Guarani - The Apocrypha

PeApocrifa

TabladeContenidos

1 Josías ojapo Jerusalénpe Páskua arete Jerusalénpe, ha oikuave'ẽ Pascua ára catorce mes peteĩháme.

2 Omoĩ rire umi saserdótepe káda día, oñemonde ijao puku reheve, Ñandejára témplope.

3 Ha he'i umi levíta, Israel rembiguái marangatúpe, oñemomarangatu haguã Ñandejárape, omoĩ haguã Ñandejára árka marangatu pe óga rréi Salomón David ra'y omopu'ã haguépe.

4 Ha he'i: Ndapegueraha mo'ãvéima pe árka pende jyva ári.

5 Israel rréi David he'i haguéicha ha ita'ýra Salomón tuicha mba'e, ha peñembo'y témplope, peẽ levíta rogayguakuéra, peservíva pende ermanokuéra Israelgua renondépe , .

6 Peikuaveʼẽ Páskua hendaitépe, ha pembosakoʼi umi sakrifísio pende joykeʼykuérape guarã, ha pejapo pe Pascua Ñandejára rembiapoukapyomeʼẽ haguéicha Moiséspe.

7 Josías ome'ẽ 30.000 ovecha ra'y ha kavara ra'y ha 3.000 vakara'y, ko'ã mba'e oñeme'ẽ rréi ome'ẽva'ekue iñe'ẽme'ẽ haguéicha, umi tetãme, saserdóte ha levítape.

8 Upéi Helquías, Zacarías ha Siélo, umi governadór del témplo, omeʼẽ umi saserdótepe Páskuarã 2.600 ovecha ha trescientos vakaraʼy.

9 Jeconias, Samaías, iñermáno Natanael, Asabías, Oquiel ha Joram, mburuvicha guasu miles de guerra, omeʼẽ levítape pe Páskuarã 5.000 ovecha ha 700 vakaraʼy.

10 Ojapopa rire koʼã mbaʼe, umi saserdóte ha levíta oreko pe mbuja levaduraʼỹva, oñemboʼyporã ótro ládo según.

11 Ha umi túva ypykue heta dignidad heʼiháicha, tavayguakuéra renondépe, oikuaveʼẽ hagua Ñandejárape, ojehaiháicha Moisés kuatiañeʼẽme.

12 Ha'e kuéra ombojy tatakua Páskua tatápe, oje'eháicha, umi mymbajuka rehe katu, ojaho'i hyakuã porã ryru ha mba'yru ryrúpe.

13 Omoĩ chupe kuéra opa tetãygua renondépe, ha upéi oprepara hikuái ijoyke'ykuéra, Aarón ra'ykuérape guarã, ha sacerdotekuérape guarã.

14 Umi saserdóte ningo oikuaveʼẽ pe ikyrakue pyhare peve, ha umi levíta oprepara iñermanokuéra, Aarón raʼykuéra.

15 Umi puraheihára marangatu, Asaf raʼykuéra, oĩ avei hendaitépe, David onombra haguéicha, umíva apytépe: Asaf, Zacarías ha Jedutún, haʼéva pe rréi rréi.

16 Hiʼarive umi okẽ rerekua oĩ opa okẽme; ndohejái avave oho hembiguáigui, ijoyke'ykuéra levíta ombosako'ígui chupekuéra guarã.

17 Upe árape ojejapo umi mbaʼe Ñandejára sakrifísio mbaʼéva, ikatu haguáicha ojapo hikuái pe Páskua.

18 Peikuave'ẽ mymbajuka Ñandejára altár ári, rréi Josias he'iháicha.

19 Upe tiémpope umi israelíta oĩva upépe ojapo pe Páskua, ha pe fiésta de pan heʼẽ asýva 7 día aja.

20 Ha proféta Samuel tiémpo guive Israélpe ndojejapói peichagua Páskua.

21 Heẽ, opavave rréi Israel-gua ndojapói peteĩ Pascua Josias, ha sacerdote-kuéra, ha levita-kuéra, ha judío-kuéraicha, ojejapóva opa Israel ndive ojejuhúva oikoha Jerusalén-pe.

22 Pe dieciocho áño ogoverna haguépe Josías, ojejapo ko Páskua.

23 Ha umi tembiapo térã Josias oĩ porã Ijára renondépe peteĩ korasõ henyhẽva Tupãme.

24 Umi mbaʼe oikovaʼekue itiémpope katu, ojehaivaʼekue yma, umi opeka vaʼekuére, ha ojapovaʼekue iñañáva Ñandejárare opa tavaygua ha rréino ári, ha mbaʼéichapa ombopyʼaroryeterei chupe hikuái, upéicha rupi umi ñeʼẽ Ñandejára opu'ã Israel rehe.

25 Opa ko'ã mba'e Josías ojapo rire, Faraón, Egipto ruvicha guasu ou oñorãirõ haguã Carcamíspe, Éufrates rembe'ýre.

26 Egipto ruvicha guasu katu omondo hendápe ha he'i chupe: Mba'e piko areko nendive, Judea ruvicha guasu?

27 Che namondói Tupã Ñandejáragui ne rehe; che ñorairõ oĩgui Éufrates ári: ha koʼága Ñandejára oĩ chendive, heẽ, Ñandejára oĩ chendive chembopyaʼévo: pejei chehegui, ha ani peñemboja Ñandejárare.

28 Upéicharõ jepe, Josías ndoipeʼái chugui ikarro, síno oñekompromete oñorairõtaha hendive, ndohechaukái umi mbaʼe heʼivaʼekue proféta Jeremy Ñandejára jurúpe.

29 Ha katu oñorairõ hendive Magidó ñúme, ha umi mburuvichakuéra ou rréi Josías kóntrape.

30 Upémarõ mburuvicha guasu he'i hembiguái kuérape: Chegueraha ñorairõhágui. che ikangyeterei niko. Ha upepete hembiguái kuéra oguenohẽ chupe ñorairõhágui.

31 Upéi ojupi ikarro mokõiha ári. ha ojegueru jeývo Jerusalénpe omano ha oñeñotỹ itúva sepultúrape.

32 Ha opa judíope oñembyasy hikuái Josias rehe, heẽ, Jeremy pe profeta oñembyasy Josias rehe, ha umi kuimbaʼe ruvichakuéra kuña ndive ojaheʼo hese koʼága peve: ha kóva oñemeʼẽ peteĩ ordenanza ojejapo meme hagua opa tetãme Israel rehegua.

33 Koʼã mbaʼe ojehai Judá rréi rréi lívrope, ha káda uno umi mbaʼe Josías ojapo vaʼekue, ha iñemombaʼeguasu, ha oikuaa porã Ñandejára léi ha umi mbaʼe haʼe ojapo vaʼekue yma. ha umi mbaʼe koʼága oñemombeʼúva, oñemombeʼu Israel ha Judea rréi kuatiañeʼẽme.

34 Upéi umi hénte ojagarra Joacaz, Josias raʼýpe, ha omoĩ chupe rréi itúva Josías rendaguépe, orekórõ guare 23 áño.

35 Haʼe ogoverna Judéape ha Jerusalénpe tres mésere, ha upéi pe rréi de Egipto oipeʼa chugui ogoverna hagua Jerusalénpe.

36 Upéi omoĩ peteĩ impuésto pe yvy ári cien talento de pláta ha peteĩ talento de óro.

37 Egipto rréi omoĩ avei iñermáno rréi Joacimpe rréi de Judea ha Jerusalénpe.

38 Ha'e ojokua Joacim ha mburuvicha kuérape, ha'e katu ijoyke'y Zaraces ojagarra ha oguenohẽ chupe Egiptogui.

39 Joacim oguereko veinte áño oikórõ guare chugui rréi Judea ha Jerusalén retãme. ha ojapo ivaíva Ñandejára renondépe.

40 Upévare Babilonia ruvicha guasu Nabucodonosor ojupi chupe, ojokua chupe peteĩ kadéna de kóvrepe ha ogueraha chupe Babiloniape.

41 Nabucodonosor ojagarra avei umi tembiporu sagrádo Ñandejárape guarã, ha ogueraha ha omoĩ itémplope voi oĩva Babiloniape.

42 Péro umi mbaʼe ojeskrivi vaʼekue hese, ha heko kyʼa ha naiñatendéi hague Ñandejárape, ojehai umi rréi kuatiañeʼẽme.

43 Ita'ýra Joacimoisãmbyhy hendaguépe.

44 Oisãmbyhy Jerusalénpe tres mése ha diez díante. ha ojapo ivaíva Ñandejára renondépe.

45 Upémarõ un áño rire Nabucodonosor omondo ha oguerahauka chupe Babilóniape umi mbaʼyru sagrádo Jehovápe guarã reheve.

46 Omoĩ Sedequíaspe rréi Judea ha Jerusalénpe, orekórõ guare veinte áño. ha oisãmbyhy once áño.

47 Ha hae ojapo avei ivaíva andejra renondpe, ha nopenái umi ñeʼẽ heʼivaʼekuére chupe proféta Jeremy Ñandejára jurúgui.

48 Ha rréi Nabucodonosor ohura rire chupe Ñandejára rérape, haʼe ohura ijehe ha opuʼã; ha omohatãvo ijajúra, ikorasõ, omboyke Ñandejára Israel Jára léi.

49 Umi tavayguakuéra ha sacerdote sãmbyhyhára avei ojapo heta mbaʼe umi léi rovake, ha ombohasa opa tetã mbaʼe kyʼa, ha omongyʼa Ñandejára témplo, oñemomarangatu vaʼekue Jerusalénpe.

50 Upéicharõ jepe, ituvakuéra Jára omondo hembijokuái rupive ohenói jey hagua chupekuéra, pórke haʼe osalva chupekuéra ha pe tavernákulope.

51 Ha katu oguereko hikuái imensajerokuéra oñembohoryhápe; ha, péina ápe, Ñandejára oñeʼẽrõ guare chupekuéra, ojapo hikuái peteĩ deporte iprofetakuéragui.

52 Upépe haʼe ipochýgui itavayguakuéra ndive iñañuãiterei haguére, omanda umi rréi caldeo-pe ojupi hagua hesekuéra.

53 Ojukavaʼekue imitãrusukuérape kysepuku reheve, heẽ, jepe itupao marangatu brújula ryepýpe, ha ndopordéi ni peteĩ mitãkariaʼy ni tembiguái, tuja ni mitã, ijapytepekuéra; haʼe omeʼẽgui opa mbaʼe ipópe.

54 Upéi ogueraha hikuái opa mbaʼe marangatu Ñandejára mbaʼéva, tuicha ha michĩva, umi mbaʼyru oĩva Ñandejára árkape ha pe rréi mbaʼerepy, ha ogueraha Babilóniape.

55 Ñandejára róga katu ohapy hikuái, oitypa Jerusalén murálla ha omyendy tata tórrekuéra ári.

56 Ha umi mba'e omimbipáva katu ndopytái ohundipa peve ha ohundipa peve, ha ogueraha Babilóniape umi tetã noñejukaiva'ekue kyse puku reheve.

57 Ha'e kuéragui oiko hembiguái ha ita'yrakuérape, umi persa oisãmbyhy peve, okumpli haguã Ñandejára ñe'ẽ Jeremy ñe'ẽ rupive.

58 Pe yvy ovy'a peve pytu'uha ára pukukue, ha'e opytu'úta 70 áño pukukue.

MOAKÃHA 2 rehegua

1 Pe primer áño oisãmbyhývo Ciro persa ruvicha guasu, oñekumpli hagua Ñandejára ñeʼẽ, haʼe opromete hague Jeremí ñeʼẽ rupive.

2 Ñandejára omopuʼã pe persa rréi Ciro espíritu, ha omombeʼu opa irreino rupi, ha avei kuatiañeʼẽ rupive.

3 He'i: Pérsa ruvicha guasu Ciro he'i. Israel Jára, Ñandejára Ijyvatevéva, chemoĩ mburuvicha guasu ramo ko yvy ape ári.

4 Ha omanda chéve amopuʼã hagua chupe peteĩ óga Jerusalénpe umi hudíope.

5 Upéicharõ, oĩramo pende apytégui hetãygua, toĩ hendive Jehová, Ijára, ha toho Jerusalénpe oĩva Judéape, ha tomopuʼã Israel Jára róga ha'e Ñandejára oikóva Jerusalénpe.

6 Oimeraẽva oikóva umi lugár ijerére, toipytyvõ chupe, haʼe hína umi hapicha, óro ha pláta reheve

7 Jopói, kavaju, vaka, ha ambue mba'e oñeme'ẽva'ekue ñe'ẽme'ẽ rupive, Ñandejára témplo Jerusalénpe guarã.

8 Upéi opuʼã Judea ñemoñare ha Benjamín ñemoñare ruvicha. pa'i kuéra, levita kuéra, ha opa umi Ñandejára oñatende vaekue ohupi haguã ha omopu'ã haguã óga Ñandejárape guarã Jerusalénpe.

9 Ha umi oikóva ijerére, ha oipytyvõ chupekuéra opa mbaʼépe pláta ha óro reheve, kavaju ha vaka reheve, ha hetaiterei jopói gratis reheve, hetaiterei iñakãraku vaʼekue.

10 Rréi Ciro oguenohẽ avei umi mbaʼyru sagrádo, Nabucodonosor ogueraha vaʼekue Jerusaléngui, ha omoĩ vaʼekue itémplo de ídolope.

11 Umi persa ruvicha guasu Ciro oguenohẽ rire chupekuéra, ome'ẽ tesorero Mitridates-pe.

12 Haʼe rupive oñemeʼẽ chupekuéra Sanabasarpe, pe governadór de Judea.

13 Ha péva haʼe vaʼekue ipapapy; Mil kópa de óro, ha mil pláta, insiénso 29, pláta ryru 30, ha pláta 2.441 ha ambue 1.000 mba'yru.

14 Upémarõ entéro mbaʼyru de óro ha pláta ojegueraha vaʼekue 5.489.

15 Koʼãvape Sanabasar ogueru jeyBabilóniagui Jerusalénpe.

16 Péro Artejerjes tiémpope, pe rréi persagua, Belemo, Mitridates, Tabellio, Ratumo, Beeltemo, ha Semelio, pe

sekretário, ha umi ótro ombaʼapóva hendivekuéra, oikóva Samáriape ha ambue hendápe, oskrivi chupe umi oikóva Judea ha Jerusalénpe ko'ã kuatiañe'ẽ oúva;

17 Pe rréi Artejerjes ore ruvicha, ne rembiguái kuérape, Ratúmo, escritor ha Semelio, escriba, ha ambuekuéra ikonsiéntope, ha umi hués oĩva Celosíria ha Feniciape.

18 Koʼága toikuaa pe rréi ruvicha, umi judío oúva ndehegui ore rendápe, oúvo Jerusalénpe, upe táva opuʼãva ha iñañávape, omopuʼãha umi merkádo, ha omyatyrõ umi murálla ha omoĩha pe pyenda haty.

19 Koʼága ko tavaguasu ha umi murálla oñemopuʼã jeýramo, ndahaʼéi ombotovétava hikuái impuésto, síno opuʼãta avei rréikuérare.

20 Ha koʼága oĩma ipópe umi mbaʼe oñeʼẽva pe témplo rehe, roimoʼã iporãha ani ñamboyke peichagua mbaʼe.

21 Peñe'ẽ haguã ñande ruvicha ruvicha guasu ndive, peẽme peipota ramo peheka pende ru ypykue kuatiañe'ẽme.

22 Ha rejuhúta umi crónica kuatiahaipyrépe umi mbaʼe ojehaíva koʼã mbaʼére, ha reikuaáta upe táva opuʼã hague, omoapañuãi hague rréi ha tavaguasúpe.

23 Ha umi hudío opuʼãha, ha omopuʼã meme ñorairõ ipype; upévare ko tavaguasu jepe oñehundi.

24 Upévare koʼága romombeʼu ndéve, o rréi jára, ko tavaguasu oñemopuʼã jeýramo, ha oñemopuʼã pyahúramo ijyvyrakuéra, koʼága guive ndaperekomoʼãiha tape Celosíria ha Fenicia-pe.

25 Upéi pe rréi oskrivi jey pe rembiasakue ohaívape Ratumo, Beeltetmo, Semelio, escriba, ha umi hembývape, oikóva Samária, Siria ha Feniciape.

26 Amoñe'ẽma pe kuatiahaipyre pemondova'ekue chéve, upévare amanda aheka porã haguã, ha ojejuhu upe tavaguasu iñepyrũmby guive omba'apoha mburuvicha kuéra rehe.

27 Umi kuimbaʼe oĩva upépe opuʼã ha oñorairõ, ha Jerusalénpe oĩ umi rréi ipuʼakapáva ha ipyʼahatãva, ogovernáva ha okobráva tributo Celosíria ha Feniciape.

28 Koʼága upévare amanda ojoko hagua umi kuimbaʼépe omopuʼã hagua pe tavaguasu, ha toñatende ani hagua ojejapo ipype;

29 Ha umi ombaʼapóva aña ndohomoʼãvéima umi rréi ombopochývape.

30 Upémarõ rréi Artejerjes ojelee rire umi kárta, Ratumo ha Semelio pe escriba ha umi ótro ombaʼapóva hendivekuéra, pyaʼe oho Jerusalén gotyo heta kavaju arigua ha hetaiterei hénte oĩva oñorairõhápe, oñepyrũ ojoko umi omopuʼãvape ; ha Jerusalénpe témplo ñemopuʼã opyta mokõiha áño oisãmbyhy haguáicha Dario persa ruvicha guasu.

MOAKÃHA 3 rehegua

1 Darío oisãmbyhy vove, ojapo peteĩ karu guasu opa ijyvy pegua, hogagua, ha opavave mburuvichakuéra Media ha Persia pegua.

2 Opa umi governadór, kapitán ha teniente oĩva ipoguýpe, India guive Etiopía peve, cien veinti siete provínsiape.

3 Okaru ha oka'u rire, ha oka'u rire oho hógape, rréi Dario oike ikotýpe ha oke, ha upe riremínte opu'ã.

4 Upémarõ mbohapy mitãrusu, umi guárdia oñangarekóva pe rréi retekue rehe, oñeʼẽ ojupe.

5 Peteĩteĩ ja’e peteĩ ñe’ẽjoaju: pe ipu’akáva ha iñaranduvéva iñaranduvéva ambuégui, rréi Dario ome’ẽta chupe jopói tuicháva ha tuicha mba’e ohechaukáva ipu’akaha.

6 Ao pytã, hoy'u óro, oke óro ári, kárro de óro, iñakãrague líno iporãva ha akãre kadéna.

7 Ha'e oguapýta Dario ykére iñarandu rupi, ha oñembohérata Dario iprimo.

8 Ha upéi peteĩ teĩ ohai iñeʼẽmeʼẽ, osella ha omoĩ rréi Dario guýpe almohada;

9 Ha heʼi upéva, pe rréi opuʼã vove, oĩta omeʼẽva chupe umi kuatiajehaipyre; ha ijykére pe rréi ha mbohapy mburuvicha Persiagua ohusgáta iñaranduveha iñekondena, oñemeʼẽta chupe pe victoria, oñenombra haguéicha.

10 Peteĩha ohai: Vino ningo imbaretevéva.

11 Mokõiha ohai: “Mburuvicha guasu imbaretevéva”.

12 Mbohapyha ohai: “Kuña imbaretevéva, ha opa mba’e ári katu Añetegua ogueraha ipu’aka”.

13 Pe rréi opuʼã rire, ojagarra hikuái umi kuatiañeʼẽ ha omeʼẽ chupe ha upéicha olee.

14 Ha omondo ohenói opa Persia ha Media ruvicha kuérape, umi gobernador, kapitán, teniente, ha mburuvicha ruvicha kuérape.

15 Ha oguapy chupe mburuvicha guasu apyka guasúpe. ha umi jehaipyre oñemoñeʼẽ henondépe.

16 Haʼe heʼi: “Pehenói umi mitãkuimbaʼépe, ha haʼekuéra omombeʼu mbaʼépa ohundíta”. Upémarõ oñehenói chupekuéra, ha oike.

17 He'i chupekuéra: Pemombe'u oréve pene remiandu umi kuatiahaipyre rehegua. Upéi oñepyrũ umi peteĩha, oñe’ẽva’ekue víno mbarete rehe;

18 Ha heʼi péicha: O peẽ kuimbaʼekuéra, mbaʼeichaitépa imbarete pe víno!ombojavy opavave hoy'úvape.

19 Ojapo pe rréi ha pe imembyʼỹva apytuʼũ peteĩnte; tembiguái ha isãsóva, mboriahu ha ipirapire hetávagui.

20 Ombojere avei opa mba'e oimo'ãva vy'a ha vy'ápe, péicha peteĩ kuimba'e naimandu'ái ñembyasytérã odevéva rehe.

21 Ha ombopirapire opa ikorasõ, upéicha rupi peteĩ kuimbaʼe naimanduʼái rréi ni sãmbyhyhárare; ha ojapo oñeñeʼẽ hagua opa mbaʼe talento rupive.

22 Haʼekuéra oĩ jave kópape, hesarái pe mborayhu orekóvagui iñamígo ha ijoykeʼykuérare, ha upéi michĩmi oguenohẽ kyse puku.

23 Péro haʼekuéra ou jave pe vínogui, naimanduʼái umi mbaʼe ojapo vaʼekuére.

24 O peẽ kuimbaʼekuéra, ndahaʼéi piko pe víno imbaretevéva, ombohapéva pejapo hagua péicha? Ha upéicha oñe'ẽ rire, okirirĩ.

MOAKÃHA 4 rehegua

1 Upémarõ pe mokõiha, oñeʼẽvaʼekue pe rréi imbareteha, oñepyrũ heʼi:

2 O peẽ kuimbaʼekuéra, piko kuimbaʼekuéra noñemombaʼeguasúi mbaretépe ogueraháva sãmbyhy yguasu ha yvy ha opa mbaʼe oĩva ipype?

3 Ha katu pe rréi ipu'akave, ha'e niko opa ko'ã mba'e jára ha oisãmbyhy hesekuéra. ha opa mbaʼe haʼe omandáva chupekuéra ojapo hikuái.

4 Haʼe heʼíramo chupekuéra oñorairõ hagua peteĩva ojuehe, haʼekuéra ojapo upéva, haʼe omondoramo chupekuéra umi enemígo kóntrape, oho oitypa umi montáña murálla ha tórre.

5 Ha'ekuéra ojuka ha ojejuka, ha ndojapói pe rréi rembiapoukapy, ogana ramo, ogueru opa mba'e rréipe, avei umi mba'e ojegueru va'ekue, opa mba'eicha.

6 Upéicha avei umi ndahaʼéivape ñorairõhára, ha ndoikóiva ñorairõme, ha katu oipurúva ñemitỹ, omonoʼõ jeývo pe oñotỹ vaʼekue, ogueru pe rréipe ha ojoovliga opaga hagua impuésto pe rréipe.

7 Ha upéicharõ jepe haʼe peteĩ kuimbaʼénte: omanda ramo ojuka hagua, ojuka hikuái; omanda ramo ojeperdona haĝua, ha’ekuéra operdona;

8 Omanda ramo oinupã haguã, ha'ekuéra oinupã; haʼe omanda ramo ojejapo hagua nandi, haʼekuéra ojapo nandi; omandáramo omopuʼã hagua, omopuʼã hikuái;

9 Omanda ramo oikytĩ haguã, oikytĩ hikuái; omanda ramo oñeñotỹ haguã, oñotỹ hikuái.

10 Upémarõ enterove ipuévlo ha ijehérsito iñeʼẽrendu chupe, haʼe oñeno, okaru ha hoyʼu ha opytuʼu.

11 Koʼãva oñatende ijerére, ni avave ndaikatúi oho ha ojapo hembiaporã, ha naiñeʼẽrendúi chupe mbaʼeveichavérõ.

12 O peẽ kuimbaʼekuéra, mbaʼéicha piko pe rréi ndahaʼemoʼãi ipuʼakavéva, péicha iñeʼẽrendúramo chupe? Ha ojoko iñe’ẽ

13 Upéi oñepyrũ oñeʼẽ pe mbohapyha, oñeʼẽvaʼekue kuñanguérare, ha pe añeteguáre, (kóva haʼe vaʼekue Zorobabel).

14 O peẽ kuimbaʼekuéra, ndahaʼéi pe rréi guasu, ni yvypóra aty, ni víno, pe iporãvéva; ¿Máva piko upéicharõ oisãmbyhýva chupe kuéra, térãpa oguereko chupe kuéra ijára? ndaha'éi piko kuña?

15 Kuñanguéra ogueraha pe rréi ha entéro umi hénte ogovernáva már ha yvýpe.

16 Umíva apytégui ou hikuái, ha omongaru umi oñotỹva parralty, upégui ou pe víno.

17 Koʼãva ojapo avei ao kuimbaʼépe guarã; koʼãva ogueru gloria yvypórape; ha kuña’ỹre ndaikatúi kuimba’ekuéra oĩ.

18 Heẽ, ha kuimbaʼekuéra ombyatýramo óro ha pláta, térã oimeraẽ ambue mbaʼe iporãva, ndohayhúi piko hikuái peteĩ kuña iporãva favor ha iporãvape?

19 Ha ohejávo opa umi mbaʼe oho, ani piko oipeʼa hikuái, ha ijuru abierta reheve jepe ojesareko hese; ha ndahaʼéi piko opavave kuimbaʼe oipotavéva chupe pláta térã órogui, térã oimeraẽ mbaʼe iporãvagui?

20 Peteĩ kuimbaʼe oheja itúva omongakuaavaʼekue chupe ha hetã, ha ojejagarra hembirekóre.

21 Haʼe ndojepytasói ohasa hagua hekove hembireko ndive. ha naimanduʼái itúvare, ni isýre, ni hetãre.

22 Péicha avei peikuaava'erã kuña pende poguýpe, ¿ndapemba'apói piko pemba'apo ha peme'ẽ ha pegueru opa mba'e kuñáme?

23 Heẽ, peteĩ kuimbaʼe ojagarra ikysepuku, ha oho omonda ha omonda, oveve hagua yguasu ha ysyry ári;

24 Ha omaña peteĩ león rehe, ha oho pytũmbýpe; ha omonda, omonda ha omondapa rire, ogueru mborayhúpe.

25 Upévare peteĩ kuimbaʼe ohayhuve hembirekópe itúva térã isýgui.

26 Heẽ, heta oĩ opavaʼekue iñarandu kuñáre, ha oiko chuguikuéra tembiguái hesekuéra.

27 Heta oĩ avei omanóva, ojavyha opeka kuña káusare.

28 Ha koʼága ndapegueroviái piko che? ndaha'éi piko pe rréi tuicha ipu'akápe? ndaha’éi piko opa región okyhyjéva opoko haĝua hese?

29 Upéicharõ jepe, ahecha chupe ha Apame pe rréi concubina, pe ojeguerohoryvéva Bartáco rajy, oguapyha pe rréi akatúape.

30 Oipe'a pe koróna rréi akãgui ha omoĩ iñakã ári. avei oinupã rréipe ipo akatúape.

31 Ha katu opa ko'ã mba'e rehe pe rréi omaña ha omaña hese ijuru abierta reheve, ha'e opuka ramo hese, ha'e opuka avei jey.

32 O peẽ kuimbaʼekuéra, mbaʼéicha piko ikatu haʼe kuñanguéra imbarete vaʼerãnte, ohechávo ojapo hikuái péicha?

33 Upémarõ pe rréi ha umi prínsipe omaña ojuehe, ha upévare oñepyrũ oñeʼẽ pe añeteguáre.

34 O peẽ kuimbaʼekuéra, ¿ndahaʼéi piko kuña imbaretéva? tuicha pe yvy, yvate pe yvága, ipya’e kuarahy hape, ojerégui yvága ijerére, ha ogueraha jeyhape hendaguépe peteĩ árape.

35 Ndahaʼéi piko tuicha mbaʼe ojapóva koʼã mbaʼe? upévare tuicha pe añetegua, ha imbaretevéva opa mbaʼégui.

36 Opa ko yvy osapukái pe añeteguáre, ha yvága ohovasa chupe.

37 Vino ningo iñaña, pe rréi iñaña, kuñanguéra iñaña, opa yvypóra raʼykuéra iñaña, ha péicha haʼe opa hembiapo vai; ha ndaipóri ipypekuéra añetegua; hekoʼỹ rupi avei oñehundíta hikuái.

38 Añetegua katu, oaguanta, ha akóinte imbarete; oikove ha ipu’aka tapiaite ĝuarã.

39 Hendive ndaipóri oaseptáva tapichápe ni recompensa; ha katu haʼe ojapo umi mbaʼe hekojojáva, ha ojejoko opa mbaʼe hekojojáva ha iñañávagui; ha opavave yvypóra ojapo porã hembiapokuéraicha.

40 Ha pe huísiope ndaipóri mbaʼeveichagua tekojoja; ha haʼe pe mbarete, rréino, puʼaka ha ñemombaʼe guasu, opa épokapegua. Toñemomba'e guasu Tupã añetegua.

41 Ha upéva reheve okirirĩ. Upérõ opavave osapukái ha he'i: Tuicha mba'e Añete, ha ipu'aka opa mba'e ári.

42 Upémarõ pe rréi heʼi chupe: “Ejerure mbaʼépa reipotáve pe kuatiañeʼẽme, ha romeʼẽta ndéve, pórke nde iñaranduveha. ha nde reguapýta che ykére, ha oñembohérata che primo.

43 Upémarõ Jesús he'i mburuvicha guasúpe: “Nemandu'áke ne ñe'ẽme'ẽ rehe remopu'ãtaha Jerusalén, reguahẽvo ne Rréinope.

44 Ha omondopaite umi mbaʼyru ojepeʼa vaʼekue Jerusaléngui, Ciro oprometévo ohunditaha Babilonia ha omondo jeytaha upépe.

45 Nde reñeʼẽ avei remopuʼãtaha pe témplo, umi edomíta ohapy vaʼekue Judéape, umi caldeo ohundi jave nandi.

46 Ha koʼága, O karai rréi, kóva haʼe pe ajeruréva, ha aipotáva ndehegui, ha kóva haʼe pe príncipe ñemosãsõ osẽva ndejehegui: upévare aipota rejapo porã pe ñeʼẽmeʼẽ, pe kumpli nde jurúpe voi nde reñe'ẽkuri yvága ruvicha guasúpe.

47 Upémarõ pe rréi Dario opuʼã ohetũ chupe, ha oskrivi chupe kárta entéro umi tesorero, teniente, kapitán ha governadórpe, ikatu haguáicha omombeʼu porã chupe ha entéro umi ohóvape hendive omopuʼã hagua Jerusalén .

48 Ohai avei kuatiañeʼẽ umi teniente oĩvape Celosíria ha Feniciape, ha chupekuéra Libanope, ogueru hagua hikuái sédro yvyra Libano guive Jerusalénpe, ha omopuʼã hagua hendive pe siuda.

49 Hiʼarive oskrivi enterove umi hudío osẽvaʼekue irreinogui ojupi hagua hudíope, ani hagua oike mbaretépe hokẽme ni peteĩ ofisiál, ni mburuvicha, ni teniente ni tesorero.

50 Ha opa tetã oguerekóva hikuái isãso haguã impuesto ÿre; Edomíta kuéra ome'ẽtaha umi judío kuéra tava'i ha'ekuéra oguerekova'ekue upérõ.

51 Heẽ, oñemeʼẽ hagua peteĩ áño veinte talento pe témplo ñemopuʼãme, oñemopuʼã peve;

52 Ome'ẽ avei diez talento káda áño, omantene haguã umi ofrénda ojehapýva altar ári káda día, ha'e kuéra he'iháicha oikuave'ẽ haguã 17.

53 Opa umi oho vaʼekue Babiloniagui omopuʼã hagua pe siuda oreko hagua lívre lívre, ha avei iñemoñarekuéra ha opa saserdóte oho vaʼekue.

54 Haʼe ohai avei oñeʼẽvare. umi mba'e repy ha pa'i ao oservihápe hikuái.

55 Upeichaite avei umi mbaʼe omanda vaʼekue umi levítape oñemeʼẽ hagua chupekuéra pe óga ojejapopa peve pe óga ha Jerusalén oñemopuʼã meve.

56 Ha omanda omeʼẽ hagua opa umi oñongatúvape pe siudápe pensión ha suéldo.

57 Omondo avei Babilóniagui umi tembiporu Ciro omboyke vaʼekue. ha opa mbaʼe Ciro omeʼẽvaʼekue tembiapoukapy rupive, haʼe omanda avei chupe ojejapo hagua, ha omondo Jerusalénpe.

58 Ko mitãrusu osẽ rire, ohupi yvága gotyo Jerusalén gotyo ha omombaʼeguasu Rréi yvagapegua.

59 Ha he'i: Ndehegui ou pe victoria, ndehegui ou arandu, ha ne mba'e pe gloria, ha che ha'e ne rembiguái.

60 Revy'a nde reme'ẽva'ekue chéve arandu, nde rehe ame'ẽgui aguije, ore ru ypykue Jára.

61 Ha upéicha ojagarra umi kuatiañeʼẽ, ha osẽ oho Babilóniape ha omombeʼu upéva opa ijoykeʼykuérape.

62 Ha omombaʼeguasu hikuái itúva ypykue Tupãme, omeʼẽgui chupekuéra sãso ha isãso

63 Ojupi ha omopu'ã haguã Jerusalén ha pe témplo oñembohérava, ha okaru vy'ápe 7 ára pukukue.

MOAKÃHA 5 rehegua

1 Upe rire umi kuimbaʼe prinsipál oĩva umi famíliape ojeporavóva itrívupe, oho hagua hembireko, itaʼýra ha itajýra ndive, hembiguái kuimbaʼe ha hembiguái, ha hymbakuéra ndive.

2 Dario omondo hendivekuéra 1.000 kavaju arigua, ogueru jey peve chupekuéra Jerusalénpe hekoitépe, ha umi instruménto de músika reheve umi pláta ha flauta.

3 Ha enterove ijoykeʼykuéra oñembosarái, ha haʼe ohupi chupekuéra oñondive.

4 Ha koʼãva haʼe umi kuimbaʼe ojupíva réra, hogayguakuéra heʼiháicha itrivukuéra apytépe, heta iñakãme.

5 Umi saserdóte, Finés raʼy, Aarón raʼy: Jesús, Josédec raʼy, haʼéva Saraias raʼy, ha Joacim, haʼéva Zorobabel raʼy, Salatiel raʼy, haʼéva David rogaygua, Fares ñemoñaregua Judá ñemoñare;

6 Haʼe heʼi iñaranduvaʼekue pe rréi Dario de Persia renondépe, pe segundo áño ogoverna haguépe, pe mes de nisánpe, upéva hína pe primer mes.

7 Ha koʼãva hína umi judío ou vaʼekue pe prisionérogui, oiko haguépe hikuái extranhéroramo, Babilonia rréi Nabucodonosor ogueraha vaʼekue chupekuéra Babilóniape.

8 Ha ohojey hikuái Jerusalénpe, ha ambue hudío retãme, peteĩteĩ itávape, oúva Zorobabel ndive, Jesús, Nehemías ha Zacarías, ha Resaías, Enenio, Mardoqueo ndive. Beelsaro, Asfaraso, Reelio, Roimus ha Baana, ha'ekuéra oisãmbyhýva.

9 Foros ra'y kuéra tetãygua ha igovernador kuéra, doscientos setenta y dos. Safat ra'y kuéra cuatrocientos 72.

10 Ares ra'y 7cientos cincuenta y seis.

11 Faat Moab ra'y kuéra, 2.822.

12 Elam ra'y mil doscientos cincuenta y cuatro: Zatul ra'y, nuevecientos cuarenta y cinco: Corbe ra'y, 7cientos cinco: Bani ra'y, seiscientos cuarenta y ocho.

13 Bebai ra'y 6223: Sadas ra'y 3.222.

14 Adonicam ra'y 679: Bagoi ra'y 2.66: Adín ra'y cuatrocientos cincuenta y cuatro.

15 Aterezías ra'y 92: Ceilán ha Azetas ra'y 67: Azurán ra'y, cuatrocientos treinta y dos.

16 Ananías ra'y 11, Arom ra'y 32, Basa ra'y trescientos 23: Azefurit ra'y 122.

17 Metero ra'y 3.55: Betlomón ra'y 123.

18 Netofa pegua, 55, Anatot pegua, 150, Betsamos pegua, cuarenta y dos.

19 Quiriatiario pegua 25, Cafira ha Berot pegua, 7cientos cuarenta y tres, Pira pegua, 700.

20 Cadias ha Amidoi pegua, cuatrocientos 22, Ciramá ha Gabdes pegua, 600 21.

21 Macalongua, cien veintidós: Betolio pegua, cincuenta y dos: Nefis ra'y, cien cincuenta y seis.

22 Calamolalo ha Onus ra'y 7525: Jereco ra'y doscientos cuarenta y cinco.

23 Anas ra'y tres mil trescientos treinta.

24 Saserdóte: Jedu ra'y, Jesús ra'y Sanasib ra'y apytépe, 9072: Merut ra'y mil cincuenta y dos.

25 Fasarón ra'y mil cuarenta y siete, Carme ra'y mil 17.

26 Levíta kuéra: Jesué, Cadmiel, Banuás ha Sudías ra'y, 744.

27 Umi puraheihára marangatu: Asaf ra'y 128.

28 Umi okẽ rerekua: Salum ra'y, Jatal ra'y, Talmón ra'y, Dacob ra'y, Teta ra'y, Sami ra'y, opavave cien treinta y nueve ra'y.

29 Tupao rembiguái: Esaú ra'y, Asifa ra'y, Tabaot ra'y, Ceras ra'y, Sud ra'y, Faleas ra'y, Labán ra'y, Graba ra'y.

30 Acua ra'y, Uta ra'y, Cetab ra'y, Agaba ra'y, Subai ra'y, Anan ra'y, Catua ra'y, Gedur ra'y.

31 Airo ra'y, Daisán ra'y, Noeba ra'y, Chaseba ra'y, Gazera ra'y, Azía ra'y, Fine ra'y, Azaré, Bastai ra'y, Asana ra'y .

32 Meda ra'y, Cuta ra'y, Carea ra'y, Carco ra'y, Aserer ra'y, Tomoi ra'y, Nasit ra'y, Atífa ra'y.

33 Salomón rembiguái ra'ykuéra: Azafión ra'y, Farira ra'y, Jeeli ra'y, Lozón ra'y, Israel ra'y, Safet ra'y.

34 Hagía ra'y, Faracaret ra'y, Sabí ra'y, Sarotea ra'y, Masias ra'y, Gar ra'y, Adu ra'y, Suba ra'y, Aferra ra'y, Barodis ra'y , Sabat ra'y, Alón ra'y.

35 Entéro umi ministro oĩva pe témplope ha Salomón siervokuéra raʼytrescientos setenta ydos.

36 Ko'ãva ojupi Termelet ha Telersas-gui, Charathalar omotenondéva chupekuéra ha Aalar;

37 Ndaikatúi omombe'u hogayguakuéra, ha ijyvyrakuéra, mba'éichapa ha'e Israelgua: Ladán ra'y, Ban ra'y, Necodán ra'y, 600 cincuenta y dos.

38 Umi saserdóte oipeʼa vaʼekue saserdóte, ha ndojejuhúi: Abdía raʼy, Acoz raʼy, Ado raʼy, omenda vaʼekue Augía rehe, peteĩva Barzelo rajyre, ha oñembohéra héra rupive.

39 Ojehekávo ko'ã kuimba'e ñemoñare pe kuatiahaipyrépe, ha ndojejuhúi, ojeipe'a chuguikuéra sacerdocio rembiapo.

40 Nehemías ha Atarias heʼi chupekuéra ani hagua opartisipa umi mbaʼe sagrádogui, opuʼã peve peteĩ saserdóte guasu oñemondevaʼekue mboʼepyha añeteguáre.

41 Upémarõ Israelgua, umi orekóvagui 12 áño ha yvateve, enterovéva oreko cuarenta.

42 Hembiguái kuimba'e ha tembiguái kuña kuéra ha'e 7.000 trescientos cuarenta y siete: umi kuimba'e opurahéiva ha kuña opurahéiva, doscientos cuarenta y cinco.

43 Cuatrocientos treinta y cinco kaméllo, 7 mil treinta y seis kavaju, doscientos cuarenta y cinco mula, 5.500 525 mymba ojepokuaáva pe júgope.

44 Oĩ umi hogaygua ruvicha oguahẽvo Ñandejára témplo oĩvape Jerusalénpe, opromete omoĩ jeytaha pe óga hendaguépe ikatuháicha.

45 Oñemeʼẽ hagua pe tesóro sagrádope umi obra de óro, 5.000 pláta ha cien ao saserdóte.

46 Upéi oiko Jerusalénpe umi saserdóte, levíta ha tavayguakuéra, umi opurahéiva ha umi okẽ rerekua. ha opa Israelgua ipueblo-pe.

47 Oguahẽvo pe séptimo mes, ha umi israelíta oĩmarõ káda uno hendaguépe, peteĩ ñeʼẽme oike hikuái peteĩ ñeʼẽme pe okẽ peteĩha oĩvape éste gotyo.

48 Upéi opuʼã Jesús, Josédec raʼy, iñermanokuéra saserdóte ha Zorobabel, Salatiel raʼy, ha iñermanokuéra, ha ombosakoʼi Israel Jára altár.

49 Tojapo hiʼári umi sakrifísio ojehapýva, heʼiháicha pe lívro de Moisés, Ñandejára kuimbaʼe.

50 Ha oñembyaty chupekuéra ambue tetãnguéra upe tetãmeguágui, ha omopuʼã hikuái pe altar hendaitépe, opa tetãnguéra upe tetãmegua oñorairõ haguére hendivekuéra, ha ombohasa asy chupekuéra; ha oikuave'ẽ mymbajuka hi'aravo, ha mymbahapy Ñandejárape pyhareve ha ka'aru.

51 Haʼekuéra ojapo avei pe fiésta de tavernákulo, heʼiháicha pe Léipe, ha káda día oikuaveʼẽ sakrifísio, ojejapoháicha.

52 Ha upe rire, umi ofrénda tapiaite, ha sacrificio de sábado, ha jasy pyahu, ha opa arete marangatúva.

53 Opa umi omeʼẽvaʼekue iñeʼẽmeʼẽ Ñandejárape oñepyrũ oikuaveʼẽ sakrifísio Ñandejárape pe primer día de mes siete guive, jepe neʼĩra gueteri oñemopuʼã Ñandejára témplo.

54 Ha omeʼẽ hikuái umi albañil ha karpinterokuérape pláta, kaʼu ha mbaʼyru, vyʼápe.

55 Umi Sidón ha Tirogua ome'ẽ avei mba'yruguata, ogueru haguã cédro máta Libano-gui, ojegueru va'erã yvoty rupive Jope refugio-pe, he'i haguéicha chupekuéra Ciro ruvicha guasu Persa-gua.

56 Pe segundo áño ha segundo mes oguahẽ rire Ñandejára témplope Jerusalénpe, oñepyrũ Zorobabel, Salatiel raʼy, Jesús Josédec raʼy, iñermanokuéra, saserdóte, levíta ha enterove umi oĩva peju Jerusalénpe pe ñeñapytĩmbýgui.

57 Ha omoĩ hikuái Tupã róga pyenda peteĩha ára mokõiha mes-pe, mokõiha áño oguahẽ rire hikuái judío ha Jerusalén-pe.

58 Ha'e kuéra omoĩ umi levíta 20 áño guive oñatende haguã Ñandejára rembiapo rehe. Upéi opu'ã Jesús, ita'ýra ha ijoyke'y kuéra, iñermáno Cadmiel ha Madiabún ra'y kuéra, Jodá ra'y Eliadún ra'y ndive, ita'ýra ha ijoyke'y kuéra ndive, opavave levíta, ha peteĩ ñe'ẽme omoñepyrũva tembiapo. omba’apóvo omotenonde haguã tembiapo Tupã rógape. Upémarõ umi ombaʼapóva omopuʼã Ñandejára témplo.

59 Ha umi saserdóte oñemboʼy ijao reheve instruménto ha trompeta reheve. Asaf ra'y levita kuéra oguereko platillo.

60 Pepurahéi purahéi ome'ẽ haguã aguyje ha pemomba'eguasu Ñandejárape, Israel ruvicha guasu David he'i haguéicha.

61 Ha hatã opurahéi hikuái purahéi omombaʼeguasúvo Ñandejárape, pórke haʼe oiporiahuvereko ha omimbipa opa ára guarã opa Israélpe.

62 Ha opavave tavayguakuéra ombopu trompéta, ha osapukái hatã, opurahéi purahéi aguyje Ñandejárape omopuʼã haguére Ñandejára róga.

63 Avei umi saserdóte, levíta ha hogaygua ruvichakuéra apytépe, umi yma guare ohecha vaʼekue pe óga yma guare, hasẽ ha osapukái hatã ou pe óga ñemopuʼãme.

64 Péro heta hénte ombopu trompéta ha vyʼápe osapukái hatã.

65 Upéicha rupi noñehendúi umi trompéta umi hénte hasẽ haguére, ha upéicha rupi umi hénte ombopu hechapyrãva, ha mombyry guive oñehendu.

66 Upévare ohendúvo Judá ha Benjamín ñemoñare enemigokuéra, oikuaa mbaʼépa heʼise vaʼerã upe trompéta ryapu.

67 Ha ohechakuaa hikuái umi oĩva prisionéroramo omopuʼãha pe témplo Ñandejára Israel Járape guarã.

68 Upémarõ oho hikuái Zorobabel ha Jesús rendápe, ha umi família ruvicha rendápe ha heʼi chupekuéra: Romopuʼãta oñondivepa penendive.

69 Ore avei, peẽicha, peneñe'ẽrendu pende Járape, ha jajapo sacrificio chupe guarã Azbazaret, Asiria ruvicha guasu ára guive, oregueru vaekue ko'ápe.

70 Upéi Zorobabel ha Jesús ha Israel rogaygua ruvichakuéra he'i chupekuéra: Ndaha'éi ore ha peẽme romopu'ã haguã oñondive peteĩ óga Ñandejára ñande Járape guarã.

71 Ñande añoite ñamopuʼãta Israel Járape guarã, heʼi haguéicha ñandéve Ciro, persa ruvicha guasu.

72 Ha katu umi tetã tetãygua oñeno pohýi umi oikóva Judeape, ha ojokóva chupekuéra, ojoko iñemopuʼã;

73 Ha umi kompromíso ñemiháme, ha umi hénte oporokonvenséva ha umi sarambi ojapóva, ojoko hikuái pe óga ñemohuʼã opa ára rréi Ciro oikove aja, upévare ojejoko chupekuéra omopuʼã hagua dos áño pukukue, Dario oisãmbyhy peve.

1 Pe segundo áño ogoverna haguépe Darío Ageo ha Zacarías, Adó raʼy, umi proféta, oprofetisa umi hudíope oĩva hudíope ha Jerusalénpe, Ñandejára Israel Jára rérape, + haʼekuéra oĩ vaʼekue hiʼári.

2 Upéi opuʼã Zorobabel, Salatiel raʼy ha Jesús Josédec raʼy, ha oñepyrũ omopuʼã Ñandejára róga Jerusalénpe, Ñandejára proféta oĩ hendivekuéra ha oipytyvõ chupekuéra.

3 Upe jave avei ou hendápe kuéra Sisines, pe governadór de Siria ha Fenicia, Satrabuzanés ha iñirũnguéra ndive, ha heʼi chupekuéra:

4 ¿Máva rembiapópe piko pemopuʼã ko óga ha ko técho, ha pejapopaite umi mbaʼe? ha mávapa umi mbaʼapohára ojapóva koʼã mbaʼe?

5 Upevére umi judío anciano-kuéra ohupyty mborayhu, Ñandejára ovisita haguére pe ñeñapytĩmbýpe;

6 Ha ndojejokói chupekuéra omopuʼã hagua, oñemeʼẽ peve Dario-pe significación hesekuéra, ha oñemeʼẽ peve peteĩ ñembohovái.

