaysanga immayitisanguanantimaysaataoakamengtisabalia lubong.

36Kombinsidoakatiasinomanamakipasetitipabuyaa dineskribirkoketpunnuennantotipannakasdaawkendi mailadawanapanagsiddaawketmaapektaranunayiti panunotnaitikapanunotantikinasantoanaikapetiti tunggaldetalyetiserbisio

37Ngemtapnomakagun-odkamiitinaan-anaynga impormasion,simmang-atkamiitipantoktikabangibanga sarikedkedketkimmitakamiitiaglawlawmi

38Masarakandaytoyitinangatounayadisso,ken nasarikedkedanitiaduatorre,anaibangonaginggaiti mismoatuktok,kadagitinagdadakkelabato,ngaaddaan itipanggep,kasnaipakaammokadakami,amangbantay kadagitipresintotitemplo,tapnonoaddapanangraut, wennopanagalsawennopanangrauttikabusor,awanti makapilititipagserkanitiunegdagitipaderamanglikmut ititemplo

39Kadagititorretisarikedkednaikabildagitimakinati gubatkennadumadumaakitatimakina,ketnangatngato ngaamangtiposisionngemtisirkulodagitipadera dinakamatko

40Dagititorreketbambantayanmettikaaduana mapagtalkanalallakianangipaayitinaan-anaya pammaneknekitikinasungdodaitipagilianda

41dagitoyalallakididapulosnapalubosanarummuariti sarikedked,malaksidkadagitialdawtipiestaket kalpasannakadagitilaengdetatsment,wennodida impalubostiasinomanaganggannaetasumrekitidayta.

42Naannaddametunaynoumaytianiamanabilin manipuditihepengaopisialngaawatendatiasinomana bisitaamangsukimatitilugar,kasinsurokadakamiti bukodmiakapadasan

43Nagkedkeddaunayamangawatkadakami--nupay duakamilaengngaawanarmasnaalallaki--amangmatmat itidatondagitidaton

44Ketimpatalgeddaanaigalutdaitisapataidinaikumit kadakuadatipanagtalek,tanagsapatadaaminken naigamerdaamangitungpalitisapataasagradoaginggaiti surat,anupaylimagasuttibilangdadidapalubosanti sumrekngemlimaalallakiitimaminsan.

45Tisarikedkedtinaisangsangayanasalaknibtitemplo kentinangipasdekitidaytaketnapigsaunaya nangsalaknibitidaytatapnoepisienteasalaknibannadayta.

KAPITULO5

MaysaapanangiladawanitisiudadkentiawayIdiligyoti Bersikulo11kadagitikasasaaditaIpalgaktibersikulo8941nokasanoapattapattaendagitinagkaunangaeskolar kengentleman

1Kalkalaingannatikadakkeltisiudad

2Agarupuppatapulongaestadiotiaglawlawna,agingga itimabalinapattapattaentimaysa

3Addaandaytakadagititorrenaanaurnositisukogti teatro,ngaaddaankadagitidalanngaagturongiti nagbaetandagitoyitamakitandagitinagsangaandagiti makinbabaatorrengemad-addaamasansana mapaspasarandagidiaymakinngatoatorre

4Taagpangatotidaga,yantangaynaibangontisiudaditi rabawtibantay.

5Addametdagititukadngaagpangatoitinagsangaanti dalan,ketkanayonngaagpangatotidaddumaatattao,ken bumabatidaddumaketagtalinaeddangaadayoititunggal maysaaginggaamabalinitidalangapukadagidiay naigamerkadagitipagannurotantikinadalus,amanganno sagidendatianiamanamaikontraitilinteg.

6Saanngaawanrasonadagitiorihinalanangipasdekiti siudadbinangondadaytaitimaitutopaproporsion,ta addaandaitinalawagapannakaawatnomaipapaniti kasapulan

7Tanalawakennapintastipagilian.

8Napatastidaddumaapasetna,nangnangrunadagiti distritoakukuatiSamaria,kaspangawagitidayta,ken nagbeddengantidagadagitiIdumeo,kabambantayanti daddumaapaset,nangnangrunadagidiaykabambantayanti dagatiJudea

9Naskenngarudngaipaaydagititattaotibagbagidaiti agrikulturakenpanagtalonitidagatapnobabaenitidaytoy ketmaaddaandaitiaduasuplaytiapit

10Itikastoyawagasmaitultuloytipanagtalonititunggal kitaketmaapittinawadwadngaapititiinteroanadakamat adaga

11Dagitisiudadadadakkelkentagtagiragsakendati katupagakinarang-ayketnasayaattipopulasionda,ngem baybay-andadagitidistritotiaway,yantangayaminatattao ketagannayasitibiaganaragsak,tatunggalmaysaaddaan itinaturalapagannayasanngaagturongitipananggun-od itiragsak

12KastametlaengtinapasamakidiayAlejandria,a nalablabesngemitikadakkelkenkinarang-aytiamina siudad

13Dagititattaoitiawaybabaentipanagakarmanipud kadagitidistritoitiawaykenpanagnaeddaitisiudad inyegdatiagrikulturaitipannakadadaeltireputasionda:ket ngarudtapnomalapdanidangaagtaengitisiudad, nangipaulogtiarikadagitibilinasaandangaagtalinaediti daytaitinasurokaduapulongaaldaw

14Ketitiisumetlaengawagasinikkannadagitiukomiti naisuratabilin,anokasapulantipanangipaulogiti pammabasolmaibusoritisiasinomanngaagnanaediti pagilian,masapulamarisuttikasoitiunegtilimanga aldaw

15Ketgaputaimbilangnatibanaganapategunay, nangdutokmetkadagitilegalngaopisialparaititunggal distritoakaduadadagitikatulonganda,tapnodagiti mannalonkendagitimanangitandudokadakuadaketsaan komangaitiinterestinegosiongaibukbokdagitigranero tisiudad,kayatkoasawen,kadagitiapittipanagtaraken

16PinalubosakdaytoyapanaglibasgaputaniEleazarti nangitudobuyogentinalawagunaykadagitipuntoa nadakamat

17Tadakkeltipigsaabusbosendaitipanagtalonitidaga

18Tanapuskoltidagaanamulaanitinakaad-aduakayoti olibo,apittimaiskenpulso,kadagitiubasmet,kenaduti diro.

19Saanamabilangtidaddumaakitatiagbungaakayo kenpetsanoidiligkadagitoy

20Addaaminakitatibakaanakaad-adukennabaknanga pagpastoran

21Gapunasiuumisoabigbigendaadagitidistritoti pagiliankasapulandatidakkelapopulasion,kenumisoti pannakaregularnatirelasiontisiudadkendagitipurok

22Aduarekadokennapategabatokenbalitoktiiyeg dagitiAraboitipagilian.

23Tanasayaattipannakaibagaytipagiliansaanlaengnga itiagrikulturanodiketitikomersio,ketnabaknangti siudadkadagitiartekenawananitianiamankadagiti tagilakoamaiyegitiballasiwtibaybay

24Daytat’addaankadagitimaitutopunaykennabaknanga sangladanidiayAskalon,Jope,kenGaza,kastametm idiayTolemaisngaimpasdektiArikenaddaanitisentroa saadnoidiligkadagitidaddumaalugaranainaganan,a saanngaadayoitianiamankadagita

25Naruaytipataudentipagiliantiaminabanag, yantangaynasayaattipannakasibugnaitiaminadireksion kennasayaattipannakasalaknibnakadagitibagyo

26TikarayanJordan,kaspangawagitidayta,asaana pulosamamaga,ketagayusitidaga.

27Ididamotipagilianketnaglaonitisaananababbaba ngem60amilionngaektaria--nupaykalpasannadagiti kabangibangatattaoketnangaramiddakadagitipanagraut amaibusoritidaytoy--ket600,000alallakitinapagnaediti daytoykadagititalonasangagasutngaektariatitunggal maysa.

28AgpangatotikarayanakasitiNilonotiempoti panaganiketpadanumennatidakkelapasettidaga

29ItiasidegtidistritoakukuadagititattaotiTolemais agayusdaytoyitisabaliakarayanketagayusdaytoyiti baybay

30Tidaddumapayngaayusitibantay,kaspangawag kadakuada,agayusngaagpababaititanapketsaklawenda dagitipasetitiaglawlawtiGazakentidistritotiAsdod 31Tipagilianketnalikmutitinaturalngaaladkennarigat unayarautenkensaanamabalinarautendagitidadakkela puersa,gapukadagitiakikidalabsan,ngaaddaaniti panagtakawanakabitinkadagitirangkiskennaunega rangkis,kentinarangkisakababalindagitikabambantayan arehionamanglikmutitiaminadaga

32Naibagakadakamiamanipudkadagitikabangibanga bantaytiArabiaketsigudamagun-odantigambangken landok

33Napasardengdaytoy,nupaykasta,iditiempotiturayti Persia,yantangaydagitiagtuturayitidaytaatiempo insaknapdaitiballasiw-taawtiulbodareportngaawan serserbinakennanginatipanagtrabahodagitipagminasan tapnomalapdantipagiliandaamadadaelbabaenti panagminaskadagitoyadistritokenmabalinamaikkat kadakuadagapuitituraytiPersia,yantangaybabaenti tulongdaytoyulbodareportnakasarakdaitirasona sumrekitidistrito

34Intedkoitan,patpatgekakabsatkoaniPhilocrates,amin anaskenngaimpormasionmaipapanitidaytoyasuhetoiti ababaaporma

35Iladawankotitrabahotipanagipatarusitisumaruno

36PinilitiNangatoaPadidagitilallakingaaddaaniti kasayaatanakababalinkenkangatuanakultura,kasiti namnamaentimaysamanipuditinatan-okanagannakda

37Isudaketlallakiasaanlaenganakagun-oditikinalaing itiliteraturadagitiJudionodiketinadaldaanaimbagti kinalaingdagitiGriego

38Naisangsangayanngarudakualipikadodangaagserbi kadagitiembahadaketinaramiddadaytoyapagrebbengan kaanomanakasapulan

39Addaandaitidakkelapasilidadparakadagiti komperensiakenpanaglilinnawagkadagitiparikuta nainaigitilinteg

40Intandudodatitengngaakurso--ketdaytoytikanayona kasayaatanakursoasuroten.

41Inlaksiddatinaulpitkendinadayawawagas,ngem naan-anayanangatngatongemitikinatangsitkenpulosa didaimpagaruptiangintikinatan-okngemkadagiti dadduma,ketitipanagsasaritanakasaganadaadumngeg kenmangteditimaitutopasungbatititunggalsaludsod.

42Ketamindagitoyketsiaannadanangtungpalitidaytoy apaglintegankenmadandanaganngemitiaminabanaga manglab-awititunggalmaysaitipanangtungpalnaken maikaridaaminitiliderdakenitikinaimbagna

43Ketmabalinamapaliiwtimaysanokasanoti panagayatdakenniEleazarbabaentididapanagayata maisinakenkuanakennokasanotipanagayatnakadakuada

44Malaksiditiadayoasuratngainsuratnaitiarimaipapan itinatalgedapanagsublida,sipapasnekmetanagpakaasi kenAndreasngaagtrabahoparaitiisumetlaengapanggep ketindagadagnakaniak,met,atumulongaginggaiti kabaelak.

45Ketnupayinkarimingaitedmitikasayaatannga atensionmiitidaytaabanag,kinunanaamariribukanpay laengunay,taammonangaibilangtiarigapuitikinaimbag tikinataonaakangatuanapribilehiona,tunggal mangngegnatimaipapanitimaysaataoanatantan-ok ngemkadagitipadanaitikulturakensirib,amangayab kenkuanaitikortena

46Tanangngegkotimaipapanitinasayaatasasaonanga addaanitiepektoababaentipanangpatalgednakadagiti nalintegkennainsiribanatattaomaipapanitikinataona, masiguradonatikadakkelanasalaknibmaipaayiti pagarianna,yantangaydagitikastaagagayyemdiagsarday amangtedkenkuanaitimakagunggonaunayabalakad

47KetdagitilallakingaibaonitankenkuananiEleazarket awanduaduangaaddaankadagitoyagalad.

