Ni Jefte a Galaadita Dagiti Uk-ukom 11 1 Ita ni Jefte a Galaadita maysa a nabileg a lalaki, ken isu ket anac ti maysa a balangkantis: ket ni Galaad pinutotna ni Jefte. 2 Ket ti asawa ni Galaad nangipasngay kenkuana iti annak a lallaki; ket dimmakkel dagiti annak ti asawana, ket pinaruarda ni Jefte, ket kinunada kencuana, Dicanto agtawid iti balay ni amami; ta anakka ti ganggannaet a babai. 3 Idin ni Jefte nagtalaw cadagiti cacabsatna, ket nagnaed iti daga ti Tob: ket naguummong dagiti awan mamaayna a lallaki ken Jefte, ket nakikuyog kencuana. 4 Ket napasamak iti panaglabas ti panawen, dagiti annac ni Ammon nakigubatda iti Israel. 5 Ket idi a dagiti annac ni Ammon nakigubatda iti Israel, dagiti panglakayen ti Galaad napanda innala ni Jefte manipud iti daga ti Tob. 6 Ket kinunada ken Jefte, Umayka ket agbalinka a kapitan, tapno makigubatkami kadagiti annac ni Ammon. 7 Kinuna ni Jefte kadagiti panglakayen ti Galaad: “Saan kadi a kinaguradak ket pinapanawnak iti balay ni amak? ket apay nga immaykayo kaniak ita no marigatankayo? 8 Ket dagiti panglakayen ti Galaad kinunada ken Jefte, Ngarud, agsublikami kenka ita, tapno kumuyogka kadakami, ket makirangetka kadagiti annak ni Ammon, ken agbalinka nga ulomi kadagiti amin nga agnanaed iti Galaad. 9 Kinuna ni Jefte kadagiti panglakayen ti Galaad, No isublidak iti pagtaengan tapno makigubat kadagiti annak ni Ammon, ket ni Jehova iyawatna ida iti sanguanak, siak kadi ti uloyo? 10 Ket dagiti panglakayen ti Galaad kinunada ken Jefte, “Ni Jehova ti mangsaksi iti nagbaetanmi, no saanmi nga aramiden dayta kas mayannurot iti sasaom.” 11 Kalpasanna, napan ni Jefte a kaduana dagiti panglakayen ti Galaad, ket dagiti tattao pinagbalinda nga ulo ken kapitan kadakuada: ket insao ni Jefte amin a sasaona iti sanguanan ni Jehova idiay Mizpa. 12 Nangibaon ni Jefte kadagiti mensahero iti ari dagiti annac ti Ammon, a kunkunada, Ania ti pakainaigan kaniak, nga immayka a bumusor kaniak tapno makigubat iti dagak?
1
Ni Jefte a Galaadita
13 Ket ti ari dagiti annac ti Ammon simmungbat cadagiti mensahero ni Jefte, Agsipud ta innala ti Israel ti dagac, idi simmang-atda idiay Egipto, manipud Arnon agingga iti Jabok, ken agingga iti Jordan: ita ngarud isubliyo manen dagita a daga a sitatalna. 14 Nangibaon manen ni Jefte kadagiti mensahero iti ari dagiti annac ni Ammon. 15 Ket kinunana kencuana, Kastoy ti kinuna ni Jefte: Saan nga innala ti Israel ti daga ti Moab wenno ti daga dagiti annac ni Ammon. 16 Ngem idi simmang-at ti Israel manipud Egipto, ket nagna iti let-ang agingga iti Nalabaga a Baybay, ken dimteng idiay Cades; 17 Kalpasanna nangibaon ti Israel kadagiti mensahero iti ari ti Edom, a kunkunada, Bay-anyo, pangngaasim, a lumasat iti dagam: ngem saan nga imdengan ti ari ti Edom. Ket iti casta met a casta nangibaonda iti ari ti Moab: ngem saan nga immanamong: ket ti Israel nagnaed idiay Cades. 