7 Umi kuatiañe'ẽ ohai ha omondova'ekue Dario-pe, Sisines, gobernador Siria ha Fenicia, ha Satrabuzanes, iñirũnguéra ndive, mburuvichakuéra Siria ha Fenicia-pe. Mburuvicha guasu Dario-pe, amomaitei:

8 Toikuaa opa mbaʼe ñande ruvicha guasu rréipe, jaju rire Judea retãme ha jaikévo Jerusalén távape, jajuhu Jerusalén siudape umi hudío yma guare oĩva prisionéroramo

9 Pemopuʼã peteĩ óga Ñandejárape guarã, tuicha ha ipyahúva, ita oñekytĩ ha hepyetereívagui, ha umi yvyra oñemoĩmava umi murálla ári.

10 Ha umi tembiapo ojejapo pyaʼeterei, ha pe tembiapo oho porã ipópe, ha opa ñemombaʼeguasu ha kyreʼỹme ojejapo.

11 Upémarõ roporandu koʼã ansiánope: “¿Máva rembiapoukapy rupive pemopuʼã ko óga ha pemopyenda koʼã mbaʼe?

12 Upévare romeʼẽ hagua ndéve mbaʼekuaa kuatiápe, rojerure umi mbaʼe ojapóvape tenondete, ha rojerure chupekuéra umi kuimbaʼe prinsipál réra kuatiápe.

13 Upémarõ haʼekuéra heʼi oréve koʼã mbaʼe: “Ore ningo Ñandejára rembiguái, ojapo vaʼekue yvága ha yvy”.

14 Ha ko óga katu, ojapo heta áño peteĩ rréi Israelgua tuicha ha imbaretéva, ha oñemohuʼã.

15 Ha katu ñande rukuéra ombopochýrõ guare Tupãme, ha opeka Israel Ruvicha yvágape oĩvare, haʼe omeʼẽ chupekuéra Nabucodonosor rréi de Babilonia, caldeokuéra poguýpe; 16 Haʼe oitypaite pe óga, ohapy ha ogueraha umi héntepe prisionéroramo Babilóniape.

17 Péro pe primer áño rréi Ciro ogoverna haguépe Babilóniape, pe rréi Ciro oskrivi omopuʼã hagua ko óga.

18 Ha umi mbaʼyru marangatu óro ha plátagui ojejapóva, Nabucodonosor ogueraha vaʼekue Jerusalén rógagui, ha omoĩvaʼekue itémplope voi, umi rréi Ciro oguenohẽ jey vaʼekue témplogui Babiloniape, ha oñemeʼẽ chupekuéra Zorobabel ha Sanabasaro mburuvicha guasúpe,

19 Heʼi chupe ogueraha hagua umi tembiporu peteĩchagua ha omoĩ Jerusalén témplope. ha Ñandejára témplo oñemopuʼã hagua hendaguépe.

20 Upémarõ Sanabasario, oguahẽvo koʼápe, omoĩ Jehová róga pyenda Jerusalénpe. ha upe guive ko’áĝa peve ha’égui peteĩ óga gueteri, ne’ĩra gueteri opapaite.

21 Ko'ágã, mburuvicha guasu ohecháramo iporãva, tojeporeka rréi Ciro kuatiañe'ẽ apytépe.

22 Ha ojejuhúramo Ñandejára róga ñemopuʼã Jerusalén-pe ojejapo hague rréi Ciro ñeʼẽmeʼẽ reheve, ha ñande ruvicha rréi oimoʼãramo upéicha, tohechauka ñandéve upéva.

23 Upéi omanda rréi Dario oheka hagua umi kuatiañeʼẽ oĩva Babiloniape, ha upéicha rupi pe palásio Ecbatánpe, oĩva

Media retãme, ojejuhu peteĩ kuatiañeʼẽ ojehaihápe koʼã mbaʼe.

24 Pe primer áño ogoverna haguépe Ciro, rréi Ciro heʼi oñemopuʼã jey hagua Jehová róga Jerusalénpe, ha upépe ojapo hikuái sakrifísio tatápe meme.

25 Ijyvate 60 métro ha ipekue 60 métro, ha 3 fíla ita oñekytĩva, ha peteĩ rréla yvyra pyahu upe tetãmegua. Mburuvicha guasu Ciro rógagui umi mba'e ojehepyme'ẽva'erã.

26 Ha umi tembiporu marangatu Ñandejára rógape, óro ha plátagui, Nabucodonosor oguenohẽva’ekue Jerusalén rógagui ha ogueru Babilonia-pe, toñemoĩjey óga Jerusalénpe, ha oñemoĩ pe lugár oĩháme ha’ekuéra oĩkuri upe mboyve.

27 Ha avei omanda Sisines pe gobernador Siria ha Fenice-gua, ha Satrabuzanes, ha iñirũnguéra, ha umi oñenombravaʼekue mburuvicharã Siria ha Fenicia-pe, toñatende ani hagua oñemboja upe lugár rehe, ha katu tohasa Zorobabel, pe rembiguái Ñandejára, Judea ruvicha ha judío ruvicha kuéra, omopu'ã haguã Ñandejára róga upe tendápe.

28 Che amanda avei oñemopuʼã jey hagua; ha oma'ẽ kyre'ỹ hikuái oipytyvõ haguã umi hudío ñeñapytĩmbýpe, opa peve Ñandejára róga.

29 Ha Celosíria ha Fenicia tributo-gui peteĩ pehẽngue oñeñangarekóva oñemeʼẽ hagua koʼã kuimbaʼépe Ñandejára sakrifísiorã, upéva heʼise Zorobabel sãmbyhyhárape, tóro, ovecha mácho ha ovecha raʼyrehe;

30 Ha avei trígo, juky, víno ha aséite, ha upéva tapiaite káda áño oñeporanduʼỹre, umi saserdóte oĩva Jerusalénpe ohechaukaháicha ojegastaha ára ha ára.

31 Ikatu haguáicha oñemeʼẽ ofrénda Ñandejára Ijyvatevévape pe rréi ha itaʼyrakuérare, ha oñemboʼe hagua hekove rehehápe.

32 Ha haʼe omanda oimeraẽva omboykéva, heẽ, térã ombovevýiva oimeraẽ mbaʼe ojeʼevaʼekue térã ojehaivaʼekuégui, hogaitégui ojepeʼa hagua peteĩ yvyramáta, ha toñeñapytĩ hiʼári, ha ojejagarrapaite imbaʼerepy rréipe guarã.

33 Upévare Ñandejára, héra oñehenóiva upépe, ohundipaite opa rréi ha tetã, oipysóva ipo ojoko térã ombyai hagua upe Ñandejára róga Jerusalénpe.

34 Che ruvicha guasu Darío amboheko ko'ã mba'e he'iháicha, kyre'ỹme.

MOAKÃHA 7 rehegua

1 Upéi Sisinés, governadór Celosíria, Fenicia ha Satrabuzanes, iñirũnguéra ndive osegi rréi Dario omandáva.

2 Oñangareko porãiterei umi tembiapo marangatúre, oipytyvõ umi hudío yma guarépe ha umi governadór oĩvape pe témplope.

3 Ha upéicha osẽ porã umi tembiapo marangatu, profetakuéra Ageo ha Zacarías oprofetisa jave.

4 Ha'e kuéra omohu'ã ko'ã mba'e Ñandejára Israel Jára omanda rupi, ha Persia ruvicha guasu Ciro, Dario ha Artejerjes omoneĩ.

5 Ha péicha oñemohuʼã pe óga marangatu ára veinte y mbohapy jasy Adar-pe, Dario persa rréi sexto áñope

6 Umi Israelgua, umi saserdóte, levíta, ha ambuekuéra oĩva prisionéroramo, ojapo umi mbaʼe ojehaíva Moisés kuatiañeʼẽme.

7 Ha Ñandejára témplo ojededika hagua, oikuaveʼẽ hikuái cien tóro doscientos ovecha mácho, cuatrocientos ovecha raʼy.

8 Omeʼẽ avei 12 kavara kavara Israel ñemoñare pekádope guarã.

9 Umi saserdóte ha levíta oñemboʼy avei ijao reheve, haʼekuéra oservi hagua Ñandejára Israel Járape, Moisés kuatiañeʼẽme heʼiháicha, ha umi okẽ rerekua káda okẽme.

10 Umi israelíta oĩ vaʼekue prisionéroramo, ojapo pe Páskua + 14 día pe primer méspe, ha upéi umi saserdóte ha levítape oñemomarangatu.

11 Umi oĩ vaʼekue prisionéroramo, ndahaʼéi enterovéva oñesantifikáva oñondive, ha umi levíta katu enterove oñemomarangatu oñondive.

12 Ha upéicha oikuaveʼẽ hikuái Páskua opa umi oĩvape prisionéroramo, ha ijoykeʼykuéra paʼikuérape guarã, ha ijupe guarã.

13 Ha Israel ñemoñare osẽvaʼekue ñeñapytĩmbýgui okaru, jepe opa umi ojei vaʼekue umi mbaʼe ombojeguarúvagui tavayguakuéra upe tetãmegua, ha oheka Ñandejárape.

14 Ha'e kuéra ovy'a vy'apavẽ Ñandejára renondépe 7 ára mbuja levadura'ỹva arete.

15 Haʼe ombojere vaʼekue chupe kuéra pe rréi de Asiria omombarete hagua ipokuéra Ñandejára Israel Jára rembiapokuépe.

MOAKÃHA 8 rehegua

1 Ko'ã mba'e rire, oisãmbyhy rire pe rréi Artejerjes, ha'éva Esdras, Saraias ra'y, Ezerias ra'y, Helquías ra'y, Salum ra'y.

2 Saduc ra'y, Aquitob ra'y, Amarias ra'y, Ezías ra'y, Meremot ra'y, Zaraías ra'y, Savias ra'y, Bocas ra'y, Abisas ra'y, Finees ra'y , Eleazar ra'y, pa'i ruvicha Aarón ra'y.

3 Ko Esdras oho Babiloniagui mbo'ehára ramo, oĩma preparádo Moisés Léi ome'ẽva'ekue Israel Jára.

4 Ha pe rréi omombaʼeguasu chupe, pórke haʼe oguerohory chupe opa mbaʼe ojeruréva.

5 Oho avei hendive Jerusalénpe, Israelgua, levíta saserdóte, puraheihára marangatu, okẽ rerekua ha tembiguái témplope.

6 Pe séptimo áño ogoverna haguépe Artejerjes, pe quinto mespe, upéva haʼe kuri pe rréi séptimo áño. ohógui hikuái Babilonia-gui peteĩha ára jasy peteĩháme, ha oguahẽ Jerusalén-pe, pe jeguata porã Ñandejára omeʼẽ haguéicha chupekuéra.

7 Esdras ningo ikatupyryeterei, upévare ndohejái mbaʼeve Ñandejára léi ha mandamientokuéragui, ha katu omboʼe entéro Israélpe umi ordenanza ha huísio.

8 Koʼága pe tembiapoukapy ojehaivaʼekue rréi Artejerjes-gui, ha ou vaʼekue Esdraspe, pe saserdóte ha omoñeʼẽva Ñandejára léi.

9 Mburuvicha guasu Artejerjes omomaitei Esdras-pe, pa'i ha omoñe'ẽva Ñandejára Léi.

10 Adesidi atrata porãtaha, ameʼẽ órden umi hudío, saserdóte ha levíta oĩva ore rréinope, oipota ha oipotáva oho nendive Jerusalénpe.

11 Upévare, opavave oguerekóva iñakãme, toho nendive, iporãhaguéicha chéve ha che siete angirũnguéra consejerokuérape;

12 Ikatu haguáicha omaña hikuái Judea ha Jerusalén mbaʼére, okonveniháicha pe oĩva Ñandejára léipe;

13 Ha pegueraha umi jopói Israel Járape Jerusalénpe, che ha che irũnguéra romeʼẽvaʼekue iñeʼẽmeʼẽ, ha opa óro ha pláta ojetopa vaʼekue Babilonia retãme, Ñandejárape Jerusalénpe.

14 Upe mba'e ome'ẽva tavayguakuérape Tupã Ñandejára tupaópe Jerusalénpe, ha oñembyaty haguã pláta ha óro tóro, ovecha mácho ha ovecha ra'y ha umi mba'e hesegua.

15 Ha'e kuéra oikuave'ẽ haguã mymbajuka Ñandejárape Tupã Ijára altar ári, oĩva Jerusalénpe.

16 Ha oimeraẽ mbaʼe nde ha ne joykeʼykuéra pejapótava pláta ha óro reheve, pejapo, pende Tupã oipotaháicha.

17 Ha umi tembiporu marangatu Ñandejára omeʼẽva ndéve reiporu hagua nde Tupã témplope, oĩva Jerusalénpe, remoĩ vaʼerã nde Tupã renondépe Jerusalénpe.

18 Ha oimeraẽ mbaʼe nemanduʼavaʼerã reiporu hagua nde Tupã témplo, remeʼẽ vaʼerã pe rréi ryrugui.

19 Che rréi Artejerjes haʼe avei umi oñangarekóva umi tesórore Síria ha Feniciape, opa mbaʼe omondovaʼekue pe saserdóte Esdras ha omoñeʼẽva Ñandejára Ijyvatevéva Léi, omeʼẽ hagua chupe pyaʼe porã.

20 Ohupyty 100 kílo de pláta, upéicha avei trígo 100 kársel peve, ha 100 víno pehẽngue ha heta mbaʼe.

21 Tojejapo opa mbaʼe Tupã léi heʼiháicha kyreʼỹme Tupã ijyvatevévape, ani hagua ou pe pochy pe rréi ha itaʼyrakuéra rréino ári.

22 Amanda avei peẽme ani hagua pejerure impuésto, ni ótra imposición, ni peteĩ saserdóte, levíta, puraheihára marangatu, okẽ rerekua, témplo servísiope, térã oimeraẽva ojapóva ko témplope, ha avave ndoguerekoiha autorida omoĩ haguã mba'eve hesekuéra.

23 Ha nde, Esdras, Tupã arandu rupi, emoĩ hue ha hustísia, ikatu haguáicha ohusga hikuái opa Siria ha Fenicia-pe opa umi oikuaávape nde Tupã léi; ha umi ndoikuaáivape rembo’éta.

24 Ha oimeraẽva omboykéva nde Tupã léi, ha rréi, ojekastigáta kyreʼỹme, tahaʼe ñemano, térã ambue castigo, viru jejopy rupi, térã kaʼirãime.

25 Upémarõ Esdras heʼi: “Toñemombaʼeguasu Ñandejára peteĩnte che ru ypykue Jára, omoĩ vaʼekue koʼã mbaʼe pe rréi korasõme omombaʼeguasu hagua hóga Jerusalénpe.

26 Ha chemombaʼe pe rréi, ikonsehéro, ha opa iñangirũnguéra ha mburuvichakuéra renondépe.

27 Upévare chemokyreʼỹ Ñandejára che Jára pytyvõ rupive, ha ambyatykuimbaʼekuéra Israelgua ojupi hagua chendive.

28 Ko'ãva hína umi mburuvicha, hogayguakuéra ha heta mba'e oñemomba'eguasúva, ojupíva chendive Babilonia-gui rréi Artejerjes oisãmbyhy aja.

29 Finees ra'y kuéra apytégui Gerson, Itamar ra'y apytégui Gamael, David ra'y apytégui Leto Sequenias ra'y.

30 Farez ra'y kuéra apytégui Zacarías. ha hendive ojeipapa cien cincuenta kuimba'e.

31 Pahat Moab ra'y apytégui Elionias, Zaraías ra'y, ha hendive 200 kuimba'e.

32 Zatoe ra'y apytégui Sequenias, Jezelo ra'y, ha hendive 300 kuimba'e: Adín ra'y apytégui Obet Jonatán ra'y ha hendive 250 kuimba'e.

33 Elam ra'y apytégui, Josías Gotolias ra'y, ha hendive 70 kuimba'e.

34 Safatias ra'y apytégui, Zaraías Miguel ra'y, ha hendive 67 kuimba'e.

35 Joab ra'y apytégui, Abadías, Jezelo ra'y, ha hendive doscientos doce kuimba'e.

36 Banid ra'y apytégui, Assalimot, Josafías ra'y, ha hendive 100 kuimba'e.

37 Babí ra'y apytégui Zacarías Bebai ra'y ha hendive 28 kuimba'e

38 Astat ra'y apytégui, Johannes, Actán ra'y, ha hendive 100 kuimba'e.

39 Adonicam ra'y kuéra apytégui pe ipahaitéva, ha ko'ãva héra Elifalet, Joya ha Samaías, ha hendivekuéra 70 kuimba'e.

40 Bago ra'y apytégui, Uti, Istalcuro ra'y, ha hendive 70 kuimba'e.

41 Ha ko'ãva ambyaty ysyry hérava Teras peve, upépe romoĩ ore tenda mbohapy ára pukukue.

42 Upépe ndajuhúi ni peteĩ saserdóte ha levítape.

43 Upéi amondo Eleazar, Iduel ha Masmán rendápe.

44 Alnatán, Mamaías, Joribás, Natán, Eunatán, Zacarías ha Mosolamón, kuimba'e tenondegua ha iñaranduva.

45 Ha ajerure chupe kuéra oho haguã Sadeo ruvicha rendápe, ha'éva tesoro rendaguépe.

46 Ha omanda chupekuéra oñeʼẽ hagua Dadeo, ijoykeʼykuéra ndive, ha umi tesorero oĩvape upe lugárpe, omondo hagua oréve umi kuimbaʼe ikatúva ojapo saserdóteramo Ñandejára rógape.

47 Ha ñande Ruvicha po ipuʼakapáva rupive ogueru ñandéve kuimbaʼe ikatupyrýva Moli, Leví raʼy, Israel raʼy, Asebebia, ha itaʼyrakuéra ha ijoykeʼykuéra, orekóva dieciocho áño.

48 Asebia, Anus, ha iñermáno Osaías, Canuneo ra'ykuéragui ha ita'ýra kuéra, 20 kuimba'e.

49 Umi tembiguái témplopegua David omoĩvaʼekue, ha umi kuimbaʼe prinsipál oservi hagua umi levítape, umíva apytépe oĩ doscientos veinte siérvo oĩva pe témplope.

50 Ha upépe añeʼẽmeʼẽ ajunataha umi mitãrusukuérape ñande Ruvicha renondépe, aipota hagua chugui peteĩ jeguata porã ore ha umi oĩvape orendive, ore raʼykuérape ha mymbakuérape guarã.

51 Che ningo atĩ ajerure hagua umi rréipe, umi kavaju arigua ha kavaju ariguakuérape, ha añeñangareko hagua umi ore enemígore.

52 Roʼémagui pe rréipe, Ñandejára ñande Tupã puʼaka oĩtaha umi ohekáva ndive, oipytyvõ hagua chupekuéra opa mbaʼépe.

53 Ha rojerure jey ore Járape koʼã mbaʼére, ha rojuhu chupe igustoha oréve.

54 Upéi amboja'o 12 saserdóte ruvicha Esebrias ha Asanias, ha 10 kuimba'e iñermanokuéra apytégui.

55 Ha apesa chupekuéra pe óro, pláta ha umi mbaʼyru sagrádo oĩva ñande Ruvicha rógape, omeʼẽ vaʼekue pe rréi, ikonsiénto, umi prínsipe ha opa Israelgua.

56 Apesa rire, ame'ẽ chupekuéra seiscientos cincuenta talento de pláta, ha mba'yru de plata cien talento ha cien talento de óro.

57 Ha veinte mbaʼyru de óro, ha 12 mbaʼyru vrónseguigua, vrónse iporãva, omimbipáva óroicha.

58 Ha haʼe chupekuéra: Mokõivéva peẽ imarangatu Ñandejárape guarã, ha umi mbaʼyru imarangatu, ha pe óro ha pláta haʼe peteĩ ñeʼẽmeʼẽ Ñandejárape guarã, ñande ru ypykue Jára.

59 Peñangarekóke ha peñangareko hesekuéra peme'ẽ meve saserdóte ha levíta ruvicha kuérape, ha umi kuimba'e tenondegua Israel rogayguakuérape, Jerusalénpe, ñande Tupã róga kotýpe.

60 Upémarõ umi saserdóte ha levíta orresivi vaʼekue pe pláta, pe óro ha umi mbaʼyru, ogueraha chupekuéra Jerusalénpe, Jehová témplope.

61 Ha ysyry Teras-gui rosẽ ára doce, pe primer mes-pe, ha roĝuahẽ Jerusalénpe ore Ruvicha po ipuʼakapáva rupive, oĩva orendive roju Jerusalénpe.

62 Ha roime rire upépe mbohapy ára, pe óro ha pláta oñepesa vaʼekue oñemeʼẽ ore Ruvicha rógape irundyha árape, saserdóte Marmot-pe, Iri raʼy.

63 Hendive oĩ Eleazar, Finees ra'y, ha hendivekuéra oĩ Josabd, Jesús ra'y ha Moet, Sabán ra'y, levíta.

64 Ha opa mba'e ipohýiva ojehai upe aravópe.

65 Umi osẽvaʼekue prisionéroramo, oikuaveʼẽ sakrifísio Ñandejára Israel Járape: 12 tóro tóro tóro Israel kompletoitépe guarã, 86 ovecha mácho.

66 12 ovecha raʼy, kavara oñekuaveʼẽ hagua pyʼaguapýpe, 12. opavave umíva peteĩ sacrificio Ñandejárape guarã.

67 Ome'ẽ hikuái mburuvicha guasu rembiapoukapy mburuvicha guasu sãmbyhyhára kuérape ha Celosíria ha Fenicia sãmbyhyhára kuérape. ha omombaʼe hikuái tavayguakuérape ha Tupã témplo.

68 Ojapopa rire koʼã mbaʼe, umi mburuvichakuéra ou che rendápe ha heʼi:

69 Pe tetã Israelgua, umi mburuvicha guasu, umi saserdóte ha levíta nomomombyrýi chuguikuéra umi puévlo extranhéro

oĩva pe tetãme, ni umi gentil omongyʼáva, pór ehémplo umi cananeo, hitita, ferés, jebuseo ha moabita. Egiptogua, ha edomíta.

70 Haʼekuéra ha itaʼyrakuéra omenda haguére itajýrakuéra ndive, ha pe ñemoñare marangatu oñembojeheʼa umi tetã ambuegua ndive; ha oñepyrũ guive ko mbaʼe umi mburuvicha ha umi kuimbaʼe guasu oparticipa ko tembiapovaígui.

71 Ha ahendu riremínte koʼã mbaʼe, aikytĩ che ao, ha pe ao marangatu, ha aipeʼa che akãrague che akã ha che barbagui, ha chemboguapy ñembyasy ha ipohýieterei.

72 Upérõ opavave ohenduka vaekue Ñandejára Israel Jára ñe'ẽ, oñembyaty che rendápe, añembyasy aja che rembiapo vaikuére, ha aguapy gueteri henyhẽ mba'e pohýigui pe mymbajuka ka'aru peve.

73 Upéi apuʼãvo che ao ha ao marangatúgui aikytĩ, ha añesũ che jyva ha aipyso che po Ñandejára renondépe.

74 Che haʼe: Ñandejára, añemotĩ ha atĩ nde rova renondépe;

75 Ñande angaipa hetavégui ñane akã ári, ha ñande jeikuaa’ỹ oguahẽ yvága peve.

76 Ñande rukuéra tiémpo guive ñaime ha ñaime tuicha angaipápe, koʼága peve.

77 Ha ore angaipa ha ore rukuéra ore joykeʼykuéra ha ore rréi ha ore sacerdotekuéra ndive roñemeʼẽ umi rréi yvy ariguápe, kysepuku, ha prisionéroramo, ha peteĩ presa ñemotĩme, koʼága peve.

78 Ha koʼága peteĩ medida-pe ojehechauka oréve ndehegui poriahuvereko, O Ñandejára, opytataha oréve peteĩ hapo ha peteĩ téra nde santuario rendaguépe;

79 Ha odescubri oréve pete tesape andejra ore Tupã rógape, ha omeʼẽ hagua oréve tembiʼu ore tembiguáiramo.

80 Heẽ, roime jave tembiguáiramo, ndorohejáikuri ore Ruvicha; ha'e katu ore mborayhu Persia ruvicha kuéra renondépe, ha ome'ẽ oréve hi'upyrã;

81 Heẽ, ha omombaʼeguasu ñande Ruvicha témplo, ha omopuʼã pe Sión nandi, omeʼẽ haguére ñandéve peteĩ jeiko porã judío ha Jerusalén-pe.

82 Ha koʼága, O Ñandejára, mbaʼépa jaʼéta, jaguerekóramo koʼã mbaʼe? Ore rojapo vaekue ne rembiapoukapy, reme'ẽva'ekue ne rembiguái maranduhára kuéra po rupive.

83 Pe yvy, peikévape peguereko hagua patrimonio ramo, haʼeha peteĩ yvy oñemongyʼáva umi extranhéro upe tetãygua mbaʼe kyʼa reheve, ha omyenyhẽ hikuái ikyʼágui.

84 Upévare koʼága ani pejoaju pende rajykuérape itaʼýra ndive, ni ndapeguerahamoʼãi itajýrape pende raʼykuérape.

85 Hiʼarive arakaʼeve ndapehekamoʼãi peguereko hagua pyʼaguapy hendivekuéra, penembarete hagua, ha peʼu hagua umi mbaʼe porã upe tetãmegua, ha peheja hagua pe yvy erénsia pende raʼykuérape tapiaite guarã.

86 Ha opa mbaʼe ojehúva ojejapo ñanderehe ñane rembiapo aña ha ñande angaipa tuichaitévare; nde, Ñandejára, rembohesapepa ore angaipakuéra,

87 Ha omeʼẽ oréve peichagua hapo, ha katu rojevy jey rojapo hagua ne léi, ha roñembojeheʼa hagua tetãnguéra upe tetãmegua kyʼa ndive.

88 Ndaikatúi piko nde pochy orendive orehundi haguã, nerehejái peve oréve hapo, ni semilla, ni téra?

89 Israel Jára, nde añetegua, ko árape ropytáma hapo ramo.

90 Péina ápe, koʼága roime ne renondépe ore rembiapovaikuépe, ndaikatuvéimagui roñemboʼy koʼã mbaʼére ne renondépe.

91 Ha Esdras oñembo'évo omombe'u jave, hasẽ ha oñeno yvýpe tupao renondépe, ombyaty hendápe Jerusaléngui hetaiterei kuimba'e, kuña ha mitã.

92 Upémarõ Jeconías, Jeelo raʼy, peteĩva Israel raʼy, osapukái ha heʼi: “Esdras, ore ningo ropeka Ñandejára Jehová kóntrape,

romenda kuña extranhérore umi tetãnguérapeguáre, ha koʼága oĩ yvate kompletoite Israel”. .

93 Jajapo juramento Ñandejárape, ñamomombyrytaha opa ñane rembireko, tetã ambueguágui, ita'yrakuéra ndive.

94 Ha'ete ku nde rembo'e haguéicha, ha mayma iñe'ẽrendúva Ñandejára léipe.

95 Epu'ã ha ejuka, nderehe niko ko mba'e, ha ore roiméta nendive.

96 Upémarõ Esdras opuʼã ha ohura umi saserdóte ruvicha ha levíta kompletoite Israelgua ojapotaha koʼã mbaʼe. ha upéicha ohura hikuái.

MOAKÃHA 9 rehegua

1 Upéi Esdras opuʼãvo pe témplo korapýgui oho Joaán, Eliasib raʼykotýpe.

2 Ha opyta upépe, ha ndoʼúi soʼo ni ndoyʼúi y, oñembyasývo hetaiterei hembiapovaikuérare.

3 Opa umi judío ha Jerusalénpe oñemombeʼu opa umi oĩvape prisionéroramo, oñembyatytaha Jerusalénpe.

4 Ha oimeraẽ noñembyatýiva upépe mokõi térã mbohapy ára aja umi ansiáno omandaháicha onombraháicha, ojejagarra vaʼerã hymbakuéra pe témplo ojepuru hagua, ha haʼe voi oñemosẽ vaʼerã umi oĩvagui prisionérogui.

5 Mbohapy ára rire, opavave Judá ha Benjamín ñemoñare oñembyaty Jerusalénpe, 20 día, noveno mes-pe.

6 Ha enterove umi hénte oguapy oryrýi pe témplo korapýpe, pe tiémpo vai koʼagaguáre.

7 Upémarõ Esdras opuʼã ha heʼi chupekuéra: “Peẽ pejapo vaʼekue pe léi pemendávo extranhéro kuñáre, ha upéicha rupi pejapove Israel angaipa”.

8 Ha koʼága pekonfesávo pemeʼẽ gloria Ñandejára ñande rukuéra Tupãme,

9 Ha pejapo haʼe oipotáva, ha pejei umi tetã ambueguágui, ha umi kuña extranhérogui.

10 Upémarõ umi hénte osapukái ha heʼi hatã: “Nde ere haguéicha, upéicha rojapóta”.

11 Ha katu heta rupi tavayguakuéra, ha ára vai, ha ndaikatúi ñañembo'y okápe, ha péva ndaha'éi tembiapo peteĩ térã mokõi ára pukukue, jahechávo ñande angaipa ko'ã mba'épe oñemosarambi mombyry.

12 Upévare, topyta umi mburuvicha aty guasúpe, ha tou pe ára heʼívape enterove ore rembireko ótro rembireko.

13 Ha hendivekuéra opa tendáre mburuvicha ha huekuéra, romboyke peve Ñandejára pochyñandehegui ko mbaʼére.

14 Upémarõ Jonatán, Azael raʼy ha Ezequías, Teocano raʼy, ojagarra chupekuéra ko mbaʼe, ha Mosollam, Levis ha Sabateo oipytyvõ chupekuéra.

15 Ha umi oĩva prisionéroramo ojapo opa koʼã mbaʼe heʼiháicha.

16 Saserdóte Esdras oiporavo chupe guarã umi kuimbaʼe prinsipál ifamíliape, enterove hérape, ha pe primer día pe méspe, oguapyhikuái oñondivepa ohesaʼỹijo hagua ko mbaʼe.

17 Upémarõ pe primer día de primer méspe opa pe káusa orekóva hikuái umi hembireko extranhéro.

18 Umi saserdóte oñembyaty vaʼekue ha hembireko extranhéro, ojejuhu.

19 Jesús Josédec ra'y ha ijoyke'y kuéra ra'y kuéra apytégui. Matélas ha Eleazar, Joríbo ha Joadan.

20 Haʼekuéra omeʼẽ ipo omboyke hagua hembirekógui ha oikuaveʼẽ hagua ovecha mácho ojogueraha porã hagua chupekuéra ojavy haguére.

21 Ha Emer raʼykuéra apytégui; Ananías, Zabdeo, Eanes, Sameio, Hiereel ha Azarías.

22 Ha Faisur ra'y kuéra apytégui; Elionas, Masías Israel ha Natanael, ha Ocidelo ha Talsas.

23 Ha umi levíta apytégui; Jozabad, Semis, Colio, hérava Calitas, Pateo, Judas ha Jonás.

24 Umi puraheihára marangatu apytégui; Eleazuro, Bacúro rehegua.

25 Umi okẽ rerekua apytégui; Sallumus, ha Tolbanes rehegua.

26 Israelgua, Foros ra'y kuéra apytégui. Hiermas, Edías, Melquías, Maelo, Eleazar, Asibias ha Baanias.

27 Ela ra'y kuéra apytégui; Matanias, Zacarías ha Hierielo, Hieremot ha Aedías.

28 Ha Zamot ra'y kuéra apytégui; Eliadas, Elisimo, Otonías, Jarimot ha Sabato, ha Sardeo.

29 Babai ra'y kuéra apytégui; Johannes, Ananías ha Josabad ha Amateis.

30 Mani ra'y kuéra apytégui; Olamo, Mamuco, Jedeo, Jasubo, Jasael ha Hieremot.

31 Ha Adi raʼykuéra apytégui; Naathus, Moosias, Lacuno ha Naidus, Matanias, Sestel, Balnuus ha Manaseas.

32 Ha Anas ra'y kuéra apytégui; Elionas, Aseas, Melquías, Sabeo, Simón Cosameo.

33 Ha Asom ra'y kuéra apytégui; Altaneo, Matias, Baanaia, Elifalet, Manasés ha Semei.

34 Ha Maani raʼykuéra apytégui; Jeremías, Momdis, Omero, Juel, Mabdai ha Pelias, Anos, Carabasón, Enasibo, Maminitanaimo, Eliasis, Banus, Eliali, Samis, Selemías, Natanas: ha Ozora ra'y kuéra. Sesis, Esril, Azael, Samato, Zambis, Josefo, ha ambuekuéra.

35 Ha Etma raʼykuéra apytégui; Mazitias, Zabadaias, Edes, Juel, Banaias.

36 Enterove koʼãva omenda vaʼekue hembireko extranhérogui, ha oheja chupekuéra imembykuéra ndive.

37 Umi saserdóte, levíta ha umi israelíta oiko Jerusalénpe ha távape, pe primer día de mes sietehápe.

38 Ha enterove umi hénte oñembyaty peteĩ pyʼaite guive pe párte sagrádo oĩvape éste gotyo.

39 Ha he'i hikuái pa'i ha moñe'ẽhára Esdras-pe ogueru haguã Moisés Léi, Israel Jára Ñandejára ome'ẽva'ekue.

40 Upémarõ saserdóte ruvicha Esdras oguerahauka pe léi opavavépe kuimbaʼe guive kuña peve, ha enterove saserdótepe, ohendu hagua pe léi pe primer día, pe séptimo méspe.

41 Haʼe omoñeʼẽ pe korapy guasúpe pe pórtiko marangatu renondépe, pyhareve guive asaje peve, kuimbaʼe ha kuña renondépe. ha pe atyguasu oñatende pe léi rehe.

42 Saserdóte Esdras ha oleéva pe léi oñemboʼy peteĩ púlpito yvyrágui ojejapóva ári.

43 Upéi opu'ã ijykére Matatias, Sammo, Ananías, Azarias, Urías, Ezecias, Balasamus, ipo akatúape.

44 Ipo akatúape opyta Faldio, Misael, Melquías, Lotasubo ha Nabarías.

45 Upéi ogueraha Esdraspe pe kuatiañe'ẽ léi rehegua umi hénte renondépe, ha'e oguapy porã ypy guive opavave renondépe.

46 Haʼe oipeʼávo pe léi, haʼekuéra oñemboʼy porã. Upémarõ Esdras ohovasa Tupã Tupã Ijyvatevévape, Tupã ipu'akapávape.

47 Ha enterove tavayguakuéra ombohovái: “Amén! ha ohupívo ipo hoʼa hikuái yvýpe, ha omombaʼeguasu Ñandejárape.

48 Avei Jesús, Anus, Sarabías, Adino, Jacubo, Sabateas, Auteas, Maánías, Calitas, Asrias, Joazabdo, ha Ananías, Biatas, levíta, omboʼe Ñandejára Léi, ha haʼekuéra ontende porã.

49 Upéi Atarates oñe'ẽ pa'i ruvicha Esdras ndive. ha omoñe'ẽva, ha umi levíta ombo'éva aty guasúpe, opavavépe, he'ívo.

50 Ko ára imarangatu Ñandejárape guarã; (Opavave hasẽ ohendúvo pe léi.)

51 Tapeho katu pe'u pe ikyrakue ha pey'u pe he'ẽ asýva ha pemondo pehẽngue umi ndorekóivape.

52 Ko ára imarangatu Ñandejárape guarã, ha ani peñembyasy. Ñandejára penemombaʼeguasútagui.

53 Upémarõ umi levíta omombeʼu opa mbaʼe umi héntepe ha heʼi: “Ko ára imarangatu Ñandejárape guarã. ani reñembyasy.

54 Upéi oho hikuái, káda uno okaru ha hoyʼu, ovyʼa ha omeʼẽ hagua mbaʼeve umi ndorekóivape, ha ovyʼaiterei.

55 Oikuaa porãgui hikuái umi ñeʼẽ oñemboʼe haguépe chupekuéra, ha umi mbaʼe oñembyaty vaʼekue chupekuéra.

1PelívromokõihaprofétaEsdras,Saraiasraʼy,Azarías raʼy,Helquíasraʼy,Sadamíasraʼy,Sadocraʼy,Aquitob raʼy

2Aquíasra'y,Fineesra'y,Helíra'y,Amariasra'y,Aziei ra'y,Marimotra'y,Arnara'y,Ozíasra'y,Boritra'y,Abisei ra'y,Fineesra'y,Eleazarra'y

3Aarónra'y,Levíñemoñaregua.ha'eva'ekueka'irãime Medoretãme,ArtejerjesoisãmbyhyajaPersaruvicha guasu

4HaouchéveÑandejárañe'ẽ,he'ívo:

5Terehonderape,haehechaukachetavayguakurape hembiapoangaipa,haimembykurapehembiapovai ojapovaekuecherehe;omombe'uhaguãhikuáiita'yra ra'ykuérape

6Ituvakuéraangaipahetavéguihesekuéra,hesaráigui cheheguihaoikuave'ẽtupãambuekuérape

7¿Ndahaʼéipikocheningopeaguenohẽvaʼekue chupekuéraEgiptoretãgui,petembiguáirógagui?hakatu chembopochyhikuái,haodespreciacheconsejokuéra

8Eipeʼaupéicharõneakãrague,haemombohiʼarikuéra opambaʼevai,naiñeʼẽrendúiguihikuáicheléipe,hakatu haʼepeteĩtavayguakuéraopuʼãva

9¿Arakaʼepevepikoahejareichupekuéra,ajapovaʼekue chupekuérahetambaʼeporã?

10Hetarréiahundihesekuéra;Faraónhembiguáihaopa ipu'akareheveaity.

11Ahundipaiteumitetãoĩvapehenondépe,haéstegotyo amosarambiumihénteoĩvapemokõiprovínsiape,Tiroha Sidónpe,haajukapaiteiñenemigokuérape.

12Erechupekuéra:‘PéichaheʼiÑandejára

13Chepoguerahapemarrupihaiñepyrũmeameʼẽpeẽme peteĩtapetuichahaisegúrova.Ame'ẽpeẽmeMoisés tendotarã,haAarónpa'irã

14Cheameʼẽpeẽmetesapepeteĩtatakuápe,hatuicha hechapyrãvaajapopendeapytépe;upéicharõjepepeẽ penderesaráichehegui,heʼiÑandejára

15Péichahe'iÑandejáraIpu'akapáva:“Umicodornizha'e kuripeteĩtechaukahapeẽmeguarãAme'ẽkuripeẽmetenda pendeñeñangarekorã,upéicharõjepepeñe'ẽmbegueupépe

16Hanopuʼakáicherérapepeneenemigokuérañehundíre, hakatutapiaitekoʼágapevepeñeʼẽmbeguegueteri

17¿Moõpaoĩumimbaʼeporãajapovaʼekue penderehehápe?peñembyahýihaijy'uhéiramoguarepe tave'ỹme,ndapesapukáipikochéve,

18He'i:Mba'érepikooreguerahakodesiértopeorejuka haguã?iporãvekurioréveroserviramoegipcio-kuérape, romanoranguekotave'ỹme

19Upérõaiporiahuverekopendeñembyasy,haameʼẽ peẽmemanápeʼuhagua.upéichape'uángelmbujape.

20Peẽijyʼuhéirõguare,¿ndahaʼéipikoaikytĩpeita,hay osyrypeẽme?hakuhaguérecherojaho’iyvyrarogue reheve.

21Amboja'opendeapytépepeteĩyvyhi'aporãva,amosẽ penerenondépeumicananeo,ferezeohafilistéope.he’i Ñandejára

22PéichaheʼiÑandejáraipuʼakapáva:“Peimerõguarepe desiértope,amorréorríope,ijyʼuhéihapeñeʼẽvaiche rérare.

23Chenameʼẽipeẽmetatapeñeʼẽvaihaguére,síno amombopeteĩyvyramátapeýpehaambopiroʼyperrío

24Mbaʼépaajapótanderehe,OJacob?nde,Judá, nereñe'ẽrendúichéve:cheambojevýtaambuetetãnguérape, haumívapeame'ẽtacheréra,oñongatuhaguãche rembiapoukapy.

25Peẽcherejahaguére,cheahejátaaveipeẽme; peipotáramocheporiahuverekopenendive, ndaporiahuverekomoʼãipenderehe

26Pehenóijavecherehe,nahendúipeẽme,pemongy'águi pendepotuguyreheve,hapendepypya'epeporojuka haguã

27Peẽndapehejáicherejahaguéicha,hakatupendejehegui, heʼiÑandejára.

28PéichaheʼiÑandejáraIpuʼakapáva:“Ndahaʼéipiko añemboʼepeẽmepeteĩtúvaichaitaʼýra,syimembykuñaha imembykuñáramo.

29Peẽhaʼehaguachetavayguakuéra,hachehaʼehagua pendeTupã;peẽha'ehaguãchera'y,hacheha'ehaguã penderu?

30Chepombyatypeteĩryguasuombyatyháichaipepo guýperyguasukuérape.Cheromosẽtacherovagui.

31Peikuave'ẽvovechéve,amboykétapendehegui,pende areteguasu,pendejasypyahuhapenesirkunsisión

32Amondopeẽmecherembiguáiprofeta-kuéra,pejagarra hapejuka,hapemondorohetekuéra,huguyajerurétava pendepógui,heʼiÑandejára

33PéichaheʼiÑandejáraIpuʼakapáva:“Penderóganingo nandi,pomosẽtapeyvytuojahogaháicha

34Handeraʼykuéranohendýimoʼãi;haʼekuéraodespresia haguérecherembiapoukapy,haojapopembaʼeivaívache renondépe

35Penderógaameʼẽtapeteĩpuévlooútavape;nohendúiva guetericheheguichegueroviata;Chendahechaukáiva'ekue techaukaha,ha'ekuéraojapótacheha'eva'ekuechupekuéra

36Haʼekuérandohecháiprofetakuérape,upéicharõjepe ohenóitaiñangaipakuéraimanduʼahagua,haorrekonose chupekuéra

37Cheahechaumihénteoútavaimbaʼeporãha, imembykuéraovyʼávavyʼápe

38Hakoʼága,cheryvy,péinaápemba’egloria;haehecha umitetãoúvakuarahyresẽguio.

39Umívapeameʼẽtamburuvicharã:Abrahán,Isaacha Jacob,Oséas,AmóshaMiqueas,Joel,AbdíashaJonás 40Nahúm,Abacuc,Sofonias,Ageo,ZacaríahaMalaquías, oñehenóivaaveiÑandejáraánhel

MOAKÃHA2rehegua

1PéichaheʼiÑandejára:Cheaguenohẽko tavayguakuérapetembiguáiramo,haameʼẽchupekuérache rembiapoukapykuérakuimbaʼerembiguáiprofetakuéra rupive;haʼekuéranohendúivachupekuéra,hakatu odespresiachekonsého

2Pesyimembyva'ekuehe'ichupekuéra:Pehopendera'y Chenikoviudahaojehejareíva.

3Chepomongakuaavyʼápe;hakatuchepohýiñembyasy hamba'epohýireheve,pepekahaguéreÑandejárapende Járarenondépehapejapohenondépeivaíva.

4Hakatumbaʼépaajapótapeẽmekoʼága?Chenikoviuda haojehejareíva,tapehochera'ykuéra,hapejerure Ñandejáraporiahuvereko.

5Chekatu,chetúva,rohenóitestimonioramokoʼãmitãsy rehe,nokumplírivachekonvénio

6Reguerahahaguachupekuérasarambikuépe,haisýpe peteĩbotínpe,anihaguaoĩchuguikuérañemoñare

7Toñemosarambihikuáitetãnguéraapytépe,toñemosẽ hérayvýgui,ha'ekuéraodespreciahaguéreche kompromíso

8¡Aichejárangandéve,Asur,ndereñomivandepypeumi hekojoja'ỹva!Peẽtavayguakuéraiñañáva,penemandu'áke ajapova'ekuéreSodomahaGomorrarehe;

9Ijyvyopytávayvykuʼihatanimburyru,upéichaavei ajapótaumicherenduvaʼekuépe,heʼiÑandejára Ipuʼakapáva

10Péichahe'iÑandejáraEsdras-pe:“Ereche retãyguakuérapeame'ẽtahachupekuéraJerusalénrréino ame'ẽsévaIsrael-pe.

11Ajagarrátaaveiimimbipa,haameʼẽtakoʼãvapeumi tavernákuloopaveʼỹva,ambosakoʼivaʼekuechupekuéra guarã.

12Oguerekótahikuáipeyvyramátatekovereheguapeteĩ mbaʼeryakuãporãhyakuãasývapeguarã;nomba'apomo'ãi, niikane'õmo'ãi.

13Pehohapehupytyta,peñembo'embovyárapeẽme, oñembombykyhaguã,perréinooñembosako'ímapeẽme guarã.

14Peguerahayvágahakoyvytestigoramo;amboja'ógui peivaívahaamoheñóipeiporãva,cheaikovégui,he'i Ñandejára.

15Sy,eñañuãnemembykuérape,haemongakuaa chupekuéravyʼápe,emoĩipypeteĩpilaricha,che roiporavógui,heʼiÑandejára.

16Umiomanóvapeamopu'ãjeýtahendaguáguiha aguenohẽtachupekuérasepultúragui,aikuaáguicheréra Israel-pe

17Anirekyhyje,ndera'ysy,cheroiporavógui,he'i Ñandejára.

18NepytyvõguiamondótacherembiguáiEsayhaJeremype,haʼekuéraheʼirireamomarangatuhaambosakoʼindéve guarãdoceyvyramátahenyhẽvayvaopaichagua.

19Hahetaykuaosyryhápekambyhaeíra,hasieteyvyty ipuʼakapáva,hiʼáriokakuaarosahalirio,upévarupive amyenyhẽtavyʼáguinemembykuérape.

20Ejapoporãpeviúdandive,ehusgaumiimembyʼỹvare, emeʼẽimboriahúvape,edefendeumityreʼỹvape,emonde umiijaoʼỹvape.

21Emongueraumioñembyaívahaikangyvape,anirepuka peteĩkuimbaʼeikarẽvareodespresiahagua,edefendeumi ikangývape,hatoupeohechaʼỹvacheresarenondépe.

22Eñongatuumiitujávahaimitãvandemurállaryepýpe

23Rejuhúvoumiomanóvape,ejagarrachupekuéraha eñotỹchupekuéra,haameʼẽtandévepelugártenondegua chejeikovejey

24Epyta,chetavayguakuéra,haepytuʼu,oúguigueterine kirirĩ

25Emongarunemembykuérape,ndemongakuaaporã; omopyendaipykuéra

26Umitembiguáiameʼẽvaʼekuendévekatu,nipeteĩva nomanomoʼãi.cheajerurétaguichupekuérandenúmero apytégui

27Aninekane'õ,oguahẽvoárajehasaasyhamba'epohýi, ambuekuérahasẽhaoñembyasýta,ndekaturevy'átaha reguerekótahetamba'e

28Umitetãguaneenvidia,hakatundaikatumoʼãiojapo mbaʼevenderehe,heʼiÑandejára

29Chepondejahoʼíta,anihaguaneraʼykuéraohecha infiérno.

30Evyʼa,Ondesy,nemembykuérandive;che romosãsótagui,he’iÑandejára

31Nemanduʼákenaneraʼykuéraokevare,che aguenohẽtaguichupekuérayvyrembeʼýguiha aiporiahuverekótachupekuéra,cheporiahuverekógui,heʼi ÑandejáraIpuʼakapáva.

32Eñañuãnemembykuérapeajupeveaiporiahuvereko chupekuéra,cheykuakuéraosyryhachemborayhu ndopamo'ãi.

