Ilocano - The Book of Jubilees

1Ketnapasamakitiumunaatawentiipapanawdagiti annaktiIsraelmanipudEgipto,itimaikatloabulan,iti maikasangapuloketinnemngaaldawtibulan,[2450Anno Mundi]anagsaotiDioskenMoises,akunkunana: ‘Sumang-atkakaniakitiBantay,ketitedkokenkatiduaa tapiabatotilintegkentibilin,ngainsuratko,tapno maisuromida’

2Ketsimmang-atniMoisesitibantaytiDios,kettidayag tiAponagtaengidiayBantaySinai,ketinnemngaaldawa linunotantiulep

3KetinayabannaniMoisesitimaikapitongaaldaw manipudititengngatiulep,kettilangatidayagtiApoket kaslagumilgil-ayabngaapuyitituktoktibantay

4KetniMoisesaddaidiayBantayitiuppatapulonga aldawkenuppatapuloarabii,ketinsurokenkuanatiDios tiimmun-unakentinaud-udiapakasaritaanti pannakabingbingaydagitiaminngaaldawtilintegkenti pammaneknek

5Ketkinunana:‘Iturongmotipusomititunggalsaonga ibagakkenkaitidaytoyabantay,ketisuratmoidaitimaysa alibrotapnomakitadagitikaputotandanokasanoadiak binaybay-anidagapuitiaminakinadakesngainaramidda itipanangsalungasingitikatulaganngaipasdekkoiti nagbaetanmikenkaparakadagitikaputotandaitangaaldaw idiayBantaySinai

6Ketitikastamapasamaktointondumtengkadakuada amindagitoyabanag,amabigbigdaanalintegakngem kadakuadaitiaminapanangukomdakenitiaminnga aramidda,ketmabigbigdantoapudnoanakikaduaak kadakuada

7Ketisuratmomaipaayitibagimamindagitoyasasaonga ideklarakon,kenkaitangaaldaw,taammokti panagrebeldedakentinatangkenatengngedda,sakbaynga iyegkoidaitidagangainsapatakkadagidiammada,ken AbrahamkenIsaackenJacob,akunkunak:‘Itibin-im itedkontotidagangaagay-ayusitigataskendiro

8Ketmangandakenmapnekdanto,ketagsublidanto kadagitiganggannaetadidios,kadagiti(dios)adi makaispalkadakuadamanipuditianiamanarigatda:ket daytoyasaksimangngegtokassaksimaibusorkadakuada Tamalipatandantoaminabilbilinko,(uray)aminnga ibilinkokadakuada,ketmagnadantoamangsurotkadagiti Gentil,kenkalpasantikinarugitda,kenkalpasanti pannakaibabainda,ketagserbidantokadagitididiosda,ket dagitoytimangpaneknekkadakuadaitimaysaabasolken rigatkenrigatkensilo.

9Ketaduntotimadadaelketmatiliwdanto,ket matnagdantokadagitiimatikabusor,gaputabinaybayandadagitiordinansakenbilbilinko,kendagitipiestati tulagko,kendagitisabbathko,kentinasantoanadissoka nasantoanparaitiBagikoititengngada,kentitabernakulok, kentisantuariok,ngainsantokparaitibagikititengngati daga,arebbengngaipasdekkotinagankoitidayta,ken tapnoagtaengdayta(sadiay)

10Ketmangaramiddantoitibagbagidakadagitinangatoa dissokenkabakirankenkinitikitanaladawan,ket agdayawdanto,tunggalmaysaitibukodna(nakitikita ladawan),tapnomaiwawa,ketidatondantodagitiannakda

kadagitidemonio,kenkadagitiaminngaaramidtibiddutti pusoda.

11Ketmangibaonaktokadagitisaksikadakuada,tapno makasaksiakmaibusorkadakuada,ngemsaandaa dumngeg,ketpapatayendantometdagitisaksi,ket idadanesdadagidiayagsapsapulitilinteg,ketikkatenda kenbaliwandatiamintapnomakaaramiddaitidakesiti imatangko.

12Ketilemmengkontotirupakkadakuada,ketitedkonto idaitiimadagitiGentilamaipaayitipannakakautibo,ken kasmaysaabiktima,kenparaitipanangalun-on,ket ikkatektoidamanipudititengngatidaga,ketiwaraskoida kadagitiGentil.

13Ketmalipatandantotiaminalintegkokenamina bilbilinkokenaminapanangukomko,ketmayawawandantonomaipapankadagitibaroabulan,kensabbath, kenpiesta,kenjubileo,kenordinansa

14KetkalpasandaytoyagsublidantoKaniakmanipuditi tengngadagitiGentilitiaminapusodakenitiamina kararuadakenitiaminapigsada,keturnongektoida manipudititengngadagitiaminaGentil,ketbirokendakto, tapnomasarakannakkadakuada,intonsapulendakitiamin apusodakenitiaminakararuada

15Ketibuksilkontokadakuadatiaglaplapusananatalna buyogentikinalinteg,ketikkatektokadakuadatimulati kinalinteg,itiaminapusokkenitiaminakararuak,ket agbalindantoabendisionkensaanaparaitilunod,ket isudantotiulokensaanngaipus.

16Ketbangonektotisantuariokititengngada,ket makipagnaedakkadakuada,ketagbalinaktoaDiosdaket agbalindantoataokitikinapudnokenkinalinteg.

17Ketdiaktobaybay-anidawennomapaayida;tasiakti ApoaDiosda’

18KetnagruknoyniMoisesitirupanaketnagkararagket kinunana,‘OApoaDiosko,dimobaybay-andagititaom kentitawidmo,tapnoaglayagdaitibidduttipuspusoda, kendimoitedidakadagitiimadagitikabusorda,dagiti Gentil,amangannoiturayandaidakenpagbasoldakenka 19Maitag-aykomatiasimo,OApo,kadagititaom,ket mangparnuaykadakuadaitinalintegngaespiritu,ketsaan komangaiturayanidatiespirituniBeliartapno akusarennaidaitisanguanam,kensiloennaidamanipuditi aminadanatikinalinteg,tapnomapukawdamanipuditi sangotirupam

20Ngemisudatiilimkentawidmo,ngainispalmo buyogentidakkelapannakabalinmomanipudkadagitiima dagitiEgipcio:mangparnuaykakadakuadaitinadalusa pusokennasantuanngaespiritu,ketsaandakomaa masiluankadagitibasoldamanipuditaaginggaiti agnanayon’

21KetkinunatiApokenMoises:‘Ammokti panagsusupiatdakentipampanunotdakentikinatangkenti tengngedda,ketsaandantongaagtulnogagingganga ipudnodatibukoddaabasolkentibasoldagitiammada 22KetkalpasandaytoyagsublidantoKaniakitiamina kinalintegkenitiamin(tipusoda)kenitiamin(da) kararuada,ketkugitektikudiltipusodakentikudiltipuso tibin-ida,ketmangparnuaytokadakuadaitinasantuannga espiritu,ketdalusakidatapnosaandangaumadayoKaniak manipuditidaytangaaldawaginggaitiagnanayon.

23KetkumpettodagitikararuadaKaniakkenkadagiti aminabilinko,kettungpalendadagitibilinko,ketsiaktoti Amadaketagbalindantongaannakko

24KetmaawagandantoaminngaannaktisibibiagaDios, ketmaammuantotitunggalanghelkentunggalespiritu, wen,maammuandantoadagitoyketannakko,kensiakti Amadaitikinalintegkenkinalinteg,kenay-ayatekida

25Ketisuratmoparaitibagimamindagitoyasasaonga ideklarakkenkaitidaytoyabantay,tiumunakenmaudi,a mapasamakitiaminapannakabingbingaydagitialdawiti lintegkenitipammaneknekkenkadagitilawaskenjubileo aginggaitiagnanayon,aginggaabumabaakken makipagnaedakkadakuadaitiagnanayon.’

26Ketkinunanaitiangheltikaadda:Agsuratkaparaken Moisesmanipuditirugitipanamarsuaaginggaa naibangontisantuariokititengngadaitiaminnga agnanayon

27KetagparangtotiApoitiimatangtiamin,ket maammuantotiaminasiaktiDiostiIsraelkenAmadagiti aminngaannakniJacob,kenAriitiBantaySioniti agnanayonKetnasantuantotiSionkenJerusalem’ 28Kettiangheltikaaddaanapanitisangotipakarsoti Israelinnalanadagitilamisaandagitipannakabingbingay dagititawen-manipuditipanawentipannakaparsua-ti lintegkentipammaneknekdagitilawasdagitijubileo, sigunkadagitiindibidualatawen,sigunitiaminabilang dagitijubileo[sigun,kadagitiindibidualatawen],manipud itialdawti[baro]apanamarsuaintonmapabarodagiti langitkentidagaaminapinarsuadaamaibataykadagiti pannakabalintilangit,kenmaibatayitiamina pannakaparsuatidaga,aginggaamaaramidtisantuarioti ApoidiayJerusalemitiBantaySion,kenmapabaroamin dagitisilawparaitipannakaagaskenparaititalnakenpara bendisionparakadagitiaminanapilitiIsrael,kentapno kastatimapasamakmanipuditidaytangaaldawken aginggakadagitiaminngaaldawtidaga

KAPITULO2

1KetnagsaotianghelitikaaddakenniMoisesamaibatay itibalikastiApo,akunkunana:Isuratmotikompletoa pakasaritaantipanamarsua,nokasanoitiinnemngaaldaw analpastiApoaDiosaminngaaramidnakenamina pinarsuana,kensinelebrarannatiSabbathitimaikapitonga aldawkeninsantonadaytoyitiaminapanawen,ken intudingnadaytoyakaspagilasinanparakadagitiaminnga aramidna

2Taitiumunangaaldawpinarsuanadagitilangitngaadda itingatokentidagakendagitidanumkenaminnga espiritungaagserserbiitisanguananna-dagitianghelti kaadda,kendagitiangheltipannakasantipikar,kendagiti anghel[tiespiritutiapuykendagitianghel]tiespiritu dagitiangin,kendagitiangheltiespiritudagitiulep,kenti sipnget,kentiniebekentiurarokentihoarfrost,ken dagitiangheldagititimekkentigurruodkentikimat,ken dagitiangheldagitiespiritutilamiiskentipudot,kenti kalam-eknakentiprimaverakentiotoniokentikalgaw kendagitiaminngaespiritudagitiparsuanangaadda kadagitilangitkenitidaga,(Pinarsuana)dagiti mangliwengliwengkentisipnget,malem<kenrabii>,ken

tilawag,parbangonkenaldaw,ngainsagananaiti pannakaammotipusona.

3Ketkalpasannanakitamidagitiaramidna,ket indaydayawmiIsuna,kenindaydayawmiitisanguananna gapuitiaminngaaramidna;tapitoanaindaklannga aramidtipinarsuanaitiumunangaaldaw

4Ketitimaikaduangaaldawpinarsuanatitangatangiti tengngadagitidandanum,ketnabingaydagitidanumiti daytangaaldaw-kaguduakadagitoytisimmang-atiti ngatokenkaguduakadakuadatibimmabaitibabati tangatang(ngaadda)ititengngaitirabawtiinteroadaga Ketdaytoylaengtiaramid(Dios)anaparsuaitimaikadua ngaaldaw.

5Ketitimaikatlongaaldawbinilinnadagitidanuma lumasatmanipuditirabawtiinteroadagangaagturongiti maymaysaalugar,kenagparangtinamagaadaga.

6Ketinaramiddagitidandanumtikasitiimbilinna kadakuada,ketnagretirodamanipuditirabawtidagaiti maysaalugaritiruardaytoyatangatang,ketnagparangti namagaadaga

7Ketitidaytangaaldawpinarsuanaparakadakuadaamin abaybayamaibataykadagitiagsinaapagtitiponanda,ken aminakarayan,kentipanagtitipondagitidanumkadagiti bantaykenitiaminadaga,kenaminadan-aw,kenamina linnaawtidaga,kentibukelamaimula,kenaminnga agtubtuboabanag,kenagbungaakayo,kenkayoti kabakiran,kentiminuyongantiEden,itiEdenkenamin mulakalpasantikitada.

8DagitoyuppatanaindaklanngaaramidpinarsuatiDios itimaikatlongaaldawKetitimaikapatngaaldaw pinarsuanatiinitkenbulankendagitibituen,ketinkabilna idaititangatangtilangit,tapnomangteditilawagitiamin adaga,kenmangiturayitialdawkenrabii,ken mangbingayitilawagmanipuditisipnget.

9IntudingtiDiostiinitngaagbalinadakkelapagilasinan itidagaitiadungaaldawkensabbathkenbulbulanken piestakentawtawenkensabbathtitawenkenjubileoken aminapanawentitawen

10Ketbingayennatilawagmanipuditisipnget[ken]para itikinarang-ay,tapnorumang-aytiaminabanagnga agtubokenagtuboitidaga

11DagitoytalloakitaInaramidnaitimaikapatngaaldaw Ketitimaikalimangaaldawpinarsuanadagitidadakkela monsteritibaybayitikaunggantidandanum,tadagitoyti immunaabanagtilasagapinarsuadagitiimana,dagiti ikankenaminngaaggarawitidanum,kenaminnga agtaytayab,dagititumatayabkenaminakitada

12Kettiinitsimmang-atitingatuenidatapnorumang-ay (kadakuada),kenitingatuentiaminngaaddaitidaga, aminngaagtubtubomanipuditidaga,kenaminakayonga agbunga,kenaminalasag

13Dagitoytalloakitatipinarsuanaitimaikalimanga aldawKetitimaikanemngaaldawpinarsuanaaminnga ayupitidaga,kenaminabaka,kenaminngaaggarawiti daga

14Ketkalpasanamindagitoypinarsuanatitao,tilalaki kenbabaipinarsuanaida,ketintednakenkuanati panangiturayitiaminngaaddaitidaga,kenkadagiti baybay,kenitiaminngaagtaytayab,kenkadagitianimal kenbaka,kenitiaminngaaggargarawitidaga,keniti

interoadaga,kenitiamindaytoyngaintednakenkuanati panangituray.

15Ketdagitoyuppatakitapinarsuanaitimaikanemnga aldaw.Ketaddadagupduaketduapuloakita.

16Ketinleppasnaaminngaaramidnaitimaikanemnga aldaw-aminngaaddaitilangitkenitidaga,kenkadagiti baybaykenkadagitimangliwengliweng,kenitilawagken itisipnget,kenitiamin.

17Ketinikkannakamiitinaindaklanapagilasinan,tialdaw tiPanaginana,ngaagtrabahokamiitiinnemngaaldaw, ngemsalimetmetanmitiSabbathitimaikapitongaaldaw manipuditiaminatrabaho

18Ketaminngaangheltikaadda,kenaminngaanghelti santipikasyon,dagitoyduaanaindaklanaklaseImbilinnatayoamangsalimetmetitiAldawaPanaginana Kenkuanaidiaylangitkenditoydaga.

19Ketkinunanakadakami:‘Adtoy,mangisinaktoiti Bagikoitimaysangailimanipudititengngadagitiamina tattao,ketdagitoysalimetmetandatialdawtiPanaginana, ketsantipikarekidaitiBagikoakastaok,ketbendisionak ida;kasitipanangsantipikarkoitialdawtiSabbathken panangsantipikarko(daytoy)itiBagiko,kastameta bendisionaktoida,ketagbalindantoataokketagbalinakto aDiosda

20KetpiniliktibukelniJacobmanipuditiaminanakitak, ketinsuratkoisunaakasinaunangaanakko,ket insantipikarkoisunaitiBagikoitiagnanayonnga agnanayon;ketisuroktoidaitialdawtiSabbath,tapno salimetmetandatiSabbathitidaytamanipuditiaminnga aramid’

21Ketitikastapinarsuanasadiaytimaysaapagilasinana maibatayitipannangtungpaldaitiSabbathakaduatayoiti maikapitongaaldaw,amangankenuminum,ken mangbendisionKenkuanaanangparsuaitiaminabanaga kasitipanangbendisionkenpanangsantipikarnaitiBagina itikarkarnaataoanangatngatongemitiaminatattao,ken tapnosalimetmetandatiSabbathasangsangkamaysa kadatayo

22Ketimpangatonadagitibilinnakasnasam-itnga ayamuomamaawatitisanguanannaitiaminngaaldaw... 23Adda(adda)duaketduangaulotisangatauanmanipud kenAdanaginggakenJacob,ketduaketduapuloakitati trabahotinaaramidaginggaitimaikapitongaaldaw; nabendisionankennasantoandaytoy;ketnabendisionan kennasantuanmettiimmuna;ketdaytoyagserbiakadua daytaparaitipannakasantipikarkenbendision.

24Ketitidaytoy(niJacobkendagitibukelna)naiteda kanayonngaisudatinabendisionankennasantuaniti umunaapammaneknekkenlinteg,kasitipanangsantipikar kenpanangbendisionnaitialdawtiPanaginanaiti maikapitongaaldaw

25Pinarsuanatilangitkendagakenaminapinarsuanaiti innemngaaldaw,ketpinagbalintiDiosanasantoanti maikapitongaaldaw,paraitiaminngaaramidna;ngarud imbilinnaitibiangnaa,siasinomanngaagaramiditi aniamanngaaramiditidaytaketmatay,kentimangtulaw itidaytoyketsiguradoamatay.

26GapunaibilinmodagitiannactiIsraelasalimetmetanda daytoyngaaldawtapnosalimetmetandaanasantoanken saandangaaramidentianiamanngaaramid,kensaandaa rugitan,kasnasantuanngemitiaminadaddumangaaldaw

27Ketsiasinomanamangtulawitidaytoysiguradoa matay,kensiasinomanngaagaramiditianiamannga aramidsiguradoamatayitiagnanayon,tapnodagitiannac tiIsraelsalimetmetandadaytoyngaaldawitiinteroa kaputotanda,ketsaandaamaramutenmanipuditidaga;ta nasantoanngaaldawkennabendisionanngaaldaw

28Kettunggalmaysaamangtungpalitidaytoyken mangsalimetmetitiSabbathmanipuditiaminnga aramidna,agbalintoanasantoankenmabendisionaniti aminngaaldawakaskadatayo

29IpakaammokenibagakadagitiannactiIsraeltilintegiti daytoyngaaldawagpadpadaasalimetmetandatiSabbath itidayta,kensaandaabaybay-anitibidduttipusoda;(ken) asaananainkalinteganngaaramidentianiamannga aramiditidaytaasaanamaitutop,ngaaramidenitidaytati bukoddaapagragsakan,kensaandangaisaganaitidaytati aniamanamakanwennoinumen,ken(asaana nainkalintegan)ngaagbukbokitidanum,wenno mangiserrekwennomangiruaritidaytababaenkadagiti ruangandatianiamanadadagsen,asaandangainsagana paraitibagbagidaitimaikanemngaaldawkadagiti pagnanaedanda.

30Ketsaandangaiyegwennoiruaritibinalaybalayiti daytangaaldaw;taad-addaanasantoankennabendisionan daytangaaldawngemitianiamanngaaldawtijubileo dagitijubileo;itidaytoyrinambakanmitiSabbathitilangit sakbayanaipakaammoitisiasinomanalasaga mangrambakitiSabbathditoydaga.

31KettiNamarsuaitiaminabanbanagbinendisionanna, ngemsaannaasintipikartiaminatattaokennasiontapno salimetmetandatiSabbathitidayta,nodikettiIsraellaeng: isudalaengtiimpalubosnaamangankenuminumken mangrambakitiSabbathditoydaga

32KetbinendisionantiNamarsuakadagitiaminabanag daytoyngaaldawapinarsuanaparaitibendisionken kinasantokendayaganangnangrunangemitiaminnga aldaw.

33Naiteddaytoyalintegkenpammaneknekkadagiti annaktiIsraelkaslintegitiagnanayonaginggakadagiti kaputotanda.

KAPITULO3

1Ketitiinnemngaaldawtimaikaduaalawasinyegmi, sigunitisaotiDios,kenAdandagitiaminngaanimal,ken aminabaka,kenaminatumatayab,kenaminnga aggargarawitidaga,kenaminngaaggargarawitidanum, sigunkadagitikitada,kensigunkadagitikitada:dagiti animalitiumunangaaldaw;dagitibakaitimaikaduanga aldaw;dagititumatayabitimaikatlongaaldaw;kenamin ngaaggargarawitidagaitimaikapatngaaldaw;ken daydiayaggarawitidanumitimaikalimangaaldaw.

2KetniAdanpinanaganannaidaaminbabaenti agsasarunoanagnaganda,ketkasitipanangawagna kadakuada,kastamettinaganda

3KetkadagitoylimangaaldawnakitaniAdanamin dagitoy,lalakikenbabai,sigunititunggalkitangaadda ditoydaga,ngemagmaymaysaketawantinasarakana katulonganna

4KetkinunatiApokadakami:‘Saananasayaatnga agmaymaysatitao:mangaramidtayoitikatulonganpara kenkuana’

5KetpinagturogtiApoaDiostayokenkuana,ketnaturog, ketnangalaitibabaiitimaysaagurongmanipuditi tengngadagitigurongna,ketdaytoyagurongtinagtaudan tibabaimanipudititengngadagitigurongna,ket binangonnatilasagakasukatna,ketbinangonnatibabai.

6KetriniingnaniAdanmanipudititurognaketiti panagriingnabimmangonitimaikanemngaaldaw,ket inyegnakenkuana,ketnaam-ammona,ketkinunana kenkuana:‘Daytoyitantulangdagititulangkokenlasagti lasagko;isuketmaawagan[ngaasawak];gaputanaala isunakenlakayna’

7Ngarudagmaymaysatilalakikenasawaababaiket ngarudpanawantilalakitiamanakeninana,ketkumpetiti asawana,ketagbalindantoamaymaysaalasag

8ItiumunaalawasnaparsuaniAdan,kettigurong-ti asawana:itimaikaduaalawasimpakitanakenkuana:ket gapuitidaytoynaitedtibilinasalimetmetaniti pannakarugitda,itimaysaalalakiitipitongaaldaw,keniti babaiitimaminduaitipitongaaldaw.

9KetkalpasantipannakaleppasniAdanitiuppatapulo ngaaldawitidagaanakaparsuaanna,inyegmiisunaiti minuyongantiEdentapnoagtalonkenmangaywaniti daytoy,ngemtiasawanainyegdaitimaikawalopulonga aldaw,ketkalpasandaytoysimrekitiminuyongantiEden 10Ketgapuitidaytoyarasonnaisurattibilinkadagiti nailangitanatapimaipanggepkenkuanangaagpasngay: ‘noagpasngayitilalaki,agtalinaeditikinarugitnaitipito ngaaldawsigunitiumunaalawastialdaw,kettallopulo kettallongaaldawngaagtalinaeditidaratipanagdalusna, ketsaannantoasagidentianiamananasantuanabanag, wennosumrekitisantuario,aginggaamatungpalnadagitoy ngaal-aldawnaibilin)itikasotiubingalalaki

11Ngemitikasotiubingababaiagtalinaedtoiti kinarugitnaitiduaalawasitialdaw,maitunositiumunaa duaalawas,keninnemapuloketinnemngaaldawitidara tipannakadalusna,ketaddantoaminitiwalopulonga aldaw.’

12Ketidinalpasnadagitoywalopulongaaldawinyegmi isunaitiminuyongantiEden,tanasantoanngemitiamina dagamalaksidkennasantuantitunggalkayoanaimulaiti dayta

13Ngarud,naordenanmaipanggepkenkuanaa mangipasngayitilalakiwennobabaingaanaktilinteg kadagidingaaldawngaawantisagidennaanasantuana banag,wennosumrekitisantuarioaginggaamairingpas dagitoyngaaldawparaitilalakiwennobabaingaubing

14Daytoytilintegkenpammaneknekanaisuratparaiti Israel,tapnotungpalenda(daytoy)itiaminngaaldaw

15Ketitiumunaalawastiumunaajubileo,[1-7AM]ni AdankentiasawanaaddadaitiminuyongantiEdenitipito atawenngaagtalonkenmangsalsalimetmetitidayta,ket intedmikenkuanatitrabahokenbinilinmingaaramidenna tiaminamaitutopitipanagtalon

16Ketnagtalon(timinuyongan),ketlamolamoketdina ammo,kensaanamabain,ketsinalaknibannatihardin manipudkadagititumatayabkenanimalkenbaka,ket inurnongnadagitibungana,ketmangan,ketinlaksidnati

nabatiparaitibaginakenparaitiasawana[keninlaksidna daydiaymatartaripato].

17Ketkalpasantipannakaileppastipitoatawen,nga inleppasnasadiay,pitoatawenngaeksakto,[8AM]ketiti maikaduaabulan,itimaikasangapuloketpitongaaldaw(ti bulan),immaytiulegketimmasidegitibabai,ketkinunati ulegitibabai,‘ImbilinnakakaditiDios,akunkunana, Dikaymanganititunggalkayoitiminuyongan?’

18Ketkinunanaitidayta,‘Kadagitiaminabungadagiti kayoitiminuyongankinunatiDioskadakami, Mangankayo;ngemitibungatikayongaaddaititengngati minuyongankinunanakadakamitiDios,Dikaytokanen dayta,kendikaytosagiden,dilakettamataykayo.’

19Ketkinunatiulegitibabai,‘Saankaytoasiguradoa matay:taammotiDiosngaitialdawapannanganyoiti dayta,maluktantodagitimatayo,ketagbalinkaytoakas didiosen,ketmaammuanyontotinaimbagkendakes

20Ketnakitatibabaitikayoamakaay-ayokenmakaayayoitimata,kentibunganaketnasayaatataraon,ket innalanadaytaketnangan

21Ketididamongainabbongannatibainnaitibulongti igos,intednakenAdanketmangan,ketnaluktandagiti matana,ketnakitanaalamolamo

22Ketnangalakadagitibulongtihigosketindaitna (dagitoy)asangsangkamaysa,ketnangaramiditiapron paraitibagina,ket,inabbongnatibainna

23KettiDiosinlunodnatiuleg,ketnakapungtotitidayta itiagnanayon...

24KetnakapungtotIsunaitibabai,agsipudtanangngegna titimektiuleg,ketnangan;ketkinunanakenkuana: ‘Paaduektounaytiladingitmokendagitisaemmo:iti ladingitmangipasngaykakadagitiannak,ketti panagsublimketaddantokenlakaymo,ketisuti mangituraykenka.’

25KetkenAdankinunanamet,‘Agsipudtanagtung-edka ititimektiasawam,ketnangankaitikayongaimbilinko kenkaasaanmoakanen,mailunodtidagamaigapukenka: dagitisiitkensiitiyegnantokenka,ketkanemtoti tinapaymoitiling-ettirupam,aginggangaagsublikaiti dagaanakaalaam;tadagaka,ketagsublikantoditoydaga.’

26Ketinaramidnaidakadagitibadoalalat,ketinkawesna ida,ketimbaonnaidamanipuditiMinuyongantiEden

27KetitidaytangaaldawarimmuarniAdanmanipuditi Minuyongan,indatonnakasnasam-itaramantidaton, insenso,galbanum,kenstacte,kenrekadoitiagsapaiti panagsilnagtiinitmanipuditialdawapanangabbongnaiti bainna

28Ketitidaytangaaldawnaserraantingiwatdagitiamin ngaanimal,dagitibaka,kendagititumatayab,kenti aniamanamagmagna,kentianiamanngaaggargaraw,iti kastasaandanamakasao:tanagsaodaaminitimaysaken maysaitimaysaabibigkenitimaymaysaadila.

29KetimbaonnamanipuditiMinuyongantiEdentiamin alasagngaaddaitiMinuyongantiEden,ketaminalasag naiwarassegunkadagitikitana,kenmaibataykadagiti kitanaaginggakadagitilugaranaparsuaparakadakuada 30KetkenAdanlaengtiintedna(tikabaelanna)a mangabbongitibainna,kadagitiaminngaanimalkenbaka 31Maigapuitidaytoy,nailanadkadagitinailangitanatapi amaipanggepkadagitiaminamakaammoitipanangukom tiLinteg,ngaabbongandatibainda,kensaandanga

ibukboktibagbagidaakasitipanangibukbokdagitiGentil itibagbagida.

32Ketitibaroabulantimaikapatabulan,pimmanawda AdankentiasawanamanipuditiMinuyongantiEden,ket nagnaeddaitidagatiEldaitidagaapinarsuada.

33KetniAdanpinanaganannatiasawanaitiEva 34Ketawantianakdaalalakiaginggaitiumunaajubileo, [8AM]ketkalpasandaytoynaam-ammona.

35Ita,talonnatidagakasnaibilinkenkuanaidiay MinuyongantiEden

KAPITULO4

1Ketitimaikatloalawasitimaikaduaajubileo[64-70 AM]impasngaynaniCain,ketitimaikapat[71-77AM] impasngaynaniAbel,ketitimaikalima[78-84AM] impasngaynatibalasangnaaniÂwân

2Ketitiumuna(tawen)timaikatloajubileo[99-105AM], pinatayniCainniAbelgaputainawat(tiDios)tidatonni Abel,ketdinainawattidatonniCain

3Ketpinapataynaisunaidiaytalon:kettidarana nagpukkawmanipuditidagaaginggaidiaylangit,nga agreklamogaputapinatayna

4KettinubngartiAponiCaingapukenAbel,agsipudta pinatayna,ketpinagbalinnaanagtalawditoydagagapuiti daratikabsatna,ketinlunodnaisunaditoydaga

5Ketmaigapuitidaytoynaisuratkadagitinailangitana lamisaan,‘Mailunod,daydiaymangkabilitikaarrubanaa sililimed,ketkunaenkomatiaminanakakitaken nakangngeg,Kastakoma;kettitaoanakakitakensaana nangideklara(dayta),mailunodkomaakasitisabali.’

6Ketgapuitidaytoyarasonipakaammomino umasidegkamiitisangotiApoaDiosmitiaminabasola maaramiditilangitkenditoydaga,kenitilawagkeniti sipnget,kenitisadinoman

7KetniAdankentiasawananagdung-awdakenAbeliti uppatalawastitawen,[99-127AM]ketitimaikapata tawentimaikalimaalawas[130AM]nagrag-oda,ketni Adannaam-ammonamanentiasawana,ketnangipasngay kenkuanaitimaysangaanakalalaki,ketpinanaganannaiti Set;takinunana‘tiDIOSnangbangonitimaikaduaabin-i kadatayoditoydagaimbesaniAbel;tapinatayniCain’

8Ketitimaikanemalawas[134-40AM]pinutotnati balasangnaaniAzûrâ

9KetniCaininnalanaÂwântikabsatnaababainga asawanaketimpasngaynakenkuananiEnocidingudoti maikapatajubileo[190-196AM]Ketitiumunaatawenti umunaalawastimaikalimaajubileo,[197AM]naibangon dagitibalbalayditoydaga,ketnangibangonniCainiti siudad,ketinawagannatinagannaitinagantianaknanga Enoc

10Am-ammoniAdanniEvangaasawanaket nangipasngaypayitisiamngaannakalallaki

11Ketitimaikalimaalawastimaikalimaajubileo[225-31 AM]niSetinnalananiAzûrâakabsatnaababainga asawana,ketitimaikapat(tawentimaikanemalawas) [235AM]inyanaknakenkuananiEnos.

12RinugiannangaumawagitinagantiApoditoydaga

13Ketitimaikapitoajubileoitimaikatloalawas[309-15 AM]niEnosinnalananiNôâmakabsatnaababainga asawana,ketnangipasngaykenkuanaitimaysangaanaka

lalakiitimaikatloatawentimaikalimaalawas,ket pinanaganannaitiKenan.

14Ketitingudotimaikawaloajubileo[325,386-3992 AM]innalaniKenanniMûalêlêthtikabsatnaababainga agbalinngaasawana,ketimpasngaynakenkuanatimaysa ngaanakalalakiitimaikasiamajubileo,itiumunaalawas itimaikatloatawendaytoyalawas,[395AM]ket inawagannatinagannaitiMahalalel.

15Ketitimaikaduaalawastimaikasangapuloajubileo [449-55AM]niMahalalelinnalanakencuanangaasawana niDinaH,ngaanakniBarakielngaanakababaitikabsat niamana,ketnangipasngaykenkuanaitimaysangaanaka lalakiitimaikatloalawasitimaikanematawen,[461AM] ketpinanaganannaitiJared,taitialdawnabimmabadagiti angheltiApoitidaga,dagidiaynainaganandagiti Agbanbantay,tapnoisurodadagitiannaktitao,kentapno aramidendatipanangukomkenkinalintegitidaga

16Ketitimaikasangapuloketmaysaajubileo[512-18AM] niJarednangasawaitibagina,kettinagannaketBaraka,ti anakniRâsûjâl,anakababaitikabsatniamana,iti maikapatalawasdaytoyajubileo,[522AM]ket nangipasngaykenkuanaitimaysangaanakalalakiiti maikalimaalawas,itimaikapatatawentijubileo,ket inawagannatinagannaEnoc 17Ketisutiimmunakadagititaoanayanakditoydagaa nakasursuroitipanagsuratkenpannakaammokensiribken nangisuratkadagitipagilasinantilangitamaibatayiti panagsasarunodagitibulandaitimaysaalibro,tapno maammuandagititaodagitipanawendagititawena maibatayitiurnosdagitiagsisinaabulanda

18Ketisutiimmunaanangisuratitipammaneknekket pinaneknekannakadagitiannaktitaoititengngadagiti kaputotantidaga,keninsalaysaynadagitilawasdagiti jubileo,kenimpakaammonakadakuadadagitialdawdagiti tawen,keninurnosnadagitibulankeninsalaysaynadagiti Sabbathdagititawenkasinaramidmi(kadakuada),nga impakaammomikenkuana.

19Ketnoaniatiaddakennoaniantotinakitanaitimaysa aparmatatipannaturogna,akasitimapasamakkadagiti annaktitaoitiinteroakaputotandaaginggaitialdawti panangukom;nakitakennaawatannatiamin,ketinsuratna tipammaneknekna,ketinkabilnatipammaneknekditoy dagaparakadagitiaminngaannaktitaokenkadagiti kaputotanda

20Ketitimaikasangapuloketduaajubileo,[582-88]iti maikapitoalawasna,nangasawaitibagina,kettinaganna ketEdna,ngaanakniDanel,anakababaitikabsatni amana,ketitimaikanematawenitidaytoyalawas[587 AM]inyanaknakenkuanatimaysangaanakalalakiket pinanaganannaitiMetusela

21MaysapayakaduanadagitiangheltiDioskadagitoy innemajubileoatawen,ketimpakitadakenkuanatiamin ngaaddaditoydagakenitilangit,tituraytiinit,ket insuratnatiamin

22KetpinaneknekannadagitiAgbanbantay,anakibasol kadagitiannakababbaititao;tadagitoynangruginnga agkaykaysa,tapnomatulawan,kadagitiannakababbai dagititattao,ketpinaneknekanniEnocmaibusor (kadakuada)amin

23Ketnaalamanipudititengngadagitiannaktitao,ket inturongmiisunaitiMinuyongantiEdenitikinadayagken

dayaw,ketadtoyisuratnasadiaytipannakakondenarken pannakaukomtilubong,kenaminakinadakesdagitiannak titao

24Ketgapuitidayta(tiDios)inyegnatidandanumtilayus itiaminadagatiEden;tasadiaynaisaadisunaakas pagilasinankentapnopaneknekannaamaibusorkadagiti aminngaannaktitao,ngaisalaysaynaaminngaaramid dagitikaputotanaginggaitialdawtipannakakondenar.

25Ketpinuorannatiinsensotisantuario,(uray)nasam-ita rekadoamakaay-ayoitisanguanantiApoitiBantay

26TaaddauppatadissotiApoitidaga,tiMinuyonganti Eden,kentiBantaytiDaya,kendaytoybantaynga ayanmoitangaaldaw,tiBantaySinai,kenBantaySion(a) masantipikartoitibaroaparsuaparaitipannakasantipikar tidaga;babaenitidaytamasantipikartotidagamanipuditi amin(ti)basolnakentikinarugitnaitiinteroakaputotanti lubong

27Ketitimaikasangapuloketuppatajubileo[652AM]ni Matusalannangasawaitibagina,niEdnangaanakni Azrial,ngaanakababaitikabsatniamana,itimaikatloa lawas,itiumunaatawendaytoyalawas,[701-7AM]ket naaddaanitianakalalakiketpinanaganannaitiLamec. 28Ketitimaikasangapuloketlimaajubileoitimaikatloa lawasniLamecnangasawaitibagina,kettinagannaket BetenosngaanakniBarakiil,ngaanakababaitikabsatni amana,ketitidaytoyalawasnangipasngaykenkuanaiti maysangaanakalalakiketpinanaganannaitiNoe,a kunkunana,‘Daytoyliwliwaennaktogapuitirigatkoken aminngaaramidko,kengapuitidagangainlunodtiApo’ 29Ketitingudotimaikasangapuloketsiamajubileo,iti maikapitoalawasitimaikanematawen[930AM]dayta, natayniAdan,ketaminngaannaknaintabondaisunaiti dagaapinarsuana,ketisutiimmunaanaitabonitidaga

30Ketnagkurangitipitopuloatawenitisangaribuatawen; tatisangaribuatawenketkaslamaysangaaldawiti pammaneknektilangitketngarudnaisuratmaipapaniti kayotipannakaammo:‘Itialdawapannanganyoitidayta mataykayto’Gapuitoyarasonsaannaanakompletodagiti tawenitidaytoyngaaldaw;tanataybayatdayta

31ItipanagleppasdaytoyajubileonapapatayniCain kalpasankenkuanaitiisumetlaengatawen;tanatnagti balaynakenkuanaketnatayititengngatibalayna,ket napapataybabaenkadagitibatona;tababaenitibato pinataynaniAbel,ketbabaenitibatonapapatayitinalinteg apanangukom

32Gapuitoyarasonnaordenandaytoykadagitinailangitan atapi:Babaentiinstrumentoapanangpapataytimaysaa taoitikaarrubanaitiisumetlaeng,mapapatayto;kalpasan tiwagasapanangsugatnakenkuana,itikastaapamay-an makilangendantokenkuana’

33Ketitimaikaduapuloketlima[1205AM]ajubileoni Noenangasawaitibagina,kettinagannaket`Emzârâ,ti anakababainiRâkê'êl,ngaanakababaitikabsatni amana,itiumunaatawenitimaikalimaalawas[1207AM]: ketitimaikatloatawendayta,impasngaynakenkuanani Sem,itimaikalimaatawenna[1209AM]impasngayna kenkuananiHam,ketitiumunaatawenitimaikanema lawas[1212AM]impasngaynakenkuananiJafet

KAPITULO5

1Ketnapasamakidinangrugingaumadudagitiannakti taoitirabawtidagaketnaipasngaykadakuadadagitiannak ababbai,anakitaidadagitiangheltiDiositimaysaa naikeddengatawendaytoyajubileo,anapintasdaakitaen; ketinnaladatibagbagidangaassawakadagitiamina pinilida,ketnangipasngaydakadakuadakadagitiannaka lallakikethiganteda

2Ketimmadutikinakilloitidagaketaminalasag rinukerdatidalanna,agpapadadagititaokenbakaken animalkentumatayabkenaminamagmagnaitidagaamindagitoyrinukerdadagitidalandakenurnosda,ket rinugiandangaalun-onentitunggalmaysa,ketimmaduti kinakilloitidagakentunggalimahinasiontipampanunotti aminatao(ket)kastatikinadakesngaagtultuloy

3KetkimmitatiDiositidaga,ketadtoynadadael,ken aminalasagrinukerdadagitiurnosna,kenaminngaadda itidagainaramiddatiaminakitatikinadakesitiimatangna 4Ketimbaganaadadaelennatitaokenaminalasagiti rabawtidagaapinarsuana.

5NgemnakasarakniNoeitiparaburitiimatangniJehova 6Ketmaibusorkadagitianghelngaimbaonnaditoydaga, Napalalotipungtotna,ketnangteditibilinamangramut kadakuadamanipuditiaminapanagturayda,ket binilinnakamiamangigalutkadakuadaitikaunggantidaga, ketadtoynaigalutdaititengngada,ket(maitalimeng)a naisina

7Ketmaibusorkadagitiannakdaalallakirimmuartibilin manipuditisangotirupanaamasaplitdaitikampilan,ken maikkatdamanipuditibabatilangit

8Ketkinunana‘Saanakanayonngaagtalinaedtiespirituk ititao;talasagdametketsangagasutduapuloatawenti panagbiagda’

9Ketimbaonnatikampilannaititengngadatapnotunggal maysapapatayennatikaarrubana,ketrinugiandati nagpipinnatayaginggaanatnagdaaminbabaentikampilan kennadadaeldamanipuditidaga

10Ketdagitiammadaketsaksi(itipannakadadaelda),ket kalpasandaytoynaigalutdaitikaunggantidagaiti agnanayon,aginggaitialdawtidakkelapannakakondenar, intonmaipatungpaltipanangukomkadagitiamina nangdadaelkadagitidalandakenaramiddaitisangoananti Apo

11Ketdinadaelnaaminmanipudkadagitilugarda,ket awantinabatiamaysakadakuadaasaannangainukom maibatayitiaminakinadakesda

12Ketinaramidnaparaitiaminngaaramidnaitibaroken nalintegakinatao,tapnosaandangaagbasolitiamina kinataodaitiagnanayon,nodiketagbalindaamina nalintegititunggalmaysaitikitana

13Kettipanangukomtiaminketnaordenankennaisurat kadagitinailangitanatapiitikinalinteg-uray(ti panangukomdagiti)aminapumanawitidalananaordenan parakadakuadaamagna;ketnosaandaamagnaitidayta, naisurattipanangukomparaititunggalparsuakeniti tunggalkita

14Ketawantianiamanidiaylangitwennoditoydaga, wennoitilawagwennoitisipnget,wennoitiSheolwenno itikaunggan,wennoitilugartisipnget(asaanamaukom); ketaminapanangukomdanaordenankennaisuratken naikitikit.

15MaipapanitiaminUkomenna,tinaindaklanamaibatay itikinatan-okna,kentibabassitamaibatayitikinabassitna, kentunggalmaysamaibatayitidalanna

16KetIsuketsaanamaysaamangibilangititao(ti siasinoman),wennoIsuketmaysangaumawatkadagiti sagut,nokunanangaIsut’mangipatungpalitipanangukom ititunggalmaysa:notimaysaintednatiaminngaadda ditoydaga,Saannangaibilangdagitisagutwennotitao(ti siasinoman),wennoumawatitianiamankadagitiimana,ta Isuketnalintegngaukom

17KetkadagitiannaktiIsraelnaisuratkennaordenan:No agsublidakenkuanaitikinalintegpakawanennaamina salungasingdakenpakawanennaaminabasbasolda.