18 Kalpasanna, limmasatda iti let-ang, ket linakubda ti daga ti Edom, ken ti daga ti Moab, ket dimtengda iti daya a bangir ti daga ti Moab, ket nagkamponda iti bangir ti Arnon, ngem saanda a dimteng iti beddeng ti Moab: ta ti Arnon isu ti beddeng ti Moab. 19 Ket nangibaon ti Israel kadagiti mensahero ken Sihon nga ari dagiti Amoreo, nga ari ti Hesbon; ket kinuna ni Israel kencuana, Dagadagmi, lumasatkami iti dagam nga agturong iti lugarko. 20 Ngem saan a nagtalek ni Sihon iti Israel a lumasat iti igid ti baybayna: ngem inummong ni Sihon ti amin nga ilina, ket nagkampo idiay Jahaz, ket nakiranget iti Israel. 21 Ket ni Jehova a Dios ti Israel inyawatna ni Sihon ken amin nga ilina iti ima ti Israel, ket kinabilda ida: iti kasta tinagikua ti Israel ti amin a daga dagiti Amoreo, dagiti agnanaed iti dayta a pagilian. 22 Ket tinagikuada ti amin a beddeng dagiti Amoreo, manipud Arnon agingga iti Jabok, ken manipud let-ang agingga iti Jordan. 23 Isu nga ita ni Jehova a Dios ti Israel pinagtalawna dagiti Amoreo iti sanguanan ti ilina nga Israel, ket rebbeng kadi a tagikuaem dayta? 24 Saanmo kadi a tagikuaen ti ited kenka ni Kemos a diosmo a tagikuaem? Isu a siasinoman a papanawen ni Yahweh a Diostayo manipud iti sanguanantayo, tagikuaentayo ida. 25 Ket ita, nasaysayaatka kadi ngem ni Balak nga anak ni Zipor, nga ari ti Moab? nakiranget kadi iti Israel, wenno nakiranget kadakuada, . 26 Bayat ti panagnaed ti Israel idiay Hesbon ken kadagiti ilina, ken idiay Aroer ken kadagiti ilina, ken kadagiti amin a siudad nga adda iti igid ti baybay ti Arnon, tallo gasut a tawen? apay ngarud a diyo insubli ida iti uneg dayta a tiempo? 27 Gapuna diak nagbasol kenca, ngem aramidem ti dakes kaniak tapno makigubat kaniak: ni Jehova nga Ukom ti mangukom ita nga aldaw iti nagbaetan dagiti annac ti Israel ken dagiti annac ni Ammon. 28 Nupay kasta, saan nga impangag ti ari dagiti annac ni Ammon dagiti sasao ni Jefte nga imbaonna kenkuana. 29 Idin ti Espiritu ni Jehova immay ken Jefte, ket limmasat iti Galaad, ken Manases, ket limmasat iti Mizpa ti Galaad, ken manipud Mizpa ti Galaad bimmallasiw kadagiti annak ni Ammon. 30 Ket ni Jefte nagkari iti kari ken Jehova, ket kinunana, No awan pagkurangan nga itedmo dagiti annac ni Ammon kadagiti imak. 31 Kalpasanna mapasamakto nga aniaman a rummuar kadagiti ruangan ti balayko tapno sabtennak, inton agsubliak a sitatalna manipud kadagiti annac ni Ammon, sigurado a kukua ni Jehova, ket idatonkonto dayta kas daton a mapuoran. 32 Gapuna ni Jefte bimmallasiw kadagiti annac ni Ammon tapno makigubat kadakuada; ket ni Jehova inyawatna ida kadagiti imana. 33 Ket kinabilna ida manipud Aroer, agingga a dimtengka idiay Minnit, duapulo a siudad, ken agingga iti tanap dagiti kaubasan, iti dakkel unay a panagparti. Iti kasta naparukma dagiti annac ni Ammon iti sangoanan dagiti annac ti Israel. 34 Ket ni Jefte immay idiay Mizpa iti balayna, ket, adtoy, rimmuar ti balasangna a mangsabat kencuana a buyogen ti timbre ken kadagiti sala: ket isu ti kakaisuna nga anakna; iti sibayna awan ti anakna a lalaki wenno babai.