33CheEsdrasahupytypeteĩtembiapoukapyÑandejáragui yvytyOrebári,ahahaguãIsrael-pe;hakatuaĝuahẽvo chupekuéra,chemboykehikuái,haodespreciaÑandejára rembiapoukapy

34Haupévarehaʼepeẽme,Opeẽtetãnguéra,pehendúva hapeikuaáva,pehaʼarõpendePastor,haʼeomeʼẽtapeẽme pytuʼuopaveʼỹva;Hi'aguĩmagui,oútavakoyvypahápe

35PeimepreparádoperecompensapeRréinope,petesape opaveʼỹvaomimbipátapendeáriopaáraguarã

36Pekañykomundosombra-gui,pehupytypevy’apende gloriarehegua:CheatestifikaabiertamentecheSalvadorpe

37Opehupytypedonoñemeʼẽvapeẽme,hapevyʼa, pemeʼẽvoaguyjepepeneguerahavaʼekuépeperréino yvagapeguápe

38Epuʼãhaeñemboʼy,ehechamboyumiojeselláva Ñandejáraaretejave;

39Umívaojeikoyvyapeárisombra-guihaorresivi Ñandejáraaoomimbipáva.

40Ejagarrandenúmero,OSión,haembotyumindeao morotĩvape,omoañetévaÑandejáraléi

41Oñekumplipenúmerodendera'y,reipotaitéva,ejerure Ñandejárapu'akape,toñemomarangatuneretãyguakuéra, oñehenóiva'ekueiñepyrũmbyguive

42CheEsdrasahechapeyvytySiónáripeteĩpuévlo tuicháva,ndaikatúivaaipapa,haenterovéva omombaʼeguasuÑandejárapepurahéirupive

43Haijapytepekuéraoĩpeteĩmitãrusuijyvatevéva, ijyvatevévaopaambuégui,hapeteĩteĩiñakãáriomoĩ koróna,haijyvatevéva;upévachesorprendeiterei.

44Upémarõaporandupeánhelpehahaʼechupe:“Karai, ¿mbaʼépakoʼãmbaʼe?”

45Ha'eombohováichéve:“Ko'ãvahínaumioipe'ávaao omanóva,omondeva'ekuepenomano'ỹvahaomombe'u Tupãréra

46Upémarõhaʼepeánhelpe:“¿Mbaʼemitãrusupiko okoronachupekuérahaomeʼẽvachupekuérapalma ipópe?”.

47Upémarõhaʼeheʼichéve:“HaʼehínaÑandejáraRaʼy, haʼekuéraomombeʼuvaʼekuekomúndope”Upéiañepyrũ tuichaamomba’eguasuumioñembo’yhatãvapeÑandejára rérare

48Upémarõpeánhelheʼichéve:“Terehohaemombeʼu chetavayguakuérapembaʼeichaguambaʼeha mbaʼeichaitépatuichambaʼehechapyrãvaÑandejárande Járagui”

MOAKÃHA3rehegua

1Pe30áñooñehundirirepesiudaaimekuriBabiloniape, haañenocherupápe,hachepyʼaiteguiveapensa

2AhecháguipeSiónoñehundipahahaumioikóva Babiloniapehetambaʼe

3Hacheespírituipyʼaiteguive,upévareañepyrũhaʼepe Yvatevévapeñeʼẽkyhyjégui,hahaʼe:

4OÑandejára,reguerahávasãmbyhy,reñeʼẽkuri iñepyrũme,reñotỹrõguarekoyvy,haupévandetevoi,ha remandatavayguakuérape,

5HaomeʼẽpeteĩteteAdánpeángaʼỹre,haʼévandepo rembiapokue,haopytuʼuchupetekovepytu,haoikovene renondépe

6Handereguerahachupeparaísope,ndepoakatúaoñotỹ vaʼekue,arakaʼeveoumboyvekoyvy.

7Hareme'ẽchupetembiapoukapyohayhuhaguãnderape, ha'eomboyke,hapya'eremoĩñemanoheseha hi'arambotykuérape,chuguikuéraoutetã,tribu,tavaygua hañemoñare

8Haopatavayguakuraoguataoipotaháicha,haojapombae hechapyrãvanerenondépe,haodespreciane rembiapoukapykuéra

9Hajeyáraohasávoreguerupedilúvioumioikóvakoyvy apeári,harehundichupekuéra.

10Haojehupeteĩteĩme,peñemanohaʼehaguéicha Adánpeguarã,upéichaaveipedilúviokoʼãvapeguarã

11Upevérepeteĩvaumívaapytéguireheja,haʼévaNoé hogaguakuérandive,haʼéguiouopavavekuimbaʼe hekojojáva.

12Haojehu,umioikóvakoyvyapeárioñepyrũvo oñembohetave,haoguerekorirechupekuérahetamitã,ha haʼepeteĩtavayguakuératuicháva,oñepyrũjeyhikuái iñañuãveumiypykuegui

13Koʼágaoikovaírõguarehikuáinerenondépe,reiporavo peteĩkuimbaʼeijapytepekuéra,héravaAbrahán.

14Chuperehayhúva,hachupeañoiterehechaukane rembipota

15Haojapohendivepeteĩkonvénioopaveʼỹva, oprometévochupearakaʼevendapehejamoʼãihaiñemoñare

16Hachupereme'ẽIsaac-pe,haIsaac-peaveireme'ẽJacob haEsaúpe.JacobrehekatureiporavochupeharemoĩEsaú ykére

17ReguenohẽvoiñemoñarekuérapeEgíptogui,regueraha chupekuérayvytySinaípe

18Hareñesũvoyvága,rembopyʼaguasukoyvy, remonguʼekoyvytuichakue,haremokyreʼỹumiyvy pypuku,harembopyʼaroryumikuimbaʼeupeépokapegua.

19Hanegloriaohasairundyokẽrupi,tata,yvyryrýi,yvytu haro'y;eme'ẽhaguãléiJacobñemoñarekuérape,hakyre'ỹ Israelñemoñarekuérape.

20Haupéicharõjepenereipeʼáichuguikuérapeteĩkorasõ aña,neléihiʼahaguaipypekuéra

21PeAdánpeteĩhaoguerahávaikorasõaña,haipuʼaka hesehaupéichatoikoopavavechuguiheñóiva

22Péichapembaʼasyojejapotapiaiteguarã;hapeléi(avei) tavayguakuérakorasõmehapovaireheve;upéicharupiumi iporãvaoho,hapeivaívaopytagueteri

23Upémarõohasaumiárahaopaumiáño,haupéi remopu'ãnerembiguái,héravaDavid

24Peẽpemandavaʼekuechupeomopuʼãhaguapeteĩsiuda nderérapeguarã,hatoikuaveʼẽndéveinsiénsohaofrénda.

25Hetaáñoreoikorireupéva,umioikóvaupesiudápe ndehejarei

26HaopambaʼépeojapoAdánhaopaiñemoñarekuéra ojapohaguéicha

27Haupéicharemeʼẽnetavaguasuneenemigokuérapópe.

28¿IporãvépaumimbaʼeojapóvahikuáiBabilóniape, ikatuhaguáichaogovernahikuáiSiónári?

29Aĝuahẽrõguareupépe,haahecharireitupy’ỹva ipapapy’ỹva,upérõcheángaohechahetamba’evaiapoha kotreintay-peapysa,upéichachekorasõchembotavy

30Cheahechamba'éichaparehasaha'ekuéraopeka,ha rehejareiumihembiapovaívape,harehundine retãyguakuérape,hareñongatuneenemigokuérape,ha neremombe'úiupéva.

31Naimanduʼáimbaʼéichapaikatuojehejakotape: ¿HaʼekuérapikoupéicharõhaʼekuéraBabiloniaguaiporãve umiSióngui?

32TérãpaoĩambuetetãndekuaávaIsraelykére?Térã mba'eñemoñarepikooguerovianeñe'ẽme'ẽJacob-icha?

33Hajepevendojehecháiijehepymeʼẽ,hahembiapokuéra ndoguerekóiyva,ahahaguéreápehapépetetãnguérarupi, haahechaosyryhahikuáimbaʼerepy,hanapensáine rembiapoukapykuérare

34Upévareepesaorerembiapovaikueko'ágãpebalanzape,haaveiumioikóvakoyvyapeári.haupéichaavei ndojejuhúimoõvenderéraIsrael-peañónte

35Térãarakaʼepikoraʼeumioikóvakoyvyapeári ndopekaivaʼekuenderenondépe?térãmba'etavayguakuéra pikoupéichaokumplinerembiapoukapykuéra?

36RejuhútaIsraelhérarupiveoñongatuhaguene rembiapoukapykuéra;hakatundaha'éiumitetã ambueguápe

MOAKÃHA4rehegua

1Hapeánheloñemondovaʼekuecherendápe,héravaUriel, ombohováichéve.

2Hahe'i:Nekorasõohomombyrykoyvyapeári,ha reimo'ãpikoreikuaatahapeIjyvatevévarape?

3Upéihaʼe:“Heẽ,cheruvicha”Hahe'ichéve:“Che añemondoahechaukahaguãndévembohapytapeha amombe'uhaguãmbohapymba'eojoguávandéve.

4Upévaguiikatúramocheremombeʼupeteĩ,ahechaukáta ndéveaveipetaperehechaséva,haahechaukátandéve moõguipaoupekorasõaña.

5Hacheha'e:“Emombe'ucheruvicha”Upémarõhe'i chéve:Tereho,epesachévetatapohýi,térãemediyvytu pohýitérãcherenóijeyáraohasava'ekuépe.

6Upémarõambohováihahaʼechupe:“¿Mbaʼepikoikatu ojapoupéva,rejerurehaguachévekoʼãichaguambaʼe?”

7Hahaʼeheʼichéve:“Aporandúramondéve mbaʼeichaitépatuichaumiógayguasumbytépe,térãmboy ykuapaoĩpepypukuñepyrũme,térãmboyykuapaoĩpe firmamentoári,térãmávapaosẽyvotyrokái:

8Oiméneerechéve:Arakaʼevendaguejypáipepypukúpe, nikoʼágapeveañaretãme,niarakaʼevendajupíriyvágape.

9Upevérekoʼágaajerurendévetatahayvytuañoite,hape árarehasahaguégui,haumimbaʼendaikatúivagui rejesepara,haupéicharõjependaikatúiremeʼẽchéve mbaʼeveichaguambohováiumívagui

10Haʼeheʼiaveichéve:“Ndembaʼerembaʼévahaumi nendiveokakuaapámava,ndaikatúireikuaa;

11Mbaʼéichapikoupéicharõnembaʼyruikatútaontende peIjyvatevévarape,ha,koʼágakomundookáguio oñembyaímaontendehaguapeñembyaiojehechávache resarenondépe?

12Upémarõhaʼechupe:“Iporãveningondajaikovéiramo, jaikovegueteritekovaípe,hajahasaasy,handajaikuaái mbaʼérepa

13Haʼeheʼichéve:“Ahapeteĩkaʼaguýpepeteĩñúme,ha umiyvyramátaoñemoĩpeteĩñeʼẽme

14Hahe'i:Ejujahañañorairõpemarndiveohohaguã ñanderenondéguihañamopu'ãvehaguãñandéveka'aguy.

15Umiyguasuyguasuaveioñemoĩpeteĩñeʼẽmehaheʼi: “Ejujajupihañamoĩipoguýpeumikaʼaguyoĩvapeñúme, ikatuhaguáichaaveijajapoñandéveótrotetã”.

16Envanopepensamiéntopeyvyrare,pórkepetataouha ohapypa

17Pepensamiéntopeyguasuoútavare,upéichaavei ndoikóimbaʼeve,pórkepeyvykuʼiopuʼãhaojoko chupekuéra

18Koʼágarehuséramokoʼãmokõiapytépe,¿mávapepa reñepyrũtarembohusga?Térãmávapepikorekondenáse?

19Cheambohováihahaʼe:“Añetehápeningopeteĩ pensamiéntotavymokõivévaopensavaʼekue,pórkepeyvy oñemeʼẽkaʼaguýre,hapeyguasuorekoaveihenda oguerahahaguaumiysyry.

20Upémarõhaʼeheʼichéve:“Rembojovakeporã,péro mbaʼérepikonerehusgáiavei?

21Yvyoñeme'ẽháichaka'aguýpehayguasuysyryguasúpe oĩvayvágayvatekuégui

22Upémarõcheambohováihaha'e:“CheJára,ajerure ndévechearandu.

23Ndahaʼéiguicheakãmeaikuaasehaumimbaʼeyvate,ha katuumiohasávaoreykéreárahaára,haʼéva,upévare Israeloñemeʼẽñembohoryramotetãnguérape,ha mbaʼérepaoñemeʼẽtavayguakuérarehayhuvaʼekueumi tetãiñañávape,hamba'érepaohundiñanderuypykue rembiapoukapy,haumiñe'ẽme'ẽojehaívandoikóimba'eve

24Hajahasayvóraguisaltamontes-icha,hañanderekove haʼeñemondýihakyhyje,hanañamereséijahupyty poriahuvereko.

25¿Mbaʼépaojapótaupéicharõhérañanerenóivare?ko'ã mba'éguiajerure

26Upémarõhaʼeheʼichéve:“Rehekavévo, reñesorprendevétakomundopya'eohasávo

27Handaikatúiontendeumimbaʼeoñeprometévaumi hekojojávapeáraoútavape,komúndohenyhẽguitekojoja haikangyhágui

28Hakatupethingsndereporandúvachéve,amombe'úta ndéve;oñeñotỹguipeivaíva,hakatune’ĩragueterioguahẽ peñehundi

29Upévarepeoñeñotỹvanoñembojereiramo,hapetenda oñeñotỹhápeivaívandohasáiramo,upéicharõ ndaikatumo'ãioupeoñeñotỹvaiporãva

30OñeñotỹguiraʼỹiañaraʼỹiAdánkorasõmeiñepyrũmby guive,hambaʼeichaitépaoguerukoʼágapeve?hamboýpa oguenohẽtagueterioguahẽmeveáraoñembotývo?

31Ejepyʼamongetakoʼágandejehe,mbaʼeichaitépatuicha hiʼatekovaipeñemoñarevairaʼỹi

32Haoñekytĩvoveumiapysa,ojepapaʼỹva, ¿mbaʼeichaitépatuichapisoomyenyhẽtahikuái?

33Upémarõambohováihahaʼechupe:“¿Mbaʼéichapiko haarakaʼépaoikótakoʼãmbaʼe?”.mbaʼérepikoñandeáño saʼihaivai?

34Ha'ehe'ichéve:AnirejapurapeIjyvatevévaári

35Umihekojojávaángaaveinoporandúikoʼãmbaʼére ikotýpehaheʼívo:¿Arakaʼepevepikoahaʼarõtapéicha? araka'épaoútañanderecompensapisoyva?

36Urielpearcángelombohováichupekuérahahe'i:“Peteĩ ñemoñarehenyhẽvovejepe,ha'eopesahaguérekomúndo balanza-pe”

37Haʼeomediumitiémpo;hapapapyrupihaʼeoipapa umiára;hanomomýininomongu’éichupekuéra, oñekumplipevepemedidaoje’éva

38Upémarõcheambohováihahaʼechupe:“Ñandejára regovernáva,enteroveñandeningoñanerenyhẽ Ñandejárape

39Hañanderehehápeoiméneumihekojojávapiso noñemyenyhẽi,umioikóvakoyvyapeáriangaiparupi

40Upémarõhaʼeheʼichéve:“Terehopeteĩkuña hyeguasúvarendápehaeporanduchupeokumplivove9 mése,ikatútapaimembyimemby

41Upémarõhaʼechupe:“Nahániri,Ñandejára,upéva ndaikatumoʼãi”Ha'ehe'ichéve:“Pesepultúrapeumiánga kotýpeojoguapeteĩkuñaryépe

42Kuñaimembykuñapya'eokañyháichaimembykuñágui.

43Iñepyrũmbyguive,emañamína,mba'éparehechaséva, ojehechaukátandéve

44Upémarõcheambohováihahaʼe:“Oimérõchegustáma neresarenondépe,haikatúramo,haupévare chepytyvõramo.

45Upéicharõ,ehechaukachéveoĩtapahetavembaʼe oútavaymaguarégui,térãpaoútavagui

46Cheaikuaambaʼépaoikovaʼekue,pérondaikuaái mbaʼépaoúta

47Haʼeheʼichéve:“Eñemboʼyndeakatúapeha amombeʼútandévepejoguaha”.

48Upémarõañembo'yhaahecha,ha,péinaápe,ohasache renonderãpeteĩhornohakuasýva,haojehupetatatĩ ohasávoamañaha,péinaápe,petatatĩopyta.

49Uperireohasacherenonderãpeteĩaraiyreheve,haoky hetatormentarehevehaohasávopeamatormenta,umi gotaopytakirirĩháme.

50Upéihe'ichéve:Ejepy'amongetandejehepeama hetaveháichaumigotagui,hatatatuichaveháichatatatĩgui; hakatuumigotahatatatĩopytatapykuépe:upéichape cantidadohasava’ekuehetaveohasa

51Upémarõañembo'ehaha'echupe:“Ikatupikoaikove, ¿ndepikoupeárapeve?”térãmbaʼépaoikótaumiárape?

52Ha'eombohováichéve:“Umimba'erejerurévachéve, ikatuamombe'undévepeteĩpárte.ndaikuaáiguiupéva.

MOAKÃHA5rehegua

1Upevéreoúvoumitechaukaha,péinaápe,oguahẽtaára, umioikóvakoyvyapeáriojeguerahatahahetaiterei,hape añeteguarapeoñeñomita,hapetetãhaʼétajerovia.

2Hakatupetembiapovaioñembohetavétakoʼága rehechávagui,térãymaiteguiverehenduvaʼekuégui.

3Hapeyvy,rehechávakoʼágahapo,rehechátaoñehundi sapyʼa

4PeIjyvatevévaome'ẽramondévereikovehaguã,pe terceratrompetarirerehechátakuarahyomimbijeysapy'a pyhare,hajasymbohapyjeyárapukukue

5Tuguyho'átayvyrágui,hapeitaiñe'ẽ,hatavayguakuéra oñemondýita

6Hahaʼejepeoisãmbyhýta,haʼekuéranohaʼarõivape oikóvakoyvyapeári,haguyrakuéraokañýtaoñondive.

7YguasuSodomítaomosẽtapirahapyharekueohenduka tyapuhetandoikuaáiva

8Hetahendápeoikótaaveisarambi,hapyʼỹinteoñemondo jeýtatata,haumimymbakaʼaguyokambiátahenda,haumi kuñaimembykuñaimembýtamymbavai

9Hayjukyojejuhútapeheʼẽasývape,haopaangirũ oñohundíta;upérõiñaranduokañýta,haiñaranduojeretira ikotyñemiháme

10Hetápeojehekáta,hakatundojejuhúi,upérõhetavéta tekojojahatekojoja'ỹkoyvyapeári

11Peteĩtetãaveioporandútaambuépe,haheʼi:“Ohotnde rupive?Hahe'íta:Nahániri

12Upejaveaveiyvypóraoha'arõta,hakatumba'eve ndohupytýi,omba'apóta,hakatundoikoporãmo'ãihape.

13Ahejaahechaukahaguãndéveko'ãichaguatechaukaha; hareñemboʼejeýramo,harepukavéramokoʼágaicha,ha reajunáramoárajepe,rehendútambaʼetuichavéva.

14Upémarõcheapuʼã,hacheretepukukueokyhyjeterei, hacheapytuʼũoñemondýi,haupévareoñedesmaia

15Upémarõpeánhelouvaʼekueoñeʼẽhaguachendive chejagarra,chekonsolahachemoĩchepyári

16Pemokõihapyharépe,oucherendápeSalatielpepuévlo ruvichahaheʼi:“Moõpikoreimeraʼe?”.hamba'érepiko nderovaipohýiete?

17¿NdereikuaáipikoIsraeloñeme'ẽhandéve ñeñapytĩmbýpe?

18Upérõ,pe’umbujape,haaniorereja,peovecharerekua ohejávaichaijovechakuéraumiloboipy’ahatãvapópe.

19Upémarõhaʼechupe:“Ehocheheguihaanireñemoagui cherehe”Haha'eohenducheha'éva,haohochehegui 20Haupéichaaajunasietedía,añembyasyhacherasẽ, Urielpeángelheʼihaguéichachéve

21Hasieteárarireupéichaojehu,chekorasõpensamiénto ivaietereijeychéve, 22Hacheángaorrekuperapeespírituentendimiento,ha añepyrũjeyañeʼẽpeIjyvatevévandive

23Hahe'i:“Ñandejáraregovernáva,opaka'aguykoyvy apeárihaopayvyramátaapytégui,ndereiporavopeteĩ parralaño

24Haopayvyapytéguireiporavopeteĩyvykua,haopa yvotyapytéguipeteĩlirio

25Opayguasupypukúguiremyenyhẽpeteĩysyry,haopa távaoñemopu'ãvaguiremomarangatuSiónndejupeguarã 26Opaguyrakuéraapytéguirembohérapeteĩpaloma,ha opamymbaojejapova'ekueapytéguireme'ẽndévepeteĩ ovecha

27Haopatavayguakuéraapytéguirehupytypeteĩtetã,ha kotavayguakuérape,rehayhúvape,reme'ẽpeteĩléiopavave oguerohorýva

28Hakoʼága,OÑandejára,mbaʼérepikoremeʼẽko tavayguakuérapeteĩmehetapópe?hapeteĩhapoári rembosakoʼiambuépe,hambaʼérepikoremosarambine tavayguakuérapeteĩntehetaapytépe?

29Hauminepromesakuérandogueroviáiva,ha ndogueroviáivanekonvéniokuéra,opyrũchupekuéra

30Rembojeguaruitereíramonetavayguakuérare,upéicharõ jeperekastigavaʼerãchupekuérandeporupive

31Ha'erireko'ãñe'ẽ,oñemondocherendápepeángel oúvacherendápeupepyharemboyve.

32Hahe'ichéve:Cherendu,harombo'éta;ehendupe ha'éva,haamombe'útandévehetavemba'e

33Hacheha'e:“Eñe'ẽmicheJára!”Upémarõhe'ichéve: Nderejepy'apyetereiIsraelrehehápe

34Haha'e:“Nahániri,Ñandejára,hakatuañe'ẽñembyasy guasúgui,chejyvachembohasýguikádaaravo,amba'apo ajaaikuaahaguãpeYvateteguarapehaahekahaguãpeteĩ pehẽngueha'eohusgáva

35Ha'ehe'ichéve:NdaikatúiHacheha'e:Mba'érepiko, Ñandejára?mba'éguipikochereñóiupérõ?térãmba'ére pikochesyryendaha'éikuriupérõchesepulcro,anihaguã ahechaJacobra'ỹi,haIsraelra'yikane'õva?

36Haha'ehe'ichéve:“Eipapachéveumimba'ene'ĩrava gueteri,embyatychéveumimba'eky'aisarambipáva,ejapo jeychéveumiyvotyipiru'ỹva

37Eipe'achéveumitendaoñembotývahaeguenohẽchéve yvytuoñembotývaipype,ehechaukachéveñe'ẽra'ãnga,ha upéiamombe'útandévepemba'ereñeha'ãvareikuaa

38Hachehaʼe:“OhÑandejára,peogovernáva,mávapiko ikatuoikuaakoʼãmbaʼe,péropendoikóivayvypórandive?

39Chekatunaiñarandúi,mba'éichapikoañe'ẽtako'ãmba'e rejerurévarechéve?

40Upémarõheʼichéve:“Ndaikatúiháicharejapombaʼeve koʼãmbaʼeañeʼẽvaʼekuégui,upéichaaveindaikatumoʼãi reikuaachehuísio,térãipahápepemborayhuapromete vaʼekuechetavayguakuérape

41Hachehaʼe:“Péinaápe,Ñandejára,reimegueteri hiʼaguiumioñeñongatúvaguiipahaitepeve,hambaʼépa

ojapótahikuáiumioĩvaʼekuechemboyve,térãorekoʼága, térãumioútavaorerapykuéri?

42Haha'ehe'ichéve:“Ambojojátachejuiciopeteĩanillo rehe

43Upémarõambohováihahaʼechupe:“Ndaikatúipiko rejapopeteĩjeýpeumiojejapovaʼekue,haoĩvakoʼágaha oútavaperehechaukapya'evehaguãndehuísio?

44Upémarõhaʼeheʼichéve:“Ndahaʼéiningopyaʼeporã peojapovaʼekuére.nipeyvóraikatuojokochupekuéra peteĩjeýpeumiojejapótavaipype

45Haha'e:Erehaguéichanerembiguáipe,nde remoingoveva'ekueopavavépe,remoingovepeteĩjeýpepe tekoverejapova'ekuépe,hapetekoveoguerahako’áğa eimepresentepeteĩjeýpe.

46Haʼeheʼichéve:“Eporandupeteĩkuñaryépe,haere chupe:“Remembyramo,mbaʼérepikonerejapóioñondive, peteĩrireojuehegui?”.Upévareeñembo’echupeimemby haguãumimitãnpeteĩjeýpe

47Haha'echupe:Ha'endaikatúi,ojapova'erãmombyry guive.

48Upéiheʼichéve:“Upéichaaveiameʼẽkoyvyapeári umioñeñotỹvapehiʼárape”.

49Peteĩmitãmichĩvandaikatuiháichanomeʼẽiumimbaʼe ijedávambaʼe,upéichaaveicheamoĩkomúndoajapo vaʼekue.

50Haaporanduhaha'e:“Ko'ágãreme'ẽmachévetape, añe'ẽtanerenondépe

51Ha'eombohováichévehahe'i:“Eporandupeteĩkuña imembyvape,hatomombe'undéve”

52Erechupe:“Mba'érepikouminderegueruvaekue ko'ágãojoguaumiymaguarépe,hakatusa'iveijyvate?

53Ha'ehe'ítandéve:“Umiheñóivaimitãrusúpe,peteĩ mba'énte,haumionaseva'ekueitujámajave,imemby imembykuñáramo,ambuemba'e”.

54Epensamínaaveimbaʼéichapandesaʼivehauminde mboyveguágui

55Haupéichaaveiumioúvapenderapykuérisaʼive pendehegui,umicriaturakoʼágaoñepyrũvaituja,haohasa imitãrusumbareteári

56Upémarõchehaʼe:“CheRuvicha,ajerurendéve chegustáramoneresarenondépe,ehechaukane rembiguáiperevisitahaguanerekove”.

MOAKÃHA6rehegua

1Ha'ehe'ichéve:Iñepyrũmbýpe,yvyojejaporamoguare, koyvyrembe'yoñembo'ymboyve,térãaraka'eveoipeju yvytu.

2Arasunuhaohesapemboyve,térãarakaʼeveoñemoĩ mboyveumiparaísopyenda

3Ojehechamboyveumiyvotyporã,térãoñemopyenda mboyveumipoderomýiva,oñembyatymboyvehetaiterei ánhel.

4Térãarakaʼeveojehupipeyvytuyvate,oñembohéra mboyveumimedidaoĩvapefirmaméntope,térãarakaʼeve umichimeneaoĩvaSiónpehaku.

5Haojehekamboyveumiáñokoʼagagua,hatérã arakaʼeveojereumiinvensiónkoʼagaguaangaipa,ojesella mboyvechupekuéraombyatyvaʼekuejeroviapeteĩtesororã.

6Upérõahechako'ãmba'e,haopavaveojejapocherupive añoite,handaha'éiambuévarupive

7Upémarõcheambohováihahaʼechupe:“¿Mbaʼéicha pikopeojeseparavaʼerãumitiémpo?”Térãaraka'épa oikótapetenondeguapaha,hauperireguaoñepyrũta?

8He'ichéve:“AbrahánguiveIsaacpeve,JacobhaEsaú onaserire,JacobpooguerekoraẽEsaútalón

9Esaúnikokomúndopaha,haJacobkatupeoútava ñepyrũ.

10Yvypórapooĩtalónhaipombytépe,ambueporandu, Esdras,anireporandu

11Upérõambohováihahaʼechupe:“CheRuvicha,che regovernáva,chegustáramonderesarenondépe

12Ajerurendéve,ehechaukanerembiguáipemba'éichapa opauminemba'erechaukaha

13Upémarõhaʼeheʼichéve:“Eñemboʼyndepyáriha ehendupeteĩñeʼẽhatãva”.

14Hahaʼétapeteĩmovimientotuichávaicha;hakatupe tendareñembo'yhápenoñemongu'emo'ãi

15Haupévareoñeʼẽjaveanipekyhyje,peñeʼẽhaʼégui ipahaitéva,haoñentendepeyvyñemopyenda

16Hambaʼérepa?ko'ãmba'eñe'ẽoryrýihaoñemomýi, oikuaáguiko'ãmba'epahaoñemoambueva'erãha.

17Haojehu,ahendúvoupévaañemboʼychepyári,ha ahendu,ha,péinaápe,oĩpeteĩñeʼẽoñeʼẽva,haipuhaʼete hetayryapu

18Hahe'i:Oguahẽtaáraañepyrũtaañembojahaavisita umioikóvapekoyvyapeári.

19Haoñepyrũtaojapoinquisiciónhesekuéra,mbaʼépa haʼekuéraomoñeñanduvaívahekojojaʼỹme,ha oñekumplítavovepeSiónjehasaʼasy;

20Haopavovekomundo,oñepyrũtavaokañy,upérõ ahechaukátako'ãtechaukaha

21Haumimitãorekóvapeteĩáñooñeʼẽtaiñeʼẽme,umi kuñahyeguasúvaimembyvaʼerãimembyhiʼarive mbohapytérãirundyméseorekóva,haoikovéta,ha oñemopuʼãta.

22Hasapy'aitépeojehechaukátaumitendaoñeñotỹva oñeñotỹ'ỹre,umialmacénhenyhẽvaojejuhútasapy'anandi 23Hapetrompétaohendukátapeteĩtyapu,opavave ohendúvo,sapyʼaitépeokyhyjéta

24Upejaveangirũnguéraoñorairõtaojueheumienemigoicha,hayvyopytátakyhyjépeumioikóvandive,umiykua ykuaopytahambohapyaravorirendodiparamo’ãi

25Opaopytávaopakoʼãmbaʼechehaʼevaʼekuégui, okañýta,haohechátachesalvasiõ,handeyvórapaha

26Haumikuimbaʼeojeguerohorývaohechátaupéva, haʼekuérandoʼúivaʼekuepeñemanoheñóiguive,haumi oikóvaupépeikorasõoñemoambuétahaoñekonvertítaótro heʼisévape

27Pembaʼevaioñemboguepáta,hapeñembotavy oñemboguepáta

28Jeroviakatu,oñakãrapuʼãta,ipuʼakátapeñembyai,ha oñemombeʼútapeañetegua,areguivémahiʼaʼỹre.

29Haoñeʼẽrõguarechendive,péinaápe,saʼihasaʼi amañapeañemboʼyvaʼekuére.

30Hakoʼãñeʼẽheʼichéve;Cheajuahechaukahaguã ndéveárapyhareoútava

31Reñembo'evéramo,hareajunojeýramo7ára,ára pukukueamombe'útandéveumimba'etuichavéva ahenduva'ekuégui.

32PeIjyvatevévarenondépeoñehenduneñe'ẽ,pe Ipu'akapávaohecháguinerembiapohekojojáva,ohecha aveinerekopotĩ,nemitãguive.

33Haupévarechembouahechaukahaguandéveopakoʼã mbaʼehahaʼehaguandéve:“Eñembopyʼaguapyhaani rekyhyje”.

34Haanireñembopyaʼeumiáraohasavaʼekuére,repensa reihaguambaʼerei,anihaguareñembopyaʼeumiára pahagui

35Haojehukombaerire,cherasẽjey,haaajunasieteára upéichaavei,ajapohaguambohapyarapokõindyhaʼe heʼivaʼekuechéve

36Hapeoctavopyharépechekorasõopyrũjeychepype, haañepyrũañeʼẽpeIjyvatevévarenondépe.

37Cheespíritutuichaoñemyendytata,hacheánga oñeñanduvai

38Hachehae:Oandejra,ndeerepecreaciónñepyrũguive, jepeárapeteĩha,haerepéicha;Tojejapoyvágahayvy;ha neñeʼẽhaʼevaʼekuepeteĩtembiapohekoitépe.

39Haupérõoĩpeespíritu,hapytũhakirirĩoĩopahendápe; yvypórañe’ẽryapune’ĩragueterioñeforma

40Upéierepeteĩtesapeporãosẽhaguanembaʼerepy apytégui,ojekuaahaguanerembiapo

41Pesegundodíaperejapopeespíritupefirmaméntope, haerechupetombojaʼohatombojaʼoumiyapytépe,peteĩ párteojupihapeótroopytaiguype

42Mbohapyhaáraperemandaoñembyatyhaguãyséptimo pehẽngueyvyapeári,seispehẽngueipiruhareñongatu, ko'ãvaapytéguioĩTupãoñeñotỹvahaoñemitỹvaneservi haguã

43Osẽriremíntepetembiapo.

44Upepetevoioĩyvatuichahaojepapa'ỹva,hahetaha opaichaguavy'asaborrehe,yvotysa'yiñambue'ỹvaha hyakuãporãhyakuãporãva,hapéichaojejapombohapyha árape

45Peirundyhaárapeerekurikuarahyomimbihaguã,jasy ohesapehaguã,hambyjakuératoĩhendaitépe

46Haome'ẽchupekuératembiapoukapyojapohaguã yvypórarembiaporã.

47Árapoteĩmeerepeséptimopehẽngueoñembyatyhápey oguenohẽtahamymbaoikovéva,guyrahapira

48Peyiñeʼẽngúvahatekoveʼỹvaoguenohẽguiumimbaʼe oikovévaÑandejárarembiapoukapyrupive,enterove tavayguakuéraomombaʼeguasuhaguanerembiapo hechapyrãva.

49Upéiremoĩmokõitekoveoikovéva,peteĩvaperehenói EnochaambuépeLeviatán

50Haombojaʼopeteĩvaambuégui,pórkepeséptimo pehẽngue,haʼévapeyoñembyatyhápe,ndaikatúiojoko mokõivévape.

51Enoc-pereme'ẽpeteĩpehẽngue,ipiruva'ekue mbohapyhaárape,oikohaguãupetendáre,upépeoĩmil sérro.

52Levitánpekatureme'ẽpeséptimopehẽngue,ha'évape hykúvahareñongatuchupehoʼuhaguamávaguireipotáva, haarakaʼépa.

53Áraseis-pereme'ẽkuritembiapoukapykoyvyapeári, tome'ẽnerenondépemymba,mymbahamymbaotyryrýva

54Hako'ãvarire,Adánrejapova'ekueaveiopanerekoha ruvicharamo

55Opakoʼãmbaʼehaʼenerenondépe,Ñandejára,rejapo haguérekoyvyorerehehápe

56Umiótropuévlo,oúvaAdánguiavei,ndeere ndahaʼeihambaʼeve,sínohaʼetehapeteĩescupida

57Hakoʼága,OÑandejára,péinaápe,koʼãtetãnguéra, arakaʼeveojeʼevaʼekuembaʼeveichavérõ,oñepyrũmahaʼe ñanderuvicha,hañandehoʼu

58Hakatuorenetavayguakuéra,rehenóivanderaʼy ypykue,nderaʼypeteĩetehanerayhuhárakyreʼỹme, roñemeʼẽipópe.

59Koʼágaojejapóramokomúndoñanderehehápe, ¿mbaʼérepikondajarekóipeteĩerénsiakomúndondive? ¿araka'epevepikoipukútakomba'e?

MOAKÃHA7rehegua

1Haañeʼẽparirekoʼãñeʼẽ,oñemondocherendápepe ángeloñemondovaʼekuechéveumipyharemboyve.

2Hahe'ichéve:“Esdras,epu'ãhaehenduumiñe'ẽajuha'e haguãndéve”

3Hacheha'e:“Eñe'ẽ,cheJára!”Upémarõhe'ichéve:Pe yguasuoñemoĩpeteĩtendatuichahápe,ipypukuhatuicha haguã

4Hakatuñamoĩpekásoumientrádaijyvykuʼi,hapeteĩ rríoicha;

5¿Mávapikoikatútaoikeyguasúpeomañahaguãheseha oisãmbyhyhaguã?ndohasáiramopeijyvyku’irupi, mba’éichapikooikeva’erãmo’ãpeipypukúvape?

6Oĩaveiambuembaʼe;Peteĩtávaoñemopu'ãhaoñemoĩ peteĩñupukuhahenyhẽopamba'eporãgui.

7Peentrádaijyvykuʼihaoñemoĩpeteĩlugár ipeligrósovapehoʼahagua,haʼetekuoĩvatataakatúapeha ijasugotyopeteĩypypuku.

8Hapeteĩtapeañoitemokõivévaapytépe,jepetatahay mbytépe,michĩetereihaikatuonekuimba'eohoupépe sapy'a

9Kotavaguasukoʼágaoñemeʼẽrirepeteĩkuimbaʼépe erénsiarã,arakaʼevendohasamoʼãiramopepeligro oñemoĩvahenondépe,mbaʼéichapikoohupytýtakoerénsia?

10Hacheha'e:“PéichacheJára”Upémarõhe'ichéve: “Israelrembijokuáiavei.”

11Ha'ekuérarehehápeajapokomúndo,haAdánomboyke ramoguarecheléi,upérõoje'eko'ágã

12Upérõkomundorokẽoñemboty,henyhẽñembyasyha mba'ehasývagui,sa'ihaivaíva,henyhẽpeligro-gui,ha hasyeterei

13Pórkepemúndoitujavévaoikehatuichahaijetuʼu,ha ogueruyvanomanoʼỹva

14Upéicharõ,umioikovévanoñehaʼãiramooikekoʼã mbaʼeijetuʼúvape,arakaʼevendaikatumoʼãiorresiviumi oñeñongatúvapechupekuéraguarã

15Mba'érepikorejepy'apy,ndeha'éguipeteĩkuimba'e oñembyaíva?hamba'érepikoreñemomýi,hakatu remano'ỹnte?

16Mba'érepikonerepensáineakãmekomba'eoútavarehe, peko'ãgaguarangue?

17Upémarõcheambohováihaha'e:“Ñandejára, regovernáva,nderemoĩndeléipe,umihekojojávaohupyty haguãko'ãmba'e,haumiiñañávaomanohaguã

18Upevéreumihekojojávaohasaasýta,haohaʼarõtaheta mbaʼe,umihembiapovaívaohasaasyrupiumimbaʼe pohýi,haupéicharõjependohechamoʼãipeipukúva 19Haheʼichéve.NdaipórihuésTupãári,haavave oguerekóvaiñarandupeIjyvatevévaári

20Hetaoĩomanóvakotekovépe,odespreciahaguéreTupã Léioñemoĩvahenondépe

21Tupãomeʼẽguitembiapoukapypochyumioúvape, mbaʼépaojapovaʼerãoikovehagua,ouhaguéicha,ha mbaʼépaojapovaʼerãanihaguaojekastiga

22Upevérenoñeʼẽrendúihikuáichupe;hakatuoñeʼẽhese, haoimoʼãmbaʼerei;

23Haoñembotavyhembiapovaikuerupi;haheʼipe Yvatevévare,haʼendahaʼeiha;handoikuaáihape

24Hakatuhembiapoukapyomboykehikui,haonega ikonveniokura;estatuto-kuérapenoĩrihikuáijeroviaha,ha ndojapóihembiapokuéra.

25Haupévare,Esdras,uminandihaʼéguimbaʼenandi,ha henyhẽvapeguarãhaʼeumimbaʼehenyhẽva

26Péinaápe,oguahẽtaára,oikotahakoʼãtechaukaha haʼevaʼekuendéve,haojehechaukátapenóvia,ha ojehechátahaʼeosẽva,koʼágaojepeʼahayvýgui

27Haoimeraẽoñemosãsóvaumimbaʼevai ojeʼevaʼekuéguiohechátachehechapyrãva

28CheraʼyJesúsojekuaaukátaumioĩvandihendive,ha umiopytávaovyʼátacuatrocientosáñorire.

29KoʼãáñorireomanótacheraʼyCristohaenterove yvypóraorekóvatekove

30Hakomúndooñekonvertítapekirirĩymaguarépe7ára pukukue,umihuísioymaguaréicha

31Hasieteárarirepeyvóra,nopuʼãivagueteri, oñemopuʼãta,haomanótavaoñembyaíva

32Hapeyvyomoĩjeýtaumiokevaʼekuépeipype,ha upéichaaveipeyvytimboumioikóvakirirĩháme,haumi tendañemiguaomosãsótaumiángaoñemeʼẽvaʼekue chupekuéra

33HapeIjyvatevévaojehechaukátapehuísioapykaári,ha ohasátapejehasaasy,haopapejehasaasypuku

34Hakatupehuísioañoiteopyta,peañeteguaopytátaha pejeroviaimbaretevéta.

35Hapetembiapoosegíta,haojehechaukátapejopói,ha umitembiapoporãimbaretéta,haumitembiapoaña ndoguerahamoʼãimbaʼeveichaguarrégla.

36Upéihaʼe:“Abrahánoñemboʼeraẽumisodomítareha Moisésopekavaʼekuepedesiértope

37Ha'erireJesúsIsraelrehehápeAcántiémpope.

38SamuelhaDavidohundihaguã,haSalomónoútava Santuario-pe.

39Heliasaveiumiokyvaʼekuépeguarã.haomanóva rehehápeoikovehaguã

40EzequíaskatuSenaqueribtiémpopepuévlopeguarã.

41Upéicharõjepe,koʼágakatuokakuaaohóvopeñembyai, hahetavembaʼevai,haumihekojojávaoñemboʼeumi iñañávare.

42Ha'eombohováichévehahe'i:Kotekoveko'ágãgua ndaha'éipeipahaoĩhámehetagloriaupévareoñemboʼe hikuáiumiikangyvévare.

43Hakatupeñehundiáraha’étakoárapaha,haoñepyrũta peinmortalidadoútava,ha’évapeñembyaiohasava’ekue

44Opapeintemperasión,oñeikytĩpeinfidelidad,okakuaa petekojojahaheñóipeañetegua

45Upéicharõ,avavendaikatumoʼãiosalvape oñehundívape,niombohasaasypevictoria ohupytyvaʼekuépe

46Upérõambohováihaha'e:“Kóvaha'echeñe'ẽypykue haipahaitéva,iporãvehanome'ẽiramokoyvyAdánpe,térã oñeme'ẽrirechupe,ajokochupeanihaguãopeka

47¿Mbaʼeideprovéchotapikokoʼágakoʼágaumi kuimbaʼeoikopohýi,haomanorireohaʼarõpekastígo?

48OndeAdán,mba'éparejapo?ndehaʼéramojepepe angaipavaʼekue,ndahaʼéinereʼaivaʼekue,hakatuore opavavendeheguioúva

49Mba'epikoideprovéchotañandéve,oñeprometeramo ñandéveáranomanomo'ãihasjajapopaumitembiapo oguerúvañemano?

50Haoñeprometehañandévepeteĩesperanzaopaveʼỹva, hañandejeheñandejeheñanderekovaivévajajejaporei?

51Haoĩhaoñeñongatúvañandéveguarãumiógahesãiha isegúrova,hakatujaikovai?

52HapeIjyvatevévarekomioñeñongatuhagua oñedefendehaguaumioguerahávapepeteĩtekove ñeñangarekópe,ñandekatujaguataumitapeiñañavévare opambaʼégui?

53Haojehechaukatahapeteĩparaíso,hiʼaopytátavaopa áraguarã,oĩhámeseguridadhapohã,ndajaikemoʼãigui ipype?

54(Oreningoroguataumilugárndogustáivape)

55Haumioipuruvaʼekuepeabstinenciarovaomimbitaha mbyjakuéraári,ñanderovakatumorotĩvétapytũmbýgui?

56Roikoveharojapoajatembiapovai,noropensái roñepyrũtaharohasaasyupévareomanorire.

57Upémarõhaʼeheʼichéve:“Kóvahínapeñorairõ,pe kuimbaʼeonasevaʼekuekoyvyapeárioñorairõta

58Ipu'akaramohese,ohasaasýtandeerehaguéicha

59PéichaoikoveMoiséshe'iva'ekuetetãyguakuérape, he'ívo:“Eiporavonderekove,reikovehaguã”.

60Upevérendogueroviáihikuáichupe,niumiproféta hapykuéri,nicheañeʼẽvaʼekuechupekuéra

61Anihaguaoĩpeichaguambaʼepohýioñehundívape, ovyʼátaháichaumioñekonvensévareojesalvahagua

62Upérõambohováihahaʼe:“CheRuvicha,aikuaape Ijyvatevévapeheʼihaiporiahuverekoha,oiporiahuvereko haguéreumineʼĩravagueterioukoyvyapeári

63Haumiojerévaaveihembiaporãme;

64Hahaʼeipasiénsiaha,haoaguantapukuumiopeka vaʼekuépe,hekohakuéraicha;

65Hahaʼehetaiteha,oĩguidispuestoomeʼẽhagua oikotevẽhápe;

66Hahaʼeoiporiahuverekohatuicha,ombohetavégui poriahuverekoumioĩvape,haymaguarépe,haaveiumi oútavape

67Haʼenombohetavéiramoiporiahuvereko,koyvy ndoikomoʼãiumioheredavaʼekuéreipype.

68Hahaʼeoperdona;ndojapóiramoupéichaimbaʼeporãgui, ikatuhaguáichaoñembovevýichuguikuéraumihembiapo vaikue,umiyvypórapehẽnguediezmilpehẽngue ndopytamoʼãioikove

69Ha'eramojuez,noperdonáiramoumioñepohano va'ekuépeiñe'ẽrupive,hanomboguemo'ãiramoumi ñorairõguasu

70Sa’ietereiopytava’erãaventurapeteĩmultitud innumerable-pe.

MOAKÃHA8rehegua

1Ha'eombohovaichéve:“PeYvateteguaojapokomundo hetápeguarã,hakatukomundooútavambovymínte”.

2Amombeʼútandévepeteĩmbaʼeojoguáva,Esdras; Rejeruréramoguáichayvy,he'ítandéveome'ẽhaheta moldeojejapohaguãmba'yruyvyguigua,hakatusa'i yvytimboosẽvaórogui

3Hetaoĩojejapovaʼekue,pérosaʼiojesalváta

4Upémarõambohováihahaʼe:“Etragákenacheánga, entendehae’uarandu”

5Rehendúmanikohareprofetisase.

6OÑandejára,nderehejáiramonerembiguáipe,roñemboʼe haguanerenondépe,haremeʼẽorévesemillaorekorasõme, haculturaoreentendimiento-pe,osẽhaguachuguiyva; mba'éichapikooikovétapeteĩteĩiñañáva,oguerahávapeteĩ kuimba'erendaguépe?

7Ndeaño,haopavaveorepeteĩtembiapondeporupive, ndeerehaguéicha

8Peteteojejapovovekoʼágandesyryepýpe,ha remeʼẽramochupehetekuéra,nerekoveoñeñongatutataha ýpe,hanueveméserenerembiapokueoaguantapene rekohaojejapovaʼekueipype

9Peoñeñongatúvahaoñeñongatúvakatuoñeñongatúta,ha oguahẽvoára,petyekueoñeñongatuva'ekueome'ẽumi mba'eokakuaávaipype

10Nderemeʼẽvaʼekuepetetepehẽnguégui,heʼiséva, oñemeʼẽtahakamby,haʼévapejyvayva

11Ikatuhaguáichapembaʼeojejapovaʼekueoñemongaru peteĩtiémpore,remboporiahuverekopeve

12Nderemongakuaanetekojojareheve,haremongakuaa ndeléipe,haremoambuendehuísioreheve.

13Haremomortifikátanerekohaicha,haremoingovene rembiaporãicha

14Upévarerehundíramopetembiapotuichaitereívape ojejapovaʼekuépe,ndahasyieteoñeordenane rembiapoukapyrupive,oñeñongatuhaguapembaʼe ojejapovaʼekue.

15Koʼágaupévare,Ñandejára,añeʼẽta;opokóva kuimba’éreengeneral,ndereikuaaporãve;hakatuapoko netavayguakuérare,cheambyasyhesekuéra;

16Haneerénsiarehe,cheañembyasyhesekuéra;haIsraelpeguarã,chepohýi;haJacobrehehápe,hesehápe chepyʼarory;

17Upévareañepyrũtaañembo’enerenondépechejeheha hesekuéra,ahecháguiro’ahaoreroikóvaupetetãme.

