Ezigbo onye Sameria ahụ Luk 10:25-37 25 Ma lee, otu onye ọkaiwu biliri wee nwaa ya ọnwụnwa, sị: “Onye ozizi, gịnị ka m ga-eme ka m wee keta ndụ ebighị ebi?” 26 Ọ sịrị ya, “ Gịnị ka e dere n'iwu? Olee otú i si agụ?” 27 O wee zaa, sị, “Ị ga-ahụ Onyenwe anyị Chineke gị n'anya site n'obi gị dum, site n'mkpụrụ obi gị dum, site n'ike gị dum, site n'uche gị dum, site n'obi ... na site n'obi gị dum; ma hụ onye agbata obi gị n'anya dị ka onwe gị.” 28 O wee sị ya, “ Ị zara nke ọma: mee nke a, ị ga-adịkwa ndụ.” 29 Ma, ebe ọ chọrọ igosi na ya bụ onye ezi omume, ọ sịrị Jisọs, Ònye bụ onye agbata obi m? 30 Jizọs zara, sị: “ Otu nwoke si Jeruselem gbadaa Jeriko, daa n'etiti ndị ohi, ndị yipụrụ ya uwe ya, merụọkwa ya ahụ, wee pụọ, hapụ ya ọkara ọnwụ.” 31 Ma otu onye nchụàjà rịdata n'ụzọ ahụ: mgbe ọ hụrụ ya, o si n'akụkụ nke ọzọ gafere. 32 Otu onye Livaị, mgbe ọ bịarutere ebe ahụ, bịara lee ya anya, wee gafere n'akụkụ nke ọzọ. 33 Ma otu onye Sameria, ka ọ na-eme njem, bịara ebe ọ nọ: mgbe ọ hụrụ ya, o nwere ọmịiko n'ebe ọ nọ. 34 O wee gakwuru ya, kechie ọnyá ya, wụsa mmanụ na mmanya vaịn, wee dọba ya n'elu anụ ụlọ nke ya, kpọbata ya n'ụlọ ndị ọbịa wee lekọta ya. 35 Mgbe ọ lara n'echi ya, o wepụtara pens abụọ, nye onye ọbịa ahụ, wee sị ya, “Lekọta ya; ihe ọ bụla ị mefuru karịa, mgbe m lọtara, m ga-akwụghachi gị.” 36 Ònye n'ime mmadụ atọ a, ka i chere, bụ onye agbata obi nke onye dara n'etiti ndị ohi? 37 O wee sị, “Onye mere ya ebere.” Jizọs wee sị ya, “ Gaa, meekwa otu ihe ahụ.” Akụkọ banyere ezigbo onye Sameria (Luk 10:25–37) bụ otu n'ime ilu ndị a ma ama nke Jizọs. O kwuru okwu miri emi gbasara ezi ịhụnanya, ebere, na ihe ọ pụtara ịbụ onye agbata obi. Nke a bụ nkọwa nke amaokwu site n'amaokwu nke na-achịkọta akụkọ ahụ, wee soro ihe mmụta dị mkpa na ojiji bara uru.
Nchịkọta nke amaokwu site na amaokwu Luk 10:25–28 — Ule nke Ọkaiwu na Iwu Ndị Ukwuu Amaokwu nke 25: Ọkaiwu (ọkachamara n'iwu Mosis) biliri iji nwalee Jisọs, na-ajụ ihe ọ ga-eme iji keta ndụ ebighị ebi.