18Naisuratkennaordenanngaipakitanatiasikadagiti aminamangtallikuditiaminabasoldamaminsanitikada tawen.

19Ketnomaipapankadagitiaminanangdadaelkadagiti dalandakenpanunotdasakbaytilayus,awantitaoa naawatmalaksidititaoniNoelaeng;tatikinataonaket naawatmaipaaykadagitiannakna,a(tiDios)insalakanna manipuditidandanumtilayusgapukenkuana;tanalinteg tipusonaitiaminadalanna,kasnaibilinmaipanggep kenkuana,ketsaanasimminaitianiamananaitudingpara kenkuana

20KetkinunatiApoadadaelennatiaminngaaddaiti daga,agpadpadadagititaokenbaka,kenanimal,ken tumatayabititangatang,kentiaggargarawitidagaKet binilinnaniNoeamangaramidkenkuanaitidaong,tapno maisalakannatibaginamanipuditidandanumtilayus

21KetinaramidniNoetidaongitiaminabanagkas imbilinnakenkuana,itimaikaduapuloketpitoajubileoti tawen,itimaikalimaalawasitimaikalimaatawen(itibaro abulantiumunaabulan)[1307tibigat]

22Ketsimrekitimaikanem(tawen)dayta,[1308AM]iti maikaduaabulan,itibaroabulantimaikaduaabulan, aginggaitimaikasangapuloketinnem;ketsimrek,ken aminngainyegmikenkuana,itidaong,ketinserratiApo manipudruaritimaikasangapuloketpitoamalem

23KetlinuktantiApotipitoaruangantilayustilangit, Kendagitingiwatdagitiubbogtidakkelanauneg,pitoa ngiwattibilangda

24Ketdagitiruangantilayusnangrugidangaagibukbokiti danummanipudlangititiuppatapulongaaldawkenuppat apuloarabii,Ketdagitiubbogtinaunegnangipatulodmet itidanum,aginggaanapnotiinteroalubongitidanum

25Ketimmadutidandanumitirabawtidaga:Sangapulo ketlimaakasikotingimmatotidandanumitingatuen dagitiaminanangatoabantay,Kettidaongnaipangatoiti ngatuentidaga,Ketnaggunayitirabawtidandanum

26Ketnagturaytidanumitirabawtidagaitilimaabulansangagasutketlimapulongaaldaw

27NapantidaongketnagsaaditituktoktiLubar,maysa kadagitibantaytiArarat

28Ket(itibaroabulan)itimaikapatabulannaserraan dagitiubbogtidakkelakaadalemketnatengngeldagiti ruangantilayustilangit;ketitibaroabulantimaikapitoa bulannaluktanamindagitingiwatdagiti mangliwengliwengtidaga,ketnangrugiabumabati danumitikaadalemitibaba

29Ketitibaroabulantimaikasangapuloabulanmakita dagititapawdagitibantay,ketitibaroabulantiumunaa bulanmakitatidaga

30Ketnaungawdagitidandanummanipuditingatotidaga itimaikalimaalawasitimaikapitoatawen[1309AM] dayta,ketitimaikasangapuloketpitongaaldawiti maikaduaabulannamagatidaga

31Ketitimaika-duapulo-ket-pito,linuktannatilakasa,ket nangibaonmanipuditidaytakadagitianimal,baka,ken tumatayab,kentunggalaggargarawabanag

KAPITULO6

1Ketitibaroabulanitimaikatloabulanrimmuarisuna manipuditilakasa,ketnangibangonitialtaritidaytaa bantay.

2Ketnangaramiditipanangabbongmaipaayitidaga,ket nangalaitimaysaaurbonketnangabbongitidaranapara itiaminabasoltidaga;tanadadaelentiaminngaaddaiti dayta,malaksidkadagidiayaddaitidaongakaduaniNoe 3Ketinkabilnatitabanaitirabawtialtar,ketinnalanati maysaabaka,maysaakalding,kenmaysaakarneroken urbon,kenasin,kenmaysaakalapati,kentiurbonti kalapati,ketnangikabilitidatonamapuoranitirabawti altar,ketnangibukbokitidaytaitidatonanalaokanitilana, kennangiwarsiitiarakkeninwarasnangainsensoitirabaw tiamin,ketnangpatauditinasayaataramantumakderkayo, amaawatitisangoanantiApo.

4KetinangottiApotinaimbagngaayamuom,ket nakitulagkenkuanaasaanenngaaddapaytilayusa mangdadaelitidaga;ngaaminngaal-aldawtidagati panawentibukelkenpanaganiketsaanngaagsardeng; lamiiskenpudot,kenkalgawkenkalam-ekna,kenaldaw kenrabiididakomaagbaliwtiurnosda,wennoagsardeng itiagnanayon

5‘Ketsika,umadukayokenumadukayoditoydaga,ket umadukayoitirabawna,ketagbalinkayoabendisioniti daytaTipanagbutengkenkakentipanagbutengkenkaket iparegtaktoitiaminngaaddaditoydagakenitibaybay 6Ketadtoyintedkokadakayoaminngaanimal,kenamin ngaaddaanpayakabanag,kenaminngaaggargarawiti daga,kendagitiikanitidandanum,kenaminabanaga taraon;kaskadagitiberdearuot,intedkokadakayoamina kanen

7Ngemtilasag,agramantibiagna,agramantidara, saanyontoakanen;tatibiagtiaminalasagaddaitidara, amangannokasapulantidarayoitibiagyoItiimati tunggaltao,itiimatitunggal(animal)kalikagumankoti daratitao

8Siasinomanamangibukbokitidaratitaobabaentitao maibukboktotidarana,taitiladawantiDiosinaramidnaa tao.

9Ketdakayo,umadukayo,ketumadukayoditoydaga’ 10KetniNoekendagitiannaknainsapatadaasaandaa kanentiurayaniaadarangaaddaitisiasinomanalasag, ketnakitulagitisanguanantiApoaDiositiagnanayoniti aminakaputotantidagaitidaytoyabulan.

11Itidaytoyasalaysaykinunanakenkaamakitulagka kadagitiannactiIsraelitidaytoyabulanitibantaynga addaanitisapata,keniwarsimtidarakadakuadagapuiti

aminabalikastikatulagan,ngainaramidtiApokadakuada itiagnanayon.

12Ketnaisuratdaytoyapammaneknekmaipanggep kadakayoamasapulasalimetmetanyoakanayon,tapno saankayoamanganitianiamanngaaldawitiurayaniaa daradagitianimalwennotumatayabwennobakabayatti aminngaal-aldawtidaga,kettitaoamanganitidara dagitianimalwennobakawennodagititumatayabbayatti aminngaaldawtidaga,isukentibin-inaketmairamutto manipuditidaga

13KetibilinmocadagitiannactiIsraelasaandaamangan itidara,tapnotinagnagandakendagitibin-idamaicanayon itisangoanantiApoaDiostayo.

14Ketmaipaayitidaytoyalintegawantipagbeddengan dagitialdaw,taagnanayondaytaMasapula salimetmetandadaytoyitiaminakaputotanda,tapno agtultuloydangaagpakaasiitibiangmobabaentidaraiti sanguanantialtar;inaldawkenitiorastiagsapakenrabii agsapuldaitipammakawanitibiangmoitiagnanayoniti sangoanantiApotapnosalimetmetandadaytakensaana mairamut

15KetinikkannaniNoekendagitiannaknaitipagilasinan asaanenngaaddamanentilayusditoydaga

16Inkabilnatipananaitiulepkaspagilasinantiagnanayon akatulaganasaanenngaaddamanentilayusitidagaa mangdadaelitiaminngaaldawtidaga

17Gapuitoy,naordenankennaisuratkadagitinailangitana tapi,amangrambakdaitipiestatilawasitidaytoyabulan itimaminsanitimakatawen,tapnomapabarotitulagiti kadatawen

18Ketdaytoysibubukelapiestaketnaselebraranidiay langitmanipuditialdawtipanamarsuaaginggaitialdawni Noe-duapuloketinnemajubileokenlimaalawastitawen [1309-1659AM]:ketniNoekendagitiannaknaket sinelebrarandadaytoyitipitoajubileokenmaysaalawas titawen,aginggaitialdawtiipapatayniNoe,kenmanipud itialdawtiipapatayniNoedagitiannaknainikkatda(dayta) aginggakadagitial-aldawni,Abrahamketmangandaiti dara

19NgemnasalimetmetniAbraham,ketniIsaackenJacob kendagitiannacnapinalpaliiwdaaginggaitial-aldawmo, ketidial-aldawmonalipatandagitiannactiIsraelaginggaa rambakanmomanenitidaytoyabantay.

20KetbilinemcadagitiannactiIsraelarambakandaytoya piestacadagitiaminakaputotandaakasbilincadacuada: itimaysangaaldawititawenitidaytoyabulan rambakandantotipiesta

21Tapiestadagitilawaskenpiestadagitiumunaabunga: daytoyapiestaketmaminduakendobletikinataona: maitunositinaisuratkennaikitikitmaipapanitidayta, rambakandaytoy

22Tainsuratkoitilibrotiumunaalinteg,itiinsuratkopara kenka,arambakanmodaytaitipanawenna,itimaysanga aldawititawen,ketinlawlawagkokenkadagiti sakripisionaalaglagipendagitiannaktiIsraelkenrumbeng arambakandaytaitiinteroakaputotandaitidaytoyabulan, maysangaaldawititunggaltawen.

23Ketitibaroabulanitiumunaabulan,kenitibaroa bulanitimaikapatabulan,kenitibaroabulaniti maikapitoabulan,kenitibaroabulanitimaikasangapulo abulan,dagitialdawtipananglaglagip,kendagitialdaw

dagitipanawenitiuppatapannakabingbingaytitawen Naisuratkennaordenandagitoyakaspammaneknekiti agnanayon

24KetinordenanidaniNoeparaitibaginakaspiestapara kadagitikaputotanitiagnanayon,itikastanagbalindaa pakalaglagipankenkuana

25Ketitibaroabulanitiumunaabulannaawisnanga agaramiditidaongparaitibagina,ketitidayta(aldaw) nagmagatidagaketlinuktanna(tidaong)ketnakitanati daga

26Ketitibaroabulantimaikapatabulannaserraandagiti ngiwattikaadalemtimangliwengliwengitibabaKetiti baroabulanitimaikapitoabulannaluktandagitiamina ngiwatdagitimangliwengliwengtidaga,ketnangrugia bumabadagitidandanumkadakuada

27Ketitibaroabulantimaikasangapuloabulannakita dagititapawdagitibantay,ketnaragsakanniNoe

28Ketgapuitidaytoyinordenannaidaparaitibaginaakas piestaapakalaglagipanitiagnanayon,ketkastati pannakaordenada

29Ketinkabildaidakadagitinailangitanatapi,tunggal maysaaddaanitisangapulokettalloalawas;manipuditi maysaaginggaitisabali(nalabas)tipakalaglagipanda, manipuditiumunaaginggaitimaikadua,kenmanipuditi maikaduaaginggaitimaikatlo,kenmanipudmaikatlo aginggaitimaikapat

30Ketaminngaaldawtibilinketduaketlimapuloalawas tialdaw,ket(dagitoytimamagbalin)itiinteroatawen.Iti kastanaikitikitkennaordenankadagitinailangitanatapi

31Ketawantipanangbaybay-a(daytoyabilin)iti maymaysaatawenwennoititinawen.

32KetbilinemdagitiannactiIsraelasalimetmetanda dagititawenamaibatayitidaytoyapanagkuenta-tallo gasutinnemapuloketuppatngaaldaw,ket(dagitoy) mangbukeldantoitinaan-anayatawen,ketsaandaa riribukentipanawennamanipudkadagitialdawnaken manipudkadagitipiestana;taaminabanagagtinnagto cadacuadamaibatayitipammaneknekda,ketsaandantoa baybay-antianiamanngaaldawwennomangriribukiti aniamanapiesta.

33Ngemnobaybay-andakendidatungpalenidaa maibatayitibilinna,kalpasannariribukendaamina panawendaketmailaksiddagititawenmanipuditidaytoy (urnos),[ketriribukendadagitipanawenkenmailaksid dagititawen]ketbaybay-andadagitiordinansada

34KetaminngaannaktiIsraelmalipatandantoket saandantoamasarakantidalandagititawen,ket malipatandantodagitibaroabulan,kenpanawen,ken sabbathketagkamalidantonomaipapanitiaminngaurnos dagititawen

35Taammokketmanipuditaipakaammoktokenka,ket saanabukodkoapinanggep;tatilibro(ulbod)anaisurat itisanguanak,kenkadagitinailangitanatapinaordenanti pannakabingbingaydagitialdaw,amangannomalipatan dagitipiestatitulagketmagnadaamaitunoskadagiti piestadagitiGentilkalpasantibiddutdakenkalpasanti kinaignoranteda.

36Taaddantodagidiaysiguradoamangpaliiwitibulannokasanoa(dayta)riribukennadagitipanawenkensumrek ititinawenitisangapulongaaldawitinasapaunay.

37Gapuitidaytoyarasondumtengtokadakuadadagiti tawenintonriribukenda(tiurnos),kenpagbalinendati makarimon(aldaw)ngaaldawtipammaneknek,kenti narugitngaaldawngaaldawtipiesta,ketibabaindanto dagitiaminngaaldaw,tinasantoanitinarugit,kenti narugitngaaldawitinasantoan;taagkamalidantono maipapankadagitibulankensabbathkenpiestakenjubileo 38Gapuitoyarasonibilinkenpaneknekakkenkatapno paneknekamida;takalpasantiipapataymoriribukendanto dagitiannakmo(ida),itikastasaandaapagbalinentitawen atallogasutinnemapuloketuppatngaaldawlaeng,ket gapuitidaytoyarasonagkamalidanomaipapankadagiti baroabulankenpanawenkensabbathkenpiesta,ket kanendantotiaminakitatidarangaaddaanitiaminakita tilasag

KAPITULO7

1Ketitimaikapitoalawasitiumunaatawen[1317AM] dayta,itidaytoyajubileo,nagmulaniNoekadagitiubasiti bantayanagsaadantidaong,anapanagananitiLubar, maysakadagitiKabambantayantiArarat,ketnagbungada itimaikapatatawen,[1320AM]ketbinantayannadagiti bungada,ketinurnongnaitidaytoyatawenitimaikapitoa bulan.

2Ketnangaramiditiarakmanipuditidaytaketinkabilna itibanga,ketindulinnaaginggaitimaikalimaatawen, [1321AM]aginggaitiumunangaaldaw,itibaroabulanti umunaabulan

3Ketrinambakannaasiraragsaktialdawdaytoyapiesta, ketnangaramiditidatonamapuoranitiApo,maysanga urbonabakakenmaysaakalakianakarnero,kenpitoa karnero,tunggalmaysatitawenna,kenmaysaaurbona kalding,tapnomakaaramiditipanangabbongitidaytapara itibaginakenkadagitiannakna

4Ketinsagananangaumunatiurbon,ketinkabilnati sumagmamanoadaranaitilasagngaaddaitialtarnga inaramidna,kenaminatabangainkabilnaitialtara pangikabilannaitidatonamapuoran,kentibakaken kalakianakarnerokenkarnero,ketinkabilnaamina lasagdaitirabawtialtar

5Ketinkabilnaaminadatondaanalaokanitilanaiti rabawna,ketkalpasannainwarisnatiarakitiapuynga immun-unangainaramidnaitialtar,ketinkabilnati insensoitirabawtialtarketpinasang-atnatinasam-itnga ayamuomamakaay-ayoitisanguanantiApoaDiosna.

6Ketnagrag-okenimminumitidaytoyngaarak,isuken dagitiannaknaasiraragsak.

7Ketmalemidin,ketsimrekititoldana,ketgaputa nabartek,nagiddakennaturog,ketsaananaabbungotaniti toldanabayattipannaturogna

8KetnakitaniHamniNoengaamanaalamolamo,ket rimmuarketimbaganakadagitiduaakakabsatnaitiruar

9KetinnalaniSemtikawesnakettimmakder,isukenni Jafet,ketinkabildatikaweskadagitiabagadaket nagsublidaketinabbongantibainniamada,ketdagiti rupadanalikudan.

10KetnariingniNoemanipudturognaketnaammuannati aminngainaramidkenkuanatiub-ubingngaanakna,ket inlunodnatianaknaketkinunana:‘MailunodtiCanaan; maysantongaadipenngaadipenkadagitikakabsatna’

11KetbinendisionannaniSem,ketkinunana: ‘MadaydayawkomatiApoaDiosniSem,ketniCanaan agbalintongaadipenna

12PadakkelentotiDiosniJafet,ketagtaengtotiDiositi pagtaengantiSem,kettiCanaanagbalintongaadipenna.’ 13KetammoniHamngainlunodniamanatiub-ubing ngaanakna,ketsaananaay-ayotainlunodnatianaknaket simminakenamana,isukendagitiannaknaalallaki,da CuskenMizraimkenPutkenCanaan

14Ketnangibangonisunaitimaysaasiudadparaitibagina ketpinanaganannaitinagantiasawanaaniNe’elatama’uk 15KetnakitaniJafet,ketnaimonitikabsatna,ketisumet nangibangonitimaysaasiudadparaitibagina,ket pinanaganannadaytaitinagantiasawananga‘Adatanes 16KetnagnaedniSemakaduananiamanaaNoe,ket nangibangonitisiudadngaasidegitiamanaitibantay,ket inawagannamettinagannaitinagantiasawanaani Sedeqetelebab

17KetadtoyasidegdagitoytalloasiudaditiBantayLubar; Sedeqetelebabamangsangoitibantayitidayadaytoy;ken Na'eltama'ukitiabagatan;'Adatan'esesngaagturongiti laud.

18KetdagitoytiannakniSem:daElam,kenAsur,ken Arpacsad-daytoy(anak)nayanakduaatawenkalpasanti layus-kenLud,kenAram.

19DagitiannakniJafet:daGomer,MagogkenMadaiken Javan,TubalkenMeseckenTiras:dagitoytiannakniNoe 20Ketitimaikaduapuloketwaloajubileo[1324-1372AM] rinugianniNoengaibilinkadagitiannaknaalallakidagiti ordinansakenbilin,kenaminapanangukomngaammona, ketindagadagnakadagitiannaknaalallakiatungpalendati kinalinteg,kenabbongandatibaintilasagda,ken bendisionandatiNamarsuakadakuada,kendayawendati amakenina,kenayatendatikaarrubada,kensaluadam dagitikararuadamanipuditipannakiabigkenkinarugitken aminakinadakes

21Tagapukadagitoytalloabanbanagdimtengtilayusiti daga,ngaisu,gapuitipannakiabigadagitiAgbanbantay maibusoritilintegdagitiordinansadanakikamalala kadagitiannakababbaidagititattao,ketinnaladati bagbagidangaassawakadagitiaminapinilida:ket inaramiddatipangrugiantikinarugit

22KetpinutotdadagitiannakalallakiaNaphidim,ket saandaaminngaumasping,ketinalun-ondatimaysaken maysa:ketdagitiHigantepinataydatiNaphil,kendagiti NaphilpinapataydadagitiEljo,kentisangatauanngaEljo, kentimaysakenmaysa

23Kettunggalmaysainlakonatibaginatapnoagaramiditi kinadakeskenmangibukbokitiaduadara,ketnapnoti dagaitikinadakes

24Ketkalpasandaytoynagbasoldakadagitianimalken tumatayab,kenaminngaaggargarawkenmagmagnaiti daga:ketaduadaratinaibukbokitidaga,kettunggal panunotkentarigagaydagititattaopinampanunotdati kinaubbawkenkinadakesakanayon

25KetdinadaeltiApotiaminmanipuditirabawtidaga; gapuitikinadakesdagitiaramidda,kengapuitidaranga inbukbokdaititengngatidagadinadaelnatiamin

26‘Ketnabatikami,siakkendakayo,annakko,kenamina simrekkadakamiitidaong,ketadtoymakitakdagiti aramidyoitisanguanakasaankayoamagnaitikinalinteg:

taitidalantipannakadadaelrinugianyotimagna,ket agsisinakayoitimaysakenmaysa,kenapalkayoitimaysa kenmaysa,ken(kastoyamapasamak)asaankayonga agtutunos,annakko,tunggalmaysaitikabsatna.

27Tamakitak,ketadtoydagitidemoniorinugianda(dagiti) panangallukoydaamaibusorkadakayokenkadagiti annakyoketitamabutengakitibiangyo,akalpasanti ipapataykoibukbokyotidaradagititaoitirabawtidaga, kendakayo,met,madadaeltomanipuditirabawtidaga

28Tasiasinomanamangibukbokitidaratitao,ken siasinomanamanganitidaratisiasinomanalasag, madadaeltoaminditoydaga

29Ketawantotimabatiataoamanganitidara,wenno mangibukbokitidaratitaoditoydaga,Kenawantoti mabatikenkuanaabin-iwennokaputotanngaagnanaediti babatilangit;TamapandantoidiaySheol,Ketitilugara pakakondenaranbumabadanto,Ketitisipngettinauneg maikkatdantoaminbabaentinaranggasngaipapatay

30Awantotimakitaadarakadakayotiaminadara addantoaminngaaldawapanangpapatayyoitianiaman ngaanimalwennobakawennoaniamanngaagtaytayabiti daga,ketaramidenyotinaimbagngaaramidkadagiti kararuayobabaentipanangabbongyoitinaibukbokiti rabawtidaga

31Ketdikaytoagbalinakasitimanganabuyogentidara, nodiketsalaknibanyotibagbagiyotapnoawantimangan itidaraitisangoananyo:abbongantidara,takastoyti naibilinkaniakamangpaneknekkadakayokenkadagiti annakyo,agramantiaminalasag

32Ketdikayipalubosakanentikararuaakaduatilasag, tapnotidarayo,ngaisutibiagyo,ketsaanakasapulaniti imatianiamanalasagamangibukbok(daytoy)itidaga

33Tasaantoanadalustidagamanipuditidaraa naibukbokkenkuana;ta(laeng)babaentidaradaydiay nangibukbokitidaytamadalusantotidagaitiamina kaputotanna

34Ketita,annakko,dumngegkayo:aramidenyoti panangukomkenkinalintegtapnomabalinngaimmulayo itikinalintegitirabawtiinteroadaga,kettidayagyo naipangatoitisangoanantiDiosko,anangisalakankaniak manipuditidandanumtilayus

35Ketadtoy,mapankayoketmangbangontoparaiti bagbagiyokadagitisiudad,ketimulayokadagitoyamina mulangaaddaitidaga,kenad-addapayaminakayonga agbunga

36Ititalloatawensaantoamaurnongtibungatiamina makan:ketitimaikapatatawenmaibilangtoanasantuanti bungana[ketidatondantodagitiumunaabunga],a makaay-ayoitisangoanantiKangatuanaDios,a nangparsuaitilangitkendagakenaminabambanag Idatondakomaitinawadwadtiumunangaarakkenlana (kas)umunaabungaitialtartiApo,ngaumawatitidaytoy, kettinabatimangankomadagitiadipentibalaytiApoiti sangotialtarngaumawat(dayta)

37Ketitimaikalimaatawenaramidenyoti pannakawayawayatapnowayawayaanyoitikinalintegken kinalinteg,ketagbalinkaytoanalinteg,ketrumang-aytoti aminngaimulayo

38TakastoytiimbilinniEnoc,tiamaniamayokenni Metusala,ngaanakna,kenniMetusalangaanaknaani

Lamec,kenniLamectinangibilinkaniakitiaminabanag ngaimbilinkenkuanadagitiammana.

39Ketitedkontometkadakayotibilin,annakko,kasiti imbilinniEnocitianaknakadagitiumunaajubileo:bayat ngaagbibiagpaylaeng,timaikapitoitikaputotanna, imbilinnakenpinaneknekannatianaknakenkadagiti annaktianaknaaginggaitialdawtiipapatayna’

KAPITULO8

1Itimaikaduapuloketsiamajubileo,itiumunaalawas, [1373AM]itirugidaytanangalaniArpacsaditiasawaa babaikettinagannaketRasu’eja,ngaanakniSusan,nga anakniElam,ketnangipasngaykenkuanaitimaysanga anakalalakiitimaikatloatawenitidaytoyalawas,[1375 AM]ketpinanaganannaitiKainam.

2Ketdimmakkeltianak,ketinsuroniamanaiti panagsurat,ketnapannagsapulitibaginaitilugara mabalinnaasakupentimaysaasiudad.

3Ketnakasarakitimaysaasinuratngainkitikitdagitidati (kaputotan)itibato,ketbinasanatiaddaitidayta,ket insuratnadaytakennagbasolgapuitidayta;tanaglaon daytaitipannursurodagitiAgbanbantayamaitunositi daytainusardaapaliiwendagitipagilasinantiinitken bulankenbituenkadagitiaminapagilasinantilangit.

4Ketinsuratnaketawantiimbaganamaipapanitidayta;ta nagbutengamakisaritakenNoemaipapanitidaytoy amangannomakapungtotkenkuanagapuitidaytoy.

5Ketitimaikatallopuloajubileo,[1429AM]itimaikadua alawas,itiumunaatawendayta,nangasawaitibagina,ket tinagannaMelka,ngaanakniMadai,ngaanakniJafet,ket itimaikapatatawen[1432AM]naaddaanitimaysanga anakalalaki,ketpinanaganannaitiSela;takinunana: ‘Pudnoanaibaonak.’

6[Ketitimaikapatatawennayanak],ketdimmakkelni Selaketnangasawaitibagina,kettinagannaketMu’ak, anakniKesed,akabsatniamana,itimaika-maysaket tallopuloajubileo,itimaikalimaalawas,itiumunaa tawen[1499AM]dayta

7Ketnangipasngaykenkuanaitimaysangaanakalalaki itimaikalimaatawen[1503AM]dayta,ketpinanagananna itiEber:ketnangasawaitibagina,kettinagannaket ‘Azûrâd,tianakababainiNebrod,itimaikatallopuloket duaajubileo,itimaikapitoalawas,itimaikatloatawen dayta[1564tibigat]

8Ketitimaikanematawen[1567AM]dayta, nangipasngaykenkuanaitianakalalaki,ket pinanaganannaitiPeleg;takadagidial-aldawidi naipasngaydagitiannacniNoerinugiandaabiningayti dagaitinagbaetantibagbagida:gapuitoyarason pinanaganannatiPeleg

9Ketbiningayda(dayta)asililimeditinagbaetanda,ket imbagadakenNoe

10Ketnapasamakitirugitimaikatallopulokettalloa jubileo[1569AM]abiningaydatidagaititalloapaset,ta daSemkenHamkenJafet,sigunititawidtitunggalmaysa, itiumunaatawenitiumunaalawas,idiaddakadakuadati maysakadakamianaibaon

11Ketinayabannadagitiannakna,ketimmasidegda kenkuana,isudakendagitiannakda,ketbiningaynatidaga itipanagbibinnunot,ngaalaendagititallongaannaknaa

lallaki,ketinyunnatdadagitiimada,ketinnaladatisinurat manipuditibarukongniNoe,tiamada.

12KetrimmuaritisinuratakasbingayniSemtitengngati dagaarumbengngaalaennaakastawidparaitibaginaken parakadagitiannaknaalallakiitikaputotantiagnanayon, manipudititengngatikabambantayantiRafa,manipuditi ngiwattidanummanipuditikarayanTina,kettibingayna ketmapanngaagturongitilaudbabaenititengngadaytoy akarayan,ketagsaknapaginggaadumanonitidanumti dagitiyuyeng,arummuardaytoyakarayanken mangibukbokkadagitidanumnaitibaybayMe'at,ket daytoyakarayanagayusitidakkelabaybayKetaminnga addaitiamiananketkukuaniJafet,kenaminngaaddaiti abagatanketkukuaniSem

13KetagsaknapaginggaadumanonidiayKaraso:daytoy ketaddaitibarukongtidilaakumitkitaitiabagatan.

14Kettibingaynaagsaknapitidakkelabaybay,ket agsaknapitidiretsoaliniaaginggaadumanonitilaudti dilaakumitkitaitiabagatan:tadaytoyabaybay napanagananitidilatiBaybayEgipto

15Ketagturongmanipudditoyngaagpaabagatannga agturongitingiwattidakkelabaybayitiigidti dandanumna,ketagsaknapitilaudaginggaiti‘Afra,ken agsaknapaginggaamakadanonitidandanumtikarayan Gihon,kenitiabagatantidandanumtiGihon,aginggaiti igiddaytoyakarayan

16Ketagsaknapngaagturongitidaya,aginggaadumanon itiMinuyongantiEden,itiabagatandayta,[itiabagatan] kenmanipuditidayatiinteroadagatiEdenkentiinteroa daya,agturongitidayakenagtultuloyaginggaadumanon itidayatibantayanapanagananitiRafa,ketbumaba aginggaitiigidtingiwattikarayanTina

17Rimmuardaytoyabingaybabaentipanagbibinnunot parakenSemkendagitiannakna,tapnotagikuaendadayta itiagnanayonaginggakadagitikaputotannaitiagnanayon 18Ketnagrag-oniNoetarimmuardaytoyabingaypara kenniSemkenparakadagitiannakna,ketnalagipnaamin ngainsaonaitingiwatnakaspadto;takinunanaidi: ‘MadaydayawkomatiApoaDiostiSemKetagnaedkoma tiApoitipagnanaedantiSem.’ 19KetammonaatiMinuyongantiEdenisutinasantoan dagitinasantoan,kenpagnaedantiApo,kentiBantay Sinaititengngatilet-ang,kentiBantaySion-titengngati pusegtidaga:dagitoytalloketnaparsuaakasnasantoana dissoasumangoititunggalmaysa 20KetbinendisionannatiDiosdagitididios,anangikabil itisaotiApoitingiwatna,kenitiApoitiagnanayon 21Ketammonaadimtengtinabendisionanabingayken bendisionkenniSemkendagitiannaknaalallakikadagiti kaputotanitiagnanayon-tisibubukeladagatiEdenkenti sibubukeladagatiNalabagaaBaybay,kentisibubukela dagatidayakentiIndia,kenitiNalabagaaBaybayken dagitibantayna,kenaminadagatiBasan,kenaminadaga tiLibanokendagitiislatiKaftur,kenaminabambantayti Sanirken‘Amana,kendagitibantaytiAsuritiamianan, kenaminadagatiElam,Asur,kenBabel,kenSusanken Ma’edai,kenaminabantaytiArarat,kenaminarehioniti labestibaybay,ngaaddaitilabesdagitibantaytiAssur ngaagturongitiamianan,maysaanabendisionanken nalawaadaga,kenaminngaaddaitidaytaketnasayaat unay

22KettaHamrimmuartimaikaduaapaset,itilabesti Gihonngaagturongitiabagatanitikannawanti Minuyongan,ketagsaknapngaagturongitiabagatanken agsaknapaginggakadagitiaminabantaytiapuy,ken agsaknapngaagturongitilaudaginggaitibaybayti‘Atel kenagsaknapngaagturongitilaudaginggaadumanoniti baybaytiMa’uk-a(baybay)abumabatiaminasaana nadadael.

23KetmapanitiamiananaginggaitibeddengtiGadir,ket mapanitikostatidandanumtibaybayaginggaiti dandanumtidakkelabaybayaginggangaumasidegiti karayanGihon,kenmapanitikarayanGihonaginggaa dumanonitikannawantiMinuyongantiEden.

24KetdaytoytidagaarimmuarparakenHamakasiti bingayasakupennaitiagnanayonparaitibaginaken kadagitiannaknaalallakiaginggakadagitikaputondaiti agnanayon

25KettaniJafetrimmuartimaikatloapasetitilabesti karayanTinaitiamianantipanagayustidandanumna,ket agsaknapitiamiananadayaaginggaitiinteroarehionti Gog,kenitiaminapagilianitidayadayta

26Ketagsaknapdaytaitiamiananngaagpaamianan,ken agsaknapaginggakadagitibantaytiQeltngaagturongiti amianan,kenagturongitibaybaytiMa’uk,ketmapaniti dayatiGadiraginggaitirehiontidandanumtibaybay.

27KetagsaknapaginggangaumasidegitilaudtiFaraket agsublingaagturongiti‘Aferag,kenagsaknapitidaya aginggaitidandanumtibaybaytiMe’at.

28KetagsaknapaginggaitirehiontikarayanTinaiti amiananadayaadireksionaginggangaumasidegiti beddengtidandanumnangaagturongitibantayRafa,ket agturongitiamianan

29DaytoytidagaarimmuarparakenJafetkendagiti annaknaalallakiakasbingaytitawidnaarebbenga tagikuaennaparaitibaginakenkadagitiannakna,para kadagitikaputotandaitiagnanayon;limaadadakkelnga isla,kendakkeladagaitiamianan.

30Ngemnalamiis,kennapudottidaganiHam,kensaana napudotwennonalamiistidagatiSem,nodiketnalaokan alamiiskenpudot.

KAPITULO9

1KetnabingayniHamkadagitiannaknaalallaki,ketti umunaabingayrimmuarparakenCusitidaya,keniti laudnaparaitiMizraim,kenitilaudnaparaitiPut,keniti laudkenkuana[kenitilaudna]itibaybayngaagpaayiti Canaan.

2KetnabingaymetniSemkadagitiannaknaalallaki,ket tiumunaabingayrimmuarparakenHamkendagiti annakna,itidayatikarayanTigrisaginggangaumasideg itidaya,tiinteroadagatiIndia,kenitiNalabagaaBaybay itiaplaya,kentidandanumtiDedan,kenaminabantayti MebrikenEla,kenaminadagatiSusankenaminnga addaitiigidtiFarnakaginggaitiNalabagaaBaybaykenti karayanTina

3KetgapuitiAsurrimmuartimaikaduaaBenneg,ti interoadagatiAsurkenNinevekenSinarkenaginggaiti beddengtiIndia,ketagpangatokenmanglikmutitikarayan 4KettaniArpaksadrimmuartimaikatloapaset,tiinteroa dagatirehiontiCaldeoitidayatiEufrates,a

nagbeddenganitiNalabagaaBaybay,kenamina dandanumtilet-angngaasidegitidilatibaybaya kumitkitaitiEgipto,aminadagatiLibanokenSanirken ‘AmanaaginggaitibeddengtiEufrates.

5KetmaipaayitiAramrimmuartimaikapatapaset,ti interoadagatiMesopotamiaitinagbaetantiTigrisken EufratesitiamianantiCaldeoaginggaitibeddengti kabambantayantiAsurkentidagati‘Arara.

6KetrimmuarparakenLudtimaikalimaapaset,dagiti bantaytiAsurkenaminamainaigkadakuadaaginggaa dumanonitiDakkelaBaybay,kenaginggaadumanoniti dayaniAssurakabsatna

7KetbiningaymetniJafettidagaatawidnakadagiti annakna

8KettiumunaapasetrimmuarparaitiGomeritidaya manipuditiamiananaginggaitikarayanTina;ketiti amiananrimmuarparaitiMagogaminamakin-unega pasettiamiananaginggaadumanonitibaybaytiMe’at

9KettarimmuarniMadaiakasbingaynaatagikuaenna manipuditilaudtiduaakabsatnaalallakiaginggakadagiti isla,kenaginggakadagitiaplayadagitiisla

10KetgapuitiJavanrimmuartimaikapatapasettunggal islakendagitiislangaagturongitibeddengtiLud

11KetmaipaaykenTubalrimmuartimaikalimaapasetiti tengngatidilangaumasidegngaagturongitibeddengti pasettiLudaginggaitimaikaduaadila,itirehionitilabes timaikaduaadilaaginggaitimaikatloadila

12KetgapukenMesecrimmuartimaikanemapaset,amin arehionitilabestimaikatloadilaaginggangaumasideg itidayatiGadir

13KetmaipaayitiTirasrimmuartimaikapitoapaset, uppatadadakkelngaislaititengngatibaybay,adumanon itipasettiHam[ketdagitiislatiKamaturirimmuarda babaentipanagbibinnunotmaipaaykadagitiannakni Arpachsadkastawidna]

14KetitikastadagitiannakniNoebiningaydakadagiti annakdaalallakiitiimatangniNoengaamada,ket binaludannaidaaminbabaentisapata,anangibabainiti lunodititunggalmaysaamangsapsapulamangagawiti bingayasaananatnag(kenkuana)babaentibingayna.

15Ketkinunadaamin,‘Kastakoma;kastakoma'paraiti bagbagidakenkadagitiannakdangaagnanayonitiamina kaputotandaaginggaitialdawtipanangukom,ngaitidayta ukomennaidatiApoaDiosbabaentikampilankenapuy gapuitiaminanarugitakinadakesdagitibiddutda,a pinunnodatidagaitisalungasingkenkinarugitken pannakiabigkenbasol

KAPITULO10

1Ketitimaikatloalawasdaytoyajubileorinugianda dagitinarugitademoniongaiyaw-awandagitiannakni Noe,kenpinagkamalikendadaelendaida

2KetimmaydagitiannakniNoekenNoengaamada,ket imbagadakenkuanatimaipapankadagitidemonioa mangyaw-awankenmangbulsekkenmangpapataykadagiti annaknaalallaki.

3KetnagkararagitisanguanantiApoaDiosna,ket kinunana:‘Diosdagitiespiritutiaminalasag,a nangipakitakaniakitiasi.Ketinsalakannakkendagiti annakkomanipuditidandanumtilayus,Ketsaannaka

nadadaelakasitiinaramidmokadagitiannakti pannakadadael;Tadakkeltiparaburmokaniak,Ketdakkel tiasimoitikararuak;Maipangatokomatiparaburmo kadagitiannakko,Ketsaankomangaagturaykadakuada dagitidakesngaespiritu.Dilakettadadaelendaida manipuditidaga

4Ngembendisionannakkendagitiannakko,tapnoumadu kenUmadukenpunnuenmitidaga.

5Ketammomnokasanotipanagtignaydagiti Agbanbantaymo,dagitiammadagitoyngaespiritu,iti kaaldawak:ketnomaipapankadagitoyngaespiritua sibibiag,ibaludmoidakettenglenidaasititibkeritilugarti pannakakondenar,ketdidakomamangyegiti pannakadadaelkadagitiannaktiadipenmo,tiDiosko;ta dagitoyketmakadangran,kennaparsuatapnomadadael

6Ketdidakomaiturayandagitiespiritudagitisibibiag;ta SikalaengtimakaituraykadakuadaKetdidakoma maaddaanitipannakabalinkadagitiannaktinalinteg manipuditakenitiagnanayon.’

7KetimbilintiApoaDiostayoagaludentayoamin

8Kettipanguluendagitiespiritu,niMastêmâ,immayket kinunana:‘Apo,Namarsua,agtalinaedkomatidadduma kadakuadaitisanguanak,ketdumngegdakomaititimekko, ketaramidendaaminngaibagakkadakuada;tanosaana mabaybay-ankaniaktidaddumakadakuada,diakto maipatungpaltipannakabalintipagayatakkadagitiannakti tao;tadagitoyketagpaayitipanagrupsakenpanangyawawanitisanguanantipanangukomko,tadakkelti kinadakesdagitiannaktitao’

9Ketkinunana:Agtalinaedkomatiapagkapulloapasetda itisanguananna,ketbumabakomatisiamapasetitilugar tipannakakondenar’

10KetmaysakadakamiimbilinnangaisuromikenNoe aminngaagasda;taammonaasaandaamagnaitinalinteg, wennomakirangetitikinalinteg

11Ketinaramidmiamayannurotitiaminabalikasna:amin dagitimakadangkesadakesaginalutanmiitilugarti pannakakondenarkentiapagkapulloapasetkadakuadati binaybay-anmitapnomaipasakupdaitisangoniSatanas ditoydaga.

12KetinlawlawagmikenNoedagitiaminngaagasti sakitda,agramandagitipanangallukoyda,nokasanoa paimbagennaidababaenkadagitiruotitidaga.

13InsuratniNoetiaminabanagitilibrokasinsuromi kenkuanamaipapanititunggalkitatiagasGapuna nalapdandagitidakesngaespiritumanipud (panangdangran)kadagitiannakniNoe

14KetintednaaminngainsuratnakenSem,tiinaunanga anakna;tainayatnaisunaanalablabesngemitiaminnga annakna

15KetniNoenaturogakaduanadagitiammana,ket naitabonidiayBantayLubaritidagatiArarat.

16Siamagasutketlimapuloatawenngainleppasnaiti biagna,sangapuloketsiamajubileokenduaalawasken limaatawen[1659tibigat]

17Ketitipanagbiagnaditoydagainlablabesnadagitiannac titaomalaksidkenEnocgapuitikinalinteg,anaan-anay isunaTanaordenantiakemniEnocakaspammaneknek kadagitikaputotantilubong,tapnoisalaysaynaaminnga aramidtikaputotanaginggaitikaputotan,aginggaitialdaw tipanangukom

18Ketitimaika-tallopulokettalloajubileo,itiumunaa tawenitimaikaduaalawas,niPelegnangasawaitibagina, atinagannaLomnangaanakababainiSinaar,ket nangipasngaykenkuanaitimaysangaanakalalakiiti maikapatatawendaytoyalawas,ketpinanaganannaiti Reu;takinunana:‘Adtoynagbalinadakesdagitiannakti taobabaentidakesapanggepamangbangonparaiti bagbagidaitimaysaasiudadkentorreitidagatiSinar.’

19TapimmanawdaitidagatiAraratitidayangaagturong idiaySinar;taidial-aldawnabinangondatisiudadkenti torre,akunkunada,‘Inka,sumang-attayobabaenitidayta idiaylangit’

20Ketrinugiandatinagbangon,ketitimaikapatalawas nagaramiddaitiladriliobabaentiapuy,ketdagitiladrilio nagserbidakadakuadaabato,kettidamilia nangsementodakadakuadaketaspaltoarummuariti baybay,kenmanipudkadagitiubbogtidanumitidagati Sinar

21Ketbinangonda:uppatapulokettalloatawen[16451688AM]tipanangibangondaitidayta;tikaakabanaket 203aladrilio,kettikangato(timaysaaladrilio)ket maikatloitimaysa;tikangatonaketdimmanoniti5433a kasikoken2apalma,ken(tikalawatimaysaapaderket) sangapulokettallongaestadio(kenkadagitidaddumapay atallopulongaestadio).