2
Ni Jefte a Galaadita
35 Ket napasamak, idi nakitana isuna, pinigisna dagiti kawesna, ket kinunana, Ala, anakko! inpababanak unay, ket maysaka cadagiti mangrirriribuk kaniak: ta linuktanko ti ngiwatko iti APO, ket diak makasubli. 36 Ket kinunana kencuana, Amac, no linuctam ti ngiwatmo ken Jehova, aramidem caniac cas mayannurot iti rimmuar iti ngiwatmo; agsipud ta ti APO inibalesna kenka dagiti kabusormo, uray dagiti annac ni Ammon. 37 Ket kinunana ken amana, Maaramid koma daytoy a banag para kaniak: bay-annak iti dua a bulan, tapno sumang-at ken bumabaak kadagiti bantay, ket agdung-awak iti kinabirhenko, siak ken dagiti padak. 38 Ket kinunana, Inka. Ket pinapanawna isuna iti dua a bulan: ket napan isuna a kaduana dagiti kakaduana, ket nagdung-aw iti kinabirhenna kadagiti bantay. 39 Ket naaramid iti ngudo ti dua a bulan, isu nagsubli ken amana, a nangtungpal kencuana maitunos iti karina nga inkarina: ket awan ti am-ammona. Ket kaugalian idi idiay Israel, . 40 Tinawen a mapan dagiti annak a babbai ti Israel tapno agdung-aw iti anak ni Jefte a Galaadita iti uppat nga aldaw iti makatawen.
Dagiti Uk-ukom 12 1 Ket naguummong dagiti lallaki ti Efraim, ket napanda iti amianan, ket kinunada ken Jefte, Apay a limmasatka a makigubat kadagiti annac ni Ammon, ket saannakami nga inayaban a kumuyog kenka? puoranmi ti balaymo kenka iti apuy. 2 Ket ni Jefte kinunana cadacuada, Siac ken dagiti taok nakisuppiat iti dackel cadagiti annac ni Ammon; ket idi inayabancayo, saandac inispal cadagiti im-imada. 3 Ket idi nakitak a didac inispal, intedco ti biagco cadagiti im-imac, ket linasatco a bumusor cadagiti annac ni Ammon, ket ti APO inyawatna ida iti imac: apay ngarud a simmang-atcayo caniac ita nga aldaw, tapno makigubat caniac? 4 Kalpasanna, inummong ni Jefte dagiti amin a lallaki ti Galaad ket nakirangetda ken Efraim: ket dagiti tattao ti Galaad kinabilda ti Efraim, agsipud ta kinunada, Dakayo a Galaadita ket nagtalaw iti Efraim kadagiti Efraimita ken kadagiti Manasesta. 5 Ket dagiti Galaadita innalada dagiti dalan ti Jordan iti sangoanan dagiti Efraimita: ket casta idi kinuna dagiti Efraimita a nakalibas, Bay-andak a bumallasiw; a kinuna kenkuana dagiti tattao ti Galaad, Efraimitaka kadi? No kinunana, Saan; 6 Idin kinunada kencuana, Ibagam itan ti Sibolet: ket kinunana a Sibbolet: ta dina mabalkot nga umiso ti panangibalikasna. Kalpasanna, innalada, ket pinapatayda kadagiti dalan ti Jordan: ket natay iti dayta a tiempo dagiti Efraimita uppat a pulo ket dua a ribu. 7 Ket ni Jefte inukomna ti Israel iti innem a tawen. Kalpasanna, natay ni Jefte a Galaadita, ket naitabon iti maysa kadagiti siudad ti Galaad.
Komentaryo Ti estoria ni Jefte , a masarakan iti Uk-ukom Kapitulo 11 ken 12 ti King James Bible, ket maysa kadagiti kabibilgan, komplikado, ken nakalkaldaang a salaysay iti Daan a Tulag. Itampokna ti maysa a mannakabalin a mannakigubat nga inlaksid ti pamiliana a tumakder tapno isalakanna ti Israel, a nasiluan laeng iti nakalkaldaang a kari ken idi agangay nairaman iti napait a gerra sibil.
