Fjallræðan Matteus 5:1-48 1 Og er hann sá mannfjöldann, gekk hann upp á fjall. Og er hann var sestur niður, komu lærisveinar hans til hans. 2 Og hann opnaði munn sinn, kenndi þeim og sagði: 3 Sælir eru fátækir í anda, því að þeirra er himnaríki. 4 Sælir eru syrgjendur, því að þeir munu huggaðir verða. 5 Sælir eru hógværir, því að þeir munu jörðina erfa. 6 Sælir eru þeir, sem hungra og þyrsta eftir réttlætinu, því að þeir munu saddir verða. 7 Sælir eru miskunnsamir, því að þeim mun miskunn öðlast. 8 Sælir eru hjartahreinir, því að þeir munu Guð sjá. 9 Sælir eru friðarsinnar, því að þeir munu Guðs börn kallaðir verða. 10 Sælir eru þeir, sem ofsóttir eru fyrir réttlætis sakir, því að þeirra er himnaríki. 11 Sælir eruð þér, þegar menn smána yður, ofsækja og ljúga á yður öllu illu mín vegna. 12 Fagnið og fagnið, því að laun yðar eru mikil á himnum. Þannig ofsóttu þeir spámennina, sem voru á undan yður. 13 Þér eruð salt jarðarinnar. Ef saltið dofnar, með hverju á það þá að sölta það? Það dugar ekki til neins nema að kasta því burt og troða það undir fætur manna. 14 Þér eruð ljós heimsins. Borg sem stendur á fjalli fær ekki dulist. 15 Menn kveikja ekki heldur ljós og setja það undir mæliker, heldur á ljósastiku, og það lýsir öllum sem eru í húsinu. 16 Látið ljós yðar þannig skína meðal mannanna, að þeir sjái góðverk yðar og vegsami föður yðar, sem er á himnum. 17 Haldið ekki, að ég sé kominn til að afnema lögmálið eða spámennina. Ég er ekki kominn til að afnema, heldur uppfylla. 18 Því að sannlega segi ég yður: Þar til himinn og jörð líða undir lok, mun ekki einn smástafur eða stafkrókur úr lögmálinu líða undir lok, uns allt er komið fram. 19 Hver sem því brýtur eitt af þessum minnstu boðorðum og kennir mönnum það, mun kallast minnstur í himnaríki, en hver sem heldur þau og kennir þau, mun kallast mikill í himnaríki.
1
Fjallræðan
20 Því að ég segi yður: Nema réttlæti yðar verði fremra en réttlæti fræðimanna og farísea, þá komist þér aldrei inn í himnaríki. 21 Þér hafið heyrt, að sagt var við forfeðurna: „Þú skalt ekki morð fremja.“ Hver sem morð fremur skal svara til saka fyrir dómi. 22 En ég segi yður: Hver sem reiðist bróður sínum að ástæðulausu, skal vera dæmdur fyrir dómi. Og hver sem segir við bróður sinn: „Raka!“ skal vera dæmdur fyrir ráðinu. En hver sem segir: „Þú heimskingi!“ skal vera dæmdur fyrir helvíti. 23 Ef þú því færir fórn þína að altarinu og minnist þar þess, að bróðir þinn hefur eitthvað á móti þér, 24 Skildu gjöf þína eftir fyrir framan altarið og farðu fyrst, sætt þig við bróður þinn og komdu síðan og færðu gjöf þína. 25 Vertu skjótur sáttur við andstæðing þinn, meðan þú ert enn á vegi með honum, svo að andstæðingurinn selji þig ekki dómaranum og dómarinn þjóninum og þú verðir varpaður í fangelsi. 26 Sannlega segi ég þér: Þú munt alls ekki komast út þaðan fyrr en þú hefur greitt allan peninginn. 27 Þér hafið heyrt, að sagt var við forfeðurna: Þú skalt ekki drýgja hór. 28 En ég segi yður: Hver sem horfir á konu í girndarhug hefur þegar drýgt hór með henni í hjarta sínu. 29 Og ef hægra auga þitt hneykslar þig, þá ríf það út og kasta því frá þér. Því að betra er þér að einn lima þinna glatist en að allur líkami þinn verði kastaður til helvítis. 