48Ketmasansanngaimpatalgednaitisapataadinapulos palubosandagitilallakinosumagmamanolaengapribado ngainteresabukodnatimangbukelitimakatignaya motibo-ngemparaitisapasapapagimbagandagitiamin ngaumilingaibaonnaida

49Ta,inlawlawagna,tinaimbagabiagketbuklenti panangtungpalkadagitilintegtilinteg,ketdaytoya panggepketad-addangaamangamaragpatbabaenti panagdengngegngembabaentipanagbasa

50Manipuditidaytoykendaddumapayngaumaspinga sasaonalawagnoaniatiriknanakadakuada

KAPITULO6

Dagitipanangilawlawagkadagitikaugaliandagititattaoa mangipakitanoaniatikayatasawentisaoa,"Narugit" Tiesensiakennagtaudanti"Dios-Pammati"Mangted dagitibersikulo48-44itinapintasapanangiladawaniti Kinadiostipisiolohia

1Maitutopadakamatenitiapagbiittiimpormasionnga intednakassungbatkadagitisaludsodtayo

2Tapagarupekamariknatikaaduanatattaoti panagusiusomaipapanitisumagmamanoalintegitilinteg, nangnangrunadagidiaymaipapankadagitikarneken inumenkenanimalamabigbigbiganarugit.

3Ididinamagminoapay,yantangayaddalaengmaymaysa akitatipanamarsua,daddumangaanimaltimaibilanga narugitakanen,kendaddumaanarugituraynosagiden(ta nupaynaingettilintegitikaaduanapunto, naisangsangayananaingetkadagitibanagakaskadagitoy) inruginatisungbatnaakasitisumaganad:

4‘Mapaliiwyo,’kinunana,‘aniangaepektotipatauden kadatayodagitiwagastipanagbiagtayokendagiti pannakitimpuyogtayo;babaentipannakitimpuyogda kadagitidakes,matiliwdagititattaodagitikinarugitdaket agbalindaanakalkaldaangitiinteroapanagbiagda;ngem nomakipagnaeddakadagitimasiribkennainsiriban, masarakandatipamay-anamakalisiitikinaignoranteken mangbalbaliwitibiagda

5Umunangainlanadtinangteditilintegtayodagiti prinsipiotikinadiosankenkinalintegkennangimula kadagitaitipuntoporpunto,saanlaengababaenkadagiti panangiparitnodiketbabaentipanangusarmetkadagiti pagarigan,ngaimpakitanadagitimakadangranngaepekto tibasolkendagitidusangaimpaaytiDioskadagiti nakabasol.

6Tapinaneknekannangaumunaitiaminngaadda maymaysalaengaDioskentipannakabalinnaket maiparangarangitiinterongauniberso,yantangaynapnoti tunggallugaritikinasoberanonakenawankadagitibanag ngainaramidasililimeddagititattaoditoydagatimakalisi itipannakaammona.

7Taaminngaaramidentimaysaataokenamina mapasamakitimasanguananketmaiparangarang Kenkuana.

8Itipanangaramidnakadagitoyakinapudnoasiaannad keninlawlawagnaida,impakitanangauraynopanunotenti maysaataotiagaramiditidakes--tapnoawantimaibagana ngaaktualngaepektibodayta,--saanamaliklikanti pannakaduktal,tanalawagngaimbaganaatipannakabalin tiDiosketnasaknapitiinteroalinteg.

9Nangrugimanipuditipangrugianna,intuloynanga impakitaatiaminasangatauanmalaksidkadatayoket mamatiitikaaddatiaduadidiosen,nupayisudaamismo ketnabilbilegngaamangngemdagitiparsuangaawan mamaaynaapagdaydayawanda

10Tanonakaaramiddakadagitiestatuaabatokenkayo, ibagadangaisudatiladawandagidiaynakaimbentoiti banagamakagunggonaitibiagketagdaydayawda kadakuada,nupayaddaandaitinalawagapammaneknek ngaawantiriknada

11Tanaan-anayakinamaagnoipapanatiasinomanket nagbalinadiosgapukadagitiimbensionna.

12Tadagitiimbentorinnaladalaengtisumagmamanoa banaganaparsuaenketbabaentipanangitiponkadagita, impakitadangaaddaandaitibaroapakausaran:saandaa mismoapinarsuatisubstansiatibanag,ketngarudawan mamaaynakenminamaagabanagtipanangaramiddagiti tattaokadagitididiosendagititattaoakaskadakuada

13Taitikaaldawantayoadudagitiad-addaamakaimbento kenad-addaanasursurongemdagitilallakiidiun-unanaa nadiosan,ngemkaskasdiadidapulosumayagdayaw kadakuada

14Ipagarupdagitinangaramidkennangisuratkadagitoya sarsaritangaisudatikasisiribankadagitiGriego.

15Apayakasapulanapagsasaritaantayotidaddumapaya nadungngoatattao,dagitiEgipciokendagitiumasping kadagita,ngaagpampannuraydakadagitiatapngaanimal kenkaaduanakitatiagkarkarayamabambanagkenbaka, kenagdaydayawkadakuada,kenmangidatonkadakuada kadagitidatonagpadpadabayatngaagbibiagkenno natayda?

16ItatiManangted-Lintegtayogaputamasiribataoken naisangsangayanngaintedtiDiosamangtarusitiamina banag,innalanatikomprehensiboapanangmatmatiti tunggalpartikularadetalye,ketinaladannakamiiti aglawlawkadagitidimaparmekapaderkenpaderalandok, tapnosaantayoapulosmakilanglangenitiasinoman kadagitidaddumaanasion,nodiketagtalinaedtayoa nasin-awitibagikenkararua,anawayamanipuditiamin ngaawanmamaaynangaimahinasion,ngaagdaydayawiti maymaysaaMannakabalin-aminaDiosanangatngato ngemitiinteroaparsua

17GapunadagitikangrunaanngaEgipcioapapadigaputa kinitadaanaimbagtiaduabanag,kengaputaammoda dagitiaramidtayo,awagandatayoa"tattaotiDios"

18Daytoykettituloasaanakukuatidaddumaa sangatauannodiketdagitilaengagdaydayawitipudnoa Dios

19DagitidaddumaketsaananagtauditiDiosnodiket dagitikarnekeninumenkenkawes.

20Tatiisuaminakababalindaiturongnaidaamakasarak itiliwliwakadagitoyabanbanagketmaibilangngaawan pategna,nodiketitiinteroabambanagda.

21Kadagititattaotayotikastaasibubukelapanagbiagti kangrunaanngaikabilangandakettikinasoberanotiDios

22Ngarudtapnosaantayoamadadaelgapuitianiamana makarimon,wennomaballikugtibiagtayogapukadagiti dakesakomunikasion,inaludannatayoitiaminabangir babaenkadagitipagannurotantikinadalus,ngaagpapadati epektonanoaniatikanentayo,wennoinumentayo,wenno sagidentayo,wennomangngegtayo,wennomakitatayo

23Tanupaykasta,itipangkaaduan,agpapadatiamina banagitinaturalakonstitusionda,yantangayiturturayan amindagitoytimaymaysakenisumetlaenga pannakabalin,kaskasdingaaddanaunegarasonititunggal indibidualakasonoapayaliklikantayotipanangusariti sumagmamanoabanagkentagiragsakentayotigagangaya pannakausartisabsabali.

24Maipaayitiilustrasiontarayektotimaysawennoduaa puntoketilawlawagkokadakayo.

25Tadikaymatnagitinakababainakapanunotanagapuiti panangipategkadagitiutotkenkutonkendaddumapaya kakastaabanag,inaramidniMoisesdagitilintegna buyogentikastaunayapanangaywan.

26Naaramidamindagitoyngaordinansamaipaayiti kinalintegtapnomatulongantipanagsapulitikinaimbag kenpannakaperpektotikababalin

27Taaminatumatayabngaus-usarentayoketnaamoken naidumagapuitikinadalusda,amangmanganiti nadumadumaakitatibukbukelkenpulso,kaskas pagarigandagitikalapati,kalapati,balang,perdi,gansomet, kenaminadaddumapayatumatayabitidaytoyaklase.

28Ngemdagititumatayabamaiparitmasarakanyontonga atapkenmannanganitikarne,atiranodakadagitidadduma

babaentipigsangaaddakadakuada,kensiuulpita makagun-oddaititaraonbabaentipanangbiktimakadagiti naamoatumatayabanailistaitingato

29Ketsaanlaengakasta,nodiketmatiliwdadagiti korderokenurbon,ketdangrandametdagititattao,natay manwennosibibiag,ketngarudbabaentipananginaganna kadakuadaanarugit,nangteditipagilasinanbabaen kadakuadaadagidiay,agapukadakuadati naordenantilehislasion,masapulngaaramidendati kinalintegitipusodakensaanatiranisadoitiasinomannga agpannurayitibukoddaapigsawennomangtakaw kadakuadaitianiaman,nodiketiturongdatikursoti panagbiagdaamaitunositihustisia,nokasanoadagiti naamoatumatayab,anadakamaten,ibusendadagiti nadumadumaakitatipulsongaagtubtuboitidagaken saanngaagtiritiritipannakadadaeldagitibukoddaa kabagian

30Insurongarudkadatayotilehisladortayoababaen kadagitipamay-anakaskadagitoyamaiteddagiti pagilasinankadagitimasirib,amasapulngaagbalindaa nalintegkenawantiepektodababaentikinaranggas,ken liklikandatipanangitiritirkadagitidaddumanga agpannurayitibukoddaapigsa

31Tayantangaymaibilangadimaitutopurayti panangsagidkadagitikastaanarugitngaanimal,kas nadakamaten,gapukadagitipartikularngaugalida,saan kadiarumbengngaaramidentayotitunggalpanagannaddi lakettamadadaeldagitibukodtayoakababalinitiisumet laengarukod?

32Ngarudamindagitipagannurotanngainkeddengna maipapanitimaipalubositikasodagitoyatumatayabken daddumapayngaanimal,impaulognaapanggepnanga isurokadatayotimoralaleksion

33Tatipannakabingaytikukokentipannakaisinadagiti kukoketnairantaamangisurokadatayoamasapula mangilasintayokadagitiindibidualngaaramidtayoa panggeptayotipanangaramiditikinaimbag.

34Tatipigsatiinteroabagitayokentiaktibidadnaket agpannuraykadagitiabagakensakatayo

35Ngarudpilitennatayoamangbigbigamasapulnga aramidentayoaminngaaramidtayobuyogenti panangidumdumasigunitipagalagadantikinalinteg,-nangnangrunagaputanaidumatayoanaisinakadagiti daddumaatattao

36Takaaduanasabsabaliatattaorugitantibagbagida babaentinalulokapannakidenna,itikastaagaramiddaiti dakkelakinadakes,ketdagitiinteroapagiliankensiudad ipagpannakkeldadagitikastaakinadakes.

37Tasaandalaengamakidennakadagititattaonodiket rugitandadagitibukoddangainnakenuraydagitiannakda ababbai

38Ngemnaisinatayokadagitikastaabasol.

39Ketdagititattaoanaisinaitinadakamatawagasket mailasinmettiManangted-Lintegkasaddaanitisagutti lagip

40Taaminngaanimal"anabingaytisakanaken mangngalngaliticud"irepresentardakadagitinairugiti simbolotimemoria

41Tatiaramidapanangngalngaliticudketawansabalino ditipananglagipitibiagkenkaadda.

42Tatibiagketnairuamamasustinerbabaentitaraon,isu ngaidagadagnakadatayoitiKasuratanmetkadagitoya

sasao:"SiguradoalaglagipemtotiApoanangaramid kenkakadagidiaynaindaklankennakaskasdaawabanag."