18Hakatuahendupehuésoútavapyaʼeporã

19Upévareehenducheñeʼẽ,haentendecheñeʼẽ,ha añeʼẽtanerenondépePéichaoñepyrũEsdrasñe'ẽ,ojehupi mboyve,hachespytyvõ,

20OÑandejára,ndereikóvatapiaiteguáperehechávayvate guiveumimbaʼeyvágahayvágare;

21Itrónopeningondaijojahái;ikatúvanoñeñandúiigloria; henondépeumiánhelehérsitooñemboʼyoryrýi

22Haʼekuéraningooservichupekuérayvytuhatata;iñe’ẽ añetegua,hahe’ívatapiaite;hembiapoukapyimbarete,ha ordenanzakyhyje;

23Ha'eresaombopiro'ypypuku,hapochyomongu'eumi yvyty;peañeteguaohechakuaáva

24Oehendunerembiguáiñemboʼe,haehendunderekove ojeruréva.

25Cheaikoveajaañeʼẽta,haaikuaaajaambohováita

26Oaniremañandetavayguakuéraangaipakuérare;Ha katuuminerembiguáiañeteguáre.

27Anireñatendeumitetãambueguainvenciónañarehe, hakatuumioñangarekóvanetestimoniorehejehasaasy jave.

28Anirejepy'amongetaumioguatagua'uva'ekuérene renondépe,hanemandu'ákehesekuéra,ndereipotaháicha oikuaávandekyhyje.

29Aninerembipotarehundiumioikovaʼekuemymbaicha; hakatuoma'ẽhaguãuminerembiapoukapyombo'eporã va'ekuére

30Anirembopochyumiojehechávaivaiveha mymbakuéragui;hakatuehayhuumiojeroviamemévande tekojojahanegloriarehe

31Orehaorerukuéraypykueningoroñembyasy koʼãichaguambaʼasýgui,péroorepekadórkáusareojeʼéta ndereheporiahuverekoha

32Reiporiahuverekoséramoorerehe,reñehenóita poriahuverekoha,oréve,haʼéva,ndoguerekóivatembiapo tekojojarehegua

33Umihekojojáva,hetatembiapoporãoñeñongatúva nendive,ohupytýtambaʼeporãhembiapokuégui.

34Mba'epikoyvypóra,reñembohorýtahese?Térãmba'e pikopeteĩñemoñareoñembyaíva,reñembohorývohese?

35Añetehápenikohaʼekuérandaipóriavaveumiheñóiva apytépe,hakatuhaʼeojapoivaíva;haumijeroviaha apytépendaipóriavavendojapóivaivaíva.

36Pévapeniko,OÑandejára,oñemombeʼútanetekojoja hanembaʼeporã,reiporiahuverekóramoumindorekóivape tembiapoporãjerovia.

37Upéihe'ichéve:“Oĩmba'eereporãva'ekuehaoikóta ndeerehaguéicha”

38Añetehápenapensamoʼãimbaʼéichapaopekavaʼekue omanomboyve,ojehusgamboyvehaoñehundimboyve

39Hakatuavyʼátaumihekojojávadisposiciónrehe,ha chemanduʼátaaveiiperegrinaciónrehe,hapesalvasiõ,ha perecompensa,oguerekótavarehikuái

40Chehaʼehaguéichakoʼága,upéichaoikóta.

41Pechokokueoñotỹháichahetasemillayvýpehaoñotỹ hetayvyramáta,hajepevepeoñeñotỹporãvahi'árape ndoúi,haopaoñeñotỹvanoñemopyendakoyvyapeári; ndahaʼemoʼãiopavaveojesalvavaʼerã

42Upérõcheambohováihahaʼe:“Oimérõchembovyʼa, tañeʼẽ”.

43Pechokokueñemoñareohundiháicha,ndojupíriramoha neremokõiramohi'árapetérãokyhetaitereiramo,ha ombyai:

44Upéichaaveioñehundiyvypóra,ndeporupive,ha oñembohéravandera'ãnga,ndeha'éguiperejapova'ekue opamba'erehehápe,harembojojachupepechokokue ñemoñarerehe

45Anindepochyorendive,eiporiahuverekonde tavayguakuérapehaeiporiahuverekoneerénsia,nde poriahuverekonikonderekovére

46Upéihe'ichéve:Umimba'eoĩvako'ágãhaoútava umioútavapeguarã

47Ndenikombykymirehayhuvehaguãcherekovépe chehegui.

48PéichaaveindehechapyrãpeYvateteguarenondépe

49Reñemomirĩrupi,oikoháichandéve,hanerejehusgái remeresehareñemombaʼeguasuhetahekojojávaapytépe.

50Hetajehasaasyguasuojejapótaumiárapahápe oikótavarekoyvyapeári,oguatahaguérehikuáituicha orgullo-pe.

51Hakatuentendendejehegui,haehekapegloriaumi ndeichagua.

52Ojepeʼáguipeẽmeparaíso,oñeñotỹpeyvyramáta tekoverehegua,oñembosakoʼipeáraoútava, oñembosakoʼihetambaʼe,oñemopuʼãpeteĩtavaguasu,ha ojehejapytuʼu,heẽ,mbaʼeporãhaaranduperfecto

53Peivaívarapoojesellapendehegui,ikangyhape ryguasurupi'aoñeñomipendehegui,hapeñembyaiokañy Infierno-peikatuhaguãpenderesarái

54Ohasámaumiñembyasy,haipahápeojehechaukape tesoronomanomoʼãiva.

55Haupévareanireporanduvémaumiomanóvahetaiterei rehe

56Haʼekuéraoñemosãsorire,odespresiapeIjyvatevévape, oimoʼãodespresiapeléihaohejahape

57Haʼekuéraopyrũumihekojojávare

58Haheʼiikorasõme,ndaiporihaTupã;heẽ,haupéva oikuaávoomanovaʼerãhahikuái

59Umimba'eoje'eva'ekuependeguerohorýtaháicha, péichapey'uhéihamba'asyoñembosako'ichupekuéra guarã

60Umiojejapovaʼekuekatuorekoomongy’ape ojapova’ekuechupekuéraréra,hanome’ẽiaguijepe ombosako’ívapetekovechupekuéraĝuarã

61Haupévarekoʼágahiʼaguímachehuísio.

62Ko'ãmba'endaha'éiahechaukávaopavavépe,ndeha mbovymindeichaguaUpéiambohováihaha'e:

63Péinaápe,Ñandejára,koʼágarehechaukachéve hetaitereimbaʼehechapyrãva,reñepyrũtavarejapoára pahápe

MOAKÃHA9rehegua

1Upérõha'eombohováichévehahe'i:“Emediporãpeára, harehechavoveumitechaukahaymaguare,ha'evaekue ndéve.

2Upéireikuaáta,haʼehapeáravoi,peIjyvatevéva oñepyrũtahaovisitakoyvyhaʼeojapovaʼekue

3Upévareojehechátayvyryrýihasarambiumihénteko yvyapeári

4Upérõrentendeporãta,peYvateteguaoñeʼẽhagueumi mbaʼendemboyveguive,iñepyrũmbyguive

5Opamba'eojejapóvakoyvyapeárioguerekoiñepyrũha ipaha,haipahaojekuaa.

6UpéichaaveiumiYvatevévatiémpoorekoaveiiñepyrũ porãumitembiapohechapyrãhaipuʼakapávape,haopa umimbaʼeojejapóvahaumiseñálpe.

7Haopavaveojesalvátava,haikatútaokañyhembiapokue rupi,haijeroviarupi,peẽpejeroviahaguépe

8Oñeñongatútaumipeligroojeʼévagui,haohechátache salvasiõcheretãme,hacherembeʼýpe,amomarangatu haguérechéveguarãiñepyrũmbyguive.

9Upérõoiporiahuverekótahikuái,ko'ágãojahéivaekue cherape,haumiomombovaívachupekuéraoikótajehasa asy.

10Umihekovépeohupytyvaʼekuembaʼeporã,ha ndachekuaáiva

11Haumiombojeguarúvacheléi,oguerekoajagueteri sãso,ha,ojepeʼagueterichupekuéraarrepentimientotenda, noñandúi,hakatuodesprecia;

12Upevaaveioikuaavaʼerãomanorirehasýgui.

13Haupévareanireikuaasemba'éichapaojekastigátaumi iñañávape,haaraka'épaojekastigátaumihekojojávape,ha katueporandumba'éichapaojesalvátaumihekojojáva, mávapakoyvyhamávapeguarãpaojejapokoyvy 14Upéiambohováihahaʼe:

15Chehaʼémakuri,hakoʼágaañeʼẽ,haañeʼẽtaavei koʼága,hetahetavehaumiomanóvagui,umi ojesalvátavagui.

16Ojoguapeteĩolatuichavévapeteĩgota-gui

17Ha'eombohovaichéve:“Pekokueicha,upéichaaveipe semilla.yvotykuéraha’eháicha,upéichaaveiumisa’y; mba'apoháraha'eháicha,péichaaveitembiapo;hape chokokueha'ehaguéicha,upéichaaveiiñemitỹ,ha'éguiko yvyapeári.

18Hakoʼágaambosakoʼírõguarepeyvóra,neʼĩrava gueteriojejapo,jepeoikohaguahikuáikoʼágaoikovévape, avavenoñeʼẽicherehe

19Upérõopavaveiñeʼẽrendúgui,pérokoʼágaumiojejapo vaʼekuekomúndopeoikovaʼekue,oñehundipeteĩ ñemoñareopaáraguarãhapeteĩléindaikatúivaojeporeka 20Upémarõahesaʼỹijokomúndo,hapéinaápe,oĩpelígro umimbaʼeoikévarupiipype.

21Haahecha,haaperdonaheta,haañongatuchévepeteĩ parralraʼỹigui,hapeteĩkaʼavopeteĩtavayguakuéra tuichávagui.

22Upérõtohundipeatyguasu,heñóivarei;ha toñeñongatucheparral,hacheka'avo;Tuichañeha'ãrupi ajapochuguiperfecto.

23Upevére,repytáramosieteárave,(hakatuanireajuna umívape.

24Pehopeteĩyvotykokuépe,noñemopuʼãihápeóga,ha peʼupeñuyvotykuérante;anipe’uso’o,anipe’uvíno,ha katupe’uyvotyañónte;)

25HaeñemboʼememepeIjyvatevévape,upéicharõajúta añeʼẽnendive

26UpémarõahapeñuhéravapeArdat,haʼeheʼihaguéicha chéve;haupépeaguapyyvotykuéraapytépe,hahaʼu kaʼavokuérañúre,haupeichaguasoʼochembovyʼa.

27Sietedíarireaguapykapi'ípe,hachepy'añembopy'aju chepy'apýpe,ymaguaréicha

28Aipe'achejuruhaañepyrũañe'ẽpeYvatetegua renondépehaha'e

29OÑandejára,nderejehechaukávaoréve,rejehechauka orerukuérapetaveʼỹme,peteĩlugáravavendopytáihápe, peteĩlugáriséndivape,osẽrõguarehikuáiEgiptogui

30Haere:“Israel,cherenduhaemarkacheñe'ẽ,ndeJacob ñemoñare

31Péinaápe,añotỹguipendepypecheléi,hahiʼa pendepype,hapeñemombaʼeguasútaipypetapiaiteguarã.

32Hakatuorerukuéra,orrecibívapeléi,noñongatúi,ha noñangarekóineordenanza-kuérarehe,hajepevendeléi yvanoñehundíri,ndaikatúiavei,haʼéguinembaʼe;

33Upéicharõjepe,umiorresivivaʼekueomano, noñongatúiguipembaʼeoñeñotỹvaipypekuéra

34Ha,péinaápe,jepokuaa,peyvyohupytyjavesemilla, térãyguasupeteĩvárko,térãoimeraẽmbaʼyrusoʼotérã mbaʼyru,peomanóvaoñeñotỹtérãoñemombohaguépe.

35Upemba'eoñeñotỹvaekue,térãoñemombóvaipype, térãoñeme'ẽva'ekue,oñehundihandopytáiñanendive

36Ñandejahupytyvaʼekuepeléiñañehundiangaiparupi, hañanekorasõaveiumiorresivivaʼekuepeléi

37Ha'eramojepepeléinohundíri,opytauveiipype imbarete.

38Haañeʼẽvokoʼãmbaʼechekorasõme,amañatapykue gotyocheresareheve,haijakatúagotyoahechapeteĩkuña, ha,péinaápe,oñembyasyhahasẽiñeʼẽhatãreheve,ha tuichaoñembyasyikorasõme,hahaʼeaoojedesgarra,ha iñakãáriorekotanimbu

39Upémarõahejachepensamiéntoaimehague,haajevy hendápe

40Haoporanduchupe:Mba'érepikorepukavy?mba'ére pikoreñembyasyetereineakãme?

41Hahaʼeheʼichéve:“Karai,chereja,añembyasyha amombaʼevehaguacheñembyasy,chepyʼaroryeterei haguérecheakãme,haañemomirĩeterei”

42Haha'echupe:Mba'epikonderasy?ere

43Ha'ehe'ichéve:“Chenerembiguáiningochememby'ỹ handarekóimemby,arekoramojepe30áñocheména

44Haumitreintaáñondajapóiambuembaʼeárahapyhare, hakádaóra,hakatuajapoche,ñemboʼeIjyvatevévape.

45OhasávotreintaáñoTupãcherendunerembiguáiramo, omañachejehasaasy,ohechachejehasaasyhaome'ẽ chévepeteĩmitãkuimba'e,hacheavy'aitereihese,upéicha aveicheménahaopavavecherapichakuérapepe Ipu’akapáva

46Hacheamongaruchupetuichambaʼepohýireheve.

47Upémarõhaʼeokakuaapámarõhaoguahẽpetiémpo hembirekorã,ajapopeteĩkaruguasu.

MOAKÃHA10rehegua

1Haojehu,chera'yoikévoimensápe,ho'ahaomano 2Upéienteroveroityumiluz,haenteroveche rapichakuéraopuʼãchembopyʼaguapyhagua.

3Haojehu,opavaveohejávochembopyʼaguapy,ipahaite peveikatuakirirĩ;upérõapu'ãpyharekuehaakañy,haaju ko'ápekoñúme,rehechaháicha.

4Hakoʼágaañehaʼãndajevýipesiudápe,sínokoʼápe apyta,haaniakaruniamboyʼu,sínoañembyasymemeha aajunaamanomeve.

5Upéiahejaumimbaʼeajepyʼamongetávacheaime haguépe,hapochýpeañeʼẽchupehahaʼechupe: 6Ndekuñaitavývaopamba'eári,nderehecháipikoore ñembyasy,hamba'épaojehuoréve?

7MbaʼéichapikoSionñandesyhenyhẽopambaʼe pohýigui,hahetaoñemomirĩ,oñembyasyeterei?

8Hakoʼága,jahechávoopavaveñañembyasyha ñañembyasy,opavaveñaimehaguérembaʼepohýipe, ¿reñembyasypikopeteĩtaʼýrare?

9Eporanduyvýpe,hahaʼeheʼítandéve,haʼehape oñembyasyvaʼerãhahetaitereiokakuaávahiʼárihoʼa haguére

10Upéguiosẽypyguiveopavave,hachuguioútaopa ambuekuéra,ha,péinaápe,haimeteopavaveoguatahikuái ñehundípe,hahetaitereiijapytepekuéraoñemosẽmbaite

11Upérõmávapikoombyasyvétapeomanovaʼekuégui hetaitereihéntepe.handaha'éinde,rembyasývapeteĩ reheguánte?

12Hakatuereramochéve:Cheñembyasyndahaʼéikoyvy apeguáicha,aperdéguicheryeyva,amosẽvaʼekuembaʼasy reheve,haamongakuaavaʼekueñembyasyreheve;

13Pérokoyvyndahaʼéiupéicha,pórkeumihénteoĩva ipype,peyvyoikohaguéicha

14Upémarõhaʼendéve:“Remeʼẽhaguéicharembaʼapo káusare.upéichaaveiyvyome’ẽaveihi’a,ha’éva,yvypóra, iñepyrũguivepeojapova’ekuépe

15Koʼágaeñongatuneñembyasyndejehe,ha egueropuʼakapyʼaguasúpepeojehuvaʼekuenderehe.

16RerrekonoséramoTupãodesidívahekojojátaha, mokõivévarerresivitaneraʼýpeitiempoitépe,ha reñemombaʼeguasútakuñanguéraapytépe.

17Upéiterehopesiudápeneménarendápe

18Ha'ehe'ichéve:Upévandajapomo'ãi 19Upémarõañeʼẽvechupehahaʼechupe:

20Anipejapoupéicha,peñekonsejauveicherupive: mboýpaumimba'evaiSiónrehegua?peñekonsola Jerusalénñembyasyrehe

21Rehecháguioresantuariooñehundiha,orealtar oñembyaiha,oretemplooñehundiha;

22Ñandesaltériooñemoĩyvýpe,ñanepurahéioñemokirirĩ, ñanevyʼapavẽopa,oñembogueñandecandelabroresape, ñanekompromísoárkaoñembyai,ñanembaʼemarangatu oñemongyʼahapetéraupévaoñehenóiñandévehaimete oñemongy'a:ñanera'ykuéraoñemotĩ,ñandepa'ikuéra ojehapy,ñandelevita-kuéraohoprisionero-pe,ñande vírgen-kuéraoñemongy'ahañanderembirekoojejapi; ñandekuimba’ehekojojávaojegueraha,ñandera’y michĩvaoñehundi,ñandemitãrusuojeguerutembiguáiramo, hañandekuimba’embareteikangy;

23Ha,haʼévapetuichavévaopambaʼégui,peSiónsello koʼágaoperdeiñemombaʼeguasu;Ha'eoñeme'ẽguiumi ñandendaija'éivapópe

24Haupévareembotyryryndepohýituichaitéva,ha emboykehetaiteñembyasy,ikatuhaguáichape Ipuʼakapávaoiporiahuverekojeyndéve,hapeIjyvatevéva omeʼẽtandévepytuʼuhapyʼaguapynembaʼapohágui

25Haojehuañeʼẽajahendive,péinaápe,hovasapyʼaitépe omimbieterei,hahovaomimbi,upévareakyhyjechugui,ha ajepyʼamongetambaʼépaikatu 26Ha,péinaápe,sapy'aitépeosapukáihaokyhyjeterei,ha yvyoryrýipekuñaryapu.

27Haamaña,ha,péinaápe,pekuñandojehechaukavéima chéve,hakatuoĩpeteĩtavaguasuoñemopuʼãva,haatuicha tendatuichaojehechaukaypyguive,upérõakyhyjeha asapukáihatãhaha'e:

28MoõpaoĩUrielpeánhel,ouvaʼekuecherendápeypy vaʼekue?haʼechemoĩguihetatrance-pe,hachepaha oñekonvertiñembyaípe,hacheñemboʼeamongavaju hagua.

29Haañeʼẽajakoʼãñeʼẽpéinaápe,haʼeoucherendápe, haomañacherehe

30Ha,péinaápe,añenopeteĩomanóvaicha,haojepeʼa cheheguichearandu

31Mba'epikonderasy?hamba'érepikorejepy'apyeterei? hambaʼérepikooñembopyʼarorynearandu,hanekorasõ remiandu?

32Hahaʼe:Cherejahaguére,haupéicharõjepeajapone ñeʼẽheʼiháicha,haahapeñúme,ha,péinaápe,ahecha,ha upéicharõjepeahecha,ndaikatuihaamombeʼu

33Ha'ehe'ichéve:“Epu'ãhacheañemoñe'ẽtandéve”.

34Upémarõchehaʼe:“Eñeʼẽmínachendivecheruvicha sóloanichereja,anihaguãamanofrustradocheesperanzagui.

35Cheahechandaikuaaiha,haahendundaikuaaiha

36Térãpacheakãmeoñembotavy,térãpacheángache képe?

37Ko'ágãajerurendéverehechaukahaguãnerembiguáipe kovisión

38Upérõha'eombohováichévehahe'ichéve:Cherendu haamombe'útandévemba'éreparekyhyje

39Ha'eohechanderapeiporãha,reñembyasymemene retãyguakuérare,hareñembyasytuichaSiónrehe

40Upévare,kóvahe'isepevisiónrehechávako'ãára pahápe.

41Rehechapeteĩkuñaoñembyasývahareñepyrũ rembopy'aguapychupe

42Pérokoʼáganderehechavéimapekuñáicha,péro ojekuaandévepeteĩsiudaoñemopuʼãva

43Haha'eomombe'uramojependéveita'ýrañemano, kóvaha'epesolución.

44KokuñarehechávahínaSión,hahe'iramojependéve, peẽpehechávapeteĩtávaoñemopu'ãvaicha

45Ha'eramojepe,ha'epeẽmetreintaáñoimembyha,ha'e umitreintaáñondojejapóihagueofrénda

46TreintaáñorireSalomónomopuʼãpesiudaha oikuaveʼẽofrénda.

47Ha'eramojepehe'indéveomongaruhaguechupe mba'apo'ỹme.

48Hakatuhe'indéve:Chera'yoúvoikotýpeomendahápe, omanohaomano

49Ha,péinaápe,rehechaha'eha'e,haoñembyasýgui ita'ýrarehe,reñepyrũrembopy'aguapychupe

50KoʼágapeYvateteguaohechámareñembyasyha,ha rehasaasyhandepyʼaiteguivehese,upéichaohechauka ndévembaʼéichapaomimbipahaiporãha

51Haupévareajerurendéverepytapeñúmenoñemopuʼãi haguépeóga

52CheaikuaáguipeIjyvatevévaohechaukatahandéve upéva.

53Upévarehaʼendéverehohaguapeñúme,ndaipórihápe nipeteĩógapyenda

54PelugárpeYvatevévaoñepyrũhápeohechauka itavaguasu,ndaikatúioñemboʼyavaveróga

55Haupévareanirekyhyje,anirekyhyjenekorasõ,ha katueike,haehechapeógaiporãhatuichaha,nderesa ikatuháichaohecha

56Haupéirehenduvaʼerãneapysaontendeháicha.

57Nderejehovaságuihetaambuégui,hareñehenóipe Ijyvatevévandive;haupéichaaveimbovymínte

58Hakatukoʼẽrõpyharerepytátakoʼápe;

59HaupéichapeIjyvatevévaohechaukátandéveumi mbaʼeijyvatevévajehecha,peIjyvatevévaojapótavaumi oikóvarekoyvyapeáriárapahápe.Upévareakeupe pyharépehaambuepyharépe,haʼeomandahaguéicha chéve.

MOAKÃHA11rehegua

1Upéiahechapeteĩcheképe,haahechapeyguasúguiou peteĩágila,ipepo12plumahambohapyiñakã

2Haahecha,ha,péinaápe,haʼeoipysoipepoopayvyape ári,haopayvytuyvytuoipejúvahiʼári,haoñembyaty

3Haahecha,haipireguiokakuaaambueplumaojoavyva; haoikochuguikuéraplumamichĩhamichĩ.

4Iñakãkatuopytu'u,iñakãmbytépetuichaveambuégui,ha katuopytu'uumihembývandive

5Ahechaavei,peágilaoveveipirereheve,haoisãmbyhy koyvyhaumioikóvaupépe

6Haahechaopambaʼeoĩvayvágaguýpeoñemoĩha ipoguýpe,haavavenoñeʼẽihese,ni,nipeteĩtekoveoĩva koyvyapeári

7Haahecha,ha,peágilaopuʼãijyvaárihaoñeʼẽipysãme.

8Anireñatendepeteĩjeýpe,kádaunoekehendaguépeha emañaporã

9Pérotoñeñongatuumiakãipahaitépeguarã.

10Haahecha,ha,péinaápe,peñeʼẽndohóiiñakãgui,ha katuhetembytégui

11Haaipapaumiipysãojuehegua,ha,péinaápe,oĩocho ijapytepekuéra

12Haamaña,ha,péinaápe,ijakatúagotyoopuʼãpeteĩ plumahaoisãmbyhydopayvyári;

13Haupéichaoiko,oisãmbyhyjave,oguahẽipaha,ha ndojehecháivéimapelugároĩháme.haoisãmbyhy,ha ohasatuichaára;

14Haojehu,oisãmbyhyvove,ipahaoguahẽavei, peteĩhaicha,handojehecháivéima.

15Upéiouhendápepeteĩñe'ẽhahe'i:

16Ehendundeareguivémaregovernávakoyvyapeári

17Nderireavavendohupytýinetiempo,nimbytepeve.

18Upémarõpembohapyhaopuʼãhaogovernapeótroyma guaréicha,handojehecháiavei

19Upémarõohopeteĩrireentéroumihembývandive,káda unoogovernaháicha,haupéindojehecháivéima

20Upémarõahecha,ha,péina,áraohasávape,umipluma oúvahapykuériopuʼãijakatúagotyo,ikatuhaguáicha oisãmbyhyaveihaoĩijapytepekuéraoisãmbyhýva,ha sapy'amindohechavéima

21Oĩvaʼekueijapytepekuéraoñemoĩva,pérondoikói ogovernáva

22Uperireamaña,hapéinaápe,umidocepluma ndojehecháivéimahaumimokõiplumamichĩva

23Ndaiporivéimapeágilarete,mbohapyiñakãopytu'úva haseisipepomichĩva.

24Upémarõahechaaveimokõiplumamichĩvaojedividiha umiseisapytéguihaopytapeiñakãguýpeoĩvaijakatúa gotyo,pórkeumiirundyosegihendaguépe.

25Haahecha,ha,péinaápe,umiplumaoĩvapeipepo guýpeoimoʼãoñemoĩhaorekohaguaperrégla

26Haahecha,ha,péinaápe,oĩpeteĩoñemoĩva,hakatu pyaʼendojehecháivéima

27Hapemokõihaohopyaʼevepepeteĩhágui.

28Haahecha,ha,péinaápe,umimokõihembývaopensa aveiijeheoisãmbyhytaha

29Haopensávohikuáiupéicha,péinaápe,opáypeteĩumi iñakãopytuʼúva,haʼévapeoĩvaijapytépe;upéva tuichavéguiumimokõiambueakãgui

30Haupéiahechaumimokõiambueakãoñembojoajuha hendive

31Ha,péinaápe,peakãojereumioĩvandive,hahoʼuumi mokõiplumaipepoguýpeoisãmbyhyséva.

32Hakatukoakãokyhyjekoyvytuichakue,haogoverna ipypeopaumioikóvakoyvyapeárihetajejopyreheve;ha oguerekohetavepeyvórasãmbyhyopaipepooĩvagui.

33Hauperireahecha,ha,péinaápe,peakãoĩvambytépe ndojehecháisapyʼa,ipepoicha

34Péroopytaumimokõiakã,haʼekuéraaveiogovernáva koyvyapeárihaumioikóvaupépe

35Haahecha,ha,péinaápe,peiñakãoĩvaijakatúagotyo hoʼupeoĩvaijasugotyo

36Upéiamoakãpeteĩñe'ẽ,he'ívachéve:Ema'ẽne renondépehaehechapemba'erehecháva.

37Haahecha,ha'etepeteĩleónokororõvaoñemosẽva ka'aguýgui,haahechaomondohapeteĩkuimba'eñe'ẽpe ágilarendápehahe'i:

38Ehendu,añeʼẽtanendive,hapeIjyvatevévaheʼítandéve:

39¿Ndahaʼéipikondepehembývaumicuatromymba apytégui,cheajapovaʼekueoisãmbyhyhaguache múndope,ikatuhaguáichahaʼekuérarupiveopaára?

40Hapeirundyhaou,haipuʼakaopamymbaymaguarére, haoguerekóvapuʼakakoyvyapeárituichakyhyjereheve, haopayvyapeárihetajejopyvaireheve;haareguivéma oikoyvýpeñembotavyreheve.

41Nderehusgáinikokoyvyañeteguápe.

42Rembohasaasyhaguéreumiipyʼaporãvape, remoñeñanduvaiumiipyʼaguapývape,rehayhúgui ijapúvape,harehundiumihiʼahiʼavaʼekueoikoha,hareity umimbaʼevaindojapóivanderehekorapy

43UpévarepenerembiapovaiojupipeIjyvatevévape,ha neñemombaʼeguasupeIpuʼakapávape

44PeIjyvatevévaomañaaveiumiára oñemombaʼeguasúvare,ha,péinaápe,opa,haoñekumpli umimbaʼeombojeguarúva

45Haupévareanivémarejekuaauka,ndeágila,nindepepo vaiete,nineplumaaña,nineakãvai,nindegarrahasýva, niopandereterei

46Ikatuhaguáichaopakoyvyipyʼaguapyhaoujey, ojesalvávonepohýigui,haohaʼarõpeoporohusgaha oiporiahuverekochupeojapovaʼekue

MOAKÃHA12rehegua

1Peleónheʼiajakoʼãmbaʼepeágilape:“Ahecha 2Ha,péinaápe,peakãhembývahaumiirundyipepo ndojehecháivéima,hamokõivévaohohendápehaoñemoĩ oisãmbyhyhagua,hairréinomichĩ,hahenyhẽ sarambikuégui

3Haahecha,ha,péinaápe,ndojehecháivéimahikuái,hape ágilaretetuichakueojehapyhaokyhyjetereikoyvyha heʼicheespíritupe:

4Péinaápe,kóvarejapocherehe,rehekávopeIjyvatevéva rape

5Péina,upéicharõjepechekaneʼõcheakãme,ha chekangetereicheespíritupe;hasaʼimbareteoĩchepype, tuichakyhyjecheajehasaʼasyhaguérekopyharépe

6UpévarekoʼágaajerurepeIjyvatevévape, chembopyʼaguapyhaguaipahaitepeve

7Hahaʼe:“Ñandejáraoguerahávamburuvicha,ajuhúramo grásiatmboyvehyresa,hacheajehustíramonendiveheta ambuetapicharenondépe,hacheñembo’eañetehápe ojupíramonderovarenondépe;

8Chembopyʼaguapyupéicharõ,haehechaukachévene rembiguáipekojehechakyhyjehañemyesakãha iñambuehahesakãporãva,ikatuhaguáicha rembopyʼaguapyporãitereicheánga.

9Ndeningochembojovakememehaahechaukachéveumi árapaha

10Ha'ehe'ichéve:“Kóvaha'epevisiónhe'iséva

11Peágila,rehechávaojupihapemárgui,haʼehínape rréinoojehechavaʼekueneermánoDanielvisiónpe.

12Hakatunoñemyesakãichupe,upévarekoʼága amombeʼundéve

13Péinaápe,oútaára,opuʼãtahapeteĩrréinokoyvyape ári,haojekyhyjétachuguioparréinooĩvaʼekuemboyveári

14Upépeoisãmbyhýta12rréi,peteĩrire

15Upévaguimokõihaoñepyrũtaoisãmbyhy,ha oguerekótahetavetiémpooimeraẽvaumidoceapytégui 16Hapévaohechaukaumidoceipepo,rehecháva

17Peñe'ẽrehenduva'ekueoñe'ẽhanderehecháiosẽha iñakãgui,hetembytéguiuvei,péichahe'ise

18Uperréinotiémporireopuʼãtañorairõguasu,haopytáta pelígropeofallahagua:upéicharõjependoʼamoʼãiupérõ, hakatuoñemoĩjeýtaiñepyrũme

19Harehecháramojepeumiochoplumaguýpeojepysóva ipeporehe,kóvaha'epeñe'ẽ

20Upépeopuʼãtaochorréi,hiʼáramichĩmínte,ha ipyaʼevétahiʼára.

21Hamokõiijapyteguikuéraoñehundíta,hi'aguĩmapeára mbytépe,irundyoñeñongatútaipahaoñepyrũmevehi'aguĩ, mokõikatuoñeñongatútaipahaitepeve.

22Harehecháramojepembohapyakãopytu'úva,péicha he'ise

23HiʼárapahápepeIjyvatevévaomopuʼãtambohapy rréino,haombopyahútahetambaʼeipype,haoguerekóta hikuáikoyvyapeári

24Haumioikóvaipype,hetajejopyreheve,opaumi oĩva’ekuemboyveári,upévareoñembohérachupekuéra ágilaakã

25Koʼãvahaʼéguiumiojapótavahembiapovai,ha omohuʼãtavaipahaite

26Harehecharamojepepeakãguasu ndojehechaukavéima,upévaohechaukapeteĩva ijapytepekuéraomanótahahupápe,haupéicharõjepehasy reheve.

27Umimokõihembývaojejukátakysepukureheve

28Peteĩkysepukuho'útaambuépe,haipahápeho'átakyse pukurupive.

29Harehecháramojepemokõiplumaipepoguýpe ohasávaiñakãárioĩvaijakatúagotyo.

30Ohechaukakoʼãvahaʼehaumi,peIjyvatevéva oñongatúvaipahaitepeve:kóvahaʼeperréinomichĩha henyhẽvajepyʼapýgui,rehechahaguéicha.

31Hapeleónrehechávaopuʼãkaʼaguýgui,okororõha oñeʼẽpeágilape,haomongavajuchupehekopeʼỹhaguére opañeʼẽrehenduvaʼekuére.

32Kóvahaʼepeunhído,peIjyvatevévaoñongatuvaʼekue chupekuéraguarãhahembiapovaikuérareipahaitepeve: haʼeojahéitachupekuéra,haojahéitachupekuéraipyʼahatã rupi

33Ha'eomoĩtahenondépeoikovévahuísiope,ha omongavajuhaokorrehichupekuéra.

34Chetavayguakuérahembývaguihaʼeomosãsóta poriahuverekoreheve,umiojejopyvaʼekuecherembeʼýpe, haombovyʼátachupekuéraoguahẽmeveárahuísio, upévaguiañeʼẽmandéveiñepyrũmbyguive

35Kóvaha'epesueñorehechava'ekue,hako'ãvaha'eumi interpretación

36NdeañoitereimevaʼekuereikuaahaguakoYvatevéva ñemigua.

37Upévareehaipeteĩkuatiañe'ẽmeopako'ãmba'e rehechava'ekuehaemokañy

38Haemboʼeumívatavayguakuéraiñarandúvape,ikorasõ ndereikuaávaikatuontendehaoñongatukoʼãñemi

39Hakatueha'arõko'ápendetevoisieteárave, ojehechaukahaguãndéve,opamba'eoipotaháichape IjyvatevévaoikuaaukandéveHaupévareheveohohape

40Haojehu,opatavayguakuraohechávoohasamahaumi sieteára,handahaʼevéimahatavaguasúpe,ombyatyhikuái opavave,michĩvévaguivetuichavévapeve,haouche rendápehaheʼi:

41Mba'epikorombopochy?hamba'eivaívapikorojapo nderehe,orerejahaguére,hareguapyko'ápekotendápe?

42Opaprofétaapytéguindeañoiterepytámaoréve,peteĩ ryguasura'ỹiicha,hapeteĩtendáreichapeteĩtenda iñypytũvape,hapeteĩrefugiotérãvárkoichaoñeñongatúva peyvytuatãgui.

43¿Ndahaʼéipikosuficienteumimbaʼevaioúvañandéve?

44Ndeorerejaramo,¿mbaʼéichapikoiporãvétakurioréve, rojehapyrireaveiSiónmbytépe?

45ÑandenaiporãvéiumiomanovaʼekuéguiupépeHa hasẽhikuáihatãUpéiambohováichupekuérahaha'e:

46OIsrael,eñembopyʼaguapyporã;Haanindepohýi,nde Jacobrogagua

47PeIjyvatevévanikopenemanduʼa,hapeIpuʼakapáva ndahesaráiripendeheguitentasiónpe.

48Chekatundapehejareírihandajehejareíripendehegui, ajukotendápeañembo'ehaguãSiónoñehundihaguã,ha ahekaporiahuverekopenderekomichĩvareheursantuario rehegua

49Hakoʼágapehopenderógapepeteĩteĩ,hakoʼãárarire ajútapenerendápe

50Upémarõumihénteohopesiudápe,chehaʼehaguéicha chupekuéra.

51Hakatuaimegueteriñúme7árapukukue,peángelheʼi haguéichachéve;hahoʼuumiárapenteumiyvotyñupegua, haarekochesoʼokaʼavokuéragui.

MOAKÃHA13rehegua

1Sieteárarire,pyharekueahechacheképe

2Ha,péinaápe,opuʼãpeteĩyvytuyguasúgui,omomýiva opaumiola

3Haahecha,hapéinaápe,upekuimba'eimbareteohóvo milesyvágandive,haojerejavehovaomañahaguã,opa mba'eojehechava'ekueiguypeoryrýi

4Haosẽjaveijurúguipeñeʼẽ,opaumiohendúvaiñeʼẽ okáipa,haʼetekuyvyikangyháichaoñandujavetata.

5Hauperireahecha,ha,péinaápe,oñembyatyhetaiterei kuimbaʼe,ipapapyʼỹvagui,irundyyvytuyvágagui,omoĩ haguaipoguýpepekuimbaʼeosẽvaʼekueyguasúgui

6Hakatuahecha,ha,péinaápe,haʼeoñotỹijehepeteĩ yvytyguasu,haovevehiʼári

7Hakatuahechátakuriperegióntérãtendaojejapohápe pecerro,handaikatúi

8Haupévarireahecha,ha,péinaápe,opaumi oñembyatývaomoĩhaguachupeipoguýpe,okyhyjeiterei, haupéicharõjepeoñeanimaoñorairõ

9Ha,péinaápe,haʼeohechávoumihénteoúvaipuʼakaha, ndohupíriipo,nindoguerekóikysepuku,ni mbaʼeveichaguatembiporuñorairõrã

10Hakatucheañoiteahechahaʼeomondohaijurúgui haʼerõguáichapeteĩtatatĩ,haijurúguipeteĩapytuʼũtatatĩ, haiñeʼẽguiomosẽchispahayvytuatã

11Haopavaveoñembojeheʼaoñondive;tatarendy,pytu tatatĩhayvytuatãguasu;hahoʼambaretereheveumihénte oñembosakoʼívareoñorairõhagua,haohapypaite chupekuéra,upéichasapyʼaitépehetaitereihénte ojepapaʼỹvapendojehechakuaáimbaʼeve,sínoyvytimbo hatatatĩhyakuãasývante:ahechávoupévaakyhyje.

12Uperireahechapekuimbaʼevoioguejyhape montáñagui,haohenóichupeambueAtyguasu ipyʼaguapývape.

13Upérõhetahénteouhendápe,oĩovyʼáva,oĩ oñembyasýva,haoĩoñeñapytĩvahaambueoguerúvaumi oñekuaveʼẽvagui.

14Nderehechaukanerembiguáipeko'ãmba'e hechapyrãvaiñepyrũmbyguive,hachemomba'eporãha rerresivihaguãcheñembo'e.

15Ehechaukachévekoʼágapevembaʼépaheʼisekoképe

16Cheaimoʼãháichacheentendimiento-pe,aiumi opytávareupeárapehahetaiteveaiumindojehejáivare tapykuépe!

17Umindojepytasóivaningoipohýi

18Koʼágaantendeumimbaʼeoñeñongatúvaárapahápe, oikótavachupekuérahaumiojehejávare

19Upévareouhikuáituichapeligrohahetatekotevẽme, koʼãsueñoomombeʼuháicha

20Upevére,ipeligrosovétapaoikekoʼãmbaʼépe,ohasa ranguearaiichakomúndogui,handohecháiumimbaʼe oikóvaumiárapahápeHahe'ichéve:

21Ahechaukátandévepevisiónñemyesakã,haaipe'áta ndévepemba'erejeruréva.

22Reñe'ẽhagueumiojehejava'ekuére,kóvaha'epeñe'ẽ he'iséva

23Upetiémpopeogueropuʼakátavapembaʼevai, oñeñangarekómaijehe,umihoʼávapeligro-pehaʼeumi orekóvatembiapohajeroviapeIpuʼakapávare.

24Peikuaakomba'e,umiojehejava'ekuetapykuépe ojehovasavehaumiomanóvagui

25Péichahe'isepevisión:Rehecharamojepepeteĩ kuimba'eojupívayguasumbytégui

26Ha'ehínapeTupãIjyvatevévaoñongatuva'ekuepeteĩ áraguasu,ha'evoiosalvátaumihembiapokue.

27Harehecharamojepe,ijurúguiosẽyvytu,tataha torméntaicha;

28Handoguerekóihaguenikysepuku,nimbaʼeveichagua tembiporuñorairõrã,hakatuoikepyaʼeohundipaitepeaty guasuoúvaipoguýpe;pévaha’epeinterpretación:

29Péinaápe,oguahẽára,peIjyvatevévaoñepyrũtaha omosãsoumioĩvapekoyvyapeári

30Hahaʼeoñemondýitaumioikóvapekoyvyapeári

31Hapeteĩvaoñekomprometeoñorairõtahaambuéva ndive,peteĩtavaguasuambuendive,peteĩtendaambue ndive,peteĩtavayguakuéraambuendive,hapeteĩreino ambuendive

32Hapeáraoikótakoʼãmbaʼe,haoikótaumitechaukaha ahechaukavaʼekuendéveupemboyve,haupéi oñemombeʼútacheRaʼy,pehechavaʼekuepeteĩkuimbaʼe ojupívaicha

33Haopatavayguaohendúvoiñeʼẽ,peteĩteĩohejátaijyvy teépepeñorairõoguerekóvaojuehe

34Haoñembyatýtahetaitereihénte,rehechahaguéicha chupekuéra,ouséva,haipuʼakasévaheseoñorairõrupi.

35HaʼekatuoñemboʼýtapesérroSiónruʼãme

36HaSiónoútahaojekuaaukátaopavavépe,oñembosako'i haoñemopu'ã.ha'etekurehechava'ekueyvytypo'ỹre.

37HakocheRaʼyokorrehítaumitetãinvenciónaña, hoʼavaʼekuehekoveañareheyvytuatãme;

38Haomoĩtahenondépehenondépehemianduvai,haumi jehasaasyoñepyrũtavaojehasaasychupekuéra,haʼetéva tatarendy,hahaʼeohundítachupekuéraombaʼapoʼỹrepe léicheichaguarupive

39Harehechávohaʼeombyatyhachupeambueatyguasu pyʼaguapýpe;

40Umívahaʼeumitribu,ojeguerahavaʼekue prisionéroramoijyvyteégui,rréiOseastiémpope, Salmanasar,Asiriarréioguerahavaʼekueprisionéroramo, hahaʼeoguerahachupekuérayári,haupéichaouhikuái ambuetetãme

41Hakatuojagarrahikuáikokonséhoojuehe,ohejataha hikuáiumitetãambuegua,haohotahapeteĩtetã mombyryvehápe,arakaʼevendoikóihaguépeyvyporakuéra

42Upépehaʼekuéraokumpliumiléi,haʼekuéraarakaʼeve noñongatúivaijyvyteépe

43UpéioikehikuáiÉufratespeumilugárijyvykuʼívaysyry rembeʼýpe

44UpérõpeYvateteguaohechaukachupekuératechaukaha haojokopedilúvioohasapeve.

45Upetetãrupioĩvaʼekuepeteĩtapetuichaitereíva,upéva hínapeteĩáñoimédio,haupelugároñembohéraArsaret

46Upéioikohikuáiupépeárapahapeve.hakoʼága oñepyrũvoouhikuái,

47PeIjyvatevévaojokojeýtaumiysyryykua,ohasahaguã

48Hakatuumiojehejávandetavayguakuéraguiha’eumi ojejuhúvacherembe’ýpe

49Koʼágahaʼeohundívohetaitereitetãoñembyatývape, odefendétaitavayguakuérahembývape.

50Haupéiohechaukátachupekuéraumimbaʼe hechapyrãvatuichaitereíva.

51Upémarõchehaʼe:“Ñandejára,cheregovernáva, ehechaukachévekombaʼe:¿Mbaʼérepikoahechape kuimbaʼeojupívapemarmbytégui?”.

52Haha'ehe'ichéve:Ndereikuaaiháichaumimba'e yguasupypukúpeoĩva

53Kóvahaʼepeñeʼẽmeʼẽpesueñorehechavaʼekue,ha upévarupiveañoitereñembohesapekoʼápe

54Rehejáguinderape,hareipurunekyreʼỹcheléipe,ha reheka.

55Nderekoveremohendaarandúpe,harehenói entendimientondesýpe

56HaupévareahechaukandévepeYvateteguambaʼerepy: mbohapyárarireamombeʼútandéveambuembaʼe,ha amombeʼútandéveumimbaʼeipuʼakapávahahechapyrãva

57Upéiasẽñúme,ameʼẽvoñemomorãhaaguyjetuichape Ijyvatevévapeumimbaʼehechapyrãvaojapovaʼekuére itiempoitépe;

58Ha'eoisãmbyhýguipeteĩcha,haumimba'eho'áva hi'árape,haupépeaguapymbohapyárapukukue

MOAKÃHA14rehegua

1Mbohapyhaárape,aguapypeteĩyvyrarobleguýpe,ha ahechapeteĩka’aguyguiosẽpeteĩñe’ẽcherovái,hahe’i: “Esdras,Esdras”

2Hahaʼe:Péinaápeaime,ÑandejáraHaañemboʼychepy ári

3Upémarõhe'ichéve:“Peka'aguýpeajekuaaukaMoiséspe haañe'ẽhendive,cheretãguaoservijaveEgipto-pe.

4Amondochupehaaguerahacheretãyguakuérape Egíptogui,haaguerahachupepesérropearekohaguépe chupehetatiémpore

5Haomombeʼuchupehetambaʼehechapyrãva,ha omombeʼuchupeumimbaʼeñemiguaárahaipahaitépeha he'ichupe:

6Koʼãñeʼẽremombeʼúta,hakoʼãvareñomi

7Hakoʼágahaʼendéve,

8Emoĩndepy'apýpeumimba'etechaukaha ahechaukava'ekuehaumisueñorehechava'ekuehaumi ñe'ẽkuaatyrehenduva'ekue

9Rejepeʼátaguiopavavégui,hakoʼágaguiverepytátache Raʼyndive,haumindeichaguandive,opapeveára

10Komundooperdeimitãrusúgui,haumiáraoñepyrũ ituja

11Komúndoningoojedivididocepártepe,haumidiez párteopáma,halamitadpeteĩdiezpártegui.

12Haopytapediezpartembyterire

13Koʼágaemoĩporãnderógahaembohoryne tavayguakuérape,embopyʼaguapyumiohasaasývape,ha koʼágaemboykeumimbaʼevai

14Ehejandeheguiumipensamiéntoomanóva,emombo yvyporakuérapohýi,emboykekoʼágapetekoikangy, 15Haemboykeumipensamiéntoipohýivevandéve,ha pyaʼeeñanihaguakoʼãtiémpogui.

16Koʼáguirireojejapótaumimbaʼevaituichavévaumi rehechavaʼekuéguioiko

17Pemañamínambaʼeichaitépaikangyvétakomúndoijeda rupi,hetavétaumimbaʼevaioikóvaipype

18Peáraokañymombyry,hapearrendamientohasy oguahẽma,ko'ágãpya'eoútapevisiónrehecháva.

19Upéiambohováinerenondépehahaʼe:

20Péinaápe,Ñandejára,ahata,ndeerehaguéichachéve, haambohorytavayguakuéraoĩvapeupépe.péichako mundooñemoĩpytũmbýpe,haumioikóvaipypeoĩ tesape’ỹre

21Ndeléiojehapyhaguére,upévareavavendoikuaáiumi mba'eojejapótavandehegui,térãtembiapooñepyrũtava

22Hakatuajuhúramográsianerenondépe,emondo EspírituSantochepype,haahaítaopambaʼe ojejapovaʼekuekoyvyapeáriiñepyrũmbyguive, ojehaivaʼekuendeléipe,ikatuhaguáichayvypóraojuhu nderape,hahaʼekuéraoikótavaárapahápeikatuoikove

23Ha'eombohovaichéve:“Tereho,embyaty tavayguakuérapehaerechupekuéraanihaguãnderekávo cuarentaárapukukue”

24Péroemañamínaembosakoʼindévehetakáha,ha eguerahanendiveSarea,Dabria,Selémia,EcanohaAsiel, koʼãcincooĩmavaohaipyaʼehagua;

25Haejukoʼápe,haamyendýtanekorasõmepeteĩ mbaʼyruentendimientorehegua,noñemboguemoʼãiva, ojejapopeveumimbaʼereñepyrũtavarehai

26Rejapoparire,remoherakuãtapeteĩmba'ehamba'e reikuaaukátañemihámeumiiñarandúvape.