30 Og ef hægri hönd þín tælir þig til falls, þá sníð hana af og kasta henni frá þér. Því að betra er þér að einn lima þinna glatist en að allur líkami þinn verði kastaður í helvíti. 31 Sagt er: Sá sem skilur við konu sína, skuli gefa henni skilnaðarbréf. 32 En ég segi yður: Hver sem skilur við konu sína, nema vegna saurlífis, veldur því að hún drýgir hór, og hver sem gengur að eiga fráskilda konu, drýgir hór. 33 Þér hafið heyrt, að sagt var við forfeðurna: Þú skalt ekki sverja rangt, heldur skalt þú halda eiða þína við Drottin. 34 En ég segi yður: Sverja alls ekki, hvorki við himininn, því að hann er Guðs hásæti. 35 Ekki við jörðina, því hún er fótskör hans, né við Jerúsalem, því hún er borg hins mikla konungs. 36 Þú skalt ekki heldur sverja við höfuð þitt, því að þú getur ekki gjört eitt hár hvítt eða svart. 37 En segið: Já, já, nei, nei, því að allt sem umfram þetta er, kemur frá illu. 38 Þér hafið heyrt að sagt var: „Auga fyrir auga og tönn fyrir tönn.“ 39 En ég segi yður: Rísið ekki gegn hinum vonda. En slái einhver þig á hægri kinnina, þá snúðu honum einnig hinni til. 40 Og ef einhver vill höfða mál gegn þér og taka yfirhöfn þína, þá láttu hann líka fá kápuna þína. 41 Og hver sem neyði þig til að fara eina mílu, far með honum tvær. 42 Gefðu þeim sem biður þig, og snúðu þér ekki frá þeim sem vill fá lán hjá þér. 43 Þér hafið heyrt að sagt var: „Þú skalt elska náunga þinn og hata óvin þinn.“ 44 En ég segi yður: Elskið óvini yðar, blessið þá, sem bölva yður, gerið þeim gott, sem hata yður, og biðjið fyrir þeim, sem misnota yður og ofsækja yður. 45 svo að þér verðið börn föður yðar á himnum. Hann lætur sól sína renna upp yfir vonda sem góða og rigna yfir réttláta sem rangláta. 46 Því að ef þér elskið þá, sem yður elska, hvaða laun eigið þér þá? Gjöra ekki tollheimtumenn slíkt hið sama? 47 Og ef þér heilsið aðeins bræðrum yðar, hvað gjörið þér þá meira en aðrir? Gera ekki einu sinni tollheimtumenn slíkt? 48 Verið því fullkomnir, eins og faðir yðar á himnum er fullkominn.
Matteus 6:1-34 1 Gætið þess að þér gefið ekki ölmusu yðar fyrir mönnum, þeim til sýnis, ella eigið þér engin laun hjá föður yðar á himnum. 2
Fjallræðan
2 Þegar þú því gefur ölmusu þína, þá blásið ekki í lúður fyrir þér, eins og hræsnarar gjöra í samkunduhúsum og á götum úti til þess að hljóta vegsemd af mönnum. Sannlega segi ég yður: Þeir hafa fengið laun sín. 3 En þegar þú gefur ölmusu, þá viti vinstri hönd þín ekki hvað sú hægri gjörir. 4 svo að ölmusugjöf þín sé í leyni, og faðir þinn, sem sér í leyni, mun umbuna þér opinberlega. 5 Og þegar þér biðjist fyrir, þá verið ekki eins og hræsnararnir. Þeim líkar að biðja standandi í samkunduhúsum og á gatnamótum, til þess að menn sjái þá. Sannlega segi ég yður: Þeir hafa fengið laun sín. 6 En þegar þú biður, skaltu ganga inn í herbergi þitt, loka dyrum þínum og biðja föður þinn, sem er í leynum. Faðir þinn, sem sér í leynum, mun umbuna þér. 7 En þegar þér biðjist fyrir, þá notið ekki hégómafullar endurtekningar eins og heiðingjarnir gjöra. Þeir hyggjast verða bænheyrðir fyrir margt tal sitt. 8 Verið því ekki eins og þeir, því að faðir yðar veit, hvers þér þurfið, áður en þér biðjið hann. 9 Biðjið því þannig: Faðir vor, þú sem ert á himnum. Helgist þitt nafn. 10 Til komi þitt ríki. Verði þinn vilji, svo á jörðu sem á himni. 