43Taintonumnotipannakasikogda,nabatadanaindaklan kennadayagda;umunatipannakaibangontibagikenti disposisiontitaraonkentipannakaisinatitunggal indibidualasakaken,paraitiad-adupay,ti pannakaorganisardagitisentido,tipanagandarkendi makitaapanaggarawtiisip,tikinapartakdagitipartikular ngaaramidnakentipannakatakuatnakadagitiarte,ket mangipakitaitiawanpatingganaakinamanagpartuat

44Gapunaidagadagnakadatayoalaglagipentayoadagiti nadakamatapasetketpagtalinaedenasangsangkamaysa babaentinadiosanapannakabalinbuyogentinaan-anaya kinalaing

45Tainlanadnatitunggaltiempokenlugartapnokanayon alaglagipentayotiDiosamangiturturayken mangsalsalaknibkadatayo

46Tanomaipapankadagitikarnekeninumenibilinna kadatayongaumunaitiaminngaidatontayotipasetkas datonketkalpasannadagusatagiragsakentayoti pannangantayo

47Maysapay,kadagitikawestayoinikkannatayoiti simbolotipakalaglagipan,ketitiumaspingawagas imbilinnakadatayongaikabiltayodagitinadiosannga orakulokadagitiruangankenruangantayokas pakalaglagipanitiDios

48Ketkadagitiimatayo,met,sibabatadngaibilinnaa maikapettisimbolo,analawagngaipakitanaarumbeng ngaaramidentayotitunggalaramiditikinalinteg,a laglagipentayotibukodtayoapinarsua,kenkangrunaaniti amintipanagbutengitiDios.

49Bilinennametdagititattao,noagiddadaamaturogken bumangonmanenitimurdong,ngautobendadagitiaramid tiDios,saanlaengngaitisao,nodiketbabaenti panangpaliiwdaanalawagitipanagbalbaliwkenimpresion anapataudkadakuada,nomaturogdan,kenkastametti panagriingda,nokasanoanadiosankendimaawatanti panagbalbaliwmanipuditimaysakadagitoyakasasaad aginggaitisabali

50Tikinasayaattianalogymaipapanitidiskriminasion kenmemoriaketnaitudoitankadakayo,siguniti interpretasionmiiti"tinabingayakukokenti panagngalngalticud."

51Tadagitilintegtayosaananaiparnawennomaitunositi umunaakassualakapanunotanadimtengitipanunot,no diketitipanangmatmatitikinapudnoken panangipasimudaagitiumisoarason

52Tababaenkadagitidireksionngaitednamaipapan kadagitikarnekeninumenkenpartikularakasoti panangsagid,ibilinnakadatayoaditayaramidenwenno dumngegitianiamanadinapanunotwennoagpatulongiti kinaawanhustisiababaentipanangabusoitipannakabalin tirason

53Itikasodagitiatapngaanimal,met,mabalina matakuatantiisumetlaengaprinsipio

54Tamakadadaeltikababalintiweaselkendagitiutotken dagitianimalakaskadagitoy,asibabatadanadakamat.

55Dagitiutotrugitankendadaelendatiamin,saanlaenga gapuitibukoddaataraonnodiketurayaginggaa pagbalinendaanaan-anayngaawanserserbinaititao aniamanamatnagitidalandaamangdadael

56Karkarnamettiklasetiweasel:tamalaksiditinaibaga, addaandaytaitikababalinamakarugit:Agsikogbabaen kadagitilapayagkenagpasngaybabaentingiwat

57Ketgapuitidaytoyarasonatiumaspingngaaramidket maideklaraanarugitkadagititattao.

58Tababaentipanangiladawandaitipanagsaoaminnga awatendababaenkadagitilapayag,iramandatisabsabali kadagitikinadakeskenawantigagangayarugitnga aramidenda,tanaan-anayanarugittibagbagidagapuiti pannakarugittikinaawanDios

59Kettiariyo,kasnaipakaammokadakami,umisounayti panangdadaelnakadagitaatattao’

60Kalpasannakinunak‘Pagarupekadagiti mangipakaammotikayatmoasawen,takanayonnga isarangnaidakadagitipannakatutuokkenkadagitinasaem akitatiipapatay.’

61‘Wen,’insungbatna,‘dagitoydagitilallakiakayatkoa sawen;tatipanagbantayitipannakadadaeldagititattaoket saananasantoanabanag.

62Kettilintegtayoiparitnatayoamangdangraniti siasinomanbabaenmanitisaowennoaramid

63Tiababaapanangisalaysaykokadagitoyabanagket rumbengkomaanangkombinsirkadakayo,ngaamina pagannurotanmiketnaaramidamaipanggepitikinalinteg, kenawantinaipaulogitiKasuratanadinapanunotwenno awantimaiparbengarason,ngemtipanggepnakettapno makabaelkadatayoitiinteroapanagbiagtayokenitiamin ngaaramidtayoamangaramiditikinalintegitisanguananti aminatao,asipapanunotitiMannakabalin-aminaDios

64Ketngarudmaipapankadagititaraonkenbambanaga narugit,agkarkarayamabambanag,kenatapngaanimal,ti interoasistemapanggepnatikinalintegkennalintega relasionitinagbaetantitaokentao’

65Kaslanasayaattipanangidepensanakaniakkadagiti aminapunto;taitipanangtukoynametkadagitiurbona bakakenkalakianakarnerokenkaldingamaidaton, kinunanaakasapulanngaalaendagitoymanipudkadagiti pangenkenarban,kenmangidatonkadagitinaamonga animalkenawantiidatonitianiamanngaatap,tapno maawatandagitimangidatonkadagitidatontisimbolikoa kaipapanantimanangted-lintegkensaanngaaddaiti sidongtiimpluensiatinatangsitapanagpanunotitibagi

66Tadaydiaymangidatonitidaton,agdatonmetiti bukodnaakararuaitiaminariknana

67Panagkunakdagitoyapartikularmaipapaniti panaglilinnawagtayoketmaikariasalaysay,ketgapuiti kinasantokennaturalakaipapanantilinteg,nagargariaka mangilawlawagkadagitoykadakayoanalawag,Filocrates, gapuitibukodyoadebosionitipanagsursuro

KAPITULO7

Tiisasangpetdagitienvoysngaaddaanitimanuskritoti napategalibrokensagutPanagsaganaparaitinaariana bangketeTimangsangailiadagusapamananakatugaw itilamisaanpaglinglingayannadagitisangailinababaen kadagitisaludsodkensungbatDaddumaamasiriba komentomaipapanitisosiolohia

1KetniEleazar,kalpasantipanangidatonnaitidaton,ken panangpilinakadagitipannakabagi,kenpanangisaganaiti aduasagutparaitiari,imbaonnakamiitipanagdaliasatmia sitatalgedunay

2KetidinakadanonkamiidiayAlejandria,naipakaammoa dagusitiaritiisasangpetmi.

3Idisimrekkamiitipalasio,sibabaraakinablaawanmiken Andreastiariketinyawatmikenkuanatisuratngainsurat niEleazar.

4Madanaganunaytiariamangsabatkadagitipannakabagi, ketimbilinnaamapaksiatamindagitidaddumangaopisial ketmaayabanamaminsandagitipannakabagiiti sanguananna

5Itadaytoymagagaranasapasapasorpresa,ta nakaugaliankadagidiayumayagsapulitipanagdengngeg itiarikadagitibanaganapategamaawatdaitikaaddanaiti maikalimangaaldaw,bayatadagitipannakabagimanipud kadagitiariwennonapategunayasiudadmarigatandaa siguraduentipannakastrekitiKorteititallopulongaaldaw-ngemdagitoyalallakiimbilangnaamaikariitidakdakkel adayaw,yantangayimbilangnatiapodaitikastaanangato apanagraem,ketngaruddagusapinaruarnadagidiay imbilangnaasobratikaaddadaketintultuloynatinagna aginggaasimrekdaketnabalinannaidangainabrasa

6Idisimrekdaagramandagitisagutanaipatulodakaduada kendagitinapategapergamino,anakaikitikittilintegiti balitokkadagitiletradagitiJudio,gaputanakaskasdaawti pannakaisaganatipergaminokentipanagsilpodagitipanid ketnaaramidenadimakita,apamananakitanaidatiari rinugiannaadamagenkadakuadatimaipapankadagitilibro 7Ketidiinruardadagitiluglugarkadagitikalubdaken inukraddadagitipanid,nagtakdertiariitinapautatiempo ketkalpasannanagruknoyitiagarupmamimpitoadaras, kinunana

8‘Agyamanakkadakayo,gagayyemko,ketagyamanakiti ad-adupayanangibaonkadakayo,kenkangrunaanitiamin, itiDios,adagitoydagitiorakulona’

9Ketidiamin,dagitipannakabagikendagitidaddumapay ngaaddamet,impukkawdaitimaminsankenitimaymaysa atimek:‘DiostimangisalakanitiAri!’bimtaktiluagapu itiragsak.

10Tatipanangitan-oknaitikararuanakenti pannakariknanaitinakaroadayawanaitedkenkuanati nangpilitkenkuanangaagsangitgapuitinaimbagagasatna.

11Binilinnaidangaikabildamanendagitilukotitilugarda ketkalpasannakalpasantipanangsaludodakadagitilallaki, kinunana:‘Umiso,lallakitiDios,ngaumunakomanga itedkotipanagraemkokadagitilibroamaigapuitidayta inayabankayoditoyketkalpasannaintonnaaramidkon dayta,iyunnatkotimakannawanngaimatipanaggayyem kadakayo

12Gapuitoyarasonngaimmunangainaramidkodaytoy.

13Inaramidkongalintegadaytoyngaaldaw,a simmangpetkayo,ketmasalimetmetanakasmaysaa naindaklanngaaldawkentinawenamarambakanitiintero apanagbiagko.

14Napasamakmetngaanibersariotipanagballigikiti navalkontraAntigonusNgarudmaragsakanaktoa makipiestakadakayoitangaaldaw

15Aminngaaddagundawayyongausaren,’kinunana, ‘maisaganantokadakayoitimaitutopapamay-anken maipaaykaniakmetkadakayo’

16Kalpasanngainyebkasdatiragsakda,imbilinnaa maitudingkadakuadadagitikasayaatanapagnaedaniti asidegtisarikedked,kenmaaramiddagitipanagsagana paraitibangkete

17KetpinaayabanniNicanortiapoanangatoa mayordomo,niDoroteo,ngaisutinaisangsangayannga opisialanadutokanamangaywankadagitiJudio,ket binilinnangaaramidennatikasapulanapanagsaganapara ititunggalmaysa.

18Tadaytoyngaurnosketinaramidtiariketmaysadayta ngaurnosamakitayoamataginayonita

19Taitikaadudagitisiudadngaaddaaniti naisangsangayanakaugaliannomaipapanitipanaginum, pannangan,kenpanagiddada,addaankadagiti naisangsangayanngaopisialanadutokanamangasikaso kadagitikasapulanda

20Kettunggalumaydasumarungkarkadagitiari, maaramiddagitipanagsaganamaitunositibukoddaa kaugalian,tapnoawantipannakariribukamangriribukiti ragsaktiisasarungkarda.

21Tikastametlaengapanagannadtinaaramiditikaso dagitiJudioapannakabagi

22ItaniDoroteoanadutokanamangaywankadagiti sangailiaJudio

23Aminapagidulinanngaaddaitisidongti panangtengngelnakennailasinparaitipanangawatkadagiti kastaasangaili,inruarnaparaitipadaya

24Inurnosnadagititugawitiduangaintarmaitunos kadagitibilintiari.

25Taimbilinnangaipatugawnatikaguduadagitilallakiiti makannawannakendagitidaddumaitilikudanna,tapno saannangaipaidamkadakuadatikangatuanadayaw.

26IdinagtugawdabinilinnaniDoroteongaaramidennati aminamaitunoskadagitikaugalianamaus-usarkadagiti Judioasangailina.

27Gapuna,insardengnatiserbisiodagitisagradoa manangiwaragawagkendagitiagsakripisioapapadiken dagitidaddumapayanairuamamangidatonkadagiti kararag,ketinayabannatimaysakadagitibilangmi,ni Eleazar,tiinaunakadagitiJudioapapadi,tapnoagkararag ketdi.

28Kettimmakderketinaramidnatinaisangsangayana kararag‘PabaknangennakakomatiMannakabalin-amina Dios,Oari,kadagitiaminanaimbagabanagnga inaramidnaketipaaynakenkakentiasawamkendagiti annakmokendagitikakaduamitiagtultuloya panangtagikuakadakuadabayatngaagbiagka!’

29Gapukadagitoyasasaobimtaktinapigsakennaragsak apalakpakanagpautitinabayag,ketkalpasanna nagturongdaitipanangtagiragsakitibangketeanaisagana.

