Debora, Barak ak Jayèl Jij 4 1 Lè Eyoud mouri, pèp Izrayèl la te rekonmanse fè sa ki mal nan je Seyè a ankò. 2 Seyè a te lage yo nan men Jaben, wa Kanaran an, ki te rete Azò. Kòmandan lame li a te Sisera, ki te rete Awochèt-Goyim yo. 3 Lè sa a, pèp Izrayèl la te rele nan pye Seyè a. Li te gen nèfsan (900) cha lagè an fè. Li te pase ventan ap maltrete pèp Izrayèl la. 4 Debora, yon pwofètès, madanm Lapidòt, te jije Izrayèl nan epòk sa a. 5 Li te rete anba pye palmye Debora a, ant Rama ak Betèl, nan mòn Efrayim yo. Epi moun pèp Izrayèl yo te konn monte bò kote l' pou jistis. 6 Li voye chache Barak, pitit gason Abinoram, moun Kedèchnaftali, li di l' konsa: -Mwen menm, Seyè a, Bondye pèp Izrayèl la, mwen ba yo lòd pou m' ale chache sòlda mwen yo sou mòn Tabò. Nan branch fanmi Neftali a ak nan branch fanmi Zabilon an, mwen pral pran dimil (10.000) sòlda avè m'. 7 M'ap mennen Sisera, kòmandan lame Jaben an, vin jwenn ou bò larivyè Kichon an, avèk cha lagè l' yo ak tout foul moun li yo. M'ap lage l' nan men ou. 8 Barak di li konsa: -Si ou prale avè m', m'ap ale. Men, si ou pa prale avè m', mwen p'ap ale. 9 Li di l' konsa: -M'ap ale avè ou. Men, vwayaj w'ap fè a p'ap yon lwanj pou ou, paske Seyè a ap lage Sisera nan men yon fanm. Debora leve, li ale Kedès avèk Barak. 10 Barak rele moun Zabilon ak moun Neftali yo vin Kedès. Li monte avèk dimil (10.000) gason dèyè l'. Debora menm monte avè l' tou. 11 Lè sa a, Ebè, moun fanmi Kenit yo, te separe ak moun Kenit yo. Li te moute tant li bò pye bwadchenn Saanaim, toupre Kadès. Se te Ebè, moun fanmi Kenit yo. Se te youn nan desandan Obab, bòpè Moyiz la. Li te kite peyi a pou l' te rete bò kote moun Kenit yo. Li te moute tant li bò pye bwadchenn Saanaim, toupre Kadès. 12 Yo te di Sisera men Barak, pitit gason Abinoram nan, te monte sou mòn Tabò. 13 Sisera te rasanble tout cha lagè l' yo, nèfsan (900) cha lagè an fè, ak tout sòlda ki te avè l' yo, li fè yo soti Awochèt-Goyim rive bò larivyè Kichon.