1
Ezigbo onye Sameria ahụ
Amaokwu nke 26: Jizọs zara ajụjụ ahụ site n'ịtụgharị uche n'akwụkwọ nsọ, na-ajụ onye ọkaiwu otú o si agụ Iwu ahụ. Amaokwu nke 27: Ọkaiwu ahụ zara nke ọma, chịkọta Iwu ahụ n'ime ụkpụrụ abụọ dị mkpa: ịhụ Chineke n'anya site n'obi, mkpụrụ obi, ike, na uche, na ịhụ onye agbata obi gị n'anya dị ka onwe gị (na-ezo aka na Deuterọnọmi 6:5 na Levitikọs 19:18). Amaokwu nke 28: Jizọs jara azịza ya mma, gwa ya na ime nke a ga-eweta ndụ. Luk 10:29–32 — Ihe Ndị Na-eme Ugbu a na Ndị Na-atụghị Anya Ya Amaokwu nke 29: N'ịchọ igosi na ya ziri ezi ma ọ bụ belata oke ọrụ ya, onye ọkaiwu jụrụ, "Ònye bụkwa onye agbata obi m?" Amaokwu nke iri atọ: Jizọs malitere ilu ahụ. Otu nwoke na-aga n'okporo ụzọ dị egwu nke si Jeruselem gaa Jeriko dara n'aka ndị ohi. Ha yipụrụ ya uwe ya, tie ya ihe nke ukwuu, wee hapụ ya ka ọ nwụọ ọkara ọnwụ. Amaokwu nke iri atọ na otu: Otu onye nchụàjà si n'otu ụzọ ahụ bịa. Mgbe ọ hụrụ onye merụrụ ahụ, ọ gafere n'akụkụ nke ọzọ wee gaa ije. Amaokwu nke iri atọ na abụọ: Otu onye Livaị (onye na-enyere ụlọ nsọ aka) bịarutere ọzọ. O lere onye ahụ merụrụ ahụ anya, mana dịka onye nchụàjà ahụ, ọ gafere n'akụkụ nke ọzọ wee gafere. Luk 10:33–35 - Onye Sameria ahụ nwere ọmịiko Amaokwu nke 33: Otu onye Sameria—onye so n'ìgwè ndị Juu n'oge ahụ kpọrọ asị ma na-ezere—na-abịa n'okporo ụzọ. Mgbe ọ hụrụ nwoke ahụ merụrụ ahụ, o nwere ọmịiko miri emi. Amaokwu nke 34: Onye Sameria ahụ gara ozugbo n'ebe nwoke ahụ nọ, kechie ọnyá ya, jiri mmanụ na mmanya ṅụọ ha (ọgwụ ndị a na-ejikarị eme ihe n'oge ahụ), tinye ya n'elu anụmanụ nke ya, kpọga ya n'ụlọ ndị ọbịa, ma lekọta ya n'abalị ahụ dum. Amaokwu nke 35: N'echi ya, onye Sameria ahụ nyere onye nwe ụlọ nkwari akụ pence abụọ (denari) ka o lekọta ya nke ọma, na-ekwe nkwa ịlaghachi ma kwụọ ụgwọ ọ bụla ọzọ o mefuru. Luk 10:36–37 — Mmechi Bara Uru Amaokwu nke 36: Jizọs tụgharịrị ajụjụ mbụ ahụ, jụọ onye ọkaiwu nke mere ihe dị ka onye agbata obi nye onye ahụ e merụrụ ahụ. Amaokwu nke 37: Ebe ọ na-enweghị ike ikwu "onye Sameria ahụ," ọkàiwu ahụ zara, "Onye ahụ nke mere ya ebere." Jizọs nyere ya iwu, sị: " Gaa, meekwa otu ihe ahụ. "
Ihe Mmụta Dị Mkpa na Ngwa Ndụ Ịkọwagharị "Onye Agbata Obi": A naghị akọwa ịbụ onye agbata obi site na ókèala obodo, agbụrụ, ma ọ bụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya, kama site n'ịdị njikere igosi ịhụnanya na ebere nye onye ọ bụla nọ ná mkpa. Obiọma n'Omenala: Ihe ọmụma okpukpe ma ọ bụ ọkwa ọha mmadụ apụtaghị ihe ọ bụla ma ọ bụrụ na enweghị ịhụnanya na-arụsi ọrụ ike. Ma onye nchụàjà ma onye Livaị nọgidere na-adị ọcha ma ọ bụ nwee ahụ iru ala n'okpukpe, na-emebi ọmịiko mmadụ. Ịhụnanya nke Na-eme Ihe: Ezi ịhụnanya chọrọ ihe bara uru ma dị oke ọnụ. Onye Sameria ahụ tinyere oge ya, ihe onwunwe ya, nchekwa ya, na nkasi obi ya iji weghachi onye ọ na-amaghị. Imeri Ajọ Mkpọasị: Enyemaka na ịdị mma na-esikarị n'ebe a na-atụghị anya ya apụta. Ilu a na-agba anyị ume ka anyị leba anya n'ihe karịrị ajọ mbunobi ọha mmadụ ma hụ mmadụ n'ime mmadụ niile.