27Upéiasẽ,haʼeheʼihaguéicha,haambyatyenterove tavayguakuérapehahaʼe:

28Israel,ehenduko'ãñe'ẽ.

29Ñandeypykuéraypykueha'evaekueextranjero Egiptope,upéguiojesalva.

30Hapehupytypetekoveléi,haʼekuéranoñongatúiva,peẽ aveipejapovaʼekuehaʼekuérarire

31Upérõpeyvy,Siónretã,oñemboja'opendeapytépe sorteorupive,hakatupenderukuéra,hapeẽvoi,pejapo teko'ỹhanapejapóiumitapeIjyvatevévaomandava'ekue peẽme

32Hahaʼeningopeteĩhuéshekojojáva,haʼeoipeʼa pendeheguipembaʼeomeʼẽvaʼekuepeẽme.

33Hakoʼágapeimekoʼápe,hapenejoykeʼykuérapende apytépe

34Upévarepemoĩramopendepoguýpepenearandu,ha pemoporãpenekorasõ,peñongatútapeikovehapemano rirepehupytyporiahuvereko

35Ñamanorireoútapehuísio,jaikovejeývo,haupéi ojekuaaukátaumihekojojávarérahaumiiñañáva rembiapo.

36Upévareaniavavetoucherendápekoʼága,nichereka koʼãcuarentadíape

37Upémarõajagarraumicincokuimbaʼépe,haʼeheʼi haguéichachéve,harohopeñúmeharopytaupépe

38Ko'ẽmbotávo,peteĩñe'ẽcherenóihahe'íva:Esdras, eipe'andejuruhaemboy'ucheame'ẽvandéveremboy'u haguã

39Upéiaipeʼachejuru,haahechahaʼeoguahẽchévepeteĩ kópahenyhẽva,haʼetévaichahenyhẽvaygui,pérotatatĩicha ikolór

40Haajagarrahaamboy'u,haamboy'urire,chekorasõ he'iaikuaahaaranduokakuaachepyti'ápe,cheespíritu omombaretéguichemandu'a 41Hachejuruojepe'ahanoñembotyvéima.

42PeIjyvatevévaomeʼẽentendimientoumicinco kuimbaʼépe,haohaihikuáiumivisiónhechapyrãvapyhare reheguaoñemombeʼúva,haʼekuérandoikuaáiva.

43ChekatuÁraañe'ẽ,hapyharekuendajokóicheñe'ẽ 44Cuarentadíapeohaihikuáidoscientoscuatrolívro

45Upecuarentaárahenyhẽrire,peIjyvatevévahe'i:“Umi rehaiypyva'ekueemomaranduabiertamente,ikatuhaguã omoñe'ẽumiikatupyrývahanaiporãiva

46Peñongatuumi70ipahaitépe,peme'ẽhaguãumi iñarandúvapeañoite

47Ipypekuéraoĩguipeykuaentendimiento,aranduykua hapeysyrymbaʼekuaarã

48Hacheajapoupéicha

MOAKÃHA15rehegua

1Péinaápe,erechetavayguakuéraapysápeumiñeʼẽ profecíarehegua,amoĩtavandejurúpe,heʼiÑandejára

2Haehaikuatiáre,ha'ekuérajeroviahahaañeteguágui

3Anirekyhyjeumiimaginaciónnderehe,aninembopy'a rasy,umioñe'ẽvanderehe

4Opaumiojeroviaʼỹvaomanótaijeroviaʼỹrupi

5Péinaápe,heʼiÑandejára,aguerútambaʼasyyvóraári; kysepuku,ñembyahýi,ñemanohañehundi

6Petembiapovaiomongyʼaitereíguikoyvytuichakue,ha oñekumplihembiapovai.

7UpévareheʼiÑandejára:

8Ndajokomoʼãvéimacheñeʼẽumimbaʼevaiojapóvare hikuái,haʼekuéraojapovaʼekueikyʼa,nindahejamoʼãi chupekuéraumimbaʼépe,haʼekuéraiñañávape:péinaápe,

petuguyinoséntehahekojojávaosapukáichéve,haumi ángaoñedenunciamememante

9Haupévare,heʼiÑandejára,katueteavengátachupekuéra, haarresivítachéveopatuguyinosénteijapyteguikuéra

10Péinaápe,chetavayguakuéraojeguerahapeteĩovecha atyichaojejukahápe:ndahejamoʼãichupekuérakoʼágaoiko Egiptoretãme

11Péroaguerútachupekuérachepombaretehachepo ojepysóvareheve,haainupãtaEgíptopeumimbaʼevai apoha,ymaguaréicha,haahundítakompletoitekoyvy

12Egiptooñembyasýta,hapepyendaoñeinupãtape mbaʼasyhakastígoÑandejáraoguerútavahiʼári

13Umioñemitỹvayvýreoñembyasýta,iñemoñarekuéra opátaguipeyvytuatãhaamandáu,hapeteĩmbyjajere okyhyjévareheve

14¡Aichejárangakoyvyhaumioikóvaipype!

15Hiʼaguímaguipekysepukuhaiñehundi,hapeteĩ tavayguakuéraopuʼãtahaoñorairõjeýtatambue,hakyse pukuipópe

16Oikótaguiñorairõyvyporakuéraapytépe,haoñorairõta ojuehe;ndohechamoʼãihikuáimburuvichaguasuni mburuvichakuérape,hahembiapokuérarapeoñemoĩta ipuʼakápe.

17Peteĩkuimbaʼeohosepeteĩsiudápe,handaikatumoʼãi

18Ijorgullorupiumitavaguasuoñemondýita,umióga oñehundíta,hayvyporakuéraokyhyjéta

19Peteĩkuimbaʼendoiporiahuverekomoʼãihapichápe,ha katuohundítahogakuérakysepukureheve,haomondapa imbaʼerepy,ndaipóriguimbujape,hatuichajehasaasy

20Péinaápe,heʼiTupã,ahenóitaoñondivepaoparréi yvypeguachemombaʼehagua,haʼévakuarahyosẽguive, surguive,kuarahyresẽguihaLibano;ojerehaguãojuehe, haomyengoviahaguãumimba'eojapova'ekuehesekuéra

21Haʼekuéraojapoháichagueterikoʼágapeveche aiporavovaʼekuére,upéichaaveiajapóta,ha arrekompensataijyvaáriPéichahe’iÑandejáraTupã;

22Chepoakatúandoiporiahuverekomoʼãiumipekadórpe, hachekysepukundopytuʼumoʼãiumioñohẽvaʼekuére tuguyinoséntekoyvyapeári

23Petataosẽipochýgui,haohapypapeyvypyendaha umipekadórpe,pekapiʼihendývaicha

24Aiumiopekapávare,hanokumplírivache rembiapoukapykuéra!he’iÑandejára

25Chendaiporiahuverekomoʼãichupekuéra,peho raʼykuéra,pepodérgui,anipemongyʼachesantuário.

26Ñandejáraoikuaáguiopavaveopekavaʼekuépehese,ha upévareomeʼẽchupekuérañemanohañehundipeve

27Ko'ágãnikooúmaumimba'asyvaikoyvytuichakue javevehapepytátaipype

28Péinaápepeteĩjehechakyhyje,haojehechaháicha kuarahyresẽguio.

29UpépeumitetãdragónArabia-guaosẽtahetakárro reheve,hahetaitereioguerahávayvytuichayvyári, opavaveohendúvachupekuéraokyhyjehaoryrýi.

30Aveiumicarmanano-kuéraipochývapochýpeosẽtaumi jaguaretekaʼaguyicha,hatuichapuʼakareheveoútahikuái, haoñorairõtahendivekuéra,haohundítapeteĩpehẽngue asirio-kuéraretãgui

31Haupéiumidragónoguerekótaipoyvate,imanduʼávo hekoháre;haojereramohikuái,oñomoirũvooñondive tuichapuʼakareheveopersegihaguachupekuéra,

32Upéikoʼãvahuguypaitéta,haokirirĩtaipuʼakarupive, haokañýta

33Haasirio-kuéraretãguiumienemigoomoñuãta chupekuéra,haohundítapeteĩvape,haijehérsitopekyhyje hakyhyje,haoñorairõtaimburuvichakuéraapytépe

34Péinaápearaikuarahyresẽguihanórteguivesurpeve, haivaietereiojesarekohaguahesekuéra,henyhẽvapochy hayvytuatãgui

35Haʼekuéraoinupãtaojuehe,haoinupãtahikuáihetaiterei mbyjakuérakoyvyapeári,jepembyjajereimbaʼéva;ha tuguyoútakysepukuguivetyekuepeve,

36Yvypóraryguasurupi'akaméllorykuepeve

37Haoikótatuichakyhyjehaoryrýikoyvyapeári,ha umiohechávapepochyokyhyjétahaoryrýioúta hi'arikuéra

38Haupéioútayvytuatãguasusurguive,hanórtegui,ha ambuepehẽnguekuarahyreikeguive.

39Hayvytuhatãopuʼãtakuarahyresẽguio,haoipeʼáta;ha pearaihaʼeomopuʼãvaʼekuepochýpe,hapembyja oñemomýivaokyhyjehaguayvytukuarahyresẽha kuarahyreikegotyo,oñehundíta

40Umiaraituichahaipuʼakapávaoñembotuichavéta pochýgui,hapembyja,omondýihaguaopayvy,haumi oikóvaipype;haoñohẽtahikuáiopatendayvateha ojehecharamóvaáripeteĩmbyjavaiete,

41Tata,haamandáu,hakysepukuoveveva,hahetay,opa kokuehenyhẽhaguã,haopaysyry,hetayguasureheve

42Haoitypátahikuáiumitávahamurálla,yvytyhayvyty, yvyramátaka'aguy,kapi'iñu,haitra'i

43Ha'ekuéraohótaBabilóniapehaomondýitachupe

44Ha'ekuéraoútahendápehaomo'ãtahese,mbyjahaopa pochyoñohẽtahi'ári

45Haumiopytávaipoguýpeoservítaumiokyhyjévape chupe.

46Hande,Asia,reparticipávaBabiloniaesperanzarehe, haremomba'eguasúvachupe

47Aichejárangandéve,ndeimboriahu,rejejoguahaguére chupe;harembojeguanerajykuérapetekovai,ombovyʼa haoñembotuichahaguanerayhuhárape,ymaiteguive oporomoakãratĩsévanendive

48Peẽpesegipeojehayhu'ỹvapeopahembiapokueha hembiapokuerupive.

49Cheamondótandereheumimbaʼevai;viuda,mboriahu, ñembyahýi,kysehamba'asy,rehundihaguãnderóga ñehundihañemanoreheve.

50HandePokaturemimbipaipirútayvotyicha,opuʼãtape hakuoñemondovaʼekuendeári

51Ndekangýtakuñamboriahuoinupãvaicha,ha ojekastigaháichaheridareheve,ikatuhaguãichaumi ipu'akapávahaohayhúvaikatútaohupytyvende.

52Cheenvidiórepikoupéichaañembojanerehe,heʼi Ñandejára

53Nderejukáriretapiaiteumicheaiporavova'ekue, remomba'eguasúvondepojekutuhaereumiomanóvaári, reka'úrõguare

54¿Emombeʼúpambaʼeichaitépaiporãnderova?

55Nderekovaijopóioĩtandejyvaári,upévarerehupytýta recompensa

56Rejapohaguéichacheaiporavovaʼekuére,heʼi Ñandejára,upéichaaveiTupãojapótanderehe,ha neremeʼẽtambaʼevaípe

57Nemembykuéraomanótañembyahýigui,hare'átakyse pukurupi,netávakuéraoñembyaítahaopanemba'éva oñehundítakysepukureheveñúme

58Umioĩvayvytýpeomanótañembyahýigui,hoʼútahoʼo tee,hahoyʼútahuguy,iñembyahýitereíguimbujapehay yʼuhéigui

59Nderevy'a'ỹvaicharejujeýtayguasurupi,harehupyty jeýtamba'evai

60Hapeohasávoojagarrátahikuáipesiudandoikóivape, haohundítapeteĩpártenderetãgui,haohundítapeteĩpárte ndegloria,haojevýtaBabiloniaoñehundivaʼekuépe

61Haremombotahesekuérayvyrarakãicha,hahaʼekuéra haʼétandéveguarãtatatĩcha;

62Handehundíta,hanetavaguasukuéra,neretãhane yvytykuéra;opaneka’aguyhaneyvyramátahi’áva ohapypátahikuáitatápe

63Neraʼykuérapeoguerahátaprisionéroramo,ha, emañamína,mbaʼéparerekóva,omondapa,haombyaíta nderovaporã

MOAKÃHA16rehegua

1¡Aichejárangandéve,BabiloniahaAsia!ága,Egiptoha Siria!

2Peñeñapytĩaovosahaakãraguerehegua,peñembyasy penemembykuérapehapembyasy;hi’aguĩmaguipene ñehundi

3Oñemondómapendeáripeteĩkysepuku,hamávapiko ikatuombojere?

4Oñemondómatatapendeapytépe,hamávapikoikatu ombogue?

5Oñemondómapeẽmembaʼevai,hambaʼépapeomosẽta chupekuéra?

6¿Ikatupikopeteĩkuimbaʼeomosẽpeteĩleón iñembyahýivapekaʼaguýpe?térãpikooĩomboguetata kapi’ípe,oñepyrũvohendy?

7¿Ikatupikopeteĩombojerejeypefléchaodisparapeteĩ arqueroimbaretéva?

8Ñandejáraipuʼakapávaomondoumimbaʼevaihamáva pikopeikatúvaomosẽchupekuéra?

9Tataosẽtaipochýgui,hamávapikopeikatúvaombogue?

10Haʼeomombotarayo,hamávapikondokyhyjéi?ha'e arasunu,hamávapikondokyhyjéi?

11Ñandejáraoamenasáta,hamávapikonoñeinupãmoʼãi henondépe?

12Yvyoryrýi,haumipyendakuéra;yguasuopu'ãola pypukúgui,haumiolaipypeguaoñemondýi,haumipira avei,Ñandejárarenondépehaipu'akamimbiparenondépe.

13Imbaretéguiipoakatúaombojerepearco,umiiflécha haʼeoinupãvahaimbe,handofaltamoʼãi,oñepyrũvo ojedisparakoyvyapeári.

14Péinaápe,oñemondoumimbaʼasyvai,ha ndojevymoʼãvéima,oupeveyvyapeári

15Petatahendyhanoñemboguemoʼãi,ohundipevepe yvypyenda

16Peteĩflechaodisparaháichapeteĩarqueroipu'akapáva ndojevýitapykuépe,upéichaaveiumimba'evai oñemondotavakoyvyapeárindojevymo'ãvéima

17¡Aichejárangachéve!¡ágache!mávapikochemosãsóta umiárape?

18Ñembyasyhatuichañembyasyñepyrũ;ñembyahýiha ñemanoguasuñepyrũ;ñorairõñepyrũ,haumipuʼaka oñemboʼýtakyhyjépe;mba’evaiñepyrũ!mba'épaajapóta oúvoko'ãmba'evai?

19Péinaápe,ñembyahýihambaʼasy,jehasaasyha jehasaʼasy,oñemondombaʼevairamooñemyatyrõhagua 20Hakatuopakoʼãmbaʼérendojevymoʼãihikuái hembiapovaígui,ninoñatendéimemeumimbaʼevairehe 21Péinaápe,umitembiʼuiporãitereítandahepyietekoyvy apeári,haʼekuéraoimoʼãtahikuáioĩporãha,haupérõjepe okakuaátambaʼevaikuérakoyvyapeári,kysepuku, ñembyahýihatuichañembotavy

22Hetaumioikóvakoyvyapeáriomanótañembyahýigui; haambue,okañývañembyahýigui,kysepukuohundíta 23Umiomanóvaoñemombótaestiércolicha,ha ndaiporimoʼãiavaveombopyʼaguapýtavachupekuéra, pórkepeyvyoñehundipátahaumisiudaojeitypáta

24Ndaiporimoʼãiavaveoñemitỹhaguakoyvyhaoñotỹ hagua

25Umiyvyramátahiʼa,hamávapikoombyatýta?

26Umiparrálhiʼajupáta,hamávapikoopyrũta?Opa tendáreopytanandiyvyporakuéragui

27Upéicharõpeteĩkuimbaʼeohechaseambuépeha ohenduseiñeʼẽ.

28Peteĩtávaguihembýtadiezhamokõiñúgui,okañýta umika'aguyhũhaitarykuépe

29OĩháichapeteĩyvotytyOlivoreheguakádayvyramáta áriopytambohapytérãirundyolivo

30Térãpeteĩparraltyoñembyatýramoguáicha,opytaunos kuántoatyohekakyreʼỹvapeparralty.

31Upéichaaveiumiárapeohejátambohapytérãirundy umiohekavaʼekuehógakysepukureheve

32Hapeyvyoñehundíta,haumikokueitujáta,hahapeha opahapehenyhẽtañuatĩgui,avavendoguatamoʼãigui upérupi.

33Umikuñataĩoñembyasýta,ndorekóiramonóvioumi kuñaoñembyasýta,ndorekóiguiiména;imba'ekuératajýra oñembyasýta,ndorekóivapytyvõhára.

34Umiñorairõmeoñehundítauminóvio,haiména omanótañembyahýigui

35Pehendukoʼágakoʼãmbaʼehapentende,peẽÑandejára rembiguái

36Péinaápe,Ñandejárañeʼẽ,pehupyty:anipeguerovia umitupãÑandejáraoñeʼẽvaʼekuére.

37Péinaápe,umimbaʼasyvaihiʼagui,handahaʼéi ipyʼaguapýva.

38Peteĩkuñahyeguasujaveimembynovenomes-pe, imembyjave,mokõitérãmbohapyaravoimembyrire, hasyetereiojereijyvarehe,hasy,pemitãimembyjave, ndopytu'úisapy'ami

39Upéicharõjepeumimbaʼevaindopytamoʼãiouhagua koyvyapeári,hakoyvyoñembyasýta,haoútahiʼári opárupiñembyasy.

40Ochetavayguakuéra,ehenducheñeʼẽ:eñembosakoʼi neñorairõrã,haumimbaʼevaípeeimeperegrino-ichajepe koyvyapeári.

41Peovendéva,toikopeokañývaicha

42Peoipyhývamba'erepy,ojoguaumindohupytýiva mba'eve.

43Peoñotỹva,ha'etekunomono'õiva

44Umiomendáva,imembyʼỹvaichaHauminomendáiva, umiviúdoicha

45Haupévareumiombaʼapóvaombaʼaporei

46Umiextranhéroomonoʼõtaguihiʼa,haoipeʼáta imbaʼerepy,oitypahóga,haojagarrátaitaʼyrakuérape prisionéroramo,prisionéroramohañembyahýipe oguerekótaguimitã.

47Haumiomba'apóvaimba'erepymondarehe, ombojeguavehikuáiitáva,hóga,imba'ehaimba'eteéva

48Chepochyvétahendivekuéraipekádore,heʼiÑandejára.

49Kuñarekovaioenvidiaháichapeteĩkuñahekojojávaha hekoporãvare.

50Upéicharõpetekojojandochaʼemoʼãitembiapovairehe, haʼeoñembojavove,haojahéiramochupehovarenondépe, haʼeouvoveodefendévapeohekakyreʼỹvapeopaangaipa koyvyapeári

51Haupévareanipeẽpejogua,niumihembiapokue

52Michĩmigueteri,hatembiapovaiojepeʼátakoyvyape ári,hatekojojaoisãmbyhýtapendeapytépe

53Aníkepepekadórhe'indopekaiha,Tupãohapytagui tatakuaiñakãári,he'ívaÑandejáraTupãhahekomimbipa renondépe:“Chendajapóiangaipa”

54Péinaápe,Ñandejáraoikuaaopayvypórarembiapo, imaginación,ipensamiéntohaikorasõ;

55Ha'ekuéraoñe'ẽntepeñe'ẽ:“Tojejapokoyvy!”ha ojejapo:Tojejapoyvága;haojejapo

56Iñeʼẽrupiveojejapoumimbyja,hahaʼeoikuaamboýpa oĩ

57Haʼeohesaʼỹijopepypuku,haumimbaʼerepyoĩva;ha'e omedipeyguasuhamba'épaipype

58Haʼeombotypeyguasuymbytépe,haiñeʼẽrupive omosaingopeyvyyári.

59Haʼeoipysoyvágapeteĩbóvedaicha;yáriomopyenda

60Pedesiértopehaʼeojapoyykuahaestanqueumi montáñaruʼãme,ikatuhaguáichapeyosyryumiitayvate guiveorregahaguakoyvy

61Haʼeojapoyvypórape,haomoĩikorasõhetembytépe, haomeʼẽchupepytu,tekovehaarandu.

62HeẽhaTupãIpuʼakapávaEspíritu,ojapovaʼekueopa mbaʼe,haohesaʼỹijóvaopambaʼekañymbyoĩvayvyape áriñemiháme.

63Añetehápehaʼeoikuaapeneinvensión,hambaʼépa pepensapenekorasõme,jepeumiopekavaʼekue,ha omokañysévaiñangaipa.

64UpévareÑandejáraohesaʼỹijoporãopambaʼepejapo vaʼekue,hapenemotĩtaenterovépe.

65Haojegueruvovepeneangaipa,peñemotĩta yvyporakuérarenondépe,hapeneangaipakuérahaʼéta pendeacusadorupeárape.

66Mbaʼépapejapóta?térãmba'éichapikopeñomipene angaipaTupãhahi'ángelrenondépe?

67Péinaápe,Tupãvoihaʼepehués,pekyhyjechugui: pehejapeneangaipakuéragui,hapenderesaráipene rembiapovaikuéragui,anivémahaguapejepytaso hendivekuératapiaiteguarã:upéichaTupãpendegueraháta, hapenemosãsótaopajehasaʼasýgui

68Péinaápe,hetaitereiatypochyhendývahendypendeári, haoipeʼátahikuáipeteĩvapendeapytégui,hapenemongaru, peimévombaʼeve,umimbaʼeoñekuaveʼẽva taʼangakuérape

69Haumiomoneĩvahesekuéraoñembohoryha oñembohory,haopyrũtaipyguýpe

70Oĩtaguiopatendáre,haumitavaguasuoúvape,peteĩ insurreccióntuichávaumiokyhyjévaÑandejáragui

71Haʼekuéraojoguátaumiitavyetévape,ndopordéi avavépe,hakatuombyaihaohundítagueteriumi okyhyjévaÑandejáragui

72Haʼekuéraombyaítaguihaoipeʼátachuguikuéra imbaʼerepy,haomosẽtachupekuérahógagui.

73Upéiojekuaátachupekuéra,mávapache aiporavovaʼekue;haoñehaʼãtahikuáipeórotatápeguáicha.

74Pehendu,Ocheahayhuetéva,heʼiÑandejára:péinaápe, hiʼaguímaumiárajehasaʼasy,hakatuchepomosãsóta upévagui.

75Anipekyhyjenipeduda;Tupãnikopendeguía, 76Haumioñongatúvacherembiapoukapyhache rembiapoukapykuérasãmbyhyhára,heʼiÑandejára Ñandejára:anipehejapeneangaipapendepohýi,haani pehejapenerembiapovaikuéraojehupiijehegui

77Aiumiojejokuavaangaipareheve,haojejahoiini rehevecuitiesha’etepeteĩkokueojejaho’íva ka’avokuéragui,hatapeojejaho’ívañuatĩgui,anihaĝua avaveohasa!

78Ojehejaoñemonde’ỹre,haojepoitatápeoñehundihaguã

MOAKÃHA 1.1

1 Tobit, Tobiel ra'y, Ananiel ra'y, Aduel ra'y, Gabael ra'y, Asael ñemoñare, Neftali ñemoñare.

2 Enemesar rréi de asirio tiémpope ojegueraha vaʼekue prisionéroramo Tíbegui, opytáva upe siuda deréchape, hérava hekoitépe Neftalia oĩva Galileape Aser ári.

3 Che Tobit aguata opa che rekove rape añete ha tekojoja rappe, ha ajapo heta limosna che joykeykurape, ha che retme, ouvaekue chendive Nínivepe, asirio retme.

4 Ha aime jave che retãme, Israel retãme chemitãnte, opa che ru Neftalia ñemoñare hoʼa Jerusalén rógagui, ojeporavóva opa Israel tribukuéra apytégui, opa tribu-kuéra ojapo hagua sakrifísio upépe, oñekonsagra ha oñemopu’ã haguépe pe Tupao Ijyvatevéva rekoha opa época-pe ĝuarã.

5 Koʼága opa umi tribu opuʼãva oñondive, ha che ru Neftali rogaygua, oikuaveʼẽ sacrificio pe vaquilla Baal-pe guarã.

6 Ha katu che añoite aha jepi Jerusalénpe umi arete jave, oñeordena haguéicha opa Israel tavayguakuérape peteĩ tembiapoukapy opaveʼỹva rupive, oguerekóva yva ypykue ha diezmo yvu, pe oñeikytĩvaʼekue ndive; ha ame'ẽ chupe kuéra altar-pe pa'i kuérape Aarón ñemoñare.

7 Aarón raʼykuérape oservi vaʼekue Jerusalénpe, pe primer diez parte opa mbaʼe okakuaávagui, avende káda áño Jerusalénpe.

8 Ha pe mbohapyha ameʼẽ umi okonvenívape, Debora che ru sy heʼi haguéicha chéve, che ru oheja haguére chéve tyreʼỹ.

9 Hiʼarive arekórõ guare peteĩ kuimbaʼe, amenda Anáre, che rogaguakuérare, ha chugui che memby Tobías.

10 Ha rojegueraha jave prisionéroramo Nínivepe, opa che joykeʼykuéra ha umi che rogagua hoʼu gentil-kuéra mbujape.

11 Ha katu ajejoko ani haguã akaru;

12 Che pyʼaite guive chemanduʼa Ñandejárare.

13 Ha pe Ijyvatevéva omeʼẽ chéve imbaʼeporã ha imbaʼeporã Enemesar renondépe, ha upéicha rupi che haʼe chupe omeʼẽva chupe.

14 Upéi aha Media-pe ha aheja Gabael, Gabrias ryvy, Ragespe, peteĩ siuda de Media-pe 10 kilometro de pláta.

15 Enemesar omanómarõ, ita'ýra Senaquerib oisãmbyhy hendaguépe. ha'e kuéra ijyvy asy, ha ndaikatúi aike Media-pe.

16 Ha Enemesar tiémpope ameʼẽ heta limosna che joykeʼykuérape, ha ameʼẽ che mbujape umi iñembyahýivape.

17 Che ao che ao opívo, ha ahecháramo peteĩ che retãygua omanóva térã oñemombo Nínive murállare, añotỹ chupe.

18 Ha rréi Senaquerib ojukáramo peteĩvape, haʼe ou rire ha okañy Judéagui, añotỹ chupekuéra ñemiháme. ipochýpe ojuka haguére hetápe; ha katu umi te'õngue ndojejuhúi, ojeheka jave rréigui.

19 Peteĩ ninivígua oho ha odenunsia cherehe pe rréipe, añotỹ hague chupekuéra ha akañy. antende ojeheka hague chéve ajejuka haĝua, ajehekýi kyhyjégui.

20 Upéi ojegueraha mbaretépe che mbaʼerepy, ha ndaiporivéima chéve mbaʼeve, ndahaʼéiramo che rembireko Ana ha che raʼy Tobías.

21 Ha ndohasái cincuenta y ára, mokõi itaʼýra ojuka mboyve chupe, ha okañy hikuái Ararath yvytykuérape; ha ita'ýra Sarquedono oisãmbyhy hendaguépe; omoĩva’ekue itúva cuenta ha opa mba’e ojapóvare, Achiacharus che ryvy Anael ra’y.

22 Ha Aquiacarus ojerure asy cherehehápe, aha jey Nínivepe. Aquiacarus niko va'ekue mba'yru apoha, techaukaha ñangarekoha, mba'e renda ñangarekoha ha kundaha ñangarekoha.

MOAKÃHA 2

1 Koʼága aju jeývo che rógape, ha che rembireko Ana oñemoĩjey chéve, che raʼy Tobías ndive, Pentecostés arete jave, haʼéva pe arete marangatu umi siete semánape, oñembosakoʼi chéve peteĩ karu porã, upépe Aguapy akaru haguã.

2 Ha ahechávo heta soʼo, haʼe che raʼýpe: Tereho egueru oimeraẽ kuimbaʼe mboriahu rejuhúva ore joykeʼykuéragui, imanduʼáva Ñandejárare; ha, péina ápe, apyta nde rehehápe.

3 Haʼe katu ou jey ha heʼi: “Che Ru, peteĩ ñane retãygua ojeestrangulisa ha oñemombo merkádope”.

4 Upéi aproba mboyve mbaʼeveichagua soʼo, apuʼã ha araha chupe peteĩ kotýpe kuarahy oike peve.

5 Upéi ajevy, ajejohéi ha ha'u che so'o pohýi.

6 Penemanduʼáke pe profesía omeʼẽvaʼekue Amósre, haʼe heʼi haguéicha: “Pende fiésta oñekonvertíta ñembyasýpe, ha opa vyʼapavẽ oikóta ñembyasýpe”.

7 Upévare cherasẽ, ha kuarahy oike rire aha ajapo peteĩ sepultúra ha añotỹ chupe.

8 Che rapichakuéra katu oñembohory cherehe ha he'i: “Ko kuimba'e ndokyhyjéi gueteri ojejuka haguã ko mba'ére. ha upéicharõ jepe, péina ápe, haʼe oñotỹ jey umi omanóvape.

9 Upe pyharépe aju jey pe ñeñotỹgui, ha ake che korapy murálla ykére, añemongy'a ha che rova ojejaho'i.

10 Ha ndaikuaái oĩha gorrión pe murállape, ha che resa ojepe'a, umi gorrión omokirirĩ estiércol haku asýva che resa ryepýpe, ha ou peteĩ morotĩ che resápe Achiacharus chemongaru añete, aike peve Elimais-pe.

11 Ha che rembireko Ana ogueraha kuña rembiapo.

12 Ha omondo rire chupekuéra hógape umi ijára rendápe, haʼekuéra opaga chupe hepykue ha omeʼẽ avei chupe peteĩ kavara raʼy.

13 Oguahẽvo che rógape ha oñepyrũ osapukái, ha'e chupe: “Moõgui piko ou ko ka'aguy? ¿ndaha'éi piko oñemondava'ekue? ome’ẽ ijárakuérape; Ndojehejáigui oje'u mba'eve oñemondava'ekue.

14 Ha'e katu he'i chéve: “Ome'ẽ jopói ramo hetave mba'e ojehepyme'ẽvagui”. Ha katu ndagueroviái chupe, ajerure chupe tome'ẽ ijára kuérape, ha atĩ hese. Ha'e katu ombohovái chéve: “Moõ piko oĩ ne limosna ha ne rembiapo porã? péina ápe, nde ha opa ne rembiapo ojekuaa.

MOAKÃHA 3

1 Upérõ che ñembyasy cherasẽ, ha che ñembyasýpe añembo'e ha ha'e:

2 O Ñandejára, nde hekojojáva, ha opa ne rembiapo ha opa ne rape haʼe poriahuvereko ha añetegua, ha rehusga añete ha hekojojáva tapiaite guarã.

3 Penemanduʼákena cherehe, ha pemaña cherehe, ani chekastiga che angaipa ha aikuaaʼỹvare, ha che rukuéra angaipa, ne renondépe opeka vaʼekue.

4 Haʼekuéra noñeʼẽrendúigui ne rembiapoukapykuérape: upévare oremoguahẽ mbaʼe mongonorã, ñeñapytĩmbýpe, ha ñemano meve, ha peteĩ ñeʼẽpoty ñembohoryrã opa tetãnguéra roñemosarambívape.

5 Ha koʼága ne huísiokuéra heta ha añete: ejapo cherehe che angaipakuéra ha che rukuéra angaipaháicha: noroñongatúigui ne rembiapoukapykuéra, ni ndoroguatái añeteguápe ne renondépe.

6 Koʼága katu ejapo cherehe iporãveháicha, ha ejerure tojepeʼa chehegui che espíritu, ikatu haguáicha añemboyke ha oiko chehegui yvy, ideprovéchogui chéve amano aikove rangue, ahendu haguére japu ojahéi, ha heta ñembyasy,

ejerure ko'ágã añemosãso haguã ko jehasa asygui ha aha haguã tenda opa'ỹvape.

7 Upe árape voi, Ecbatánpe peteĩ táva Media-pegua Sara, Raguel rajy, ojahéi avei itúva rembiguái kuéra.

8 Haʼe omenda vaʼekue siete ménare, ojuka vaʼekue chupekuéra pe espíritu aña Asmodeo, oñeno mboyve hendivekuéra. ¿Ndereikuaái piko, he'i hikuái, reñapytĩ hague ne ménape? nde reguerekóma siete ména, ha ni peteĩva nerembohérai.

9 Mba'ére piko oreinupã hesekuéra? omanóramo hikuái, tereho hapykuéri, ani araka'eve rohecha nderehe ni ta'ýra térã tajýra.

10 Ohendúvo koʼã mbaʼe, ombyasyeterei ha oimoʼã oestrangulisa hague. ha heʼi: Che haʼe che ru rajy peteĩnte, ha ajapóramo péicha, haʼéta peteĩ ñembohory chupe guarã, ha aguerúta ituja ñembyasy reheve pe sepultúrape.

11 Upéi oñembo'e ventána gotyo ha he'i: “Ñandejára che Jára, reñemomba'e guasu ha nde réra marangatu ha oñemomba'eguasúva opa ára guarã.

12 Ha koʼága, O Ñandejára, amoĩ che resa ha che rova nde gotyo,

13 Ha ere: Cheguenohẽ ko yvy ape ári, ani haguã ahendu jey pe ñe'ẽ vai.

14 Nde reikuaa che Jára, che potĩha opa angaipa yvypóra ndive.

15 Ha arakaʼeve namongyʼái hague che réra, ni che ru réra, che ñeñapytĩmby retãme: che haʼe che ru rajy peteĩmínte, ni haʼe ndorekói ni peteĩ mitã haʼe hagua heredero, ni peteĩ pariente agui, ni peteĩ taʼýra hekovégui, che añeñangareko haguã che rembirekorã, che ména siete omanóma. ha mba'ére piko aikovéta? ha katu nandegustáiramo amano, ejerure tojehecha michĩmi cherehe, ha tojeporiahuvereko cherehe, ani hagua ahenduve ñembohory.

16 Upémarõ oñehendu mokõivéva ñemboʼe Ñandejára tuichaitéva renondépe.

17 Upéi oñemondo Rafael omonguera haguã mokõivévape, upéva he'ise oipe'a haguã Tobit resa morotĩ ha ome'ẽ haguã Sara, Raguel rajy, Tobías ra'ýpe hembirekorã. ha ojokua hagua Asmodeo-pe pe espíritu aña; ha'e ha'égui Tobías mba'e derecho de herencia rupive. Upe jave voi Tobit oguahẽ hógape ha oike hógape, ha Sara Raguel rajy oguejy ikotýgui.

MOAKÃHA 4

1 Upe árape Tobit imandu'a pe pláta ome'ẽva'ekue Gabael-pe, Media retãme.

2 Ha heʼi ijupe: “Aipotaiterei ningo amano; mbaʼére piko nahenóiri che raʼy Tobíaspe ikatu haguáicha ahechauka chupe pe pláta amano mboyve?

3 Ha ohenói rire chupe, he'i: Che ra'y, che amano vove, cheñotỹ. ha ani remboyke nde sýpe, ha katu emombaʼe chupe opa nde rekove pukukue, ha ejapo pe ombovyʼáva chupe, ha ani embopyʼarory chupe.

4 Nemandu'áke, che ra'y, ha'e ohecha hague heta mba'e vai nde reime jave, ha omanómarõ, eñotỹ chupe che ykére peteĩ sepultúrape.

5 Che raʼy, eñatendékena Ñandejára ñande Járare opa nde ára pukukue, ha ani reheja ne rembipota repeka, térã remboyke hembiapoukapykuéra.

6 Rejapóramo añete, ne rembiapokue osẽ porãta ndéve ha opavave hekojojávape.

7 Emeʼẽ limosna ne mbaʼerepygui; ha remeʼẽvo limosna, ani ne resa oenvidia, ni rembojere nde rova oimeraẽ mboriahúgui, ha Tupã rova ndojeremoʼãi ndehegui.

8 Reguerekóramo heta mba'e, eme'ẽ limosna.

9 Rembyatýgui peteĩ tesóro iporãva ndejupe guarã ára tekotevẽha.

10 Pe limosna osalva pe ñemanógui, ha ndohejái oike pytũmbýpe.

11 Pe limosna ningo peteĩ rregálo iporãva enterove omeʼẽvape pe Ijyvatevéva renondépe.

12 Che ra'y, eñangarekóke opa tekovaígui, ha tenonderãite ehembireko nde ru ypykue ñemoñare, ha ani rembireko peteĩ kuña extranhéro ndaha'éiva nde ru ñemoñare, ore ningo maranduhára ñemoñare, Noé, Abrahán , Isaac, ha Jacob: nemandu’a, che ra’y, ore rukuéra iñepyrũmby guive, jepe opavave omenda hague hembireko ipehẽnguekuéragui, ha ojehovasa imembykuérape, ha iñemoñarekuéra oguerekóta pe yvy.

13 Koʼága, che raʼy, ehayhu ne joykeʼykuérape, ha ani remboyke nde pyʼapýpe ne joykeʼykuérape, ne tavayguakuéra raʼy ha tajýrape, neremendái haguére chuguikuéra hembireko ha heta mba'e oikotevẽva, teko ky'a ha'égui ñembyahýi sy.

14 Aníkena topyta nendive umi mbaʼe repagáva nde rehehápe, emeʼẽ uvei chupe ipópe, pórke reservíramo Tupãme, haʼe avei omyengoviáta ndéve. ha iñarandu opa ne ñemongetahápe.

15 Ani rejapo upéva avavére nde rembojeguarúva, ani re'u víno nemboka'u haguã, ha ani reho nendive ka'u nde rape rehe.

16 Eme'ẽ ne rembi'u umi iñembyahýivape, ha nde ao umi ijao'ỹvape. ha peme'ẽ pe limosna pende hetaháicha ha peme'ẽ limosna.

17 Eñohẽ ne rembi'u hekojojávape oñeñotỹ haguã, ha ani reme'ẽ mba'eve iñañávape.

18 Pejerure konsého opavave iñarandúvape, ha ani pemboyke mbaʼeveichagua konsého ideprovéchova.

19 Akóinte emomba'e guasu Ñandejára nde Járape, ha eipota chupe toñemongu'e nde rape, ha opa ne rape ha ne rembipota tosẽ porã. ha katu Ñandejára voi omeʼẽ opa mbaʼe porã, ha omomirĩ oipotávape, haʼe oipotaháicha; koʼága upévare, che raʼy, nemanduʼákena che rembiapoukapykuérare, ni toñemosẽ ne akãgui.

20 Ha koʼága ahechauka chupekuéra upéva añekompromete hague diez talento Gabael Gabrias raʼýpe Rages-pe, Media-pe. 21 Ha ani rekyhyje che ra'y, ore mboriahugui, heta mba'e reguerekógui, rekyhyjéramo Tupãgui, ha reñemomombyrýramo opa angaipagui, ha rejapo ha'e ombovy'áva.

MOAKÃHA 5

1 Upémarõ Tobías heʼi: “Che Ru, ajapóta opa mbaʼe ere vaʼekue chéve.

2 Péro, ¿mbaʼéicha piko arresivíta pe pláta, ndaikuaáiramo jepe chupe?

3 Upéi ome'ẽ chupe pe kuatiañe'ẽ ha he'i chupe: Eheka ndéve peteĩ kuimba'e oho haguã nendive che aikove aja gueteri, ha ame'ẽta chupe repykue.

4 Upémarõ Jesús oho oheka peteĩ kuimbaʼépe, otopa Rafaélpe, haʼéva peteĩ ánhel.

5 Ha katu haʼe ndoikuaái; ha he'i chupe: Ikatu piko reho chendive Ragespe? ha reikuaa porãpa umi tenda?

6 Pe ánhel heʼi chupe: “Aháta nendive, ha aikuaa porã pe tape, aime haguére ore ermáno Gabael ndive”.

7 Upéi Tobías heʼi chupe: “Epyta che rendápe amombeʼu peve che túvape”.

8 Upéi he'i chupe: Tereho ha ani repyta. Upémarõ ha'e oike ha he'i itúvape: Ajuhu peteĩ ohótava chendive. Upémarõ he'i: “Ehenói chupe che rendápe, aikuaa haguã mba'e tribu-pepa ha'e, ha ojeroviaha ohóta nendive.”

9 Upémarõ haʼe ohenói chupe, ha haʼe oike ha haʼekuéra oñosaluda.

10 Upémarõ Tobit heʼi chupe: “Che ermáno, ehechauka chéve mbaʼe tribu ha familiapa nde”.

11 Upépe heʼi: “¿Reheka piko peteĩ trívu térã ne família térã peteĩ kuimbaʼe oñekontratáva oho hagua ne raʼy ndive?”. Upémarõ Tobit he'i chupe: Che ryvy, aikuaase ne ñemoñare ha nde réra.

12 Upémarõ haʼe heʼi: “Che hína Azarias, Ananias tuichavéva ha ne ermanokuéra raʼy”.

13 Upémarõ Tobit heʼi: “Che ermáno, rejeguerohory. ani ko'ágã nde pochy chendive, aporandu haguére aikuaa haguã nde ñemoñare ha ne rogaygua; nde niko che ryke'y, hekoitépe ha iporãva, che aikuaágui Ananias ha Jonatás, upe Samaia guasu ra'y, roho jave oñondive Jerusalén-pe romomba'eguasu haguã, ha roikuave'ẽ umi ta'ýra ypykue ha umi hi'a gui. ha noñembotavýi chupekuéra ore joykeʼykuéra jejavy reheve: che ryvy, nde ningo peteĩ mbaʼe porãgui.

14 Péro eremína chéve: ¿Mbaʼe pagopa ameʼẽta ndéve?

¿Reipota piko peteĩ drácma peteĩ árape, ha umi mba'e tekotevẽva, che ra'y teépe guarãicha?

15 Heẽ, hiʼarive, pejevýramo kyreʼỹme, amoĩta peteĩ mbaʼe pende repykue rehe.

16 Upévare ovyʼaiterei hikuái. Upéi he'i Tobíaspe: Eñembosako'i reho haguã, ha Tupã tombou ndéve peteĩ jeguata porã. Ha ita'ýra ombosako'ipa rire opa mba'e ojeguata haguã, itúva he'i: Tereho ko kuimba'e ndive, ha Tupã, yvágape oikóva, toñakãrapu'ã nde rape, ha Tupã remimbou nemoirũ. Upémarõ oho hikuái mokõivéva, ha hendivekuéra pe mitãrusu jagua.

17 Ha isy Ana hasẽ ha heʼi Tobit-pe: “¿Mbaʼére piko remondo ore raʼýpe?”. ¿ndaha’éi piko ha’e ñande po yvyra, oike ha osẽvo ñande renonderã?

18 Ani peñembotavy pemoĩve hagua pláta pe plátare, ha toiko ñande raʼýre.

19 Pe Ñandejára omeʼẽ vaʼekue ñandéve jaiko hagua hendive, ñanepytyvõ.

20 Upéi Tobit heʼi chupe: “Ani reñatende, che reindy. ha'e ojevýta py'aguapýpe, ha nde resa ohecháta chupe.

21 Pe ánhel ivuénova oñangarekóta hese, ha oho porãta ha ou jeýta hekoitépe.

22 Upéi hasẽ opa.

MOAKÃHA 6

1 Oho aja hikuái, ka'aru oguahẽ ysyry Tigris peve, ha opyta upépe.

2 Ha pe mitãrusu oguejy jave ojejohéi, peteĩ pira osẽ pe rríogui ha hoʼuse chupe.

3 Upémarõ pe ánhel heʼi chupe: Ejagarra pe pira. Ha pe mitãrusu ojagarra pe pira ha oguenohẽ yvýpe.

4 Upe ánhel heʼi chupe: “Eipeʼa pe pira, ha ejagarra nde pyʼa, nde hígado ha nde ryguasu rupiʼa, ha emoĩ porã”.

5 Upémarõ pe mitãrusu ojapo pe ánhel heʼi haguéicha chupe; ha ombojypa rire hikuái pira, ho'u hikuái: upéi mokõivéva oho hape, oñemoaguĩ peve Ecbatane-pe.

6 Upéi pe mitãrusu heʼi pe ánhelpe: “Ermáno Azarias, ¿mbaʼépe piko ideprovécho pe pira korasõ, hígado ha gallo?”

7 Ha he'i chupe: Opokóvo ñande py'a ha ñande hígado rehe, peteĩ aña térã peteĩ espíritu aña omoñeñandu vaíramo, ñamopu'ãva'erã tatatĩ pe kuimba'e térã kuña renondépe, ha pe aty ndopytamo'ãvéima.

8 Iporãta ñañohẽ peteĩ kuimbaʼe hesa morotĩvape, ha okueráta.

9 Oguahẽvo hikuái Rages-pe.

10 Pe ánhel heʼi pe mitãrusúpe: “Che ermáno, ko árape ropytáta Raguel ndive, haʼéva ne primo. oguereko avei peteĩ tajýra peteĩete, hérava Sara; Añe'ẽta hesehápe, oñeme'ẽ haguã ndéve ne rembirekorã.

11 Ndéve niko pe derécho orekóva haʼe, pórke nde haʼe hína ipehẽnguekuérante.

12 Pe tembiguái kuña iporã ha iñarandu, ko'ágã cherendu ha añe'ẽta itúva ndive. ha jajevývo Rages-gui jagueromandu'áta pe ñemenda: aikuaágui Raguel ndaikatuiha omenda ambue rehe Moisés léi he'iháicha, ha katu ha'e omanóta kulpávle, pe derecho herencia rehegua oguerekógui nderehe oimeraẽvagui ambue.

13 Upémarõ pe mitãrusu heʼi pe ánhelpe: “Che ermáno Azarias, ahendu ko kuñataĩ oñemeʼẽ hague siete kuimbaʼépe, ha enterovéva omano pe matrimonio rógape”.

14 Ha koʼága che haʼe che ru raʼy peteĩete, ha akyhyje, ani hagua aikéramo hendápe, amano, ambue yma guaréicha: peteĩ espíritu aña ohayhúgui chupe, ndojapóiva mbaʼeve ivaíva hete, ha katu umi oúvape i; upévare akyhyje avei ani haguã amano, ha agueru che rupi che ru ha che sy rekove ñembyasýpe, ndoguerekóigui hikuái ambue ta'ýra oñotỹ haguã chupekuéra.

15 Upémarõ pe ánhel heʼi chupe: Nanemanduʼái piko umi léi nde ru omeʼẽ vaʼekuére ndéve, remenda hagua ne rembirekóre? upévare cherendu, O che joykeʼy; haʼe oñemeʼẽtagui ndéve ne rembirekorã; ha ani rejapo cuenta pe espíritu aña rehe; Ko pyharépe voi oñeme'ẽta ndéve ñemendápe.

16 Reike vove pe ñemenda rógape, rejagarra pe tanimbu hyakuã asýva, ha remoĩ hi'ári pira korasõ ha hígado, ha rembopupu tatatĩ.