11 Gef oss í dag vort daglegt brauð. 12 Og fyrirgef oss vorar skuldir, eins og vér fyrirgefum vorum skuldunautum. 13 Og leið oss ekki í freistni, heldur frelsa oss frá illu. Því að þitt er ríkið, mátturinn og dýrðin að eilífu. Amen. 14 Því ef þér fyrirgefið mönnum misgjörðir þeirra, þá mun himneskur faðir yðar einnig fyrirgefa yður. 15 En ef þér fyrirgefið ekki mönnum misgjörðir þeirra, þá mun faðir yðar heldur ekki fyrirgefa misgjörðir yðar. 16 Þegar þér fastið, verið ekki daprir á svip eins og hræsnarar. Þeir afmynda andlit sín, til þess að menn geti séð að þeir fasta. Sannlega segi ég yður: Þeir hafa fengið laun sín. 17 En þú, þegar þú fastar, smyr höfuð þitt og þvoðu andlit þitt, 18 svo að þú birtist ekki mönnum að þú fastir, heldur föður þínum, sem er í leynum. Og faðir þinn, sem sér í leynum, mun umbuna þér opinberlega. 19 Safnið yður ekki fjársjóðum á jörðu, þar sem mölur og ryð eyðileggur og þjófar brjótast inn og stela. 20 Safnið yður heldur fjársjóðum á himni, þar sem hvorki mölur né ryð eyðir og þjófar brjótast ekki inn né stela. 21 Því hvar sem fjársjóður þinn er, þar mun og hjarta þitt vera. 22 Augað er ljós líkamans. Ef auga þitt er heilt, mun allur líkami þinn vera bjartur. 23 En ef auga þitt er illt, þá mun allur líkami þinn vera myrkur. Ef því ljósið í þér er myrkur, hversu mikið er þá myrkrið! 24 Enginn getur þjónað tveimur herrum. Annað hvort hatar hann annan og elskar hinn eða heldur sig við annan og fyrirlítur hinn. Þér getið ekki þjónað Guði og mammón. 25 Þess vegna segi ég yður: Hafið ekki áhyggjur af lífi yðar, hvað þér eigið að eta eða drekka, né heldur líkama yðar, hverju þér eigið að klæðast. Er lífið ekki meira en maturinn og líkaminn en klæðin? 26 Lítið á fugla himinsins, því að þeir sá hvorki né uppskera né safna í hlöður, en samt fæðir yðar himneski faðir þá. Eruð þér ekki miklu fremri en þeir? 27 Hver yðar getur með áhyggjum aukið einni álnu við hæð sína? 28 Og hví hafið þér áhyggjur af klæðum? Hyggið á liljur vallarins, hversu þær vaxa. Þær vinna ekki né spinna. 29 Og ég segi yður: Jafnvel Salómon í allri sinni dýrð var ekki svo klæddur sem ein af þessum. 30 Fyrst Guð því klæðir gras vallarins, sem í dag stendur en á morgun verður kastað í ofn, skyldi hann þá ekki miklu fremur klæða yður, þér trúlitlir?
3
Fjallræðan
31 Hafið því ekki áhyggjur af því: „Hvað eigum vér að eta, hvað eigum vér að drekka, eða hvað eigum vér að klæðast?“ 32 (Því að eftir öllu þessu sækjast heiðingjarnir.) Yðar himneski faðir veit, að þér þarfnist alls þessa. 33 Leitið fyrst ríkis Guðs og réttlætis hans, og þá mun allt þetta veitast yður að auki. 34 Hafið því ekki áhyggjur af morgundeginum, því að morgundagurinn mun hafa áhyggjur af sjálfum sér. Hverjum degi nægir illska hans.