Akụkọ Ihe Mere Eme n'etiti Ndị Juu na Ndị Sameria Ibu iro dị n'etiti ndị Juu na ndị Sameria na narị afọ mbụ abụghị naanị esemokwu ọha na eze dị nro; ọ bụ nkewa siri ike, nke gbanyere mkpọrọgwụ n'agbụrụ, ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na nkwenkwe okpukpe bụ isi. Iji ghọta nke ọma ihe mere ndị na-ege Jizọs ntị na Luk 10 ga-eji tụọ ụjọ ịnụ ka e ji aha onye Sameria mee ihe dị ka dike nke akụkọ ahụ, ọ na-enyere aka ịghọta otú esemokwu a si malite.
2
Ezigbo onye Sameria ahụ
1. Nkewa Akụkọ Ihe Mere Eme: Mmalite Kewara Ekewa Mmeri Ndị Asiria (722 Tupu Oge Anyị): Mgbe Alaeze Ukwu Asiria meriri Alaeze Ugwu nke Izrel (Samaraia), ha chụpụrụ ọtụtụ ndị Izrel ma mee ka mba ndị ọzọ biri n'ógbè ahụ. Usoro Ọgbọ Ngwakọta: Ụmụ nke ndị nọgidere na-alụ di na nwunye na ndị si mba ọzọ kwabata. Ọ bụ ezie na ndị Sameria kwuru na ha bụ ezi ụmụ nke ebo ugwu (Ifrem na Manase) na-enweghị nkwụsị, ndị Juu lere ha anya dị ka "agbụrụ agwakọtara" ma ọ bụ ọkara ọbara rụrụ arụ bụ́ ndị mebiri ma ịdị ọcha agbụrụ ma ofufe kwesịrị ntụkwasị obi.
2. Ịrụgharị Ụlọ Nsọ na Esemokwu Ndọrọndọrọ Ọchịchị Mmegide Ezra na Nehemaịa (Narị Afọ nke 5 Tupu Oge Anyị): Mgbe ndị Juu e mere ka ha jee biri n'ala ọzọ si Babịlọn lọta iwughachi Jeruselem na Ụlọ Nsọ nke Abụọ, ndị Sameria kwere nkwa isonye na ọrụ ahụ. Ndị ndú ndị Juu jụrụ enyemaka ha, na-ewere ha dị ka ndị e tinyere n'ọnọdụ okpukpe. Mmegwara: N'ịzaghachi, ndị isi Sameria kpaliri ọchịchị Peshia ka o gbuo oge ma mebie iwughachi Jeruselem. Nke a kpatara iwe ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-adịgide adịgide.
3. Nkewa Okpukpe: Ugwu Gerizim megide Ugwu Zaịọn Ebe Ndị Na-asọmpi Maka Ofufe: Mgbe Jerusalem jụrụ ndị Sameria, ha wuru ụlọ nsọ nke ha n'Ugwu Gerizim dị nso na Shekem, na-ekwu na ọ bụ ebe nsọ nke Mozis họpụtara. Akwụkwọ Nsọ Dịtụ Iche: Ndị Sameria nabatara naanị Pentateuch nke ndị Sameria (akwụkwọ ise mbụ nke Mozis) dị ka akwụkwọ nsọ, na-ajụ ndị Amụma Hibru, Akwụkwọ Nsọ, na ọdịnala Jerusalem. Mbibi nke Ụlọ Nsọ Ndị Sameria (110 TOA): Esemokwu ruru oge siri ike n'oge Hasmonean mgbe Onyeisi Nchụàjà Ndị Juu bụ́ John Hyrcanus wakporo Sameria ma bibie ụlọ nsọ ndị Sameria dị n'Ugwu Gerizim. Mbibi a mere ka ọtụtụ ọgbọ nke iwe n'etiti onwe ha sie ike.
4. Eziokwu nke Narị Afọ Mbụ n'oge Ozi Jisọs
Mgbe e dere Agba Ọhụrụ, nkewa ahụ metụtara ndụ kwa ụbọchị: Ịzere na Ịnọ Anya n'Ebe Ndị Mmadụ: Ndị njem Juu na-eme njem site na Galili na Judia na-emekarị njem site na ndagwurugwu Osimiri Jọdan kpọmkwem iji zere ịzọ ụkwụ n'ókèala Sameria. Ndị na-akparị omenala: Ịkpọ onye Juu "onye Sameria" bụ mkparị dị oke njọ, nke yiri ịkpọ ha onye jụrụ okwukwe ma ọ bụ onye dapụrụ n'ezi ofufe (dịka a hụrụ na Jọn 8:48). Ihe Ndị Mere Eme Banyere Mmebi Iwu: Dịka akụkọ ihe mere eme sitere n'aka Flavius Josephus si kwuo, n'oge Jizọs bụ nwata, otu ìgwè ndị Sameria fesasịrị ọkpụkpụ mmadụ n'ime Ụlọ Nsọ Jerusalem n'oge Ememe Ngabiga iji merụọ ya.