22KetkinunakadakamitiApoaDiosmi:Adtoy, maymaysadaatao,ket(daytoy)rugiandangaaramiden,ket itaawantotimaiparitkadakuada.Mapankayo,bumabatayo ketpagbabainentayotipagsasaoda,tapnodidamaawatanti panagsaotimaysakenmaysa,ketmaiwarasdakadagiti siudadkennasion,ketmaysaapanggeptisaantonnga agtalinaedkadakuadaaginggaitialdawtipanangukom’

23KetbimmabatiApo,ketbimmabakamiakaduanatapno kitaenmitisiudadkentitorrengaimbangondagitiannakti tao

24Ketpinagbabainnatipagsasaoda,ketsaandana naawatantipanagsasaotimaysakenmaysa,ket insardengdaidinabinangontisiudadkentitorre

25GapuitoytienteroadagatiSinarnaawaganitiBabel, agsipudtariniribuksadiaytiApotiaminapagsasaodagiti annaktitao,ketmanipudsadiaynaiwarasdakadagiti siudadda,tunggalmaysasigunitipagsasaonakeniti nasionna.

26KetnangibaontiApoitinapigsangaanginamaibusor ititorreketimbellengnaitirabawtidaga,ketadtoyaddaiti nagbaetantiAssurkenBabiloniaitidagatiSinar,ket pinanaganandaiti‘Rakpuak’

27Itimaikapatalawasitiumunaatawen[1688AM]iti rugidaytaitimaikapatkettallopuloajubileo,naiwarasda manipuditidagatiSinar

28KetniHamkendagitiannaknanapandaitidagaa sakupenna,anagun-odnakasbingaynaitidagatiabagatan.

29KetnakitatiCanaantidagatiLibanoaginggaiti karayantiEgipto,anasayaatunay,ketsaananapaniti dagaatawidnaitilaud(kayatnaasawen)tibaybay,ket nagnaeditidagatiLibano,itidayakenlaudmanipuditi beddengtiJordankenmanipuditibeddengtibaybay.

30KetniHam,ngaamana,kenniCuskenMizraima kakabsatnakinunadakenkuana:‘Nagtaengkaitidagaa saanakukuam,kensaananatinnagkadakamibabaenti panagbibinnunot:dimoaramidendayta;tanoaramidemti

kasta,sikakendagitiannakmoalallakiketmatnagkaytoiti dagaket(mailunodto)babaentipanagrebelde;tababaeniti panagrebeldenagnaedkayo,ketbabaenitipanagrebelde matumbantodagitiannakmo,ketma-ramutkantoiti agnanayon.

31DikayagtaengitipagnaedanniSem;takenSemken kadagitiannaknaalallaki,dimtengdaytababaentigasatda 32Mailunodka,ketmailunodkantoitilabesdagitiamin ngaannakniNoe,gapuitilunodanangigalutkamiiti bagbagimibabaentisapataitiimatangtinasantuannga ukom,kenitiimatangniNoengaamami’

33Ngemsaananagtung-edkadakuada,ketnagnaediti dagatiLibanomanipudHamataginggaitiiseserrekti Egipto,isukendagitiannaknaaginggaitangaaldaw

34KetgapuitidaytoyadaganapanagananitiCanaan

35KetniJafetkendagitiannaknanapandaitibaybayket nagnaeddaitidagatibingayda,ketnakitaniMadaitidaga tibaybayketsaananaay-ayokenkuana,ketnagpakaasiiti (bingbingay)manipudkadaHamkenAsurkenArpacsad, tikabsattiasawana,ketnagnaeditidagatiMedia,iti asidegtikabsattiasawanaaginggaitangaaldaw

36Ketpinanaganannatipagnaedanna,kentipagnaedan dagitiannakna,Media,itinaganniamadaaMadai

KAPITULO11

1Ketitimaikatallopuloketlimaajubileo,itimaikatloa lawas,itiumunaatawen[1681AM]dayta,niReu nangasawaitibagina,kettinagannaket‘Ôrâ,tianaka babaini‘Ûr,ngaanakniKesed,ketnangipasngay kenkuanaitimaysangaanakalalaki,ketpinanaganannaiti Sêrôh,itimaikapitoatawendaytoyalawasitidaytoya jubileo[1687tibigat]

2KetdagitiannakniNoenangrugidaamakigubatiti tunggalmaysa,amangkautibokenagpipinnatay,ken mangibukbokitidaradagititattaoitidaga,kenmanganiti dara,kenmangbangonkadagitinatibkerasiudad,ken pader,kentorre,kenindibidual(nangrugi)amangitan-ok itibagbagidaitingatotinasion,kenmangipasdekkadagiti pangrugiandagitipagarian,kenmapanmakigubatkadagiti tattaomaibusorkadagititattao,kennasionmaibusoriti nasion,kensiudadmaibusoritisiudad,kenamin(nangrugi) ngaagaramiditidakes,kenmakagun-odkadagitiarmas, kenmangisurokadagitiannakdaalallakiitigubat,ket rinugiandaatiliwendagitisiudad,kennaglakokadagiti adipenalallakikenbabbai.

3Ketni‘Ûr,ngaanakniKesed,binangonnatisiudadti ‘AradagitiCaldeo,ketpinanaganannatinagannaiti bukodnaanagankenitinaganniamanaKetinaramidda paraitibagbagidadagitinarunawaladawan,ket nagdaydayawdaititunggalmaysaitiidolo,tinarunawa ladawanngainaramiddaparaitibagbagida,ketrinugianda tinagaramidkadagitikinitikitanaladawankennarugita simulacra,ketdagitidakesngaespiritutinulonganken inallukoyda(ida)ngaagaramiditisalungasingken kinarugit

4KettiprinsipeMastêmâinkagumaannangaaramiden amindagitoy,ketnangibaonitidaddumangaespiritu, dagidiaynaikabilitisidongtiimana,ngaagaramiditiamin akitatikinadakeskenbasol,kenaminakitatisalungasing,

amangdadaelkenmangdadael,kenmangibukbokitidara itidaga.

5GapuitoyarasoninawagannaitiSêrôh,Serug,tatunggal maysanagturongitiaminakitatibasolkensalungasing.

6Ketdimmakkel,ketnagnaedidiayUrtiCaldeo,itiasideg tiamatiinatiasawana,ketnagdaydayawkadagitididiosen, ketnangasawaitibaginaitimaikatallopuloketinnema jubileo,itimaikalimaalawas,itiumunaatawendayta, [1744AM]kettinagannaMelka,anakniKaber,ngaanak niamanamanong

7KetimpasngaynakenkuananiNahor,itiumunaatawen daytoyalawas,ketdimmakkelkennagnaedidiayUrti Caldeo,ketinsuroniamanadagitipanagsukisokdagiti Caldeoitinadibinuankenaugur,sigunkadagitipagilasinan tilangit

8Ketitimaikatallopuloketpitoajubileoitimaikanema lawas,itiumunaatawendayta,[1800AM]nangasawaiti bagina,kettinaganna‘Ijaska,anakniNestagdagitiCaldeo 9KetimpasngaynakenkuananiTeraitimaikapitoatawen daytoyalawas[1806tibigat]

10KettiprinsipeMastêmânangibaonkadagitiuwakken tumatayabamangalun-onitibukelanaimulaitidaga, tapnodadaelendatidaga,kentakawendagitiannakdagiti tattaotipanagbannogdaSakbayamakaaradodaitibukel, piduten(daytoy)dagitiuwakmanipuditirabawtidaga.

11KetgapuitoyarasonpinanaganannaitiTaraagsipudta dagitiuwakkentumatayabpinabassitdaidaiti kinapanglawkeninalun-ondatibin-ida.

12Ketnangrugianatikagdagititawen,gapukadagiti tumatayab,ketinalun-ondaaminabungadagitikayo manipudkadagitikayo:babaenlaengtidakkela panagreggetamakaispaldaitibassitkadagitiaminabunga tidagakadagitialdawda

13Ketitidaytoymaikatallopuloketsiamajubileo,iti maikaduaalawasitiumunaatawen,[1870AM]niTare nangasawaitibagina,kettinagannaket‘Edna,ngaanakni ‘Abram,ngaanakababaitikabsatniamana.Ketiti maikapitoatawendaytoyalawas[1876AM] nangipasngaykenkuanaitimaysangaanakalalaki,ket pinanaganannaitiAbram,itinagantiamatiinana; 14tanatayensakbayanagsikogtibalasangnaitianaka lalaki

15Ketnangrugiamaawatantiubingdagitibidduttidagaa nayaw-awanaminkalpasandagitikinitikitanaladawanken kalpasantikinarugit,ketinsuroniamanaitipanagsurat, ketduaalawastitawenna,[1890AM]ketinsinatibagina kenamana,tapnosaanamakipagdayawkenkuanakadagiti didiosen.

16KetrinugiannatinagkararagitiNamarsuakadagitiamin abanagtapnomaisalakannaisunamanipudkadagitibiddut dagitiannaktitao,kentapnosaanamatnagtibingaynaiti biddutkalpasantikinarugitkenkinadakes.

17Ketdimtengtipanawentibukelparaitipanagmulaiti bukelitidaga,ketnaggigiddandaaminarimmuartapno salaknibandadagitibukeldamaibusorkadagitiuwak,ket napanniAbramakaduadagidiaynapan,kettiubingket maysangaubingasangapuloketuppattitawenna.

18Ketimmaytiulepdagitiuwaktapnoalun-onennatibini,ketnagtarayniAbramanangsabatkadakuadasakbaya nagnaeddaitidaga,ketimpukkawnakadakuadasakbaya nagnaeddaitidagatapnoalun-onendatibukel,ket

kinunana,‘Dikaybumaba:agsublikayoitilugara naggapuanyo,’ketnagsublida.

19Ketpinagsublinadagitiulepdagitiuwakitidaytanga aldawitipitopuloadaras,ketkadagitiaminngauwakiti interoadagangaayansadiayniAbram,nagnaeddasadiay uraymaysalaeng

20Nakitadagitiaminakaduanaitiinteroadaganga agpukpukkaw,ketnagsublidagitiaminngauwak,ket nagbalinanaindaklantinagannaitiinteroadagadagiti Caldeo

21Ketimmaykencuanaitaatawenamindagiti agtarigagayngaagmula,ketnakikuyogkadakuadaagingga anagsardengtitiempotipanagmula:ketimmuladati dagada,ketitidaytaatawennangiyegdaitiumdasa bukbukelitipagtaengandaketmangandaketnabsogda

22Ketitiumunaatawentimaikalimaalawas[1891AM] insuroniAbramdagidiayagar-aramidkadagitiramitpara kadagitibaka,dagitiartipisialitikayo,ketnangaramiddaiti bangaitingatotidaga,anakasangoitikuadrotiarado, tapnomaikabiltibukelitirabawna,kettibukelketnatnag manipuditidaytaitibingaytiarado,ketnailemmengiti daga,ketsaandanakabutengtidagitiuwak.

23Ketkalpasandaytoyawagasinaramidda(dagitibasehas) itingatotidagakadagitiaminakuadrodagitiarado,ket nagmulakennagtalondaitiaminadaga,kasimbilinni Abramkadakuada,ketsaandananagbutengkadagiti tumatayab

KAPITULO12

1Ketnapasamakitimaikanemalawas,itimaikapitoa tawen,[1904AM]akinunaniAbramkenniTarenga amana,akunkunana,‘Ama!’

2Ketkinunana,'Adtoyak,anakko.'Ketkinunana,. ‘Aniaatulongkenpagimbagantiaddakadakami kadagidiayidoloapagdaydayawam, Ketitisanguananngaagruknoyka?

3Taawantiespiritukadakuada, Taumeldagitoyaporma,kenmakaallilawitipuso Saankayongaagdayawkadakuada: 4AgdayawkayoitiDiostilangit, Siasinotipakaigapuantipanagtudokenlinnaawitidaga Ketaramidennatiaminditoydaga,. Ketpinarsuanatiaminbabaentisaona, Ketaminabiagketmanipuditisangotirupana 5Apayngaagdaydayawkayokadagitibanagngaawanti espirituna?

Taaramiddagitoydagitiima(dagititattao),. Ketkadagitiabagayoibaklayyoida, Ketawantitulongyokadakuada, Ngemdakkelapakaibabainandagitoydagitiagar-aramid kadagitoy,. Kenmaysaapanangallilawitipusokadagitiagdaydayaw kadakuada Saankayongaagdayawkadakuada’ 6Ketkinunaniamanakenkuana,Ammokmet,anakko, ngemaniatiaramidekkadagititattaoanangaramidkaniak ngaagserbiitisangoanda?

7Ketnoibagakkadakuadatipudno,papatayendakto;ta kumpettikararuadakadakuadangaagdayawkadakuada kenmangpadayawkadakuada

8Agulimekka,anakko,amangannopatayendaka’Ket dagitoyasasaoinsaonakadagitiduaakakabsatna,ket nakapungtotdakenkuanaketnagulimek

9Ketitimaika-uppatapuloajubileo,itimaikaduaalawas, itimaikapitoatawendayta,[1925AM]niAbram nangasawaitibagina,kettinagannaSarai,anakababaini amana,ketnagbalinngaasawana

10KetniHaran,akabsatna,nangasawaitibaginaiti maikatloatawentimaikatloalawas,[1928AM]ket nangipasngaykenkuanaitimaysangaanakalalakiiti maikapitoatawendaytoyalawas,[1932AM]ket pinanaganannaitiLot

11KetniNahor,akabsatna,nangasawaitibagina.

12Ketitimaika-innemapuloatawentipanagbiagni Abram,kayatnaasawen,itimaikapatalawas,itimaikapat atawendayta,[1936AM]bimmangonniAbramitirabii, ketpinuorannatibalaydagitididiosen,ketpinuoranna aminngaaddaitibalayketawantimakaammoitidayta

13Kettimmakderdaitirabiiketinkagumaandanga isalakandagitididiosdamanipudititengngatiapuy

14KetnagdardarasniHarananangisalakankadakuada, ngemtiapuynagpukawkenkuana,ketisunapuoraniti apuy,ketnatayidiayUrtiCaldeoitisangoniTeranga amana,ketintabondaisunaidiayUrtiCaldeo

15KetniTarerimmuarmanipudUrtiCaldeo,isuken dagitiannakna,tapnomapanitidagatiLibanokenitidaga tiCanaan,ketnagnaedisunaitidagatiHaran,ketni AbramnakipagnaedkenniTerangaamanaidiayHaraniti duaalawastitawen

16Ketitimaikanemalawas,itimaikalimaatawendayta, [1951AM]nagtugawniAbramitiinteroarabiiitibaroa bulantimaikapitoabulantapnopaliiwennadagitibituen manipuditirabiiaginggaitibigat,tapnomakitananoania tiagbalinakababalintitawennomaipapankadagititudo, ketagmaymaysabayattipanagtugawnaken panangpaliiwna

17Ketimmaytimaysaabalikasitipusonaketkinunana: Amindagitipagilasinandagitibituen,kendagiti pagilasinantibulankentiinitaddadaaminitiimatiApo Apayasapulek(kadakuada)?

18Notarigagayanna,pagtudoenna,agsapakenrabii; Ketnotarigagayanna,lapdannadayta, Ketaminabanagaddadaitiimana.’

19Nagkararagitidaytaarabiiketkinunana

‘Diosko,DiosaKangatuan,SikalaengtiDiosko, KetSikakentituraymotipinilik.

KetPinarsuamaminabanag, Kenaminabanbanagngaaramiddagitiimam.

20Isalakannakkadagitiim-imadagitidakesngaespiritua mangiturturayitipampanunottipusodagititattao Ketsaandakkomangaiyaw-awanKenka,Diosko KetpatalgedanSikakaniakkentibukelkoitiagnanayon Tapnosaantayoamayaw-awanmanipuditakeniti agnanayon’

21Ketkinunana,‘AgsubliakkadiidiayUrtiCaldeoa mangsapsapulitirupaktapnomakasubliakkadakuada, agtalinaedakkadiditoydaytoyalugar?Tiumnoadanaiti sanguanamrang-ayennadaytakadagitiimatiadipenmo tapnomatungpalna(daytoy)kentapnodiakmagnaiti panangallilawtipusok,ODiosko.’

22Ketinleppasnatipanagsaokenpanagkararag,ketadtoy naibaonkenkuanatisaotiApobabaenkaniak,a kunkunana:‘Bumangonkamanipuditipagilianmo,ken manipudkadagitikabagiamkenmanipuditibalayniamam ngaagturongitidagangaipakitaktokenka,ket pagbalinenkantoadakkelkenaduanasion 23Ketbendisionanka

Ketpadakkelektotinaganmo,. Ketmabendisionankantoditoydaga, KetKenkamabendisionantoaminapamiliaditoydaga, Ketbendisionaktodagitimangbendisionkenka, Ketilunodmodagitimangilunodkenka

24KetagbalinaktoaDioskenkakenitianakmo,keniti anaktianakmo,kenitiaminabin-im:dikaagbuteng, manipuditakenaginggaitiaminakaputotantidagasiakti Diosmo.’

25KetkinunatiApoaDios:‘Luktamtingiwatnaken dagitilapayagna,tapnodumngegkenagsaoitingiwatna,iti pagsasaoanaipalgak’;tanagsardengdaytakadagitingiwat dagitiaminngaannaktitaomanipuditialdawti pannakarba(tiBabel)

26Ketlinuktaktingiwatna,kendagitilapayagnaken dagitibibigna,ketrinugiaktimakisaritakenkuanaiti Hebreoitipagsasaotipanamarsua

27Ketinnalanadagitilibrodagitiammana,ketdagitoy naisuratdaitiHebreo,ketinsuratnaida,ketrinugianna manipuditangaadalenida,ketimpakaammokkenkuanati dina(maawatan),ketinadalnadagitoybayattiinnema bulantitudo

28Ketnapasamakitimaikapitoatawentimaikanema lawas[1953AM]anakisaokenamanaketimpakaammona kenkuana,apumanawitiHarantapnomapanitidagati Canaantapnokitaennakenagsublikenkuana

29KetniTarengaamanakinunanakencuana;Mapankaa sitatalna:

IlintegkomatiagnanayonaDiostidalanmo

KettiApo[(adda)kenka,ket]salaknibannakamanipuditi aminakinadakes, Ketikkannakaitiparabur,asikenparaburitisangoanan dagitimakakitakenka.

Ketawankomatiasinomankadagitiannaktitaonga addaanitipannakabalinkenkaamangdangrankenka; Mapankaasitatalna.

30Ketnomakakitakaitidagaamakaay-ayokadagiti matamapagnaedan,tumakderkaketikuyognakkenkaket ikuyogmokenniLot,ngaanakniHaranakabsatmoakas itibukodmongaanak:tiApoaddakomakenka

31KetniNahorakabsatmopumanawkaniakagingganga agsublikaasitatalna,ketkumuyogkamikenkaamina sangsangkamaysa’

KAPITULO13

1KetnagdaliasatniAbrammanipudHaran,ketinnalana daSarai,tiasawana,kenniLot,ngaanakniHarana kabsatna,idiaydagatiCanaan,ketdimtengidiayAsur,ket nagturongidiaySiquem,ketnagnaeditiasidegtinangatoa kayo

2Ketnakitana,ket,adtoy,makaay-ayounaytidaga manipuditiiseserrektiHamataginggaitinangatonga roble

3KetkinunakenkuanatiApo:‘Itedkontokenkakeniti kaputotamdaytoyadaga.’

4Ketnangibangonitialtarsadiay,ketnangidatonitidayta itidatonamapuoranitiApo,anagparangkenkuana.

5Ketimmakarmanipudsadiayaginggaitibantay... BethelitilaudkenAiitidaya,ketnangipatakderititoldana sadiay

6Ketnakitanaketadtoy,nalawakennasayaatunaytidaga, ketnagtubotiaminitidayta-dagitiubaskenhigosken granada,roblekenilex,kenterebinthkenkayoalana,ken sedrokensipreskenkayotidate,kenaminakayoititalon, ketaddadanumkadagitibantay

7KetbinendisionannatiApoanangidaulokenkuana manipudUrtiCaldeo,kennangipankenkuanaitidaytoya daga

8Ketnapasamakitiumunaatawen,itimaikapitoalawas, itibaroabulantiumunaabulan,1954AM]anangibangon itialtaritidaytoyabantay,ketinawagannatinagantiApo: ‘Sika,tiagnanayonaDios,tiDiosko.’

9KetnangidatonitialtaritidatonamapuoranitiApo tapnoaddakomakenkuanakensaanabaybay-anisunaiti aminngaaldawtipanagbiagna.

10Ketimmadayomanipudsadiayketnapanitiabagatan, ketimmayidiayHebronketnaibangontiHebronitidaytaa tiempo,ketnagnaedsadiayitiduaatawen,ketnapan (manipudsadiay)itidagatiabagatan,idiayBealoth,ket addabisinitidaga

11NapanniAbramidiayEgiptoitimaikatloatawenti lawas,ketnagnaedidiayEgiptoitilimaatawensakbaya nasinasinatiasawana

12ItatiTanaisidiayEgiptonaibangonitidaytaatiempopitoatawenkalpasantiHebron

13KetnaaramididianiFaraontinuliwnaniSarainga asawaniAbram,sinaplittiAponiFaraonkentibalayna kadagitidadakkelasaplitgapukenSaraingaasawani Abram 14NadayagunayniAbramgapuitisanikuaakarnero, baka,asno,kabalio,kamelio,adipenalallaki,adipena babbai,kenpirakkenbalitokitinalabesKetniLotmet ngaanaktikabsatna,nabaknang.

15KetniFaraoninsublinaniSaraingaasawaniAbram, ketimbaonnamanipuddagatiEgipto,ketnagdaliasatiti lugaranangipatakderannaititoldanaididamo,aginggaiti lugartialtar,ngaaddatiAiitidaya,kentiBethelitilaud, ketbinendisionannatiApoaDiosnaanangisublikenkuana asitatalna.

16Ketnapasamakitimaika-uppatapuloketmaysaa jubileoitimaikatloatawentiumunaalawas,[1963AM]a nagsubliitidaytoyalugarketnangidatonitidaytaitidaton amapuoran,ketimmawagitinagantiApo,ketkinunana: ‘Sika,tikangatuanaDios,tiDioskoitiagnanayonken awaninggana.’

17Ketitimaikapatatawendaytoyalawas[1964AM] simminaniLotkenkuana,ketnagnaedniLotidiay Sodoma,ketdagititattaotiSodomanagbasoldaitinalabes

18Ketnaladingititipusonatasimminakencuanatianakti kabsatna;taawantiannakna.

19ItidaytaatawenanakautiboniLot,kinunatiApoken Abram,kalpasanasimminakenkuananiLot,itimaikapata tawendaytoyalawas:‘Itangadmodagitimatammanipud

itilugarapagnanaedam,agpaamianankenagpaabagatan, kenagpalaudkendaya.

20Taaminadagaamakitamitedkontokenkakenitibinimitiagnanayon,ketpagbalinektotibukelmoakasiti darattibaybay:nupaymabalinabilangentimaysaataoti tapoktidaga,kaskasdiasaantoamabilangdagitibukelmo 21Tumakderka,magnaka(itidaga)itikaatiddogken kaakabana,ketkitaemamin;taitibin-imitedkontodayta.’ KetnapanniAbramidiayHebron,ketnagnaedsadiay 22KetitidaytoyatawenimmaydaKedorlaomer,ariti Elam,kenAmrafel,aritiSinar,kenAriocngaaritiSelasar, kenTergal,aridagitinasion,ketpinapataydatiariti Gomorra,kettiaritiSodomanagtalaw,ketadutinatnagiti sugatitigingettiSiddim,itiigidtiBaybayAsin 23KetkinautibodatiSodomakenAdankenZeboim,ket kinautibodametniLot,ngaanaktikabsatniAbram,ken aminasanikuana,ketnapandaidiayDan

24Ketimmaytimaysaanakalibasketimbaganaken Abramatianaktikabsatnaketnatiliwket(niAbram) inarmasnadagitiadipennaitisangakabbalayan 25taniAbram,kenparaitibukelna,apagkapullo dagitiimmunaabungaitiApo,ketinordenantiApo daytoyakasordinansaitiagnanayonngaiteddadaytoy kadagitipapadianagserbiitisanguananna,tapno tagikuaendadaytoyitiagnanayon.

26Ketitidaytoyalintegawantipagbeddengandagiti aldaw;tainordenannaparakadagitikaputotaniti agnanayonngaiteddaitiApotiapagkapullotiamin,ti bukelkentiarakkentilanakentibakakendagitikarnero 27Ketintedna(daytoy)kadagitipapadinaamanganken uminumasiraragsakitisanguananna.

28KettiaritiSodomaimmaykenkuanaketnagruknoyiti sanguananna,ketkinunana:‘ApomingaAbram,itedmo kadakamidagitikararuangainispalmo,ngemkukuam komatisamsam’

29KetkinunakenkuananiAbram:‘Itag-aykodagitiimak itiKangatuanaDios,tapnomanipudmaysaasinulid aginggaitimaysaapagkargaantisapatosdiaktoalaenti aniamanakukuamdilakettaibagam,‘Pinabaknangkoni Abram;malaksidlaengitikinnandagitiagtutuboalallaki, kentibingaydagitilallakianakikuyogkaniak-Aner, Eschol,kenMamreDagitoytimangalaitibingayda’

KAPITULO14

1Kalpasandagitoyabanag,itimaikapatatawendaytoya lawas,itibaroabulanitimaikatloabulan,dimtengtisao niJehovakenAbramititagtagainep,akunkunana:‘Dika agbuteng,Abram;Siaktimanangidepensakenka,ket dakkeltounaytigunggona’

2Ketkinunana:‘Apo,Apo,aniatiitedmokaniak,ta mapanakditoyngaawantianakko,kettianakniMaseq, ngaanaktiadipenkoababai,isutiDammasekngaEliezer: isuntotiagtawidkaniak,ketawantiintedmoabin-i kaniak’

3Ketkinunanakenkuana:‘Daytoy(tao)saantonga agtawidkenka,nodiketmaysaarummuaritibukodmoa bituka;isuntotiagtawidkenka’

4Ketisuinruarnaitiballasiw-taaw,ketkinunanakenkuana: ‘Kitaemtilangitketbilangemdagitibituennokabaelama bilangenida’

5Kettimmaliawitilangit,ketnakitanadagitibituenKet kinunanakenkuana:‘Kastamettibukelmo.’

6KetnamatiisunaitiApo,ketnaibilangkenkuanaa kinalinteg.

7Ketkinunanakenkuana:‘SiaktiApoanangiruarkenka manipudUrtiCaldeo,tapnoitedkokenkatidagadagiti Canaanitatapnotagikuaemdaytaitiagnanayon;ket agbalinaktoaDioskenkakenkadagitibin-imasumaruno kenka’

8Ketkinunana:‘Apo,Apo,aniatipakaammoakatawidek (daytoy)?’

9Ketkinunanakenkuana:‘Alaemkaniaktimaysaabakaa bakaatallotitawenna,kenmaysaakaldingatalloti tawenna,kenmaysaakarnerongaagtawenititallo,ken maysaakalapatiapawikan,kenmaysaakalapati’

10Ketinnalanaamindagitoyititengngatibulanket nagnaeditirobletiMamre,ngaasidegitiHebron 11Ketnangibangonsadiayitialtar,ketindatonnaamin dagitoy;ketinbukboknatidaradaitialtar,ketbiningayna idaititengnga,ketimpaiddanaidaitimaysakenmaysa; ngemdagititumatayabnagbingaydaisusaan

12Ketbimmabadagititumatayabitirabawdagitipedaso, ketpinapanawidaniAbram,ketsaannangaimpalubosa sagidendagititumatayab

13Ketnapasamak,idilimnekentiinit,tirag-odimteng kenAbram,ketadtoy!maysaanakabutbutenganakaroa kinasipngetdimtengkenkuana,ketnaibagakenAbram: ‘Ammuemasiguradoatibin-imketagbalintoa ganggannaetitidaga(kayatnaasawen)saandaakukua,ket iyegdantoidaitipannakaadipen,ketparigatendaidaiti uppatagasutatawen.

14Ketukomektomettinasionapakaadipenanda,ket kalpasandaytarummuardantosadiayngaaddaanitiadua sanikua.

15Ketmapankantokadagitiammamasitatalna,ket maitabonkantoitinasayaatakinalakay

16Ngemitimaikapatakaputotanagsublidantoditoy;ta saanpayanapnotikinadakesdagitiAmoreo’

17Ketnariingititurogna,ketbimmangon,ketlimnekenti init;ketaddagil-ayab,ketadtoy!umas-asuktimaysanga urno,ketlimmasattigil-ayabtiapuyitinagbaetandagiti pedaso

18Ketitidaytangaaldaw,nakitulagtiApokenAbram,a kunkunana:‘Itedkontoitibin-imdaytoyadaga,manipud karayantiEgiptoaginggaitidakkelakarayan,tikarayan Eufrates,dagitiKenita,dagitiKenizeo,dagitiKadmonita, dagitiPerezeo,kendagitiRefaim,dagitiFakoreo,ken dagitiHeveo,kendagitiAmoreo,kendagitiCanaanita,ken dagitiGirgaseo,kendagitiJebuseo

19Ketlimmabastialdaw,ketindatonniAbramdagiti pedaso,dagititumatayab,kendagitidatonabunga,ken dagitidatonngainumen,kettiapuyinalun-onnaida.

20KetitidaytangaaldawnakitulagkamikenAbram,kas itipannakitulagmikenNoeitidaytoyabulan;ketpinabaro niAbramtipiestakenordinansaparaitibaginaiti agnanayon

21Nagrag-oniAbram,ketimpakaammonaamindagitoy kenSaraingaasawana;ketnamatiamaaddaanitibukel, ngemsaananagpasngay

22KetniSaraibinalakadannaniAbramngaasawana,ket kinunanakenkuana:‘SumrekkakenAgar,tiEgipcionga

adipenko:mabalinamangbangonaktokenkaitibin-i babaenkenkuana.’

23KetdimngegniAbramititimekniSaraingaasawana, ketkinunanakenkuana,‘Aramidem(kastoy).’KetniSarai innalananiAgar,tiadipennaababai,tiEgipcio,ket intednakenAbram,ngaasawana,tapnoagbalinnga asawana

24Ketsimrekkenkuana,ketnagsikogkennangipasngay kenkuanaitimaysangaanakalalaki,ketpinanaganannaiti Ismael,itimaikalimaatawendaytoyalawas[1965AM]; ketdaytoytimaikawalopuloketinnematawenitibiagni Abram

KAPITULO15

1Ketitimaikalimaatawentimaikapatalawasdaytoya jubileo,[1979AM]itimaikatloabulan,ititengngatibulan, sinelebraranniAbramtipiestadagitiumunaabungati panagapititibukbukel.

2Ketnangidatonkadagitibaroadatonitirabawtialtar, dagitiumunaabungatiapit,itiApo,maysaabakaabaka kenmaysaakaldingkenmaysaakarneroitirabawtialtar kasdatonamapuoranitiApo;dagitidatondaitibungaken dagitidatondangainumenindatonnaitirabawtialtar agramaninsienso.

3KetnagparangtiApokenAbram,ketkinunanakenkuana: ‘SiaktiDiosaMannakabalin-amin;anamongamtibagim itisanguanakketagbalinkaanaan-anay.

4Ketaramidektotitulagkoitinagbaetanmikenka,ket paaduenkantoitikastaunay’

5KetnagruknoyniAbram,ketnakisaritakenkuanatiDios, ketkinunana

6‘Adtoytiordinansiakaddakenka, Ketsikantotiamadagitiaduanasion.

7SaantometamaawaganitiAbramtinaganmo Ngemtinaganmomanipudita,urayitiagnanayon,isunto niAbraham.

Tainaramidkangaamatiaduanasion

8Ketpagbalinenkantoanaindaklanunay, Ketpagbalinenkantoanasion,. Ketrummuartodagitiarimanipudkenka

9KetipasdekkotitulagkoitinagbaetanSiakkenkenka, kendagitibukelmokalpasankenka,itiinteroakaputotanda, paraitiagnanayonakatulagan,tapnoagbalinakaDios kenka,kenkadagitibukelmokalpasankenka

10<Ketitedkokenkakenkadagitibin-imasumaruno kenka>tidagaanagtaengam,tidagatiCanaan,tapno tagikuaemitiagnanayon,ketsiaktotiDiosda.'

11KetkinunatiApokenAbraham:‘Ketnomaipapan kenka,salimetmetamtitulagko,sikakendagitibin-ima sumarunokenka:ketkugitemtitunggallalakiititengngayo, ketkugitemtikudilmo,ketagbalintoapagilasinanti agnanayonatulagitinagbaetanmikenka

12Kettiubingitimaikawalongaaldawmakugityo, tunggallalakiitiaminakaputotanyo,tinayanakitibalay, wennoginatangyoitikuartamanipuditiasinomana ganggannaet,anagun-odyoasaanakaputotan.

13Tinayanakitibalaymoketsiguradoamakugit,ket dagidiayginatangmoitikuartamakugitdanto,kettitulagko addantoitilasagmoparaitiagnanayonngaurnos.

14Kettidinakugitalalakiasaananakugititilasagti kudilnaitimaikawalongaaldaw,daytaakararua maputedtokadagititattaona,tasinalungasingnatitulagko’

15KetkinunatiDioskenAbraham:‘Nomaipapanken Saraingaasawam,saantonamaawaganitiSaraitinaganna, nodiketSaratinaganna

16Ketbendisionaktoisuna,ketikkankaitimaysangaanak alalakibabaenkenkuana,ketbenditoktoisuna,ket agbalintoanasion,ketrummuartokenkuanadagitiari dagitinasion’

17KetnagruknoyniAbraham,ketnagrag-o,ketkinunana itipusona:‘Mayanakngatatimaysangaanakalalakiiti agtawenitisangagasut,ketniSara,ngaagtawenitisiama pulo,ketmangipasngay?’

18KetkinunaniAbrahamitiDios:‘Onoagbiagkomani Ismaelitisanguanam!’

19KetkinunatiDios:‘Wen,ketniSaraket mangipasngaytometkenkaitianakalalaki,ket awaganmontotinagannaitiIsaac,ketipasdekkontoti tulagkokenkuana,maysangaagnanayonatulag,ken maipaayitibin-inakalpasankenkuana

20KetnomaipapanmetkenIsmaelnangngegko,ketadtoy bendisionakto,kenpagbalinektoanaindaklan,kenpaaduek itinalabes,ketmangpataudtoitisangapuloketduaa prinsipe,ketpagbalinektoanaindaklananasion.

21NgemipasdekkontotitulagkokenIsaac,ngaipasngay niSarakenka,kadagitoyngaaldaw,itisumaganadatawen’ 22Ketinsardengnatimakisaritakenkuana,ketsimmang-at tiDiosmanipudkenAbraham

23KetinaramidniAbrahamticasimbagatiDios kenkuana,ketinnalananiIsmaelngaanakna,kenamina nayanakitibalayna,kenginatangnababaentikuartana, tunggallalakiitibalayna,ketkinakugitnatilasagtikudilda

24KetitidaytametlaengngaaldawnakugitniAbraham, ketamindagitilallakiitibalayna,<kendagidiaynayanak itibalay>,kenamindagidiay,aginatangnaitikuarta manipudkadagitiannaktiganggannaet,nakugitdaa kaduana

25Daytoyalintegketagpaayitiaminakaputotaniti agnanayon,ketawantipannakakugitdagitialdaw,ken awantipannakaliwaytimaysangaaldawkadagitiwalo ngaaldaw;taagnanayonngaordinansa,naordenanken naisuratkadagitinailangitanatapi.

26Kettunggalmaysaamayanak,atilasagtikudilnasaan anakugititimaikawalongaaldaw,saanakukuadagiti annaktitulagngainaramidtiApokenAbraham,nodiket kukuadagitiannaktipannakadadael;wennoawan,maysa pay,tianiamanapagilasinankenkuanangaisuketkukuati Apo,nodiket(isuketnaikeddeng)amadadaelken mapapataymanipuditidaga,kenmairamutmanipuditi daga,tasinalungasingnatikatulagantiApoaDiostayo

27Takastatipannakaparsuadagitiaminngaanghelti kaaddakenaminngaangheltipannakasantipikarmanipud itialdawtipannakaparsuada,kenitisangodagitianghelti kaaddakendagitiangheltipannakasantipikarPinasantona tiIsrael,tapnomakikaduadaKenkuanakenkadagiti nasantoanngaanghelna.

28KetbilinemdagitiannactiIsraelketbay-ama salimetmetanidatipagilasinandaytoyakatulaganpara kadagitikaputotandaakasagnanayonngaordinansa,ket saandaama-ramutmanipuditidaga

29Tanaitudingtibilinakastulag,atungpalendadaytaiti agnanayonkadagitiaminngaannactiIsrael.

30TaniIsmaelkendagitiannaknaalallakikendagiti kakabsatnakenniEsau,saanngainaramidtiAponga umasidegKenkuana,ketpinilinaidasaanagaputa annakdaniAbraham,gaputaam-ammonaida,nodiket pinilinatiIsraelngaagbalinatattaona

31Ketinsantipikarna,ketinummongnamanipuditi tengngadagitiaminngaannaktitao;taadudagitinasion kenaduatattao,ketkukuanaamin,ketitirabawamin inkabilnadagitiespirituititurayamangiturongkadakuada amaiwawaKenkuana

32NgemitirabawtiIsraelsaannaadinutokantiasinoman ngaanghelwennoespiritu,taIsulaengtiagturayda,ket italimengnaidakenkalikagumannaidaitiimadagiti anghelnakendagitiespirituna,kenitiimadagitiamina pannakabalinnatapnomataginayonnaidaken bendisionannaida,kentapnoagbalindaakukuanakenIsu ketkukuadamanipuditaitiagnanayon.

33Ketitaipakaammokkenkaasaanatungpalendagiti annaktiIsraeldaytoyngaordinansa,kensaandaakugiten dagitiannakdaalallakiamaibatayitiamindaytoyalinteg; taitilasagtipannakakugitdaikkatendantodaytoya pannakakugitdagitiannakdaalallaki,ketamindagitoy, annakniBeliar,baybay-andantodagitiannakdaadi nakugitakasitipannakayanakda

34KetaddantodakkelapungtotmanipuditiApomaibusor kadagitiannactiIsrael.gaputabinaybay-andatitulagna kensimminadaitisaona,kennagpungtotkennagtabbaaw, aginggaadidatungpalentiordinansadaytoyalinteg;ta intratardadagitimiembrodaakaskadagitiGentil,tapno maikkatkenmairamutdaitidagaKetawantonti pammakawanwennopammakawankadakuada[tapnoadda komapammakawankenpammakawan]itiaminabasol daytoyagnanayonabiddut

KAPITULO16

1Ketitibaroabulantimaikapatabulannagparangkami kenAbraham,itirobletiMamre,ketnakisaritakami kenkuana,ketimpakaammomikenkuanaatimaysanga anakalalakiketitedkenkuananiSarangaasawana

2KetnagkatawaniSara,tanangngegnangainsaomi dagitoyasasaokenAbraham,ketbinalakadanmi,ket nagbuteng,ketinlibaknaanagkatawagapukadagitisasao 3Ketimbagamikenkuanatinagantianakna,kasti nagannanaordenankennaisuratkadagitinailangitanatapi (kayatnaasawen)Isaac, 4Ket(nga)intonagsublikamikenkuanaitinaikeddengnga oras,nagsikogkomaitianakalalaki

5KetitidaytoyabulaninaramidtiApodagiti panangukomnaitiSodoma,kenGomorra,kenZeboim,ken aminarehiontiJordan,ketpinuorannaidaitiapuyken asupre,ketdinadaelnaidaaginggaitangaaldaw,urayno [lo]indeklarakkenkaaminngaaramidda,anadangkesda kenmanagbasoldaitinalabes,kenrugitandatibagbagida kenmakiabigdaitilasagda,kenaramiddakinarugitditoy daga

6Ket,itiumaspingawagas,ipatungpaltotiDiosti panangukomkadagitilugarngainaramiddaamaitunositi kinarugitdagitiSodomita,kasitipanangukomtiSodoma

7NgeminsalakanminiLot;talinagiptiDiosniAbraham, ketimbaonnaisunamanipudititengngatipannakarba.

8Ketisukendagitiannaknaababbainagbasoldaitidaga, akasitisaananaaddaditoydagamanipudidial-aldawni Adanaginggaitipanawenna;tanaiddatilalakiakaduana dagitiannaknaababbai

9Ket,adtoy,naibilinkennaikitikitmaipanggepitiamina bukelna,kadagitinailangitanatapi,ngaikkatenidaken ramutenida,kenipatungpaltipanangukomkadakuadaa kasitipanangukomtiSodoma,kenawantiibatiabin-iti taoditoydagaitialdawtipannakakondenar

10KetitidaytoyabulanimmakarniAbrahammanipud Hebron,ketpimmanawketnagnaeditinagbaetantiCades kenSuritikabambantayantiGerar

11Ketititengngatimaikalimaabulanimmakarmanipud sadiay,ketnagnaeditiBubontiSapata.

12Ketititengngatimaikanemabulansinarungkaranti AponiSaraketinaramidnakenkuanaakasitiimbagana ketnagsikog.

13Ketnangipasngayitimaysangaanakalalakiiti maikatloabulan,kenititengngatibulan,ititiempoa kinasaotiApokenAbraham,itipiestadagitiumunaa bungatipanagani,naipasngayniIsaac

14KetniAbrahaminkugitnatianaknaitimaikawalonga aldaw:isutiimmunaanakugitamaitunosititulaga naordenanitiagnanayon

15Ketitimaikanematawentimaikapatalawas dimtengkamikenAbraham,itiBubontiSapata,ket nagparangkamikenkuana[kasitipanangibagamikenSara ngaagsublikamikenkuana,ketagsikogkomaitianaka lalaki.

16Ketnagsublikamiitimaikapitoabulan,ketnasarakanmi niSaraamasikogitisanguananmi]ketbinendisionanmi, ketimpakaammomikenkuanaamindagitibanaga naikeddengmaipanggepkenkuana,asaanamatayagingga ngaagpasngaypayitiinnemngaannakalallaki,ken makitana(ida)sakbayamatay;ngem(nga)kenIsaac maawagankomatinagannakendagitikaputotanna:

17Ket(a)amindagitibin-idagitiannaknaalallakiket agbalintoaGentil,kenmaibilangdakadagitiGentil;ngem manipudkadagitiannacniIsaactimaysaagbalina nasantuanabin-i,ketsaanamaibilangkadagitiGentil 18TaagbalinisunaabingaytiKangatuan,kenaminabininaketnatnagitikukuatiDios,tapnoagbalindaytoyiti Apoamaysaataoparaiti(Ti)sanikuaanangatngatongem kadagitiaminanasionkentapnoagbalindaytoyapagarian kenpapadikennasantuananasion

19Napankami,ketimpakaammomikenSaratiaminnga imbagamikenkuana,ketagpadaanagrag-odaitikastaunay arag-o

20KetnangbangonsadiayitialtaramaipaayitiApoa nangisalakankenkuana,kenmangparagsakkenkuanaiti dagaapagnanaedanna,ketnangrambakitipiestatirag-oiti daytoyabulanitipitongaaldaw,itiasidegtialtarnga imbangonnaitiBubontiSapata

21Ketnangibangonkadagitiabong-abongparaitibagina kenparakadagitiadipennaitidaytoyapiesta,ketisuti immunaanangrambakitipiestadagititabernakuloditoy daga

22Ketbayatdagitoypitongaaldaw,tunggalaldaw nangiyegitialtaritidatonamapuoranamaipaayken

Jehova,duaabaka,duaakalakianakarnero,pitoakarnero, maysaakaldingabaka,kasdatongapuitibasol,tapno masubbotnaitidaytamaipaayitibaginakenitibin-ina

23Ket,kasdatonapanagyaman,pitoakalakianakarnero, pitongaurbon,pitoakarnero,kenpitoakaldingabaka, kendagitidatondaabungakendagitidatonngainumen; ketpinuorannaaminatabanaitirabawtialtar,anapilia datonitiApoanasam-itngaangot.