Paset 1: Bersikulo-iti-Bersikulo a Pannakabingbingay dagiti Uk-ukom Kapitulo 11–12
3
Ni Jefte a Galaadita
Uk-ukom Kapitulo 11: Ti Panagpangato ni Jefte ken ti Panagsusupiat dagiti Ammonita 11:1–3 — Ti Likud ken Pannakaidestiero ni Jefte Ni Jefte ket naiyam-ammo a kas maysa a "nabileg a tao ti kinatured," ngem isu ket anak ti maysa a balangkantis. Ti amana a Galaad ket addaan kadagiti lehitimo nga annak a lallaki a mangpapanaw ken Jefte tapno saan nga agtawid. Nagtalaw ni Jefte idiay daga ti Tob, a sadiay ti maysa a bunggoy dagiti "ubbaw a lallaki" (dagiti nailaksid wenno awan aramidna a pada) ket agtataripnong iti aglawlawna ken sumurot kenkuana kas liderda. 11:4–11 — Agsapul iti Tulong dagiti Panglakayen ti Gilead No makigubat dagiti Ammonita iti Israel, mabigbig dagiti panglakayen ti Galaad a kasapulanda ti maysa a komander ti militar. Agdaliasatda iti daga ti Tob tapno agpakaasida ken Jefte a mangidaulo kadakuada. Damo a komprontaren ida ni Jefte maipapan iti napalabas a panangilaksidda, ngem umanamongda a no iturongna ida nga agturong iti balligi, isu ti agbalinto nga ulo kadagiti amin nga agnanaed iti Galaad. Selioanda daytoy a sapata iti sangoanan ti Apo idiay Mizpe. 11:12–28 — Dagiti Diplomatiko ken Teolohikal a Negosasion ni Jefte Sakbay a makigubat, nangibaon ni Jefte kadagiti mensahero iti ari dagiti Ammonita, a mangsalsaludsod no apay a rautenda ti daga ti Israel. Ibagbaga ti ari nga Ammonita nga innala ti Israel ti dagada idi rimmuarda manipud Egipto. Sumungbat ni Jefte babaen ti detalyado a historikal ken teolohikal a depensa: Saan nga innala ti Israel ti daga manipud iti Ammon wenno Moab, no di ket manipud ken Sihon, ari dagiti Amoreo, nga inyawat ti Dios kadagiti imada. Karitenna ti karbengan ni Ammon nga agreklamo kalpasan ti tallo gasut a tawen a natalna a panagtutunos ket baybay-anna ti panangukom iti Apo. Saan nga ikankano ti ari ti Ammon ti mensahe. 11:29 — Ti Pannakabalin ti Espiritu "Kalpasanna, immay ti Espiritu ti Apo kenni Jefte." Gapu ta pinabileg ti Dios, nagdaliasat ni Jefte iti Galaad ken Manases, a mangur-urnong kadagiti buyot, ket nagmartsa nga agturong kadagiti Ammonita. 11:30–31 — Ti Nadarasudos a Kari ni Jefte Sakbay ti gubat, agkari ni Jefte iti Apo: no ited ti Dios dagiti Ammonita kadagiti imana, ti aniaman a rummuar kadagiti ruangan ti balayna tapno sabtenna inton agsubli a sitatalna ket kukua ti Apo, ket idatonnanto daytoy a kas daton a mapuoran. 11:32–33 — Panagballigi iti Ammon Umabante ni Jefte ket labananna dagiti Ammonita. Babaen ti tulong ti Apo, ipaayna ti dakkel a pannakaabak kadakuada iti ballasiw ti duapulo a siudad, a parmekenna dagiti Ammonita iti sangoanan dagiti annak ti Israel. 11:34–40 — Ti Nakalkaldaang a Panagawid ken Pannakatungpal ti Kari Nagawid ni Jefte idiay Mizpe. Rummuar ti kakaisuna nga anakna—ti balasangna—a sumabat kenkuana nga agsala nga addaan iti timbre. Gapu iti ladingit, pinigis ni Jefte ti kawesna ket insennaay ti karina, ta naamirisna a dina mabalin nga isublin dayta. Situtured nga agpasakup ti balasangna, a dumawat laeng iti dua a bulan a mapan iti kabambantayan a kaduana dagiti kakaduana tapno agdung-aw iti kinabirhenna. Kalpasan ti dua a bulan, agsubli, ket tungpalen ni Jefte ti karina kenkuana. Agbalin a tinawen a tradision daytoy a pasamak a sadiay dagiti annak a babbai ti Israel ket agdung-aw kenkuana iti uppat nga aldaw iti kada tawen.