Ihe Mere Ihe A Ji Mee Ka Ilu A Ka Mma
Mgbe ọkaiwu jụrụ "Ònye bụkwa onye agbata obi m?" na Luk 10:29, ọ tụrụ anya ókèala - nkwenye na "onye agbata obi" metụtara naanị ụmụ amaala Juu ibe ya na-erubere iwu isi. Mgbe Jisọs webatara onye Sameria ahụ n'akụkọ ahụ: Ihe Mere O Ji Kpasuo Ndị Dike Ahụ: Ndị na-ege ntị tụrụ anya na akụkọ atọ nke onye nchụàjà, onye Livaị, na onye nkịtị nke Izrel ga-abụ otu. Itinye onye Sameria a na-eleda anya n'ọnọdụ nke atọ mebiri atụmanya omenala ha kpamkpam.
3
Ezigbo onye Sameria ahụ
Ịgbanwe Mgbanwe: Onye Juu ahụ merụrụ ahụ aghaghị ịdabere n'aka onye iro ya a ṅụrụ iyi maka ndụ ya. Ịkọwagharị Ịhụnanya Agbata Obi: Jizọs gosiri na ebere anaghị eleghara iwe, ajọ mbunobi, na ókèala mmekọrịta mmadụ na ibe ya anya. A na-egosipụta ezi ịdị n'otu site n'ime ihe n'obiọma nye onye ọ bụla nọ ná mkpa, n'agbanyeghị ebe ọ bụ.
Ọdịdị Pụrụ Iche nke Ebere Chineke vs. Iwu Na-egosi Onwe Ya Ezi Ihe Ọ bụ ezie na a na-agụkarị Ilu nke Ezigbo Onye Sameria dị ka ntụziaka omume gbasara obiọma, omimi okpukpe ya dị omimi karịa. Otu n'ime isi okwu nkà mmụta okpukpe kacha pụta ìhè n'akụkụ a bụ Ọdịdị Pụrụ Iche nke Ebere Chineke vs. Iwu Na-egosi Onwe Ya . Nke a bụ nnyocha nke isiokwu a n'akụkụ atọ:
1. Ịkwado Onwe Onye vs. Mgbanwe Obi
Mkparịta ụka ahụ na-amalite site na arụmụka iwu na nke okpukpe: Ebumnobi nke Ọkaiwu: Amaokwu nke 29 kwuru nke ọma na onye ọkaiwu jụrụ "Ònye bụkwa onye agbata obi m?" n'ihi na ọ "na-achọ ime ka onwe ya bụrụ onye ezi omume." Ọ na-achọ nkọwa iwu kpọmkwem nke ga-enye ya ohere ịtọ ókè gburugburu ọrụ ya - akara nke na-egosi ebe ọrụ ya kwụsịrị na ebe ọ ga-akwụsị ịhụ n'anya nke ọma. Esemokwu nke Okpukpe: Ọkaiwu ahụ lere ezi omume anya dị ka ihe e ji enyocha ókèala iwu. Jizọs naagbanwe ezi omume dị ka ọnọdụ nke obi nke na-egosipụta onwe ya n'ịhụnanya na-enweghị atụ. Ihe Dị Iche: A pụghị iji otú anyị si akọwa ọrụ anyị n'ụzọ dị warara tụọ ezi nsọpụrụ Chineke, kama site n'otú anyị si egosipụta ebere Chineke n'ebere ya.