30Aminngaurnostipanagserbiitilamisaanketnaaramid maitunositibilinniDorotheus.

31Karamankadagitikatulongandagitinaarianapanidken daddumapayngaaddaankadagitilugarapakaidayawaniti paraangantiari

32Itipananggun-odnaitigundawayngaintedti panagsardengitibangketedinamagtiariitipannakabagia nagtugawititugawtidayaw(tanaurnosdasiguniti kinanataengan),kasanoamapagtalinaednaadinadadaelti pagariannaaginggaitipanungpalan?

33Kalpasantipanagmennamennaitiapagbiitinsungbatna, ‘Kasayaatanamaipasdekmotikinatalgednanotulademti diagsardayakinamanangngaasitiDiosTanoipakitamti panangngaasikenmangipaaykakadagitinaalumamaya dusakadagidiaymaikarikadagitaamaitunoskadagitilet-

angda,tallikudamidamanipuditidakesketiturongmoida itipanagbabawi.’

34Dinayawtiaritisungbatketkalpasannadinamagnaiti sumarunoatao,kasanoamaaramidnatiaminakasayaatan itiaminngaaramidna?

35Ketinsungbatna,‘Nosalimetmetantimaysaataoti nalintegapanagtignayitiamin,kanayontongaagtignaya siuumisoititunggalgundaway,alaglagipennangaammoti DiostitunggalkapanunotanNoalaemtipanagbutengiti Dioskaspangrugiam,dikapulosmaliwayantikalat’

36Kinomendarmettiaridaytoyataoitisungbatnaket dinamagnaitisabali,kasanoamaaddaankadagiti gagayyemakapadatipanagpampanunotnaitibagina?

37Insungbatna,‘Nomakitadakaamangad-adaliti pagimbagandagitiaduatattaongaiturturayam;nasayaatto nopaliiwenyonokasanongaipaaytiDiosdagiti pagimbagannaitinatauanapuli,ngaipaaynakadakuadati salun-atkentaraonken--aminadaddumapayabanagiti umisoapanawen.’

38Kalpasantipanangyebkasnaitipananganamongnaiti sungbat,dinamagtiariitisimmarunoasangaili,kasano ngaitipanangtednakadagitiagdengdengngegken panangukomketmagun-odnatipammadayawuray dagidiaysaananangabakitidarumda?

39Ketkinunana,‘Nonalintegtipanagsaoyokadagitiamin ngaagpapadakenpulosadiagtignaykayoanatangsit wennotiranoitipanangtratoyokadagitinakabasolKet aramidemdaytoynobuyaemtipamay-antipanagtignayti DiosKanayonamatungpaldagitidawatdagitimaikari, bayatadagidiaydimakagun-oditisungbatkadagiti kararagdaketmaipakaammobabaenkadagititagtagainep wennopasamaknoaniatimakadangrankadagitikiddawda kensaanidaakabilentiDiossigunkadagitibasbasolda wennotikinadakkeltipigsana,nodiketagtignaya buyogentipanaganuskadakuada’

40Sibabaraadinayawtiaritilalakigapuitisungbatnaket dinamagnaitisumarunongaagsasaruno,kasanoadi maparmekkadagitiar-aramidtimilitar?

41Ketinsungbatna,‘Nosaananagtalekanaan-anay kadagitibunggoynawennokadagitimannakigubata puersana,nodiketkanayonngaimmawagitiDiostapno iyegnadagitigandatnaitinaballigingaisyu,bayatngaisu amismo.intungpalnaaminngarebbengennaitiespirituti hustisia’

42Itipanangpasangbaynaitidaytoyasungbat,dinamagna itisabalinokasanotipanagbalinna.maysaabanaga pagbutbutngankadagitikabusorna

43Ketinsungbatna,‘Nobayattipanangtaginayonnaiti dakkelasuplaytiarmaskenpuersanalagipnaadagitoya banagketawantipannakabalinnaamanggun-oditi permanentekenkonklusionaresultaTauraytiDios imulanatibutengitipanunotdagititattaobabaenti panangipaaynakadagitipannakapabayagken panangiparanglaengitikinadakkeltipannakabalinna’

44Indaydayawdaytoyalalakitiariketkalpasanna kinunanaitisimmaruno,‘Aniatikangatuanapagimbagan itibiag?’

45Ketinsungbatna,‘TapnomaammuanatiDiosketApo tiUniberso,kenkadagitikasayaatanagapuanantayosaana datayotimakagun-oditiballiginodikettiDiosababaenti pannakabalinnaitungpalnatiaminabanagken iturongnatayoitikalat’

46Impukkawtiarianasayaattisungbattilalakiket kalpasannadinamagnaitisimmarunonokasanoa pagtalinaedennaadinadadaeltiaminasanikuanaket kamaudianannaitednaidakadagitisimmarunokenkuanaiti isumetlaengakasasaad?

47Ketinsungbatna,‘Babaentikankanayonapanagkararag itiDiostapnomaipaltiingkayoitinangatoamotiboitiamin ngaaramidyokenbabaentipanangpakdaarkadagiti kaputotamadidamailidaygapuitikinalatakwenno kinabaknang,tatiDiostimangtedaminkadagitoyasagut ketdagititattaopulosadidamaabakabukbukoddati kinatan-ok’

48Inyebkastiaritipananganamongnaitisungbatket dinamagnaitisumaganadasangaili,kasanoamaibturanna asipapakumbabatianiamanamapasamakkenkuana?

49Ketkinunana,‘Noaddaankayoitinatibkera pannakaawatitikapanunotanngaaminatattaoket dinutokantiDiosamakiramanitikadakkelanakinadakes agramantikadakkelanapagimbagan,yantangayimposible amailaksidkadagitoytimaysaataoNgemtiDiosa rumbengakanayonngaikararagtayo,inspirarennatayo buyogentituredngaagibtur.’

50Gaputanaragsakantiariitisungbattilalaki,kinunanaa nasayaattiaminasungbatda‘Addasaludsodkoitimaysa kenmaysa,’innayonna,‘ketkalpasannaagsardengakiti agdama:tapnomaiturongtayotiatensiontayoiti panangtagiragsakitipiestakenmangbusbositimakaay-ayo atiempo.’

51Idininsaludsodnaitilalaki,‘Aniatipudnoapanggepti kinatured?’

52Ketinsungbatna,‘Nomatungpaltiumisoaplanoiti orastipeggadmaitunositiorihinalapanggepTaamina banbanagitungpaltiDiosapagimbagam,Oari,yantangay naimbagtipanggepmo.’

53Idiimpasimudaagtiaminbabaentipalakpakdati panagtutunosdaitisungbat,kinunatiarikadagitipilosopo (tasaanasumagmamanokadakuadatiaddasadiay), ‘Kaipapanakadagitoyalallakiketnalaingdaitikinaimbag kenaddaandaitinaisangsangayanapannakaammo, yantangayitipugtotikanitonangteddakadagitimaitutopa sungbatkadagitoyasaludsodngainsaludsodkokadakuada, ketpinagbalindaamintiDiosapangrugiantisasaoda’

54KetkinunaniMenedemus,tipilosopotiEretria,‘Pudno, OAri--tayantangaytiunibersokettartarawidwidanti probisionkengaputasiuumisoamadlawtayoatitaoket pinarsuatiDios,sumarunongaaminapannakabalinken kinapintastipanagsaoketagtauditiDios’

55Idiintung-edtiaritipananganamongnaitidaytoya rikna,nagsardengtipanagsaoketnagtultuloydaa nagragsakIdidumtengtirabii,nagpatinggatibangkete

KAPITULO8

Ad-adupayasaludsodkensungbatPaliiwemtiBersikulo 20ngaaddaanitipanangtukoynaitipanagtayabiti tangatanganaisuratidi150BC

1Itisimmaganadngaaldawnagtugawdamaneniti lamisaanketintuloydatibangketesigunitiisumetlaeng ngaurnos

2Idiimpagaruptiariadimtengentimaitutopagundaway amangisaludsodkadagitisangailina,intuloynati

nagsaludsodkadagitilallakiasimmarunoanagtugaw tapnodagidiaynangsungbatitinapalabasngaaldaw.

3Rinugiannaalinuktantisaritaanitimaikasangapuloket maysaalalaki,taaddasangapuloanapagsaludsodaniti immun-unaagundaway.

4Idinaipasdektikinaulimek,insaludsodnanokasanoa maitultuloynatiagbalinanabaknang?

5Kalpasantiapagbiitapanagmennamenna,simmungbatti lalakianapagsaludsodan--'Noawantiinaramidnaadi maikariitisaadna,pulosadinagtignayalisensia,pulosa dinasinagraptigastoskadagitiawanmamaaynakenawan mamaaynaapananggun-od,ngembabaenkadagitiaramid tikinaparaburpinagbalinnaaminngaiturayannaanasayaat tipanagtignaydaitibaginaTatiDiostiautortiamina naimbagabanagketKenkuanamasapulngaagtulnogti tao.’

6Indaydayawtiariketkalpasannadinamagnaitisabalino kasanoamataginayonnatikinapudno?

7Kassungbatitisaludsodkinunana,‘Babaenti panangbigbignaatikinaulbodmangyegitidakkela pannakaibabainkadagitiaminatattao,kennangnangruna kadagitiari.Tayantangayaddapannakabalindanga agaramiditianiamanakayatda,apaykomanga agpatulongdaitikinaulbod?Malaksiditidaytoymasapula kanayonalaglagipem,OAri,atiDiosketmanagayatiti kinapudno

8Inawattiaritisungbatbuyogentidakkelaragsakket kinitanatisabali,kinunana,‘Aniatisursurotisirib?’

9Ketinsungbattisabali,‘Kasititarigagayyongaawanti dakesamapasamakkadakayo,nodiketmakiramankayoiti aminanaimbagabambanag,kastametngaagtignaykayo itiisumetlaengaprinsipiokadagitiiturayanyoken kadagitinakabasol,ketnaalumamayabalakadanyodagiti natan-okkennaimbag.TatiDiosiyasidegnaaminatattao itiBaginababaentikinamanangngaasina’

10Dinayawtiariketdinamagnaitisimmarunonokasano ngaagbalinagayyemdagititattao?

11Ketinsungbatna,‘Babaentipanangpaliiwngaumadadutipulititaoketmayanakngaaddaanitiaduariribuk kendakkelapanagsagaba:gapunaadikaynalag-ana dusaenwennoipaaytipannakatutuokkadakuada, yantangayammoyoatibiagdagititattaoketbuklendagiti ut-otkendusa.Tanomaawatanyotiaminmapnokayo komaitiasi,gapumetitiDiosmakaasi!

12Inawattiaritisungbatbuyogentipananganamongket dinamagnaitisumaganad,‘Aniatikapatgana kualipikasionitipanagturay?’

13‘Tapnoagtalinaedtibagina,’insungbatna,‘anawayaiti pasuksokkenalagadentikinamanagpanunotbayatti kaaduanapasettibiagtimaysa,tapnodayawennati kinalinteganangnangrunangemitiaminabanag,ken makigayyemkadagititattaoakastoytikitana.TatiDios, managayatmetitihustisia!

13Idiimpasimudaagnatianamongna,kinunatiariiti sabali,‘Aniatipudnoamarkatikinadiosan?’

14Ketinsungbatna,‘Tapnomadlawakanayonnga agtartrabahotiDiositiUnibersokenammonatiamina banag,ketawantitaongaagtignayadinainkalinteganken agar-aramiditikinadakesamakalisiitipannakadlawnaNo kasanoatiDiostimanangparaburitiinteroalubong,kasta metamasapulatuladenyoIsunakenawananiti pannakasair!

15Impakitatiaritikatulagannaketkinunanaitisabali, ‘Aniatianagtikinaari?’

16Ketinsungbatna,‘Tapnoiturayananaimbagtibagiken saanamaiyaw-awantikinabaknangwennokinalatak kadagitidikalkalaingannawennodimaitutopatarigagay, daytoytipudnoawagastipanangituraynoirasonama naimbagtibanagTaaminatalagaakasapulamket kukuam,kettiDiosketnawayamanipuditi panagkasapulankenbenignantwithalDagiti pampanunotmoagbalinkomaakasitiagbalinatao,ken tarigagayamsaanngaaduabanagnodiketdagitilaeng kasapulanitipanagturay!