1
Debora, Barak ak Jayèl
14 Debora di Barak konsa: -Leve non, se jou sa a Seyè a lage Sisera nan men ou. Se Seyè a k'ap mache devan ou? Barak desann soti sou mòn Tabò a ak dimil (10.000) gason dèyè l'. 15 Seyè a te lage Sisera ak tout cha lagè l' yo ansanm ak tout lame l' la nan yon gwo dezòd, lè Barak te touye yo ak nepe. Sisera te desann sot nan cha li a, li kouri met pye l' sou pye. 16 Men, Barak te kouri dèyè cha yo ak lame a jouk Awochèt-Goyim yo. Tout lame Sisera a te mouri anba kout nepe. Pa t gen yon sèl moun ki te rete. 17 Men Sisera te kouri sou pye l' bò tant Jayèl, madanm Ebè, moun Kenit la, paske te gen lapè ant Jaben, wa Azò a, ak moun fanmi Ebè, moun Kenit la. 18 Jayèl soti al rankontre Sisera, epi li di l' konsa: -Vini non, mèt mwen, vin jwenn mwen. Ou pa bezwen pè. Lè Sisera antre bò kote l' nan tant lan, li kouvri l' ak yon manto. 19 Li di l' konsa: -Tanpri, ban m' yon ti dlo pou m' bwè, paske mwen swaf dlo. Li louvri yon boutèy lèt, li ba li bwè epi li kouvri l'. 20 Sisera di l' ankò: -Rete kanpe bò papòt tant lan. Nenpòt moun ki vin mande ou si gen yon moun la a, w'a reponn: Non. 21 Lè sa a, Jayèl, madanm Ebè, pran yon pikèt tant lan, li pran yon mato, li pwoche tou dousman bò kote l', li foure klou a nan tanp li, li plante l' nan tè. Li mouri paske li t'ap dòmi byen fon epi li te fatige anpil. 22 Epi, pandan Barak t ap pouswiv Sisera, Jayèl soti vin rankontre l, epi li di l: “Vini non, m ap montre w nonm w ap chèche a.” Lè Jayèl antre nan tant li, li wè Sisera kouche mouri, klou a te nan tanp li. 23 Jou sa a, Bondye te fè Jaben, wa Kanaran an, bese tèt devan pèp Izrayèl la. 24 Men pèp Izrayèl la te vin pi fò pase Jaben, wa Kanaran an, jouk yo te fin detwi Jaben, wa Kanaran an.
Jij 5 1 Jou sa a, Debora ak Barak, pitit gason Abinoram nan, chante chante sa a: 2 Lwanj pou Seyè a pou revanj li bay pèp Izrayèl la, lè pèp la pote tèt li ak tout kè l' pou ede l'. 3 Nou menm wa yo, koute sa byen! Nou menm chèf yo, louvri zòrèy nou! Mwen menm, mwen pral chante pou Seyè a, mwen pral fè lwanj Seyè a, Bondye pèp Izrayèl la. 4 Seyè, lè ou te kite peyi Seyi a, lè ou te soti nan zòn Edòm nan, latè te tranble, lapli te tonbe anpil, nwaj yo te lage dlo. 5 Mòn yo te fonn devan Seyè a, mòn Sinayi a te fonn devan Seyè a, Bondye pèp Izrayèl la. 6 Nan tan Chanmga, pitit gason Anat la, nan tan Jayèl, pa t gen moun ki te gen machin pou transfòme an machin, epi vwayajè yo te pase nan ti chemen. 7 Moun ki te rete nan ti bouk yo te disparèt, yo te disparèt nan peyi Izrayèl la, jouktan mwen menm, Debora, mwen te parèt, mwen te vin tounen yon manman nan peyi Izrayèl la. 8 Yo te chwazi nouvo dye. Lè sa a, te gen lagè nan pòtay yo. Pami karant mil sòlda nan peyi Izrayèl la, pa t gen plak pwotèj ak lans? 9 Kè m' kontan ak chèf pèp Izrayèl yo! Kè m' kontan ak moun ki pote tèt yo pou pote soti pou pèp la! Benediksyon pou Seyè a! 10 Pale non, nou menm k'ap monte bourik blan yo, nou menm k'ap chita pou jije, nou menm k'ap mache sou gran chemen an. 11 Moun ki te chape anba bri flèch yo nan sous dlo yo. Se la y'a rakonte jistis Seyè a, jistis li te bay moun ki rete nan ti bouk li yo nan peyi Izrayèl la. Lè sa a, pèp Seyè a va desann bò pòtay yo. 12 Leve non, leve non, Debora! Leve non, leve non, chante yon chante! Leve non, Barak! Mennen prizonye ou yo, pitit gason Abinoram! 13 Lè sa a, li mete rès moun ki rete yo chèf sou chèf pèp la: Seyè a fè m' gen pouvwa sou moun ki gen pouvwa yo.