17 Ha pe aña ohetũta, ha okañýta, ha ndouvéima, ha katu reju vove hendápe, epu'ã mokõivévape ha eñembo'e Tupã iporiahuverekóvape, pene poriahuvereko ha osalvátava nde: ani rekyhyje, ha'e oñenombra haguére ndéve iñepyrũmby guive; ha reñongatúta chupe, ha ohóta nendive. Hi'arive aimo'ã ha'e imembytaha ndéve. Tobías ohendúvo ko'ã mba'e, ohayhu chupe, ha ikorasõ oike porã hendive.

MOAKÃHA 7

1 Oguahẽvo hikuái Ecbatánpe, oguahẽ hikuái Raguel rógape, ha Sara ojotopa chupekuéra, ha oñosaluda rire hikuái, ogueraha chupekuéra hógape.

2 Upéi Raguel heʼi hembireko Ednápe: “Ajépa ojogua ko mitãrusu che primo Tobit-pe!

3 Raguel oporandu chupekuéra: “Che ermanokuéra, moõgui piko peju? Ha'e kuéra he'i chupe kuéra: “Ore ningo Neftalim ra'y kuéragui, Nínive retãygua ra'y”.

4 Upéi he'i chupekuéra: Peikuaa piko ore pariente Tobit-pe? Ha'e kuéra he'i: Roikuaa chupe. Upémarõ he'i chupe: Hesãi porã piko?

5 Ha'e kuéra he'i: Ha'e oikove ha hesãi.

6 Upéi Raguel opoi ohetũ chupe ha hasẽ

7 Upéi ohovasa chupe ha he'i chupe: Nde niko peteĩ kuimba'e hekopotĩ ha ivuénova ra'y. Ohendúvo Tobit ohecha'ỹha, oñembyasy ha hasẽ

8 Ha upéicha avei hembireko Edna ha itajýra Sara hasẽ. Hiʼarive ombovyʼa chupekuéra vyʼápe; ha ojuka rire hikuái peteĩ ovecha mácho ovecha máchogui, omoĩ hikuái mesa ári soʼo. Upéi Tobías he'i Rafael-pe: “Ermano Azarias, eñe'ẽ umi mba'e reñe'ẽva'ekue tapére, ha toñemondo ko mba'e.

9 Upémarõ haʼe omombeʼu Raguélpe ko mbaʼe, ha Raguel heʼi Tobíaspe: “Ekaru ha eyʼu ha evyʼa.

10 Iporã niko remenda che membykuñáre, upéicharõ jepe amombeʼúta ndéve pe añetegua.

11 Amendáma che membykuñáme 7 kuimba'e ndive, omanóva upe pyharépe oike hague hendápe. Tobías katu he'i: Nda'umo'ãi mba'eve ko'ápe, roñemoĩ peteĩ ñe'ẽme ha rohura peve ojupe.

12 Raguel he'i: Ko'ágã guive egueraha chupe he'iháicha.

13 Upéi ohenói itajýra Sárape, ha haʼe ou itúva rendápe, ha haʼe ojagarra chupe ipópe ha omeʼẽ chupe Tobías rembirekorã, ha heʼi: “Ejagarra chupe Moisés léi heʼiháicha ha egueraha chupe ne rendápe”. túva. Ha ohovasa chupekuéra;

14 Ha ohenói hembireko Edna-pe, ha ojagarra kuatia, ha ohai peteĩ tembiporu konvénio rehegua, ha osella.

15 Upéi oñepyrũ okaru hikuái.

16 Upe rire Raguel ohenói hembireko Ednápe ha heʼi chupe: “Ermana, embosakoʼi ótro koty ha egueraha chupe upépe”.

17 Ha'e ojapo rire he'i haguéicha chupe, ogueraha chupe upépe, hasẽ ha orresivi hesay imembykuñágui ha he'i chupe:

18 Eñembopyʼaguapy porã, che rajy; yvága ha yvy Jára ome'ẽ ndéve vy'a ko ne ñembyasy rehe: eñembopy'aguapy porã che rajy.

MOAKÃHA 8

1 Okaru rire hikuái, ogueru Tobías hendápe.

2 Ha ohokuévo, imanduʼa Rafael ñeʼẽre, ha ojagarra umi hyakuã asýva tanimbu, ha omoĩ hiʼári pe pira korasõ ha hígado, ha ojapo chugui tatatĩ.

3 Pe hyakuã asýva pe espíritu aña hyakuã rire, haʼe okañy Egipto pahápe, ha pe ánhel ojokua chupe.

4 Oñemboty rire mokõivévape, Tobías opuʼã hupágui ha heʼi: “Ermána, epuʼã ha ñañemboʼe Ñandejára oreporiahuvereko hagua”.

5 Upéi Tobías oñepyrũ heʼi: “Nde, ore ru ypykue Jára, reñemombaʼeguasúma, ha nde réra marangatu ha omimbipáva opa ára guarã. tanderovasa yvága, ha opa ne rekove.

6 Nde rejapo Adánpe ha reme'ẽ chupe hembireko Évape pytyvõrã ha opyta haguã, umíva apytégui ou yvypóra. jajapo chupe peteĩ pytyvõ haʼeichagua.

7 Ha koʼága, O Ñandejára, ndajagarrái ko che reindype mbaʼepotarã ha katu hekojojápe: upévare poriahuverekópe aordena ikatu haguáicha ituja oñondive.

8 Ha he'i hendive: Amén.

9 Upémarõ haʼekuéra oke mokõivéva upe pyharépe. Raguel opu'ã ha oho ojapo peteĩ sepultúra.

10 He'i: Akyhyje ani haguã ha'e omano avei.

11 Raguel oguahẽvo hógape.

12 Heʼi hembireko Ednápe. Emondo peteĩ tembiguái kuña ha tohecha oikovépa, ndaha'éiramo, ñañotỹ haguã chupe, ha avave ndoikuaái.

13 Upémarõ pe kuñataĩ oipeʼa pe okẽ, ha ojuhu mokõivévape okeha.

14 Ha osẽ omombeʼu chupekuéra haʼe oikoveha.

15 Upéi Raguel omomba'e guasu Tupãme ha he'i: “Ñandejára, nde ningo reñemomba'eguasu opa mba'e potĩ ha imarangatúva reheve. upévare toñemombaʼeguasu ne marangatukuéra opa ne rekoha ndive; ha opa ne remimbou ha ne poravopyre tomomba'e guasu tapiaite peve.

16 Nde reñemombaʼeguasúva, nde chembovyʼágui; ha upéva ndoúi chéve asospecha vaʼekue; ha katu rejapo orendive ne poriahuvereko tuichaháicha.

17 Nde reñemombaʼeguasúva reiporiahuvereko haguére mokõi ituvakuéra raʼy peteĩete: eporiahuvereko chupekuéra, Ñandejára, ha emohuʼã hekove tesãi reheve vyʼa ha poriahuverekópe.

18 Upéi Raguel heʼi hembiguáikuérape omyenyhẽ hagua pe sepultúra.

19 Haʼe ojapo pe kasamiento 14 ára pukukue.

20 Opa mboyve pe ñemenda ára, Raguel heʼi chupe peteĩ juramento rupive, ndohomoʼãiha opa peve umi catorce ára omenda hague;

21 Ha upéi ojagarráta imbaʼerepy mbyte, ha oho porã itúva rendápe; ha oguerekova’erã hembýva che ha che rembireko romano vove.

MOAKÃHA 9

1 Upéi Tobías ohenói Rafaélpe ha he'i chupe:

2 Hermano Azarias, egueraha nendive peteĩ tembiguái ha mokõi kaméllo, ha tereho Rages de Media-pe Gabael-pe, ha egueru chéve pe pláta ha egueru chupe kasamientohápe.

3 Raguel ohura niko ndahejamo'ãiha.

4 Ha katu che ru oipapa ára; ha apyta are ramo, ha'e ombyasyetereíta.

5 Upémarõ Rafael osẽ opytu'u Gabael ndive ha ome'ẽ chupe kuatiañe'ẽ.

6 Ko'ẽmbotávo osẽ mokõivéva oñondive ha oguahẽ pe kasamientohápe, ha Tobías ohovasa hembirekópe.

MOAKÃHA 10

1 Itúva Tobit oipapa ára ha ára, ha opa rire umi ára ojeguata haguã, ha ndoúi.

2 Upémarõ Tobit heʼi: “¿Ojejokópa chupekuéra? Térãpa omanóma Gabael, ha ndaipóri avave ome'ẽ haguã chupe pe pirapire?

3 Upévare haʼe ombyasyeterei.

4 Upémarõ hembireko he'i chupe: Che ra'y omanóma. ha oñepyrũ ojaheʼo chupe, ha heʼi:

5 Koʼága naimportái mbaʼeve, che raʼy, ropoi guive, che resa resape.

6 Tobit heʼi chupe: “Ekirirĩ, ani reñatende porã, haʼe oĩ porã”.

7 Ha'e katu he'i: Ekirirĩ ha ani chembotavy. che ra’y omanóma. Osẽ ára ha ára tape ohohápe hikuái, ha ndo'úi so'o ára pukukue, ha ndopytái pyhare pukukue ojahe'o ita'ýra Tobías rehe, opa peve umi catorce ára omenda hague, Raguel ohura va'ekue ojapotaha ogasta upépe. Upéi Tobías he'i Raguel-pe: Taha, che ru ha che sy nomañavéima cherechávo.

8 Suégro katu he'i chupe: “Epyta chendive ha amondóta nde túva rendápe, ha tomombe'u chupe mba'éichapa oho nendive”.

9 Tobías katu he'i: Nahániri. ha katu taha che ru rendápe. 10 Upéi Raguel opu'ã ha ome'ẽ chupe hembireko Sara, imba'erepy mbyte, hembiguái, vaka ha viru.

11 Upéi ohovasa chupekuéra ha omondo chupekuéra he'ívo: “Ñandejára yvagapegua tome'ẽ peẽme peteĩ jeguata porã, che ra'ykuéra”.

12 Upéi he'i itajýrape: “Emomba'e nde ru ha nde suegra, ko'ágã nde tuvakuéra, ahendu porã haguã ndehegui”. Ha ohetũ chupe. Edna he'i avei Tobíaspe: “Yvaga Jára tanemoĩjey, che ryvy ahayhuetéva, ha eme'ẽ chéve tahecha ne membykuérape che rajy Sara-gui amano mboyve, avy'a haguã Ñandejára renondépe jerovia especial rehegua; moõpa oĩ ani pejerure asy chupe.

MOAKÃHA 11

1 Ko'ã mba'e rire Tobías oho ha omomba'eguasúvo Ñandejárape ome'ẽ haguére chupe peteĩ jeguata porã, ha ohovasa Raguel ha hembireko Edná-pe, ha oho hi'aguĩ peve hikuái Nínivepe.

2 Upémarõ Rafael heʼi Tobíaspe: “Che ermáno, nde reikuaa mbaʼéichapa rehejákuri nde túape.

3 Pyaʼe roho ne rembireko renondépe ha rombosakoʼi pe óga.

4 Ha ejagarra nde pópe pe pira gallo. Upémarõ oho hikuái, ha pe jagua oho hapykuéri.

5 Koʼága Ana oguapy omaña pe tapére itaʼýrape.

6 Ha ohechávo chupe ouha, he'i itúvape: Péina, ou ne ra'y ha pe kuimba'e oho vaekue hendive.

7 Upémarõ Rafael heʼi: “Tobías, che aikuaa nde ru oipeʼataha hesa”.

8 Upévare eñohẽ hesa ryguasu rupi’a, ha ojekutu rire hese, ha’e ohetũta, ha pe morotĩ ho’áta ha nde recháta.

9 Upémarõ Ana oñani osẽ ha hoʼa itaʼýra akãre ha heʼi chupe: “Che raʼy, rohecha haguére, koʼága guive avyʼa amano hagua”. Ha hasẽ hikuái mokõivéva.

10 Tobit osẽ avei pe okẽ gotyo ha oñepysanga, ita'ýra katu odipara hendápe.

11 Ha ojagarra itúvape ha oinupã itúva kuéra resa ha he'i: Eha'arõ porã, che ru.

12 Ha oñepyrũvo iñarandu hesa, ohetũ; 13 Pe hesa jyvagui oñemomorotĩ, ha ohechávo ita'ýrape, ho'a ijajúra ári.

14 Ha hasẽ ha heʼi: “Ñandejára, reñemombaʼeguasu, ha nde rerohovasa opa ára guarã; ha ojehovasa opa ne remimbou marangatu.

15 Reinupã ha cheporiahuvereko, ahechágui che ra'y Tobías. Ita'ýra oike vy'ápe ha omombe'u itúvape umi mba'e guasu ojehu va'ekue chupe Media retãme.

16 Upémarõ Tobit osẽ ohuguahẽ itajýrape Nínive rokẽme, ovyʼa ha omombaʼeguasu Ñandejárape.

17 Tobías katu oagradese chupekuéra, Ñandejára oiporiahuvereko haguére chupe. Oguahẽvo itajýra Sara rendápe, ohovasa chupe ha he'i chupe: “Nde ningo che rajy, tojehovasa Tupã, nde regueru vaekue oréve, ha toñemomba'eguasu nde ru ha nde sy. Ha ovy'a opa ijoyke'ykura Nínivepe.

18 Oguahẽ Aquiacaro ha iñermáno ra'y Nasbás.

19 Tobías ñemenda ovyʼaiterei siete díare.

MOAKÃHA 12

1 Upéi Tobit ohenói itaʼýra Tobíaspe ha heʼi chupe: “Che raʼy, ehecha pe kuimbaʼe ohepymeʼẽ vaʼekue nendive, ha remeʼẽve vaʼerã chupe”.

2 Tobías he'i chupe: Che ru, naiporãi chéve ame'ẽvo chupe la mitad umi mba'e agueru va'ekuégui.

3 Haʼe chegueru jeýgui ne rendápe pyʼaguapýpe, ha omonguera che rembireko, ha ogueru chéve pe pláta, ha upéicha avei nemonguera.

4 Upémarõ pe karai tuja heʼi: “Odevéva chupe”.

5 Upémarõ ohenói pe ánhelpe ha heʼi chupe: “Ejagarra la mitad opa mbaʼe regueru vaʼekuégui ha tereho porã”.

6 Upéi oipe'a mokõivévape ha he'i chupekuéra: Pemomba'e guasu Tupãme, pemomba'eguasu ha pemomba'eguasu chupe ha pemomba'eguasu chupe umi mba'e ojapova'ekuére penderehe opavave oikovéva renondépe. Iporã ñamomba’eguasu Tupãme, ha ñamopu’ã héra, ha ñamomba’eguasúvo jahechauka Tupã rembiapo; upévare ani peñembotavy pemombaʼeguasu hagua chupe.

7 Iporã ñañongatu porã peteĩ rréi sekréto, péro iporã jaikuaauka Ñandejára rembiapokue. Pejapo iporãva, ha mba'eve ivaíva ndopokói penderehe.

8 Pe ñemboʼe iporã pe ayuno, limosna ha tekojoja reheve. Pe tekojojápe michĩmi iporãve heta mba’e tekojoja’ỹ reheve. Iporãve ñame'ẽ limosna ñambyaty rangue óro.

9 Pe limosna omosãsógui ñemanógui, ha omopotĩta opa angaipa. Umi oipurúva limosna ha tekojoja henyhẽta tekovégui.

10 Umi opeka vaʼekue katu iñenemigo hekovépe.

11 Katuete namombytamoʼãi mbaʼeve pendehegui. Che ha'e kuri: Iporã niko ñañongatu peteĩ mburuvicha guasu ñemigua, ha katu iporã jaikuaauka Tupã rembiapo.

12 Koʼága, reñemboʼe jave ha Sara ne nuera, che agueru ne ñemboʼe manduʼa pe Imarangatúva renondépe.

13 Nde nerepyta'ỹirõ guare repu'ã ha reheja ne karu reho haguã rejaho'i umi omanóvape, ne rembiapo porã noñemokañýi chehegui, che katu aime nendive.

14 Ha koʼága Tupã chembou amonguera hagua ndéve ha Sara nde rajy.

15 Che hína Rafael, peteĩva umi siete ánhel marangatu apytégui, opresentáva umi imarangatúva ñemboʼe, ha oike ha osẽva Ñandejára gloria renondépe.

16 Upéi mokõivéva oñemondýi ha oñesũ hova ári, okyhyjégui.

17 Jesús katu he'i chupekuéra: Ani pekyhyje, oho porãtagui peẽme. upévare pemomba'eguasu Ñandejárape.

18 Ndaha'éi mba'eve che mborayhúgui, ha katu ñande Tupã rembipota rupi aju; upévare pemombaʼeguasu chupe tapiaite guarã.

19 Opa koʼã ára ajechauka peẽme; ha katu che nda’úi ni nda’úi, ha katu pehecha peteĩ jehecha.

20 Ko'ágã peme'ẽ aguije Tupãme. ha katu ehai opa mba'e ojejapóva peteĩ arandukápe.

21 Ha opu'ãvo hikuái, ndohechavéima chupe.

22 Upéi omombeʼu hikuái Tupã rembiapo tuicha ha hechapyrãva, ha mbaʼéichapa Ñandejára ángel ojehechauka chupekuéra.

MOAKÃHA

13

1 Upéi Tobit ohai peteĩ ñemboʼe ovyʼa hagua, ha heʼi: “Toñemombaʼeguasu Ñandejára oikovéva opa ára guarã, ha toñemombaʼeguasu Irréino”.

2 Ha'e oinupã ha oiporiahuvereko, ogueraha infierno-pe ha omopu'ã jey.

3 Peẽ Israel ra'y, pemombe'u chupe umi tetã ambuegua renondépe, ha'e ore mosarambi haguére ijapytepe kuéra.

4 Upépe pemombe'u tuichaha ha pemomba'eguasu chupe opavave oikovéva renondépe, ha'égui ñande Ruvicha ha ha'e Tupã ñande Ru opa ára guarã.

5 Ha haʼe ñaneinupãta ñane rembiapovaikuérare, ha oiporiahuvereko jeýta, ha ñanembyatýta opa tetãgui, haʼe ñanemosarambivaʼekue apytépe.

6 Pejevýramo hendápe pene korasõite guive, ha pene apytuʼũ tuichakue reheve, ha pejapo porã henondépe, upéicharõ haʼe ojeréta pene rendápe ha nomokañýita pendehegui hova. Upévare ehecha mba'épa ojapóta nderehe, ha emombe'u chupe nde juru pukukue, ha emomba'eguasu Ñandejára ipu'akapávape ha emomba'eguasu Mburuvicha guasu opave'ỹvape. Che retãme amomba'eguasu chupe, ha amombe'u ipu'aka ha imba'eporãha peteĩ tetã pekador-pe. Peẽ pekadór, pejere ha pejapo hustísia henondépe, ¿máva piko omombeʼúta penemoneĩtapa ha pendeporiahuverekótapa?

7 Amombaʼeguasúta che Tupãme, ha che ánga omombaʼeguasúta pe Rréi yvágapeguápe, ha ovyʼáta tuichaháicha.

8 Opavave toñeʼẽ, ha enterove tomombaʼeguasu chupe hekojojágui.

9 O Jerusalén, tavaguasu marangatu, haʼe neinupãta ne raʼykuéra rembiapo rehe, ha oiporiahuvereko jeýta umi hekojojáva raʼykuérape.

10 Emomba'e guasu Ñandejárape, ha'e imba'e porãgui, ha emomba'eguasu Rréi opave'ỹvape, vy'ápe oñemopu'ã jey haguã nde pype tavernákulo, ha tovy'a nde pype umi oĩva prisionero-pe, ha tohayhu ndepype opa ára guarã umi mba’e vaiete.

11 Heta tetã oúta mombyry guive Tupã Ñandejára rérape jopói ipópe, jopói jepe Rréi yvágapeguápe; opa ñemoñare nemomba'eguasúta tuicha vy'ápe.

12 Oñemaldesi opa umi nderehe ndochaʼéiva, ha ojehovasáta opa nderayhúva opa ára guarã.

13 Pevy'a ha pevy'a umi hekojojáva ra'ykuéra rehe, ha'ekuéra oñembyatýta ha oguerohorýta hekojojáva Járape.

14 O ojehovasa umi nderayhúva, ovyʼátagui ne pyʼaguapýpe: ojehovasa umi oñembyasyvaʼekue opa ne mbaʼe vai rehe; ovyʼáta nderehe, ohechávo opa ne rekomimbipa, ha ovyʼáta tapiaite guarã.

15 Che ánga tohovasa Ñandejárape pe Rréi tuichaitévape.

16 Jerusalén oñemopu'ãta zafiro ha esmeralda ha ita hepyetereívape, nde murálla, tórre ha ñorairõha óro potĩme.

17 Jerusalén kállere ojejapóta berilo, carbúnculo ha ita Ofirgui.

18 Opa umi kállere heʼíta: ‘Aleluia’. ha haʼekuéra omombaʼeguasúta chupe, heʼívo: “Toñemombaʼeguasu Ñandejára, omombaʼeguasúva chupe opa ára guarã”.

MOAKÃHA 14

1 Upémarõ Tobit omombaʼeguasu Ñandejárape.

2 Oguerekóma cincuenta y ocho áño ohecha'ỹ jeývo chupe, ocho áño rire, ome'ẽ limosna, ha okyhyjeve Tupã Ñandejáragui ha omomba'eguasu chupe.

3 Itujaitereímarõ ohenói ita'ýra ha ita'ýra ra'ykuérape, ha he'i chupe: Che ra'y, egueraha ne membykuérape. pórke, péina ápe, che itujáma, ha aimema asẽ hagua ko tekovégui.

4 Eike Media-pe che ra'y, che arovia añete umi mba'e profeta Jonás he'iva'ekue Nínive rehe, oñehunditaha; ha peteĩ tiémpore pyʼaguapy oĩ porãvetaha Media-pe; ha ñande joyke'y kuéra oñenotaha isarambipáva yvýpe upe yvy porãgui: ha Jerusalén opyta nandi, ha Tupã róga oĩva ipype ojehapýta, ha opyta nandi sapy'ami;

5 Ha upéva jey Tupã oiporiahuverekota chupekuéra, ha oguerujeýta chupekuéra upe tetãme, omopuʼãtahápe hikuái peteĩ témplo, ha katu ndahaʼéi pe peteĩhaicha, oñekumpli peve upe époka ára; ha upe rire ojevýta hikuái opa tenda iñapytĩmbýgui, ha omopuʼãta Jerusalén gloriosamente, ha Tupã róga oñemopuʼãta ipype tapiaite peteĩ óga gloriosa reheve, profetakuéra heʼi haguéicha hese.

6 Ha opa tetãnguéra ojevýta, ha okyhyjéta Ñandejára Tupãgui añetehápe, ha oñotỹta itaʼangakuéra.

7 Upéicha opa tetã omombaʼeguasúta Ñandejárape, ha itavayguakuéra okonfesáta Tupãme, ha Ñandejára omopuʼãta itavayguakuérape; ha opavave ohayhúva Ñandejára Tupãme añete ha tekojojápe ovyʼáta, oiporiahuverekóvo ñande joykeʼykuérape.

8 Ha koʼága, che raʼy, esẽ Nínive-gui, oikótagui katuete umi mbaʼe proféta Jonás heʼivaʼekue.

9 Ha katu eñongatu pe léi ha tembiapoukapykuéra, ha ehechauka nde poriahuvereko ha hekojojáva, oho porã haguã ndéve.

10 Ha cheñotỹ porã, ha nde sy chendive; ha katu ani pepytavéima Nínivepe. Nemandu'áke, che ra'y, mba'éichapa Aman oñatende Achiacharus omongakuaava'ekue chupe, mba'éichapa tesape'águi ogueru chupe pytũmbýpe, ha mba'éichapa ombojopói jey chupe: upéicharõ jepe Achiacharus ojesalva, ha ambue katu oguereko ipremio: oguejy haguére pytũmbýpe. Manasés ome'ẽ limosna, ha ojehekýi ñemano ñuhãgui omoĩva'ekue chupe, Amán katu ho'a ñuhãme ha omano.

11 Upévare koʼága, che raʼy, ehecha mbaʼépa ojapo pe limosna, ha mbaʼéichapa pe tekojoja omosãso. He'i rire ko'ã mba'e, ome'ẽ pe espíritu hupápe, orekógui cien cincuenta y ocho áño. ha oñotỹ chupe ñemombaʼépe.

12 Ha isy Ana omanómarõ, oñotỹ chupe itúva ndive. Tobías katu oho hembireko ha imembykuéra ndive Ecbatánpe, isuégro Raguel rendápe.

13 Upépe haʼe ituja ha oñotỹ itúa ha isuégrape, ha haʼe ohereda itúa ha itúva Tobit mbaʼe.

14 Ha'e omano Ecbatánpe, Media retãme, orekórõ guare cien veinti siete áño.

15 Omano mboyve ohendu Nínive ñehundi, Nabucodonosor ha Asuero ojagarráva, ha omano mboyve ovy'a Nínive rehe.

1 Nabucodonosor ogoverna haguépe áño doce-pe, haʼe ogoverna vaʼekue Nínivepe, pe siuda tuichaitévape. Arfaxad tiémpope, oisãmbyhy vaʼekue umi médope Ecbatánpe.

2 Oñemopu'ã Ecbatánpe murálla ijerére itágui ojejapóva 3 métro ipukúva ha 6 métro ipukúva, ha pe murálla ijyvate 70 métro ha ipekuecincuenta métro.

3 Emoĩ umi tórre rokẽme ijyvatekue cien métro, ha ipekue 7 métro pyendape.

4 Ha ojapo umi okẽ, peteĩ okẽ ojehupíva setenta métro ijyvatekue peve, ha ipukukue cuarenta métro, osẽ hagua ijehérsito ipuʼakapáva, ha oñemoĩ hagua umi ikuã guasúpe.

5 Upe tiémpope jepe rréi Nabucodonosor oñorairõ rréi Arfaxad ndive pe llanura guasúpe, haʼéva pe llanura oĩva Ragau rembeʼýpe.

6 Oguahẽ hendápe opavave oikóva yvyty rembe'ýpe, ha opavave oikóva Éufrates, Tigris ha Hidaspes rembe'ýpe, Arioc rréi de Elimeo ñúme, ha hetaiterei tetã Quelod ra'y ñemoñare ñorairõme.

7 Upémarõ, rréi Nabucodonosor, Asiria pegua, omondo umi oikóvape Pérsiape, umi oikóvape kuarahyreike gotyo, umi oikóvape Cilicia, Damasco, Libano, Antilibano, ha opa oikóvape yguasu rembe'ýpe.

8 Umi tetã oĩva Carmelo, Galaad, Galilea yvate ha Esdrelom ñu guasúpe.

9 Opa umi oikóva Samáriape, umi siuda oĩvape, Jordán mboypýri, Jerusalén peve, Betáne, Quelo, Cades, ysyry Egipto, Tafnes, Ramsés ha Gesem yvýpe.

10 Peguahẽ meve Tanis ha Menfis mboypýri, ha opavave Egipto oikóvape, peguahẽ meve Etiopía rembe'ýpe.

11 Ha katu opa umi oikóva upe tetãme ombohesapeve Nabucodonosor rréi de Asiria rembiapoukapy, ha ndohói hendive ñorairõme; ndokyhyjéigui hikuái chugui: heẽ, haʼe oĩ henondépe peteĩ kuimbaʼéicha, ha omondo hikuái chuguikuéra hembiguáikuérape mbaʼeveʼỹre, ha ñemotĩ reheve.

12 Upévare Nabucodonosor ipochyeterei opa ko tetã ndive, ha ohura itróno ha irréino rehe, oñevengataha chupe opa Cilicia, Damasco ha Siria rembe'ýre, ha ojukataha kyse puku reheve opavave oikóvape Moab retã, ammón ñemoñare, Judea ha opa oĩva Egipto retãme, peguahẽ meve umi mokõi yguasu rembe'ýpe.

13 Upémarõ haʼe oñorairõ ipuʼaka reheve rréi Arfaxad kóntrape pe áño 17-pe, ha ipuʼaka oñorairõme, pórke haʼe oitypaite Arfaxad podér, umi kavaju arigua ha ikarrokuéra.

14 Ha oiko chugui itavaguasu ruvicha, ha ou Ecbatanepe, ha ojagarra umi tórre, ha omonda umi tape, ha ombojegua pe iporãva.

15 Ojagarra avei Arfaxad-pe, Ragau yvytykuérape, ha oinupã chupe umi dardo-pe, ha ohundipaite chupe upe árape.

16 Upémarõ haʼe ohojey Nínivepe, haʼe ha enterove ijehérsito de diferénte tetã haʼe vaʼekue hetaiterei kuimbaʼe oñorairõva, ha upépe opytuʼu ha okaru, haʼe ha ijehérsito, cien veinte día.

MOAKÃHA 2 rehegua

1 Ha ary dieciocho-pe, ára veinte y pe primer mes-pe, oñeñeʼẽ Nabucodonosor rréi Asiria rógape, haʼe heʼi haguéicha, oñevenga hagua opa yvy ape ári.

2 Upémarõ haʼe ohenói chupe opa imburuvichakuérape, ha opa imbaʼe ruvichakuérape, ha omombeʼu hendivekuéra iñeʼẽ kañymby, ha omohuʼã ijuru guive pe yvy tuichakue jehasaʼasy.

3 Upéi odesidi hikuái ohunditaha enterove yvypóra naiñeʼẽrendúiva haʼe heʼíva.

4 Ha omohuʼã rire iñeʼẽ, umi asirio ruvicha guasu Nabucodonosor ohenói Holofernespe, pe ijehérsito ruvicha, oĩva ijykére, ha heʼi chupe.

5 Péicha heʼi pe rréi guasu, pe yvy tuichakue jára: Péina ápe, resẽta che renondégui, ha regueraha nendive kuimbaʼekuéra ojeroviava imbaretére, cien veinte mil yvýre; ha 12 mil kavaju ha umi kavaju arigua ndive.

6 Ha rehóta opa tetã kuarahyreike gotyogua rehe, naiñeʼẽrendúigui hikuái che rembiapoukapy.

7 Ha emombeʼúta haʼekuéra ombosakoʼiha chéve guarã yvy ha y, asẽtagui che pochýpe hesekuéra ha ajahoʼíta ko yvy ape ári che ehérsito py reheve, ha ameʼẽta chupekuéra mbaʼyrurã hikuái:

8 Umi ojejukáva omyenyhẽta yvýre ha ysyry ha ysyry henyhẽta umi omanóvagui, ohypýi meve.

9 Ha che agueraháta chupekuéra prisionéroramo opa yvy ape ári.

10 Upévare resẽta. ha ejagarra raẽ chéve opa ijyvykuéra, ha oñeme'ẽséramo ndéve, reñongatu vaerã chéve guarã ára ojekastiga peve chupekuéra.

11 Ha katu umi opuʼãva rehe, ani nde resa oiporiahuvereko chupekuéra; Pemoĩ katu ojejuka haguã ha pemonda pehótahápe.

12 Che aikove aja ha che rréino puʼaka rupive, opa mbaʼe haʼevaʼekue, upéva ajapóta che pópe.

13 Ha eñatendéke ani hagua rejapo mbaʼeve nde ruvicha rembiapoukapykuéra, ha katu ekumplipaite, che amanda haguéicha ndéve, ha ani rembotapykue rejapo hagua.

14 Upéi Holofernes osẽ ijára renondégui, ha ohenói opa governadór ha kapitán ha Asur ehérsito ruvichakuérape.

15 Ha ombyaty umi kuimbaʼe ojeporavóvape ñorairõrã, ijára heʼi haguéicha chupe, cien veinte mil, ha doce mil arquero kavaju ári;

16 Ha haʼe omombyta chupekuéra, oñeordenaháicha peteĩ ehérsito tuicháva ñorairõrã.

17 Ha ogueraha kaméllo ha vúrro ikarretarã, hetaiterei; ha avei ovecha, vaka ha kavara ojehepyme'ẽ'ỹva hembi'urã.

18 Ha heta tembiʼu káda kuimbaʼe ehérsitope guarã, ha hetaiterei óro ha pláta osẽ pe rréi rógagui.

19 Upéi osẽ ha opa ipuʼaka oho hagua rréi Nabucodonosor renondépe pe viáhepe, ha ojahoʼipaite ko yvy kuarahyreike gotyo ikarrokuéra, kavaju arigua ha umi oiporavóva yvýre.

20 Hetaiterei tetã ou hendive kuéra tukumbo ha yvyku'i yvyku'íicha.

21 Ha osẽ hikuái Nínive-gui mbohapy ára jeguata Bectilet ñu gotyo, ha oñemoĩ Bectilet guive pe yvyty ypýpe oĩva Cilicia yvate gotyo akatúa gotyo.

22 Upéi ojagarrapaite ijehérsito, umi kavaju arigua, kavaju arigua ha kárro, ha upégui oho yvyty retãme.

23 Ha ohundi Fud ha Lud, ha omondapaite Rasés ñemoñare ha Israel ñemoñare, oĩva desiérto gotyo, Queliano retã sur gotyo.

24 Upéi ohasa Éufrates ári ha ohasa Mesopotamia rupi, ha ohundi opa umi siuda yvate oĩva ysyry Arbonaí rembeʼýpe, peguahẽ meve pe márpe.

25 Upéi ojagarra Cilicia rembe'y ha ojuka opavave oñemoĩva hese, ha oguahẽ Jafet rembe'ýre, sur gotyo, Arabia rovái.

26 Ombojere avei entéro madián raʼykuérape, ohapy umi tavernákulo ha omondapa umi ovecha ryru.

27 Upéi oguejy Damasco ñu gotyo trígo ñemonoʼõ jave, ha ohapypaite ikokue, ha ohundi ijovechakuéra ha hymba, avei omondapa itavaguasukuéra, ha omombopaite hetãnguéra, ha oinupãpaite imitãrusukuérape pe kyse puku rembe’y.

28 Upévare okyhyje ha okyhyje chugui entéro umi oikóva pe mar rembeʼýpe, oĩva Sidón ha Tirope, ha umi oikóva Sur ha Ocinape, ha entéro oikóva Jemnaánpe. ha umi oikóva Azoto ha Ascalónpe okyhyjeiterei chugui.

MOAKÃHA 3 rehegua

1 Upémarõ omondo hikuái hendápe embajadór oporombopyʼaguapy hagua, ha heʼi:

2 Péina ápe, ore Nabucodonosor rréi guasu rembiguái roñeno ne renondépe; ore reiporu porãta nde resa renondépe.

3 Péina ápe, ore róga, ha opa ore tenda, ha opa ore kokue trígo rehegua, ha ovecha, ha vaka, ha opa ore tenda korapy oñeno nde rova renondépe; eipuru umíva nde reipotaháicha.

4 Péina ápe, jepe ore tavaguasu ha umi oikóva ipype haʼe ne rembiguái; eju ha ejapo hesekuéra iporãháicha.

5 Upémarõ umi kuimbaʼe oguahẽ Holofernes rendápe ha omombeʼu chupe péicha.

6 Upéi oguejy yguasu rembe'ýpe, ha'e ha ijehérsito, omoĩ guarnición umi táva yvateguápe, ha oguenohẽ chuguikuéra kuimba'e ojeporavóva oipytyvõ haguã.

7 Upémarõ haʼekuéra ha enterove oĩva ijerére orresivi chupekuéra guirnalda, jeroky ha timbre reheve.

8 Upéicharõ jepe haʼe oity ijyvy rembeʼykuéra, ha oikytĩ ijyvyraʼykuéra, haʼe odesidígui ohundi hagua opa tupãnguéra upe tetãmegua, opa tetã omombaʼeguasu hagua Nabucodonosor-pe añoite, ha opa ñeʼẽ ha tribu ohenói hagua chupe tupãramo.

9 Oguahẽ avei Esdraelon rovái, Judea ypýpe, Judea yvyty guasu rovái.

10 Upéi oñemoĩ Gebá ha Escitópolis mbytépe, ha upépe opyta un mes pukukue, ombyaty hagua entéro umi karro oĩva ijehérsitope.

MOAKÃHA 4 rehegua

1 Israel ñemoñare oikóva Judéape ohendu opa mba'e ojapova'ekue tetãnguéra rehe Holofernes, Nabucodonosor ruvicha guasu Nabucodonosor ruvicha

guasu, ha mba'éichapa omondapaite itupaokuéra ha omboyke.

2 Upévare haʼekuéra okyhyjeterei chugui ha okyhyjeterei Jerusalén ha Ñandejára Ijára témplore.

3 Ha'e kuéra ou jey ramoite ñeñapytĩmbýgui, ha nda'areiete oñembyatypa Judeagua.

4 Upémarõ omondo hikuái Samaria rembe'ýre, umi puévlo, Betrón, Belmen, Jericó, Cóbá, Esora ha Salem ñúme.

5 Ha'e gui oipe'a raẽ opa yvyty yvate ru'ã, ha omombarete umi tava'i oĩva ipype, ha ombyaty hi'upyrã ñorairõrã.

6 Upe tiémpope saserdóte guasu Joacim, oĩ vaʼekue Jerusalénpe, oskrivi umi oikóvape Betuliape, ha Betomestmápe, opytáva Esdraelon rovái, pe yvy ape ári, Dotaim ypýpe.

7 Omanda chupe kuéra oñangareko haguã umi tape ojehasáva yvyty guasúpe, ha'e kuéra rupi ojeike Judeape, ha ndahasýi ojejoko haguã umi ojupítavape, pe tape oĩ porãgui, mokõi kuimba'e hetave.

8 Israel ñemoñare ojapo pa'i guasu Joacim he'i haguéicha chupekuéra, opa Israel retãygua ymaguare ndive, oikóva Jerusalénpe.

9 Upémarõ káda kuimbaʼe Israelgua osapukái Ñandejárape kyreʼỹme ha omomirĩeterei hikuái.

10 Haʼekuéra, hembireko ha itaʼyrakuéra, hymba, ha káda extranhéro ha okontratáva, ha hembiguái ojoguáva plátape, omoĩ ao vosakue ijyva ári.

11 Péicha káda kuimbaʼe ha kuña, mitãʼi ha Jerusalénpe oikóva oñesũ témplo renondépe ha oity tanimbu iñakã ári ha oipyso ijao vosa Ñandejára renondépe.

12 Ha osapukái Israel Járape opavave peteĩ ñeʼẽme, ani hagua omeʼẽ itaʼyrakuérape ojuka hagua, ha hembirekokuérape mbaʼe pokerã, ha umi táva iñerénsiape oñehundi hagua, ha pe santuário oñemongyʼa ha oñembohory hagua, ha tetãnguéra ovy'a haguã.

13 Upémarõ Tupã ohendu oñembo'e hikuái ha omaña mba'éichapa ohasa asy hikuái, heta ára oajuna haguére Judea ha Jerusalénpe Ñandejára Ipu'akapáva Santuario renondépe.

14 Saserdóte guasu Joacim ha opa saserdóte oñemboʼýva Ñandejára renondépe ha umi oservíva Ñandejárape, oñapytĩ ao vosa reheve ha oikuaveʼẽ ofrénda ojehapýva káda día, umi promésa ha rregálo gratis omeʼẽva pe puévlo.

15 Ha oguereko tanimbu ijyvyra ári, ha osapukái Ñandejárape opa ipuʼaka reheve, haʼe omaña porã hagua opa Israel rógare.

MOAKÃHA 5 rehegua

1 Upéi oñemombeʼu Holofernespe, Asur ehérsito ruvicha, Israel ñemoñare oñembosakoʼi hague ñorairõrã, ha omboty hague umi yvyty rembeʼy, ha omombareteha opa umi yvyty yvate ru’ã ha oguerekoha omoîva impedimento umi tetã campaña-pe:

2 Upévare ipochyeterei ha ohenói opa Moab ruvichakuérape, Amón ruvicha kuérape, ha opa mburuvichakuéra yguasu rembe'ýpe.

3 Ha he'i chupekuéra: Pemombe'u chéve ko'ágã, peẽ Canaán ra'y, mávapa ko tetã oikóva yvyty guasúpe, ha mba'épa umi táva ha'ekuéra oikohápe, ha mba'éichapa hetaiterei ijehérsito ha moõpa oĩ ijehérsito puʼaka ha mbarete, ha mbaʼe rréipa oñemoĩ hiʼarikuéra, térã ijehérsito ruvicha;

4 Ha mbaʼére piko odesidi hikuái ndoumoʼãiha che rovasa, hetave umi oikóvagui kuarahyreike gotyo.

5 Upémarõ heʼi Aquior, opa ammón raʼykuéra ruvicha: “Ehendúkena koʼága che ruvicha peteĩ ñeʼẽ ne rembiguái jurúgui, ha amombeʼúta ndéve pe añetegua ko tavayguakuéra rehegua, oikóva nde ypýpe ha oikóva yvytykuérare : ha ndosẽmo'ãi japu nde rembiguái jurúgui.

6 Ko puévlo haʼe umi caldeo ñemoñare.

7 Haʼekuéra opyta koʼága peve Mesopotamiape, ndosegiséigui hikuái ituvakuéra tupãnguéra, oĩva Caldea retãme.

8 Ohejágui hikuái ijypykuéra rape, ha omomba'eguasu Tupã yvagapegua, Tupã ha'ekuéra oikuaávape.

9 Upéi Ijára heʼi chupekuéra osẽ hagua pe lugár oiko haguégui ha oho hagua Canaán retãme.

10 Upe rire peteĩ ñembyahýi ojahoʼipa Canaánpe, oho hikuái Egíptope ha opyta upépe oñemongaru aja, ha oiko upépe hetaiterei hénte, ha ndaikatúi oipapa hetãnguéra.

11 Upémarõ pe rréi de Egipto opuʼã hese kuéra, otrata hesekuéra, ha omomichĩ chupekuéra ombaʼapo hagua ladríllope ha ojapo chupekuéra tembiguáiramo.

12 Upéi osapukái hikuái Ijárape, ha haʼe ojuka Egipto kompletoitépe umi mbaʼasy ndaikatuvéimavape, ha umi egipcio omosẽ chupekuéra hesa renondépe.

13 Ha Tupã ombopiro'y pe mar Rojo henondepe kuéra.

14 Ha ogueraha chupekuéra yvyty Sina, ha CadesBarne-pe, ha omombo opa oikóva taveʼỹme.

15 Upémarõ haʼekuéra oiko umi amorréo retãme, ha imbaretekue rupive ohundipaite umi Esebónpe, ha ohasávo Jordán mboypýri ojagarrapaite pe yvyty.

16 Upe rire omosẽ hikuái henondépe umi cananeo, feresita, jebuséo, siquemita, ha opa gergeséope, ha oiko hikuái heta ára upe tetãme.

17 Ha ndopekai aja hikui Itup renondpe, oembohovai hikui, pe tup ndaija'éiva tembiapovai rehe oigui hendivekura.

18 Ha katu osẽvo hikuái pe tape haʼe omoĩvaʼekuégui chupekuéra, oñehundi chupekuéra heta ñorairõme hasyeterei, ha ojegueraha chupekuéra prisionéroramo peteĩ tetã ndahaʼéivape imbaʼe, ha Tupã témplo ojeity yvýpe, ha itavakuéra oĩ oipyhýva umi enemigo-kuéra.

19 Ha katu koʼága ojevýma hikuái Itupãme, ha ojupi hikuái umi tenda isarambi haguégui, ha oipyhy Jerusalén, oĩháme imarangatuha, ha oguapy hikuái yvyty retãme; haʼégui nandi.

20 Koʼága upévare, che ruvicha ha che sãmbyhyhára, oĩramo mbaʼe jejavy ko tavayguakuéra rehe, ha ojavy hikuái Itupãre, ñapensáke kóva haʼétaha iñehundi, ha jajupi, ha japuʼãta hesekuéra.

21 Ha katu ndaipóriramo tembiapovai hetãme, tohasa koʼága che ruvicha, ani hagua ijára odefende chupekuéra, ha Itupã toĩ hesekuéra, ha oiko ñandehegui peteĩ ñembohory opa yvóra renondépe.

22 Ha Aquior he'ipa rire ko'ã mba'e, opavave tapicha oñembo'ýva pe tenda jerére oñe'ẽmbegue, ha Holofernes ruvichakuéra ha opavave oikóva yguasu rembe'ýpe ha Moab-pe he'i ojuka haguã chupe.

23 Haʼekuéra heʼi ndajakyhyjemoʼãiha Israel raʼykuéra rovagui, pórke haʼe hína peteĩ puévlo ndorekóiva imbarete ha ndaikatumoʼãiva oñorairõ mbarete

24 Koʼága upévare, karai Holofernes, rojupíta, ha haʼekuéra haʼéta peteĩ mbaʼe hoʼu hagua opa ne ehérsitogui.

MOAKÃHA 6 rehegua

1 Opa rire umi kuimbaʼe oikóva pe konsého jerére, Holofernes, pe ehérsito ruvicha, heʼi Aquior ha enterove moabguápe, entéro umi tetã ambuegua renondépe.

2 Ha máva piko nde, Aquior, ha Efraín rembiguái kuéra, reprofetisa vaʼekue ore rehe koʼágaicha, ha ere, ani hagua roñorairõ Israel tavayguakuéra ndive, Itupã odefendégui chupekuéra? ha máva piko Ñandejára ndahaʼéiramo Nabucodonosor?

3 Haʼe omboúta ipuʼaka, ha ohundíta chupekuéra ko yvy ape árigui, ha Itupã nomosãsói chupekuéra, ha ore hembiguái katu rohundíta chupekuéra peteĩ kuimbaʼéicha. ndaikatúigui omantene hikuái ñande kavaju pu’aka.

4 Haʼekuéra ndive ñapyrũta chupekuéra ipy guýpe, ha ijyvytykuéra okaʼúta huguype, ha ikokue henyhẽta hetekuekuéragui, ha ipykuéra ndaikatumoʼãi oñemboʼy ñane renondépe, oñehundipaitétagui, he'i mburuvicha guasu Nabucodonosor, opa yvy ruvicha, he'ígui: Mba'eve che ñe'ẽ ndoikomo'ãi rei.

5 Ha nde, Aquior, ammón rembiguái, erevaʼekue koʼã ñeʼẽ nde rembiapovai árape, nderehechamoʼãvéima che rova ko ára guive, añevenga peve ko tetã osẽvaʼekuére Egiptogui.

6 Ha upérõ che ehérsito kysepuku, ha hetaiterei cheservíva, ohasáta nde ykére, ha reñeʼẽta umi ojejukavaʼekue apytépe, che ajevývo.

7 Koʼága che rembiguáikuéra ndegueru jeýta pe yvyty retãme, ha nemoĩta peteĩvaumi táva ojehasávape.

8 Ha nerehundi moʼãi, reñehundi peve hendivekuéra.

9 Ha rekonvenséramo ne akãme ojejagarrataha chupekuéra, ani hoʼa nde rova: che haʼéma, ha ni peteĩ che ñeʼẽ ndoikomoʼãi rei.

10 Upémarõ Holofernes omanda hembiguáikuérape, umi ohaʼarõvape hógape, ojagarra hagua Aquiorpe ha ogueru Betuliape ha omeʼẽ chupe israelíta pópe.

11 Upémarõ hembiguáikuéra ojagarra chupe ha oguenohẽ chupe pe kampaméntogui pe ñúme, ha oho hikuái pe ñu mbytégui pe yvyty gotyo, ha oguahẽ umi ykua oĩva Betulia guýpe.

12 Umi kuimbaʼe oikóva upe siudápe ohechávo chupekuéra, ohupi hikuái hiʼárma ha osẽ pe siudágui pe sérro ruʼãme, ha káda kuimbaʼe oipurúva peteĩ ládo ojoko chupekuéra ani hagua ojupi itápe.

13 Upevére oike rire ñemiháme pe cerro guýpe, ojokua hikuái Aquior-pe ha oity chupe, ha oheja chupe pe cerro ruguápe ha ohojey ijára rendápe.

14 Umi isrraelíta katu oguejy itávagui ha ou hendápe ha opoi chupe ha ogueraha chupe Betuliape ha opresenta chupe umi governadórpe upe siudápe.