2. Echiche nke Ịdị Ọcha nke Omenala Na-enweghị Ọmịiko
Ntinye aka nke onye nchụàjà na onye Livaị na-eme ka ịdọ aka ná ntị dị mkpa gbasara ihe gbasara okpukpe dị mkpa pụta ìhè: Iwu Ịdị Ọcha megide Ihe Ndị Ka Mkpa: Dịka iwu Agba Ochie si dị, imetụ ozu aka na-eme ka onye nchụàjà ghara ịdị ọcha n'ụzọ iwu kwadoro (Levitikọs 21:1). Onye ahụ e gburu n'okporo ụzọ "nwụrụ anwụ ọkara" (Luk 10:30). Ọ bụrụ na onye nchụàjà ma ọ bụ onye Livaị akwụsị ma hụ ya ka ọ nwụrụ anwụ, ha ga-etinye onwe ha n'ihe ize ndụ nke mmerụ ahụ n'ememe, kwụsị ọrụ okpukpe na ọnọdụ ha n'obodo. Ihe Ndị Kacha Mkpa n'Emehie: Ha tinyere onyinyo emume ahụ n'ọnọdụ dị mma karịa ihe gbasara omume . Jizọs na-akụzi n'oziọma niile na ịhụnanya, ebere, na ndụ mmadụ na-anọchi anya usoro emume (dịka ọmụmaatụ, ọgwụgwọ n'ụbọchị izu ike). Nghọta nke Okpukpe: Okpukpe nke na-egbochi mmadụ ịta ahụhụ mmadụ, kama ịmanye ya ka o mee otú ahụ, anaghị egosipụta àgwà Chineke.
3. Ebere Dị Ka Ezi Ihe Nlereanya nke Okwukwe Jisọs gbanwere ihe niile dị mkpa nke ajụjụ mbụ nke ọkaiwu ahụ: Ọkaiwu jụrụ, sị:
Jizọs zara, sị:
"Ònye bụ onye agbata obi m?" (Nlekwasị anya: Ònye ruru eru inweta ịhụnanya m?)
"Ònye n'ime mmadụ atọ a bụ onye agbata obi ya?" (Lekwasị anya: Olee ụdị mmadụ m bụ?)
4
Ezigbo onye Sameria ahụ
Amara Na-arụsi Ọrụ Ike: Obi ebere onye Sameria ahụ dị oke ọnụ, dị ize ndụ, ma dịkwa mma. O tinyere ndụ ya n'ihe ize ndụ n'okporo ụzọ dị ize ndụ, jiri mmanụ na mmanya nke ya, hapụ ụgbọala ya, mefuo ego ya, ma kwe nkwa ịlaghachi iji kwụọ ụgwọ karịa. Igosipụta Ọdịdị Chineke: N'okpukpe nke Baịbụl, ebere ( nke e dere n'asụsụ Hibru, eleos n'asụsụ Grik) abụghị naanị mmetụta ọmịiko; ọ bụ ọmịiko nke ọgbụgba ndụ, nke na-arụ ọrụ. Onye Sameria ahụ ghọrọ onyinyo nke amara Chineke site n'igosi amara ọ na-enwetaghị n'ọrụ nye onye nwere ike iwere ya dị ka onye iro.
Nkọwa Ihe Atụ nke Akụkọ Ihe Mere Eme (Echiche Kraịst) N'akụkọ ihe mere eme nke ụka niile, ndị ọkà mmụta okpukpe mbụ (dịka Augustine, Origen, na Chrysostom) hụkwara isiokwu dị omimi nke ozizi Kraịst n'ilu ahụ: Onye Njem Njem Daara: Ụmụ mmadụ, nke e wepụrụ ezi omume ma merụọ ahụ site na mmehie, a hapụrụ ya ọkara ọnwụ n'okporo ụzọ nke ụwa dara ada. Onye Nchụàjà na onye Livaị: Iwu na Usoro Àjà, nke nwere ike ịhụ ọdịda mmadụ mana enweghị ike ịgwọ ya ma ọ bụ zọpụta ya. Ezigbo onye Sameria ahụ: Jisọs Kraịst n'onwe ya —a kpọrọ ya asị, jụ ya, ma lezie ya anya dị ka onye si mba ọzọ site n'aka ndị okpukpe, ma bịa kpọmkwem n'ebe ụmụ mmadụ nọ na-anwụ anwụ. Mmanụ, Mmanya, na Ụlọ Nkwari Akụ: Amara Chineke, Mmụọ Nsọ, na Chọọchị dịka ebe nsọ maka ọgwụgwọ ruo mgbe Ọ ga-alọghachi. Ọ bụ ezie na ihe dị mkpa n'akụkọ ihe mere eme bụ ihe mmụta omume na nke ọgbụgba ndụ, echiche Kraịst ọdịnala a na-egosi na anyị nwere ike igosi ndị ọzọ ebere dị egwu n'ihi na Kraịst buru ụzọ gosi anyị ebere dị egwu mgbe anyị nọ n'ụkọ ime mmụọ.
5