4
Ni Jefte a Galaadita
Dagiti Ukom Kapitulo 12: Gubat Sibil ken Efraim ken dagiti Sumaruno nga Ukom 12:1–3 — Ti Reklamo ni Efraim Naguummong dagiti natangsit a lallaki ti Efraim ket bumallasiwda idiay Zafon, a sipupungtot a nangsango ken Jefte. Agreklamoda a nakigubat ken ni Ammon a dina inayaban ida a tumulong, ket pangtaanda a puoranda ti balayna a kaduana iti uneg. Sumungbat ni Jefte nga isu ken dagiti tattaona immawagda iti tulong idi nakaro ti rigatda, ngem saan ida nga inispal ni Efraim. 12:4–6 — Ti Gubat Sibil ken ti "Shibboleth" a Pannubok Inummong ni Jefte dagiti lallaki ti Galaad ket labananna ti Efraim, a pinarmekna ida. Sakupen dagiti Galaadita dagiti dalan ti Karayan Jordan. No dagiti agtataray nga Efraimita padasenda ti bumallasiw nga agsubli, suboken ida dagiti guardia babaen ti panangkiddaw kadakuada nga ibagada ti sao a "Sibbolet." Gapu ta saan a maibalikas ti dialekto dagiti Efraimita ti uni a "sh", ibalikasda daytoy iti "Sibboleth." Daytoy a lingguistiko a giveaway ibutaktakna ida, a nagbanag iti pannakapapatay ti 42,000 nga Efraimita. 12:7 — Ti Ipapatay ni Jefte Ukom ni Jefte ti Israel iti uneg ti innem a tawen sakbay a matay. Naitabon isuna iti maysa kadagiti siudad ti Galaad.
Paset 2: Dagiti Kangrunaan nga Adalen ken Panag-aplikar iti Biag 1. Mabalin nga Usaren ti Dios ti Nailaksid ken Nailaksid Ti Leksion: Ni Jefte ket pinaruar ti bukodna a pamilia gapu iti nalikudan, kaskasdi a pinili ti Dios a mangispal iti intero a nasion. Panagaplikar: Dimo pulos ipalubos a ti napalabasmo, ti nalikudan ti pamiliam, wenno ti natauan a panangilaksid ti mangilawlawag iti potensialmo. Masansan nga usaren ti Dios dagiti indibidual a maliwayan wenno isurat ti kagimongan tapno maibanag dagiti naisangsangayan a panggep. 2. Ti Kritikal a Kinapateg ti Panangbantay kadagiti Saom (Ti Peligro dagiti Rash Vows) . Ti Leksion: Nadarasudos, di kasapulan a kari ni Jefte gapu iti emosional a kinaregta ken danag, a nangiturong iti makadadael a personal a trahedia. Panangyaplikar: Dakkel unay ti dagsen dagiti sasao. Masapul nga agannadtayo kadagiti nadarasudos a kari, emosional a deklarasion, wenno panagkumit a naaramid iti sidong ti panangpilit. Ti pudno a pammati ket agtalek iti kinasoberano ti Dios a dina padasen ti "pasuksok" wenno makinegosio Kenkuana babaen kadagiti nadarasudos a kari (Eclesiastes 5:2,5). 3. Pannakaammo iti Pakasaritaam ken Panagtakder iti Kinapudno Ti Leksion: Saan laeng a narungsot a mannakigubat ni Jefte; addaan iti nauneg a pannakaammo iti pakasaritaan ti Israel ken ti naitulag a pannakilangen ti Dios kadagiti nasion iti aglawlaw. Inusarna ti diplomasia ken historikal a kinapudno sakbay a nagpatulong iti kinaranggas. Panangyaplikar: Ipatakdermo ti bagim iti kinapudno ti Sao ti Dios ken ti historikal a kinapudno. Ti pannakaammom iti pundasion ti pammatim palubosannaka a mangsungbat kadagiti kritiko, mangrisut kadagiti riri a nainsiriban, ken agtakder a sititibker maibusor kadagiti ulbod a pammabasol.