24Ketitiagsapakenrabiipinuorannadagitinabangloa bambanag,insensokengalbanum,kenstackte,kennardo, kenmirra,kenrekado,kenkawes;amindagitoyapito indatonna,narumek,nalaokanitiagpapadaapaset(ken) nadalus.

25Ketinrambaknadaytoyapiestabayattipitongaaldaw, ngaagrag-oitiaminapusonakenitiaminakararuana,isu kenaminngaaddaitibalayna,ketawantiganggannaeta kaduana,wennouraysiasinomanadinakugit

26KetbinendisionannatiNamarsuanaanangparsua kenkuanaitikaputotanna,tapinarsuanaisunaamaibatay itinaimbagaragsakna;taammonakennabigbignaa manipudkenkuanatumaudtotimulatikinalintegpara kadagitiagnanayonakaputotan,kenmanipudkenkuanati nasantuanabukel,tapnoagbalinakasKenkuanaa nangaramiditiaminabanag

27Ketnagbendisionkennagrag-o,ketpinanagananna daytoyapiestakaspiestatiApo,maysaarag-oamakaayayoitiKangatuanaDios

28Ketbinendisionanmiisunaitiagnanayon,kenamina bin-inaasimmarunokenkuanaitiaminakaputotantidaga, agsipudtainrambaknadaytoyapiestaitipanawenna,kas mayannurotitipammaneknekdagitinailangitanatapi. 29Gapuitoynaordenankadagitinailangitanatapi maipanggepitiIsrael,amangrambakdaitipiestadagiti tabernakuloitipitongaaldawasiraragsak,itimaikapitoa bulan,amakaay-ayoitisanguanantiApo-maysaa paglinteganitiagnanayonitiinteroakaputotandaitikada tawen.

30Ketitidaytoyawantipagbeddengandagitialdaw;ta naordenanitiagnanayonmaipanggepitiIsraelarambakan daytakenagtaengdakadagitiabong-abong,ken mangikabildakadagitikoronakadagitiuloda,kenmangala kadagitinabulongasanga,kensalengmanipuditiwaig 31KetnangalaniAbrahamkadagitisangadagitikayoa palma,kendagitibungadagitinasayaatakayo,ketinaldaw anaglikmutitialtaragramandagitisangaitimamimpito [itimaysangaaldaw]itibigat,indaydayawkennagyaman itiDiosnagapuitiaminabanbanagbuyogentirag-o

KAPITULO17

1Ketitiumunaatawentimaikalimaalawasnasusoni Isaacitidaytoyajubileo,[1982AM]ketnangaramidni Abrahamitidakkelabangketeitimaikatloabulan,iti aldawapannakasusoniIsaacngaanakna 2KetniIsmael,ngaanakniAgar,tiEgipcio,addaiti sangoananniAbraham,ngaamana,itilugarna,ketni Abrahamnagrag-okenbinendisionannatiDiosgaputa nakitanadagitiannaknaketsaananatayngaawanananak 3Ketnalagipnadagitibalikasngainsaonakenkuanaiti aldawapanagsinaniLotkenkuana,ketnagrag-ogaputa intedtiApokenkuanatibin-iitirabawtidagatapno

tawidennatidaga,ketbinendisionannaitiaminangiwatna tiNamarsuakadagitiaminabanag.

4KetnakitaniSaraniIsmaelngaagay-ayamkenagsala, kenniAbrahamngaagrag-oitidakkelarag-o,ketnaimon kenIsmaelketkinunanakenAbraham,‘Iparuarmodaytoy adipenababaikentianakna;tatianakdaytoyadipena babaisaantongaagtawiditianakko,niIsaac’

5NakarotibanagitiimatangniAbraham,gapuiti adipennaababaikengapuitianakna,apapanawennaida kenkuana

6KetkinunatiDioskenAbraham‘Saankomaanaladingit itiimatangmo,gapuitiubingkengapuitiadipenababai; itiaminngaimbagakenkaniSara,dumngegkakadagiti sasaonaketaramidem(dagitoy);taitiIsaacmaawagantoti naganmokendagitikaputotam

7Ngemnomaipapanitianakdaytoyadipenababai pagbalinektoadakkelanasion,agsipudtanagtauditi kaputotam’

8NasapaabimmangonniAbrahamitibigat,ketnangala ititinapaykenmaysaaboteliatidanum,ketinkabilnaida kadagitiabaganiAgarkentiubing,ketpinapanawna

9Ketpimmanawketnagallaallaitilet-angtiBeerseba,ket nabusbostidanumitibotelia,ketmawawtiubing,ketsaan anakapagtultuloy,ketnatinnag

10Ketinnalaniinanaketimpuruaknaitisiroktikayonga olibo,ketnapannapinagtugawitisangona,itikaadayoti maysaapana;takinunana,‘Diakkomamakitatiipapatay tianakko,’ketbayattipanagtugawnanagsangit.

11KetkinunakenkuanatimaysangaangheltiDios, maysakadagitinasantuan,‘Apayngaagsangsangitka,Agar? Tumakderkaalaemtiubing,ketiggamamisunaitiimam; tanangngegtiDiostitimekmo,ketnakitanatiubing’

12Ketlinuktannadagitimatana,ketnakitanatibubonti danum,ketnapannapinunnonatibotelianaitidanum,ket ininumnatianakna,kettimmakderketnapanitilet-angti Paran

13Dimmakkeltiubingketnagbalinapumapana,ket nakikuyogkenkuanatiDios,ketniinananangasawa kenkuanamanipudkadagitiannakababbaitiEgipto

14Ketnangipasngaykenkuanaitimaysangaanakalalaki, ketpinanaganannaitiNebaiot;takinunana,'Asidegkaniak tiApoidiimmawagakkenkuana'

15Ketnapasamakitimaikapitoalawas,itiumunaa tawenna,[2003AM]itiumunaabulanitidaytoyajubileo, itimaikasangapuloketduaitidaytoyabulan,addadagiti timekidiaylangitmaipapankenAbraham,ngaisuket napudnoitiaminngaimbaganakenkuana,kennga inayatnatiApo,kenititunggalrigatisuketnapudno.

16KetimmaytiprinsipeaniMastêmâketkinunanaiti sanguanantiDios,‘Adtoy,ay-ayatenniAbrahamniIsaac ngaanakna,ketmaragsakankenkuanangemitiamina banag;ibilinmongaidatonnaisunaakasdatonamapuoran itialtar,ketkitaemtonoaramidennadaytoyabilin,ket maammuamtonoisuketnapudnoitiaminapangsubokam kenkuana

17KetammotiApoanapudnoniAbrahamitiamina rigatna;taIsupinadasnaisunababaentipagiliannaken buyogentibisin,kensinuboknaisunababaenti kinabaknangdagitiari,kenpinadasnamanenbabaenti asawana,idiisuketnapigis(manipudkenkuana),ken

buyogentipannakakugit;ketpinadasnaisunababaenkada IsmaelkenAgar,adipennaababai,idipinapanawnaida. 18Ketitiaminapannuboknakenkuana,nasarakana napudno,ketsaanadimakaanustikararuana,kensaana nabannayatngaagtignay;tanapudnokenmanagayatiti Apo

KAPITULO18

1KettiDioskinunanakencuana,‘Abraham,Abraham’; ketkinunana,Adtoy,(adtoy)siak’

2Ketkinunana,Alaemtidungdungnguemngaanaknga ay-ayatem,(uray)niIsaac,ketmapankaitinangatoadaga, ketidatonmoitimaysakadagitibantayngaitudokkenka’

3Ketbimmangonanasapaitibigatketsinialnatiasnona, ketinkuyognatiduangaagtutubonaalallaki,kenniIsaac ngaanakna,ketpinasangpetnatikayotidatonamapuoran, ketnapanitilugaritimaikatlongaaldaw,ketnakitanati lugaritiadayo.

4Ketdimtengitimaysaabubontidanum,ketkinunana kadagitiagtutubona,‘Agtalinaedkayoditoyakaduatiasno, ketsiakkentiubingmapankami(idiay),ketinton agdaydayawkamiagsublikamikadakayo’

5Ketinnalanatikayotidatonamapuoranketimpaiddana kenniIsaacngaanakna,ketinnalanatiapuykenkutsilio, ketnaggigiddandaanapanitidaytaalugar

6KetniIsaackinunanakenamana,‘Ama;’ketkinunana, 'Adtoyak,anakko.'Ketkinunanakenkuana,‘Kitaemti apuy,kentikutsilio,kentikayo;ngemsadinotiayanti karneroamaipaayitidatonamapuoran,ama?’

7Ketkinunana,‘IpaaytiDiostikarneroadatona mapuoran,anakko’Ketimmasidegitidissotibantayti Dios

8Ketnangaramiditialtar,ketinkabilnatikayoitirabawti altar,ketingalutnaniIsaacngaanakna,ketinkabilnaiti kayongaaddaitirabawtialtar,ketinyunnatnatiimanaa mangalaitikutsilioamangpapataykenIsaacngaanakna. 9Ketnagtakderakitisanguananna,kenitisanguananti prinsipeaniMastêmâ,ketkinunatiApo,‘Saannanga ibilinkenkuanangaiparabawtiimanaitiubing,wenno aramidennatianiamankenkuana,taimpakitaknga agbutengitiApo’

10Ketimmawagakkenkuanamanipudlangit,ketkinunak kenkuana:‘Abraham,Abraham;’ketnagbutengket kinunana:‘Adtoy,(adtoy)ak’

11Ketkinunakkenkuana:‘Dikaitedtiimamitiubing,ken dikaagaramiditianiamankenkuana;taitaimpakitaknga agbutengkaitiApo,ketdimoinsardengkaniaktianakmo, tiinaunangaanakmo’

12KettiprinsipeMastêmânaibabain;ketintangadni Abrahamdagitimatanaketkimmita,ket,adtoytimaysaa kalakianakarneroanatiliw...babaenkadagitisarana,ket napanniAbrahamketinnalanatikalakianakarneroket indatonnaakasdatonamapuoranakasukattianakna 13KetniAbrahaminawagannadaytaadissoiti‘Nakitati Apo’,isuanaibagaitibantayanakitatiApo:daytati BantaySion.

14KetinawagantiAponiAbrahamitinagannaiti maikaduaadarasmanipudlangit,bayattipanangiparangna kadakamiamakisaritakenkuanaitinagantiApo.

15Ketkinunana:‘Babaenitibukodkongainsapatak,kuna tiApo,Agsipudtainaramidmodaytoyabanag,Ket saanmongainlimedkaniaktianakmo,tidungdungnguem ngaanak,ababaentipanangbendisionbendisionankanto, Ketitipanagadupaaduektotibin-im.Kaskadagitibituenti langit,KenkasitidaratngaaddaitiigidtibaybayKet tawidentodagitikaputotamdagitisiudaddagitikabusorna, 16Ketitibukelmomabendisionantoaminanasionitidaga; Gaputanagtulnogkaititimekko,Ketimpakitakkadagiti aminanapudnokaKaniakitiaminngaimbagakkenka: Mapankaasitatalna’

17KetnapanniAbrahamkadagitiagtutubona,ket timmakderdaketnaggigiddandaanapanidiayBeerseba, ketniAbraham[2010AM]nagnaeditiabaytiBubonti Sapata

18Kettinawenarambakannadaytoyapiesta,pitonga aldawasiraragsak,ketinawagannadaytakaspiestatiApo sigunitipitongaaldawanapankennagsubliasitatalna

19Ketmaitunositidaytanaordenankennaisuratkadagiti nailangitanatapimaipanggepitiIsraelkendagitibin-inaa rambakandaytoyapiestaitipitongaaldawbuyogentiragotipiesta.

KAPITULO19

1Ketitiumunaatawentiumunaalawasitimaika-uppata puloketduaajubileo,nagsubliniAbrahamketnagnaediti kasunganitiHebron,ngaisutiKiriat-Arba,duaalawasti tawen

2Ketitiumunaatawentimaikatloalawasdaytoya jubileonalpasdagitial-aldawtibiagniSara,ketnatay idiayHebron

3KetniAbrahamnapannagdung-awkenintabonna,ket pinadasmiisuna[tapnomakitami]nonaanustiespirituna kensaanamakapungtotkadagitisasaotingiwatna;ket nasarakananaanusitidaytoy,ketsaananariribuk

4Tagapuitikinaanustiespirituna,nakisaritakadagiti annakniHet,itipanggepnangaikkandaitilugara pangitabonannakadagitinatay

5KetintedtiApokenkuanatiparaburitisanguanandagiti aminanakakitakenkuana,ketnagpakaasia sipapakumbabakadagitiannakniHet,ketintedda kenkuanatidagatidoblearukibitisangotiMamre,nga isutiHebron,itiuppatagasutapedasotipirak

6Ketnagpakaasidakenkuanaakunkunada,Itedmikenka ngaawanserserbina;ngemdinakayatngaalaendayta kadagitiimadangaawanserserbina,taintednatigatadti lugar,tikuartaanaan-anay,ketnagruknoyitisanguandaiti namindua,ketkalpasandaytoyintabonnadagitiminatayna itidobleakueba

7Ketaminngaal-aldawtipanagbiagniSaraket sangagasutduapuloketpitoatawen,kayatnaasawen,dua ajubileokenuppatalawaskenmaysaatawen:dagitoyti al-aldawtitawentipanagbiagniSara

8Daytoytimaikasangapuloapannubokanakasuotni Abraham,ketnasarakanamatalek,naanusitiespirituna

9Ketawanuraymaysaasaoanagsaomaipanggepiti damagitidaganokasanongaimbagadaytaaDiosnga itednakenkuanakenkadagitibin-inaasimmaruno kenkuana,ketnagpakaasiitilugarsadiayapagitabonanti

minatayna;taisuketnasarakananapudno,kennaisurat kadagitinailangitanatapikasgayyemtiDios.

10Ketitimaikapatatawennanangasawaitiasawaparaiti anaknaaniIsaackettinagannaketRebecca[2020AM][ti anakniBetuel,ngaanakniNahor,tikabsatniAbraham]a kabsatniLabankenanakniBetuel;ketniBetuelketanak niMelca,ngaasawaniNahor,kabsatniAbraham 11KetniAbrahamnangasawaitimaikatlongaasawa,ket tinagannaketKetura,manipudkadagitiannakababbai dagitiadipennaitisangakabbalayanna,tanatayniAgar sakbayniSaraKetnangipasngaykenkuanaitiinnemnga annakalallaki,daZimram,Jocsan,Medan,Midian,Isbak, kenSua,itiduaalawastitawen.

12Ketitimaikanemalawas,itimaikaduaatawen, nangipasngayniRebeccaitiduangaannakalallaki,da JacobkenEsau.

13Ket[2046AM]NiJacobketnalannaskennalintegatao, kenniEsauketnarungsot,maysaataoititalon,kendutdot, kenniJacobnagnaedkadagititolda.

14Ketdimmakkeldagitiagtutubo,ketnasursuroniJacob tiagsurat;ngemsaananasursuroniEsau,tamaysaisunaa taoititalonkenmangnganup,ketnasursuronatigubat,ket narungsottiaminngaaramidna

15InayatniAbrahamniJacob,ngemniIsaacinayatnani Esau.

16KetnakitaniAbrahamdagitiar-aramidniEsau,ket ammonangaitiJacobrebbengamaawagantinagannaken dagitikaputotanna;ketinayabannaniRebeccaketnangted itibilinmaipapankenJacob,taammonangaisu(met)adaddangaay-ayatennaniJacobngemniEsau

17Ketkinunanakenkuana:Annakkoababai,bantayanti anakkoaniJacob,Taisuntotikasukatkoitidaga,Kenpara itibendisionititengngadagitiannaktitao,Kenparaiti dayagtisibubukelabukelniSem.

18TaammokapilientiApoisunangaagbalinataoa mangtagikuaitiBagina,ngemkadagitiaminatattaonga addaitirabawtidaga.

19Ketadtoy,ad-addangaay-ayatenniIsaacngaanakkoni EsaungemniJacob,ngemmakitakapudnongaay-ayatem niJacob.

20Inayonmopaytikinamanangngaasimkenkuana,Ket dagitimatamagkitadakomakenkuanaitiayat;Ta agbalintoabendisionkadatayoditoydagamanipudita aginggaitiaminakaputotanditoydaga

21Napigsakomadagitiimam,Ketagrag-okomatipusom itianakmoaniJacob;Tainayatkoisunaitiadayoa nalablabesngemaminngaannakkoMabendisionantoiti agnanayon,Kettibin-inapunnuendantotiinteroadaga.

22Nomabilangtimaysaataotidarattidaga,mabilangto metdagitibukelna

23Ketamindagitibendisionanangbendisionankaniakti ApokentibukelkoketkukuaniJacobkentibukelnaa kankanayon

24Ketitibukelnamabendisionantotinaganko,kenti nagandagitiammak,daSem,kenNoab,kenEnoc,ken Mahalalel,kenEnos,kenSet,kenAdan

25Ketdagitoyagserbidantoamangikabilkadagitipamuon tilangit,Kenmangpapigsaitidaga,Kenmangpabaro kadagitiaminasilawngaaddaititangatang

26KetinayabannaniJacobitiimatangniRebeccanga inana,ketinagkanna,kenbinendisionanna,ketkinunana:

27‘Jacob,dungdungnguekngaanak,ngaay-ayatenti kararuak,bendisionannakakomatiDiosmanipudngatoti tangatang,ketitednakenkaaminabendisiona nangbendisionannakadaAdan,kenEnoc,kenNoe,ken Sem;kenamindagitibanagngaimbaganakaniak,ken amindagitibanagngainkarinangaitedkaniak,sapay komatamaipetpetkenkakenitibukelmoitiagnanayon,a maibataykadagitialdawtilangititingatotidaga.

28KetdagitiEspirituniMastêmâsaandantongaagturay kenkawennoitibin-imtapnotallikudakamanipuditiApo, ngaisutiDiosmomanipuditaitiagnanayon

29KettiApoaDiosagbalinkomangaamakenkakensika ngainaunangaanakalalaki,kenkadagititattaoiti kanayon

30Mapankaasitatalna,anakko’Ketagpadadaa naggigiddanarimmuarmanipudkenAbraham.

31KetniRebeccainayatnaniJacob,itiaminapusonaken itiaminakararuana,ngaad-addangaamangngemniEsau; ngemad-addangainayatniIsaacniEsaungemniJacob.

KAPITULO20

1Ketitimaika-uppatapuloketduaajubileo,itiumunaa tawentimaikapitoalawas,inawaganniAbrahamni Ismael,[2052(2045?)AM]kentisangapuloketduanga annakna,kenniIsaackentiduangaannakna,kentiinnem ngaannakniKeturakendagitiannakda

2KetbinilinnaidaatungpalendatidalantiApo;nga agtrabahodaitikinalinteg,kenayatendatitunggalmaysaiti kaarrubana,kenagtignaydaitikastoyawagaskadagiti aminatao;atitunggalmaysaketmagnakomamaipapan kadakuadaakasitipanangaramiditipanangukomken kinalintegditoydaga

3Tapnomakugitdadagitiannakdaalallaki,amaibatayiti katulaganngainaramidnakadakuada,ketdidasumiasiiti makannawanwennokannigiddagitiaminadalannga imbilinkadatayotiApo;kentapnosalaknibantayoti bagbagitayomanipuditiaminapannakiabigkenkinarugit, [kentallikudantayoaminapannakiabigkenkinarugit]

4Ketnosiasinomanababaiwennokatulonganababaiket makikamalalakadakayo,puorandaitiapuyketdidakoma makikamalalakenkuanasigunkadagitimatadakenpusoda; ketdidakomamangasawaitibagbagidamanipudkadagiti annakababbaitiCanaan;tamairamuttotibin-itiCanaan manipuditidaga

5Ketimbaganakadakuadatipanangukomdagitihigante, kentipanangukomdagitiSodomita,nokasanoa naukomdagapuitikinadakesda,kennataydagapuiti pannakiabigda,kenkinarugitda,kenpanagrupsadaiti maysakenmaysababaenitipannakiabig

6‘Ketsalaknibanyotibagbagiyomanipuditiisuamina pannakiabigkenkinarugit,Kenmanipuditiisuamina pannakarugittibasol,Dilakettapagbalinenyotinaganmi alunod,Kettiinteroapanagbiagyokasmaysaa panagsisilpo,Kenaminngaannakyoalallakiamadadael itikampilan,KetagbalinkayoamailunodakasitiSodoma, KenaminanatdakayoakasitiannaktiGomorra.

7Idawatkokadakayo,annakko,ayatenyotiDiostilangit, KetkumpetkayokadagitiaminabilinnaKetdikaymagna asumurotkadagitididiosen,kenkadagitikinarugitda,.

8Ketdikaymangaramiditibagbagiyokadagitinarunaw wennokinitikitanadidiosen;Taawanserserbida,Ket awantiespiritukadakuada;Taaramiddagitoydagitiima (dagititattao),Ketaminngaagtalekkadakuada,awanti agtalekitianiaman.

9Saankayongaagserbikadakuada,wennoagdayawkayo kadakuada,NodiketagserbikayoitikangatoanaDios,ket agdayawkayoKenkuanaakanayon:Ket mangnamnamakayoitirupanaakanayon,Ket agaramidkayoitikinalintegkenkinalintegitisanguananna, Tapnomaragsakankayokenipaaynakadakayotiasina,Ket mangitudokadakayoitiagsapakenrabii,Ket bendisionanyoaminngaaramidyongainaramidyoiti rabawtidaga,Ketbendisionankayotinapaykendanummo, Ketbendisionamtibungatiaanakanmokentibungati dagam,Kendagitibakadagitibaka,kendagitiarbandagiti karnero

10Ketagbalinkaytoabendisionditoydaga,Ket tarigagayankayoaminanasionitidaga,Ketbendisionanto dagitiannakyoitinaganko,Tapnomabendisionandaakas kaniak

11KetnangtedkenIsmaelkenitiannakna,kenitiannakni Keturaitisagut,ketpinapanawnaidakenIsaacngaanakna, ketintednaaminkenIsaacngaanakna

12KetniIsmaelkendagitiannakna,kentiannakniKetura kendagitiannakda,naggigiddandaanagnaedmanipud ParanaginggaitiiseserrektiBabiloniaitiinteroadaganga agturongitiDayaasumangoitilet-ang.

13Naglalaokdagitoy,ketnapanagananitiArabo,ken Ismaelita

KAPITULO21

1Ketitimaikanematawentimaikapitoalawasdaytoya jubileoinawaganniAbrahamniIsaacngaanakna,ket [2057(2050?)AM]binilinnakenkuana:akunkunana, ‘Lakayak,ketdiakammotialdawtiipapatayko,ken napnoakkadagitial-aldawko

2Ketadtoy,sangagasutketpitopuloketlimatitawenko, ketitiunostiaminngaaldawtipanagbiagkonalagipkoti Apo,kensinapulkoitiaminapusokngaaramidenti pagayatanna,kenmagnaanalintegkadagitiaminadalanna 3Kaguraktikararuakdagitididiosen,<ketinlaisko dagidiaynagserbikadakuada,ketintedkotipusokken espirituk>tapnotungpalekngaaramidektipagayatan Daydiaynangparsuakaniak.

4TaIsutisibibiagaDios,kenIsuketnasantuanken napudno,kenIsuketnalintegitilabestiamin,kenawan Kenkuanatipanangawatkadagitipersona(tattao)ken awantipanangawatkadagitisagut;tatiDiosnalinteg,ket ipatungpalnatipanangukomkadagitiamina mangsalungasingkadagitibilinnakenmangumsiititulagna. 5Kettungpalem,anakko,dagitibilinnakendagiti ordinansakenpanangukomna,ketdikamagnaamangsurot kadagitimakarimonabanagkenkaskadagitikinitikitana ladawankenkadagitinarunawaladawan 6Saanapulosamanganitidaradagitianimalwennobaka, wennoitianiamanatumatayabngaagtaytayabitilangit 7Ketnopapatayemtimaysaabiktimakasmakaay-ayoa datonapakikappia,papatayem,ketibuyatmotidaranaiti altar,kenaminatabatidatonadatonitialtarngaaddaan

itinapinongaarinakentidatonakarneanalaokanitilana, agramantidatonngainumen-idatonmoamindagitoya sangsangkamaysaitialtartidatonamapuoran;nasam-ita ramandaytaitisangoanantiApo.

8Ketidatonmontotitabatidatonapanagyamanitiapuy ngaaddaitirabawtialtar,kentitabangaaddaititian,ken aminatabaitiunegkenduaabekkel,kenaminatabanga addakadakuada,kenkadagitilomokendalemikkatemto, agramandagitibekkel

9Ketidatonyoamindagitoyanasam-itngaayamuoma makaay-ayoitisanguanantiApo,agramantidatonakarne kendatonngainumen,kasnasam-itngaayamuom,ti tinapaytidatonitiApo.

10Ketkanemtikarnenaitidaytangaaldawkeniti maikaduangaaldaw,ketsaankomaalumnektiinititi maikaduangaaldawaginggaamakan,ketawankomati mabatiitimaikatlongaaldaw;tasaanamaawat[tasaana naanamongan]ketsaanenakanen,ketamindagitimangan itidaytaiyegdantotibasolitibagbagida;takastoyti nasarakakanaisuratkadagitilibrodagidiammak,ken kadagitibalikasniEnoc,kenkadagitibalikasniNoe 11Ketkadagitiaminadatonmomangiwaraskantoitiasin, ketsaankomangaagkurangtiasintitulagkadagitiamina datonmoitisangoanantiApo

12Ketnomaipapanitikayodagitidaton,agannadka amangannomangyegkaiti(sabsabalipay)akayoparaiti altarmalaksidkadagitoy:siprés,bay,almendro,abeto,pino, sedro,savin,higos,olibo,mirra,laurel,aspalathus.

13Ketkadagitoyakitatikayonaiparabawitirabawtialtar itisiroktidaton,akasitinasuboknomaipapanitilangada, ketsaandangaikabil(dayta)tianiamananapigiswenno nasipngetakayo,(ngem)natangkenkennadalus,ngaawan pakapilawanna,tinasayaatkenbaroapanagtubo;ketdikay ikabil(dayta)tidaanakayo,[taawanentibanglona]ta awanentibanglonaakasidi

14Malaksidkadagitoyakitatikayoawanentisabalinga ikabilmo(itialtar),tanaiwarastibanglona,ketsaannga agpangatoidiaylangittiangottibanglona

15Tungtungpalemdaytoyabilinketaramidem,anakko, tapnoagbalinkaanalintegitiaminngaaramidmo.

16Ketitiaminatiemponadaluskaitibagim,ketbugguam tibagimitidanumsakbayngaumasidegkaamangidatoniti altar,ketbugguamdagitiimamkensakamsakbaynga umasidegkaitialtar;ketintonmalpasmotipanagidaton, bugguammanendagitiimamkensakam

17Ketawankomatidarangaagparangkadakayowenno kadagitikawesyo;agannadka,anakko,maibusoritidara, agannadkaunay;kalubandaytaitibuli.

18Ketdikaymanganitiurayaniaadarataisutikararua; saanamanganitidaraurayania

19Ketdikaymangalaitisagutamaipaayitidaratitao, amangannomaibukbokngaawandusa,ngaawanti panangukom;tatidaraamaibukboktipakaigapuanti panagbasoltidaga,ketsaanamadalusantidagamanipud itidaratitaomalaksiditidaratinangibukbokitidaytoy

20Ketdikaymangalaitisagutwennosagutamaipaayiti daratitao:daraitidara,tapnomaawatkayoitisangoananti Apo,tiKangatuanaDios;taIsutipangsalaknibiti naimbag:kentapnomaisalakankamanipuditiamina kinadakes,kentapnomaisalakannakamanipudititunggal kitatiipapatay

21Makitak,anakko,ngaaminngaaramiddagitiannakti taoketbasolkenkinadakes,Ketaminngaaramiddaket kinarugitkenmakarimonkenrugit,Ketawantikinalinteg kadakuada.

22Agannadka,amangannomagnakakadagitidalandaKen agdaliasatkakadagitidalanda,Ketagbasolkaitibasol aginggakenpatayitisangoanantiKangatuanaDiosNo saan,ilemmengnantotirupanakenka,Ketitednakamanen kadagitiimatisalungasingmo,Ketramutennakanto manipuditidaga,kendagitibukelmokastametmanipuditi siroktilangit,Kettinaganmokendagitibukelmo mapukawdantomanipuditiinteroadaga

23Tallikudanyoaminngaaramiddakenamina kinarugitda,KettungpalenyotiordinansatiKangatuana Dios,Ketaramidenyotipagayatannaketagbalinkayoa nalintegitiaminabanag.

24Ketbendisionannakaitiaminngaaramidmo,Ket mangbangontomanipudkenkaitimulatikinalintegiti aminadaga,itiaminakaputotantidaga,Kettinaganko kentinaganmosaantoamalipatanitibabaentilangititi agnanayon

25Inka,anakkoasitatalna.SapaykomatatiKangatuana Dios,tiDioskokentiDiosmo,papigsaennakaa mangaramiditipagayatanna,Ketbendisionannakomati aminabukelmokentinabatiabukelmoparakadagiti kaputotanitiagnanayon,ngaaddaanaminanalintega bendision,Tapnoagbalinkaabendisionitiinteroadaga’ 26Ketrimmuarkencuanangaagragrag-o.

KAPITULO22

1Ketnapasamakitiumunaalawasitimaika-uppatapulo ketuppatajubileo,itimaikaduaatawen,kayatnaasawen, titawenanatayniAbraham,ngaimmaydaIsaacken IsmaelmanipuditiBubontiSapatatapnorambakanti piestadagitilawas-kayatnaasawen,tipiestadagitiumuna abungatipanagani-kenniAbraham,tiamada,ketnagragoniAbrahamgaputaimmaydagitiduangaannakna

2TaadutisanikuaniIsaacidiayBeerseba,ketnairuamni Isaacamapanmangkitakadagitisanikuanakenagsubliken amana

3KetkadagidingaaldawimmayniIsmaelamangkitaken amana,ketnaggigiddandaadua,ketnangidatonniIsaaciti datonamapuoran,ketindatagnaitialtarniamananga inaramidnaidiayHebron

4Ketnangidatonitidatonapanagyamanketnangaramid itimaysaapiestatirag-oitisangoniIsmael,akabsatna: ketnangaramidniRebeccakadagitibaroatinapay manipuditibaroabukbukel,ketintednaidakenJacob,nga anakna,tapnoipannaidakenAbraham,ngaamana, manipudkadagitiumunaabungatidaga,tapnokanenna kenbendisionannatiNamarsuaitiaminabanagsakbaya matay

5KetniIsaac,nangibaonmetbabaentiimaniJacobken Abrahamitikasayaatanadatonapanagyaman,tapno mangankenuminum

6Ketnangankenimminum,ketbinendisionannati KangatuanaDios,Anangparsuaitilangitkendaga,A nangaramiditiaminanalukmegabanagitidaga,Ket intednaidakadagitiannaktitao,Tapnomanganken uminumdakenbendisionandatiNamarsuakadakuada

7‘KetitaagyamanakKenka,Diosko,agsipudta impakitanakitidaytoyngaaldaw:adtoy,maysaaka sangagasuttallopuloketsangapuloketlimaatawen,maysa alakaykennapnoitialdaw,ketaminngaal-aldawko nagbalindaatalnakaniak.

8Saannakanaparmektikampilantikabusoritiaminnga intedmokaniakkenkadagitiannakkoitiaminngaaldawti panagbiagkoaginggaitangaaldaw.

9Diosko,tiasimokentitalnamaddakomaitiadipenmo, kenitibin-idagitiannakna,tapnoagbalindaKenkaanapili anasionkentawidmanipudititengngadagitiamina nasionitidagamanipuditaaginggaitiaminngaaldaw dagitikaputotantidaga,aginggakadagitiaminapanawen.’

10KetinayabannaniJacobketkinunana:‘Anakkoani Jacob,sapaykomatabendisionannakatiDiostiaminken papigsaennakangaagaramiditikinalinteg,kenti pagayatannaitisanguananna,ketpiliennakakentibukelmo tapnoagbalinkangailiparaititawidnaamaitunositi pagayatannaakanayon.

11Ketsika,anakko,aniJacob,umasidegkaket agekannak’Ketimmasidegketinagkanna,ketkinunana: ‘BenditokomatianakkoaniJacob,Kenaminngaannakti DiosaKangatuan,aginggaitiaminapanawen:Ikkannaka komatiDiositibukeltikinalinteg;Ketsumagmamano kadagitiannakmokomaasantipikarennaititengngati interoadaga;Agserbikomakenkadagitinasion,Ket agruknoydagitiaminanasionitisangoanandagitibin-im 12Agbalinkaanabilegitiimatangdagititattao,Ken aramidemtiturayitiaminabin-iniSetKalpasanna, nalintegtodagitidalanmokendagitidalandagitiannakmo, Isungaagbalindantoanasantoananasion.

13SapaykomataitedkenkatiKangatuanaDiostiamina bendision,Anangbendisionankaniak,Kenbabaenitidayta binendisionannadaNoekenAdan;Sapaykomata agnanaeddaitisagradongaulotibin-immanipud kaputotanaginggaitikaputotanitiagnanayon

14Ketdalusannakakomamanipuditiaminakinakilloken kinarugit,Tapnomapakawankaaminasalungasing;nga inaramidmoadimakaammoKetpapigsaennakakoma, Kenbendisionannaka.Ketsapaykomatatawidemtiintero adaga, 15KetpabaruennakomatitulagnakenkaTapnoagbalinka Kenkuanaanasionatawidnaitiaminapanawen,Ken tapnoIsuketagbalinkenkakenitibin-imaDiositi kinapudnokenkinalintegitiaminngaaldawtidaga 16Ketsika,anakkoaniJacob,laglagipemdagitibalikasko, KettungpalemdagitibilinniAbraham,amam:Isinati bagimkadagitinasion,Ketdikamakipangankadakuada: Ketdikaagaramidamaitunoskadagitiaramidda,Ketsaan ngaagbalinakaduada;Tanarugitdagitiaramidda,Ket aminadalandaketPolusionkenmakarimonkenkinarugit 17Idatondadagitisakripisiodakadagitinatay,Ket agdaydayawdakadagitidakesngaespiritu,Kenmanganda itirabawdagititanem,Ketaminngaaramiddaket kinaubbawkenawan

18Awantipusodaamakaawat,Kensaanamakitadagiti matadanoaniadagitiaramidda,Kennokasanoti panagkamalidaamangibagaitimaysaapedasotikayo: ‘SikatiDiosko,’Kenitimaysaabato:‘SikatiApokket sikatimangispalkaniak.’[Ketawantipusoda.]

19Ketnomaipapankenka,anakkoaniJacob, TulongannakakomatiKangatuanaDios,KettiDiosti langitbendisionannaka,Ketikkatennakaitikinarugitdaken itiaminabiddutda.

20Agannadka,anakkoaJacob,amangasawaitiasawa manipuditiasinomanabin-itiannakababbaitiCanaan; Taaminabin-inaketmairamutmanipuditidaga

21Ta,gapuitisalungasingniHam,nagbiddutniCanaan, Ketmadadaeltoaminabin-inamanipuditidagakenamin anabati,Ketawantotiagtaudkencuanamaisalakaniti aldawtipanangukom

22Ketnomaipapankadagitiaminngaagdaydayaw kadagitididiosenkendagitinarugit

(a)Awantotinamnamakadakuadaitidagadagitisibibiag; (b)Ketawantotipakalaglagipankadakuadaditoydaga; (c)TabumabadantoidiaySheol,.

(d)Ketmapandantoitilugarapakakondenar, KasitipannakaikkatdagitiannaktiSodomaitidagaKasta metamaikkatdagitiaminngaagdaydayawkadagiti didiosen

23Dikaagbuteng,anakkoaJacob,Ketdikaagsiddaaw,O anakniAbraham:SapaykomatatiKangatuanaDiosti mangsalaknibkenkamanipudpannakadadael,Ken manipudkadagitiaminadalantibiddutispalennakakoma

24Daytoyabalaybinangonkoparaitibagiktapnoikabilko tinagankoitirabawnaditoydaga:[naitedkenkakeniti bin-imitiagnanayon],ketmapanaganantoitibalayni Abraham;naitedkencakenitibukelmoitiagnanayon;ta bangonemtotibalaykokenipasdekmotinagankoiti sanguanantiDiositiagnanayon:dagitibin-imkenti naganmoagtakderdantoitiaminakaputotantidaga.’

25Ketinsardengnatibinilinkenbinendisionanna

26Ketnagiddadagitiduaitimaysaakama,ketnaturogni JacobitibarukongniAbraham,tiamaniamanaket naminpitongainagkanna,kettipanagayatnakentipusona nagrag-odakenkuana

27Ketbinendisionannaitiaminapusonaketkinunana:‘Ti KangatuanaDios,tiDiostiamin,kenNamarsuaitiamin, anangiruarkaniakmanipudUrtiCaldeotapnoitedna kaniakdaytoyadagatapnotawidekitiagnanayon,ken tapnomaipasdekkotinasantuanabukel-mabendisionanti Kangatuanitiagnanayon’

28KetbinendisionannaniJacobketkinunana:‘Anakko,a buyogentiaminapusokkenpanagayatko,pagragsakak,ti paraburmokentiasimomaitag-aykomakenkuanakeniti bin-ina.

29Ketdimobaybay-an,wennoibabainisunamanipudita aginggakadagitialdawtiagnanayon,ketmaluktankoma dagitimatamkenkuanakenitibin-ina,tapno mataginayonmoisuna,kenbendisionamisuna,ken masantipikarmoisunaakasmaysaanasionparaiti tawidmo;

30Ketbendisionamisunaitiaminabendisionmomanipud itaaginggakadagitiaminngaaldawtiagnanayon,ket pabaruemtitulagmokentiparaburmokenkuanakeniti bin-inaamaitunositiaminanaimbagaragsakmokadagiti aminakaputotantidaga.’

KAPITULO23

1KetinkabilnatiduaaramayniJacobkadagitimatana, ketbinendisionannatiDiosdagitididiosen,ketinalubanna tirupanaketinyunnatnadagitisakanaketnaturogititurog tiagnanayon,ketnaummongkadagitiammana.

2KetitilaksidamindaytoynakaiddaniJacobiti barukongna,ketdinaammoanatayniAbraham,tiamani amana

3KetnariingniJacobititurogna,ketadtoynalamiisni Abrahamakasyelo,ketkinunana‘Ama,ama’;ngemawan tiagsasao,ketammonaanatayen

4Kettimmakdermanipuditibarukongnakettimmarayket imbaganakenRebecca,ngainana;ketnapanniRebecca kenniIsaacitirabii,ketimbaganakenkuana;ket naggigiddanda,kenniJacobakaduada,kenaddasilawiti imana,ketidisimrekdanasarakandaniAbrahama nakaiddaanatay.

5KetnagruknoyniIsaacitirupaniamanaketnagsangit keninagkanna

6KetnangngegdagititimekitibalayniAbraham,ket timmakderniIsmaelngaanakna,ketnapankenAbraham ngaamana,ketnagsangitkenniAbrahamngaamana,isu kentiaminasangakabbalayanniAbraham,ket nagsangitdabuyogentidakkelapanagsangit

7KettiannaknaadaIsaackenIsmaelintabondaisunaiti doblearukib,itiasidegniSarangaasawana,ket nagsangitdakenkuanaitiuppatapulongaaldaw,amin dagitilallakiitibalayna,kendaIsaackenIsmael,kenamin ngaannakda,kenaminngaannakniKeturaitilugarda;ket nagpatinggadagitialdawtipanagsangitkenAbraham

8Ketnagbiagisunaititalloajubileokenuppatalawasti tawen,sangagasutpitopuloketlimaatawen,ket inleppasnadagitialdawtipanagbiagna,alakaykennapno itial-aldaw

9Tadagitial-aldawdagitiamma,itibiagda,sangapuloket siamajubileo;ketkalpasantiLayusnangrugidaa dumakkelitinakurangasangapuloketsiamajubileo,ken bimmassititijubileo,kennapardasalumakay,kennapno itial-aldawdagapuitinagdudumaarigatkentikinadakes dagitidalanda,malaksidkenAbraham 10Tanaan-anayniAbrahamitiaminngaaramidnaitiApo, kenmakaay-ayounayitikinalintegitiaminngaal-aldawti panagbiagna;ketadtoy,saannaanakompletotiuppata jubileoitibiagna,idilumakaygapuitikinadangkes,ken napnokadagitialdawna

11Ketamindagitikaputotanatumaudmanipuditidaytoy apanawenaginggaitialdawtidakkelapanangukomket alistoalumakay,sakbayamakompletodatiduaajubileo, kettipannakaammodabaybay-annaidagapuiti kinalakaydaDagaaminapannakaammodamapukawto]

12Ketkadagidingaal-aldaw,noagbiagtimaysaataoiti maysaajubileokenkaguduaatawen,kunaendamaipapan kenkuana:‘Nabayagentipanagbiagna,kettidakdakkela pasettial-aldawnaketut-otkenladingitkenrigat,ket awantitalna

13Tatididigraketsumarunoitididigra,kensugatitisugat, kenrigatitirigat,kendakesadamagitidakesadamag, kensakititisakit,kenaminadakesapanangukomakas kadagitoy,itimaysakenmaysa,sakitkenpanagreggaay, kenniebekenyelokenyelo,kengurigor,kenpanaglamiis, kenrigat,kenbisin,kenipapatay,kenkampilan,ken pannakakautibo,kenaminkitatididigrakenut-ot’

14Ketumaytoamindagitoyitidakesakaputotan,a mangsalungasingitidaga:dagitiaramiddaisudati kinarugitkenpannakiabig,kenpannakarugitken makarimon.