2
Debora, Barak ak Jayèl
14 Yo soti Efrayim pou desann dèyè moun Amalèk yo. Apre ou, ou menm Benjamen, ou va lage kò ou nan lame ou a. Gouvènè yo desann soti Maki, chèf lame yo desann soti Zabilon. 15 Chèf Isaka yo te avèk Debora; Isaka menm, ansanm ak Barak: yo te voye l' apye nan fon an. Moun branch fanmi Woubenn yo te gen gwo lide nan kè yo. 16 Poukisa w'ap rete dèyè nan mitan pak mouton yo, pou w' ka tande rèl mouton yo? Moun ki soti nan branch fanmi Woubenn yo te gen gwo tèt chaje. 17 Moun Galarad yo te rete lòt bò larivyè Jouden an. Poukisa Dann te rete sou bato? Moun Asè yo te rete bò lanmè a, yo te rete nan fant miray li yo. 18 Zabilon ak Neftali te yon pèp ki te riske lavi yo jouk yo mouri nan mòn yo. 19 Wa yo te vini, yo te goumen. Apre sa, yo te goumen ak wa Kanaran yo nan Tanak, bò sous dlo Megido a. Yo pa t' pran okenn lajan pou yo. 20 Yo te soti nan syèl la pou goumen; zetwal yo ki t'ap mache dwat yo te goumen ak Sisera. 21 Rivyè Kichon an te pote yo ale. Se ansyen rivyè a, rivyè Kichon an, ki te pote yo ale. Mwen pa ka rete san m' pa kraze tout fòs mwen. 22 Lè sa a, zago chwal yo te kase anba gwo sò chwal yo ki t ap galope ale vini. 23 Zanj Seyè a di: Madichon pou lavil Mewòz! Madichon pou tout moun ki rete la. Yo pa t' vin ede Seyè a, yo pa t' vin ede l' malgre sòlda li yo. 24 Benediksyon pou tout fanm ki sou latè, Jayèl, madanm Ebè, moun fanmi Keni an. Benediksyon pou tout fanm ki nan tant lan. 25 Li mande l' dlo, li ba li lèt. Li pote bè nan yon bèl plat pou chèf yo. 26 Li mete men l' sou klou a, men dwat li sou mato travayè yo. Avèk mato a, li frape Sisera, li koupe tèt li, li pèse tanp li. 27 Li bese tèt li, li tonbe, li kouche atè nan pye l': nan pye l' li bese tèt li, li tonbe: kote li te bese tèt li, se la li tonbe, li mouri. 28 Manman Sisera t'ap gade nan fenèt la, li t'ap rele nan mitan jalouzi a, li t'ap di: -Poukisa cha li a pran tout reta sa a? Poukisa wou cha li yo pran tout reta sa a? 29 Medam ki gen plis sajès yo reponn li, wi, li menm li reponn tèt li. 30 Yo pa kouri al chache yon moun, yo pa separe bèt yo te pran nan lagè a. Yo bay chak moun yon jenn fi osinon de jenn fi. Yo bay Sisera yon bagay tout koulè, yon bagay bwode ak tout koulè, yon bagay bwode ak tout koulè, pou mete nan kou moun ki pral piye lagè a. 31 Se konsa, Seyè, se pou tout lènmi ou yo peri. Men, moun ki renmen ou yo va tankou solèy k'ap leve nan tout pouvwa li. Epi peyi a te gen lapè pandan karant an.
Kòmantè Istwa Debora, Barak ak Jayèl ki nan Jij chapit 4 ak 5 Liv la rakonte youn nan delivrans ki pi frapan Izrayèl yo anba opresyon etranje. Li mete aksan sou souverènte diven, lidèchip kouraj, ak kijan Bondye itilize enstriman inatandi pou akonpli objektif li yo.