5
Ni Jefte a Galaadita
4. Ti Makadadael a Kinatao ti Kinatangsit ken Tribalismo Ti Leksion: Dagiti Efraimita ket tinignay ti nasugatan a kinatangsit, apal, ken ego ti tribu, a nagbanag iti awan mamaayna a gerra sibil a nakatayan ti pinullo a ribu nga Israelita. Panag-aplikar: Ti panagpannakkel ken babassit a panagriri dagiti namati (wenno iti uneg dagiti komunidad ken pamilia) dadaelenna ti panagkaykaysa manipud iti uneg. Imbes nga aglalaban no siasino ti makagun-od iti pammadayaw wenno dayag, rumbeng nga ipangpangrunatayo ti pagarian ti Dios ken ti panagtitinnulong. 5. Dagiti Depektibo nga Instrumento ti Tao ken Nadiosan a Parabur Ti Leksion: Nailista ni Jefte iti New Testament Hall of Faith (Hebreo 11:32), kaskasdi a namarkaan ti biagna kadagiti nakaro a pagkurangan, nadarasudos a pangngeddeng, ken narungsot a gubat dagiti tribu. Pannakaipakat: Agtrabaho ti Dios babaen kadagiti nadadael, imperpekto a tattao. Bayat nga awit pay laeng dagiti dakes a pilitayo dagiti nasaem a naindagaan a pagbanagan, ti parabur ti Dios ket makasubbot iti situtulok a puso, uray no dayta a puso ket naulpit iti aglawlaw dagiti pingir.
Jefte iti Baro a Tulag Iti Hebreo 11 —masansan a maawagan iti "Hall of Faith"—ni Jefte ket umawat iti di ninamnama ken nadayaw a pannakadakamat kadagiti naindaklan a bida ken bannuar iti pakasaritaan ti biblia. Gapu kadagiti nakalkaldaang a pagbanagan ken moral a kinaawan patinggana a nairekord iti estoriana iti Uk-ukom, ti pannakairamanna iti daytoy a kapitulo ket mangipaay iti nauneg a pannakaawat no kasano a matmatan ti Baro a Tulag ti pammati, parabur, ken kinaimperpekto ti tao. 1. Sadino ti Nagparang ni Jefte iti Hebreo 11 Nadakamat ni Jefte iti Hebreo 11:32–34 : "Ket ania pay ti ibagak? ta agkurang ti panawen a mangisalaysay iti maipapan ken ni Gedeon, ken ni Barak, ken ni Samson, ken ni Jefte [Jefte], ken ni David, ken ni Samuel, ken kadagiti mammadto: Isu babaen iti pammati, nangparmek kadagiti pagarian, nangaramid iti kinalinteg, nakagun-od kadagiti kari, nangpasardeng kadagiti ngiwat dagiti leon, Nangdepdep iti kinaranggas ti apuy, nakalibas iti igid ti." ti kampilan, gapu iti kinakapuy napapigsada, nagbalin a maingel iti pannakidangadang, nagturongda a mangtalaw kadagiti buyot dagiti ganggannaet." 2. Dagiti Pangruna a Pannakaawat manipud iti Panangmatmat ti Baro a Tulag A. Pammati a Mabigbig iti Nagtengngaan ti Nakurkurang a Kinatao Iladawan ti Libro dagiti Uk-ukom ti panawen ti naespirituan a panagbaba ti Israel, ket adayo a saan a nadalus wenno nasayaat ti biag ni Jefte. Isu ket maysa idi nga ilehitimo nga ubing, maysa a naidestiero, maysa a lider dagiti "ubbaw a lallaki," ken maysa a mannakigubat a nagaramid ti nadarasudos a kari a nagpatingga iti trahedia. Kaskasdi, saan nga inlista ti Hebreo 11 dagiti sasanto maibatay iti moral a kinaperpekto; ilistana ida maibatay iti pammati . Ti mannurat iti Baro a Tulag ket maliwayanna ti sosial a stigma ni Jefte, narigat a nalikudan, ken personal a biddut nga addang tapno mailasinna ti kanito nga inkabilna ti panagtalekna iti Dios a makiranget para iti Israel. Ti komendasion ti Dios iti Baro a Tulag ket nairamut iti panagtalek Kenkuana , saan a ti kinaawan pakapilawan ti tao.