17Dinayawtiariketdinamagnaitisabaliatao,kasanoati panagpanunotnaketmabalinngaagpaayitikasayaatan?

18Ketinsungbatna,‘Nokanayonngaikabilnati kinahustisiaitisanguanannaitiaminabanagken impagarupnaatikinaawanhustisiaketkatupagti pannakaipaidamtibiagTakanayonngaikaritiDiosdagiti kangatuanabendisionkadagitinalinteg!’

19Ididinayawnaisuna,insaludsodtiariitisimmaruno, kasanoamawayawayaanmanipudkadagitimakariribuka pampanunotitipannaturogna?

20Ketinsungbatna,‘Dinamagmokaniakasaludsoda narigatunayasungbatan,taditaymabalinngaiyegti pudnoabagitayoitiay-ayambayatdagitiorasparaiti pannaturog,nodikettenglentayoasititibkerkadagitoy babaenkadagitiimahinasionadimakontroltirasonTa tagikuaendagitikararuatayotiriknangaaktualamakitada dagitibanagasumrekitipanunottayobayattipannaturog Ngemagkamalitayonoipapantayongaaktualnga aglaylayagtayoitibaybaykadagitibilogwenno agtaytayabtayoititangatangwennoagbiahetayoiti daddumaarehionwennoaniamanakasitidaytaKet kaskasdingaaktualapanunotentayoamapaspasamak dagitikastaabanag

21Aginggaaposiblengaikeddengko,nagun-odkoti sumaganadakonklusion.Masapulngaitiaminaposiblea wagas,OAri,ituraymodagitisasaokenaramidmobabaen tipagannurotantikinadiosantapnomaaddaankaiti pannakaammoataginayonemtibirtudkendikapulos pilienamapnektibagimitigastostirasonkenpulosa babaentipanangabusoitipannakabalinmoaramidemiti laksidtikinalinteg.

22Tatipanunotkaaduannangaokupadotibaginaiti pannaturogkadagitiisumetlaengabanag,ngaokupadona nosiririing.Ketdaydiayaddaanaminapampanunotken aramidnaanaikabilngaagturongkadagitinatan-oka panggepipasdeknatibaginaitikinalintegagpadpadano siririingkennomatmaturogNgarudmasapulanatibkerka itikanayonadisiplinatibagim

23Indaydayawtiaritilalakiketkinunanaitisabali--'Gapu tasikatimaikasangapuloasumungbat,intonagsaokan, ipaaymitibagbagimiitibangkete'Ketkalpasanna inkabilnatisaludsod,kasanoamaliklikaktiagaramiditi aniamanadimaikariitibagik?

24Ketinsungbatna,‘Kitaemakanayontibukodmoa kinalatakkentibukodmoakangatuanasaad,tapnoagsao kenagpanunotkalaengkadagitibanagamaitunositidayta, taammomngaaminngaiturayanmoketagpanunotken agsasaritamaipapankenka.Tamasapuladikayagparanga nakarkarongemdagitiaktor,amangad-adalanaimbagiti akem,akasapulanngaaramidenda,kenmangpormaiti

aminngaaramiddamaitunositidaytaSaankanga agtigtignayapaset,nodikettalagangaarika,yantangay inikkannakatiDiositinaarianngaautoridadamaitunositi kababalinmo.’

25Idinagpalakpaktiariitinapigsakennapautiti naparaburunay,naidagadagkadagitisangailinga agsapuldaitipanaginanaIsungaidinagsardengtisaritaan, indedikardatibagbagidaitisumarunoakursotipiesta.

26Itisimmaganadngaaldaw,natungpaltiisumetlaeng ngaurnos,ketidinakasaraktiariitigundawaya mangsaludsodkadagitilallaki,sinaludsodnatiumuna kadagidiaynabatiparaitisumaganadapanagimbestigar, Aniatikangatuanapormatigobierno?

27Ketinsungbatna,‘Tapnoiturayantibaginakensaana maiyaw-awanbabaenkadagititarigagayTaaminatattao addaandaitimaysaanaikeddenganaturalapanagkurbati panunotPosibleakaaduanalallakiketaddaaniti pagannayasanngaagturongititaraonkeninumenken ragragsak,kendagitiariketagkurbangaagturongiti pananggun-odititeritoriakendakkelakinalatakNgem nasayaattaaddakomakinakalmadoitiaminabanag 28TiitedtiDios,masapulngaalaemkensalimetmetam, ngemdikapulosil-iliwendagitibanagasaanmoa madanon’

29Gaputanaragsakantiarikadagitoyasasao,dinamagna itisimmaruno,nokasanoamawayawayaanitiapal?

30Ketkalpasantiapagbiitapanagsardenginsungbatna, ‘NousigenyongaumunaatiDiostimangteditidayagken dakkelakinabaknangkadagitiaminngaariketawanti asinomanngaaribabaentibukodnaapannakabalin Tarigagayantiaminatattaongairanuddaytoyadayag ngemdidakabaelan,yantangaysagutdaytatiDios!

31Dinayawtiaritilalakiitinapautapanagsasaonaket kalpasannadinamagnaitisabali,kasanoamaumsinadagiti kabusorna?

32Ketinsungbatna,‘noipakitamtikinamanangngaasiiti aminatattaoketmagun-odmotipannakigayyemda, saanmoakasapulantiagbutengitiasinomanTi panagbalinanalatakkadagitiaminatattaotikasayaatan kadagitinasayaatasagutngaawatenmanipuditiDios!

33Idiindaydayawnadaytoyasungbatimbilintiariiti sumarunoataoasumungbatitisaludsod,kasanoa mataginayonnatidakkelakinalatakna?

34Ketinsungbatnaa‘Nonaparaburkendakkeltipusoma mangipaayitikinamanangngaasikenaramidtiparabur kadagitisabsabali,dikaytopulosmapukawtikinalatak, ngemnokayatyongaagtultuloydagitinadakamata parabur,masapulngaagtultuloyngaumawagkayoitiDios.’

35Inyebkastiaritianamongnaketdinamagnaiti simmaruno,Siasinotirumbengapangipakitaantitaoiti kinaparabur?

36Ketinsungbatna,‘Aminatattaobigbigendaarumbeng ngaipakitatayotikinaparaburkadagidiaynasayaatti panagannayasdakadatayo,ngempagarupekarumbengnga ipakitatayotiisumetlaenganaingetngaespirituti kinaparaburkadagidiaybumusbusorkadatayotapno babaenitidaytoyapamay-anmabalintayongaalaenidaiti umisokenitinoaniatimakagunggonaitibagitayoNgem masapulngaikararagtayoitiDiostapnomaibanagdaytoy, taisutimangiturturayitipanunottiaminatattao.’

37Idiinyebkasnatipananganamongnaitisungbat, kiniddawtiariitimaikanemasungbatannatisaludsod, siasinotirumbengapangipakitaantayoitipanagyaman?

38Ketinsungbatna,‘Kadagitinagannaktayoakanayon,ta inikkannatayotiDiositikapatganabilinmaipapaniti dayawamaipaaykadagitinagannakItisumarunoalugar Ibilangnatikababalintigayyemitigayyemtaagsasao maipapaniti"gayyemakasitibukodmoakararua." Nasayaattipanangpadasmoamakigayyemitiamina lallakiitibagim’

39Naasitipanagsaotiarikenkuanaketkalpasanna dinamagnaitisimmaruno,Aniatiumaspingitikinapintasti pategna?

40Ketkinunana,‘Tikinadiosan,taisutikangrunaana pormatikinapintas,kettipannakabalinnaketaddaitiayat, ngaisutisaguttiDios.Daytoyketnagun-odmonken kaduanaaminabendisiontibiag’

41Tiariitinaparaburunayapamay-anpinalakpakannati sungbatketdinamagnaitisabali,kasano,nomapaay, masublinamanentireputasionnaitiisumetlaengatukad?

42Ketkinunana,‘Saanaposibleamapaaykayo,ta immulayokadagitiaminatattaodagitibukelti panagyamanamangpatauditiapittinaimbaganakem,ket nabilbilegdaytoyngemkadagitikapigsaanngaigamken mangipanamnamaitikadakkelanakinatalged.Ngemno mapaaytiasinomanatao,masapuladinapulosaramiden manendagidiayanakaigapuantipannakapaayna,nodiket masapulamangbukelkadagitipanaggayyemkenagtignay anainkalinteganTasaguttiDiostimakaaramidkadagiti naimbagngaaramidkensaanamaisupadi’

43Gaputanaragsakantiarikadagitoyasasao,dinamagna itisabali,kasanoamawayawayaanitiladingit?

44Ketinsungbatna,‘Nopulosadinadarantiasinoman,no diketnagaramiditinaimbagititunggalmaysaken sinurotnatidalantikinalinteg,tadagitibunganamangyeg itiwayawayamanipudpanagleddaangNgemmasapulnga ikararagtayoitiDiostapnosaanadumtengkadatayodagiti dininamnamaakinadakeskasitiipapataywennosakit wennout-otwennoaniamanakastoyakitaken mangdangrankadatayo.Ngemyantangaynapeklankayoiti kinadiosan,awantotikastaadidigraadumtengkadakayo’

45Intedtiariitidakkelapammadayawkenkuanaket dinamagnaitimaikasangapulo,Aniatikangatuanaporma tidayag?

46Ketkinunana,‘TapnopadayawantiDios,ketmaaramid daytoysaanababaenkadagitisagutkendatonnodiket buyogentikinadalustikararuakennasantuana kombiksion,yantangayaminabanagketinaramidken iturturayantiDiosmaitunositipagayatannaItidaytoya panggepkanayonngaaddakaakasitikabaelantiamina tattaomanipudkadagitinagapuanamitinapalabaskeniti agdama.’

47Buyogentinapigsaatimekkinablaawantiariidaamin kensiaasianakisaokadakuada,ketamindagidiayadda sadiayinyebkasdatianamongda,nangnangrunadagiti pilosopoTaadayoanangatngatodangemkadakuada [kayatnaasawendagitipilosopo]agpadpadaitikababalin kenpanagsusupiat,yantangaykanayonngainaramiddati Diosapangrugianda

48Kalpasandaytoytiaritapnoipakitanatinasayaata riknanaininumnatisalun-atdagitisangailina

KAPITULO9

Tibersikulo8ketmangiladawanitipategtipannakaammo Bersikulo28,panagayatdagitinagannakPaliiwem nangnangrunatisaludsoditiBersikulo26kentisungbat ImutektekanyomettisaludsoditiBersikulo47kenti sungbatNainsiribandaytoyabalakadparakadagiti negosiante

1Itisimmaganadngaaldawnaaramiddagitiisumetlaeng ngaurnosparaitibangkete,kettiari,apamananapasamak tigundaway,rinugiannatinagsaludsodkadagitilallakia nagtugawitiabaydagidiaysimmungbat,ketkinunanaiti umuna‘Kabaelankaditisiribamaisuro?’

2Ketkinunana,‘Tikararuaketnabukelitikastaunaya kabaelannababaentinadiosanapannakabalinngaumawat itiaminanaimbagkenlaksidentimaisupadi.’

3Inyebkastiaritipananganamongnaketdinamagnaiti simmarunoalalaki,Aniatimakagunggonaunayitisalunat?

4Ketkinunana,‘Tipanagteppel,ketsaanaposiblea magun-oddaytoymalaksidnomangparnuaytiDiositi disposisionngaagturongitidayta.’

5Siaasianakisaritatiariitilalakiketkinunanaitisabali, ‘Kasanoamaikariabayadantimaysaataotiutanga panagyamankadagitinagannakna?’

6Ketkinunana,‘Babaentisaanapulosapanangpasakit kadakuada,ketsaanaposibledaytoymalaksidnoiturongti Diostipanunotamangragpatkadagitinatan-okapanggep.’

7Inyebkastiaritiumanamongketdinamagnaiti simmaganad,kasanongaagbalinamagagarana dumdumngeg?