15 Upe tiémpope oĩ vaʼekue Ozías, Mica raʼy, Simeón ñemoñaregua, ha Cabris, Gotoniel raʼy, ha Carmis, Melquiel raʼy.

16 Ha ohenói hikuái opavave ymaguare upe távape, ha opavave imitãrusúpe oñani oñondive, ha ikuñanguéra, aty guasúpe, ha omoĩ hikuái Aquior-pe opa itavayguakuéra apytépe. Upéi Ozías oporandu chupe upe ojejapo vaekue.

17 Ha haʼe ombohovái ha omombeʼu chupekuéra Holofernes Concilio ñeʼẽ, ha opa ñeʼẽ heʼivaʼekue Asur ruvichakuéra apytépe, ha opa mbaʼe Holofernes heʼivaʼekue orgulloso Israel rogagua kóntrape.

18 Upémarõ umi hénte oñesũ ha omombaʼeguasu Ñandejárape ha osapukái Ñandejárape. he'ívo,

19 O Ñandejára Tupã yvagagua, ehecha ijorgullo, ha eiporiahuvereko ñane retã estancia ijyvatevéva, ha emaña umi oñemomarangatuva’ekue ndéve rova ko árape.

20 Upéi haʼekuéra okonsola Aquíorpe ha omombaʼeguasu chupe.

21 Ozías oguenohẽ chupe aty guasúgui hógape, ha ojapo peteĩ karu guasu umi anciano-kuérape guarã; ha ohenói hikuái Israel Tupãme upe pyhare pukukue ojerure haguã pytyvõ.

MOAKÃHA 7 rehegua

1 Ko'ẽ rire Holofernes omanda opa ijehérsito, ha opa itavayguakuéra ou va'ekue ojagarrávo iparte, oipe'a haguã ikampaménto Betulia kóntrape, ojagarra haguã raẽ umi yvyty gotyo ojupíva ha oñorairõ haguã Israel ñemoñare ndive .

2 Upéi ikuimbaʼekuéra imbaretéva oipeʼa ikampaménto upe árape, ha umi kuimbaʼe oñorairõva ehérsito cien 70 mil soldádo yvýrupi, ha doce mil kavaju arigua, umi equipaje ykére, ha ambue kuimbaʼe oguatáva ijapytepekuéra, hetaiterei hénte .

3 Upéi oñemoĩ hikuái pe ñúme Betulia ypýpe, pe ykua ykére, ha ojepyso hikuái Dotaim ári Belmaim peve, ha ipukukue Betulia guive Cinamón peve, opytáva Esdraelon rovái.

4 Umi israelíta ohechávo hetaiterei héntepe, tuichaiterei oñemondýi ha heʼi káda uno hapichápe: “Koʼága koʼã kuimbaʼe oisuʼúta ko yvy ape ári. ni umi yvyty yvate, ni umi yvyty, ni umi yvyty, ndaikatúigui ogueraha ipohýi.

5 Upémarõ káda uno ojagarra hiʼárma oñorairõ hagua, ha omyendy rire tata itórrekuérare, opyta ha omaña upe pyhare pukukue.

6 Pe segundo díape Holofernes oguenohẽ entéro umi kavaju arigua Israelgua oĩva Betulia renondépe.

7 Ha ohecha umi tape ojupíva tavaguasu peve, ha oguahẽ y ykuakuérape, ha ojagarra chupekuéra, ha omoĩ hiʼári kuimbaʼekuéra ñorairõhára guarnición, ha haʼe voi oho itavayguakuéra gotyo.

8 Upéi ou hendápe opa Esaú ñemoñare ruvicha, Moab ruvichakuéra ha mburuvichakuéra yguasu rembe'ýpegua, ha he'i:

9 Tohendúkena koʼága ore ruvicha peteĩ ñeʼẽ, ani hagua oiko peteĩ ñehundi ne ehérsitope.

10 Pórke ko puévlo israelíta ndojeroviapái ilánsare, síno umi montáña yvatekuére oikohápe, pórke ndahasyiete ojupi hagua umi montáña ruʼãme.

11 Koʼága upévare, che ruvicha, ani reñorairõ hendivekuéra ñorairõme, ha ni peteĩ kuimbaʼe ne tavayguakuéra apytégui nomanomoʼãi.

12 Epyta nde kampaméntope ha eñangareko opa ne ehérsito kuimbaʼekuérare, ha toike ipópe pe y ykua, osẽva yvyty ruguágui.

13 Enterove oikóva Betulia-pe oreko y upégui. péicha y’uhéi ojukáta chupekuéra, ha ohejáta hikuái itavaguasu, ha ore ha ore tavayguakuéra rojupíta yvyty ru’ãme hi’aguĩvape, ha rokampatáta hi’arikuéra, roñangareko haguã ani haguã avave osẽ tavaguasúgui.

14 Upémarõ haʼekuéra ha hembireko ha imembykuéra ohundíta tatápe, ha pe kyse puku ou mboyve hesekuéra, oñehundíta chupekuéra umi kállere oikohápe.

15 Péicha remeʼẽta chupekuéra peteĩ jopói vai; opu'ãgui hikuái, ha ndojojuhúi ne ndive py'aguapýpe.

16 Ha koʼã ñeʼẽ ombovyʼa Holofernes ha opa hembiguáikuérape, ha omoĩ ojapo hagua haʼekuéra heʼi haguéicha.

17 Upémarõ oho ammón ñemoñare kampaménto ha hendivekuéra 5.000 asirio kuéra, ha oñemoĩ hikuái pe ñúme, ha ojagarra umi y ha y ykua Israelgua.

18 Upémarõ Esaú ñemoñare ojupi ammón ñemoñare ndive ha oñemoĩ ikampaménto pe yvyty oĩvape Dotaim rovái, ha omondo unos kuánto chupekuéra sur gotyo ha éste gotyo Ecrebel rovái, opytáva Kusígui pe ysyry Mochmur ári; ha asirio-kuéra ehérsito hembýva oñemboja pe ñúme, ha ojahoʼi pe tetã tuichakue; ha hoga ha ikarrétakuéra oñemoĩ hetaiterei héntepe.

19 Upémarõ Israel ñemoñare osapukái Ñandejára Itupãme, ikorasõ ikangýgui, opa iñenemigokuéra ojerégui hesekuéra, ha ndaipóri mbaʼéichapa ikatu okañy ijapyteguikuéra.

20 Upéicha rupi entéro umi grúpo de Asúr opyta ijerére, tahaʼe ikarro ha kavaju arigua, 30 día aja, ha upéicha rupi entéro umi mbaʼyru ypegua ofalla entéro umi ojokóva Betuliape.

21 Ha umi ykua opyta nandi, ha ndoguerekói hikuái y hoyʼu hagua henyhẽ hagua peteĩ ára pukukue; ome'ẽgui chupekuéra hoy'u medida rupive.

22 Upévare itaʼyrakuéra michĩva ikorasõgui, ha ikuña ha imitãrusukuéra oñedesmaia yʼuhéigui, ha hoʼa pe tavaguasu rapére, ha umi okẽ rape rupi, ha ndaiporivéima mbaʼeveichagua mbarete ipypekuéra.

23 Upémarõ enterove umi hénte oñembyaty Ozías ha pe siuda ruvicha rendápe, mitãrusu, kuña ha mitã, ha osapukái hatã ha heʼi enterove umi ansiáno renondépe:

24 Tupã tohusga ore ha pende apytépe, peẽ pejapo vaieterei oréve, napejeruréigui py'aguapy Asur ra'ykuérape.

25 Ko'ágã niko ndajarekói ñanepytyvõtava, Tupã katu ñanevende ipópe, ñañemombo haguã henondépe y'uhéi ha tuicha ñehundi reheve.

26 Koʼága pehenói chupekuéra pene rendápe ha pemeʼẽ pe siuda kompletoite mbaʼe pokerã Holofernes tavayguakuérape ha opa ijehérsitope.

27 Iporãve ningo jajapo chugui kuéra mbaʼe pokeha, ñamano rangue yʼuhéi, ñande haʼétagui hembiguái, ikatu haguáicha ñane ánga oikove, ha ani jahecha ñande resa renondépe ñane memby omanóva, ni ñane rembireko ni ñane rembireko ñane membykuéra omano haguã.

28 Rogueraha testimonio ramo penderehe yvága ha yvy, ha ñande Tupã ha ñande rukuéra Jára, ñandekastigáva ñande angaipa ha ñande rukuéra angaipa rupive, ndojapoiha ro’e haguéicha ko árape.

29 Upéi oiko tuicha hasẽ peteĩ consentimiento reheve pe aty guasúpe; ha osapukái hikuái Ñandejára Tupãme ñeʼẽ hatã reheve.

30 Upémarõ Ozías heʼi chupekuéra: “Che ermanokuéra, penemokyreʼỹkena, jagueropuʼaka gueteri 5 día, Ñandejára ñande Jára oporiahuvereko ñanderehe. haʼe nañanderejamoʼãigui opa mbaʼe.

31 Ha ohasáramo koʼã ára, ha ndoúiramo oréve pytyvõ, ajapóta ne ere heʼiháicha.

32 Ha haʼe omosarambi tavayguakuérape, peteĩ teĩ haʼekuéra okargávo; ha oho hikuái itavaguasu murálla ha tórrepe, ha omondo umi kuña ha mitãme hógape, ha ijyvykuʼieterei ojegueru hikuái upe távape.

MOAKÃHA 8 rehegua

1 Upe jave Judit ohendu upéva, ha'e Merari rajy, ha'éva Ox ra'y, José ra'y, Ozel ra'y, Elcia ra'y, Ananías ra'y, Gedeón ra'y, Rafaín ra'y , Acito ra'y, Eliu ra'y, Eliab ra'y, Natanael ra'y, Samael ra'y, Salasadal ra'y, Israel ra'y.

2 Manasés haʼe vaʼekue iména, itrívu ha ipehẽnguekuéragui, omanóva cebada ñemonoʼõ jave.

3 Oñembo'y aja oñangarekóvo umi ojokua va'ekuére ñúme, haku oúma iñakã ári, ha ho'a hupápe ha omano táva Betulia-pe, ha oñotỹ chupe ituvakuéra ndive pe ñu Dotaim ha Balamo mbytépe .

4 Upémarõ Judit haʼe vaʼekue peteĩ viúda hógape tres áño ha 4 mése.

5 Ojapo chupe peteĩ tenda hóga ru'ãme, omonde ao vosakue ijyva ári ha omonde viuda ao.

6 Ha haʼe oajuna opa ára iména viuda aja, ndahaʼéiramo pytuʼuha, ha pytuʼuha, ha jasy pyahu, ha jasy pyahu ha arete ha ára solemne Israel rógape.

7 Ha'e avei hova porã ha iporãiterei ojehecha haguã, ha iména Manasés oheja óro, pláta, tembiguái, tembiguái, vaka, ha yvy. ha opyta hiʼarikuéra.

8 Ha ndaipóri avave omeʼẽva chupe peteĩ ñeʼẽ vai; haʼe okyhyjetereígui Ñandejáragui.

9 Koʼága ohendúvo tavayguakuéra ñeʼẽ vai pe gobernador rehe, oñedesmaia hikuái ndaipórigui y; Judit ohendúgui opa ñe’ẽ Ozías he’iva’ekue chupekuéra, ha ohura hague ome’ẽtaha pe tavaguasu asirio-kuérape po ára rire;

10 Upéi omondo pe kuña ohaʼarõvape, ogovernáva opa mbaʼe orekóva, ohenói hagua Ozías, Cábris ha Charmis, umi yma guare upe siudápe.

11 Upe rire ou hendápe ha ha'e he'i chupekuéra: “Pehendumína ko'ágã, peẽ mburuvichakuéra Betulia-

pegua, naiporãi ningo peẽ peñe'ẽva'ekue tetãygua renondépe ko árape, pe juramento pejapova'ekue ha pemombe'uva'ekue rehe Tupã ha pene apytépe, ha opromete ome’ẽtaha pe táva ore enemigokuérape, ndaha’éiramo ko’ã ára ryepýpe Ñandejára ojevýva penepytyvõ haĝua.

12 Ha koʼága máva piko peẽ peñehaʼãvaʼekue Tupãme ko árape, ha peñemboʼy Tupã rendaguépe yvypóra raʼykuéra apytépe?

13 Ha koʼága peñehaʼã Ñandejára Ipuʼakapávare, ha katu arakaʼeve ndapeikuaái mbaʼeve.

14 Ndaikatúigui pejuhu yvypóra korasõ pypuku, ni ndaikatúi pehechakuaa umi mbaʼe haʼe opensáva: upéicharõ, mbaʼéicha piko peheka Tupã, ojapovaʼekue opa koʼã mbaʼe, ha peikuaa iñakã, térã peikuaa hembipota? Nahániri, che joyke'y kuéra, ani pembopochy Ñandejára ñande Járape.

15 Haʼe nañanepytyvõmoʼãiramo koʼã cinco díape, haʼe oreko puʼaka ñanedefende hagua oipota jave, jepe ára ha ára, térã ñanehundi hagua ñane enemigokuéra renondépe.

16 Ani pejopy Ñandejára ñande Jára konsého, Ñandejára ndahaʼéi ningo yvypóraicha, ikatu haguáicha oñeamenasa chupe. ha ndaha'éi yvypóra ra'yicha, opyrũ haguã.

17 Upévare, ñahaʼarõta haʼe osalva, ha ñahenói chupe ñanepytyvõ hagua, ha haʼe ohendúta ñane ñeʼẽ, ogustáramo chupe.

18 Ndaipóri niko opuʼãva ñande épokape, ni koʼága koʼã árape ni peteĩ tribu, ni hogaygua, ni tavayguakuéra, ni tavaguasu ñande apytépe, omombaʼeguasúva tupãnguéra ojejapóva po rupive, yma guaréicha.

19 Upévare ñande rukuéra oñemeʼẽ kyse puku ha mbaʼe ojegueru hagua, ha hoʼa tuicha ñane enemigokuéra renondépe.

20 Ha katu ndoroikuaái ambue tupã, upévare rojerovia ha’e nañandedespreciamo’ãiha, ni avave ñane retãme.

21 Jajejapyhýramo upéicha, opa Judea opytáta nandi, ha ñande santuario oñembyaíta. ha haʼe ojeruréta pe ñemongyʼa ñande jurúpe.

22 Ha ñande joykeʼykuéra jejuka, ha pe tetã ñeñapytĩmbýpe, ha ñane erénsia ñembyai, haʼe ombojere ñane akãre gentil-kuéra apytépe, mamo ñaimehápe tembiguáiramo; ha ñande haʼéta peteĩ mbaʼe vai ha ñembohory opa umi ñande járape guarã.

23 Ñande rembiguáiramo ndaha'emo'ãi jaguerohorýva, Ñandejára ñande Jára katu omboykéta.

24 Koʼága upévare, o joykeʼykuéra, jahechauka peteĩ ehémplo ñane joykeʼykuérape, ikorasõkuéra odepende haguére ñanderehe, ha pe santuario, ha pe óga, ha pe altar, opytuʼu ñande ári.

25 Hiʼarive jaagradese Ñandejára ñande Járape, ñande ñehaʼãha, ojapo haguéicha ñande rukuéra ypykuépe.

26 Penemanduʼákena mbaʼépa ojapo Abrahánre, ha mbaʼéichapa ohusga Isaácpe, ha mbaʼépa ojehu Jacob rehe, Mesopotamia de Siriape, oñangarekórõ guare isy ermáno Labán ovechakuérare.

27 Haʼe noñehaʼãigui tatápe, ojapo haguéicha chupekuéra, ohesaʼỹijo hagua ikorasõ, ha noñevengái ñanderehe.

28 Upémarõ Ozías heʼi chupe: “Opa mbaʼe ere vaʼekue, ningo nde pyʼaite guive reñeʼẽ, ha ndaipóri ojagarráva ne ñeʼẽ”.

29 Ndahaʼéigui ko ára peteĩha ne arandu ojehechaukahápe; ha katu ne ára ñepyrũ guive opavave tavayguakuéra oikuaa ne entendimiento, iporãgui ne korasõ disposición.

30 Ha katu tavayguakuéra ijyʼuhéieterei, ha oremboliga rojapo hagua hesekuéra roñeʼẽ haguéicha, ha rogueru hagua peteĩ juramento orejehe, ndorojapomoʼãiva.

31 Upévare koʼága eñemboʼe orerehe, nde haʼégui peteĩ kuña oporoguerohorýva, ha Ñandejára omboúta oréve ama romyenyhẽ hagua ore ykuakuéra, ha ndorokangymoʼãvéima.

32 Upémarõ Judit he'i chupekuéra: Cherendu ha ajapóta peteĩ mba'e ohótava opa ára pukukue ñane retã ra'ykuérape.

33 Peñembo'ýta ko pyharépe pe okẽme, ha che asẽta che kuña oha'arõva ndive, ha umi ára peme'ẽ haguépe peme'ẽtaha pe táva ore enemigokuérape Ñandejára ovisitáta Israel che pópe.

34 Ani peporandu mba'épa ajapo, namombe'umo'ãi peẽme opa peve umi mba'e ajapóva.

35 Upémarõ Ozías ha umi mburuvicha heʼi chupe: “Tereho pyʼaguapýpe ha Ñandejára toime ne renondépe, evenga hagua ore enemigokuérare”.

36 Upémarõ haʼekuéra ou jey pe témplogui, ha oho hikuái umi lugár oĩháme.

MOAKÃHA 9 rehegua

1 Judit oñesũ hova ári, ha omoĩ tanimbu iñakã ári, ha ojaho'i pe ao vosa oñemonde haguépe; ha upe ka'aru jave oñekuave'ẽ insiénso Jerusalénpe Ñandejára rógape, Judit osapukái hatã ha he'i.

2 O Ñandejára che ru Simeón Tupã, remeʼẽvaʼekue chupe peteĩ kyse puku oñevenga hagua umi extranhérogui, oipeʼavaʼekue peteĩ tembiguái cinturón omongyʼa hagua chupe, ha ojuhúva pe muslo otĩ hagua chupe, ha omongyʼa imitãkuñáme oñemotĩ hagua chupe; nde ere va'ekue: Ndaha'emo'ãi upéicha. ha katu ojapo hikuái upéicha:

3 Upévare remeʼẽ imburuvichakuérape ojejuka hagua, upéicha rupi ombojegua huguype, oñembotavývo, ha oinupã tembiguáikuérape ijára ndive, ha mburuvichakuérape itrónope;

4 Ha omeʼẽ hembirekokuérape ojagarrávo, ha imembykuñakuérape ojegueraha hagua prisionéroramo, ha opa imbaʼerepy oñembojaʼo hagua ne raʼykuéra rehayhuetéva apytépe; ne kyre’ỹme oñemomýiva, ha ombojeguarúva huguy ñemongy’a, ha nerenóiva pytyvõrã: Tupã, che Tupã, cherendu avei viuda ramo.

5 Ndahaʼéi rejapógui umi mbaʼénte, ha katu avei umi mbaʼe hoʼavaʼekue yma, ha upe rire; nde repensa umi mbaʼe koʼagagua ha oútavare.

6 Heẽ, umi mbaʼe redesidi vaʼekue oĩma preparádo, ha heʼi: “Péina, roime koʼápe.

7 Pórke, péina ápe, umi asirio-kuéra oñembohetave ipuʼakame; oñembotuicha hikuái kavaju ha yvypóra ndive; oñembotuicha hikuái imbarete yvýre; ojerovia

hikuái eskúdo, ha lánsa, ha arco, ha honda rehe; ha ani reikuaa nde ha'eha Ñandejára oityva'ekue ñorairõ: Ñandejára ha'e nde réra.

8 Emombo imbaretekue nde pu'akápe ha emboguejy imbaretekue nde pochýpe, ha'ekuéra oimo'ãgui omongy'a nde santuario ha omongy'a haguã tavernáculo nde réra gloriosa opytu'uhápe ha oity kyse puku reheve nde altár hatĩ.

9 Emañamína iñemombaʼeguasu, ha emondo ne pochy iñakã ári: emeʼẽ che pópe, haʼéva peteĩ viúda, pe puʼaka che hyeguasu vaʼekue.

10 Pembotavy che juru rupive pe tembiguái pe mburuvicha ndive, ha pe mburuvicha pe tembiguái ndive, peitypa pe tekojoja peteĩ kuña po rupive.

11 Nde puʼaka noñemoĩri hetaiterei ni ne puʼaka kuimbaʼe imbaretévape, nde haʼégui peteĩ Tupã umi ojehasávape, umi ojejopývape pytyvõhára, umi ikangyvévape oñangarekóva, peteĩ oñangarekóva umi opyrũvare, peteĩ salvador umi ndorekóivape esperanza .

12 Ajerure ndéve, che ru Jára ha Israel erénsia Jára, yvága ha yvy Jára, y Apohare, opa tekove ruvicha guasu, ehendu che ñembo'e.

13 Ha ejapo che ñeʼẽ ha che ñembotavy haʼe hagua ijekutu ha ipuʼã, oimoʼãvaʼekue umi mbaʼe kyhyje ne konvénio rehe, ha ne róga imarangatúvare, ha Sión ruʼãme, ha ne raʼykuéra mbaʼerepy róga rehe.

14 Ha ejapo opa tetã ha tribu torrekonose nde haʼeha Tupã opa puʼaka ha ipuʼakapáva, ha ndaiporiha ambue oñangarekóva Israel tavayguakuérare nde añoite.

MOAKÃHA 10 rehegua

1 Koʼága upe rire haʼe ndosapukái Israel Tupãme, ha omohuʼãmbaite koʼã ñeʼẽ

2 Haʼe opuʼã hoʼa haguépe, ha ohenói hembiguái kuñáme, ha oguejy pe ógape oĩháme pytuʼuha ára ha arete jave.

3 Ha oipeʼa pe ao vosa omonde vaʼekue, oipeʼa umi ao imembykuñáva, ha ojohéi hete kompletoite ýpe, ha ojohéi peteĩ mbaʼe porã hyakuã asývape, ha oñapytĩ iñakãrague ha omonde peteĩ llanta upéva, ha omonde ijao vy'arã, ha'e omondeva'ekue iména Manasés oikove aja.

4 Haʼe ojagarra ipy rehe sandalia, ha omoĩ ijerére umi pulsera, ikadena, ikadena, ijapysa, ha opa iadorno, ha oñembojegua pyʼaguasúpe, oguerohory hagua entéro kuimbaʼe ohechátava chupe.

5 Upéi omeʼẽ hembiguái kuñáme peteĩ mbaʼyru víno ha peteĩ mbaʼyru aséite, ha omyenyhẽ peteĩ vosa trígo seco, ígo rykue ha mbujape iporãvagui. upéicha ombojere opa ko'ã mba'e ha omoĩ hi'ári.

6 Péicha osẽ hikuái Betulia rokẽme, ha ojuhu upépe oñembo'y Ozías ha umi yma guare upe távape, Cabris ha Carmis.

7 Ha ohechávo chupe, hova iñambueha, ha ijao oñemoambueha, tuichaiterei oñemondýi hikuái iporãha, ha heʼi chupe.

8 Tupã, ñande ru ypykue Jára, tome'ẽ ndéve mborayhu, ha emohu'ã ne rembiapo Israel ñemoñare

ñemomba'eguasu ha Jerusalén ñemomba'eguasu. Upéi oadora hikuái Ñandejárape.

9 Ha'e he'i chupe kuéra: Peme'ẽmi pe táva rokẽ ojepe'a haguã chéve, asẽ haguã ajapopa umi mba'e peñe'ẽva'ekue chéve. Upémarõ omanda hikuái umi mitãrusukuérape oipe'a haguã chupe, ha'e he'i haguéicha.

10 Ojapopa rire hikuái, Judit osẽ hendive ha hembiguái ndive. ha umi kuimbaʼe tavaygua omaña hese, oguejy peve pe yvyty, ha ohasa peve pe ñu, ha ndaikatuvéima ohecha chupe.

11 Upéi oho hikuái derecho pe ñúme, ha umi asirio oñangarekóva ypykue ojotopa hendive.

12 Ha ojagarra chupe ha oporandu chupe: ¿Mba'e tetãgui piko nde? ha moõgui piko reju? ha moõ piko reho? Ha'e he'i: Che niko kuña hebréo pegua, ha akañy chugui kuéra.

13 Ha ajúta Holofernes renondépe, pene ehérsito ruvicha, amombeʼu hagua ñeʼẽ añetegua; ha ahechaukáta chupe peteĩ tape, haʼe ohótahápe, ha ogana opa yvyty retã, operdeʼỹre ni peteĩ kuimbaʼe rete térã hekove.

14 Umi kuimbaʼe ohendúvo iñeʼẽ ha ohechávo hova, tuichaiterei osorprende hikuái iporãha ha heʼi chupe:

15 Nde resalva nde rekove, pya'e reguejy haguére ore ruvicha renondépe, ko'ágã eju hogapýpe, ha oĩ ore apytépe ndegueraha va'erã, nereme'ẽ meve ipópe.

16 Ha reñemboʼy vove henondépe, ani rekyhyje ne korasõme, ha katu ehechauka chupe ne ñeʼẽ heʼiháicha; ha haʼe ne jerure porãta.

17 Upéi oiporavo hikuái cien kuimbaʼe omoirũ hagua chupe ha hembiguáipe; ha ogueraha chupe hikuái Holofernes rógape.

18 Upérõ oĩ peteĩ aty guasu opa pe kampaméntope, haʼe ou hatã umi óga kárpa apytépe, ha ojere hese hikuái, Holofernes róga rovái, omombeʼu peve chupe.

19 Haʼekuéra ohecharamoiterei haʼe ohechávo mbaʼéichapa iporã ha omombaʼeguasu umi israelítape, ha káda uno heʼi hapichápe: “¿Máva piko odespresiáta ko puévlo orekóva koʼãichagua kuña?”. katuete naiporãi ojeheja peteĩ kuimbaʼe umíva apytégui, ojehejávo chupe ombotavy ko yvy tuichakue.

20 Umi oñeno vaʼekue Holofernes ypýpe osẽ, ha enterove hembiguaikuéra ha haʼekuéra ogueraha chupe pe témplope.

21 Koʼága Holofernes opytuʼu itupao ári peteĩ kaʼaguy guýpe, ojejapóva púrpura, óro, esmeralda ha ita iporãitereívape.

22 Upémarõ haʼekuéra omombeʼu chupe. ha osẽ hoga renondépe umi lámpara de pláta reheve ohóva henondépe.

23 Ha Judit oguahẽvo henondépe ha hembiguaikuéra ndive opavave oñesorprende hova iporãitévare; ha oñesũ hova ári ha omomba'e chupe, ha hembiguái kuéra ogueraha chupe.

MOAKÃHA 11 rehegua

1 Upémarõ Holofernes he'i chupe: Kuña, eñembopy'aguapy, ani rekyhyje nde py'apýpe, araka'eve ndajapói mba'eve ivaíva avavépe oserviséva Nabucodonosor, mburuvicha guasu yvy ape ári.

2 Koʼága, ne tavayguakuéra oikóva yvytýpe nomyendýirire che ykére, ndahupíri vaʼerãmoʼã che lánsa hesekuéra.

3 Ha katu koʼága emombeʼu chéve mbaʼérepa rekañy chuguikuéra, ha reju ore rendápe, reju haguére ñeñangarekorã; eñembopy'aguapy, reikovéta ko pyharépe, ha ko'águi rire.

4 Avave ndojapomoʼãi nderehe mbaʼeve ivaíva, nde jerure porãnte, ojapoháicha hikuái rréi Nabucodonosor che ruvicha rembiguáikuéra.

5 Upémarõ Judit he'i chupe: Ejapyhy ne rembiguái ñe'ẽ ha eheja ne rembiguái toñe'ẽ ne renondépe, ha ko pyharépe ndajapomo'ãi japu che ruvicha-pe.

6 Ha resegíramo ne rembiguái ñeʼẽ, Tupã oguerúta pe mbaʼe hekopete nde ykére; ha che ruvicha ndofalmoʼãi hembipotakuéragui.

7 Opa yvy ape ári ruvicha guasu Nabucodonosor oikoveháicha, ha ipu'aka oikoveháicha, nembou vaekue reñangareko haguã opa tekove rehe, ndaha'éi yvypórante oservítagui chupe nde rupive, ha katu avei mymba ñu ha mymba kuéra. ha guyrakuéra yvategua, oikovéta nde pu'aka rupive Nabucodonosor ha opa hóga poguýpe.

8 Rohendúgui ne arandu ha ne polítika, ha oñemombeʼu opa yvy ape ári, nde añoite ikatupyryha opa rréinope, ha ipuʼakaha mbaʼekuaa, ha hechapyrãva ñorairõme.

9 Koʼága upe mbaʼére, Aquior heʼivaʼekue ne konséhope, rohendu iñeʼẽ; Betulia kuimba'ekuéra osalvágui chupe, ha omombe'u chupekuéra opa mba'e he'iva'ekue ndéve.

10 Upévare, che ruvicha ha mburuvicha, ani remombaʼe iñeʼẽ; ha katu emoĩ ne korasõme, añeteguágui: nane retã ndojekastigamoʼãigui, ni kyse puku ipuʼaka hesekuéra, ndopekáiramo hikuái Itupãre.

11 Ha koʼága, che ruvicha ani hagua ojeity ha oñembotavy hembipotágui, jepe pe ñemano koʼága hoʼa hiʼarikuéra, ha iñangaipa ojahoʼi chupekuéra, upéva rupive ombopochýta hikuái Itupãme ojapo jave hikuái pe naiporãiva apopyre:

12 Hiʼupykuéra ofalta chupekuéra, ha saʼipaite y, ha odesidi omoĩ ipo hymbakuérare, ha oipota hoʼupaite umi mbaʼe Ñandejára ombotovéva chupekuéra hoʼu hagua heʼiháicha.

13 Ha ojedesidi oipurutaha umi yva tenondegua umi décima víno ha aséitegui, omomarangatuvaʼekue hikuái, ha oñongatuvaʼekue sacerdote-kuérape guarã oservíva Jerusalén-pe ñande Tupã rova renondépe; umi mbaʼe ndojehejái ni peteĩ tavayguakuéra apytégui opoko peve ipo rupive.

14 Haʼekuéra ningo omondo unos kuánto Jerusalénpe, pórke umi oikóva upépe ojapo avei upéicha, ogueru hagua chupekuéra peteĩ persóna pe senádope.

15 Koʼága oguerúvo chupekuéra ñeʼẽ, pyaʼe voi ojapóta, ha oñemeʼẽta ndéve oñehundi hagua upe árape voi.

16 Upévare che ne rembiguái, aikuaágui opa koʼã mbaʼe, akañy chuguikuéra. ha Tupã chembou ambaʼapo hagua nendive umi mbaʼe, upépe opa yvy ape ári oñemondýita, ha oimeraẽ ohendúva.

17 Nde rembiguái niko irreligioso, ha oservi ára ha pyhare Tupã yvagapegua, ko'ágã, che ruvicha, apyta nendive, ha ne rembiguái osẽta pyhare ñúme, ha

añembo'éta Tupãme ha ha'e omombe'úta chéve araka'épa ojapo hikuái iñangaipa.

18 Ha ajúta ahechaukáta ndéve, upéi resẽta opa ne ehérsito ndive, ha ndaipóri mo'ãi umi nde rehe ojokótava.

19 Che rogueraháta Judea mbyte rupi, reguahẽ meve Jerusalén renondépe. ha amoĩta nde guapyha ijapytépe; ha remosẽta chupekuéra ovecha ndorekóivaicha ovecharerekua, ha peteĩ jagua ndoipe'amo'ãi ndéve ijuru: ko'ã mba'e oje'égui chéve che aikuaa mboyve, ha oñemombe'u chéve, ha che añemondo amombe'u haguã nde.

20 Upémarõ iñeʼẽ ombovyʼa Holofernes ha enterove hembiguáikuérape. ha oñesorprende hikuái iñarandúre, ha heʼi:

21 Ndaipóri kuña peichagua peteĩ yvy pehẽngue guive ambuépe, hova porã ha iñarandu haguére.

22 Upéicha avei he'i chupe Holofernes. Tupã ojapo porã nembou haguére tavayguakuéra renondépe, ikatu haguã imbarete ore pópe ha ñehundi umi ohecha'ỹva che ruvicha ári.

23 Ha koʼága nde rova porã, ha ne ñeʼẽme neporã: katuete rejapo ramo ere haguéicha ne Tupã haʼéta che Tupã, ha reikóta rréi Nabucodonosor rógape, ha reñemombaʼeguasúta opa mbaʼe rupi yvy.

MOAKÃHA 12 rehegua

1 Upéi omanda ojegueru haguã chupe iplato oñemoĩhápe; ha heʼi ombosakoʼi hagua chupe hiʼupykuéragui, ha hoyʼu hagua vínogui.

2 Judit he'i: Nda'umo'ãi chugui, ani haguã oiko mba'e vai.

3 Upémarõ Holofernes he'i chupe: Opa ramo ne rembi'urã, mba'éicha piko rome'ẽta ndéve ko'ãichagua? ndaipórigui orendive ne retãygua.

4 Upémarõ Judit heʼi chupe Ne ánga oikoveháicha, che ruvicha, ne rembiguái ndogastamoʼãi umi mbaʼe arekóva, Ñandejára ombaʼapo mboyve che pópe umi mbaʼe haʼe odesidi vaʼekue.

5 Upémarõ Holofernes rembiguái kuéra ogueraha chupe pe tendáre, ha oke pyharepyte peve, ha opuʼã koʼẽmbotávo.

6 Ha omondo Holofernes-pe, osalvávo: “Che ruvicha toheja ko'ágã ne rembiguái toho oñembo'e haguã.”

7 Upémarõ Holofernes heʼi umi guárdiape ani hagua ojoko chupe, ha péicha opyta tres día pe kampaméntope, ha pyharekue oho Betulia ñúme, ha ojejohéi peteĩ ykuápe pe kampaménto ykére.

8 Osẽvo, ojerure Israel Járape odirihi haguã hape omopu'ã haguã hetãygua ra'ykuérape.

9Upémarõ ha'e oike ipotĩ ha opyta pe tendáre, ho'u peve ho'u ka'aru.

10 Ha cuatro díape Holofernes ojapo peteĩ karu guasu hembiguáikuérape guarãnte, ha nohenóiri ni peteĩ ofisiálpe pe karu guasurã.

11 Upémarõ Jesús heʼi Bagoáspe, haʼe oñatende vaʼekue opa mbaʼe orekóvare: “Tereho ha ekonvense ko kuña evréa nendive tou ore rendápe okaru ha hoyʼu hagua orendive”.

12 Pórke, péina ápe, oporomondýita ñande persónape guarã, jahejáramo peichagua kuña oho, ndajarekói haguére hendive; ndajagueraháiramo chupe ñande rendápe, haʼe ñanembohory ñanderehe.

13 Upéi Bagoas oho Holofernes renondégui ha ou hendápe ha he'i chupe: Ani okyhyje ko mitãkuña porã ou haguã che ruvicha rendápe ha oñemomba'eguasu haguã henondépe, hoy'u víno ha tovy'a orendive ha toime”. ojapo ko ára peteĩva umi asirio rajy ramo, oservíva Nabucodonosor rógape.

14 Upémarõ Judit oporandu chupe: “¿Máva piko che koʼága, añeʼẽ vai hagua che ruvicháre?”. katuete opa mbaʼe oguerohorýva chupe ajapóta pyaʼe, ha haʼéta che vyʼapavẽ che ñemano ára peve.

15 Upémarõ haʼe opuʼã ha oñembojegua ijao ha opa kuña ao reheve, ha hembiguái oho omoĩ chupe yvýpe pire hũva Holofernes rovái, orresivi vaʼekue Bagoásgui oipuru hagua káda día, oguapy ha... ho'u hi'ári.

16 Upémarõ Judit oike ha oguapy, Holofernes ikorasõ ipyʼaite guive, ha iñakãrakue, ha oipotaiterei hendive. oha'arõgui peteĩ ára ombotavy haguã chupe, ohecha haguégui chupe.

17 Upémarõ Holofernes heʼi chupe: “Eyʼu koʼága ha evyʼa orendive”.

18 Upémarõ Judit heʼi: “Che ruvicha, koʼága amboyʼúta, pórke koʼága che rekove tuichavéntema cherehe umi ára che anase guive”.

19 Upéi ogueraha ha hoʼu ha hoyʼu henondépe hembiguái oprepara vaʼekue.

20 Holofernes ovyʼaiterei hese, ha hoyʼu hetave víno hoʼu vaʼekuégui peteĩ díape onase guive.

MOAKÃHA 13 rehegua

1 Koʼága kaʼaru, hembiguaikuéra pyaʼe oho, ha Bagoas omboty hoga okaháre, ha omosẽ ijára renondégui umi ohaʼãvape; ha oho hikuái hupápe, opavave ikane'õgui, are guivéma pe karu guasu.

2 Judit opyta ha'eño pe tenda ha Holofernes oñeno ha'eño hupápe, henyhẽgui vínogui.

3 Koʼága Judit omanda hembiguáipe oñemboʼy hagua ikoty okaháre ha ohaʼarõ hagua chupe. osẽvo, ojapoháicha ára ha ára: he'ígui osẽtaha iñembo'épe, ha oñe'ẽ Bagoas-pe upéicha avei.

4 Upémarõ opavave osẽ ha avave ndopytái pe kotýpe, ni michĩva ni tuicha. Upéi Judit, oñembo'y hupápe, he'i ipy'apýpe: “Ñandejára Tupã ipu'akapáva, emañamína ko'ã mba'e che po ajapova'ekuére Jerusalén ñemomba'eguasu haguã.

5 Koʼága niko ára reipytyvõ hagua ne erénsia, ha rejapo hagua ne emprendimientokuéra oñehundi hagua umi enemigokuéra opuʼãva ore rehe.

6 Upéi oguahẽ pe tupa pilárpe, oĩva Holofernes akãme, ha oguenohẽ upégui ijyva.

7 Upéi oñemboja hupápe ha ojagarra iñakãrague ha heʼi: “Chemombaretemína, Ñandejára Israel Jára, ko árape”.

8 Haʼe oinupã mokõi vése ijajúra, ha oipeʼa chugui iñakã.

9 Ha oity hete tupagui, ha omboguejy pe jyva umi pilargui. ha anon osẽ rire, ha omeʼẽ Holofernes iñakã hembiguáipe;

10 Ha'e omoinge iku'a ryrúpe, ha mokõivéva oho oñondive ijepokuaaháicha oñembo'e haguã, ha ohasávo pe kampaménto, ojere pe ñúre, ojupi yvyty Betulia-pe ha oguahẽ okẽme.

11 Upémarõ mombyry guive Judit heʼi umi guárdia oĩvape pe okẽme: “Peipeʼa ha peipeʼa pe okẽ ojejapóva ko árape.

12 Umi kuimbaʼe itavaygua ohendúvo iñeʼẽ, pyaʼe oho hikuái pe siuda rokẽme, ha ohenói hikuái umi ansiáno oĩvape upe siudápe.

13 Ha upéi oñani hikuái oñondive, michĩ ha tuicháva, iñextraño haguére chupekuéra ou hague.

14 Upémarõ hatã heʼi chupekuéra: “Pemombaʼeguasu, pemombaʼeguasu Ñandejárape, pemombaʼeguasu Ñandejárape, haʼe ningo haʼe ndoipeʼáigui pe poriahuvereko Israélgui, ko pyharépe ohundi che po rupive ñane enemigokuérape”.

15 Upémarõ haʼe oguenohẽ akã pe voságui, ha ohechauka, ha heʼi chupekuéra, péina ápe Holofernes akã, Asur ehérsito ruvicha, ha péina ápe pe akã, haʼe oñeno haguépe okaʼúvo; ha andejra oinupã chupe kuña po rupi.

16 Ñandejára oikoveháicha, cheñongatuvaʼekue che rape aha haguépe, che rova ombotavy chupe oñehundi peve, ha upéicharõ jepe ndojapói angaipa chendive, chemongyʼa ha chemotĩ hagua.

17 Upéi enterove tavayguakuéra oñemondýi hechapyrãva, ha oñesũ ha omombaʼeguasu Ñandejárape ha heʼi peteĩ pyʼaite guive: “Ñandejára, toñemombaʼeguasu ndéve, ko árape remboyke haguére ne retãygua enemigokuérape”.

18 Upémarõ Ozías heʼi chupe: “Oh rajy, nde rovasa Tupã Ijyvatevévagui opa kuña oĩva ko yvy ape ári. ha toñemombaʼeguasu Ñandejára Tupã, ojapovaʼekue yvága ha yvy, ndegueraha vaʼekue oñeikytĩ hagua ore enemigokuéra ruvicha akã.

19 Kóva nde jerovia ndoipeʼamoʼãi yvypóra korasõgui, imanduʼáva Ñandejára puʼakare tapiaite guarã.

20 Ha Tupã ombojere ndéve koʼã mbaʼe peteĩ ñemomorã tapiaite guarã, ndevisita hagua mbaʼe porãme nderehejareírigui nde rekove ore retã jehasaʼasy rehe, ha katu revenga ore ñehundi, reguata porãvo ore Tupã renondépe. Ha opavave tavayguakuéra heʼi; Upéicha toiko, upéicha toiko.

MOAKÃHA 14 rehegua

1 Upémarõ Judit he'i chupekuéra: “Che ryvy kuéra, pehendumína ko'ágã, ha pejagarra ko akã ha peñapytĩ pe tenda ijyvatevévape pende murálla ári.

2 Ha péicha ojekuaa vove pyhareve, ha kuarahy osẽta yvy ári, peteĩ teĩ pejagarra hiʼarmakuéra, ha pesẽ peteĩ teĩ kuimbaʼe ipyʼaguasúva pe tavaguasúgui, ha pemoĩ peteĩ kapitán hiʼarikuéra, peipotáramoguáicha peguejy ñúme umi asirio ñangarekoha gotyo; ha katu ani reguejy.

3 Upéi ojagarráta hi'armakuéra ha oikéta ikampaméntope ha omopu'ãta Asur ehérsito

ruvichakuérape, ha odipara Holofernes rógape, ha ndojuhumo'ãi chupe okañýta nde rova renondépe.

4 Upéicharõ, peẽ ha opavave oikóva Israel rembeʼýpe, pepersegita chupekuéra ha pehundita chupekuéra ohokuévo.

5 Pejapo mboyve koʼã mbaʼe, cherenói Aquior pe amoníta, ohecha ha oikuaa hagua pe odespresia vaʼekuépe Israel rogagua, ha omondovaʼekue chupe oréve, haʼete ku omano meve.

6 Upéi ohenói hikuái Aquior-pe Ozías rógagui. ha oguahẽvo, ha ohechávo Holofernes akã peteĩ kuimbaʼe pópe tavayguakuéra aty guasúpe, oñesũ hova ári, ha ijespíritu ndoikói.

7 Ha orrekupera rire chupe, oñesũ Judit py gotyo ha omombaʼe chupe ha heʼi: “Nde reñemombaʼeguasúta entéro umi tavernákulo oĩvape Judápe ha opa tetãme, ohendúvo nde réra oñemondýita”.

8 Koʼága emombeʼu chéve opa mbaʼe rejapo vaʼekue koʼã árape. Upéi Judit omombe'u chupe opa mba'e ojapova'ekue, osẽ guive upe aravo peve oñe'ẽ chupe kuéra.

9 Ha ohejávo oñeʼẽ, umi hénte osapukái hatã, ha ojapo peteĩ tyapu vyʼápe itavaguasúpe.

10 Aquior ohechávo opa mbaʼe Israel Jára ojapo vaʼekue, ojeroviaiterei Ñandejárare, ha osirkunsida ipire roʼo, ha oñembojoaju koʼagaite peve Israel rogagua ndive.

11 Ha koʼẽmbotávo, omosaingo hikuái Holofernes akã pe murálla ári, ha peteĩ teĩ ojagarra hiʼarmakuéra, ha oho hikuái aty guasúpe pe yvyty rembeʼýpe.

12 Umi asirio katu ohechávo chupekuéra, omondo umi líder rendápe, haʼekuéra ou umi kapitán ha imburuvichakuéra rendápe, ha káda imburuvichakuéra rendápe.

13 Upémarõ oguahẽ hikuái Holofernes rógape ha heʼi pe oñatende vaʼekuépe opa mbaʼe orekóvape: “Epuʼã koʼága ore ruvicha, pórke umi tembiguái ipyʼaguasu oguejy hagua ore kóntrape oñorairõ hagua, ikatu haguáicha oñehundipaite chupekuéra”.

14 Upéi oike Bagoáspe ha ombota pe tenda rokẽ. haʼe oimoʼãgui oke hague Judit ndive.

15 Péro avave nombohováigui, oipeʼa ha oike pe koty okehápe, ha ojuhu chupe ojepoiha yvýpe omanóma, ha ojepeʼa chugui iñakã.

16 Upévare osapukái hatã, hasẽ, osuspira, ha sapukái mbarete, ha omondoro ijao.

17 Oike rire pe tendáre Judit opytu'u haguépe, ha ndojuhúi chupe, opoi pe puévlo rendápe ha osapukái:

18 Koʼã tembiguái otraisiona; peteĩ kuña hebréo pegua omotĩ mburuvicha guasu Nabucodonosor rógape, péina ápe, Holofernes oñeno yvýpe iñakã’ỹre.

19 Umi asirio ehérsito ruvichakuéra ohendúvo koʼã mbaʼe, oikytĩ ijao ha iñakãrakuetereíma, ha oñehendu sapukái ha tyapu tuichaitereíva pe kampaménto tuichakuére.

MOAKÃHA 15 rehegua

1 Umi oĩva umi óga kárpape ohendúvo, oñemondýi pe mbaʼe ojehúvare.

2 Ha kyhyje ha oryrýi hoʼa hiʼarikuéra, ha ndaipóri avave oñeanimáva opyta hapicha resa renondépe, ha katu osẽ pyaʼe oñondivepa, okañy hikuái opa tape ñúme ha yvyty gotyo.

3 Umi oñemoĩvaʼekue avei umi montáña oĩvape Betulia jerére, okañy. Upéi Israel ñemoñare, opavave oñorairõva ijapytepe kuéra, osẽ pya'e hese kuéra.

4 Upéi omondo Ozíaspe Betomastémpe, Bebai, Cobai, Cola ha opa Israel rembe'ýpe, umi omombe'úva umi mba'e ojehúva, ha opavave osẽ pya'e haguã iñenemigokuérape ohundi haguã chupekuéra.

5 Israel ñemoñare ohendúvo upéva, opavave ho'a hesekuéra peteĩ ñe'ẽme ha ojuka chupekuéra Cobai peve, upéicha avei umi oúva Jerusaléngui ha opa yvyty guasúgui (umi kuimba'e omombe'úgui chupekuéra mba'épa oiko iñenemigokuéra kampaméntope) ha umi oĩva Galaad ha Galileape, omuña chupekuéra heta jejuka reheve, ohasa peve Damasco ha ijyvy rembe'ýre.

6 Umi hembýva Betuliape ho'a Asur kampaméntope, ha omondapa chupekuéra, ha tuicha ipirapire heta.

7 Ha umi Israelgua ou jeýva ojejuka haguégui oguereko pe hembýva; ha umi puévlo ha tavaguasu oĩva yvyty ha ñúme, oguenohẽ heta mbaʼe ojegueru vaʼekue.

8 Upéi pe saserdóte guasu Joacim ha umi Israelgua ymaguare oikóva Jerusalénpe, ou ohecha hagua umi mbaʼe porã Ñandejára ohechauka vaʼekue Israélpe, ha ohecha hagua Judit-pe ha osaluda hagua chupe.

9 Oguahẽvo hendápe, ohovasa chupe hikuái peteĩ ñe'ẽme ha he'i chupe: Nde hína Jerusalén ñemomba'e guasu, nde ha'e Israel ñemomba'eguasu tuichavéva, nde ha'e pe vy'a guasu ñane retãme.

10 Opa ko'ã mba'e rejapo nde po rupive, heta mba'e porã rejapo Israel rehe, ha Tupã ovy'a hese. Ha opavave he'i: Toiko upéicha.