15Kalpasannakunaenda:‘Adu(uray),aginggaiti sangaribuatawen,kennasayaatdagitialdawdagitiamma; ngemadtoy,dagitialdawtibiagtayo,nonagbiagtimaysaa taoitiadu,talloapuloatawenkensangapulo,ket,no napigsa,uppatapuloatawen,kendagidiaydakes,ket awantitalnakadagitialdawdaytoydakesakaputotan’ 16Ketitidaytaakaputotanpabasoltodagitiannakalallaki dagitiammadakendagitilallakaydaitibasolkenkinakillo, kenkadagitibalikastingiwatdakendagitidadakkela kinadakesngaar-aramidenda,kenmaipanggepiti panangbaybay-adaitikatulaganngainaramidtiApoiti nagbaetandakenKenkuana,atungpalendakenaramidenda amindagitibilinnakendagitiordinansakenamina lintegna,adidapumanawurayitimakannawanwennoiti makannigid.

17Taaminketnagaramiddaitidakes,kettunggalngiwat agsasaoitikinadakeskenaminngaaramiddaketmaysaa kinarugitkenmakarimon,kenaminadalandaketrugit, kinarugitkenpannakadadael

18Adtoymadadaeltotidagagapuitiaminngaaramidda, ketawantotibukeltiubas,kenawantotilana;tadagiti aramiddaketnaan-anayngaawananpammati,ket madadaeldantoaminasangsangkamaysa,dagitianimalken bakakentumatayab,kenaminngaikanitibaybay,gapu kadagitiannaktitao

19Ketagsusupiatdantoitimaysakenmaysa,tiagtutubo kadagitilallakay,kentinataengankadagitiagtutubo,ti napanglawkadagitinabaknang,tinanumokadagiti naindaklan,kentiagpalpalamaitiprinsipe,gapuitilinteg kentitulag;tanalipatandantibilin,kentulag,kenpiesta, kenbulan,kenSabbath,kenjubileo,kenamina panangukom

20Ketagtakderdanto<ngaaddaankadagitipanaken> kampilankengubattapnoagsublidaitidalan;ngem saandantongaagsubliaginggaamaibukboktiaduadara itidaga,asaggaysa.

21Ketdagidiaynakalibassaandantongaagsublimanipud itikinadangkesdaitidalantikinalinteg,nodiketitanokdantoamintibagbagidaitipanangallilawken kinabaknang,tapnotunggalmaysaketalaendaamina kukuatikaarrubana,ketinaganandatinaindaklananagan, ngemsaanngaitikinapudnokensaanngaitikinalinteg, ketrugitandatinasantoanakasasantobabaentikinarugitda kentipannakarunottipannakarugitda.

22Ketdumtengtotidakkeladusakadagitiaramiddaytoya kaputotanmanipuditiApo,ketitednantoidaitikampilan kenitipanangukomkenitipannakakautibo,ken masamsamkenmaibus.

23Ketriingennantokadakuadadagitimanagbasoldagiti Gentil,ngaawantiasiwennoasi,kenmangraemiti kinataotiawan,uraylakaywennoubing,wenno siasinoman,tanadangkeskennapigpigsadangaagaramid itidakesngemaminngaannaktitao.Ketusarendantoti kinaranggasmaibusoritiIsraelkenpanagsalungasing maibusorkenJacob,Ketaduadaratimaibukbokitidaga, Ketawantotimaurnongkenawantimangitabon.

24Kadagidiayngaaldawagpukkawdantoitinapigsa,Ket umawagkenagkararagdatapnomaisalakandaitiimadagiti managbasol,dagitiGentil;Ngemawantotimaisalakan

25Kettiulodagitiannaknapudawdantoitiubananabuok, Kettiubingngaagtawenititalloalawasagparangtoa lakayakasitimaysaasangagasuttitawenna,Ketti katayagdamadadaeltogapuitirigatkenpanangirurumen

26Ketkadagidingaaldawmangruginngaadalendagiti ubbingdagitilinteg,Kenbirokendadagitibilin,Ken agsublidaitidanatikinalinteg

27Ketmangruginngaumadukenumadudagitialdaw kadagidiannaktitaoAginggangaumasidegdagiti aldawdaitisangaribuatawen.Ketitidakdakkelabilang dagititawenngem(sakbay)tibilangdagitialdaw

28KetawantotilakayWennotimaysaa<saan>amapnek kadagitialdawna,Taaminketagbalinto(kas)ubbingken agtutubo

29Ketaminngaal-aldawdamaleppasdantokenagbiagdaa sitatalnakenrag-o,KetawantoniSatanaswennoaniaman adakesamangdadael;Taaminngaal-aldawdaagbalinto ngaaldawtibendisionkenpannakaagas

30KetitidaytaatiempopaimbagentotiApodagiti adipenna,Kettumakderdantoketmakitadatidakkelatalna, KetpapanawennadagitikabusordaKetdagitinalinteg makitadantoketagyamandanto,Ketagrag-odaitirag-oiti agnanayonngaagnanayon,Ketmakitadantoamina panangukomdakenaminalunoddakadagitikabusorda

31Ketagtalinaedtodagititulangdaitidaga,Ketaduntoti rag-odagitiespirituda,KetmaammuandantongaisutiApo timangipatungpalitipanangukom,Kenmangipakpakitaiti asikadagitiginasutkenrinibukenkadagitiaminnga agayatKenkuana

32Ketsika,Moises,isuratmodagitoyabalikas;takastoyti naisuratda,ketinsuratda(ida)kadagitinailangitanatapi kaspammaneknekkadagitikaputotanitiagnanayon

KAPITULO24

1KetnapasamakkalpasantiipapatayniAbraham,a binendisionantiAponiIsaacngaanakna,kettimmakder manipudHebronketnapanketnagnaeditiBubonti Parmataitiumunaatawentimaikatloalawas[2073AM] daytoyajubileo,pitoatawen.

2Ketitiumunaatawentimaikapatalawasnangrugiti bisinitidaga,[2080AM]malaksiditiumunaabisin,a napasamakidikaaldawanniAbraham.

3KetniJacobnagtabonititarakentilentehas,ketimmay niEsaumanipudititalonamabisin.Ketkinunanaken Jacobakabsatna:‘Itedmokaniakdaytoynalabagaa kaldero’KetkinunakenkuananiJacob:‘Ilakomkaniakti [primogeniture,daytoy]akalintegamkasinaunaketitedko kenkatitinapay,kenkastamettisumagmamanoitidaytoy abangatilentehas’

4KetkinunaniEsauitipusona:‘Matayakto;aniati ganansiakaniakdaytoyakalintegankasinauna?

5‘KetkinunanakenJacob:‘Itedkokenka’Ketkinunani Jacob:‘Isapatamkaniak,itangaaldaw,’ketinsapatana kenkuana

6KetniJacobintednatikabsatnaaniEsauititinapayken banga,ketmanganaginggaamapnek,ketniEsau inumsinatikalintegannakasinauna;gapuitidaytoya

rasontinaganniEsauanaawaganitiEdom,gapuiti nalabagaabangangaintedkenkuananiJacobmaipaayiti kalintegannakasinauna

7KetniJacobnagbalinapanglakayen,ketniEsaunaibaba manipuditidignidadna.

8Kettibisinnalpasentidaga,ketniIsaacpimmanawa mapanidiayEgiptoitimaikaduaatawendaytoyalawas, ketnapanitiaridagitiFilisteoidiayGerar,idiayAbimelec. 9KetnagparangkenkuanatiApoketkinunanakenkuana: ‘DikabumabaidiayEgipto;agnaedkaitidagangaibagak kenka,ketagnaedkaitidaytoyadaga,ketmakikaduaak kenbendisionanka

10Takenkakenitibukelmoitedkoamindaytoyadaga, ketipasdekkotisapatakngainsapatakkenniAbrahamnga amam,ketpaaduektotibukelmoakaskadagitibituenti langit,ketitedkoitibukelmoamindaytoyadaga.

11Ketitibukelmomabendisionantodagitiaminanasion itidaga,gaputanagtulnogniamamititimekko,ken tinungpalnatibilinkokendagitibilbilinko,kendagiti lintegko,kendagitiordinansa,kentitulagko;ketita agtulnogkaititimekkoketagtaengkaitidaytoyadaga’ 12KetnagnaedidiayGelarititalloalawas.

13KetniAbimelecinbilinnamaipapankenkuana,[20802101AM]kenmaipapanitiaminakukuana,akunkunana: ‘Siasinomanataoamangsagidkenkuanawennoaniamana kukuanasiguradoamatay’

14PimmigsaniIsaackadagitiFilisteo,ketnakagun-oditi aduasanikua,bakakenkarnerokenkameliokenasnoken dakkelasangakabbalayan

15NagmulaitidagadagitiFilisteoketinyegnati maminsangagasut,ketnagbalinanalabestikinadakkelni Isaac,ketnaipalkenkuanadagitiFilisteo

16ItaaminabubonakinalidagitiadipenniAbraham bayattipanagbiagniAbraham,pinasardengdagitiFilisteo idakalpasantiipapatayniAbraham,ketpinunnodaidaiti daga

17KetkinunaniAbimeleckenIsaac:‘Mapankakadakami, tanabilbilegkangaamangngemkadakami’,ketpimmanaw niIsaacsadiayitiumunaatawentimaikapitoalawas,ket nagnaedkadagititanaptiGerar.

18Ketkinalidamanendagitibubontidanumakinalidagiti adipenniAbraham,ngaamana,keninserradagitiFilisteo kalpasantiipapatayniAbrahamngaamana,ket inawagannatinagnagandakasniAbrahamngaamana

19KetdagitiadipenniIsaacnagkalidaitibubonitiginget, ketnakasarakdaitisibibiagadanum,ketdagitipastorti GerarnakirangetdakadagitipastorniIsaac,akunkunada: ‘Tidanumkukuami’;ketinawaganniIsaacitinaganti buboniti‘Kalsa’,gaputanakillodakadakami

20Ketnagkalidaitimaikaduaabubon,ketnakirangetda metitidayta,ketpinanaganannadaytaiti‘Kabusor’Ket timmakdermanipudsadiayketnagkalidaitisabaliabubon, ketgapuitidaytasaandaanagriri,ketpinanaganannadayta iti‘Kuarto’,ketkinunaniIsaac:‘Ita,intedtiApotilugar parakadakami,ketimmadukamiitidaga’

21Ketsimmang-atmanipudsadiayaginggaitiBubonti Sapataitiumunaatawentiumunaalawasiti[2108AM] maika-uppatapuloketuppatajubileo

22KetnagparangkenkuanatiApoitidaytaarabii,itibaro abulanitiumunaabulan,ketkinunanakenkuana:‘Siakti DiosniAbrahamngaamam;dikaagbuteng,taaddaak

kenka,ketbendisionankantoketsiguradongaumaduakto itibin-imakasitidarattidaga,maigapukenAbrahamnga adipenko’

23Ketnangibangonitialtarsadiay,ngaimmunanga imbangonniAbrahamngaamana,ketinawagannatinagan tiApo,ketindatonnatidatonitiDiosniAbrahamnga amana

24Nagkalidaitibubonketnakasarakdaitisibibiaga danum

25KetdagitiadipenniIsaacnagkalidaitisabaliabubon ketdidanakasarakitidanum,ketnapandaketimbagada kenIsaacasaandaanakasarakitidanum,ketkinunani Isaac:‘InsapatakitangaaldawkadagitiFilisteoketdaytoy abanagnaipakaammokadakami’

26KetpinanaganannadaytaadissoitiBubontiSapata;ta sadiayinsapatanakadaAbimeleckenniAhuzzata gayyemnakenniFicolaprepektoWennotibuyotna

27KetammoniIsaacitidaydingaaldawagapuiti pannakapilitinsapatanakadakuadaamakikappia kadakuada

28KetniIsaacitidaytangaaldawinlunodnadagitiFilisteo ketkinunana:‘MailunodkomadagitiFilisteoaginggaiti aldawtipungtotkenpungtotmanipudititengngatiamina nasion;pagbalinenkomaidatiDiosapaguyawkenlunod kenbanagtipungtotkenpungtotkadagitiimadagiti managbasolaGentilkenkadagitiimadagitiKitim 29Ketsiasinomanamakalisiitikampilantikabusorken dagitiKitim,ramutennakomatinalinteganasioniti panangukommanipuditibabatilangit;taisudantoti kabusorkenkabusordagitiannakkoitiinteroa kaputotandaitidaga.

30Ketawantotinatdaamabaticadacuada,Saantoa maisalakanitialdawtipungtottipanangukom;Tati pannakadadaelkenpannakaramutkenpannakapapanaw manipuditidagaketisutisibubukelabin-idagitiFilisteo (naisagana),Ketawantontimabatiparakadagitoya Caftorimitinaganwennobin-iditoydaga.

31Tauraynosumang-atidiaylangit,Maibabatoidiay,Ket uraynopapigsaennatibaginaditoydaga,Maguyodto manipudsadiay,Keturayaglemmengititengngadagiti nasion,Uraymanipudsadiaymairamutto;Ketnupay bumabaidiaySheol,Sadiaymetadakkeltoti pannakakondenarna,Ketsadiaymetawantotitalna.

32Ketnomacautibo,Babaenkadagitiim-imadagiti agsapsapulitibiagnapapatayendantoisunaitidalan,Ket uraytinaganwennobin-isaantoamabatikencuanaiti interoadaga;Tapumanawtoitiagnanayonalunod’ 33Ketkastoytinaisuratkennaikitikitmaipanggep kenkuanakadagitinailangitanatapi,ngaaramiden kenkuanaitialdawtipanangukom,tapnomairamutisuna manipuditidaga

KAPITULO25

1Ketitimaikaduaatawendaytoyalawasitidaytoya jubileo,inayabanniRebeccaniJacobngaanakna,ket nakisaokenkuana[2109AM],akunkunana:‘Anakko, saannakangaasawaendagitiannakababbaitiCanaan,a kaskenniEsau,akabsatmo,anangalakenkuanaitidua ngaassawakadagitiannakababbaitiCanaan,ket pinapaitdatikararuakitiaminanarugitngaaramidda:ta

aminngaaramiddaketisupannakiabigkenderrep,ket awantikinalintegkadakuada,ta(dagitiaramidda)ket dakes

2Ketsiak,anakko,ay-ayatenkaunay,kettipusokkenti panagayatkobendisionannakaititunggalorastialdawken panagbantayitirabii

3Ketita,anakko,dumngegkaititimekko,ketaramidemti pagayatanniinam,ketsaannakangaalaenngaasawa dagitiannakababbaidaytoyadaga,nodikettilaeng balayniamak,kenkadagitikakabagianniamak Mangasawakantoitibalayniamak,kettiKangatuanaDios bendisionannakanto,ketdagitiannakmoagbalindantoa nalintegakaputotankennasantuanabin-i.’

4Ketkalpasanna,nakisaritaniJacobkenRebecca,nga inana,ketkinunanakenkuana:‘Adtoy,ina,agtawenakiti siamalawas,ketdiakam-ammowennosinagidkoti asinomanababai,wennodiakinnobiotibagikitiasinoman, wennouraypaynapanunotkongaasawaentiannaka babbaitiCanaan.

5Tamalagipko,ina,dagitisasaoniAbraham,ngaamami, taimbilinnakaniakadiakmangasawaitiasawakadagiti annakababbaitiCanaan,nodiketmangalakaniakiti asawamanipuditibin-itibalayniamakkenmanipud kadagitikabagiak

6Nangngegkoidianaipasngaydagitiannakababbaini Laban,akabsatmo,ketinkabilkotipusokkadakuadaa mangasawaitiasawamanipudititengngada

7Ketgapuitidaytoyarasoninsaluadkotibagikiti espiritukmaibusoritipanagbasolwennopannakadadaeliti aminadalankoitiaminngaaldawtipanagbiagko;tano maipapanitiderrepkenpannakiabig,aduabilinkaniakni Abrahamngaamak

8Ket,itilaksidtiaminngaimbilinnakaniak,dagitoydua ketduaatawenanakirangetkaniaktikabsatko,ket masansananakisaritakaniakketkinunana:‘Kabsatko, alaemtikabsatababaitiduangaassawak’;ngem agkedkedakngaagaramiditiinaramidna.

9Isapatakitisanguanam,ina,ngaitiaminngaal-aldawti panagbiagkodiaktoasawaenmanipudkadagitiannaka babbaitibin-itiCanaan,ketdiaktoagtignayanadangkesa kasitiinaramidtikabsatko

10Dikaagbuteng,ina;masiguradomngaaramidektoti pagayatamketmagnaakasiuumiso,ketdiakdadaelen dagitidalankoitiagnanayon’

11Ketkalpasannaintangadnatirupanaitilangitket inyunnatnadagitiramaydagitiimana,ketlinuktannati ngiwatnaketbinendisionannatiKangatuanaDios,a nangparsuaitilangitkendaga,ketintednatipanagyaman kenpanagdaydayawKenkuana

12Ketkinunana:‘MadaydayawkomatiApoaDios,ket mabendisionankomatinasantuananagannaitiagnanayon ngaagnanayon,anangtedkaniakkenJacobkasnasin-aw ngaanakkennasantuanabin-i;takukuam,ketkukuamtoti bukelnangaagtultuloykenitiaminakaputotaniti agnanayon

13Bendisionam,OApo,ketikabilmoitingiwatkoti bendisiontikinalinteg,tapnobendisionakisuna.’

14Ketitidaytangaoras,idibimmabatiespirituti kinalintegitingiwatna,inkabilnatiduangaimanaitiuloni Jacob,ketkinunana.

15Nabendisionanka,ApotikinalintegkenDiosdagiti panawen,Ketbendisionannakakomaitilabesdagitiamina kaputotantitaoItednakomakenka,Anakko,tidalanti kinalinteg,Ketipalgaknatikinalintegkadagitibin-im.

16Ketpaaduennakomadagitiannakmobayatti panagbiagmo,Kettumakderdakomaamaibatayitibilang dagitibulantitawenKetagbalinkomangaaduken naindaklandagitiannakdaitilabesdagitibituentilangit, Ketad-adukomatibilangdangemtidarattibaybay

17Ketsapaykomataitednakadakuadadaytoynaimbaga daga-kasitikinunanangaitednakenniAbrahamken kadagitibin-inaasumarunokenkuana-Ketsapaykomata iggamandaakassanikuaitiagnanayon.

18Ketmakitak(mayanak)kenka,anakko,nabendisionan ngaannakbayattipanagbiagko,Ketmaysakomaa nabendisionankennasantuanabukeltiaminabin-imo.

19Ketkasitipanangpabang-armoitiespirituniinambayat tipanagbiagna,Tiaanakantinangipasngaykenka bendisionannakaitikastoy,[Tidungngok]kendagitisusok bendisionannakaKettingiwatkokentidilak idaydayawdakaunay

20Umadukenagsaknapitirabawtidaga,Ketnaan-anay komatibukelmoitirag-otilangitkendagaitiagnanayon; Ketagrag-okomatibukelmo,Ketitidakkelngaaldawti talnamaaddaankomaititalna.

21Ketagtalinaedkomatinaganmokendagitibukelmo aginggaitiaminapanawen,KettiKangatuanaDiosti Diosdakoma,KetmakipagnaedkomakadakuadatiDiosti kinalinteg,Ketbabaenkadakuadamaibangonkomati santuarionaitiaminapanawen

22Benditokomadaydiaymangbendisionkenka,Kenamin alasagamangilunodkenkaitiulbod,mailunodkoma dayta’

23Ketinagkanna,ketkinunanakencuana;'Ayatennaka komatiApotilubongKasitipusoniinamkenti panagayatnaagrag-okenkakenbendisionannaka'Ket nagsardenganangbendision.

KAPITULO26

1Ketitimaikapitoatawendaytoyalawasinayabanni IsaacniEsau,tiinaunangaAnakna,ketkinunana kenkuana:‘Lakayak[2114AM],anakko,ketadtoy nakudrepdagitimatakamakakita,ketdiakammotialdaw tiipapatayko

2Ketitaalaemdagitiarmasmongaaganuptiquiver-mo kenpanam,ketrummuarkaititalon,ketaganupken tiliwennak(karnetiurbon),anakko,ketaramidemkaniakti naalsemakarne,kasitipagay-ayattikararuak,ketiyegmo kaniaktapnokanek,kentapnobendisionannakatikararuak sakbayamatayak’

3NgemnangngegniRebeccaamakisarsaritaniIsaacken Esau

4NasapaanapanniEsauititalontapnoaganupken mangtiliwkenmangiyawidkenamana

5KetinayabanniRebeccaniJacob,ngaanakna,ket kinunanakenkuana:‘Adtoy,nangngegkoniIsaac,nga amam,anagsaokenEsau,akabsatmo,akunkunana: “Anupemnak,ketmangaramidkakaniakitinasam-ita karne,ketiyegkokaniakdayta.”

6Mabalinkotimangankenbendisionankaitisangoananti Aposakbayamatayak."Ketita,anakko,agtulnogkaiti timekkoitidaytangaibilinkokenka:Inkaitiarbanmoket alaemkaniaktiduaanasayaatngaurbonakalding,ket aramidekidaanasam-itakarneparakenamam,kasiti pagay-ayatna,ketiyegmonto(daytoy)kenniamamtapno mangankenbendisionannakaitisangoanantiAposakbaya matay,kendaytamabalinamabendisionan.’

7KetkinunaniJacobkenniRebeccangainana:‘Ina, diaktolapdantianiamanakayatakanennitatangko,ken makaay-ayokenkuana:mabutengaklaeng,inak,a mabigbignatitimekkoketkayatnakasagiden

8Ketammomanalannasko,ketniEsau,akabsatko,ket dutdot,ketagparangaktoitisanguanandagitimatanakas maysaamanagdakdakes,ketaramidektotiaramidadina imbilinkaniak,ketagpungtotkaniak,ketiyegkontoiti bagiktilunod,ketsaanabendision’

9KetniRebecca,ngainana,kinunanakenkuana:‘Adda kaniaktilunodmo,anakko,agtulnoglaengititimekko.’

10KetnagtulnogniJacobititimekniRebecca,ngainana, ketnapannangalaitiduaanasayaatkennalukmegnga urbondagitikalding,ketinyegnaidaitiinana,ketinaramid niinanaidaitinasam-itakarneakasitipagay-ayatna

11KetinnalaniRebeccatinasayaatatudoniEsau,ti inaunangaanakna,akaduanaitibalay,ketkinawesannani Jacob,tiub-ubingngaanakna,(kadakuada),ketinkabilna dagitilalatdagitiurbonkadagitiimanakenkadagiti naibutaktakapasettitengngedna.

12Ketintednatikarnekentinapayngainsagananaitiima niJacobngaanakna

13KetniJacobsimrekkenamanaketkinunana:‘Siakti anakmo:inaramidkotimaitunositiimbilinmokaniak: bumangonkaketagtugawkaketmangankaitinatiliwko, ama,tapnobendisionannaktikararuam.’

14KetkinunaniIsaacitianakna:‘Kasanoanapardasti pannakasarakmo,anakko?

15'KetkinunaniJacob:'Gaputa<tiApo>aDiosmoti nangsarakkaniak'

16KetkinunaniIsaackenkuana:Umasidegka,tapno mariknaka,anakko,nosikaniEsaungaanakkowenno saan’

17KetniJacobimmasidegkenIsaac,ngaamana,ket nariknanaketkinunana:‘TitimekkettimekniJacob,ngem dagitiimaketim-imaniEsau,’

18ketsaannaanailasin,agsipudtamaysaadispensasion manipudlangittapnomaikkattipannakabalinnaa makaawatketsaananailasinniIsaac,tadagitiimana nadutdotakaskenniEsauakabsatna,isua binendisionanna

19Ketkinunana:‘SikakadingaanakkongaEsau?'ket kinunana:'Siaktianakmo':ketkinunana,'Iyasidegmo kaniaktapnomanganakitinatiliwmo,anakko,tapno bendisionannakatikararuak'

20Ketimmasidegkenkuana,ketnangan,ketinyegna kenkuanatiarakketimminum

21KetniIsaac,ngaamana,kinunanakenkuana: ‘Umasidegkaketagepannak,anakko.

22KetimmasidegketinagkannaKetinangotnatiangotti kawesna,ketbinendisionannaketkinunana:‘Adtoy,ti angottianakkoketkasitiangotti<napno>atalona binendisionantiApo

23KetikkannakakomatiApoitilinnaawtilangitKenti linnaawtidaga,kenaduamaiskenlana:Agserbikoma kenkadagitinasion,Ketagruknoykenkadagitiili

24Agbalinkangaapocadagiticacabsatmo,Ketdagiti annacniinamagruknoydakenca;Ketsapaykomataamin abendisionanangbendisionankaniaktiApoken nangbendisionkenniAbraham,amak;Maitedkakenkaken itibin-imitiagnanayon:Mailunodkomadaydiay mangilunodkenka,Ketmabendisionankomati mangbendisionkenka’

25KetnaaramidngaapamananalpasniIsaacti panangbendisionnakenJacobngaanakna,ketpimmanaw niJacobmanipudkenIsaacngaamanainlemmengnati baginaketniEsau,akabsatna,simrekmanipuditi panaganupna

26Ketnangaramidmetitinaalsemakarne,ketinyegna (dayta)kenamana,ketkinunanakenamana:‘Bay-ama tumakderniamak,ketmanganitikarnetiulegkotapno bendisionannaktikararuam.’

27KetniIsaac,ngaamana,kinunanakenkuana:‘Siasinoka? ‘Ketkinunanakenkuana:‘Siaktiinaunangaanakmo,ni Esaungaanakmo:Inaramidkotiimbilinmokaniak.’

28KetniIsaacnasdaawunay,ketkinunana:‘Siasino daydiaynanganupkennangtiliwkennangiyeg(dayta) kaniak,ketkinnankoitiaminsakbayngaimmayka,ket binendisionakisuna:(ket)mabendisionanto,kenamina bin-inaitiagnanayon’

29KetnaaramididinangngegniEsautisasaoniIsaacnga amana,impukkawnabuyogentinakarokennapaitnga ikkis,ketkinunanakenamana:‘Bendisionannak,(uray) siakmet,ama.’

30Ketkinunanakenkuana:‘Immaytikabsatmoabuyogen tipanangallilaw,ketinnalanatibendisionmo’Ket kinunana:‘Itaammokonnoapayanapanagananiti nagannaitiJacob:adtoy,sinukatannakkadagitoyduaa daras:inikkatnatikalintegakkaspannakayanak,ketita inikkatnantibendisionko.’

31Ketkinunana:‘Saankakadianangisaganaitibendision parakaniak,ama?’ketsimmungbatniIsaacketkinunana kenEsau:‘Adtoy,inaramidkoisunangaapom,Ketamina kakabsatnaintedkokenkuanakasadipen,Ketbabaentiadu amaiskenarakkenlanapinapigsakkenkuana:Ketania itantiaramidekparakenka,anakko?’

32KetkinunaniEsaukenIsaacngaamana:‘Maysalaeng kaditibendisionmo,Oama?Bendisionannak,(uray)siak met,ama:'

33KetinngatoniEsautitimeknaketnagsangitKet simmungbatniIsaacketkinunanakenkuana:‘Adtoy, adayoitilinnaawtidagatipagnaedam,Kenadayoiti linnaawtilangitmanipudngato

34Ketbabaentikampilanmoagbiagkanto,Ket agserbikantoitikabsatmo.Ketmapasamaktointon agbalinkaanaindaklan,Ketiyugyugyogmotisangolna manipudititengngedmo,Agbasolkantoitinaan-anaya basolaginggakenpatay,Kettibukelmomaramutento manipuditisiroktilangit’

35KetniEsauintultuloynaabinutbutengniJacobgapuiti bendisionabinendisionanniamana,ketisu:kinunanaiti pusona:‘Umaykomaitandagitialdawtipanagleddaang kenamak,tapnomapapataykoniJacobakabsatko.’

KAPITULO27

1KetdagitisasaoniEsau,tiinaunangaanakna,naibaga kenRebeccaititagtagainep,ketniRebeccanangibaonken niJacobngaub-ubingngaanakna.

2ketkinunanakenkuana:‘KitaemniEsauakabsatmo agibaleskenkatapnopapatayennaka

3Ita,ngarud,anakko,agtulnogkaititimekko,ket tumakderkaketagtalawkakenniLaban,kabsatko,idiay Haran,ketagtalinaedkakenkuanaitisumagmamanonga aldawaginggangaagsublitipungtottikabsatmo,ket ikkatennatipungtotnakenka,ketlipatemaminnga inaramidmo;kalpasannaibaonkakenalaenkamanipud sadiay’

4KetkinunaniJacob:‘Saanakamabuteng;nokayatnaka patayen,patayekisuna.’

5Ngemkinunanakenkuana:‘Diakkomamapukawti agpadangaannakkoitimaysangaaldaw’

6KetkinunaniJacobkenniRebeccangainana:‘Adtoy, ammomalumakayenniamak,ketsaanamakakitagaputa natangkendagitimatana,ketnopanawakisuketdakesto daytakadagitimatana,agsipudtabaybay-akketumadayo kenka,ketagpungtotniamak,ketilunodnakSaanaktoa mapan;intonibaonnak,kalpasannasiaklaengtimapan’

7KetkinunaniRebeccakenJacob:‘Sumrekakket makisaritaakkenkuana,ketpapanawennakanto’

8KetsimrekniRebeccaketkinunanakenIsaac:‘Kagurak tibiagkogapuitiduangaannakababbainiHet,nga inasawaniEsau;ketnomangalaniJacobitiasawa manipudkadagitiannakababbaitidagaakaskadagitoy, aniaapanggeptiad-addapayngaagbiagak,tadakesdagiti annakababbaitiCanaan’

9InayabanniIsaacniJacobketbinendisionanna,ket binalakadannaketkinunanakenkuana:‘Dikaasawaenti asinomankadagitiannakababbaitiCanaan;

10TumakderkaketmapankaidiayMesopotamia,itibalay niBetuel,ngaamaniinam,ketalaemkenkatiasawa manipudsadiaykadagitiannakababbainiLaban,akabsat niinam

11KettiDiosaMannakabalin-aminbendisionannakaket paaduennakakenpaaduennakatapnoagbalinkaabunggoy dagitinasion,ketitedmokenkadagitibendisionniamak ngaAbraham,kenkakenkadagitibin-imasumaruno kenka,tapnotawidemtidagaapagnanaedamkenamina dagangaintedtiDioskenAbraham:mapanka,anakko,a sitatalna.’

12PinapanawniIsaacniJacob,ketnapanidiay Mesopotamia,kenLabanngaanakniBetuelaSiriano,a kabsatniRebeccangainaniJacob

13KetnaaramidakalpasanatimmakderniJacobtapno mapanidiayMesopotamia,naladingittiespirituniRebecca kalpasantianakna,ketnagsangit.

14KetniIsaackinunanakenRebecca:‘Kabsatko,dika agsangitgapukenJacob,anakko;tamapanasitatalna,ket sitatalnangaagsublinto

15TiKangatuanaDiossalaknibannantomanipuditiamin akinadakes,ketmakikaduakenkuana;tadinantobaybayanisunaitiaminngaaldawna;

16Taammokarumang-aytodagitidalannaitiamina papananna,aginggangaagsubliasitatalnakadatayo,ket makitatayoasitatalna

17Dikaagbutenggapukencuana,adingko,taaddaiti nalintegadanakenisuketnaan-anayatao:ketisu napudnoketsaantoamapukawSaanngaagsangit’ 18KetniIsaacliniwliwananiRebeccagapuitianaknaani Jacob,ketbinendisionanna.

19KetnapanniJacobmanipuditiBubontiSapataa mapanidiayHaranitiumunaatawentimaikaduaalawas itimaika-uppatapuloketuppatajubileo,ketimmayidiay Luzitikabambantayan,kayatnaasawen,Bethel,itibaroa bulanitiumunaabulandaytoyalawas,[2115AM]ket immayitilugaritirabiiketnagturongmanipuditidalan ngaagturongitilaudtidalanitidaytaarabii:ketnaturog sadiay;talimnekentiinit.

20Ketinnalanatimaysakadagitibatoitidaytaadissoket inkabilna<daytaitiulona>itisiroktikayo,ket agmaymaysangaagdaldaliasat,ketnaturog.

21Ketnagtagtagainepitidaytaarabii,ketadtoytimaysa ngaagdananaisaaditidaga,kettituktoknadumanoniti langit,ketadtoy,dagitiangheltiAposimmang-atken bimmabaitidayta:ketadtoy,tiAponagtakderitirabawna 22KetnakisaritakenJacobketkinunana:‘SiaktiApoa DiosniAbraham,niamam,kentiDiosniIsaac;tidagaa pagturoganmo,itedkontokenka,kenkadagitibin-ima sumarunokenka

23Kettibukelmoagbalintoakasititapoktidaga,ket umadukantoitilaudkenitidaya,itiamianankeniti abagatan,ketkenkakenitibukelmomabendisionanto dagitiaminapamiliadagitinasion.

24Ketadtoy,addaaktokenka,ketsalimetmetankaiti sadinomanapapanam,ketisublikantoitidaytoyadagaa sitatalna;tadiaktobaybay-anaginggangaaramidektiamin ngaimbagakkenka’

25KetnariingniJacobmanipudturogna,ketkinunana, ‘PudnoadaytoyadissoisutibalayniJehova,ketdiak ammo’Ketnagbutengketkinunana:‘Nakabutbuteng daytoyalugarngaawansabalinoditibalaytiDios,ket daytoytiruangantilangit.’

26KetbimmangonniJacobitinasapaabigat,ketinnalana tibatongainkabilnaitisiroktiulonaketimpasdeknakas adigiapagilasinan,ketnangibukbokitilanaitirabawna. KetpinanaganannadaytaalugaritiBethel;ngemLuzti nagantilugarididamo

27KetniJacobnagkariitikariitiApo,akunkunana:‘No kaduaktiApo,ketsalimetmetannaktoitidaytoyadalana papanak,ketikkannakititinapayakanekkenkawesnga isuotko,tapnoumayakmanenitibalayniamakasitatalna, nokastatiApotiDiosko,ketdaytoyabatonga impasdekkokasadigiapagilasinanitidaytoyalugar, isuntotibalaytiApo,kenitiaminngaitedmosiak,itedko kenkatimaikasangapulo,Diosko’

KAPITULO28

1Ketnapanitipanagdaliasatna,ketdimtengitidagati daya,kenniLaban,akabsatniRebecca,ketkaduana,ket nagserbikenkuanaparakenniRaquelngaanaknaababai itimakalawas.

2Ketitiumunaatawentimaikatloalawas[2122AM] kinunanakenkuana:‘Itedmokaniaktiasawak,anagserbiak kenkaitipitoatawen’;ketkinunaniLabankenJacob: ‘Itedkokenkatiasawam’

3KetnangaramidniLabanitimaysaapadaya,ket innalananiLeangainaunangaanaknaababai,ketintedna (kenkuana)kenJacobkasasawa,ketintednakenZilpati adipennaababaikasmaysangaadipenababai;ketsaan ngaammoniJacob,taimpagarupnangaisuniRaquel.

4Ketsimrekkenkuana,ketadtoy,isuniLea;ket nakapungtotniJacobkenniLaban,ketkinunanakenkuana: ‘Apayakastatiinaramidmokaniak?Saankadia nagserbiakkenkagapukenRaquelkensaanaparakenLea? Apayanagbasolkakaniak?

5Alaemtibalasangmo,ketmapanak;tadakesti inaramidmokaniak’Taad-addangainayatniJacobni RaquelngemniLea;tanakapsutdagitimataniLea,ngem guapounaytilangana;ngemnapintasdagitimatani Raquelkennapintaskenguapounaytipormana

6KetkinunaniLabankenJacob:‘Saanakastatimaararamiditipagiliantayo,ngaitedtiub-ubingsakbayti inauna’Ketsaanngaumisongaaramidendaytoy;takasta tipannakaordenankennaisuratkadagitinailangitanatapi, ngaawantimangteditiub-ubingngaanaknaababai sakbaytiinauna;ngemtipanglakayen,maysatimangted ngaumunaketkalpasankenkuanatiub-ubing-kettilalaki amangaramiditikasta,mangikabildaitibasolmaibusor kenkuanaidiaylangit,ketawantinalintegamangaramid itidaytoyabanag,tadaytoyngaaramidketdakesiti sangoanantiApo

7KetbilinemdagitiannactiIsraeladidaaramidendaytoy abanag;didakomaalaenwennoitedtiub-ubingsakbay ngaiteddatiinauna,tanadangkesunaydayta

8KetkinunaniLabankenJacob:‘Bay-amalumabasti pitongaaldawtipiestadaytoy,ketitedkontokenkani Raquel,tapnoagserbikakaniakitisabalipayapitoatawen, tapnoipaspasamdagitikarnerokakasitiinaramidmoiti immunaalawas.’

9KetitialdawalimmabastipitongaaldawtipiestaniLea, intedniLabanniRaquelkenJacob,tapnoagserbi kenkuanaitisabalipayapitoatawen,ketintednaken RaquelniBilhaakabsatababainiZilpakasadipenababai 10PitopayatawenanagserbikenniRaquel,taawan serserbinaanaitedkenkuananiLea.

11KetlinuktantiApotiaanakanniLea,ketnagsikogken nangipasngaykenJacobitimaysangaanakalalaki,ket pinanaganannaitiRuben,itimaikasangapuloketuppatnga aldawtimaikasiamabulan,itiumunaatawentimaikatloa lawas[2122tibigat]

12NgemnaserraantiaanakanniRaquel,tanakitani JehovaakaguraniLeakeninayatniRaquel

13KetsimrekmanenniJacobkenniLea,ketnagsikog, ketnangipasngaykenJacobitimaikaduangaanakalalaki, ketpinanaganannaitiSimeon,itimaikaduapuloketmaysa itimaikasangapuloabulan,kenitimaikatloatawendaytoy alawas.[2124tibigat].

14KetniJacobsimrekmanenkenLea,ketnagsikog,ket nangipasngaykenkuanaitimaikatlongaanakalalaki,ket pinanaganannaitiLevi,itibaroabulanitiumunaabulan itimaikanematawendaytoyalawas[2127tibigat]

15KetsimrekmanenniJacobkencuana,ketnagsikog,ket nangipasngaykenkuanaitimaikapatngaanakalalaki,ket pinanaganannaitiJuda,itimaikasangapuloketlimati maikatloabulan,itiumunaatawentimaikapatalawas. [2129tibigat]

16KetmaigapuamindaytoynaipapalniRaquelniLea,ta saananangipasngay,ketkinunanakenJacob:‘Ikkannakiti annak’;ketkinunaniJacob:‘Inlimedkokadikenkadagiti bungatitianmo?Pinanawankakadin?’

17KetidinakitaniRaquelaniLeaketnangipasngayiti uppatngaannakalallakikadaJacob,daRubenken SimeonkenLevikenJuda,kinunanakenkuana:‘Sumrekka kenBilhangaadipenko,ketagsikogto,ketmangipasngay kaniakitimaysangaanak’(Ketintedna(kenkuana)ni Bilhangaadipennaitiasawana)

18Ketsimrekkenkuana,ketnagsikog,ketnangipasngay kenkuanaitimaysangaanakalalaki,ketpinanaganannaiti Dan,itimaikasiamitimaikanemabulan,itimaikanema tawentimaikatloalawas[2127tibigat]

19KetniJacobsimrekmanenidiayBilhaitimaikaduaa daras,ketnagsikog,ketnangipasngaykenJacobitisabali ngaanakalalaki,ketniRaquelpinanaganannaitiNaptali, itimaikalimatimaikapitoabulan,itimaikaduaatawenti maikapatalawas.[2130tibigat].

20KetidinakitaniLeaanagbalinngaawanankensaana nagpasngay,inapalnaniRaquel,ketintednametti adipennaaniZilpakenJacobngaasawa,ketnagsikog,ket nangipasngayitimaysangaanakalalaki,ketniLea pinanaganannaitiGad,itimaikasangapuloketduati maikawaloabulan,itimaikatloatawentimaikapatalawas. [2131tibigat]

21Ketsimrekmanenkenkuana,ketnagsikog,ket nangipasngaykenkuanaitimaikaduangaanakalalaki,ket niLeapinanaganannaitiAser,itimaikaduaiti maikasangapuloketmaysaabulan,itimaikalimaatawenti maikapatalawas.[2133tibigat].

22KetniJacobsimrekkenniLea,ketnagsikog,ket nangipasngayitimaysangaanakalalaki,ket pinanaganannaitiIsacar,itimaikapattimaikalimaabulan, itimaikapatatawentimaikapatalawas,[2132AM]ket intednaisunaitimaysaamanagtaraken

23KetniJacobsimrekmanenkencuana,ketnagsikog,ket nangipasngayitidua(annak),maysangaanakalalakiken maysaababai,ketpinanaganannatianakalalakiiti Zabulon,kentianakababaianiDina,itimaikapitoiti maikapitoabulan,itimaikanematawentimaikapata lawas[2134tibigat]

24KetnaparaburtiApokenniRaquel,ketlinuktannati aanakanna,ketnagsikog,ketnangipasngayitimaysanga anakalalaki,ketpinanaganannaitiJose,itibaroabulaniti maikapatabulan,itimaikanematawenitidaytoymaikapat alawas[2134tibigat]

25Ketkadagidial-aldawidinaipasngayniJose,kinunani JacobkenLaban:‘Itedmokaniakdagitiassawaken annakko,ketpalubosannakamapankenniamakngaIsaac, ketbay-annakamangaramidkaniakitibalay;tanalpaskon dagititawenapanagserbikkenkaparaitiduangaannakmo ababbai,ketmapanakitibalayniamak’

26KetniLabankinunanakenJacob:‘Makipagnaedka kaniakmaipaayititangdanmo,ketipastoremmanenti arbankomaipaaykaniak,ketalaemtitangdanmo’

27Ketnapagnunumuandaitimaysakenmaysangaitedna kenkuanakastangdannadagidiaykarnerokenurbona nayanakanangisitkennadutdotankenpuraw,(dagitoy)ti masapulatangdanna.

28Ketdagitiaminakarneronangipasngaydakadagiti nadutdotkennadutdotkennangisit,anagdudumati markada,ketnangipasngaydamanenkadagitikorderoakas kadakuada,ketaminanapitikketkukuaniJacobken dagidiaysaanketkukuaniLaban.

29KetimmaduunaydagitisanikuaniJacob,ket nagtagikuakadagitibakakenkarnerokenasnoken kamelio,kenadipenalallakikenadipenababbai.