Matteus 7:1-29 1 Dæmið ekki, svo að þér verðið ekki dæmdir. 2 Því að með þeim dómi sem þér dæmið, munuð þér dæmdir verða, og með þeim mæli sem þér mælið, mun yður aftur mælt verða. 3 Hví sér þú flísina í auga bróður þíns, en tekur ekki eftir bjálkanum í þínu eigin auga? 4 Eða hvernig fær þú sagt við bróður þinn: „Lát mig draga flísina úr auga þér,“ og sjá, bjálki er í þínu eigin auga? 5 Þú hræsnari, drag fyrst bjálkann úr auga þér, og þá sérðu glöggt til að draga flísina úr auga bróður þíns. 6 Gefið ekki hundunum það sem heilagt er, og kastið ekki perlum yðar fyrir svín, svo að þau traðki þær ekki undir fótum sér og snúi sér við og rífi yður í sundur. 7 Biðjið, og yður mun gefast, leitið, og þér munuð finna, knýið á, og fyrir yður mun upplokið verða. 8 Því að hver sem biður, sá öðlast, og sá sem leitar, finnur, og fyrir þeim sem knýr, mun upplokið verða. 9 Eða hver er sá maður meðal yðar, sem gefur syni sínum stein, ef hann biður hann um brauð? 10 Eða ef hann biður um fisk, gefur hann honum þá höggorm? 11 Ef þér, sem eruð vondir, vitið að gefa börnum yðar góðar gjafir, hve miklu fremur mun þá faðir yðar á himnum gefa þeim góðar gjafir, sem biðja hann? 12 Allt sem þér viljið, að aðrir menn gjöri yður, það skuluð þér og þeim gjöra. Því að þetta er lögmálið og spámennirnir. 13 Gangið inn um þrönga hliðið, því að vítt er hliðið og breiður er vegurinn, sem liggur til glötunar, og margir eru þeir, sem ganga inn um það. 14 Því að þröngt er hliðið og mjór er vegurinn sem liggur til lífsins og fáir eru þeir sem finna hann. 15 Varist falsspámenn, sem koma til yðar í sauðaklæðum, en innra með sér eru þeir gráðugir úlfar. 16 Af ávöxtunum skuluð þér þekkja þá. Hvort tína menn vínber af þyrnum eða fíkjur af þistlum? 17 Eins ber hvert gott tré góðan ávöxt, en slæmt tré vondan ávöxt. 18 Gott tré getur ekki borið vondan ávöxt, né heldur slæmt tré góðan ávöxt. 19 Sérhvert tré, sem ber ekki góðan ávöxt, verður höggvið niður og kastað í eld. 20 Af ávöxtunum skuluð þér því þekkja þá. 21 Ekki mun hver sá, sem við mig segir: „Herra, herra,“ ganga inn í himnaríki, heldur sá, sem gjörir vilja föður míns, sem er á himnum. 22 Margir munu segja við mig á þeim degi: Herra, herra, höfum vér ekki spáð í þínu nafni og rekið út illa anda í þínu nafni og gjört mörg kraftaverk í þínu nafni? 23 Og þá mun ég játa fyrir þeim: Ég þekkti yður aldrei. Farið frá mér, þér sem fremjið ranglæti. 24 Hver sem heyrir þessi orð mín og breytir eftir þeim, hann líki ég við vitran mann, sem byggði hús sitt á bjargi. 25 Og regnið skall á, flóðin komu, vindarnir blésu og buldu á því húsi, en það féll ekki, því að það var grundvallað á bjargi. 26 Og hver sem heyrir þessi orð mín og gerir ekki eftir þeim, hann mun líkjast heimskum manni, sem byggði hús sitt á sandi. 27 Og regnið skall á, flóðin komu, vindar blésu og buldu á því húsi, og það féll, og fall þess varð mikið. 4
Fjallræðan
28 Og er Jesús hafði lokið þessum orðum, undraðist lýðurinn kenningu hans. 29 Því að hann kenndi þeim eins og sá sem vald hefur, en ekki eins og fræðimennirnir.
5