Pati 1: Analiz vèsè pa vèsè Jij Chapit 4: Istwa Delivrans lan Vèsè 1–3: Peche Izrayèl la ak opresyon kriyèl li a Apre lanmò jij Ehoud la, Izrayelit yo te fè sa ki mal nan je Senyè a ankò. Kòm konsekans, Bondye te lage yo nan men Jabin, wa Kanaran an (ki t ap gouvènen nan Azò), ki gen kòmandan militè a se Sisera . Sisera te toupizi Izrayèl pandan ventan avèk yon fòs militè formidab ki te gen 900 cha lagè an fè . Pitit Izrayèl yo te kriye nan pye Senyè a pou mande l sekou.
3
Debora, Barak ak Jayèl
Vèsè 4–9: Apèl Debora ak Barak la Debora , yon pwofètès ak madanm Lapidot, t ap jije Izrayèl nan moman sa a, chita anba pye palmis Debora a. Li voye chache Barak, pitit gason Abinoam nan, epi li ba li yon lòd Bondye: li dwe pran 10,000 gason ki soti Neftali ak Zabilon sou Mòn Tabò, epi Bondye pral mennen Sisera ak cha li yo nan rivyè Kichon. Barak reponn ak kondisyon: “Si ou vle ale avè m, m ap ale; men si ou pa vle ale avè m, mwen p ap ale” . Debora dakò pou l ale, men li pwofetize ke vwayaj la p ap ba li onè pèsonèl , paske Senyè a pral vann Sisera nan men yon fanm. Vèsè 10–16: Batay la sou Mòn Tabò ak Kichon Barak rele Zabilon ak Neftali nan Kadès, li rasanble 10,000 patizan ak Debora ki akonpaye l. Lè Sisera tande sa, li rasanble 900 cha fè li yo ak tout twoup li yo bò larivyè Kichon an. Debora di Barak pou l leve, li di: "Se pa Seyè a k'ap mache devan ou?" Barak mennen mesye l' yo desann mòn nan, epi Seyè a dekouraje Sisera ak lame li a . Lame Sisera a detwi nèt anba kout nepe, li pa kite yon moun vivan, pandan Sisera abandone cha li a epi li kouri apye. Vèsè 17–22: Jayèl ak defèt Sisera a Sisera kouri al bò tant Jayèl , madanm Ebè, moun Ken an, paske gen lapè ant kay wa Jabin nan ak fanmi Ebè a. Jayèl soti al rankontre l, li envite l antre epi li kouvri l. Sisera mande dlo; olye de sa, li ba li bè (lèt kaye) nan yon plat senyè . Fatige e konfyan, Sisera tonbe dòmi pwofon. Jayèl pran yon klou tant (pikèt) ak yon mato nan men l tou dousman, li pwoche bò kote l tou dousman, li foure klou a nan tanp li nan tè a, li touye l menm moman an. Lè Barak rive pou pouswiv li, Jayèl montre l kòmandan lènmi ki mouri a, sa akonpli pwofesi Debora a. Vèsè 23–24: Soumèt wa Jabin nan Jou sa a, Bondye te soumèt Jabin, wa Kanaran an, devan pèp Izrayèl la. Men Izrayèl te mache byen kont li, li te domine l jouk li te fin detwi l nèt. Jij Chapit 5: Chan Debora ak Barak la Vèsè 1–5: Lwanj pou Senyè a Debora ak Barak chante yon chante triyonf, yo fè lwanj Bondye pou lidè volontè yo ak pèp Izrayèl la ki te dispoze pou yo te vin jwenn Bondye. Yo sonje prezans mayifik Bondye a ki te fè tè a tranble lè li te mache soti Seyi ak Edòm. Vèsè 6–11: Dezolasyon Izrayèl la tounen jistis Chante a raple jou fènwa opresyon yo lè gran wout yo te vid epi moun nan vilaj la te kache jiskaske Debora te leve "yon manman nan Izrayèl" . Li envite chèf yo, jij yo ak moun òdinè nan vil la ki te rasanble nan sous dlo yo pou rakonte aksyon jis ak aksyon delivrans Senyè a te fè. Vèsè 12–18: Tribi ki vle fè sa yo vle vs. Tribi ki satisfè ak volonte yo Yon apèl triyonfan ale bay Barak pou l mennen kaptif yo. Chante a detaye ki tribi ki te ofri tèt yo volontèman— Efrayim, Benjamen, Maki, Zabilon, Isaka ak Neftali —epi li reprimande sevèman moun ki te rete bò pak mouton yo oswa nan zòn kot yo, tankou Woubenn, Dann ak Achè . Vèsè 19–23: Batay Kosmik la ak Madichon Meroz la Wa Kanaran yo te goumen, men "zetwal yo nan kous yo te goumen kont Sisera" (sa vle di entèvansyon diven, pwobableman lapli tòran ki te transfòme rivyè Kichon an an yon inondasyon ki te imobilize cha fè yo). Ansyen rivyè Kichon an te pote lènmi an ale. Yo pwononse yon malediksyon anmè sou vil Meroz paske yo pa t soti "pou ede SENYÈ a kont vanyan sòlda yo".