8Ketkinunana,‘Babaentipananglagipmoa makagunggonatiaminapannakaammo,agsipudtadaytati mangpabalinkenkababaentitulongtiDiositipanawenti emerhensiaamangpiliitisumagmamanokadagitibanaga nasursuromkenmangyaplikarkadagitaitikrisisa sangsanguem.Ketngarudmatungpaldagitipanagregget dagititattaobabaentitulongtiDios’

9DinayawtiariketdinamagnaitisimmarunoKasanoa maliklikannatiagaramiditianiamanamaikontraitilinteg?

10Ketkinunana,‘NobigbigenyoatiDiostinangikabil kadagitikapanunotanitipusodagitimanangted-linteg tapnomataginayontibiagdagititattao,surotenyoida.’

11Binigbigtiaritisungbattilalakiketkinunanaitisabali, ‘Aniatipagimbagantipanagkabagian?’

12Ketinsungbatna,‘Noibilangtayoadatayoamismoti marigatankadagitididigraamatnagkadagitikabagiantayo kennodagitipanagsagabadaagbalindaabukodtayo--no kastatipigsatikinakabagiandaketnabatadamaminsan,ta nolaengmaipakitatikastaariknaamangabaktayoiti dayawkenpanagraemkadagitimatadaTatitulong,no nainaigdaytaitikinaimbag,ketbukodnaasinggalutnga interamenteadimarunawKetitialdawtikinarang-ayda masapuladitaytarigagayandagitisanikuada,nodiket masapulngaikararagtayoitiDiosngaipaaynakadakuadati aminakitatinaimbag’

13Ketidiintedtiarikenkuanatiisumetlaenga pammadayawakaskadagitidadduma,dinamagtiariiti sabali,kasanoamagun-odnatiwayawayamanipuditi buteng?

14Ketkinunana,‘Nosipapanunottipanunotngaawanti inaramidnaadakes,kennoiturongtiDiosdaytakadagiti aminanatan-okabalakad’

15Inyebkastiaritianamongnaketdinamagnaitisabali, kasanoakanayonamataginayonnatiumisoa panangtingiting?

16Ketinsungbatna,‘Nokanayonngaikabilnaiti sanguanandagitimatanadagitididigraamapaspasamak kadagititattaoketbigbigennaatiDiostimangikkatiti kinarang-ayitidaddumakenmangyegitidaddumaiti dakkeladayawkendayag’

17Siaasingainawattiaritilalakiketkiniddawnaiti sumaganadasungbatannatisaludsod,kasanoa maliklikannatibiaganalakakennaragsak?

18Ketinsungbatna,‘Nokanayonalaglagipennangaisuti agturayitidakkelngaimperiokenapotinakaad-adua tattao,kentipanunotnasaankomangaokupadoiti daddumaabanag,nodiket,kanayonkomangausigenna nokasanoakasayaatanamaitandudonatipagimbaganda. MasapulmetngaagkararagitiDiostapnoawanti pagrebbenganamabaybay-an’

19Idiintednatipammadayawkenkuana,dinamagtiariiti maikasangapulo,kasanoamailasinnadagidiay makilanglangenkenkuanaasililimed?

20Ketinsungbatnatisaludsod,‘Nonapaliiwnanonatural tipanangtamingdagidiaymaipapankenkuanakenno taginayonendatiumisoapagannurotanti panangipangpangrunakadagitipanangabrasakenkonseho, kenitisapasapapannakilangen,apulosadidalumabes kadagitibeddengtikinaumisoitipanangkablaawwennoiti daddumapayabanagmaipapanitikababalin.Ngemti Diositurongnantotipanunotmo,OAri,itiaminanatan-ok’ 21Idiinyebkastiaritinapigsangaanamongnaken indaydayawnaidaaminasaggaysa(ititengngati pammadayawdagitiaminngaaddasadiay),nagturongdaiti panangtagiragsakitipiesta

22Ketitikabigatanna,idinaitukontigundaway, sinaludsodtiariitisimmarunoatao,Aniatikadaksana kitatipanangbaybay-a?

23Ketinsungbatna,‘Notimaysaataodinaaywanan dagitiannaknakenipaaynatiaminapanagreggetiti edukasiondaTakanayonngaagkararagtayoitiDiossaan unayaparaitibagitayonodiketparakadagitiannaktayo tapnotunggalbendisionketkukuadakomaTi tarigagaytayoamaaddaandagitiannaktayoitipanagteppel ketmatungpallaengbabaentipannakabalintiDios.’

24Imbagatiarianasayaattipanagsaonaketkalpasanna dinamagnaitisabali,kasanongaagbalinapatriotiko?

25‘Babaentipanangtaginayonitipanunotmo,’ insungbatna,‘tikapanunotananasayaattiagbiagken matayitibukodnaapagilianTipanagnaeditiballasiwtaawketmangyegitipanangumsikadagitinapanglawken pannakaibabainkadagitinabaknangakaslanapapanawda gapuitikrimenNomangtedkakadagitipagimbaganiti amin,kasitiagtultuloyngaar-aramidem,itednakatiDios itipaboritiaminketmaibilangkaapatriotiko"

26Kalpasantipanagdengngegnaitidaytoyalalaki, sinaludsodtiariitisimmarunongaagsasaruno,nokasanoa makapagbiaganakigayyemitiasawana?

27Ketinsungbatna,‘Babaentipanangbigbigdaati sangatauanketnainkasigudananatangkentiulodaken nasikapitipananggun-odkadagitibukoddaatarigagay,ken

maipabaklayitikellaatapanagbalbaliwtikapanunotan babaentidiumisoapanagrasrason,kettikinataodaket kangrunaannaanakapuyNaskenamakilangena nainsiribankadakuadakensaanamangrubrobitiriri.Para itinaballigiapanagbiag.masapulngaammotisteersmanti kalatarumbengapangiturongannaitikursonaBabaen laengtipanangawagititulongtiDiosadagititattao maiturongdatipudnoakursotibiagitiaminatiempo.’

28Inyebkastiaritipanagtutunosnaketdinamagnaiti simmaruno,kasanoamawayawayaanitibiddut?

29Ketinsungbatna,‘Nokanayonngaagtignaykaa buyogentinainsiribankenpulosadimangtediti pammaneknekkadagitipammadakes,nodiket paneknekamamismodagitibanaganaibagakenkaken ikeddengmobabaentibukodmoapanangtingitingdagiti kiddawamaitedkenkakenitungpalmotiaminabanag sigunitilawagtipanangukommo,awantotibiddut,OAri Ngemtipannakaammokenpanangaramidkadagitoya banagketaramidtiNadiosanapannakabalin.’

30Gaputanaragsakantiarikadagitoyasasao,dinamagna itisabali,kasanoamawayawayaanitipungtot?

31Ketkinunanakassungbatitisaludsod,‘Nobigbigenna ngaaddaanitipannakabalinitiaminurayamangipaay kadakuadaitiipapatay,noisut’mangteditidalaniti pungtot,kenawanserserbinakennakalkaldaangnoisu, gapulaengtaisuketapo,ipaidamnatibiagtiadu

32Aniatikasapulantipungtot,idiagpasakuptiamina tattaokenawantibumusbusorkenkuana?Naskena bigbigenatiDiositurturayannatiinteroalubongiti espiritutikinaimbagkenawanapulostipungtot,ketsika,’ kinunana,‘OAri,masapulamasapulakopiaemti ulidanna’

33Imbagatiarianasayaattisungbatnaketkalpasanna dinamagnaitisumarunoatao,Aniatinasayaatabalakad?

34‘Tapnoagtignayanaimbagitiaminatiempoken buyogentiumisoapanangutob,’inlawlawagna,‘ti panangidiligitinoaniatimakagunggonaitibukodtayoa pagalagadankadagitimakadangranngaepektongaibunga tipanangawatitikasunganiapanangmatmat,tapnobabaen tipanangtingitingititunggalpuntomabalinanasayaatti pannakabalakadtayokenmaibanagtipanggeptayoKetti kapatganitiamin,babaentipannakabalintiDiostunggal planomketmakasarakitikaitungpalangaputaalagademti kinadiosan’

35Kinunatiarianasayaattisungbatdaytoyatao,ket dinamagnaitisabali,Aniatipilosopia?

36Ketinlawlawagna,‘Tapnoagpanunotanaimbagiti panangtukoyitianiamanasaludsodarumsuakensaana pulosamaawitbabaenkadagititarigagay,nodikettapno utobendagitipannakadangranaresultadagititarigagay, kenagtignayasiuumisokaskalikagumandagitikasasaad, ngaagsanayitikinakalmado.Ngemmasapulnga agkararagtayoitiDiostapnoimulanaitipanunottayoti panangipategkadagitoyabanag’

37Impakitatiaritipammalubosnaketdinamagnaitisabali, kasanoamakasabatitipannakabigbignoagbiaheitisabali apagilian?

38‘Babaentipanagbalinnaapataskadagitiaminatattao,’ insungbatna,‘kenbabaentipanagparangnaanababbaba imbesanangatngatongemkadagidiaynagdaliasatanna.Ta maysaamabigbigbigaprinsipioatiDiosbabaenitimismo akinataonaawatennadagitinapakumbabaKetay-ayatenti

natauanapulidagidiaysitutulokngaagpasakup kadakuada.’

39Idiinyebkasnatianamongnaitidaytoyasungbat, dinamagtiariitisabali,kasanoamakabangonitiwagasa dagitiestrukturanaagtalinaeddakalpasankenkuana?

40Ketinsungbatnatisaludsod,‘Nodagitipinarsuanaket naindaklankennatan-okarukod,itikastadagiti managbuyaispalenidagapuitikinapintasda,kennodina pulosikkatentiasinomankadagidiayagar-aramiditikasta ngaaramidkenpulosadinapilitentisabsabalingaagserbi kadagitikasapulannangaawantitangdan

41GapuitipanangpaliiwnokasanongaipaaytiDiosti kasapulantinatauanapuli,ngaipaaynakadakuadati salun-atkenkapasidadtiisipkenaminadaddumapaya sagut,isuamismotirumbengamangsurotitiulidanna babaentipanangipaaynakadagititattaoitigunggonagapu itinarigatapanagbannogdaTadagitiaramidanaaramid itikinalintegtiagtalinaedakanayon!

42Kinunatiarianasayaatmettisungbatdaytoyataoket dinamagnaitimaikasangapulo,Aniatibungatisirib?

43Ketinsungbatna,‘Tapnotitaosipapanunotitibagina ngaawantiinaramidnaadakeskentapnoagbiagtibiagna itikinapudnoYantangaymanipudkadagitoy,O mannakabalinngaAri,atumaudkenkatikadakkelanaragokenkinatibkertikararuakennabilegapammatiitiDios noituraymotisakupmobuyogentikinadiosan’

44Ketidinangngegdatisungbatimpukkawdaamin buyogentinapigsaapanagdayaw,ketkalpasannatiariiti naan-anayaragsaknarinugiannangaininumtisalun-atda

45Ketitisimmaganadngaaldawtibangketesinurotnati isumetlaengakursoakaskadagitinapalabasngaokasion, ketididumtengtigundawaytiariintuloynatinagsaludsod kadagitinabatiasangaili,ketkinunanaitiumuna,‘Kasano amalapdantimaysaataotibaginamanipuditi kinatangsit?’

46Ketinsungbatna,‘Notaginayonennatipanagpapadaken laglagipennaitiaminagundawayngaisuketmaysaatao ngaagturturaykadagititattaoKettiDiosiyegnaitiawan serserbinadagitinatangsit,kenitan-oknadagitinaemma kennapakumbaba!

47Nagsaotiariasiaasikenkuanaketdinamagnaiti simmaruno,Siasinotirumbengapilientimaysaataokas mamalbalakadna?

48Ketinsungbatna,‘Dagidiaynasuotitiadungaar-aramid kenmangtaginayonitidinalaokananaimbaganakem kenkuanakenmakiramanitibukodnaakababalin.Ketti Diosiparangarangnatibaginakadagidiaymaikaritapno maragpatdagitoyapanggep.’

49Dinayawtiariketdinamagnaitisabali,Aniati kasapulanunayasanikuatimaysangaari?

