Kasano ti Manual nga Agmula iti Bagas Addang-addang (Proseso ti Panagtalon manipud Panagmula agingga iti Panagani) Saanmo a guraen ti nabannog a trabaho, wenno panagtalon, nga inordenan ti Kangatuan. Eclesiasticus 7:15
Ti naan-anay a panangpataud iti puraw a bagas babaen ti ima—manipud iti sangakamat a bukel agingga iti nalpas a bukbukel iti platom—ket nauneg a tradisional, kasapulan ti panagtrabaho a proseso a mangsaklaw iti agarup 3 agingga iti 5 a bulan, depende iti barayti ti pagay.
1. Panagisagana ken Panagtubo ti Bukel
Sakbay nga agmula, masapul a siguraduem a nasalun-at dagiti bukelmo ken nakasaganan nga agtubo. Ti Float Test: Ilumlommo dagiti bukel ti bagasmo iti timba a nadalus a danum (wenno naapgad a danum). Kiwaren dagitoy ken ibelleng ti aniaman a bukel nga agtaytayab agingga iti tuktok, ta awan ti kargana wenno abut. Idulin dagiti nasalun-at a bukel a lumned agingga iti baba. Panagbasa ken Panagpaadu: Ipaburek dagiti nasalun-at a bukel iti nasam-it a danum iti 24 nga oras . Kalpasanna, ibukbok ti danum ken ikabil dagiti nabasa a bukel iti nalinongan a pagkargaan
1
Saanyo a guraen ti nadagsen a trabaho, wenno panagtalon, nga intuding ti Kangatuan. Eclesiasticus 7:15
wenno baluten iti nadam-eg a sako iti sabali pay a 24 agingga iti 36 nga oras agingga a nasaksakbay nga agtubo (mangrugin nga agtubo dagiti babassit a puraw a ramut).
2. Panagisagana ken Panagmula iti Daga
Kasapulan ti bagas ti naannad a panangtarawidwid iti danum ken daga bayat ti nasapa a pasetna. Nursery Bed: Mangilasin iti bassit a paset ti daga (agarup kakasangapulo ti kadakkel ti kangrunaan a lugar a pagmulaam). Arado, patad, ken ibrodkasmo a naurnos dagiti nasaksakbay a nagtubo a bukelmo iti ballasiw daytoy nabasa a seedbed tapno agtubo dagiti semilia. Panagisagana iti Kangrunaan a Talon: Bayat ti panagtubo dagiti semilia iti nursery iti agarup 20 agingga iti 25 nga aldaw, aradoen ken aradoen ti kangrunaan a talonmo iti 2 agingga iti 3 a daras tapno maburak ti daga. Layusen ti talon iti sumagmamano a sentimetro a danum ken ibukbok ti daga (ilaok iti nalukneng, nalannas a pitak), kalpasanna mangaramid kadagiti nababa a pitak a diding (bund) iti aglawlaw ti aglawlaw tapno agtalinaed ti danum. Panagmula: Guyoden a siaannad dagiti 20-aldaw a semilia manipud iti nursery, bugguan ti pitak manipud kadagiti ramutda, ken bunton dagitoy. Magna iti nabuyogan a kangrunaan a talon ken manual nga iduron ti 2 agingga iti 3 a semilia iti pitak iti tunggal "turod," nga aggigiddan kadagitoy iti agarup 20 cm.
3. Panagmanehar ken Panagani
2
Saanyo a guraen ti nadagsen a trabaho, wenno panagtalon, nga intuding ti Kangatuan. Eclesiasticus 7:15
Danum & Panagruot: Taginayonen ti narabaw a lebel ti danum (2 agingga iti 5 cm) iti talon bayat ti vegetative stage tapno natural a malapdan ti panagdakkel ti ruot. No agparang dagiti ruot, guyoden babaen ti ima iti agarup 3 ken 5 a lawas kalpasan ti panagmula. Panagbukbok: Agarup 7 agingga iti 10 nga aldaw sakbay ti panagani—no agbalin a nabalitokanduyaw dagiti bukbukel ken nakasaganan ti talon—ibukbok amin a nabati a danum manipud iti talon tapno agmaga ti daga. Panagani: Agusar ti hand sickle a mangputed kadagiti nataengan a puon ti pagay iti agarup 15 agingga iti 25 cm iti ngatuen ti daga apaman nga agarup 80–85% kadagiti bukbukel ti maris garami. Iparabaw dagiti naputed a puon iti init iti apagbiit tapno agmaga bassit.
4. Panagirik, Panagpamaga, ken Manual a Panaggiling
Apaman a maapit, mabatika iti pagay (nagasang a bagas a naserraan iti natangken a kasko). Ti panangbalbaliw iti daytoy iti makan a puraw a bagas kasapulanna ti tallo a maudi nga addang: Panagirik: Pagsisinaen a manual dagiti bukbukel manipud iti garami. Maaramidmo daytoy babaen ti panangiggemmo kadagiti puon ken sipipinget a panangkabil kadagitoy iti kayo a pagirikan wenno iti uneg ti dakkel a kayo a kahon. Winnowing & Drying: Ibukbok dagiti nairik a bukbukel manipud iti kangato iti naangep nga aldaw, wenno agusar iti patad nga inabel a basket, tapno bay-an ti angin a mangpuyot kadagiti nalag-an a taep, buli, ken awan kargana a bukbukel. Iwaras ti nadalus a pagay kadagiti banio wenno nadalus a kongkreto a suelo iti sirok ti init iti 2 agingga iti 3 nga aldaw, masansan a baliktaden agingga a bumaba ti agnebna iti agarup 13–14%. Manual Milling (Pounding): Ikabil ti namaga a pagay iti nauneg a kayo wenno bato a mortar. Babaen ti nadagsen a kayo a pestle, ritmiko ti panangkugtar kadagiti bukbukel. Ti panagkikinnapet dagiti bukbukel, ti pestle, ken ti mortar ti mangburak kadagiti natangken a makinruar nga ukis ken mangkuskusen iti makin-uneg a suson ti bran. Maudi a Panagdalus: Sagpaminsan nga i-scope-mo ti naburak a mixture ken usarem ti winnowing tray-mo a mangpuyot kadagiti nalukneng nga ukis, a mangisina kadagiti nadalus, nasileng a puraw a bukel ti bagas manipud iti aniaman a nabati a rugit wenno naburak a pedaso.