30KetniLabankendagitiannaknainapaldaniJacob,ket insubliniLabandagitikarnerona,ketsinalimetmetanna isunabuyogentidakesapanggep

KAPITULO29

1KetnaaramidngaidiinyanakniRaquelniJose,napanni Labantapnopukisannadagitikarnerona;taadayoda kenkuanaititallongaaldawapanagdaliasat

2KetnakitaniJacobamapanpukisanniLabandagiti karnerona,ketinayabanniJacobdaLeakenRaquel,ket siaasianagsaokadakuadangaumaydaakumuyog kenkuanaitidagatiCanaan

3Taimbaganakadakuadanokasanoanakitanatiaminiti tagtagainep,urayaminngaimbaganakenkuanangaagsubli itibalayniamana,ketkinunada:‘Ititunggallugara papanammapankamikumuyogkenka.’

4KetbinendisionanniJacobtiDiosniIsaacngaamana, kentiDiosniAbrahamngaamaniamana,kettimmakder ketnagsakaykadagitiassawakenannakna,ketinnalana amindagitisanikuanaketbimmallasiwitikarayan,ket dimtengitidagatiGalaad,ketniJacobinlemmengnati panggepnakenniLabanketsaanngaimbagakenkuana.

5Ketitimaikapitoatawentimaikapatalawasnagturong niJacob(tirupana)itiGalaaditiumunaabulan,itimaikaduapuloketmaysa.[2135AM]KetkinamatniLabanket kinamatnaniJacobidiaybantaytiGalaaditimaikatloa bulan,itimaikasangapulokettallodayta

6KetsaanngaimpalubostiApoamangdangrankenJacob; tanagparangkenkuanaititagtagainepitirabiiKet nakisaritaniLabankenniJacob

7Ketitimaikasangapuloketlimakadagidingaaldaw nangaramidniJacobitimaysaapadayaparakenLaban, kenparakadagitiaminanakikuyogkenkuana,ketniJacob insapatanakenLabanitidaytangaaldaw,kenniLaban metkenJacob,asaanabumallasiwitibantaytiGalaaditi sabalingaaddaanitidakesapanggep

8Ketnangaramidsadiayitibuntonapangsaksi;gapunati nagandaytaalugarketnaawagan:‘TiBuntontiSaksi,’ kalpasandaytoyabunton.

9NgemsakbayngainawagandatidagatiGalaaditidaga dagitiRefaim;taisutidagadagitiRefaim,ketnaipasngay dagitiRefaim(sadiay),dagitihiganteatikangatodaket sangapulo,siam,waloaginggaitipitoakasiko.

10Kettipagnaedandaketmanipuditidagadagitiannacni AmmonaginggaitiBantayHermon,ketdagititugawti pagariandaisudatiKarnaimkenAstarot,kenEdrei,ken Misur,kenBeon

11KetdinadaelidatiApogapuitikinadakesdagiti aramidda;tanadangkesdaunay,ketnagnaeddagiti Amoreoakasukatda,nadangkeskenmanagbasol,ketawan dagititaoitangaaldawanangaramiditinaan-anay

kadagitiaminabasbasolda,ketawanentikapautti panagbiagdaditoydaga.

12PinapanawniJacobniLaban,ketpimmanawidiay Mesopotamia,tidagatiDaya,ketnagsubliniJacobiti dagatiGalaad.

13KetlimmasatitiJabokitimaikasiamabulan,iti maikasangapuloketmaysaKetitidaytangaaldawimmay kenkuananiEsauakabsatna,ketnakikappiakenkuana,ket pimmanawkenkuanaaginggaitidagatiSeir,ngem nagnaedniJacobkadagititolda

14Ketitiumunaatawentimaikalimaalawasitidaytoya jubileo[2136AM]bimmallasiwitiJordan,ketnagnaediti labestiJordan,ketinarasnadagitikarneronamanipuditi baybaytibuntonaginggaitiBetsan,kenaginggaitiDotan kenaginggaitikabakirantiAkrabbim

15KetimpatulodnakenamanangaIsaactiamina sanikuana,kawes,kentaraon,kenkarne,keninumen,ken gatas,kenmanteka,kenkeso,kensumagmamanoapetsati ginget.

16KenitiinanaaniRebeccaitimamimpatitimakatawen, itinagbaetantipanawendagitibulan,itinagbaetanti panagaradokenpanagani,kenitinagbaetantiotonioken tudo(panawen)kenitinagbaetantikalam-eknaken primavera,aginggaititorreniAbraham

17TanagsubliniIsaacmanipuditiBubontiSapataket simmang-atititorreniamanangaAbraham,ketnagnaed sadiayanaisinaitianaknaaniEsau

18Takadagidial-aldawanapanniJacobidiay Mesopotamia,inasawaniEsauniMahalatngaanakni Ismael,ketinummongnaaminngaarbanniamanaken dagitiassawana,ketsimmang-atketnagnaedidiayBantay Seir,ketbinaybay-annaniIsaacngaamanaidiayBubonti Sapatangaagmaymaysa

19Ketsimmang-atniIsaacmanipuditiBubontiSapata ketnagnaedititorreniAbrahamngaamanaiti kabambantayantiHebron

20KetsadiayimpatulodniJacobaminngaimbaonnaiti amanakeninanaitisagpaminsan,aminakasapulanda,ket binendisionandaniJacobitiaminapusodakenitiamina kararuada.

KAPITULO30

1Ketitiumunaatawentimaikanemalawas[2143AM] simmang-atidiaySalem,itidayatiSiquem,asitatalna,iti maikapatabulan.

2KetsadiayinnaladaniDina,ngaanakniJacob,itibalay niSiquem,ngaanakniHamor,tiHeveo,tiprinsipetidaga, ketnakikaiddakenkuanakettinulawanna,ketisuket maysaabalasitang,maysangaubingasangapuloketduati tawenna

3Ketnagpakaasikenamanakenkadagitikakabsatnaa lallakiamaitedkenkuanakasasawaKetnakapungtotni JacobkendagitiannaknagapukadagititattaotiSiquem;ta tinulawandaniDina,tikabsatdaababai,ketnakisaritada kadakuadaitidakesapanggepkennakilanglangenken inallilawdaida.

4KetdininamnamadaSimeonkenLeviimmaydaidiay Siquemketinaramiddatipanangukomkadagitiamina lallakitiSiquem,ketpinapataydaamindagitilallakia nasarakandaitidayta,ketawanuraymaysaanabatiiti

dayta:pinapataydaaminamatutuokgaputainbabaindati kabsatdaaniDina.

5Ketitikastasaankomaamaaramidmanenmanipuditaa matulawantimaysangaanakababaitiIsrael;tanaordenan tipanangukomidiaylangitmaibusorkadakuadaa dadaelendababaentikampilandagitiaminatattaodagiti SiquemitagaputainaramiddatipannakaibabainitiIsrael

6KetinyawattiApoidakadagitiimadagitiannakniJacob tapnoikisapdaidababaentikampilankenipatungpaldati panangukomkadakuada,kentapnosaanenamaaramid manenitiIsraelamatulawantimaysaabirhentiIsrael

7KetnoaddaasinomanalalakiamayatitiIsraelngaited tibalasangnawennotikabsatnaababaiitisiasinomana lalakiakaputotandagitiGentilsiguradoamatay,ket batodaisunakadagitibato;tainaramidnatibainitiIsrael; ketpuorandantotibabaiitiapuy,agsipudtainbabainnati nagantibalayniamana,ketmairamuttomanipudIsrael 8Ketsaankomaamasarakantimannakikamalalaken awantikinarugititiIsraelitiaminngaal-aldawdagiti kaputotantidaga;tatiIsraelnasantuanitiApo,kettunggal taoanangtulaw(daytoy)siguradoamatay:batoendanto isunakadagitibato.

9Tacastoytinaordenankennaisuratcadagitinailangitana tapimaipanggepitiaminabin-itiIsrael:timangtulaw (daytoy)siguradoamatayto,ketmabatotoitibato.

10Ketitidaytoyalintegawantipagbeddengandagiti aldaw,kenawantipannakapakawan,wennoaniamana panangabbong:ngemtitaoanangtulatitianaknaababai mairamuttoititengngatiinterongaIsrael,agsipudta intednatibin-inakenMoloc,ketinaramidnaasiuulpit tapnomatulawannadayta.

11Ketsika,Moises,bilinemdagitiannactiIsraelket idagadagmoidaadidaiteddagitiannakdaababbai kadagitiGentil,kensaandangaalaenparakadagiti annakdaalallakitiasinomankadagitiannakababbai dagitiGentil,tamakarimondaytoyitisangoanantiApo 12Gapuitoyarasoninsuratkomaipaaykenkaitisasaoti LintegtiaminngaaramiddagitiSiquemita,nga inaramiddamaibusorkenDina,kennokasanoanagsaoti annakniJacob,akunkunada:‘Saanmingaitedtianakmia babaiitimaysaalalakiadinakugit;tadaytaketmaysaa pannakaumsikadakami’

13KetmaysadaytaapanangumsiitiIsrael,kadagidiay sibibiag,kenkadagidiaymangalakadagitiannakababbai dagitiHentil;tadaytoyketnarugitkenmakarimonitiIsrael 14SaantoamawayawayaantiIsraelitidaytoyakinarugit noaddaanitiasawakadagitiannakababbaidagitiHentil, wennointednatiasinomankadagitiannaknaababbaiiti maysaalalakianagtauditiasinomankadagitiHentil

15Taaddantosaplititirabawtisaplit,kenlunoditilunod, ketdumtengtokenkuanatitunggalpanangukomkensaplit kenlunod:noaramidennadaytoyabanag,wenno ilemmengnadagitimatanamanipudkadagidiayagararamiditikinarugit,wennokadagidiaymangtulawiti santuariotiApo,wennokadagidiaymangtulawiti nasantoananaganna,(kalpasanna)maukomtotiinteroa nasionasangsangkamaysagapuitiaminakinarugitken pannakarugitdaytoynataenganalalaki

16Ketawantotipanagraemkadagititattao[kenawanti konsiderasionkadagititattao]kenawantotipanangawat kadagitiimanakadagitibungakendatonkendatona

mapuorankentaba,wennotibanglotinasam-itnga ayamuom,tapnoawatendayta:ketkastatimapasamakiti tunggallalakiwennobabaiitiIsraelamangtulawiti santuario.

17Gapuitoyarasonimbilinkokenka,akunak: ‘PammaneknekdaytoyapammaneknekitiIsrael:kitaem nokasanotipanagbiagdagitiSiquemitakendagitiannakda alallaki:nokasanoanaiteddaitiimatiduangaannakni Jacob,ketpinapataydaidaitisidongdagitipannakatutuok, ket(naibilang)kadakuadakaskinalinteg,ketnaisuratdayta kadakuadakaskinalinteg

18Kettibin-iniLevinapilidaparaitikinapadi,ken agbalinaLevita,tapnoagserbidaitisangoanantiApo,kas kadatayo,akanayon,kentapnomabendisionanniLeviken dagitiannaknaitiagnanayon;tanaregtaamangipatungpal itikinalintegkenpanangukomkenpanagibaleskadagiti aminatimmakdermaibusoritiIsrael

19Ketitikastainsuratdaapammaneknekitipabor kenkuanakadagitinailangitanatapitibendisionken kinalintegitisangoanantiDiostiamin

20Ketlaglagipenmitikinalintegngaintungpaltitaobayat tipanagbiagna,itiaminapanawentitawen;aginggaiti sangaribuakaputotanisuratdantodayta,ketumayto kenkuanakenkadagitikaputotannakalpasankenkuana,ket naisuratkadagitinailangitanatapikasgayyemken nalintegatao

21Amindaytoyasalaysayinsuratkoparakenka,ket binilinnakangaibagakadagitiannaktiIsrael,asaandanga agaramiditibasolwennosalungasingendagitiordinansa wennosalungasingentikatulagananaordenanpara kadakuada,(ngem)tungpalendadaytakenmaisuratdaakas gagayyem

22Ngemnoagsalungasingdakenagaramiddaitikinarugit itiaminapamay-an,maisuratdantokadagitinailangitana tapikaskabusor,ketmadadaeldantomanipuditilibroti biag,kenmaisuratdantoitilibrodagidiaymadadaelken kaduadagidiaymapukawtoitidaga.

23KetitialdawapanangpapataytiannacniJacobkenni Siquem,naisurattimaysaasuratapaborkadakuadaidiay langitngainaramiddatikinalintegkenkinalintegken panagibaleskadagitimanagbasol,ketnaisuratdaytaparaiti bendision

24KetinruardaniDina,akabsatdaababai,manipuditi balayniSiquem,ketinnaladaaminngaaddaidiaySiquem, dagitikarnerokenbakadakenasnoda,kenamina kinabaknangda,kenaminngaarbanda,ketinyegdaamin idakenJacobngaamada

25Ketbinabalawnaidagaputainkampilandatisiudadta kabutengnadagitiagnanaeditidaga,dagitiCanaanitaken dagitiPerezeo

26KettipanagbutengtiApoaddakadagitiaminasiudad ngaaddaitiaglawlawtiSiquem,ketsaandaatimmakdera mangkamatkadagitiannakniJacob;tadimtengkadakuada tibuteng

KAPITULO31

1Ketitibaroabulantibulan,nagsaoniJacobkadagiti aminatattaoitibalaynaakunkunana:‘Dalusanti bagbagiyoketsukatanyotikawesyo,kettumakdertayoket sumang-attayoidiayBethel,asadiayinkariktikari

KenkuanaitialdawanagtalawakmanipuditirupaniEsau akabsatko,agsipudtakaduakkeninyegnakitidaytoya dagaasitatalna,ketikkatenyodagitiganggannaeta didiosenngaarkoititengngayo.’

2Ketinyawatdadagitiganggannaetadidiosenkendagiti addakadagitilapayagdakenaddakadagititengngeddaken dagitididiosenatinakawniRaquelkenniLabannga amanaintednangainteramentekenJacob.Ketpinuoranna idakenbinigketnaidakendinadaelnaida,ket inlemmengnaidaitisiroktiroblengaaddaitidagati Siquem

3Ketsimmang-atidiayBethelitibaroabulanitimaikapito abulan.Ketnangbangonitialtaritilugaranaturoganna, ketnangipatakderitiadigisadiay,ketnangibaonitidamag kenniamanangaIsaacngaumaykenkuanaitisakripisiona, kenkenniinanaaniRebecca.

4KetkinunaniIsaac:‘Bay-amngaumaytianakkoani Jacob,ketbay-anyoamakitaksakbayamatayak’

5KetnapanniJacobkenniIsaacngaamanakenni Rebeccangainana,itibalayniamanangaAbraham,ket inkuyognatiduangaannaknaalallaki,daLevikenJuda, ketimmayitiamanaaniIsaackenniinanaaRebecca.

6KetrimmuarniRebeccamanipudititorreaginggaiti sangodaytoytapnoagepannaniJacobkenarakupenna;ta nagungartiespiritunaidinangngegna:‘Adtoyimmayni Jacobngaanakmo’;ketinagkannaisuna

7Ketnakitanatiduangaannakna,ketnabigbignaida,ket kinunanakenkuana:‘Annakmokadidagitoy,anakko?’ket inarakupnaidakeninagkannaida,ketbinendisionannaida, akunkunana:‘Kadakayoagbalintoanatan-oktibin-ini Abraham,ketpaneknekanyontoabendisionditoydaga.’

8KetniJacobsimrekkenIsaacngaamana,itisileda nakaiddaanna,ketdagitiduangaannaknaalallakiaddada kenkuana,ketinnalanatiimaniamana,ketnagruknoynga inagkanna,ketniIsaackimpetititengngedniJacobnga anakna,ketnagsangitititengngedna

9KettisipngetpinanawannadagitimataniIsaac,ket nakitanatiduangaannakniJacob,daLevi,kenJuda,ket kinunana:‘Dagitoykadingaannakmo,anakko?takaslada kenka.’

10Ketkinunanakenkuanaapudnongaannakna:‘Ket pudnoanakitamapudnongaannakko’

11Ketimmasidegdakenkuana,kettimmaliawket inagkannaidakeninarakupnaidaadua

12Ketbimmabatiespiritutipadtoitingiwatna,ket iniggamannaniLeviitimakannawanngaimanakentiJuda itimakannigidna

13KetnagturongngaumunakenLevi,ketrinugiannaa bendisionanngaumuna,ketkinunanakenkuana:Sapay komatatiDiostiamin,timismongaApotiamina panawen,bendisionannakakendagitiannakmoitiamina panawen.

14KetsapaykomataitedtiApokenkakenitibukelmoti kinatan-okkennaindaklanadayag,kenipalubosnakenka kentibukelmo,manipudititengngatiaminalasag,nga umasidegKenkuanangaagserbiitisantuarionakasanghel tikaaddakenkaskadagitinasantoan.(Uray)kas kadakuada,agbalintotibukeldagitiannakmoaparaiti dayagkenkinatan-okkenkinasanto,ketpagbalinenna komaidaanaindaklanaginggaitiaminapanawen.

15Ketagbalindantongaukomkenprinsipe,kenpanguluen tiaminabin-itiannakniJacob;SawendantotisaotiApo itikinalinteg,Ketukomendantoaminapanangukomnaiti kinalinteg.KetideklaradantodagitidalankokenJacobKen dagitidalankokenIsrael.MaitedtotibendisiontiApo kadagitingiwatdaTapnomabendisionanaminabin-itiayayaten

16NiinampinanaganannatinaganmoitiLevi,Ket siuumisongainawagannatinaganmo;Maikaduakantoiti ApoKetagbalinkantoakaduadagitiaminngaannakni Jacob;Kukuamkomatilamisaanna,Ketkanemkendagiti annakmo;Ketnapnokomatilamisaanmoaginggaitiamin akaputotan,Kettitaraonmosaanngaagkurangaginggaiti aminapanawen

17Ketamindagitimanggurgurakencaagruknoydakoma itisanguanam,Ketamindagitikabusormomaramutken madadaelda;Ketmabendisionankomatimangbendision kenka,Ketmailunodkomatitunggalnasionamangilunod kenka.’

18KetitiJudakinunana:‘IkkannakakomaniJehovaiti pigsakenpannakabalinaMangparmekkadagitiamina manggurgurakenka;Maysakantoaprinsipe,sikakenti maysakadagitiannakmoalallaki,amangituraykadagiti annakniJacob;Rummuarkomatinaganmokentinagan dagitiannakmoketlumasatititunggaldagakenrehion. Kalpasanna,agbutengdantodagitiHentilitisanguanam, Ketagkintayegtodagitiaminanasion

19KenkaaddantotitulongniJacob,Ketkenkamasarakan tipannakaisalakantiIsrael

20Ketintonagtugawkaititronotidayawtikinalintegmo Addantodakkelatalnaparaitiaminabin-idagitiannakti dungdungnguen;Benditokomadaydiaymangbendision kenka,Ketaminamanggurgurakenkakenmangparparigat kenkakenmangilunodkenkaketmaparamutkenmadadael manipuditidagakenmailunod’

21Ketitipanagturongnainagkannamanenkeninarakupna, ketnagrag-ounay;tanakitanatiannakniJacobngaanakna itipudnounay

22Ketrimmuarmanipuditinagbaetandagitisakanaket nagruknoykennagruknoykenkuana,ketbinendisionanna idaketnaginanasadiayakaduananiIsaacngaamanaiti daytaarabii,ketnangankenimminumdaasiraragsak

23PinaturognatiduangaannakniJacob,timaysaiti makannawannakentisabaliitimakannigidna,ket naibilangkenkuanakaskinalinteg

24KetimbaganiJacobkenamanatiaminbayattirabii,no kasanongaimpakitatiApokenkuanatidakkelngaasi,ken nokasanoarimmang-ay(kenkuanaiti)aminadalanna, kensinalaknibannamanipuditiaminakinadakes

25KetbinendisionanniIsaactiDiosniamananga Abraham,asaannangainikkattiasikenkinalintegna kadagitiannakniadipennaaniIsaac.

26KetitibigatimbaganiJacobkenniIsaacngaamanati karingainkarinaitiApo,kentisirmataanakitana,ken nangbangonitialtar,kennakasaganantiaminparaitidaton amaaramiditisanguanantiApoakasitiinkarina,ken immayamangikabilkenkuanaitiasno.

27KetniIsaackinunanakenJacobngaanakna:‘Diak mabalinakumuyogkenka;talakayakketdiakkabaelan ngaibturantidalan:inka,anakko,asitatalna;tasangagasut innemapuloketlimatitawenkoitangaaldaw;Saankona

kabaelantiagdaliasat;ikabilmoniinam(itiasno)ket palubosamakumuyogkenka.

28Ketammok,anakko,ngaimmaykagapuitikuentak,ket mabendisionankomaitangaaldawanakakitaannaka sibibiag,kennakitakamet,anakko.

29Rumang-aykakentungpalemtikaringainkarim;ket dimoitedtikarimo;tamasungbatankantoamaipanggepiti kari;itangarudagdardaraskaamangtungpalitidayta,ket maragsakankomaIsuanangaramiditiaminabanag,a nangikariamitikari’

30KetkinunanakenRebecca:‘MapankakenJacobnga anakmo’;ketnakikuyogniRebeccakenniJacobnga anakna,kenniDebora,ketdimtengdaidiayBethel.

31NalagipniJacobtikararagabinendisionanniamana kentiduangaannakna,daLevikenJuda,ketnagrag-oken binendisionannatiDiosdagitiammana,daAbrahamken Isaac

32Ketkinunana:‘Itaammokonngaaddaanakiti agnanayonanamnama,kendagitiannakkomet,iti sanguanantiDiostiamin’;ketkastatipannakaordena maipanggepkadagitidua;ketinsuratdadaytoyakas agnanayonapammaneknekkadakuadakadagitinailangitan atapinokasanoabinendisionanidaniIsaac

KAPITULO32

1NagnaedisunaitidaytaarabiiidiayBethel,ket natagtagainepniLevingainordenankenpinagbalindaa paditiKangatuanaDios,isukendagitiannaknaiti agnanayon;ketnariingititurognaketbinendisionannati Apo.

2KetnasapaabimmangonniJacobitibigat,iti maikasangapuloketuppatitidaytoyabulan,ketintednati apagkapullokadagitiaminngaimmaykenkuana, agpadpadakadagititaokenbaka,agpadpadaitibalitokken tunggalaruatenkenkawes,wen,intednatiapagkapullo kadagitiamin.

3KadagidingaaldawnagsikogniRaquelitianaknaani BenjaminKetbinilangniJacobdagitiannaknamanipud kenkuanangaagpangatoketnatumbaniLeviitibingayti Apo,ketinkawesniamanakadagitipagan-anayti kinasaserdotekenpinunnonadagitiimana

4Ketitimaikasangapuloketlimadaytoyabulan,inyegna itialtartisangapuloketuppatabakamanipudititengnga dagitibaka,kenduapuloketwaloakalakianakarnero,ken uppatapuloketsiamakarnero,kenpitoakordero,ken duapuloketmaysangaurbonakaldingakasdatona mapuoranitialtartidaton,amakaay-ayounayitinasam-it aramanitisanguanantiDios

5Daytoytidatonna,kasresultatikaringainkarinanga itednatiapagkapullo,agramandagitidatondaabungaken dagitidatondangainumen.

6Ketidinauramtiapuy,pinuorannatiinsensoitiapuyiti rabawtiapuy,ketkasdatonapanagyamanitiduaabaka kenuppatakalakianakarnerokenuppatakarnero,uppata kalakianakalding,kenduaakarnerongaagtaweniti maysa,kenduangaurbonakalding;ketkastatiinaldaw ngainaramidnaitilas-udtipitongaaldaw

7Ketisukenaminngaannaknaalallakikendagiti tattaonaketmangmangan(daytoy)asiraragsaksadiay bayattipitongaaldawkenbendisionkenagyamanitiApo,

anangispalkenkuanamanipuditiaminarigatnaken nangtedkenkuanaitikarina.

8Ketintednaitiapagkapullodagitiaminanadalusnga animal,ketnangaramiditidatonamapuoran,ngemdagiti narugitngaanimalintedna(saan)kenniLevingaanakna, ketintednakenkuanaaminakararuadagititattao

9KetniLeviinaramidnatisaserdoteidiayBethelitisango niJacobngaamanaanaim-imdengngemtisangapuloa kakabsatna,ketisuketmaysaapadisadiay,ketniJacob intednatikarina:itikastaintednamanentiapagkapulloiti Apoketinsantona,ketnagbalinanasantoanKenkuana

10Ketgapuitidaytoynaordenankadagitinailangitana tapiakasmaysaalintegparaitiapagkapullomanenti apagkapulloakanenitisangoanantiApoititinawen,iti lugaranapiliapagnaedantinaganna,ketitidaytoyalinteg awantipagbeddengandagitialdawitiagnanayon.

11Naisuratdaytoyngaordinansatapnomatungpaliti tinawenitipannanganitimaikaduangaapagkapulloiti sangoanantiApoitilugaranakapilianna,ketawanti mabatiamalpasmanipuditidaytoyatawenaginggaiti sumarunoatawen

12Taititawennakanentotibukelaginggakadagitialdaw tipanagurnongtibukelititawen,kentiarakaginggaiti aldawtiarak,kentilanaaginggakadagitialdawti panawenna.

13Ketaminanabatikenlumakay,maibilangkomaa narugit:mapuorankomaitiapuy,tanarugit

14Ketitikastaaggigiddandaakanenitisantuario,ket saandakomangaipalubosalumakay

15Ketamindagitiapagkapullodagitibakakenkarneroket nasantuantoitiApo,kenkukuadagitisaserdotna,a kanendantoitisanguanannaititinawen;takastati pannakaordenankenpannakaikitikitmaipapaniti apagkapullokadagitinailangitanatapi.

16Ketitisimmarunoarabii,itimaikaduapulo-ket-duanga aldawdaytoyabulan,inkeddengniJacobabangonen daytaalugar,kenlikmutennatiparaanganitipader,ken santipikarennakenpagbalinennaanasantoanitiagnanayon, paraitibaginakendagitiannaknakalpasankenkuana

17KetnagparangkenkuanatiApoitirabiiket binendisionannaketkinunanakenkuana:‘Saantoa maawaganitiJacob,nodiketIsraelipanagandantoiti naganmo.’

18Ketkinunanamanenkenkuana:‘SiaktiApoa nangparsuaitilangitkendaga,ketpaaduenkantoken paaduenkantoitinalabes,ketrummuartodagitiarimanipud kenka,ketukomendantoitisadinomanasadinomana nakapagnaantisakadagitiannaktitao.

19Ketitedkontoitibin-imtiisuaminadagangaaddaiti babatilangit,ketukomendantodagitiaminanasionsigun ititarigagayda,ketkalpasandaytatagikuaendantotiintero adagakettawidendaitiagnanayon.’

20Ketnalpasnatipannakisaritanakenkuana,ketsimmangatmanipudkenkuanaketkimmitaniJacobaginggaa simmang-atIsut’langit

21Ketnakitanaitimaysaasirmataitirabii,ketadtoyti maysangaanghelabimmabamanipudlangitngaaddaan itipitoatapikadagitiimana,ketintednaidakenJacob,ket binasanaidaketnaammuannaamindagitinaisuratitidayta amapasamakkenkuanakenkadagitiannaknaalallakiiti aminapanawen

22Ketimpakitanakenkuanatiaminanaisuratkadagititapi, ketkinunanakenkuana:‘Dimobangonendaytoyadisso, ketdimopagbalinenngaagnanayonasantuario,ketdika agnaedditoy;tasaanadaytoytilugar.Mapankaitibalay niAbrahamngaamamketmakipagnaedkakenIsaacnga amamaginggaitialdawtiipapatayniamam

23TaidiayEgiptomataykantoasitatalna,ketitidaytoya dagamaitabonkantoabuyogentidayawititanemdagiti ammam,akaduadaAbrahamkenIsaac

24Dikaagbuteng,takasitinakitamkennabasam,kastoyto tiamin;ketisuratmotiaminakasitinakitamkennabasam’ 25KetkinunaniJacob:‘Apo,kasanoamalagipkotiamin anabasakkennakitak?‘Ketkinunanakenkuana: ‘Ipalagipkontoaminabanagkenka’

26Ketsimmang-atmanipudkenkuana,ketnariing manipudititurogna,ketnalagipnaaminanabasaken nakitana,ketinsuratnaamindagitibalikasanabasaken nakitana

27Ketnangrambaksadiayitisabalipayngaaldaw,ket indatonnadaytamaitunositiaminngaindatonnakadagiti immunangaaldaw,ketpinanaganannadaytaiti ‘Pananayonan,’tadaytoyngaaldawnainayonkendagiti immunangaaldawinawagannaiti‘TiPiesta’

28Ketkastatipannakaiparangarangarumbenga mapasamak,ketnaisuratkadagitinailangitanatapi:gapuna naipalgakkenkuanaarambakannadaytoy,keninayonnaiti pitongaaldawtipiesta

29Ketnaawagantinagannaiti‘Panagnayon,’agsipudta nailanaddaytaitinagbaetandagitial-aldawtipiesta,sigun itibilangdagitial-aldawititawen

30Ketitirabii,itimaikaduapulokettalloitidaytoyabulan, nataytimangay-aywanniDeboraRebecca,ketintabonda itisiroktisiudaditisiroktirobletikarayan,ket pinanaganannadaytoyalugar,‘TikarayanniDebora,’ken tiroble,‘TirobletipanagleddaangniDebora’

31KetnapanniRebeccaketnagsubliitibalaynakenni amanangaIsaac,ketnangibaonniJacobbabaentiimana kadagitikalakianakarnerokenkarnerokenkalakiana kaldingtapnoisagananatitaraonparakenamanaakasiti tinarigagayanna.

32Ketsinurotnaniinanaaginggaadimtengitidagati Kabratan,ketnagnaedisunasadiay

33KetnangipasngayniRaquelitimaysangaanakalalaki itirabii,ketpinanaganannati‘Anaktiladingitko’;ta nagsagabaitipanangipasngaynakencuana:ngemniamana pinanaganannaitiBenjamin,itimaikasangapuloketmaysa itimaikawaloabulanitiumunaitimaikanemalawas daytoyajubileo.[2143tibigat].

34KetnataysadiayniRaquelketnaitabonidiaydagati Efrat,isumetlaengtiBetlehem,ketnangibangonniJacob itiadigiititanemniRaquel,itidalanitingatuentitanemna

KAPITULO33

1KetnapanniJacobketnagnaeditiabagatanti Magdaladra’efKetnapankenniIsaacngaamana,isuken niLeangaasawana,itibaroabulanitimaikasangapuloa bulan

2NakitaniRubenniBilha,adipenniRaquel,kamalalani amana,ngaagdigdigusitidanumitinalimed,ketinayatna.

3Ketnaglemmengitirabii,ketsimrekitibalayniBilha[iti rabii],ketnasarakannaamatmaturogngaagmaymaysaiti maysaakamaitibalayna

4Ketnakikaiddakencuana,ketnariingketnakitana,ket adtoyniRubenakaduanaanakaiddaitikama,ket inukradnatibeddengtiabbongnaketiniggamanna,ket impukkawna,ketnatakuatannaaniRuben

5Ketnabainangapukencuana,ketinyawatnatiimana kencuana,ketnagtalaw

6Ketnagdung-awisunagapuitidaytoyabanag,ket saannangaimbagaitiasinoman

7KetidinagsubliniJacobketsinapulna,kinunana kenkuana:‘Saanakanadalusparakenka,tanatulatakno maipapankenka;tatinulawannakniRuben,ketnakikaidda kaniakitirabii,ketmatmaturogak,ketdiaknatakuatan aginggangainukradnatipaldakketnakikaiddakaniak.’

8NapalalotipungtotniJacobkenRubengaputa nakikaiddakenBilha,agsipudtainukradnatibadoni amana.

9KetsaanenngaimmasidegmanenniJacobgaputa tinulawanniRubenKetnomaipapanitisiasinomana mangibukbokitibadoniamana,nadangkesunayti aramidna,tamakarimonitiimatangtiApo

10Gapuitoynaisuratkennaordenankadagitinailangitana tapiatilalakisaanamakikaiddaitiasawaniamana,ken saannangaibukboktipaldaniamana,tadaytoyketnarugit: siguradoamataydaasangsangkamaysa,tilalakia makikaiddaitiasawaniamanakentibabaimet,ta inaramiddatikinarugititidaga

11Ketawantotianiamananarugititisangoananti Diostayoitinasionapinilinaakassanikua.

12Ketmanen,naisuratitimaikaduaagundaway: ‘Mailunodtimakikaiddaitiasawaniamana,tainukradnati bainniamana’;ketamindagitinasantoantiApokinunada ‘Kastakoma;kastakoma’

13Ketsika,Moises,bilinemdagitiannactiIsraela tungpalendadaytoyasao;ta(kalikagumanna)tidusanga ipapatay;ketnarugit,ketawantipannubbotitiagnanayon amangabbongititaoanangaramiditidaytoy,nodiket mapapataykenmapapatay,kenmabatoitibato,kenmaramutmanipudititengngadagititaotiDiostayo

14TaitiasinomanngaagaramiditikastaidiayIsraelsaan amaipalubosngaagtalinaedasibibiagitiuraymaysalaeng ngaaldawditoydaga,tamakarimonkennarugitisuna

15Ketdidakomakunaen:kenRubennaikkanitibiagken pammakawankalpasantipannakikaiddanaitikamalalani amana,kenkenkuanametnupayaddaanitiasawa,ken sibibiagpaynilakaynaaJacob,ngaamana.

16Taaginggaitidaytaatiempoawanpaynaipalgakti ordinansakenpanangukomkenlintegitikinaan-anayna paraitiamin,nodiketkadagitialdawmo(naiparangarang) kasmaysaalintegmaipapankadagitipanawenkenaldaw, kenagnanayonalintegparakadagitiagnanayona kaputotan

17Ketgapuitidaytoyalintegawantipanungpalandagiti aldaw,kenawantipanangabbongitidayta,ngemmasapul ngaagpadaamaramutenititengngatinasion:itialdawa panangaramiddaitidaytapapatayendantoida

18Ketsika,Moises,isuratmo(daytoy)paraitiIsraeltapno salimetmetandadaytoy,kenaramidendaamaitunos kadagitoyasasao,ketdidaagaramiditibasolaginggaken

patay;tatiApoaDiostayoisutiukom,asaanamangraem kadagitipersonakensaanngaumawatkadagitisagut. 19Ketibagamkadakuadadagitoyabalikastikatulagan, tapnomangngegkenmatungpalda,kenagbantayda maipanggepkadakuada,ketsaandaamadadaelken mairamutitidaga;tamaysaakinarugit,kenmakarimon, kenmaysaamulit,kenmaysaarugitisudaamindagiti mangaramiditidaytoyditoydagaitisangoanantiDiostayo. 20Ketawanentidakdakkelabasolngemtipannakiabig ngaar-aramidendaditoydaga;tatiIsraelketmaysaa nasantuananasionitiApoaDiosna,kenmaysaanasiona tawid,kenmaysaanasionapapadikennaariankenparaiti (bukodna)asanikua;ketawantotikastaakinarugitnga agparangititengngatinasantoananasion

21Ketitimaikatloatawendaytoymaikanemalawas [2145AM]napanniJacobkenaminngaannaknaalallaki ketnagnaeddaitibalayniAbraham,itiasidegniIsaacnga amanakenniRebeccangainana

22KetdagitoytinagnagantiannakniJacob:tiinaunanga anakaniRuben,Simeon,Levi,Juda,Isacar,Zebulon, annakniLea;kendagitiannakniRaquel,daJoseken Benjamin;kendagitiannakniBilha,daDankenNeftali; kendagitiannakniZilpa,daGadkenAser;kenniDina ngaanakniLea,tikakaisunangaanakniJacob 23KetimmaydaketnagruknoydakadaIsaackenRebecca, ketidinakitadaidabinendisionandaniJacobkenaminnga annakna,ketniIsaacnagrag-ounay,tanakitanadagiti annakniJacob,tiub-ubingngaanaknaket binendisionannaida

KAPITULO34

1Ketitimaikanematawendaytoyalawasdaytoymaikauppatapuloketuppatajubileo[2148AM]niJacob imbaonnadagitiannaknaamangipastorkadagitikarneroda, kendagitiadipennaakaduadakadagitipagpastoranti Siquem.

2KetdagitipitongaaridagitiAmoreonaguummongdaa maibusorkadakuada,tapnopapatayendaida,nga aglemmengdaitisirokdagitikayo,kenalaendadagiti bakadaakassabsabali

3KetdaJacobkenLevikenJudakenJoseaddadaitibalay akaduadaniIsaacngaamada;tanaladingittiespirituna, ketsaandaamabalinapanawan:ketniBenjamintiinaudi, ketgapuitidaytoynagtalinaeditiamana

4Ketimmaydagitiari[s]tiTaphukendagitiari[s]ti ‘Aresa,kendagitiari[s]tiSeragan,kendagitiari[s]tiSelo, kendagitiari[s]tiGa’as,kentiari[s]tiBethoron,kentiari tiMa’anisakir,kenamindagidiayagnanaedkadagitoya bantay(ken)ngaagnanaedkadagitikabakiranitidagati Canaan

5KetimpakaammodadaytoykenJacobakunkunada: ‘Kitaem,linakubdagitiaridagitiAmoreodagitiannakmoa lallaki,ketsinakupdadagitibakada’

6Kettimmakdermanipuditibalayna,isukentitallonga annaknaalallakikenaminngaadipenniamana,kendagiti bukodnangaadipenna,ketnakirangetkadakuadaa kaduanatiinnemaribualallaki,ngaagaw-awitkadagiti kampilan

7KetpinapataynaidakadagitipagpastorantiSiquem,ket kinamatnadagidiaynagtalaw,ketpinataynaidababaenti

tademtikampilan,ketpinataynada‘AresakenTaphuken SaregankenSeloken‘AmanisakirkenGa[ga]’as,ket insublinadagitipangenna

8Ketnaparmeknaida,ketnangipaulogkadakuadaitibuis tapnoagbayaddakenkuanaitibuis,limaabungatidagada, ketbinangonnatiRobelkenTamnatares

9Nagsubliasitatalna,ketnakikappiakadakuada,ket nagbalindangaadipenna,aginggaitialdawasimmalogda kendagitiannaknaidiayEgipto

10Ketitimaikapitoatawendaytoyalawas[2149AM] imbaonnaniJosetapnomaammuannatimaipapaniti pagimbagandagitikakabsatnamanipuditibalaynaagingga itidagatiSiquem,ketnasarakannaidaitidagatiDotan.

11Ketnangtraidordakenkuana,ketnangaramiddaiti maysaapanggepmaibusorkenkuanatapnopapatayenda, ngemnagbaliwtipanunotda,inlakodaisunakadagiti Ismaelitaakomersiante,ketisut’impababadaidiayEgipto, ketinlakodakenPotifar,tieunukoniFaraon,tipanguluen dagitiagluto,padiitisiudadti‘Elew.

12KetdagitiannakniJacobnangpartidaitimaysaaurbon, ketinsawsawdatikabalniJoseitidara,ketimpatulodda (dayta)kenJacobngaamadaitimaikasangapuloti maikapitoabulan

13Ketnagladingititiinteroarabii,tainyegdakenkuanaiti malem,ketnaggurigorgapuitipanagleddaanggapuiti ipapatayna,ketkinunana:‘Maysaadakesngaanimalti nangalun-onkenJose’;ketamindagitikamengtibalayna [nakipagladingitdakenkuanaitidaytangaaldaw,ket nakipagladingitdakennadungdung-awdakenkuanaiti interodaytangaaldaw

14Kettimmakderdagitiannaknaalallakikenti balasangnatapnoliwliwaenda,ngemnagkedkeda maliwliwagapuitianakna

15KetitidaytangaaldawnangngegniBilhaanatayni Jose,ketnatayamangdungdung-awkenkuana,ket agnanaedisunaidiayQafratef,kenniDinamet,ngaanakna, nataykalpasantipannakapukawniJose.

16KetdimtengdagitoytalloapanagleddaangitiIsraeliti maysaabulanKetintabondaniBilhaitisangotitanemni Raquel,kenniDinamet.tibalasangna,intabondasadiay.

17KetnagleddaangkenJoseitimakatawen,ketsaana nagsardeng,takinunana‘Bay-amabumabaakititanem ngaagladladingitgapuitianakko’.

18GapuitidaytoynaordenanparakadagitiannaktiIsrael aparigatendatibagbagidaitimaikasangapulotimaikapito abulan-itialdawadimtengkenJacobngaamanatidamag anangsangitkenkuanaparakenJose-amangaramiddaiti panangabbongparaitibagbagidaitimaysangaurbona kaldingitimaikasangapulotimaikapitoabulan,maminsan itimakatawen,gapukadagitibasbasolda;tanaladingitdati dungngotiamadamaipapankenJosengaanakna 19Ketnaordenandaytoyngaaldawngaagladingitdagapu itibasbasolda,kengapuitiaminasalungasingdakengapu itiaminabiddutda,tapnomadalusandatibagbagidaiti daytangaaldawmaminsanitimakatawen

20KetkalpasantiipapatayniJose,nakiasawadagitiannak niJacob.TinagantiasawaniRubenket‘Ada;kettinagan tiasawaniSimeonket‘Adlba’a,maysaaCanaanita;ketti nagantiasawaniLeviniMelka,kadagitiannakababbaini Aram,itibin-idagitiannacniTera;kentinagantiasawani Juda,niBetasuel,maysaaCanaanita;kentinagantiasawa

niIsacar,niHezaqa:kentinagantiasawaniZabulon,ni Ni'iman;kentinagantiasawaniDan,‘Egla;kentinagan niRasu'ungaasawaniNeftali,tagaMesopotamia;kenti nagantiasawaniGad,niMaka;kentinagantiasawani Aser,‘Ijona;kentinagantiasawaniJose,niAsenat,ti Egipcio;kentinagantiasawaniBenjamin,‘Ijasaka 21KetnagbabawiniSimeon,ketnangasawaitimaikadua ngaasawamanipudMesopotamiakaskakabsatna.

KAPITULO35

1Ketitiumunaatawentiumunaalawastimaika-uppata puloketlimaajubileo[2157AM]inayabanniRebeccani Jacob,tianakna,ketbinilinnamaipapanitiamanaken maipapanitikabsatna,apadayawannaidaitiaminnga aldawtipanagbiagna.