4
Debora, Barak ak Jayèl
Vèsè 24–27: Onore kouraj Jayèl Yo selebre Jayèl kòm "benediksyon pami medam yo" nan tant lan. Chante a dekri aksyon desizif li a byen klè—li lonje men l pran mato a epi li foure klou a nan tèt Sisera, kote li afese epi li tonbe mouri nan pye l. Vèsè 28–30: Ironi manman Sisera a Yon vinèt dramatik ak ironik chanje pou montre manman Sisera k ap gade deyò nan fenèt treli li a, ap mande tèt li avèk enkyetid poukisa cha pitit gason l lan ap pran anpil tan pou l retounen. Medam ki gen sajès li yo konsole l avèk ilizyon ke li jis ap pataje byen yo—kaptif ak bèl bwodri—san li pa konnen ke li deja mouri. Vèsè 31: Priyè final la Chante a fini ak yon priyè puisan: “Se konsa pou tout lènmi ou yo peri, O SENYÈ: Men, se pou moun ki renmen l yo tankou solèy la lè l leve nan tout pouvwa li.” Apre viktwa sa a, peyi a te gen repo pandan karant an .
Pati 2: Leson kle ak aplikasyon nan lavi Bondye itilize bagay ki enposib e òdinè: Delivrans lan pa t vini atravè yon lame enperyal tradisyonèl ak zam elit, men atravè yon fanm òdinè (Jayèl) ki te sèvi ak yon pikèt tant ak yon mato, sa demontre ke Bondye pran plezi nan itilize zouti senp pou rezon ekstraòdinè. Danje Netralite Espirityèl ak Konplisans: Chan Debora a kritike avèk fòs tribi ki te rete lakay yo (tankou Riben ak Dann) epi li modi Meroz paske li refize ede. Netralite espirityèl nan moman kriz moral yo trete kòm opozisyon; kwayan yo rele pou yo angaje yo aktivman olye pou yo rete nan yon pozisyon espektatè konfòtab. Pouvwa Patenarya ak Ankourajman: Barak te rekonèt bezwen li pou yon baz espirityèl, li te mande Debora pou akonpaye l nan batay la. Bondye souvan desine viktwa espirityèl ak pratik nou yo otou kominote, responsablite mityèl, ak patenarya ki baze sou Bondye olye de endividyalis izole. Remèt Glwa a bay Bondye: Touswit apre yo te fin reyalize gwo siksè militè, Debora ak Barak pa t vante tèt yo pou pwòp ladrès taktik yo; okontrè, yo te kòmanse chante yon chante adorasyon kote yo te bay Senyè a tout glwa, pouvwa istorik ak viktwa. Nan sezon triyonf pèsonèl oswa pwofesyonèl, louwanj ak imilite entansyonèl kenbe atansyon nou ankre sou vrè sous fòs nou.
5