3
Saanyo a guraen ti nadagsen a trabaho, wenno panagtalon, nga intuding ti Kangatuan. Eclesiasticus 7:15
Ti Kritikal nga Akem ti Bagas iti Sangalubongan a Seguridad ti Taraon Ad-adu nga amang ti bagas ngem ti basta kangrunaan a taraon; maysa dayta a pundasional nga adigi ti sangalubongan a seguridad ti taraon, kinatalged ti ekonomia, ken pagimbagan ti kagimongan. Ti panangtaraonna iti nasurok a kagudua ti populasion ti lubong, ti pannakagun-odna, kabaelanna a gatangen, ken ti kinatalged ti produksionna ti direkta a mangidiktar no binilion a tattao ti makalisi iti bisin ken kinapanglaw.
1. Dakkel a Panagpannuray iti Caloric ken Nutritional Sangalubongan a Pannakadanon: Nasurok a 3.5 bilion a tattao iti sangalubongan—kaaduanna iti intero nga Asia, ngem umad-adu kadagiti paset ti Africa ken Latin America—ti agpannuray iti bagas iti di kumurang a 20% iti inaldaw a caloric intake-da. Enerhia a Pundasion: Kas napuskol a gubuayan ti karbohidrato, mangipaay ti bagas iti dagus ken madanon nga enerhia, isu a napateg dayta kadagiti nababa ti matgedanna a populasion a sadiay mabalin a limitado ti nadumaduma a pagpilian iti taraon. Micronutrient Potential: Iti labes ti kangrunaan nga enerhia, dagiti moderno nga irarang-ay a kas iti biofortified rice (kas kadagiti barayti a napadakkel wenno nainheniero para iti naparang-ay a bitamina ken mineral) itampokda ti akem ti pagay a manglaban iti nailemmeng a bisin ken kinakurang ti sustansia.
2. Pagbiag ti Ekonomia ken Kinatalged iti Away Panagtalon ti Bassit: Agserbi ti panagmula iti pagay kas kangrunaan a gubuayan ti matgedan ken panggedan ti ginasut a milion a babassit a mannalon iti intero a lubong, nga adu kadakuada ti agtartrabaho kadagiti babassit a lote. Dagiti Ekonomia iti Away: Kadagiti kangrunaan a rehion a mangpatpataud, ti intero a lokal nga ekonomia—a mangsaklaw iti panagmula, panagani, panaggiling, transportasion, ken panagtagilako iti tingi—ket agturong iti kadena ti pateg ti pagay. Sangalubongan a Panagtagilako: Ti bagas ket maysa a nadagsen a mailaklako nga internasional a tagilako, ken dagiti panagbalbaliw ti panageksport manipud kadagiti kangrunaan a suplayer ket direkta nga apektaranna ti kinatalged ti sangalubongan a merkado ti taraon.
3. Sosio-Politikal a Kinatalged ken Panangtengngel ti Presyo Pananglapped kadagiti Krisis iti Taraon: Gapu ta ti bagas ti kangrunaan a taraon agpadpada dagiti agtartrabaho iti siudad ken away, ti kellaat a panagngato ti presiona mabalin a dagus a mangtignay iti nakaro a kinaawan ti seguridad ti taraon ken implasion. Panangliklik iti Sibil a Kinariribuk: Maulit-ulit nga impakita ti historia a dagiti nabalitokan a merkado ti bagas ken nakaro a kinakirang mabalin a mangpataud iti nasaknap a kinaawan ti kinatalged ken protesta ti kagimongan. Gapuna, tratuen dagiti gobierno ti bagas kas estratehiko a
4
Saanyo a guraen ti nadagsen a trabaho, wenno panagtalon, nga intuding ti Kangatuan. Eclesiasticus 7:15
nasional a sanikua, a masansan a mangmantener kadagiti nasional a buffer stock ken mangregulate iti panageksport tapno masalakniban dagiti domestiko a populasion.
4. Dagiti Tulbek a Presion a Naisangsango iti Seguridad ti Bagas Ti panangsustiner iti seguridad ti bagas agingga iti masanguanan ket maipasango kadagiti awan kapadana a lapped: Panagbalbaliw ti Klima: Dagiti nakaro a pasamak ti paniempo, di mapakpakadaan a monsoon, ngumatngato a temperatura, ken panagngato ti patar ti baybay ket mamagpeggad kadagiti kritikal a mangpataud iti pagay a delta ti karayan (kas iti Mekong Delta). Kikirang ti Danum: Naisangsangayan ti kaadu ti danum ti tradisional a panagtalon iti pagay. Ti pannakaibus dagiti danum iti uneg ti daga ken kumarkaro a tikag ti mamagbalin kadagiti agdama nga aramid iti irigasion a narigat a mataginayon. Umad-adu ti Populasion: Agtultuloy nga umad-adu ti sangalubongan a panagkasapulan iti taraon, a kasapulan ti agtultuloy a panagbalbaliw iti agrikultura tapno mapapigsa ti apit iti bumasbassit a matalon a daga.
5