2KetkinunaniJacob:‘Aramidektotiaminkasimbilinmo kaniak;tadaytoyabanagketagbalintoadayawken kinatan-okkaniak,kenkinalintegitisangoanantiApo, tapnodayawekida

3Ketsikamet,ina,ammommanipuditipanawena pannakayanakkoaginggaitangaaldaw,aminnga aramidkokenaminngaaddaitipusok,akanayonnga agpanunotakitinasayaatmaipapanitiamin

4Ketkasanoadiakaramidendaytoyabanagnga imbilinmokaniak,tapnodayawektiamakkentikabsatko! 5Ibagamkaniak,ina,noaniaakinakillotinakitamkaniak kettallikudaktodayta,kettiasiaddantokaniak.’

6Ketkinunanakenkuana:‘Anakko,diaknakitakenkaiti aminngaal-aldawkotianiamananakillonodiket(laeng) nalintegngaaramid.Ketkaskasdingaibagaktokenkati kinapudno,anakko:Matayakitidaytoyatawen,ketdiakto agbiagitidaytoyatawenitibiagko;tanakitakiti tagtagaineptialdawtiipapatayko,adiakagbiagitilabesti sangagasutketlimapuloketlimaatawen:ketadtoy nakompletokaminngaaldawtibiagkongaagbiagakto’

7KetkinatawaanniJacobdagitisasaoniinana.gaputa imbaganiinanakenkuanaamatay;ketnakatugawa kasunganinangaaddaanitipigsana,ketsaananakapuyiti pigsana;tasimrekkenrimmuarketnakitana,ketnapigsa dagitingipenna,ketawantisakitanangsagidkenkuanaiti interongaaldawtipanagbiagna

8KetkinunaniJacobkenkuana:‘Nabendisionanak,ina,no umasidegdagitial-aldawkokadagitialdawtipanagbiagmo, kettipigsakagtalinaedkaniakakasitipigsam:ket saankantoamatay,taawanserserbimngaagan-angaw kaniakmaipapanitiipapataymo’

9KetsimrekkenIsaacketkinunanakenkuana:‘Maysanga idawatkokenka:pagsapataemniEsauasaannantoa dangranniJacob,wennokamatennaabuyogenti panagbubusor;taammomdagitipampanunotniEsaua nakillomanipudkinaubingna,ketawantikinaimbag kenkuana;tatarigagayannakalpasantiipapataymoa patayenisuna

10Ketammomaminngainaramidnamanipudidialdawa napanniJacobakabsatnaidiayHaranaginggaitanga aldaw:nokasanoabinaybay-annakamiitiaminapusona, keninaramidnakadakamitidakes;dagitiarbanmoinnalana itibagina,ketinnalanaamindagitisanikuammanipuditi sangotirupam.

11Ketidinagpakaasikennagpakpakaasikamikenkuana gapuitikukuami,inaramidnaakasmaysaataoa makaasiankadakami

12KetnapaitkencagaputabinendisionamniJacoba naan-anaykennalintegngaanakmo;taawantidakesnodi laengtikinaimbagkenkuana,ketmanipudidinaggapu idiayHaranaginggaitasaannatayoatinakawitianiaman, takanayonngaiyegnakadatayotiaminabanagiti panawenna,kenagrag-oitiaminapusonanoalaentayo dagitiimanaketbendisionannatayo,kensaanasimmina kadatayomanipudidinaggapuidiayHaranaginggaitanga aldaw,ketagtalinaedkadatayongaagtultuloyiti pagtaenganamangpadayawkadatayo.’

13KetkinunaniIsaackenkuana:‘Siakmet,ammokken makitakdagitiaramidniJacobngaaddakadatayo,no kasanoabuyogentiaminapusonadayawennatayo;ngem datingainayatkoniEsaungemniJacob,agsipudtaisuti inauna;ngemitaad-addangaay-ayatekniJacobngemni Esau,taadutiinaramidnaadakesngaaramid,ketawanti kinalintegkenkuana,taaminadalannaketkinakilloken kinaranggas,[ketawantikinalintegitiaglawlawna]

14Ketitamariribukantipusokgapuitiaminngaaramidna, keturayisuwennotibukelnaketsaanamaisalakan,ta isudadagitimadadaeltomanipuditidagakenmapukawto manipuditisiroktilangit,tabinaybay-annatiDiosni Abrahamketsimmurotkadagitiassawanakenkalpasanti kinarugitdakenkalpasantibiddutda,isukendagiti annakna.

15KetbilinennakngaagsapataasaannaapatayenniJacob akabsatna;uraynoagsapataadinatungpalentisapatana, ketsaannangaagaramiditinaimbagnodiketdakeslaeng. 16NgemnotarigagayannaapatayenniJacob,akabsatna, kadagitiimaniJacobmaitedto,ketsaantoamakalisi kadagitiimana,[tabumabantokadagitiimana.]

17KetdicaagbutenggapukenJacob;tatiguardianiJacob naindaklankenmannakabalinkennadayaw,kenad-addaa nadayawngemtiguardianiEsau.’

18KetnangibaonniRebeccaketinayabannaniEsauket immaykenkuana,ketkinunanakenkuana:‘Addadawatko, anakko,ngaaramidekkenka,ketaramidemngaaramidem dayta,anakko’

19Ketkinunana:‘Aramidektotiaminngaibagamkaniak, ketdiaktoagkedkeditidawatmo.’

20Ketkinunanakenkuana:‘Dawatekkenkangaitialdawa matayak,alaendakketitabonnakitiasidegniSara,tiinani amam,ketsikakenJacobtiagiinnayatkensaantonga agtarigagayitidakesmaibusoritisabali,nodiketayat laengtitunggalmaysa,ket(isua)rumang-aykayto, annakko,kenmapadayawankayoititengngatidaga,ket awantotikabusorngaagrag-okadakayo,ketagbalinkayto amaysabendisionkenasiitiimatangdagitiaminnga agayatkenka.’

21Ketkinunana:‘Aramidektoaminngaimbagamkaniak, ketitabonkantoitialdawamataykaitiasidegniSara,tiina niamak,kasititinarigagayamadagititulangnaaddada komaitiasidegdagititultulangmo

22KetniJacob,kabsatko,kastamet,ayatekngemitiamin alasag;taawantikabsatkoitiinteroadaganodiketisu laeng:ketdaytoyketsaanadakkelameritoparakaniakno ay-ayatekisuna;taisutikabsatko,ketnaimulakamia sangsangkamaysaitibagim,ketsangsangkamaysakamia

rimmuarmanipuditiaanakanmo,ketnodiakayatenti kabsatko,siasinotiayatek?

23Ketsiak,amismo,agpakaasiakkenkaabalakadanni Jacobmaipanggepkaniakkenmaipanggepkadagiti annakko,taammokasiguradongaagbalintongaarikaniak kenkadagitiannakko,taitialdawabinendisionanni tatangkoisuinaramidnaisunaanangatngatokensiakti nababbaba.

24Ketagsapatakkenkangaayatekisuna,ketdiak tarigagayantidakesmaibusorkenkuanaitiaminngaaldaw tipanagbiagkonodikettinaimbaglaeng’

25Ketnagsapatakenkuanamaipanggepitiamindaytoya banag.KetinayabannaniJacobitiimatangniEsau,ket inikkannaitibilinamaitunoskadagitisasaongaimbagana kenEsau

26Ketkinunana:‘Aramidektotipagayatam;patiennaknga awantidakesarummuarkaniakwennokadagitiannakkoa maibusorkenEsau,ketumunaaktoitiawanmalaksiditi ayatlaeng.’

27Ketnangankenimminumda,isukendagitiannaknaiti daytaarabii,ketnatay,talloajubileokenmaysaalawas kenmaysatitawenna,itidaytaarabii,kettiduanga annakna,daEsaukenJacob,intabondaisunaitidoblea rukibitiasidegniSara,ngainaniamada

KAPITULO36

1Ketitimaikanematawendaytoyalawas[2162AM] inayabanniIsaactiduangaannaknaadaEsaukenJacob, ketimmaydakenkuana,ketkinunanakadakuada: ‘Annakko,mapanakitidalandagitiammak,itiagnanayon abalayngaayandagitiammak

2Gapuna,itabonnakitiasidegniAbrahamngaamak,iti doblearukibititalonniEfronaHeteo,anakagatanganni Abrahamititanemapagitabonan;ititanemakinalikopara itibagik,sadiaytimangitabonkaniak

3Ketdaytoytiibilinkokadakayo,annakko,nga aramidenyotikinalintegkenkinalintegitidaga,tapnoiyeg tiApokadakayoaminngaimbagatiApongaaramidenna kenniAbrahamkenkadagitibukelna.

4Ketagpipinnategkayo,annakko,kakabsatyoakasmaysa ataongaagayatitibukodnaakararua,ketsapulenkomati tunggalmaysanoaniatipakagunggonaannaitikabsatna, kenagtignayasangsangkamaysaditoydaga;ket agiinnayatdakomaakasitibukoddaakararua

5Ketmaipanggepitisaludsodmaipapankadagitididiosen, ibilinkenbalakadankayoalaksidenidakenguraenyoida, ketdikayayatida,tanapnodaitipanangallilawkadagiti agdaydayawkadakuadakenkadagitiagrukruknoy kadakuada

6Laglagipenyo,annakko,tiApoaDiosniAbrahamnga amayo,kennokasanoanagdaydayawakmetKenkuana kennagserbiakKenkuanaitikinalintegkenitirag-o,tapno mapaadukayokenpaaduennakayotibin-iyoakaskadagiti bituentilangititikinaadu,kenipasdekkayoitidagaakas mulatikinalintegasaanama-ramutkadagitiamina kaputotanitiagnanayon.

7Ketitapagsapatankantoitinaindaklanasapata-taawan tisapataadakdakkelngemdaytoybabaentinagana nadayagkennadayawkennaindaklankennadayagken nakaskasdaawkenmannakabalin,anangparsuakadagiti

langitkendagakenaminabanagasangsangkamaysa-nga agbutengkayoKenkuanakenagdayawkayoKenkuana.

8Ketayatentitunggalmaysatikabsatnaabuyogenti dungngokenkinalinteg,kensaanngaagtarigagayitidakes amaibusoritikabsatnamanipuditaitiagnanayonitiamin ngaaldawtipanagbiagyotapnorumang-aykayoitiamin ngaaramidyoketsaankayoamadadael

9Ketnotiasinomankadakayoketagpangpanggepiti dakesamaibusoritikabsatna,ammoyoamanipuditati tunggalmaysangaagpangpanggepitidakesmaibusoriti kabsatnamatnagtoitiimana,ketmairamuttomanipuditi dagadagitisibibiag,ketmadadaeltotibin-inamanipuditi siroktilangit.

10Ngemitialdawtiriribukkenpananglaiskenpungtot kenpungtot,buyogentigumilgil-ayabngaapuyakasiti panangpuornaitiSodoma,kastametapuorannatidagana kentisiudadnakenaminakukuana,ketmapunastoitilibro tidisiplinadagitiannaktitao,ketsaanamaisuratitilibroti biag,nodiketitidaydiaynaitudingapannakadadael,ket pumanawtoitiagnanayonpananglais;tapnoti pannakakondenardaketkanayonamapabaroitigurakeniti pananglaiskenitipungtotkenitipannakatutuokkeniti pungtotkenkadagitisaplitkenitisakititiagnanayon

11Ibagakkenpaneknekakkadakayo,annakko,kas mayannurotitipanangukomadumtengtoititaoamayata mangdangranitikabsatna

12Ketbiningaynaaminasanikuanaitinagbaetandagitoy duaitidaytangaaldawketintednatidakdakkelabingay kenkuanangainauna,kentitorrekenaminngaaddaiti aglawlawna,kenaminakukuaniAbrahamidiayBubonti Sapata.

13Ketkinunana:‘Daytoydakdakkelabingayitedko kadagitiinauna’

14KetkinunaniEsau,‘InlakokkenJacobketintedkoti kalintegakngainaunakenJacob;kenkuanamaitedkoma dayta,ketawanuraymaysaasaongaibagakmaipapaniti dayta,takukuanadayta.’

15KetkinunaniIsaac,Addakomabendisionkadakayo, annakko,kenkadagitibin-iyoitangaaldaw,taintedyo kaniaktipanaginana,ketsaananasakittipusok maipanggepitikalinteganngainauna,amanganno agaramidkayoitikinadakesgapuitidayta

16SapaykomatabendisionankomatiKangatuanaDiosti taongaagar-aramiditikinalinteg,isukentibin-inaiti agnanayon’

17Ketinleppasnaabinilinidakenbinendisionannaida, ketnangankenimminumdaasangsangkamaysaiti sanguananna,ketnagrag-ogaputamaymaysatipanunotiti nagbaetanda,ketpimmanawdamanipudkenkuanaket naginanadaitidaytangaaldawketnaturogda

18KetniIsaacnaturogitipagiddaannaitidaytangaaldaw ngaagrag-o;ketnaturogitiagnanayonaturog,ketnatayiti sangagasutwalopulotitawennaNakompletonatiduapulo ketlimaalawaskenlimaatawen;ketintabondagitidua ngaannaknaadaEsaukenJacob

19NapanniEsauitidagatiEdom,itikabambantayanti Seir,ketnagnaedsadiay.

20KetnagnaedniJacobitikabambantayantiHebron,iti torretidagaapanagnaedniamanangaAbraham,ket nagdaydayawitiApoitiaminapusonakenmaibatay

kadagitimakitaabilinamaibatayitipanangbingayna kadagitialdawdagitikaputotanna.

21KetnatayniLeangaasawanaitimaikapatatawenti maikaduaalawastimaika-uppatapuloketlimaajubileo, [2167AM]ketintabonnaisunaitidobleakuebaitiasideg niRebeccangainanaitikannigidtitanemniSara,tiinani amana

22ketaminngaannaknaalallakikendagitiannakna immaydaamangdung-awkenniLeangaasawanaken mangliwliwakenkuanamaipapankenkuana,taisut’ dungdung-awannaisunagaputainayatnaisunaitinalabes kalpasantiipapatayniRaquelakabsatnaababai; 23tanaan-anaykennalintegitiaminadalannaket pinadayawannaniJacob,ketitiaminngaaldawa nakipagnaedkenkuanasaannaanangngegmanipuditi ngiwatnatinaulpitasao,taisuketnaalumamayken natalnakennalintegkennadayaw

24Ketnalagipnaamindagitiaramidnangainaramidna bayattipanagbiagnaketinsennaaynaitinalabes;ta inayatnaisunaitiaminapusonakenitiaminakararuana

KAPITULO37

1KetitialdawanatayniIsaacngaamadaJacobkenEsau, [2162AM]nangngegdagitiannakniEsaungaintedni Isaactibingaytiinaunaitiub-ubingngaanaknaaniJacob ketnakapungtotdaunay

2Ketnagririridakenamada,akunkunada‘Apayngainted niamamkenJacobtibingaytipanglakayenketlimmasat kenka,nupaysikatiinaunakenniJacobtiub-ubing?’

3Ketkinunanakadakuada‘Gaputainlakoktikalintegak ngainaunakenJacobitibassitagulotilentehas,ketiti aldawngaimbaonnakniamakngaaganupkenmangtiliw kenmangiyegkenkuanaitibanagarumbengakanenna kenbendisionannak,immaybuyogentipanangallilawket inyegniamakititaraonkeninumen,ketbinendisionanni amakketinkabilnakitisidongtiimana.

4Ketitapinagsapatanakaminiamami,siakkenkenkuana, asaankamingaagsinnumbangirngaagpanunotitidakes, maibusormanitikabsatna,ketagtultuloykamingaagayat kensitatalnatunggalmaysaitikabsatnakensaanmia pagbalinenarugittidalanmi’

5Ketkinunadakenkuana,‘Saankamiadumngegkenkaa makikappiakenkuana;tadakdakkeltipigsatayongemti pigsana,kennabilbilegtayongemisu;mapantayoa bumusorkenpapatayentayo,ketdadaelentayoisunaken dagitiannaknaKetnosaanmoakumuyogkadakami, agdangrankamimetkenka.

6Ketitadumngegkayokadakami:Mangibaontayoidiay AramkenFilistiakenMoabkenAmmon,ketagpilitayo paraitibagbagitayokadagitinapilialallakianaregtaa makigubat,ketmapantayomaibusorkenkuanaken makigubatkenkuana,ketikisaptayoisunamanipuditidaga sakbayapumigsa’

7Ketkinunaniamadakadakuada,‘Dikaymapanketdikay makigubatkenkuanadilakettamatnagkayoiti sanguananna.’

8Ketkinunadakenkuana,‘Daytoymet,isutieksaktoa wagastipanagtignaymomanipudkinaagtutubomagingga itangaaldaw,ketikabilmotitengngedmoitisirokti sangolna

9Saantayongaipangagdagitoyasasao’Ketnangibaonda idiayAram,kenidiay‘Aduramitigayyemniamada,ket nangtangdankadakuadaitisangaribuamannakigubat, napilialallakiamannakigubat.

10KetimmaykadakuadamanipudMoabkenmanipud kadagitiannacniAmmon,dagidiaynatangdanan, sangaribuanapilialallaki,kenmanipudFilistea,sangaribu anapiliamannakigubat,kenmanipudEdomkenHoreoti sangaribuanapiliamannakigubat,kenmanipudkadagiti Kitimamannakabalinamannakigubat

11Ketkinunadaitiamada:Rummuarkakadakuadaket iturongmoida,tanosaan,papatayenka’ 12Ketnapnoitipungtotkenpungtotidinakitanaadagiti annaknapilitendaisunangaumun-una(kadakuada)tapno idauluannaidaamaibusorkenJacobakabsatna

13Ngemkalpasannanalagipnaamintikinadakesa nailemmengitipusonamaibusorkenJacobakabsatna;ket saannaanalagiptisapatangainsapatanaitiamanakeniti inanangaawantipanunotnaadakesitiaminngaaldawna maibusorkenJacobakabsatna

14Ketitilaksidamindagitoy,saanngaammoniJacobnga umaydaabumusorkenkuanaamakigubat,ket agladladingitkenniLea,ngaasawana,agingganga immasidegdaitiasidegunayititorreakaduadatiuppata ribuamannakigubatkennapilialallakiamakigubat.

15KetdagitilallakitiHebronnangibaondakenkuanaa kunkunada,‘Kitaemtikabsatmoimmayabumusorkenka, tapnomakigubatkenka,ngaaddaanitiuppataribua nabarikesitikampilan,ketawitdadagitikalasagken armas’;taad-addangainayatdaniJacobngemniEsauIsu ngaimbagadakenkuana;taniJacobketad-addaanawaya kennaasiataongemniEsau

16NgemsaanamamatiniJacobaginggangaumasidegda unayititorre.

17Ketinrikepnadagitiruangantitorre;ketnagtakder kadagitipaggugubatanketkinasaritananikabsatnaani Esauketkinunana,‘Natan-oktiliwliwangaimmaymoa mangliwliwakaniakgapuitiasawakanatayDaytoykadi tisapatangainsapatamkenniamamkenmanenkeninam sakbayanatayda?Sinalungasingmotisapata,ketitikanito anagsapatamkenniamamnasentensiaanka’

18KetkalpasannasimmungbatniEsauketkinunana kenkuana,‘Uraydagitiannaktitaowennodagitianimaliti dagaawantianiamanasapatatikinalintegngaiti panagsapatadanagsapatada(maysaasapataabalido)iti agnanayon;ngeminaldawngaagpanggepdaitidakesa maibusoritimaysakenmaysa,kennokasanoamapapatay titunggalmaysatikabusorkenkabusorna.

19KetguraennakkendagitiannakkoitiagnanayonKet awantipanangpaliiwitisinggaluttipanagkakabsatkenka 20Denggemdagitoyasasaongaipakaammokkenka,Noti baboymabalinnaabaliwantikudilnaketpagbalinennaa naluknengtikudilnaakasitidelana,Wennonomabalinna ngaagtubodagitisaraitiulonaakaskadagitisaratiugsa wennokarnero,Kalpasanna,salimetmetaktotisinggalutti panagkakabsatkenka,Ketnodagitisusoinsinadati bagbagidamanipuditiinada,tasaankaanagbalinakabsat.

21Ketnomakikappiadagitilobokadagitiurbonakordero tapnosaandangaalun-onenwennoaramidendaidaiti kinaranggas,Ketnotipusodaketagturongkadakuadaiti naimbag,Kalpasannaaddantotalnaitipusokkenka

22Ketnotileonagbalinagayyemtibakaketmakikappia kenkuana,Ketnoisuketnaigalutitibabaentimaysaa sangolkenmakiaradokenkuana,Nokastamakikappiakto kenka.

23Ketintonpumurawtiuwakakasitiraza,Kalpasanna, ammomngainayatka,Ketmakikappiakenka, Mairamutkanto,Ketmairamutdagitiannakmoalallaki, Ketawantotitalnaparakenka.’

24KetidinakitaniJacobngaisuket(kasta)dakesti panagannayasnakenkuanabuyogentipusona,kenitiamin akararuanaamangpapataykenkuana,kenimmaynga agtubtuboakasitiatapababoyngaumayitipikaa mangtubtubngarkenmangpapatayitidayta,ketsaannga agsublimanipuditidayta;

25Kalpasanna,imbaganakadagitibukodnakenkadagiti adipennaarautendaisunakenkadagitiaminakakaduana.

KAPITULO38

1KetkalpasandaytanagsaoniJudakenJacob,ngaamana, ketkinunanakenkuana:‘Ikurbamtipanam,ama,ket ibaonmodagitipanamketibabamtikabusorketpatayemti kabusor;ketmaaddaankakomaitipannakabalin,tasaanmi apatayentikabsatmo,taisuketkaskenka,kenisuketkas kenkaitedtayokenkuana(daytoy)adayaw.’

2Kalpasanna,inkurbaniJacobtipananaketimpatulodna tipanaketkinabilnaniEsauakabsatna(itimakannawana barukongna)ketpinatayna.

3Ketnangibaonmanenitipanaketkinabilnani‘Adoran ngaAramaeano,itimakannigidabarukongna,ket insublinaketpinatayna.

4KetkalpasannarimmuardagitiannakniJacob,isudaken dagitiadipenda,anagbibingayandaitibunggoyitiuppata sikigantitorre.

5KettiJudarimmuaritisango,kendaNeftalikenGada kaduanakenlimapulongaadipenakaduanaitiabagatana sikigantitorre,ketpinataydaaminanasarakandaiti sanguananda,ketawanuraymaysakadakuadaanakalibas 6KetdaLevikenDankenAserrimmuardaitidayatitorre, kenlimapulo(lallaki)akaduada,ketpinapataydadagiti mannakigubattiMoabkenAmmon

7KetnapandadaRubenkenIsacarkenZebuloniti amiananabangirtitorre,kenlimapuloalallakiakaduada, ketpinapataydadagitimannakigubatalallakidagiti Filisteo

8KetdaSimeonkenBenjaminkenEnoc,ngaanakni Ruben,rimmuardaitilaudtitorre,kenlimapulo(lallaki)a kaduada,ketpinapataydatiEdomkenkadagitiHoreoiti uppatagasutalallaki,natibkeramannakigubat;ketinnem agasuttinagtalaw,ketuppatkadagitiannakniEsauti nagtalawakaduada,ketbinaybay-andatiamadaa nakaiddaanapapatay,kasitipannakatnagititurodnga addaidiay‘Aduram

9KetkinamatidatiannakniJacobaginggaiti kabambantayantiSeirKetintabonniJacobtikabsatnaiti turodngaaddaidiay‘Aduram,ketnagsubliitibalayna 10KettiannacniJacobindarumdaasipipingettiannakni EsauidiaykabambantayantiSeir,ketinruknoydadagiti tengngeddaitikastanagbalindangaadipentiannakni Jacob.

11Ketnangibaondaitiamada(tapnoagsaludsod)no makikappiadakadakuadawennopapatayendaida.

12KetnangibaonniJacobitidamagkadagitiannaknaa makikappiada,ketnakikappiadakadakuada,ketinkabilda tisangoltipannakaadipenkadakuada,itikastakanayon ngaagbayaddaitibuiskenJacobkenkadagitiannakna

13KetintultuloydatinagbayaditibuiskenJacobagingga itialdawasimmalogidiayEgipto.

14KettiannakniEdomsaandaanaikkatitisangolti pannakaadipenngaimpabaklaykadakuadatisangapuloket duangaannakniJacobaginggaitangaaldaw

15KetdagitoydagitiarianagturayidiayEdomsakbaynga addaasinomanngaarikadagitiannactiIsrael[aginggaita ngaaldaw]itidagatiEdom

16KetniBalac,ngaanakniBeor,nagturayidiayEdom, kettinagantisiudadnaketDanaba.

17KetnatayniBalaq,ketniJobab,ngaanakniZarati Boser,nagturayakasukatna

18KetnatayniJobab,ketni‘Asam,itidagatiTeman, nagturayakasukatna

19Ketnatayni‘Asam,ketni‘Adat,ngaanakniBarad,a nangpapatayitiMidianititay-aktiMoab,nagturaya kasukatna,kettinagantisiudadnaketAvit

20Ketnatayni‘Adath,ketniSalman,manipudken ‘Amaseqa,tinagturayakasukatna.

21KetnatayniSalman,ketniSaultiRa'abot(itiigidti) karayan,nagturayakasukatna

22KetnatayniSaul,ketniBaelunan,ngaanakniAcbor, nagturayakasukatna

23KetnatayniBaelunan,ngaanakniAcbor,ketni‘Adat tinagturayakasukatna,kettinagantiasawanaket Maitabit,ngaanakniMatarat,ngaanakniMetabedza’ab 24DagitoydagitiarianagturayitidagatiEdom

KAPITULO39

1KetnagnaedniJacobitidagaapagnanaedanniamanaiti dagatiCanaanDagitoydagitikaputotanniJacob 2SangapuloketpitotitawenniJoseidiimpandaisuna idiaydagatiEgipto,ketginatangniPotifar,maysanga eunukoniFaraon,tipanguluenakusinero

3KetinsaadnaniJoseamangimatonitiaminabalaynaket dimtengtibendisiontiApoitibalaytiEgipciogapuken Jose,ketpinarang-aytiApoitiaminngainaramidna

4KettiEgipcioinyawatnaamincadagitiim-imaniJose;ta nakitanaakaduanatiApo,kenpinarang-aytiApoitiamin ngainaramidna

5KettilanganiJosenapintas[kennapintasunayti langana],kettiasawatiaponaintangadnadagitimatanaket nakitananiJose,ketinayatnakenimpakaasinakenkuanaa makikaiddakenkuana

6Ngemsaannangainsukotikararuana,ketnalagipnati ApokendagitibalikasngainusarniJacob,tiamana,a binasamanipudititengngadagitibalikasniAbraham,nga awantilalakiamakikamalalaitibabaingaaddaaniti asawa;ngaparakenkuananaordenantidusatiipapatay kadagitilangititisangoanantiKangatuanaDios,ket maisurattotibasolmaibusorkenkuanakadagitiagnanayon alibrongaagtultuloyitisangoanantiApo

7KetnalagipniJosedagitoyasasaoketnagkedkeda makikaiddakenkuana

8Ketnagpakaasikenkuanaitimakatawen,ngem nagkedkedketsaanadimngeg.

9Ngeminarakupnaketiniggamannaanaimbagitibalay tapnopilitennaamakikaiddakenkuana,ketinrikepna dagitiruangantibalaykettiniliwnaanaimbag;ngem binaybay-annatikawesnakadagitiimanaketsinerreknati ridawketnagtalawitiruarmanipuditisanguananna

10Ketnakitatibabaiasaanamakikaiddakenkuana,ket inbabainnaitiimatangtiapona,akunkunana‘TiHebreo ngaadipenmo,ngaay-ayatem,inkagumaannakapiliten tapnomakikaiddakaniak;ketnapasamakidiinngatokti timekkoanagtalawketbinaybay-annatikawesnakadagiti imakidiisut’iggamanko,ketsinerreknatiridaw.’

11NakitatiEgipciotikawesniJosekentinaburaka ruangan,ketnangngegnadagitisasaotiasawana,ket impannaniJoseitipagbaludanitilugaranakaibaludan dagitibaludngainbaludtiari

12Ketaddaisunaidiaypagbaludan;ketintedtiAponi Joseitipaboritiimatangtipanguluendagitiguardiati pagbaludankenpanangngaasiitisanguananna,tanakitana akaduanatiApo,keninaramidtiApotiaminnga inaramidnatapnorumang-ay.

13Ketinyawatnaaminabanbanagkadagitiimana,ket awantiammotipanguluendagitiguardiaitipagbaludan,ta inaramidniJosetiaminabanag,ketpinaan-anaytiApo.

14KetduaatawenanagtalinaedsadiayKetkadagidinga aldawniFaraon,ngaaritiEgipto,nakapungtotitiduanga eunukona,itipanguluenngaagay-aywan,kenitipanguloa panadero,ketinkabilnaidaitipagbaludanitibalayti panguluenakusinero,itipagbaludananakaibaludanni Jose.

15Ketdinutokantipanguluendagitiguardiatipagbaludan niJosengaagserbikadakuada;ketnagserbiiti sanguananda.

16Ketagpadaanagtagtagainepdaititagtagainep,ti panguluenngaagay-aywankentipanadero,ketimbagada kenJose.

17Ketbayattipanangipatarusnakadakuadakastametti napasamakkadakuada,ketinsubliniFaraontipanguluen ngaagay-aywanitiopisinanakenti(panguluen)apanadero apinatayna,kasimpatarusniJosekadakuada

18Ngemnalipatantipanguluenngaagay-aywanniJose idiaypagbaludan,nupayimpakaammonakenkuanati mapasamakkenkuana,ketsaannaanalagipnga impakaammokenFaraonnokasanotiimbaganiJose kenkuana,tanalipatanna.

KAPITULO40

1KetkadagidingaaldawnatagtagainepniFaraontiduaa tagtagainepitimaysaarabiimaipanggepitibisina mapasamakitiinteroadaga,ketnariingmanipuditi turognaketinayabannaamindagitimangipataruskadagiti tagtagainepngaaddaidiayEgipto,kendagitisalamangkero, ketimbaganakadakuadatiduangaarapaapna,ketsaandaa nabalinanngaindeklara(dagitoy)

2Ketkalpasannalinagiptipanguluenamayordomoni Joseketnagsaomaipapankenkuanaitiari,ketinruarna manipuditipagbaludan,ketin]dnatiduangaarapaapnaiti sanguananna.

3KetkinunanaitisanguananniFaraonamaymaysatidua ngaarapaapna,ketkinunanakenkuana:‘Pitoatawenti dumteng(aaddanto)naruayitiinteroadagatiEgipto,ket kalpasandaytapitoatawentibisin,tikastaabisinasaan payanapasamakitiinteroadaga.

4KetitamangdutokkomaniFaraonkadagiti manangaywanitiinteroadagatiEgipto,ketagurnongda komaititaraonititunggalsiudaditiinterongaal-aldaw dagititawentikinawadwad,ketaddantotaraonitipitoa tawentibisin,ketsaantoamadadaeltidagagapuitibisin, tanakarounaydayta’

5KetintedtiAponiJoseitiparaburkenasiitiimatangni Faraon,ketkinunaniFaraonkadagitiadipenna.Saantayoa makasarakitimasiribkenmasiribataoakasitidaytoya tao,taaddakenkuanatiespiritutiApo’

6Ketdinutokanisunatimaikaduaitiinteroapagarianna ketinikkannaititurayitiinterongaEgipto,ket pinaglugannaitimaikaduaakaruaheniFaraon

7Ketkinawesannaisunakadagitikawesabyssus,ket inkabilnatibalitokakawarititengngedna,ket(maysaa manangipakaammo)inwaragawagnaitisanguananna''El 'Elwa'Abirer,'ketnangikabilitisingsingitiimanaket pinagbalinnangaagturayitiinteroabalayna,ketintanokna,ketkinunanakenkuana‘Itilaengtronoti dakdakkelakngemsika.’

8KetniJoseinturayannatiinteroadagatiEgipto,ket amindagitiprinsipeniFaraon,kenaminngaadipenna,ken aminngaagar-aramidititrabahotiariinayatdaisuna,ta nagnaasitalinteg,taawantikinatangsitkenkinatangsit, kenawantipanagraemnakadagititattao,kensaannga umawatkadagitisagut,ngeminukomnaasitalintegdagiti aminatattaoitidaga

9KettidagatiEgiptonatalnaitisangoananniFaraongapu kenJose,taaddaiditiApokenkuana,ketinikkanna kenkuanatiparaburkenasiparakadagitiamina kaputotannaitisangodagitiaminamakaam-ammo kenkuanakendagidiaynakangngegmaipapankenkuana, ketnasayaattipannakaurnostipagarianniFaraon,ket awanniSatanaskenawantidakesatao(idiay)

10KetpinanaganantiariniJoseitiSefantifans,ketintedna niJosekasasawatianakniPotifar,ngaanaktipaditi Heliopolis,tipanguluenakusinero

11KetitialdawapanagtakderniJoseitisanguananni Faraonagtawenititallopulo[idinagtakderitisanguananni Faraon]

12KetitidaytaatawennatayniIsaac.Ketnapasamaka kaskinunaniJoseitipanangipatarustiduanga tagtagainepna,kasitiimbagana,addapitoatawena kinaruayitiinteroadagatiEgipto,kettidagatiEgipto naruaytinapataud,maysaarukod(anangpataud)iti sangapuloketwaloagasutarukod

13KetnagurnongniJoseititaraonititunggalsiudad aginggaanapnodaitimaisaginggaasaandanamabilang kenmarukoddaytagapuitikinaaduna

KAPITULO41

1Ketitimaika-uppatapuloketlimaajubileo,iti maikaduaalawas,(ken)itimaikaduaatawen,[2165AM] niJudainnalanatiinaunangaanaknaaniEr,maysanga

asawamanipudkadagitiannakababbainiAram,nga agnaganTamar.

2Ngemkinagurana,ketsaananakikaiddakenkuana, agsipudtatiinanaketkaputotankadagitiannakababbaiti Canaan,ketkayatnangaalaenkenkuanatiasawakadagiti kabagianniinana,ngemsaanngaipalubosniJuda,nga amana

3NadangkesdaytoyEr,ngainaunangaanakniJuda,ket pinataytiApo

4KetniJudakinunanakenOnan,akabsatna,‘Sumrekka itiasawatikabsatmoketaramidemtipagrebbenganti kabsattiasawaalalakikenkuana,ketmangpataudkaiti bin-iitikabsatmo.’

5KetammoniOnanasaanakukuanatibukel,(ngem) kukualaengtikabsatna,ketsimrekitibalaytiasawati kabsatna,ketinbukboknatibukelitidaga,ketnadangkes itiimatangtiApo,ketpinatayna

6KetkinunaniJudakenTamaramanugangna: ‘Agtalinaedkaitibalayniamamakasbaloaginggaa dumakkelniSelangaanakko,ketitedkantokenkuananga asawa’

7Ketdimmakkel;ngemniBedsu'elngaasawaniJuda, saannangaimpalubosamakiasawatianaknaaniSelaKet niBedsu'el,tiasawaniJuda,natay[2168AM]iti maikalimaatawendaytoyalawas.

8Ketitimaikanematawensimmang-atniJudatapno pukisannadagitikarneronaidiayTimna[2169AM]Ket imbagadakenTamar:'Kitaemtikatugangmosumang-at idiayTimnatapnopukisannadagitikarnerona'

9Ketinuksobnadagitipagan-anaytibalona,ketinkawesna tiabbong,ketnaarkosan,ketnagtugawitiruangana kabangibangtidalanngaagturongidiayTimna

10KetbayattipanagdaliasatniJudanasarakanisuna,ket impagarupnangaisuketmaysaabalangkantis,ket kinunanakenkuana:‘Bay-amasumrekakkenka’;ket kinunanakenkuanaSumrekka,’ketsimrek

11Ketkinunanakenkuana:‘Itedmokaniaktitangdanko’; ketkinunanakenkuana:‘Awantianiamanitiimak malaksiditisingsingkongaaddaitiramayko,kenti kuwintasko,kentisarukodkongaaddaitiimak.’

12Ketkinunanakenkuana‘Itedmoidakaniakagingganga ibaonmokaniaktitangdanko’,ketkinunanakenkuana: ‘Ibaonkokenkatimaysaaurbonakalding’;ketintednaida kenkuana,ketsimrekkenkuana,ketnagsikogbabaen kenkuana

13NapanniJudakadagitikarnerona,ketnapanitibalayni amana

14KetnangibaonniJudaitimaysaaurbonakalding babaentiimatipastorna,maysangaAdulamita,ketsaanna anasarakan;ketdinamagnakadagititattaoitidaytaalugar, akunkunana:‘Sadinotiayantibalangkantisngaadda ditoy?’Ketkinunadakenkuana;‘Awantibalangkantis ditoyakaduatayo’

15Ketnagsubliketimpakaammonakenkuana,ket kinunanakenkuanaadinanasarakanisuna:‘Dinamagko kadagititattaoitidaytaalugar,ketkinunadakaniak: “Awantibalangkantisditoy.”’.

16Ketkinunana:‘Bay-amasalimetmetanna(ida)dilaket taagbalintayoapakaigapuantipananguyaw’Ketidi nalpasnatitalloabulan,nabatadamasikogisuna,ket

imbagadakenJuda,akunkunada:‘AdtoyniTamar,ti manugangna,ketmasikoggapuitikinabalangkantis.’

17KetnapanniJudaitibalayniamana,ketkinunanaken amanakenkadagitikakabsatna:‘Iparuaryo,ketpuoranda koma,tainaramidnatikinarugitidiayIsrael.’

18Ketnaaramidngaidiinsangpetdatapnopuorandaisut’ impatulodnaitikatugangannatisingsingkentikuwintas, kentisarukod,akunkunana:‘Ilasinmonosiasinodagitoy, tababaenkenkuanamasikogak’

19KetbinigbigniJuda,ketkinunana:‘NalintegniTamar ngemsiak

20Ketngarudsaandakomaapuoran’Ketgapuitidayta saananaitedkenniSela,ketsaanmanenngaimmasideg kenkuana

21Ketkalpasandayta,nangipasngayitiduangaannaka lallaki,daPerez[2170AM]kenZera,itimaikapitoatawen daytoymaikaduaalawas

22Ketkalpasannanatungpaldagitipitoatawenti panagbunga,asinaoniJosekenFaraon.

23KetbinigbigniJudaadakestiaramidngainaramidna, tanakikaiddaitimanugangnaababai,ketimbilangnaa makaguraitiimatangna,ketbinigbignaanagsalungasing kennayaw-awan,tainukradnatibadotianakna,ket rinugiannatinagdung-awkennagpakaasiitisanguananti Apogapuitisalungasingna.

24Ketimbagamikenkuanaititagtagainepanapakawan kenkuanagaputanagpakaasiasipapasnek,kennagdungaw,ketsaannangainaramidmanen.

25Ketimmawatitipammakawangaputatimmallikuditi basolnakenitikinaignorantena,tanagsalungasingiti dakkelitisangoanantiDiostayo;kettunggalmaysanga agtignayitikastoy,tunggalmaysaamakikaiddaiti katuganganna,puorandakomaitiapuytapnomapuoranna itidayta,taaddakinarugitkenpannakarugitkadakuada, babaentiapuypuorandakomaida

26KetibilinmocadagitiannactiIsraelngaawanti kinarugitcadacuada,tatunggalmaysaamakikaiddaiti manugangnaababaiwennoitikatugangannaababai nagaramiditikinarugit;itiapuypuorandakomatilalakia nakikaiddakenkuana,kenkastamettibabai,ketibawingnantotipungtotkendusamanipuditiIsrael

27KetkinunamikenJudaasaananakikaiddakenkuanati duangaannakna,ketgapuitidaytoynatibkertibin-inaiti maikaduaakaputotan,ketsaandaama-ramut

28Tagapuitipanagmaymaysatimatananapanket nagsapulitidusa,akasitipanangukomniAbraham,nga imbilinnakadagitiannakna,inkagumaanniJudaapuoran itiapuy.

KAPITULO42

1Ketitiumunaatawentimaikatloalawastimaika-uppat apuloketlimaajubileonangrugingaimmaytibisiniti [2171AM]adaga,ketnagkedkedtitudoamaiteditidaga, taawantianiamananagtinnag

2Ketdimmakkeltidagaanatikag,ngemitidagatiEgipto addataraon,tainummongniJosetibin-itidagaitipitoa tawenakinaruayketintalimengna

3KetimmaydagitiEgipciokenJosetapnoikkannaidaiti taraon,ketlinuktannadagitipagidulinanapagidulinaniti

bukeltiumunaatawen,ketinlakonakadagititattaotidaga itibalitok.

4<ItanakarotibisinitidagatiCanaan>,ketnangngegni JacobngaaddataraonidiayEgipto,ketimbaonnati sangapulongaannaknaalallakitapnomangaladaititaraon parakenkuanaidiayEgipto;ngemsaanngaimbaonni Benjamin,ket<dagitisangapulongaannakniJacob> simmangpetda<idiayEgipto>kadagitinapan(idiay).

5KetnabigbigidaniJose,ngemsaandaanabigbig,ket nakisaritakadakuadakensinaludsodnaida,ketkinunana kadakuada;‘Saankayokadingaespiakensaankayokadi ngaimmaytapnosukimatendagitiasidegtidaga?‘Ket inkabilnaidaitiward.

6Ketkalpasandayta,winayawayaannaidamanen,ket inibaludnaniSimeonngaagmaymaysaketpinapanawna dagitisiamakakabsatna.

7Pinunnonadagitisakodaitimais,ketinkabilnati balitokdakadagitisakoda,ketsaandangaammo

8Ketbinilinnaidangaiyegdatiinaudiakabsatda,ta imbagadakenkuanaasibibiagtiamadakentiinaudia kabsatda

9Ketsimmang-atdamanipuditidagatiEgiptoket dimtengdaitidagatiCanaan;ketimbagadaitiamadaamin anapasamakkadakuada,kennokasanoasiuulpitti panagsaotiapotipagiliankadakuada,kenkinautibonani SimeonaginggangaiyegdaniBenjamin

10KetkinunaniJacob:‘Siaktiintalawyodagitiannakko! AwanniJosekenawanmetniSimeon,ketalaenyontoni BenjaminDimtengkaniaktikinadakesmo

11‘Ketkinunana:‘Tianakkosaantoakumuyogkenkadi lakettaagsakit;tatiinadanangipasngayitiduangaannak alallaki,ketmaysatinatay,ketdaytoymetalaenyonto kaniakNonalabitanaggurigoritidalan,ibabayoti kinalakaykobuyogentiladingitaginggakenpatay.’

12Tanakitanaanaisublitikuartadaititunggalmaysaiti sakona,ketgapuitidaytoy,nagbutengamangibaon kenkuana.