50‘Tipanaggayyemkenayatdagitiiturayanna,’ insungbatna,‘tababaenitidaytoyatisinggaluttinaimbag anakemmapagbalinadimawaswasKettiDiosti mangipasiguradoamapasamakdaytoymaitunositi tarigagaymo’

51Indaydayawtiariketdinamagnaitisabali,Aniati panggeptipanagsao?Ketinsungbatna,‘Tapno kombinsiremtikalabanmobabaentipanangipakitam kenkuanakadagitibiddutnaitinasayaattipannakaurnosna abuyotdagitipanagsusupiat.

52Taitikastoyapamay-anmaallukoymoti agdengdengngegkenka,saanababaentipanangbusormo

kenkuana,nodiketbabaentipanangidayawmokenkuana tapnomaallukoymo.KetbabaentipannakabalintiDiosa maibanagtipanangallukoy’

53Kinunatiarianangteditinasayaatasungbat,ket dinamagnaitisabali,nokasanoamakapagbiaga mannakigayyemkadagitiaduanagdudumaapulia nangbukelitipopulasiontipagarianna?

54‘Babaentipanangaramiditiumisoapasetititunggal maysa,’insungbatna,‘kenpanangalaitikinalintegkas mangiwanwankenka,kasitiar-aramidemitababaenti tulongtipannakaawatngaipaaykenkatiDios’

55Naragsakantiariitidaytoyasungbat,ketdinamagnaiti sabali,‘Itianiaakasasaadtirumbengngaagsagabati maysaataoitiladingit?’

56‘Kadagitididigraamapaspasamakkadagiti gagayyemtayo,’insungbatna,‘nomakitatayoanapautken dimatarimaandagitoySaanngaipalubostirasonnga agladingitparakadagidiaynataykennawayawayaan manipuditidakes,ngemaminatattaoketagladingitgapu kadakuadagaputatilaengbagbagidakentibukoddaa pagimbagantipampanunotendaBabaenlaengiti pannakabalintiDiosamakalisitayoitiaminakinadakes!

57Kinunatiarianangteditimaitutopasungbat,ket dinamagnaitisabali,kasanoamapukawtireputasion?

58Ketinsungbatna,‘Noagturaytikinatangsitkenawan patingganaapanagtalekitibagi,mapataudti pannakaibabainkenpannakapukawtireputasionTati DiosisutiApotiaminareputasionkenipaaynadaytano sadinotikayatna’

59Intedtiaritipammatalgednaitisungbat,ket sinaludsodnaitisumarunoatao,Siasinotirebbenga pangitalekdagititattaoitibagbagida?

60‘Kadagidiay,’insungbatna,‘ngaagserserbikadakayo manipuditinaimbaganakemkensaanagapuitibuteng wennobukodapagimbagan,apampanunotendalaengti bukoddaapagimbaganTatimaysatipagilasinantiayat,ti sabalitimarkatidakesanakemkenpanagserbiiti panawen

61Tatitaoakanayonamangsiputitibukodnaa pagimbagankettraidoritipusona.Ngemtagikuaemti panagayattiaminngaiturayanmobabaentitulongti naimbagabalakadngaipaaytiDioskenka’

62Kinunatiariasimmungbatanainsiriban,ket dinamagnaitisabali,Aniatimangtaginayonitimaysaa pagarian?

63Ketinsungbatnatisaludsod,‘Agannadkennasaksakbay apanunotentapnoawantidakesngaaramidendagidiay naikabilitisaadtiautoridadkadagititattao,ketdaytoyti kanayonngaaramidenyobabaentitulongtiDiosa mangpalpalagipkadakayoitinadagsenapanangukom’

64Nagsaotiarikadagitisasaoamangparegtakenkuana, ketdinamagnaitisabali,Aniatimangtaginayoniti panagyamankendayaw?

65Ketinsungbatna,‘Tikinaimbag,taisutinamarsua kadagitinaimbagngaaramid,ketbabaenitidayta madadaeltikinadakes,uraynoipakpakitamtikinatan-okti ugalikadagitiaminbabaentisagutngaitedkenkatiDios.’

66Siaasiabinigbigtiaritisungbatketdinamagnaiti maikasangapuloketmaysa(gaputaaddaduaanasuroka pitopulo),kasanoamataginayonnaitipanawentigubatti kinatalinaaytikararua?

67Ketinsungbatna,‘Babaentipananglagipmongaawanti dakesngainaramidnaitiasinomankadagitiiturayanna,ken makirangettiaminmaipaaykenkuanakassubaddagiti pagimbaganngainawatda,ngaammodangaurayno mapukawdatibiagda,aywanamtodagidiay agpampannuraykadakuadaTapulosadikayagkuranga mangsupapakitianiaman--kastoytikinaimbagapusonga inpaltiingannakatiDios.’

68Sipipigsaapinalakpakannaidaamintiariketnakisao unaykadakuadaketkalpasannaimminumitinapauta panagayusitisalun-attitunggalmaysa,ngaintednati baginaitipanagragragsak,kenintednatikaaduana naparaburkennaragsakapanaggayyemkadagitisangailina.

KAPITULO10

AgtultuloydagitisaludsodkensungbatIpakitanokasano arumbengamapilidagitiopisialtibuyotAniatitaoa maikariadayawenkendaddumapayaparikutitiinaldaw apanagbiagakasitipudnoitaakasiti2000atawenenti napalabasNaisangsangayandagitibersikulo15-17gapu itipanangirekomendadaititeatro.Iladawandagiti bersikulo21-22tikinasiribtipanagbutositipresidente wennokaaddatiari

1Itimaikapitongaaldawad-adungaamangtinasaknapa panagsagana,ketaduasabsabalipaytiaddamanipud kadagitinadumadumaasiudad(karamankadakuadatiadu abilangdagitiembahador).

2Idiaddagundaway,dinamagtiariitiumunakadagiti saanpayanapagsaludsodan,kasanoamaliklikannati maallilawbabaenkadagitidiumisoapanagrasrason?

3Ketinsungbatna,‘Babaentipanangpaliiwnaanaimbag itiagsasao,tibanaganaisao,kentisuhetoa mapagsasaritaan,kenbabaentipanangikabilmanen kadagitiisumetlaengasaludsodkalpasantiaggigiddaniti nadumadumaapormaNgemtimaaddaanitialertoa panunotkentipannakabalinamangbukelitinasayaata panangtingitingititunggalkasoketmaysakadagiti nasayaatasaguttiDios,kettagikuaemdayta,OAri’

4Sipipigsaapinalakpaktiaritisungbatketdinamagnaiti sabali,Apayasaanapulosngaagbalinanaimbagti kaaduanatattao?

5‘Agsipudta,’insungbatna,‘aminatattaoketsaana nateppelkenagannayasdaitiragragsakgapuiti nakaisigudanGapuna,tumaudtikinaawanhustisiaken layustikinaagum.Tiugalitikinaimbagketlapped kadagidiaynapeklanitibiaganaragsakgaputaibilinna kadakuadatikaykayattipanagteppelkenkinalinteg.Tati Diostiapokadagitoyabanag’

6Imbagatiarianasayaattisungbatna,ketsinaludsodna, Aniatirumbengngatungpalendagitiari?Ketkinunana, ‘Dagitilinteg,tapnobabaenkadagitinalintegalinteg maisublidatibiagdagititattaoUraynobabaentikastaa kababalinapanagtulnogitiNadiosanabilinnangisaganaka paraitibagimitiagnanayonapakalaglagipan’

7Kinunatiarianasayaatmettipanagsaonadaytoyatao, ketdinamagnaitisimmaruno,Siasinotirebbenga dutokantayokasgobernador?

SKetinsungbatna,'Aminamanggurguraitikinadakes,ken mangtuladitibukodmoakababalinketagtignaydaa nalintegtapnokanayonamataginayondatinasayaata reputasion'Tadaytoytiar-aramidem,Omannakabalinnga

Ari,’kinunana,‘kettiDiostinangtedkenkaitikoronati kinalinteg.’

9Sipipigsaadinayawtiaritisungbatketkalpasanna kinitanatisimmarunoalalakikinunana,‘Siasinoti rumbengadutokantayokasopisialamangimatonkadagiti puersa?’

10Ketinlawlawagna,‘Dagidiaynalaingitikinaturedken kinalintegkendagidiayad-addaamadanaganmaipapaniti kinatalgeddagititattaodangemtipananggun-oditiballigi babaentipanangirisgodaitibiagdababaentikinadarasudos TanokasanoanasayaattipanagtignaytiDioskadagiti aminatattao,kastametasikaamangtuladKenkuanati manangparaburkadagitiaminngaiturayanmo.’

11Imbagatiarianasayaattisungbatnaketdinamagnaiti sabali,Aniaataotimaikariapagsiddaawan?

12Ketinsungbatna,‘Titaoanaikkanitireputasionken kinabaknangkenpannakabalinkenaddaanitikararuaa kapadaamindaytaIpakpakitamamismobabaenkadagiti aramidmoamaikarikaunayadayawenbabaentitulongti Diosamamagbalinkenkaamangaywankadagitoya banag’

113Inyebkastiaritianamongnaketkinunanaitisabali, 'Aniangaar-aramidtirumbengngaipaaydagitiariti kaaduanapanawen?'

14Ketinsungbatna,‘Itipanagbasakenpanangadalkadagiti rekorddagitiopisialapanagdaliasat,anaisuratatumukoy itinadumadumaapagarian,apanggepnati pannakabalbaliwkenpannakataginayondagitiiturayan. Ketbabaentikastangaaktibidadanagun-odmotidayaga dipulosinasitgantisabsabali,babaentitulongtiDiosa mangtungpalitiaminatarigagaymo.’

15Sigagagaranakisaritatiariitilalakiketdinamagnaiti sabali,kasanokomangaokupadotimaysaataobayat dagitiorastipanagrelakskenpanaglinglingayna?

16Ketinsungbatna,‘Tipanagbuyakadagidiaypabuyaa mabalinngaaktuanasiuumisokenmangikabilitiimatang timaysakadagitieksenaanaalamanipuditibiagken naipabuyabuyogentidignidadkenkinadesenteket makagunggonakenmaitutop

17Taaddasumagmamanoapanangpabilegamasarakan uraykadagitoyapaglinglingayan,tamasansanngaadda matarigagayanaleksionngaisurodagitisaanunaya napategngaaramiditibiag.Ngembabaenti panangsanaymoitinaan-anayakinaumisoitiaminnga aramidmo,impakitamamaysakaapilosopoken padayawannakatiDiosgapuitikinaimbagmo.’

18Naragsakantiarikadagitisasaoanaisaolaeng, kinunanaitimaikasiamalalaki,“Kasanotirumbenga panagtignaytimaysaataokadagitipadaya?

19Ketinsungbatna,‘Rumbengngaumawagkaitisibaymo dagitilallakianasursurokendagidiaymakabaelamangted kenkakadagitimakagunggonaapammalubosmaipapan kadagitiaramidtipagariamkentibiagdagitiiturayanmo (taawantinasarakanmoatemangaad-addaamaitutop wennoad-addaamakaisurongemdaytoy)yantangaydagiti kastaalallakiketpatpatgentiDiosgaputasinanaydati panunotdaamangpanunotkadagitinatan-okatema--kasiti pudnongaar-aramidemitibagim,sipudidiaminnga aramidmoketiturturongtiDios’ 20Gaputanaragsakantiariitisungbat,dinamagnati sumarunoatao,Aniatikasayaatanparakadagititattao?

Ngatimaysaapribadongaumiliketmaaramidkomanga arikadakuadawennokamengtinaarianapamilia?

21Ketinsungbatna,‘TikasayaatanitinakaisigudanTa dagitiarianagtauditinaarianakapuonanmasansana naulpitkennaulpitdakadagitiiturayanda.Ketad-addapay akastoytikasotisumagmamanokadagidiaytimmakder manipudkadagitiranggodagitipribadongaumili,a kalpasananapadasandantidakeskeninawitdatibingayda itikinapanglaw,noagturaydakadagitibunggoyagbalinda ngaad-addaanaulpitngemdagitiawanDiosatirano 22Ngem,kaskinunak,tinaimbagakababalinanasanaya naimbagketkabaelannatiagturay,ketmaysakaa naindaklanngaari,saanunayagaputanalaingkaitidayag tituraymokentikinabaknangmonodiketgaputanalabawmotiaminatattaoitipanangngaasikenpilantropia, agyamanitiDiosanangtedkenkakadagitoyagalad.’