6
Ni Jefte a Galaadita
B. "Manipud iti Kinakapuy Naaramidda a Napigpigsa". Gupgopen ti Hebreo 11:34 ti kapadasan ti adu nga ukom babaen ti ragup ti sasao: "gapu iti kinakapuy napapigsada." Ti Kinakapuy ni Jefte: Nangrugi a kas maysa a nailaksid a pinapanaw dagiti bukodna a kakabsat (Uk-ukom 11:2) ken awanan iti tradisional, natan-ok a kapuonan. Pigsa ti Dios: Idi dimteng kenkuana ti Espiritu ti Apo (Uk-ukom 11:29), ti natural a disbentaha ken pannakaidestierona iti kagimongan ket nabaliwan iti naespirituan nga autoridad ken militar a pannakaisalakan. Koneksyon iti Baro a Tulag: Daytoy ket direkta a maitunos iti teolohia ni Pablo iti 2 Corinto 12:9 ( "Umdasen ti paraburko para kenka: ta ti pigsak ket naan-anay iti kinakapuy" ). C. Pammati a Naiparangarang iti Berbal ken Teolohikal a Kombiksion Sakbay a nakiranget ni Jefte kadagiti Ammonita, nakipaset iti napaut a diplomatiko a panagsinnukat a naibatay iti pakasaritaan ti Israel ( Uk-ukom 11:12–27 ). Situtured nga indeklarana nga inted ti Apo a Dios ti Israel ti daga kadagiti tattaona ket pinatalgedanna: "ti Apo nga Ukom ti mangukom ita nga aldaw iti nagbaetan dagiti annak ti Israel ken dagiti annak ni Ammon." Ti pammati ni Jefte ket naipakita babaen ti kombiksionna a ti Dios laeng ti katan-okan nga Ukom ken soberano kadagiti natauan a pagarian . Iti Hebreo 11:33, daytoy nga aspeto ti pammati ket nailadawan kas mangparmek kadagiti pagarian ken agbalin a maingel iti pannakidangadang . D. Ti Bileg ti Tulag a Parabur Ti pannakairaman dagiti pigura a kas kada Jefte, Samson, ken Gideon iti Hebreo 11 itampokna ti maysa a kangrunaan a tema ti Baro a Tulag: Mannubbot a Parabur . No ti pannakaisalakan ken ti anamong ti Dios ket agpannuray iti awan mulitna a panagaramid, saan koma a karaman ni Jefte iti listaan. Ti pannakairamanna ket mangitudo iti mensahe ti Ebanghelio —a ti Dios ket agtrabaho babaen kadagiti naburak, nariribuk, ken imperpekto a tattao nga agturong Kenkuana nga agpannuray.
7
Ni Jefte a Galaadita
3. Panangidilig iti Salaysay ti Daan a Tulag iti Pakagupgopan ti Baro a Tulag Pokus ti Daan a Tulag (Uk-ukom 11–12) .
Pokus ti Baro a Tulag (Hebreo 11) .
Historical & Human Reality: Kasasaad a nailaksid, naulpit a diplomasia, nadarasudos a kari, nakalkaldaang a pannakapukaw, sibil a panagsusupiat.
Naespirituan a Kinapudno: Balligi babaen ti panagtalek, panangparmek iti kinakapuy, panagpannuray iti pannakabalin ti Dios.
Impaganetget: Ti kinarikut ti tao ken ti kinagulo ti panawen dagiti tribu ti Israel.
Iyunay-unay: Ti bileg ti Dios nga agtartrabaho babaen ti napudno a pammati kadagiti narigat a kasasaad.
Leksion: Di nairanta a pagbanagan dagiti minamaag a sasao ken nadadael a sistema ti tao.
Leksion: Agnanayon a dayaw a maited kadagiti agtalek iti Dios a makiranget kadagiti gubatda.
Panag-aplikar ti Biag manipud iti Panangmatmat ti Baro a Tulag Saannaka a Depinaren ti Dios Babaen kadagiti Kadaksan a Biddutmo: Nalaglagip ni Jefte iti Baro a Tulag gapu iti pammatina iti pannakabalin ti Dios a mangisalakan, saan a gapu iti nakalkaldaang a nadarasudos a karina. Iti Cristo, ti tawidmo ket nasukog babaen ti pammati ken parabur ti Dios, saan a dagiti napalabas a biddutmo. Agtrabaho ti Pammati Kadagiti Imperpekto a Panawen: Nagbiag ni Jefte bayat ti panawen a nariribuk iti moral, kaskasdi nga agtalek latta iti Dios. Saanmo a kasapulan ti perpekto nga aglawlaw tapno maipakatmo ti pudno a pammati. Ipamaysam ti Manangisalakan, Saan Laeng nga Instrumento: Ti pannakairaman ni Jefte iti Hebreo 11 ultimo a mangitudo iti Dios —ti pudno a Bannuar ti Biblia a mangted pannakabalin kadagiti nakapuy a tattao a mangitungpal kadagiti karina.
8