13KetimmadutibisinketkimmaroitidagatiCanaan,ken itiaminadagamalaksiditidagatiEgipto,taadukadagiti annakdagitiEgipciotinangidulinitibukeldaataraon manipuditipanawenanakitadaniJoseamangur-urnong kadagitibukelkenmangikabilkadagitipagidulinanken mangsalsalimetmetitidaytoyparakadagititawentibisin.

14KetdagititattaotiEgiptonagtaraondaitibagbagida bayattiumunaatawentibisinda

15NgemidinakitatiIsraelanakarotibisinitidaga,ket awantipannakaispal,kinunanakadagitiannakna:‘Inkayo manen,ketmangalakayoititaraonparakadakamitapno saankamiamatay’

16Ketkinunada:‘Saankamiamapan;malaksidno kumuyogkadakamitiinaudiakabsatmi,saankamia mapan.’

17NakitatiIsraelanodinaibaonakaduada,mapukawda amingapuitibisin

18KetkinunaniRuben:‘Itedmoitiimak,ketnodiak isublikenka,papatayemtiduangaannakkoimbesati kararuana.’

19Ketkinunanakenkuana:‘Saanakumuyogkenka’Ket immasidegtiJudaketkinunana:‘Ibaonmoakaduak,ketno diakisublikenka,bay-amngaawitektipammabasoliti sanguanamitiaminngaal-aldawtipanagbiagko’

20Ketimbaonnaisunaakaduadaitimaikaduaatawen daytoyalawasiti[2172Am]umunangaaldawtibulan, ketimmaydaitidagatiEgiptoakaduadaamindagidiay napan,ket(addaanda)kadagitisagutkadagitiimada,stacte kenalmendrokenterebinthnutskenpuroadiro.

21KetnapandaketnagtakderdaitisangoniJose,ket nakitananiBenjaminakabsatna,ketnaam-ammona,ket kinunanakadakuada:Daytoykaditiinaudiakabsatyo?' Ketkinunadakenkuana:‘Isudayta’KetkinunanatiApo kaasika,anakko!'

22KetimbaonnaisunaitibalaynaketinruarnaniSimeon kadakuadaketnangaramiditipadayaparakadakuada,ket indatagdakenkuanatisagutngainyegdakadagitiimada.

23Ketmangandaitisanguanannaketinikkannaidaamin itibingay,ngemtibingayniBenjaminketmamimpitoa dakdakkelngemitiasinomankadakuada.

24Ketnangankenimminumdakettimmakderdaken nagtalinaeddaakaduadadagitiasnoda

25KetnangaramidniJoseitiplanoapakasursuruannaiti pampanunotdanotipampanunottitalnaagraraira kadakuada,ketkinunanaitimayordomongaaddaiti balayna:‘Punnoemaminasakodaititaraon,ketisublim kadakuadatikuartadakadagitibangada,kentikopak,ti pirakakopaapaginumenko,ikabilmoitisakotiinaudi,ket ibaonmoida.’

KAPITULO43

1KetinaramidnatikasitiimbaganiJosekenkuana,ket pinunnonaaminasakodaparakadakuadaititaraonken inkabilnatikuartadakadagitisakoda,keninkabilnatikopa itisakoniBenjamin

2Ketitinasapaabigatpimmanawda,ketnapasamaknga, idipimmanawdamanipudsadiay,kinunaniJoseiti mayordomotibalayna:'Kamatemida,agtaraykaketalaem ida,akunkunana,"Gapuitinaimbaginsubadmokaniakti dakes;tinakawmokaniaktipirakakopaapaginumanti apok"Ketisubliyokaniaktiinaudiakabsatda,ketalaenyo (isu)adagussakbayarummuarakititugawti panangukomko.’

3Kettinaraynaidaketkinunanakadakuadaamaibatay kadagitoyabalikas

4Ketkinunadakenkuana:‘IparittiDiosngaaramiden dagitiadipenmodaytoyabanag,kettakawendaitibalayti apomtianiamanngaalikamen,kentikuartameta nasarakanmikadagitisakomiitiumunaagundaway, dakamingaadipenmongainyawidmimanipuditidagati Canaan.

5Kasanongarudarumbengatakawentayotianiamannga alikamen?Kitaenyoadtoykamikendagitisakomia mangsuksukimat,ketsadinomantipakasarakamitikopaiti sakotiasinomanataokadakami,mapapataykoma,ket dakamikendagitiasnomiagserbikamiitiapom’

6Ketkinunanakadakuada:‘Saanakasta,titaoa pakasarakak,isulaengtialaekkasadipen,ketagsublikayto asitatalnaitibalayyo’

7Ketbayatngaagsuksukisokkadagitibangada,mangrugi itiinaunakenagpatinggaitiinaudi,nasarakandaytaiti sakoniBenjamin

8Ketpinigisdadagitikawesda,ketinkargadadagitiasnoda, ketnagsublidaitisiudadketdimtengdaitibalayniJose, ketnagruknoydaaminitirupadaitidagaitisanguananna 9KetkinunaniJosekadakuada:‘Nagaramidkayoitidakes.’ Ketkinunada:‘Aniatisawentayokenkasanotayonga idepensatibagbagitayo?Natakuatantiapomiti salungasingdagitiadipenna;adtoytayodagitiadipenti apotayo,kendagitiasnotayomet.

10‘KetkinunaniJosekadakuada:‘Agbutengakmetiti Apo;nomaipapankadakayo,mapankayokadagiti pagtaenganyoketbay-anyongaadipenkotikabsatyo,ta dakestiinaramidyoSaanyokadingaammoatimaysaa taomaragsakanitikopanaakaskaniakitidaytoyakopa? Ketkaskasdiatinakawyodaytakaniak’

11KetkinunaniJuda:‘Oapok,agsaokomatiadipenmoiti maysaasaoitilapayagtiapokduaakakabsatngainyanak tiinatiadipenmoitiamami:maysatinapanketnayawawan,ketsaananasarakan,ketisulaengtinabatiitiinana, kettiadipenmongaamamitimangay-ayatkenkuana,ketti biagnaketnaisinggalutmetitibiagdaytoy(lad)

12Ketmapasamakto,intonmapankamiitiadipenmonga amami,ketawankadakamitiubing,matayto,ketibabami tiamamiabuyogentiladingitaginggakenpatay

13Ita,siakketdi,ad-adipenmo,agtalinaedakimbesati ubingalalakikasadipenitiapok,ketbay-amamapanti ubingalalakiakaduanadagitikakabsatna,tanagbalinaka siguradokenkuanaitiimatiadipenmongaamami,ketno diakisubli,mangngegtotiadipenmotipammabasoliti amamiitiagnanayon’

14KetnakitaniJosengaagtunosdaaminitikinaimbagiti maysakenmaysa,ketsaannaamapagkedkedantibagina, ketimbaganakadakuadangaisuniJose

15KetnakisaritakadakuadaitipagsasaoaHebreoket nagruknoyititengngeddaketnagsangit.

16Ngemsaandangaam-ammoketnangrugidanga agsangitKetkinunanakadakuada:‘Saankayongaagsangit gapukaniak,nodiketagdardaraskayoketiyegyokaniakni amak;ketmakitayoatingiwatkotiagsasaokenmakita dagitimatanikabsatkoaBenjamin

17Taadtoydaytoytimaikaduaatawentibisin,ketadda paylimaatawenngaawantipanaganiwennobungadagiti kayowennopanagarado

18Dagdaguskayoabumabakadakayokendagiti sangakabbalayanyo,tapnosaankayoamadadaelgapuiti bisin,kendikayagladingitgapukadagitisanikuayo,ta imbaonnaktiApongaumun-unakadakayotapno mangisaganakadagitibambanagtapnoagbiagtiadua tattao.

19Ketibagamkenamakasibibiagakpay,ketdakayo, adtoy,makitayoapinagbalinnaktiApoakasamani Faraon,kenagturayitibalaynakenitiinteroadagati Egipto.

20Ketibagamkenamaktiaminadayagko,kenamina kinabaknangkendayagngaintedkaniaktiApo’

21KetbabaentibilintingiwatniFaraoninikkannaida kadagitikaruahekentaraonparaitidalan,ketintednaamin idakadagitiadutimarisnaakaweskenpirak.

22Ketitiamadanangipatuloditikaweskenpirakken sangapulongaasnongaagaw-awititimais,ket pinapanawnaida.

23Ketsimmang-atdaketimbagadakenamadaasibibiagni Jose,kenmangrukoditimaiskadagitiaminanasioniti daga,kenisutiagturayitiinteroadagatiEgipto

24Ketsaananamatitiamada,tanaalipungetitipanunotna; ngemidinakitanadagitikaresonngaimbaonniJose, nagungartibiagtiespirituna,ketkinunana:‘Umdasen kaniaknosibibiagniJose;Sumalogakketkitaeksakbaya matayak.’

KAPITULO44

1KettiIsraelnagdaliasatmanipudHaranmanipuditi balaynaitibaroabulanitimaikatloabulan,ketnapaniti dalantiBubontiSapata,ketnangidatonitidatonitiDiosni amanangaIsaacitimaikapitoitidaytoyabulan

2NalagipniJacobtitagtagainepanakitanaidiayBethel, ketnagbutengasumalogidiayEgipto

3Ketbayattipanangpampanunotnaamangibaonitidamag kenniJosengaumaykenkuana,kensaanakayatti bumaba,nagtalinaedsadiayitipitongaaldaw,nonalabit makakitaitisirmatanoagtalinaedwennobumaba

4Ketsinelebrarannatipiestatipanaganidagitiumunaa bungababaenkadagitidaanabukbukel,taitiinteroadaga tiCanaanawantisangakamatabukel[itidaga],tatibisin nagrairakadagitiaminngaanimalkenbakakentumatayab, kenkastametititao

5Ketitimaikasangapuloketinnemnagparangkencuanati Apo,ketkinunanakencuana,‘Jacob,Jacob’;ketkinunana, 'Adtoyak'Ketkinunanakenkuana:‘SiaktiDiosdagidi ammam,tiDiosdaAbrahamkenIsaac;dikaagbutenga bumabaidiayEgipto,taaramidektosadiaytimaysaa dakkelanasionbumabakaktokenka,ketipangatokanto (manen),ketitidaytoyadagamaitabonkanto,ketniJose ikabilnantodagitiimanakadagitimatam.

6Dikaagbuteng;sumalogkayoidiayEgipto’

7Kettimmakderdagitiannakna,kendagitiannaknaa lallaki,ketinkabildatiamadakendagitisanikuadakadagiti kareson

8KettimmakdertiIsraelmanipuditiBubontiSapataiti maikasangapuloketinnemitidaytoymaikatloabulan,ket napanitidagatiEgipto

9KettiIsraelimbaonnatiJudangaumun-unakenniJose ngaanaknatapnosukimatennatiDagatiGosen,taimbaga niJosekadagitikakabsatnangaumaydaketagtaengda sadiaytapnomakaasidegdakenkuana

10Ketdaytoytikasayaatan(daga)itidagatiEgipto,ken asidegkenkuana,paraitiamin(kadakuada)kenkastamet kadagitibaka.

11KetdagitoytinagandagitiannakniJacobanapanidiay EgiptoakaduadaniJacobngaamada

12RubenngaInaunatiIsrael;ketdagitoytinagandagiti annaknaalallakiadaEnoc,kenPalu,kenHezronken Carmi-lima

13NiSimeonkendagitiannakna;ketdagitoytinagan dagitiannaknaalallaki:Jemuel,Jamin,Ohad,Jaquin, Sohar,kenSaul,ngaanaktibabaiaSofateo-pito

14Levikendagitiannaknaalallaki;ketdagitoytinagan dagitiannaknaalallaki:Gerson,kenCohat,kenMerariuppat

15NiJudakendagitiannakna;ketdagitoytinagandagiti annaknaalallaki:Sela,kenPerez,kenZera-uppat

16NiIsacarkendagitiannakna;ketdagitoytinagandagiti annaknaalallaki:Tola,kenFua,kenJasub,kenSimronlima

17NiZebulonkendagitiannakna;ketdagitoytinagan dagitiannaknaalallaki:Sered,Elon,kenJahleel-uppat.

18KetdagitoytiannakniJacobkendagitiannakdaa lallakingaimpasngayniLeakenJacobidiayMesopotamia, innem,kentimaysaakabsatdaababai,niDinakenamina kararuatiannakniLea,kendagitiannakdaalallaki,a nakikuyogkenJacobngaamadaidiayEgipto,duapuloket siamda,kenniJacobngaamadaakaduada,tallopuloda 19KettiannakniZilpa,adipenniLea,asawaniJacob,a nangipasngaykadaJacobGadkenAsur.

20Ketdagitoytinagandagitiannakdaanakikuyog kenkuanaidiayEgiptoDagitiannakniGad:Sifion,Haggi, Suni,Ezbon,<kenEri>,kenAreli,kenArodi-walo.

21KettiannakniAser:daImna,kenIsva,<kenIsvi>,ken Beria,kenSera,timaysaakabsatdaababai-innem

22Sangapuloketuppattiaminakararua,ketuppatapulo ketuppattiaminakararuaniLea

23KettiannakniRaquel,asawaniJacob:daJoseken Benjamin.

24NayanakniJoseidiayEgiptosakbayngaimmayni amanaidiayEgipto,dagitiinyanakkenkuananiAsenat, anakniPotifarapaditiHeliopolis,daManasesken Efraim-tallo

25KettiannakniBenjamin:daBelakenBekerkenAsbel, Gera,Naaman,Ehi,Ros,Muppim,Huppim,kenArd-11.

26SangapuloketuppattiaminakararuaniRaquel

27KettiannakniBilha,adipenniRaquel,asawaniJacob, ngainyanaknakenJacob,isudaDankenNeftali.

28Ketdagitoytinagandagitiannakdaanakikuyog kadakuadaidiayEgiptoKetdagitiannakniDanisudada Hushim,kenSamon,kenAsudi.ken‘Ijaka,kenSalomoninnem

29KetnataydaititawenaiseserrekdaidiayEgipto,ket nabatilaengniDanHushim.

30KetdagitoytinagantiannakniNeftaliJahziel,Guni kenJezer,Salum,ken‘Iv

31Ketni‘Iv,anayanakkalpasandagititawentibisin, natayidiayEgipto

32DuapuloketinnemtiaminakararuaniRaquel

33PitopulotiaminakararuaniJacobanapanidiayEgipto. Dagitoydagitiannaknakendagitiannakna,pitopuloamin, ngemlimatinatayidiayEgiptosakbayniJose,ketawanti annakda.

34KetitidagatiCanaannataytiduangaannakniJuda,da ErkenOnan,ketawantiannakda,ketintabondagitiannac tiIsraeldagidiaynatay,ketnaibilangdakadagitipitopuloa nasionaGentil

KAPITULO45

1KetnapantiIsraelitipagiliantiEgipto,itidagatiGosen, itibaroabulantimaikapat[2172AM]bulan,itimaikadua atawentimaikatloalawastimaika-uppatapuloketlimaa jubileo.

2KetniJosenapansinabatniJacobngaamana,idiaydaga tiGosen,ketnagdissoititengngedniamanaketnagsangit 3KetkinunatiIsraelkenJose:‘Itabay-anyoamatayak sipudidinakitak,ketitatiApoaDiostiIsraelket

mabendisionankomaaDiosniAbrahamkentiDiosni Isaacasaanananglappeditiasikenparaburnamanipud kenadipennaaJacob

4Umdasenkaniakanakitaktirupambayatasibibiagak pay;wen,pudnotiparmataanakitakidiayBethel. MadaydayawkomatiApoaDioskoitiagnanayonken agnanayon,kenmabenditokomatinaganna’

5KetniJosekendagitikakabsatnamangandaititinapayiti sangotiamadaketimminumdaitiarak,ketnagrag-oni Jacobitinalabesarag-ogaputanakitananiJosea makipangankadagitikakabsatnakenumin-inumiti sanguananna,ketbinendisionannatiNamarsuaitiamina banaganangtaginayonkenkuana,kennangitalimeng kenkuanaitisangapuloketduangaannakna

6KetintedniJoseitiamanakenkadagitikakabsatnakas saguttikalinteganngaagtaengitidagatiGosenkeniti Ramseskenitiinteroarehionitiaglawlaw,nga inturayannaitisangoananniFaraonKetnagnaedtiIsrael kendagitiannaknaitidagatiGosen,tikasayaatanapasetti dagatiEgiptokentiIsraelketsangagasutkettallopuloti tawennaidiimmayidiayEgipto

7KetpinataraonanniJosetiamanakendagitikakabsatna kenkastametdagitisanikuadaititinapayakasitiumdas kadakuadaitipitoatawentibisin

8KetnagsagabatidagatiEgiptogapuitibisin,ketnagunodniJosetiaminadagatiEgiptomaipaaykenFaraonkas subadtitaraon,kettinagikuannadagititattaokendagiti bakadakenaminabanagparakenFaraon.

9Ketnalpasdagititawentibisin,ketintedniJosekadagiti taoitidagaitibukelkentaraonamabalindangaimula(ti daga)itimaikawaloatawen,gaputalinapunostikarayanti interoadagatiEgipto

10Taitipitoatawentibisinnalapunos(saan)a nagpadanumanitisumagmamanolaengadissoitiigidti karayan,ngemitanalapunosketimmuladagitiEgipcioti daga,ketadutinaimulanaamaisitidaytaatawen

11Ketdaytoytiumunaatawenti[2178AM]timaikapata lawastimaika-uppatapuloketlimaajubileo

12KetniJoseinnalanatimaistiapittialimaapasetpara itiariketnangibatiitiuppatapasetparakadakuadaa taraonkenbukel,ketinaramidniJosengaordinansapara itidagatiEgiptoaginggaitangaaldaw

13KetnagbiagtiIsraelitidagatiEgiptosangapuloket pitoatawen,ketamindagitialdawanagbiagnakettalloa jubileo,sangagasutuppatapuloketpitoatawen,ketnatay itimaikapat[2188AM]atawentimaikalimaalawasti maika-uppatapuloketlimaajubileo

14KetbinendisionantiIsraeldagitiannaknasakbaya natayketimbaganakadakuadatiaminamapasamak kadakuadaitidagatiEgipto;ketimpakaammona kadakuadanoaniatimapasamakkadakuadakadagiti maudingaal-aldaw,ketbinendisionannaidaketintedna kenJosetiduaabingayitidaga

15Ketnaturogisunaakaduanadagitiammana,ket naitabonitidoblearukibitidagatiCanaan,itiasidegni Abrahamngaamanaititanemakinalinaparaitibaginaiti doblearukibitidagatiHebron.

16Ketintednaaminalibronakendagitilibrodagiti ammanakenLevingaanaknatapnomataginayonnaida kenpabaruennaidaparakadagitiannaknaaginggaitanga aldaw

KAPITULO46

1KetnapasamakakalpasantiipapatayniJacobimmadu dagitiannaktiIsraelitidagatiEgipto,ketnagbalindaa naindaklananasion,ketmaymaysatipanagtutunosdaiti puso,isungainayatdaytaakabsattikabsatnaken tinulongantitunggaltaotikabsatna,ketimmadudaiti nawadwadkenimmadudaitikastaunay,sangapulo[2242 AM]alawastitawen,amindagitialdawtipanagbiagni Jose

2KetawanniSatanaswennoaniamanakinadakesitiamin ngaaldawtibiagniJoseanagbiagnakalpasantiamanaa niJacob,taamindagitiEgipciopinadayawandadagiti annactiIsraelitiaminngaaldawtipanagbiagniJose

3KetnatayniJoseidiagtawenitisangagasutket sangapulo;sangapuloketpitoatawennagnaedisunaiti dagatiCanaan,kensangapuloatawenngaadipen,ken talloatawenapannakaibalud,kenwalopuloatawennga addaitisidongtiari,ngaagturturayitiinteroadagati Egipto

4Ketnataykenaminakakabsatnakenamindaytaa kaputotan

5KetbinilinnadagitiannactiIsraelsakbayanataynga awitendadagititultulangnaintonpumanawdaitidagati Egipto

6Ketpinagsapatanaidamaipanggepkadagititulangna,ta ammonaasaanenngaiyegmanendagitiEgipcioken itabonitidagatiCanaan,taniMakamaron,ngaariti Canaan,bayatngaagnanaeditidagatiAsiria,nakiranget itigingetitiaritiEgiptoketpinapataynasadiay,ket kinamatnadagitiEgipcioaginggakadagitiruanganni ‘Ermon

7Ngemsaananakastrek,tatisabali,barongaari,nagbalin ngaaritiEgipto,ketnapigpigsangemisu,ketnagsubliiti dagatiCanaan,ketnaserraandagitiruangantiEgipto,ket awantirimmuarkenawantiimmayidiayEgipto.

8KetnatayniJoseitimaika-uppatapuloketinnema jubileo,itimaikanemalawas,itimaikaduaatawen,ket intabondaisunaidiaydagatiEgipto,ket[2242AM]natay amindagitikakabsatnakalpasankenkuana

9KettiaritiEgiptonapannakigubatitiaritiCanaan[2263 AM]itimaika-uppatapuloketpitoajubileo,itimaikadua alawasitimaikaduaatawen,ketdagitiannaktiIsrael inruardaamindagititulangdagitiannakniJacobmalaksid kadagititulangniJose,ketintabondaidaititalonitidoble arukibitibantay

10Kettikaaduan(kadakuada)nagsublidaidiayEgipto, ngemsumagmamanokadakuadatinagtalinaediti kabambantayantiHebron,ketnagtalinaedkadakuadani Amramngaamam

11KettiaritiCanaannagballigiitiaritiEgipto,ket inrikepnadagitiruangantiEgipto

12Ketnangaramiditidakesapanggepmaibusorkadagiti annaktiIsraelamangparparigatkadakuadaketkinunana kadagititattaotiEgipto:‘Adtoydagititattaotiannakti Israelimmadukenimmadungaad-addangemdatayo. 13Umaykayoketmakilangentayoanainsiribankadakuada sakbayngaumaduda,ketparigatentayoidaiti pannakaadipensakbayadumtengtigubatkadatayoken sakbayamakirangetdametkadatayo;tanosaan,

makikaduadantokadagitikabusortayoketbumangondaida manipuditidagatayo,tadagitipusokenrupadaket agturongitidagatiCanaan’

14Ketnangikabilkadakuadakadagitimangimatoniti trabahotapnoparigatendaidaitipannakaadipen;ket nangibangondakadagitinatibkerasiudadparakadaFaraon, Pitom,kenRaamsesketbinangondaamindagitipaderken aminasarikedkedanatnagkadagitisiudadtiEgipto.

15Ketpinagserbidaidabuyogentikinainget,ketnoadaddaanadangkestipanangtratodakadakuada,ad-addanga immadukenimmaduda

16KarimondagititattaotiEgiptodagitiannactiIsrael

KAPITULO47

1Ketitimaikapitoalawas,itimaikapitoatawen,iti maika-uppatapuloketpitoajubileo,rimmuar[2303AM] manipuditidagatiCanaan,ketnaipasngaykaitimaikapata lawas,itimaikanematawendayta,iti[2330AM]maikauppatapuloketwaloajubileo;daytoytitiempotirigat kadagitiannactiIsrael.

2KetniFaraon,ngaaritiEgipto,nangipaulogitibilin maipanggepkadakuadangaibellengdaaminngaannakdaa lallakianayanakitikarayan.

3Pitoabulanintapuakdaidaaginggaitialdawa pannakayanakmo

4Ketinlemmengnakaninanangmoititalloabulan,ket insaritadatimaipapankenkuanaKetnangaramiditidaong amaipaaykenka,ketinalubannaitipitakkenaspalto,ket inkabilnakadagitibanderaitiigidtikarayan,ket inkabilnakaitidaytaitipitongaaldaw,ketimmayniinam itirabiiketpinasusonaka,ketitialdawniMiriam, kabsatmoababai,binantayannakamanipudkadagiti tumatayab

5KetkadagidingaaldawimmayniTarmuth,ngaanakni Faraon,nagdigositikarayan,ketnangngegnatitimekmo ngaagpukpukkaw,ketimbaganakadagitibabbalasangna ngairuardaka,ketinyegdakakenkuana

6Ketinruarnakaitidaong,ketnaasiankenka.

7Ketkinunatikabsatmoababai:‘Mapanakkadiket umawagkenkaitimaysakadagitiHebreoababbaia mangpasusokenmangsusoitidaytoyamaladagamaipaay kenka?’

8Ketkinunana<kenkuana>:'Mapanka'Ketnapan inayabannaniinamaJocabed,ketintednatitangdanna,ket pinasusonaka

9Ketkalpasanna,ididumakkelka,inyegdakaitianakni Faraon,ketnagbalinkangaanakna,ketinsuronakani Amramngaamamitipanagsurat,ketkalpasanti pannakaleppasmoititalloalawasinyegdakaitinaariana paraangan.

10Kettalloalawastitawenmoitikorteaginggaititiempo [2351-]arimmuarkamanipuditinaarianaparaanganket nakitamtimaysangaEgipcioanangkabilitigayyemmoa [2372AM]kadagitiannaktiIsrael,ketpinataymoken inlemmengmoitidarat.

11Ketitimaikaduangaaldawinaramidmokendua kadagitiannaktiIsraelanaggigiddan,ketkinunamitiagararamiditidakes:‘Apayakabilemtikabsatmo?’

12Ketnakapungtotkennakapungtot,ketkinunana: ‘Siasinotinangaramidkenkaaprinsipekenukom kadakami?Ipagarupmokadiapatayennakakasiti panangpapataymoitiEgipcioidikalman?’Ket nagbutengkakennagtalawkagapukadagitoyasasao.

KAPITULO48

1Ketitimaikanematawentimaikatloalawastimaikauppatapuloketsiamajubileopimmanawkaket nagnaedka<iti[2372AM]itidagatiMidian>,limaa lawaskenmaysaatawenKetnagsublikaidiayEgiptoiti maikaduaalawasitimaikaduaatawenitimaikalimapuloa jubileo

2Ketsikaamismoammomnoaniatiimbaganakenka idiay[2410AM]BantaySinai,kennoaniatitinarigagayan ngaaramidenkenkaniprinsipeMastêmâidiagsublika idiayEgipto<itidalanidinasabatmoisunaitipagdagusan> 3Saankadingainkagumaannakaapapatayenkenisalakan dagitiEgipcioitiimamidinakitanaanaibaonkaa mangipatungpalitipanangukomkenpanangibaleskadagiti Egipcio?

4Ketinispalkamanipuditiimana,ketinaramidmodagiti pagilasinankendatdatlaganaibaonkangaaramidenidiay EgiptomaibusorkenFaraon,kenitiaminabalayna,ken maibusorkadagitiadipennakenkadagititattaona 5KetnangaramidtiApoitidakkelapanagibales kadakuadamaigapuitiIsrael,ketkinabilnaidababaen (dagitisaplitti)darakentukak,kutokenkutontiaso,ken makadangranapanagburekarumrummuaritiblain;ken dagitibakadababaenitiipapatay;ketbabaenkadagiti uraro-bato,itikastadinadaelnatiaminanagtubopara kadakuada;kenbabaenkadagitidudonanangalun-on kadagitinabatianabatigapuitiuraro,kenitisipnget;ket <babaentiipapatay>dagitiinaunangaannakdagititattao kenanimal,kenkadagitiaminngaidolodanagibalestiApo ketpinuorannaidaitiapuy.

6Ketaminketnaibaonbabaentiimam,tapno ipakaammom(dagitoyabanag)sakbayanaaramidda,ket nakisaritakaitiaritiEgiptoitisangoanandagitiaminnga adipennakenitisangoanandagititattaona

7Ketnapasamaktiaminamaibataykadagitibalikasmo; sangapuloanaindaklankennakaam-amakapanangukom dimtengitidagatiEgiptotapnomakaibaleskaitiIsrael

8KetinaramidtiApotiaminamaipaayitiIsrael,ken maibatayititulagna,ngainordenannakenniAbrahamnga agibalesnakadakuadaakasitipanangiyegdakadakuada babaentipuersaitipannakaadipen.

9KettiprinsipeMastêmâtimmakderabumusorkenka,ket inkagumaannangaipuruakkakadagitiimaniFaraon,ket tinulongannadagitimangkukulamngaEgipcio

10Kettimmakderdaketinaramiddaitisanguanamdagiti kinadakesapudnongaimpalubosmingaaramidenda, ngemdagitiremedyosaanmingaimpalubosngainaramid babaenkadagitiimada

11KetkinabilidatiApoitimakadangranngaulser,ket saandaanakatakder,tadinadaelmiidaitikastasaandaa makaaramiditiuraymaysaapagilasinan

12Ketitilaksidamin(dagitoy)apagilasinanken pagsidsiddaawansaananabainantiprinsipeMastêmâgapu tanaturednaketimpukkawnadagitiEgipcioamangkamat

kenkababaenkadagitiaminapannakabalindagitiEgipcio, agramandagitikaruahedaakaruahe,kenkadagiti kabalioda,kenkadagitiaminabuyotdagitiilitiEgipto

13KetnagtakderakitinagbaetandagitiEgipciokenIsrael, ketinispalmitiIsraelmanipuditiimana,kenmanipuditi imadagititattaona,ketinserrekidatiApoititengngati baybayakaslanamagaadaga

14Ketamindagititattaongainyegnaamangkamatiti Israel,tiApoaDiostayoimbellengnaidaititengngati baybay,itikaadalemtimangliwengliwengitibabadagiti annaktiIsrael,kasmetlaengitipanangipuruakdagiti tattaotiEgiptokadagitiannakdaitikarayanBimmalesnaiti 1,000,000kadakuada,ketnadadaeltisangaribuanapigsa kennasikapalallakigapuitimaysaapanagsusokadagiti annakdagititattaomngaintapuakdaitikarayan

15Ketitimaikasangapuloketuppatngaaldawkeniti maikasangapuloketlimakenitimaikasangapuloketinnem kenitimaikasangapuloketpitokenitimaikasangapuloket walotiprinsipeMastêmânaibaludkennaibaluditilikudan dagitiannaktiIsraeltapnosaannangaakusaranida

16Ketitimaikasangapuloketsiampalubosanmiidatapno matulongandadagitiEgipciokenmakakamatdakadagiti annaktiIsrael

17Ketpinatangkennaidadagitipusodaketpinagbalinna idaanatangkentiuloda,kettipanggepketinaramidtiApo aDiostayotapnokabilennadagitiEgipciokenibellengna idaitibaybay

18Ketitimaikasangapuloketuppatginalutanmiisuna tapnosaannangaakusarandagitiannaktiIsraelitialdawa kiniddawdakadagitiEgipciokadagitibasehaskenkawes, basehasapirak,kenbasehasabalitok,kenbasehasa bronse,tapnosamsamdadagitiEgipciokassubadti pannakaadipenapinilitdangaagserbi

19KetsaanmingainturongdagitiannactiIsraelmanipud Egiptongaawanmamaayna

KAPITULO49

1LaglagipemtibilinngaimbilinkenkatiApomaipanggep itipaskua,arambakanmodaytoyitipanawennaiti maikasangapuloketuppattiumunaabulan,apatayem sakbayamalem,kenkanendadaytoyitirabiiitirabiiti maikasangapuloketlimamanipuditiorastiilelennektiinit.

2Taitidaytoyarabii-tipangrugiantipiestakenti pangrugiantirag-o-mangmangankayoitipaskuaidiay Egipto,idinawayawayaanamindagitipannakabalinni Mastêmâamangpapataykadagitiaminngainaunanga annakitidagatiEgipto,manipuditiinaunangaannakni Faraonaginggaitiinaunangaanaktikautibongaadipena babaiitigilingan,kenaginggakadagitibaka

3KetdaytoytipagilasinanngaintedtiApokadakuada:Iti tunggalbalaykadagitilintelanakitadatidaratimaysaa korderongaagtawenitiumunaatawen,iti(dayta)abalay saandakomaasumrektapnoagpapatay,nodiket lumabasda(dayta),tapnomaisalakanamindagidiayadda itibalaygaputatipagilasinantidaraketaddakadagiti lintelna.

4KetinaramiddagitipannakabalintiApotiaminakasiti imbilintiApokadakuada,ketlimmabasdakadagitiamin ngaannaktiIsrael,ketsaanadimtengkadakuadatisaplit

tapnodadaelennamanipudititengngadatisiasinomana kararuauraydagitibaka,wennotao,wennoaso.

5NakarotisaplitidiayEgipto,ketawantibalayidiay Egiptongaawantinatay,kenpanagsangitkenpanagdungaw.

6KettiaminngaIsraelketmangmanganitilasagti korderotipaskua,kenumin-inumitiarak,ketagdaydayaw, kenmangbendision,kenagyamanitiApoaDiosdagiti ammada,ketsisasaganadaarummuarmanipuditisirokti sangoltiEgipto,kenmanipuditidakesapannakaadipen

7Ketlaglagipemitangaaldawaminngaal-aldawti panagbiagmo,ketsalimetmetamititinawenaminnga aldawtipanagbiagmo,maminsanitimakatawen,iti aldawna,maibatayitiaminalintegna,ketdimoitantan (daytoy)itiinaldaw,wennoitibinulan

8Tamaysangaagnanayonngaordinansa,kennaikitikit kadagitinailangitanatapimaipanggepkadagitiaminnga annaktiIsraelasalimetmetandadaytoyitikadataweniti aldawnamaminsanitimakatawen,itiaminakaputotanda; ketawantipagbeddengandagitialdaw,tadaytoyket naordenanitiagnanayon

9Kettitaoanawayaitikinarugit,ketsaanngaumay mangrambakitidaytaitiokasiontialdawna,tapno mangiyegitimakaay-ayoadatonitisanguanantiApo,ken mangankenuminumitisanguanantiApoitialdawti piestana,daytaataoanadaluskenasidegitiasideg maputedto:gaputasaannangaindatontidatontiApoiti naitudingapanawenna,alaennantotibasolitibagina.

10UmaykomadagitiannaktiIsraelketrambakanti Paskuaitialdawtinaikeddengngaorasna,iti maikasangapuloketuppatngaaldawtiumunaabulan,iti nagbaetandagitirabii,manipudmaikatloapasettialdaw aginggaitimaikatloapasettirabii,taduaapasettialdaw timaiteditilawag,kenmaikatloapasetaginggaitirabii.

11DaytoytiimbilintiApokenkaasalimetmetamiti nagbaetantirabii

12Ketsaanamaipalubostipanangpapatayitidaytabayat tianiamanapanawentilawag,nodiketbayattipanawena nagbeddengantirabii,ketkanendadaytaitiorastirabii, aginggaitimaikatloapasettirabii,kenaniamananabati itiaminalasagnamanipuditimaikatloapasettirabiiken agtultuloy,puorandakomaitiapuy

13Ketsaandantongailutoitidanum,wennokanenahilaw, nodiketigisaitiapuy:kanendantoasipapasnek,tiulona itiunegkensakanaigisadantoitiapuy,ketdidaburakenti aniamanatulangna;takadagitiannactiIsraelawantoti marumekatulang

14GapuitoyimbilintiApokadagitiannactiIsraela rambakantiPaskuaitialdawtinaikeddengatiempona,ket saandaaburakentiuraymaysaatulangna;tamaysadayta ngaaldawtipiesta,kenmaysangaaldawanaibilin,ket mabalinngaawantipanaglabasitiinaldaw,kenbulaniti binulan,ngemitialdawtipiestana,marambakankoma dayta

15KetbilinemdagitiannaktiIsraelamangrambakiti paskuaitiinterongaaldawda,ititunggaltawen,maminsan itimakatawenitialdawtinaikeddengngaorasna,ket umaytoapakalaglagipanabubonamakaay-ayoiti sanguanantiApo,ketawantidumtengasaplitkadakuada amangpapataywennomangsaplititidaytaatawena

panangrambakdaitipaskuaitipanawennaititunggalbanag amaibatayitibilinna.

16KetsaandaakanenitiruartisantuarioniJehova,nodi ketitisangotisantuarioniJehova,ketamindagititattaoiti gimongtiIsraelrambakandantodaytaitinaitudinga panawenna

17Kettunggaltaongaimmayitialdawna,kanennanto daytoyitisantuariotiDiosmoitisangoanantiApo manipuditiduapulotitawennangaagpangato;takastoyti naisuratkennaordenanakanendadaytoyitisantuarioti Apo “

19KetkadagitialdawanaibangontibalayitinagantiApo itidagaatawidda,mapandantosadiayketpapatayendati Paskuaitirabii,itiilelennektiinit,itimaikatloapasetti aldaw.

20Ketidatondantotidaranaitiruangantialtar,ket ikabildantotitabanaitiapuyngaaddaitirabawtialtar,ket kanendantotilasagnaanailutoitiapuyitiparaanganti balayanasantipikaritinagantiApo

21KetsaandaamabalinarambakantiPaskuakadagiti siudadda,wennoitianiamanalugarmalaksiditisangoti tabernakulotiApo,wennoitisangotibalaynaanagnaedan tinaganna;ketsaandantoasumiasiitiApo

22Ketsika,Moises,bilinemdagitiannactiIsraela tungpalendadagitiordinansatiPaskua,kasnaibilinkenka; ideklaramkadakuadaititunggaltawenkentialdawdagiti aldawna,kentipiestatitinapayngaawanlebadurana,a mangandaititinapayngaawanlebaduranaitipitonga aldaw,(ken)arambakantipiestana,kenmangyegdaiti datonitiinaldawbayatdagidiaypitongaaldawtirag-oiti sangotiApoitialtartiDiosmo

23Tasidadarasudostipanangrambakyoitidaytoyapiesta idipimmanawkayomanipudEgiptoaginggaa nakastrekkayoitilet-angtiSur;taitiigidtibaybay naileppasyo

KAPITULO50

1Ketkalpasandaytoyalintegimpakaammokkenkadagiti aldawtiPanaginanaitilet-angtiSin[ai],ngaaddaiti nagbaetantiElimkenSinai

2KetimbagakkadakayodagitiAldawaPanaginanatidaga itiBantaySinai,ketimbagakkadakayodagititawenti jubileokadagitisabbathtitawen:ngemtitawendaytadiak imbagakadakayoaginggaamakastrekkayoitidagaa tagikuaenyo

3Ketsalimetmetantomettidagadagitisabbath-nabayatti panagnaeddaitidayta,ketmaammuandantotitawenti jubileo

4Gapunainordenankokenkadagititawen-lawaskendagiti tawenkendagitijubileo:addauppatapuloketsiama jubileomanipudkadagitialdawniAdanaginggaitanga aldaw,[2410AM]kenmaysaalawaskenduaatawen:ket addapayuppatapuloatawenngaumay(lit‘adayo’)para itipanangsursurokadagiti[2450AM]bilintiApo,agingga alumasatdaitiJordanitidagatiCanaan,abumallasiwiti Jordanitilaud

5Ketlumabasdagitijubileo,aginggaamadalusantiIsrael manipuditiaminabasolitipannakiabig,kenkinarugit,ken pannakarugit,kenbasol,kenbiddut,ketagtaengabuyogen

tipanagtalekitiaminadaga,ketawantontiSatanaswenno aniamanadakes,kettidaganadalustomanipuditidaytaa tiempoitiagnanayon

6KetadtoytibilinmaipanggepkadagitiAldawa Panaginana-insuratko(dagitoy)parakenka-kenamina panangukomdagitilintegna

7Innemngaaldawngaagtrabahoka,ngemitimaikapito ngaaldawtiAldawaPanaginanatiApoaDiosmo.Iti daytadikayaramidentianiamanatrabaho,dakayoken dagitiannakyoalallaki,kendagitiadipenyoalallakiken dagitiadipenyoababbai,kenaminabakayokenti ganggannaetmetakaduayo

8Kettilalakingaagaramiditianiamanngaaramiditi daytamatayto:siasinomanamangtulawitidaytangaaldaw, siasinomanamakikaiddaitiasawana,wennosiasinoman ngaagkunangaaramidennatimaysaabanagitidayta,a mangrugiitipanagdaliasatnamaipapanitianiamana panaggatangwennopanaglako:kensiasinomannga agbukbokitidanumasaannangainsaganaparaitibagina itimaikanemngaaldaw,kensiasinomanamangalaiti aniamanadadagsentapnoiruarnadaytamanipuditi toldanawennomanipudititoldanamataytotibalay.

9Dicayaramidentianiamanngaaramiditialdawti Sabbathmalaksiditiinsaganayoparaitibagbagiyoiti maikanemngaaldaw,tapnomangan,kenuminum,ken aginana,kensalimetmetanyotiSabbathmanipuditiamin ngaaramiditidaytangaaldaw,kentapnobendisionanti ApoaDiosyo,anangtedkadakayoitialdawtipiestaken nasantuanngaaldaw:kenmaysangaaldawtinasantuana pagarianparaitiisuaminngaIsraelketdaytoyngaaldaw ititengngadagitial-aldawdaitiagnanayon.

10TadakkeltidayawngaintedtiApoitiIsraelamangan kenuminumdakenmapnekdaitidaytoyngaaldawtipiesta, kenaginanadaitidaytamanipuditiaminapanagtrabahoa kukuatipanagbannogdagitiannaktitaomalaksiditi panangpuoritiinsensokenpanangiyegkadagitidatonken datonitisangoanantiApoitiadungaaldawkenparaiti AldawaPanaginana

11DaytoylaengngaaramidtimaaramiditiAldawa PanaginanaitisantuarioniJehovaaDiosyo;tapno masubbotdatiIsraelbabaentidatonngaagtultuloyiti inaldawparaitipakalaglagipanamakaay-ayounayiti sangotiApo,kentapnoawatennaidaakanayonitiinaldaw amaibatayitinaibilinkenka

12Kettunggaltaongaagaramiditianiamanatrabahoiti dayta,wennoagdaliasat,wennoagtaltalon(titalonna),iti manbalaynawennoitianiamanasabalialugar,ken siasinomanamangsindiitiapuy,wennoagsakayiti aniamanngaanimal,wennoagdaliasatbabaentibarkoiti baybay,kensiasinomanamangkabilwennomangpapatay itianiaman,wennomangpartiitianimalwennotumatayab, wennosiasinomanamangtiliwitianimalwennotumatayab wennoikan,wennosiasinomanngaagayunowenno makigubatdagitiAldawaPanaginana:

13Mataytitaongaagaramiditianiamankadagitoya banagitiAldawaPanaginana,tapnosalimetmetandagiti annaktiIsraeldagitiAldawaPanaginanaamaibatay kadagitibilinmaipanggepkadagitiAldawaPanaginanati daga,kasnaisuratkadagititapi,ngaintednakadagitiimak tapnoisuratkoparakenkadagitilintegdagitipanawen,ken dagitipanawenamaibatayitipannakabingbingaydagiti

aldawdaDitoyamaileppastisalaysaymaipapaniti pannakabingbingaydagitialdaw.