23Binusbostiaritisumagmamanoatiempoa nangidaydayawitidaytoyataoketkalpasannadinamagna itimaudiitiamin,Aniatikadakkelanagapuananiti panangiturayitimaysangaimperio?

24Ketinsungbatna,‘Tapnoagtultuloyngaagtaengdagiti iturayanitikasasaadtitalna,kennapardasamaipaayti hustisiakadagitikasotipanagsusupiat’

25Dagitoyaresultaketmaragpatbabaentiimpluensiati agturay,noisuketmaysaataoamanggurguraitidakes kenmangay-ayatitinaimbagkenmangibunongkadagiti pigsanaamangispalitibiagdagititattao,nokasanonga ibilangmotikinaawanhustisiakaskadaksanakitati kinadakeskenbabaentinainkalintegannga administrasionmoinaramidmoparaitibagimitidimataya reputasion,yantangaytiDiosipaaynakenkatipanunota nasin-awkensaananarugitanitianiamanadakes’

26Ketidinagsardeng,bimtaktinapigsakennaragsaka palakpakitisumagmamanoatiempo.Idinagsardeng, nangalatiariitikopaketnangtedititoastkas pammadayawkadagitiaminasangailinakendagitisasao ngainsawangda.

27Kalpasanna,kaspanggibus,kinunana,Nagun-odkoti kadakkelanapagimbaganmanipuditikaaddayoAduti nagunggonaakbabaentinainsiribanacachingngaintedmo kaniakmaipapanitiartetipanagturay’

28Kalpasanna,imbilinnaamaitedtitalloatalentoapirak ititunggalmaysakadakuada,ketdinutokantimaysa kadagitiadipennaamangiteditikuarta

29Namimpinsanngaimpukkawdatianamongda,ketti bangketenagbalinabuyatirag-o,bayatngaintedtiariti baginaitiagtultuloyapanagpiesta

KAPITULO11

Paraitikomentomaipapanitinagkaunangastenograpia, kitaentiBersikulo7Maisubmitirtipatarusparaiti pannakaanamongkenmaawatkasmabasa,ket(Bersikulo 23)tiumad-aduabutostipananganamongketnaalaken sangsangkamaysaamaibaklay

1Atiddogtiinsuratkoketmasapulngatarigagayakti pammakawanmo,Filocrates.

2Nasdaawakitidimarukodkadagitilallakikentiwagas ngaitiapagbiitakanitonangteddakadagitisungbata talagaakasapulantinapautapanawentapnomapanunot.

3Tanupaykastaunaytipanangpanunottinagsaludsoditi tunggalpartikularasaludsod,dagidiaynagsasarunoa

simmungbatketnakasaganaamaminsandagitisungbatda kadagitisaludsodketngarudkasladakaniakkenkadagiti aminngaaddakennangnangrunakadagitipilosopoket maikariapagsiddaawan.

4Ketpagarupekakasladikapapatitibanagkadagidiay mangbasaitisalaysaykoitimasanguanan

5Ngemsaanamaitutoptidiumisoapanangirepresentar kadagitikinapudnoanairekordkadagitipublikongaarkibo.

6Ketsaanngaumisokaniaktiagsalungasingitikastoya banagIsalaysaykotiestoriakasitinapasamak,a sipapanunotaliklikaktianiamanabiddut

7Nasdaawakunayitipuersatipanagsasaoda,isunga inkagumaaktinagkonsultakadagidiayanegosiodati mangirekorditiaminanapasamakkadagitinaariana panagdengngegkenbangkete

8Takaugalian,kasammoyo,manipuditikanitoa mangrugitiaringaagnegosioaginggaititiemponga agretirotapnoaginana,amaaramidtirekordtiamina sasaokenar-aramidna--maysaanagsayaatken makagunggonaunayngaurnos

9Taitisumaganadngaaldawmabasadagitiminutodagiti aramidkensasaoitinapalabasngaaldawsakbaya mangrugitinegosio,ketnoaddaaniamanngairegularidad, maminsanamailintegtibanag

10Nagun-odkongarud,kasnaibaga,tiumisonga impormasionmanipudkadagitirekordtipubliko,ket inlanadkodagitikinapudnoitiumisongaurnosyantangay ammoknokasanotikinagagarmoamakagun-oditi makagunggonangaimpormasion

11Tallongaaldawkalpasanna,innalaniDemetriodagiti lallakiketlimmasatitipadertibaybay,pitongaestadioti kaatiddogna,aginggaitiisla,bimmallasiwitirangtayket nagturongkadagitidistritotiFarositiamianan

12Sadiayngainummongnaidaitimaysaabalay,a naibangonitiigidtibaybay,anapintasunaykenaddaiti nasulinekakasasaad,ketinawisnaidaamangitungpaliti trabahoapanagipatarus,yantangayaminakasapulanda paraitipanggepketnaikabilitidisposisionda

13Gapunarinugiandatinagtrabahoanangidiligiti sumagmamanoaresultadakenpinagtutunosdaida,ket aniamananapagnunumuandaketmaitutopanakopia babaentipanangiwanwanniDemetrio

14Ketnagpauttisesionaginggaitimaikasiamngaoras; kalpasandaytoynawayawayaandangaagserbikadagiti pisikalakasapulanda

15Aminakayatdaketnaarkosanparakadakuadaiti narang-ayatimbanganMalaksiditidaytoy,inaldawnga inaramidniDorotheusdagitiisumetlaengapanagsagana parakadakuadaakasitinaaramidparaitiariamismo--ta itikastaisuketimbilintiari

16Itinasapaabigat,inaldawngaagparangdaitiParaangan, ketkalpasantipanagsaludoda,nagsublitiariitibukoddaa lugar

17KetkasitikaugaliandagitiaminaJudio,nagbuggoda kadagitiimadaitibaybayketnagkararagdaitiDiosket kalpasannainteddatibagbagidaitipanagbasaken panangipatarusitipartikularapasetanakaikabilanda,ket insaludsodkokadakuada,Apayanagbuggodakadagiti imadasakbayngaagkararagda?

18Ketinlawlawagdaamaysaapagilasinanngaawanti inaramiddaadakes(tatunggalkitatiaktibidadket naaramidbabaenkadagitiima)yantangayitinatan-okken

nasantuanawagasdaibilangdatiaminakassimboloti kinalintegkenkinapudno.

19Kasnaibagakon,inaldawngaagtataripnongdaitilugara makaay-ayogapuitikinaulimekkenkinaraniagnaket inyaplikardatibagbagidaititrabahoda.

20Ketnaiparnaunayanalpastitrabahoapanagipatarusiti pitopuloketduangaaldaw,akaslanaurnosdaytoygapuiti naikeddengapanggep.

21Idinalpastitrabaho,inurnongniDemetriotipopulasion dagitiJudioitilugaranakaipatarusanna,ketbinasanaiti amin,itiimatangdagitiagipatpatarus,asinabatdatidakkel apanangawatmanipudkadagititattao,gapuitidakkela pagimbaganngaimpaaydakadakuada.

22NabaramettipanangidayawdakenDemetrio,ket indagadagdakenkuanaamaisurattiinteroalintegken idatagnatikopiakadagitiliderda.

23Kalpasananabasadagitilibro,timmakderdagitipapadi kendagitipanglakayendagitiagipatpataruskenti komunidaddagitiJudiokendagitipangulodagitiumiliket kinunada,ayantangaynaaramidentikastaunaya kinasayaatkensagradokenumisoapatarus,umisolaeng ngaagtalinaeddaytaakasidikenawantimaaramida panagbalbaliwitidayta

24Ketidiinyebkastiinteroabunggoyti pananganamongda,binilindaidaamangibalikasitilunoda maitunositikaugaliandaitisiasinomanamangaramiditi aniamanapanagbalbaliwbabaenmantipananginayoniti aniamanwennopanangbalbaliwitianiamanapamay-an aniamantianiamankadagitisasaoanaisuratwenno panangaramiditianiamanapannakalipat

25Nainsiribanunaydaytoyapanagannadtapno masiguradoamabalinamaitalimengtilibroitiamina masanguananatiempoadiagbaliw

26Idinaipadamagitiaritibanag,nagrag-ounay,ta nariknanaasitatalgedanatungpaltidisenioabinukelna 27Naibasakenkuanatiinteroalibroketnasdaawunayiti espiritutimanangted-linteg.

28KetkinunanakenDemetrio,‘Kasanongaawankadagiti historiadorwenno‘dagitimannaniwtinakapanunota maikariamangitudoitikastaanakaskasdaawagapuanan?’ 29Ketinsungbatna,‘Agsipudtatilintegketsagradoken nagtauditiDiosKetdaddumakadagidiaynangbukeliti panggepamangtamingitidaytatikinabiltiDiosket ngarudinsardengdatipanggepda’

30KinunanaanangngegnamanipudkenTheopompusnga isuketnapapanawitipanunotnaitinasurokatallopulonga aldawgaputapanggepnangaiserrekitipakasaritaannati sumagmamanokadagitipasamakmanipudkadagiti immun-unakenmediodimapagtalkanapatarustilinteg 31Idinakaungarbassit,nagpakaasiitiDiosnga ilawlawagnakenkuananoapayadimtengkenkuanati didigra.

32Ketnaipalgakkenkuanaititagtagainep,amanipuditi awanserserbinaapanagusiusotarigagayannanga ipakaammodagitisagradoakinapudnokadagitigagangay atattao,ketnoagsardengisut’makasubliitisalun-atna 33NangngegkometmanipudkadagitibibigniTheodektes, maysakadagitinakalkaldaangamannaniw,ngaidi dandaninibagaynatisumagmamanokadagitipasamaka nairekorditilibroparaitimaysakadagitipabuyana, naapektaranitikatarataitiagpadaamatana

34Ketidinadlawnatirasonnoapayanapasamak kenkuanatididigra,nagkararagitiDiositiadungaaldaw ketkalpasannanaisubli

35Ketkalpasan,tiari,kasitinaibagakon,inawatnati panangilawlawagniDemetriomaipapanitidaytoyapunto, nagdayawketimbilinnaanaskenamaasikasounaydagiti libro,kennasantuanamabantayandagitoy

36Ketindagadagnakadagitiagipatpatarusamasansana sumarungkardakenkuanakalpasantipanagsublidaidiay Judea,taumisolaeng,kinunana,ngaisublinaitanidaiti pagtaenganda

37Ngemintonagsublida,tratuennaidaakasgagayyem, kasumiso,ketumawatdakadagitinabaknangasagut manipudkenkuana

38Imbilinnaamaaramiddagitipanagsaganapara kadakuadangaagawid,kettrinatonaidaasiuulpitunay.

39Intednaititunggalmaysakadakuadatitalloakawesa kasayaatanakita,duaatalentoabalitok,maysaapisarra ngaagdagsenitimaysaatalento,aminamueblesparaiti talloasopa

40Ketkaduanatipanangkuyognanangibaonkenni Eleazaritisangapuloasopangaaddaanitipirakasakaken aminakasapulanngaalikamen,maysaasideboardnga aggatadititallopuloatalento,sangapuloabado,lila,ken maysaanatan-okakorona,kensangagasutapedasoti kasayaatanngainabelalienso,kastametdagitimalukong kenpinggan,kenduaabalitokabeakersamaidedikariti Dios.

41Indagadagnametkenkuanababaentisuratanoadda asinomankadagitilallakiakaykayatnatiagsublikenkuana, saanalapdannaida.

42Taimbilangnaadakkelapribilehiotipanangtagiragsak itikagimongandagitikastaadeadalatattao,ket kaykayatnangaipaaytikinabaknangnakadakuadangem kadagitiawanmamaayna

43KetitaFilocrates,addakenkatikompletongaestoriaa maitunositikarik.

44Panagkunak,dakdakkeltiragsakmokadagitoyabanag ngemkadagitisinuratdagitimitologo

45Tanapeklankayoamangadalkadagitibanaga makagunggonaitikararua,kenmangbusboskayoitiadua tiempoitidaytaPadasektongaisalaysaytianiamana daddumapayapasamakamaikariamairekord,tapno babaentipanangusigkadagitoyketmasiguradoyoti kangatuanagunggonagapuitiregtayo