11 Pe puévlo omondapa pe kampaménto 30 día aja, ha omeʼẽ Judit Holofrnespe hogapa, ha opa iplato, hupa, mbaʼyru, ha opa mbaʼe orekóva, ha haʼe ojagarra ha omoĩ imúla ári. ha ombosako'i ikarréta ha omoĩ hi'ári.

12 Upémarõ enterove kuña israelíta oñani ohecha hagua chupe, ha ohovasa chupe ha ojeroky chupe kuéra, ha ojagarra ipópe hakã ha omeʼẽ avei umi kuña oĩvape hendive.

13 Omoĩ hikuái peteĩ guirnalda olivo rehegua hese ha hembiguái oĩva hendive, ha ha'e oho jeroky pukukue opavave tavayguakuéra renondépe, omoakã kuñáme ijurúpe.

MOAKÃHA 16 rehegua

1 Upéi Judit oñepyrũ opurahéi ko aguyje opa Israel rupi, ha opavave opurahéi hapykuéri ko purahéi omomba'eguasúva.

2 Upémarõ Judit he'i: Eñepyrũ che Járape plátaco reheve, epurahéi che Ruvichape platillo reheve.

3 Tupã oitypa umi ñorairõ, umi kampaménto oĩva puévlo apytépe haʼe chepeʼa umi chepersegi vaʼekuégui.

4 Asur osẽ umi montáñagui nórtegui, haʼe ou diez mil ijehérsito ndive, umi hénte ojokóva umi ysyry, ha umi kavaju arigua ojahoʼi umi sérro.

5 Haʼe oñembotuicha ohapytaha che rembeʼy, ha ojukataha che mitãrusukuérape kyse puku reheve, ha oinupãtaha umi mitã okambúvape yvýpe, ha ojapotaha

che membykuéragui peteĩ mbaʼyru, ha che vírhenkuéragui peteĩ botínicha.

6 Ha katu Ñandejára Ipuʼakapáva omboyke chupekuéra peteĩ kuña po rupive.

7 Pe ipu'akapáva ndo'ái umi mitãrusu, ni umi Titán ra'y oinupã chupe, ni umi gigante yvate oñemoĩ hese.

8 Haʼe ningo oipeʼa pe viúda ao omombaʼeguasu hagua umi ojejopy vaívape Israélpe, ha oñohẽ hova ryguasu rupiʼa, ha oñapytĩ iñakãrague peteĩ llantape, ha ogueraha peteĩ ao de líno ombotavy hagua chupe.

9 Isandalia oisu’u hesa, iporãha ogueraha iñakãme prisionero ramo ha pe fauchion ohasa ijajúra rupi.

10 Umi persa oryrýi haʼe ipyʼaguasu haguére, ha umi médo okyhyjeterei haʼe ipyʼaguasu haguére.

11 Upémarõ umi che jehasaʼasýva osapukái vyʼágui, ha umi che ikangyvéva osapukái hatã; ha katu oñemondýi hikuái: ko'ãva ohupi iñe'ẽ, ha katu ojeity hikuái.

12 Umi kuñataĩ raʼy oinupã chupekuéra, ha oinupã chupekuéra, haʼekuéra ohundi raʼyháicha.

13 Apurahéita andejrape pete purahéi pyahu: O andejra, nde tuicha ha nde gloria, imbarete hechapyrva, ha ndaipuakai.

14 Opa tekove toñemomba'e ndéve, nde reñe'ẽ ha ojejapo, nde remondo ne espíritu, ha ha'e omoheñói chupekuéra, ha ndaipóri ikatúva oñemoĩ ne ñe'ẽ rehe.

15 Umi montáña oñemomýita iñemopyenda guive y ndive, umi ita oñemongu'éta cera-icha nde renondépe, upéicharõ jepe reiporiahuvereko umi nde kyhyjévape.

16 Saʼieterei ningo pe sakrifísio hyakuã asýva, ha pe ikyrakue ndohupytýi pe ofrénda ojehapývape guarã.

17 ¡Aichejáranga umi tetã opuʼãva che rapichakuéra kóntrape! Ñandejára Ipuʼakapáva oñevengáta chupekuéra huísio árape, omoĩvo tata ha kururu hoʼópe; ha oñandúta chupekuéra, ha hasẽta opa ára guarã.

18 Oike riremínte hikuái Jerusalénpe, omombaʼeguasu Ñandejárape. ha umi tavayguakuéra oñemopotĩ riremínte, oikuaveʼẽ hikuái imbaʼekuaveʼẽ ojehapýva, ha imbaʼe kuaveʼẽ gratis, ha ijopói.

19 Judit avei odedika opa mbaʼe Holofernes mbaʼéva, tavayguakuéra omeʼẽvaʼekue chupe, ha omeʼẽ pe káha, oguenohẽvaʼekue ikotýgui, jopóiramo Ñandejárape guarã.

20 Upémarõ umi hénte osegi ovyʼa Jerusalénpe pe Santuário renondépe tres mése aja ha Judit opyta hendivekuéra.

21 Upe tiémpo rire káda uno oho jey iñerénsiape, ha Judit oho Betuliape, opyta ijykére, ha hiʼárape oñemombaʼeguasu opa tetãme.

22 Ha heta ojerure chupe, ha katu avave ndoikuaái chupe oikove aja pukukue, omano rire iména Manasés ha oñembyaty itavayguakuéra ndive.

23 Haʼe katu itujave ohóvo iména rógape, orekórõ guare cien y cinco áño, ha omosãso hembiguáipe. Upémarõ omano Betuliape, ha oñotỹ chupe hikuái iména Manasés itakuápe.

24 Israel rogaygua oñembyasy 7 ára pukukue, ha omano mboyve, ome'ẽ imba'erepy opavave hi'aguĩvévape iména Manasésgui ha umi hi'aguĩvévape.

25 Ha ndaipóri okyhyjevéva Israel raʼykuérape Judit tiémpope, ni heta tiémpo omano rire.

Umimbaʼe oñembojoapýva

Esterrehe

MOAKÃHA10rehegua

4UpémarõMardoqueohe'i:Ñandejáraojapoko'ãmba'e

5Chemanduʼáguipeteĩcheképeahechavaʼekuekoʼã mbaʼére,hambaʼevendoikói.

6Peteĩykuamichĩvaguioikopeteĩrrío,haoĩtesape, kuarahyhahetay

7HaumimokõidragónhínachehaAmán.

8Umitetãhaʼehínaumioñembyatývaohundihaguaumi hudíoréra

9HacheretãhaʼekoIsrael,osapukáivaʼekueTupãme,ha ojesalvavaʼekue:Ñandejáraosalváguiitavayguakuérape,ha Ñandejárañanemosãsóguiopaumimbaʼevaígui,haTupã ojapoumitechaukahahatuichahechapyrãva,ndojejapóiva gentil-kuéraapytépe

10Upévareomoĩmokõisorteo,peteĩTupã tavayguakuérapeguarãhaambuekatuopatetã ambueguápeguarã

11Hakoʼãmokõisorteooupeóra,órahahuísioárape, Ñandejárarenondépeopatetãnguéraapytépe

12UpémarõÑandejáraimanduʼaipuévlorehaheʼi hekojojahaiñerénsia.

13UpévareumiáraoikótachupekuérapemesAdar-pe,ára catorcehaquinceupemes-pe,peteĩatyguasu,vyʼahavyʼa reheveTupãrenondépe,ñemoñarekuéraheʼiháichatapiaite itavayguakuéraapytépe.

MOAKÃHA11rehegua

1CuartoáñoogovernahaguépeTolomeohaCleopatra, Dositeo,heʼívahaʼehasaserdótehalevíta,haitaʼýra Tolomeo,oguerukokuatiañeʼẽFurimrehegua,haʼekuéra heʼívahaʼehapeteĩchapa,haointerpretahagueLisimaco, Toleoraʼy,oĩvaJerusalénpe.

2PesegundoáñoogovernahaguépeArtejerjestuichavéva, peprimerdíademesdeNisánpe,Mardoqueo,Jairoraʼy, Semeiraʼy,Cisairaʼy,Benjamínñemoñaregua.

3HaʼeningopeteĩhudíohaoikovaʼekueSusatávape,haʼe ningopeteĩkuimbaʼetuichambaʼéva

4Haʼeaveipeteĩvaumiprisionéroramo,Nabucodonosor, BabiloniaruvichaguasuoguerahavaʼekueJerusaléngui, JudearuvichaguasuJeconíasndive;hapévahaʼevaʼekue ikerayvoty:

5Péinaápepeteĩtyaputyapu,arasunu,yvyryrýi,ha sarambiupetetãme

6Ha,péinaápe,mokõidragóntuichávaosẽoñorairõhagua, hatuichaosapukáihikuái

7Haosapukáivohikuáiopatetãoñembosakoʼioñorairõ hagua,oñorairõhaguahikuáitavayguakuérahekojojávare.

8Hapéinaápepeteĩáraiñypytũhaiñypytũva,jehasa’asy hajehasa’asy,jehasa’asyhatuichasarambi,koyvyapeári 9Haopatetãhekojojávaoñemondýi,okyhyjégui imbaʼevaígui,haoĩmaomanohagua

10UpéiosapukáihikuáiTupãme,haosapukáivohikuái, haʼetekupeteĩykuamichĩvagui,oikopeteĩyguasu,jepe hetay.

11Petesapehakuarahyopuʼã,haumiijyvyʼỹvape oñembotuicha,hahoʼupaumiomimbipávape

12KoʼágaMardoqueo,ohechavaʼekuekoképeha Ñandejáraodesidívaojapo,opáyrõguare,haʼeoreko iñakãmekosueño,hapyharepeveoikuaaseupéva

MOAKÃHA12rehegua

1Mardoqueoopytu'ukorapýpeGabatahaTarrandive,umi mokõieunucorréihaoñangarekóvapalásiorehe

2Haohenduhembipota,haohekahembipota,haoikuaa omoĩtahahikuáiiporréiArtejerjesári;haupéichahaʼe ocertificachupekuérarréipe

3Upéiperréiohesaʼỹijoumimokõieunukope,ha okonfesarirehikuáiupéva,ojeestrangulisachupekuéra.

4Haperréiojapopeteĩkuatiañeʼẽkoʼãmbaʼére,ha Mardoqueoohaiaveiupévagui

5Upémarõperréiheʼi:Mardoqueooservihaguape korapýpe,haupévareomyengoviachupe

6Amán,Amadatora'y,Agagua,oñemomba'eguasúva mburuvichaguasurenondépe,ohekaMardoqueoha ipuévlope,umimokõieunucorréireheguágui

MOAKÃHA13rehegua

1Umikuatiañeʼẽrekopiahaʼevaʼekuekóicha: MburuvichaguasuArtejerjesohaikoʼãmbaʼeumiprínsipe hamburuvichakuéraoĩvapeipoguýpeIndiaguiveEtiopía peve,cienveinteysieteprovínsiape.

2Uperireoikocheheguicheruvichahetatetãárihaareko dominioopamundoári,ndahaʼéiañemopuʼãvache autoridañembotuichareheve,hakatuajeguerahatapiaite tekojojahapyʼaguapýpe,apropósitoamohendamemeche sãmbyhyhárapepeteĩtekovekirirĩháme,haajapoche rréinopyʼaguapýpe,haaipeʼaahasahaguapekóstapaha peve,ambopyahuhaguapyʼaguapy,opayvypóraoipotáva 3Koʼágaaporandúvocheconsejerokuérapembaʼéichapa ikatuojehukóva,Amán,iñaranduporãvévañandeapytépe, haojeguerohoryvaʼekuehembipotaporãmemeha ijeroviapyre,haoguerekóvapeñemombaʼeguasumokõiha tendarréinope.

4Omombeʼuoréve,opatetãnguérapekoyvytuichakue javeveoñemosarambihapeteĩtavayguakuéraiñañáva, oguerekóvaléioñemoĩvaopatetãnguérarehe,ha odespreciávatapiaiterréirembiapoukapykuéra,upéicha rupiñanerréinokuérañembojoaju,oreintención honorablemente,ndaikatúiohotenondegotyo.

5Jahechávoupéicharõñantendekotavayguakuéraañoite oñemoĩhatapiaiteopayvypórandive,ojoavyhaumiléi iñextrañoitévape,hambaʼevaiojeafectávañaneestado rehe,ombaʼapoopambaʼevaiikatúvaojapoanihagua oñemopyendambareteñanerréino:

6Upévareroʼe,opaumioñeʼẽvapeẽmekuatiápeAmán rupive,oñeordenavaʼekueumimbaʼére,haoĩvaoreykére, opavave,hembirekohaimembykuérandive,oñehundipaite haguaiñenemigokuérakysepukurupive,opa poriahuverekohaporiahuverekoʼỹre,áracatorcemesAdarpe,koáñope:

7Ikatuhaguáichahaʼekuéra,ymahakoʼágaaveiiñañáva, peteĩárapeviolénsiareheveohopesepultúrape,haupéicha

tapiaitekoʼágaguiveomoĩporãñanembaʼe,ha jepyʼapyʼỹre.

8UpémarõMardoqueoopensaopambaʼeÑandejáraojapo vaʼekuérehaoñemboʼechupe.

9He'i:“Ñandejára,Ñandejára,RréiIpu'akapáva,koyvy tuichakueoĩndepoguýpe,handeremoĩramoresalvahaguã Israel-pe,ndaipóriavaveikatúvanerembiguai

10Nderejapoyvágahayvy,haopamba'ehechapyrãva yvágaguýpe

11NdehaʼeopambaʼeJára,hahandaipórikuimbaʼe ikatúvaoñemoĩnderehe,haʼévaÑandejára

12Ndereikuaaopambaʼe,hareikuaa,Ñandejára, ndahaʼeihapeteĩñemboykeniorgullo,nimbaʼeveichagua gloriarembipotarehe,nañesũihagueAmánorgulloso renondépe

13IkatukuriañekontentapevoluntadporãreheveIsrael salvasiónrehe,ahetũvoipyjyva

14Chekatuajapopéicha,anihaguãamomba'eguasu yvypórarekomimbipaTupãrekomimbipágui,ha namomba'eguasúiavavépe,ndeañoite,Tupã,ha ndajapomo'ãiorgulloso

15Hakoʼága,OÑandejáraTupãhaRréi,eporiahuvereko netavayguakuérape,hesakuéraoĩguiorereheoremboja haguambaʼeve;heẽ,ohundisehikuáipeerénsia, haʼevaʼekuenembaʼeiñepyrũmbyguive.

16AniremboykepepártereguenohẽvaʼekueEgíptogui ndejehegui

17Ehenducheñembo'ehaeiporiahuverekoneerénsia: emoambueoreñembyasyvy'ápe,roikovehaguãÑandejára, haromomba'eguasunderéra,haanirehundiuminde ñemomba'eguasúvajuru,Ñandejára.

18OpaIsraelguaupéichaaveiosapukáiipy'aiteguive Ñandejárape,omanohaguérehikuáihesarenondépe

MOAKÃHA14rehegua

1RréinaEsterokyhyjéguiomanógui,ohoÑandejára rendápe

2Haomoĩijaohechapyrãva,haomondeijaojehasaasyha ñembyasy,haumimbaʼeryakuãporãrendaguépeojahoʼi iñakãtanimbuhaestiérrope,haomomirĩetereihete,haopa umilugárovyʼahaomyenyhẽiñakãraguerasgadogui

3Haoñembo'eÑandejáraIsraelJárapehahe'i:“Che Ruvicha,ndeañoiteoreRréi

4Chepórkechepelígrooĩchepópe

5Cheimitãguiveahenducherogayguatribu-pende,O Ñandejára,reipeʼahagueIsrael-peopatavayguakuéra apytégui,haorerukuérapeopaumihenonderãgui,peteĩ erénsiaopaáraguarã,harejapopaiteopambaʼerepromete vaʼekuechupekuéra

6Hakoʼágaropekanerenondépe,upévareoreremeʼẽore enemigokuérapópe.

7Romombaʼeguasuhaguéreitupãnguérape:Ñandejára, nderekojoja

8Ha'ekuérakatunañambopy'aporãiñaimeha ñeñapytĩmbýpe

9Omboguetahahikuáipembaʼendejururupive remoĩvaʼekue,haohundítaneerénsia,haojokótaumi nemombaʼeguasúvajuru,haomboguehaguanderógaha ndealtárrekomimbipa.

10Haeipeʼaumitetãambueguajuruomombeʼuhaguaumi taʼangaomombaʼeguasúva,hatomombaʼeguasuhagua peteĩrréihetepávapeopaáraguarã

11OÑandejára,aniremeʼẽnevastónumindahaʼéivape mbaʼeve,haaniopukahikuáiorehoʼáre;hakatuombojere hiʼáriiñarandu,haojapochuguipeteĩehémplo, omoñepyrũvaʼekuekóvañanderehe

12Nemanduʼáke,Ñandejára,ejekuaaukaorejehasaasy jave,haemeʼẽchévepyʼaguasu,OtetãnguéraRréi,haopa puʼakaJára

13Eñe'ẽporãchévechejurúpeleõrenondépe,embojere ikorasõndaija'éihaguãpeoñorairõvareñanendive,opa haguãha'ehaopavaveoimo'ãvahese.

14Oremosãsõndeporupive,hachepytyvõche aimeva'ekuenandi,handarekóivaótropytyvõndereínte

15Ndenikoreikuaaopambae,oandejra;ndereikuaache ndacha'eihaumihekojoja'ỹvañemomba'erehe,ha ambojeguaruhauminoñesirkunsidáivaru,haopatetã ambueguápe.

16Ndereikuaachetekotevẽha,cheambojeguaruhaguére petechaukahacheestanciayvategua,oĩvacheakãáriumi áraajechaukahápe,hachembojeguarupeteĩtrapo menstruación-icha,handamondéiaimejaveañoaño

17HanerembiguáindokarúihagueAmánmesápe,hache namombaʼeguasúihagueperréikaruguasu,nindoʼúi haguepevínooñekuaveʼẽvavínogui

18Nderembiguáiaveindovyʼáivaʼekuechegueruguive koʼápekoʼágapeve,sínonderehe,ÑandejáraAbrahánJára.

19OndeTupãipuʼakapávaopambaʼeári,ehenduumi opyrũvañeʼẽhaorepeʼaumiiñañávapógui,hachepeʼache kyhyjégui.

MOAKÃHA15rehegua

1Mbohapyhaárape,omohu'ãvoiñembo'e,omoĩijao ñembyasyhaomondeijaoomimbipáva

2Oñembojeguaporãrire,ohenóirireTupãÑandejárape, ha'évaopamba'eohechávahaosalvátava,ogueraha hendivemokõitembiguái

3Hapeoñemboʼývaári,ojeguerahaporãramoguáicha; 4Hapeótrokatuohohapykuéri,oguerahávaitranína

5Haʼeningopytã,iporãitereirupi,hovaovyʼaha ovyʼaiterei.

6Upéiohasávoopaokẽrupi,oñemboʼyperréirenondépe, oguapývaitrónope,haoñemondepaiteijaohechapyrãva reheve,opavaveomimbipávaórohaitaporãgui.hahaʼe okyhyjeterei

7Upéiohupihovaomimbipávahaomañavaietereihese, haperréinaoñesũ,ipiremorotĩhaoñedesmaia,haoñesũ pekuñataĩohóvahenondépeakãári

8UpéiÑandejáraomoambueperréiespírituipyʼaporãme, haʼekyhyjépeopoiitrónoguihaojagarrachupeijyvaári, oujeypeveijupe,haokonsolachupemborayhúpeñeʼẽha heʼichupe:

9Ester,¿mbaʼépalaoikóva?Cheningoneryvy, eñemokyre'ỹ

10Nderemanomo'ãi,orerembiapoukapyha'éramojepe general:eñemboja

11Haupéichaohupiipóstedeórohaomoĩijajúrare

12Haoñañuãchupehahe'i:Eñe'ẽchéve.

13Upémarõkuñahe'ichupe:Cheruvicha,rohechaTupã remimbouramo,hachepy'aokyhyjéguiakyhyjéguinde rekovégui

14Ndeningochehechapyrãva,chejára,handerova henyhẽmborayhúgui.

15Haoñeʼẽaja,oñesũikangypaite

16Upéiperréioñemondýihaenterovehembiguaikuéra okonsolachupe.

MOAKÃHA16rehegua

1MburuvichaguasuArtejerjesomomaiteiumimburuvicha hamburuvichakuéracienveinteprovincia-pegua,India guiveEtiopíapeve,haopaorepoguýpejeroviahape

2Heta,hetajeyoñemombaʼeguasuvévochupekuéraumi prínsipeipyʼaporãvagui,oñemombaʼeguasuvéntema chupekuéra,

3Haanipeñehaʼãpemoñeñanduvaiumiñande poguýpente,pérondaikatumoʼãipegueropuʼakahetambaʼe, peñehaʼãpejapoumimbaʼeporãojapóvarehesekuéra

4Handahaʼéipeipeʼaaguyjeañónteyvypóraapytégui,ha katuaveiojeipysoumitapichahekovaiñeʼẽgloriosa reheve,arakaʼevenaiporãivaʼekue,oimoʼãhikuáiokañy haguaTupãhustísiagui,ohechávaopambaʼeha ndochaʼéivambaʼevaígui.

5Pyʼỹinteaveiumioñeʼẽvahekojojávaomanehahagua iñamigokuérambaʼe,ojapohetaumiipoguýpeoĩvape opartisipahaguaumiinosénteruguy,haombojere chupekuéraumimbaʼevaioñepohanoʼỹvape

6Ombotavyjapuhañembotavýpeumipríncipeinocencia haimba'eporã.

7Koʼágaikatupehechakóva,romombeʼuhaguéicha, ndahaʼéiningoumitembiasakueymaguarerupive, pehechaháicha,pehekaramombaʼépaojejapovaʼekuekoʼã árapahápeumioñemoĩvaʼekueautorida-pehekovairupi 8Hañañangarekovaʼerãpeáraoútavare,ikatuhaguáicha ñanerréinoipyʼaguapyhapyʼaguapýpeopayvypórape guarã

9Mokõivéva,ñamoambuévoñanepropósito,haakóinte jahusgaumimba’eojehechakuaávaprocesojojavéva reheve

10Amán,peteĩmacedonio,Amadataraʼy,haʼeningopeteĩ extranhéropepersaruguygui,hamombyryoĩñande pyʼaporãgui,hapeteĩextranhéroorresivihaguéicha ñandehegui

11Koʼágapeveahupytypemborayhurohechaukávaopa tetãme,oñembohéraháichachupeñanderu,ha oñembotuichamemechupeopatapichaoúvarréipe.

12Haʼekatundogueraháituichambaʼeorekóva,oipeʼa ñandeheguiñanderréinohañanderekove

13Hetañembotavyhaiñarandurupiohekaoréveñehundi, Mardoqueoavei,osalvavaʼekueorerekove,haohupytýva tapiaiteorembaʼeporã,haaveiEsterndorekóivakulpa, opartisipávaorerréinope,hetãkompletoitendive

14Pórkekoʼãmbaʼerupivehaʼeopensa,haotopa ndoroguerekóihaiñamígorombohasahaguéreumipersa rréinoumimacedoniope.

15Hakatujahechakuaaumijudío,kokaraiiñañávaomeʼẽ vaʼekueoñehundipaitehagua,ndahaʼeihaumimbaʼevai apoha,sínooikoveumiléihekojojávare.

16HahaʼekuérahaʼehaguaTupãijyvatevévaha ipuʼakavéva,oikovévaraʼy,omohendavaʼekueperréino ñandévehañandeypykuérapeguarãiporãvévape

17Upévareiporãnapemoĩriejecución-peumikuatiañeʼẽ omondovaʼekuepeẽmeAmánAmadataraʼy.

18Peombaʼapovaʼekuekoʼãmbaʼe,oñemosaingoSusa rokẽmeenterovehogayguakuérandive:Ñandejára, oisãmbyhývaopambaʼe,pyaʼevoiovengávochupeumi desiértope

19Upévarepeikuaaukátaopahendápekokuatiañeʼẽ,ikatu haguáichaumihudíooikovelívrehaʼekuéraheʼiháicha 20Hapeipytyvõtachupekuéra,upeárajepe,haʼévoára 13hajasyAdar-pe,ikatuhaguáichaoñevengahesekuéra, ijehasaasyjaveoñemoĩtahiʼarikuéra

21Tupãipuʼakapávaojerevyʼápechupekuérapeára, omanotahaguéreumitavayguakuéraojeporavóva.

22Peẽpejapovaerãpeareteguasuapytépeopakaruguasu reheve

23Koʼágahakoʼágapeveikatuhaguáichaoĩsegurida ñandévehaumipersaojeafectávape;hakatuumi okonspirávapeñanderehepeteĩmandu'añehundirehegua

24Upévareopatavaguasuhatetãtahaʼehaʼéva, ndojapomoʼãivakoʼãmbaʼeheʼiháicha,oñehundíta poriahuverekoʼỹretatahakysepukureheve,handahaʼéi ojehasaʼỹvayvypórapeguarãnte,hakatuavei ojehayhuʼỹvévamymbakaʼaguyhaguyrakuérapetapiaite guarã

MOAKÃHA1

1Pehayhutekojoja,peẽpehusévakoyvyapeári, pepensaÑandejárarependepy'aporãrehevehapene korasõsencillorehevepehekachupe.

2Haʼeojejuhútauminoñehaʼãivachupe;ha ojehechaukaumindojeroviáivapehese.

3UmipensamiéntoivaívaningooipeʼaÑandejáragui, haipuʼakaoñehaʼãjave,okorrehiumiiñaranduʼỹvape.

4Peteĩángaiñañávapendoikemoʼãiarandu;nipeikope teteoĩvaangaipapoguýpe.

5Peespíritusántooporokorrehítavaokañýtape ñembotavygui,haoipeʼátaumimbaʼeoñentendeʼỹvagui, handopytamoʼãioikejavetekojoja.

6Pearanduningopeteĩespírituoporohayhúva;ha nomboykemo'ãiiñe'ẽvaihárapeiñe'ẽgui,Tupãha'égui testigoipópe,hapeteĩohechávaañeteikorasõ,ha ohendúvaiñe'ẽ

7ÑandejáraEspírituomyenyhẽguikoyvy,hape oguerekóvaopamba'eoikuaañe'ẽ.

8Upévarepeoñeʼẽvahekopeʼỹvandaikatúioñeñomi, handohasamoʼãiijykérepevenganzaokastigávo

9Inquisiciónojejapótaguiumiiñañávaconseje-pe,ha iñeʼẽryapuoútaÑandejárapeojehechaukahagua hembiapovaikue

10Peenvidiaapysaohenduopamba'e,haumi ñe'ẽmbegueryapunokañýi

11Upévare,peñangarekókepeñeʼẽrei,haupéva ndovaléimbaʼeverãhapejejokopeneñe'ẽanihaguã peñe'ẽvai,ndaipóriguiñe'ẽñemi,ndoikóivarei,hape juruogueroviávaojukapeánga

12Anipehekañemanopenderekovejejavýpe,haani pemohundipendeporembiapokuerupive

13TupãÑandejárandojapóipeñemano,ha ndoguerohorýiumioikovévañehundi

14Ha'enikoojapoopamba'e,ha'ekuéraoikovehaguã handaipórivenenoohundívaipypekuéra,niperréino ñemanoreheguakoyvyapeári

15(Petekojojanikonomanomo'ãi)

16Umikuimba'eiñañávahembiapohaiñe'ẽreheve ohenóichupekuéra,oimo'ãrõguareiñamígo,ohundipaite haojapopeteĩñe'ẽme'ẽhendive,omeresehaguére oparticipahendive.

MOAKÃHA2

1Umiiñañávahe'íva,oñomongetávoijupe,hakatu naiporãi:Ñanderekovembykyhañanemokane'õ,ha peteĩkuimba'eomanóramondaipóripohã.

2Ñandeningoñanaseopambaʼevai,hakoʼágajaiko vaʼerãmoʼãarakaʼevendajaikóivaicha,peapytuʼũoĩva ñanderyépehaʼetetatatĩ,hapeteĩchispamichĩmiñane korasõñemonguʼépe.

3Oñemboguerire,ñandereteoikótatanimbu,hañande espírituokañýtapeyvytuhũicha.

4Hañanderéraopytátatesaráipeáraohasávo,haavave ndoguerekomoʼãiñanerembiapokuéramanduʼarã,ha ñanderekoveohasátapeteĩarairapykueréicha,ha oñemosarambítapeteĩniebla-icha,oñemomýivape vigakuérarehevekuarahy,haipu’akahakureheve

5Ñanetiémpohaʼéguipeteĩsombraiteohasáva;ha ñandeoparirendaiporivéimajevy,ojesellapya'égui,ha avavendouvéima

6Pejujavy'aumimba'eporãoĩvareupépe,hapya'e jaipuruumitekoveimitãrusúicha.

7Ñamyenyhẽvínohamba'epohýihepývagui,haani ohasayvotyyvoty.

8Ñañekoronarosara'ỹireheve,ipirumboyve.

9Aníkenaavavejahasañandepyʼaiteguive,jahejaopa hendápeumimbaʼeohechaukávajavyʼaha.

10Jajopyvaíkenapekuimbaʼehekojojávamboriahúpe, anijaiporiahuvepeviúdape,niñamombaʼeumiijedáva iñakãraguemorotĩymaguaréva.

11Ñandembaretetoikopeléihustísiarehegua,pórkepe ikangyvévaojejuhundovaléimbaʼeverã.

12Upévarejajapyhýkeumihekojojávape;ha’e ndaha’éiguiñandeturno-peĝuarã,haipotĩguiñane rembiapokuéracontrario:ha’eñandeja’oñandeofende haguérepeléirehe,haombotoveñandeinfamiaumi transgresoñaneeducaciónrehegua.

13Ha'ehe'ioikuaahaTupãme,hahe'iijeheÑandejára ra'y

14Haʼeojejapovaʼekueomongavajuhaguañane pensamiénto

15Haʼeningoijetuʼuñandévejahechahaguajepe, hekovendahaʼéiguiambuekuimbaʼekuéraicha,ha hekoveambuehendáicha

16Ñandeningojajejaʼojapuguaʼuicha,haʼeningo ojehekýiñanderapégui,haʼeomombeʼuumi hekojojávapeopaha,ikatuhaguáichaojehovasa,ha oñembotuichaÑandejárahaʼehaitúva

17Jahechamiañetepaiñe'ẽ,hajahechamba'épaoikóta ha'epahápe

18PekuimbaʼehekojojávahaʼéramoÑandejáraraʼy, oipytyvõtachupehaoipeʼátachupeiñenemigokuéra poguýgui

19Ñahesaʼỹijókenachupe,ñambohoryhajahasaasy chupe,ikatuhaguáichajaikuaaipyʼaporãha,ha jahechaukaipasiénsiaha

20Jakondenachupepeteĩñemanooporomondýivape, ha'ehe'ívarupioñemomba'eguasútachupe

21Upemba'eha'ekuraoimo'ã,haoñembotavy, ha'ekuérahembiapovaikueomohesatũguichupekuéra.

22Ha'ekuérakatundoikuaáimba'eveTupãñemigua,ha noha'arõitekojojarepykue,handohechakuaáimba'eve jopóiumiángakulpa'ỹvape.

23Ñandejáraningoojapoyvypórapeomanoʼỹhagua,ha ojapochuguipeteĩhaʼeraʼangaopaáraguarã.

24Upéicharõjepe,peañaoenvidiarupioupeñemano koyvyapeári,haumiojejokóvaijykéreotopa.

MOAKÃHA3

1HakatuumihekojojávaángaoĩTupãpópe,ha ndopokomoʼãihesekuérambaʼeveichaguajehasa’asy.

2Umiiñarandu'ỹvarenondépeha'etekuomanóvahikuái, haojeguerahachupekuérajehasaasyramo.

3Ha'ekuéraohóvoñandeheguiohundipaitehaguã, ha'ekuérakatupy'aguapýpe.

4Ojekastigáramojepechupekuérayvyporakuéra renondépe,peesperánsaorekóvahenyhẽinmortálgui.

5Haojekastiga'imirirechupekuéra,tuicha ojehepyme'ẽtachupekuéra,Tupãohecháguichupekuéra haojuhúguichupekuéraomerecehaijupeguarã.

6Haʼeoñehaʼãmbaiteórohornope,haorresiviofrénda ojehapývaramo.

7Haovisitavovechupekuéraomimbipáta,haodiparaha ouchispaichaumikaʼaguyapytépe.

8Haʼekuéraohusgátatetãnguérape,haipuʼakáta tavayguakuéraári,haijáraoisãmbyhýtaopaáraguarã.

9Umiojeroviávaheseoikuaátapeañetegua,haumi ijeroviahamborayhúpeopytátahendive.

10Hakatuumiiñañávapeojekastigátahaʼekuéra oimoʼãháicha,ohejareívaumihekojojávape,haohejáva Ñandejárape.

11Oimeraẽvaodespreciávaaranduhañemongakuaápe, imboriahu,ha'ekuéraoha'arõrei,hembiaponaiporãiha hembiapokuérandovaléimba'everã.

12Hembirekokuéraitavy,haimembykuéraiñaña.

13IñemoñarekuéraoñemaldesiUpévareojehovasape imemby'ỹvaiky'a'ỹva,ndoikuaáivapeangaiparu,ha'e hi'aoporojukávo

14Haojehovasapeeunuco,iporupivendojapóiva mba'evai,hanoimo'ãimba'eveivaívaTupãrehe, oñeme'ẽtaguichupejopóiespecialjeroviarehegua,ha peteĩerénsiaÑandejáratupaópeoguerohoryvéva iñakãme

15Petembiapoporãyvaomimbipa,hapearandurapo ndo'amo'ãiaraka'eve

16Umioporomoakãratĩvaraʼykatunoguahẽmoʼãi iperfeksiónpe,hapeteĩtupahekojojávañemoñare oñemosẽta

17Ha'ekuéraoikovepukuramojepe, noñemomba'emo'ãichupekuéra,haijedapaha ndojeguerohorýimo'ãi

18Térã,pyaʼeomanóramohikuái,ndoguerekói esperánsa,ninokonsolamoʼãipepruévaára

19Ivaietereiningopehenerasiónhekojojávaopa

MOAKÃHA4

1Iporãvendajarekóira'yhajarekotekoporã,pe mandu'ahesenomano'ỹi

2Oĩjave,kuimbaʼekuéraoñemoĩehémplohese;haopa rire,oipotahikuái:omondepeteĩkoróna,haipu’aka tapiaiteĝuarã,ohupytyrirepevictoria,oñeha’ãvojopói iky’a’ỹvarehe

3Hakatuumiiñañávañemoñareoñembohetavéva noñakãrapuʼãmoʼãi,ninoñemopyendapypukumoʼãi umimbaʼevaiapohágui,ninomoĩmoʼãi mbaʼeveichaguapyendapyaʼe

4Haʼekuéraoñakãrapuʼãramojepepeteĩtiémpore; jepevenoñembotýivoipahaitépe,oñemomýitahikuái yvytundive,hayvytumbareterupiveoñemosêta

5Umihakãimperfectooñembyaíta,hiʼanoñemeʼẽmoʼãi mbaʼeve,noĩrivahiʼajuojeʼuhagua,heẽ,okonveni mbaʼeveʼỹre

6Pórkeumimitãonasevaʼekueumitupa hekopeʼỹvagui,haʼetestígodeiñañaituvakuéra kóntrape,ojehusgajavechupekuéra

7Pehekojojávapeojejokóramojepeñemanóme, opytuʼútagueteri.

8Peedaoñemombaʼeguasúvandahaʼéipetiémpo ipukúvare,nipeojemedivaʼekuemboyáñopa.

9Hakatupearanduningoyvypórapeguarãakãrague morotĩ,hapeteĩtekoveikyʼaʼỹvakatuituja.

10Ha'eombovy'aTupãmehaohayhuchupe,upéicha rupioikoumipekadórapytépe.

11Heẽpyaʼeojepeʼachupe,anihaguaupetembiapovai omoambueiñarandu,térãñembotavyombotavyhiʼánga.

12Pembaʼevaiapohaomoypytũumimbaʼehekojojáva; hapeconcupiscenciajereomoapañuãipeapytu’ũsimple.

13Haʼeningosapyʼaitépeoñekumpliporã,haheta tiémporeokumpli.

14Hi'ángaombovy'aÑandejárape,upévarepya'eoipe'a chupeiñañávaapytégui.

15Tavayguakuéraohecha,hanoñandúi,hanomoĩri hikuáikombaʼeiñakãme:Imborayhuhaporiahuvereko oĩhaimarangatúvandive,hahaʼeomombaʼehaumi oiporavóvape

16Péichaumihekojojávaomanóvaokondenátaumi iñañávapeoikovévape;hamitãrusupya’e oñeperfeccionávaumihekojoja’ỹvahetaáñohaitujáre 17Haʼekuéraohechátaguiumiiñarandúvapaha,ha nontendemoʼãimbaʼépaÑandejáraodesidichupe iñeʼẽme,hambaʼépaÑandejáraomoĩchupekyhyjeʼỹme 18Haʼekuéraohechátachupe,haodespresiátachupe; Tupãkatuopukahesekuéraojahéihaguã,hako'águirire ha'étapeteĩte'õngueivaívahaomanóvaapytépeopaára guarã

19Haʼeoikytĩtaguichupekuéra,haoitychupekuéra iñakãári,ikatuhaguáichaiñeʼẽʼỹ;hahaʼeombotyryrýta chupekuérapepyendaguive;haoñehundipaitétahikuái, haoĩtañembyasýpe;haimanduʼahikuáioñehundíta 20Haomombeʼúvohikuáiiñangaipakuéra,oútakyhyje reheve,hahembiapovaikuéraokonvensétachupekuéra hovarenondépe

MOAKÃHA5

1Upéipekuimbaʼehekojojávaoñemboʼýtatuicha pyʼaguasúpeumiombohasaasývachuperovarenondépe, handojapóimbaʼeveimbaʼapokuérare.

2Ohechávohikuái,oñemondýitahikuáikyhyje vaietégui,haoñemondýitapeijesalvacióniñextrañorehe, mombyryveopambaʼeohaʼarõvaʼekuégui.

3Ha'ekuéraoñearrepentívohaojepy'apývoespíritu kuérarehe,he'ítaipy'apýpe:“Kóvaha'ekuri,sapy'ánte roñembohoryvaekuehesehapeteĩñe'ẽpoty roñembohorýva.

4Oreitavývaro'ehekoveitavyha,haipaha ndoguerohorýi.

5MbaʼéichapikoojeipapachupeTupãraʼykuéra apytépe,haiparteoĩumiimarangatúvaapytépe!

6Upévarejajavypeañeteguarapégui,hapetesape tekojojareheguanohesapéiñandéve,hapekuarahy tekojojareheguandopu’ãiñandeári

7Roñemokaneʼõpetekovaihañehundirapére,heẽ, rohasaumidesiérto,ndaipórihápetape,hakatu Ñandejárarapekatundoroikuaái

8Mbaʼépaideprovéchoñandévepeorgullo?térãmba’e porãpikoogueruñandéveumimba’erepyñane ñembotuichareheve?

9Opaumimbaʼeohasapeteĩsombraicha,hapeteĩposte pyaʼeohasávaicha;

10Hapeteĩvárkoohasávaichapeyolaári,ohasávo, ndaikatúiojejuhuperastro,nipequillarapeumiola-pe;

11Térãpeteĩguyraovevejaveyvágare,ndaipóri mbaʼeveohechaukávahape,sínoojehasapeyvytu saʼyjuoñembyepotijaveipepohaojepeʼapetyapuha omýihatãvagui.haipypeuperirendojejuhúitechaukaha moõpaoho;

12Térãpeteĩfléchaojedisparajavepeteĩmárkape, ombojaʼopeyvytu,pyaʼevoioñembyatyjey,hapéicha peteĩkuimbaʼendaikatúioikuaamoõpaohasa

13Upéichaaveiñandeavei,ñanenaseriremínte, ñañepyrũñañemoaguiñandehuʼãme,handajarekói techaukahatekoporãreheguajahechaukahagua;hakatu oñehundiñanderekovaípe

14Umiiñañávaesperánsaojoguapeyvytimboyvytu oipysóvapepeteĩespumaipirehũvaichaoñemosẽvape tormentandive;ha’etepetatatĩoñemosarambívaápeha pépepeteĩyvytuatãreheve,haohasávapeteĩinvitado mandu’aichapeteĩárapukukueañónte

15Hakatuumihekojojávaoikoveopaáraguarã; ijehepyme’ẽaveioĩÑandejárandive,hapeñangareko hesekuéraoĩpeYvatevévandive

16Upévareohupytýtahikuáipeteĩrréinoomimbipáva hapeteĩkorónaiporãvaÑandejárapógui,haʼe ojahoʼítaguichupekuéraipoakatúape,haiporupive oñangarekótahesekuéra

17Haʼeojagarrátachupeiñenvidiósoiñañuãmbaitégui, haojapótapeanimálguihiʼármaoñevengahagua iñenemigokuérare

18Omondetekojojapeteĩpechoryruicha,hapehuísio añeteguaomondevaʼerãpeteĩkáskorendaguépe

19Haʼeojagarrátapemarangatupeteĩeskúdo ndaikatumoʼãivaipuʼaka

20Ipochyvaietehaʼeoipeʼátakysepukurehehápe,ha koyvyoñorairõtahendiveumiiñaranduʼỹvandive.

21Upéiumiarasunuoapuntávaderechoohótaambue tetãme;haaraikuéragui,peteĩarcoojeipysóvaicha, ovevehikuáipemarcapeve.

22Haumiamandáuhenyhẽvapochýguioñemombóta peteĩitaarco-guiguáicha,hapeyyguasuipochýta hesekuéra,haumiamaguasuombohypýitachupekuéra.

23Heẽ,peteĩyvytuipuʼakapávaopuʼãtahesekuéra,ha yvytuatãichaombovevechupekuéra:péicha tembiapovaiohundítakoyvytuichakue,hatembiapovai oitypátaumiipuʼakapávaapyka.

MOAKÃHA6

1Pehendúke,peẽmburuvichaguasukuéra,hapeikuaa; Peaprende,peẽpeimévahuéskoyvyrembe'ýpe.

2Pehendu,peẽpegovernávatavayguakuéra,ha peñemombaʼeguasuhetatetãre

3Ñandejáraomeʼẽguipeẽmepuʼaka,hasoberaníape Ijyvatevévagui,haʼeoñehaʼãtapenerembiapo,ha ohesaʼỹijótapenekonsého

4Peẽpeneministroramoirréinope,ndapehusgáihekópe, ninapekumplíripeléi,nipeguataTupãkonsého rapykuéri;

5Haʼeoútapendeáriivaietereihapyaʼeporã,pórke umilugárijyvatevévapeoporohusgáta.

6Pórkepeporiahuverekopyaʼeoperdonátaumi ivaívape,péroumikuimbaʼeipuʼakapávaojehasaasy.

7Peha'évaopamba'eJára,ndokyhyjemo'ãiavavégui, hanoñemomba'emo'ãiavavetuichamba'égui.

8Hakatupeteĩpruebavaieteoútaumiipuʼakapávare.

9Upévare,orréikuéra,añeʼẽpeẽme,peaprendehagua arandu,haanipeñeʼẽ.

10Umioñongatúvaimarangatúvapeojehusgáta imarangatuha,haumioaprendévakoʼãichaguambaʼe ojuhútambaʼépaombohováita

11Upévarepemoĩpenemborayhucheñeʼẽári;peipota chupekuéra,hapeñembo’éta.

12Aranduoñemomba'eguasu,haaraka'evendopamo'ãi, heẽ,pya'eojehechachupeumiohayhúvachupe,ha ojejuhuumiohekávachupe

13Ha'eojokoumioipotávape,ojekuaaraẽvo chupekuéra

14Ohekávachupetemprano,ndoguerekomo'ãimba'eve ivaietereíva,ojuhútaoguapyhahógarokẽme

15Upéicharõ,ñapensáramohesehaʼepeteĩarandu,ha oimeraẽomañávahese,pyaʼenopenáivaʼerã

16Ohoohekávoumiomeresévachupe,ojehechauka porãchupekuératapérehaojotopahendivekuéraopa opensávape

17Haʼeñepyrũañeteguáguihaʼehínapedisciplina deseo;hapedisciplinañangarekoha’emborayhu;

18Hamborayhuhaʼeléikuérañeñangareko;hape oñatendevaʼekueléikuérarehaʼepegarantía oñehundiʼỹvare;

19HapeincorrupciónñanemoaguiTupãme

20Upévarepearandurembipotaoguerupeteĩrréinope 21Pevyʼáramoupéicharõumitrónohavastónpe,peẽ tavayguakuérarréi,pemombaʼearandu,ikatuhaguáicha perreinaopaáraguarã.

22Arandu,mba'épaha'ehamba'éichapaojupi, amombe'útapeẽme,hanamokañymo'ãipeẽmeumi mba'eñemi,ahekava'erãchupeheñóiypyguive,ha aguenohẽtachupetesape'ápendohasamoʼãipeañetegua ári.

23Ndahamoʼãiaveienvidiaohundívareheve;peichagua kuimba'endoguerekomo'ãiguijoajuarandundive.

24Umiiñarandúvahetavépekatuouporãkoyvyapeári, hapeteĩrréiiñarandúvaomombaretepepuévlope.

25Upévare,peñemboʼecheñeʼẽrupive,haupéva ideprovéchotapeẽme.

MOAKÃHA7

1Cheha'eaveipeteĩyvypóraomanóva,opavavéicha,ha peyvyapeáriojejapoypyvaekueñemoñare.

2Hachesyryepýpeojejaposo’oramodiezmeseaja, oñembyatývotuguýre,yvypórañemoñare,havy’aoúva okereheve

3Hachereñóirõguare,aguenohẽpeairecomún,ha hoʼapeyvyári,haʼévapeteĩchagua,hapeñeʼẽpeteĩha amombeʼúvahaʼesapukái,opaambuekuéraojapoháicha.

4Chemokambúkuriaoreheve,haupévajepy’apy reheve.

5Ndaipórinipeteĩrréioñepyrũvaʼekueótro.

6Enteroveningopeteĩnteojeikehaguatekovépe,haumi mbaʼeojoguávaupévapeosẽ.

7Upévareañembo’e,haoñeme’ẽchévearandu,ahenói Tupãme,haoucherendápepeespírituarandu.

8Cheaiporavovechupeumivastónhatrónogui,ha nachemombaʼéimbaʼeveteumirrikéspe.

9Chenambojojáihesemba'eveichaguaitahepyetereíva, opaóroheseguaha'éguiyvyku'imichĩmi,hapláta ojeipapava'erãñai'ũichahenondépe

10Cheahayhuchupetesãihaiporãve,haaiporavo aguerekochupetesaperendaguépe,petesapeoúva chuguiaraka'evendoguemo'ãi

11Opamba'eporãoñondiveouchévehendive,haipópe hetaitereimba'eporã

12Hacheavy'aopavaverehe,aranduohóguihenondépe, handaikuaáiha'ehaisy

13Cheaaprendekyreʼỹ,haañemongetachupepyʼaite guive:namokañýiimbaʼerepy

14Haʼeningopeteĩtesóroumikuimbaʼendofaltáivape guarã,haumioiporúvaguioikoÑandejáraangirũ,ha ojeguerohorychupekuéraumidonomeʼẽvareoaprende haguére

15Tupãcheme'ẽañe'ẽhaguãcheaipotaháicha,haaime porãhaguãumimba'eoñeme'ẽvachéverehe

16Ipópeoĩguiñandehañaneñeʼẽ;opaaranduavei,ha mba'ekuaamba'aporehegua

17Ha'eome'ẽchéveaikuaaporãumimba'eoĩvagui, ha'évaaikuaahaguãmba'éichapaojejapokoyvyha mba'éichapaomba'apoumimba'e

18Ñepyrũ,opahambyterupi:pekuarahyoñemoambue haáraokambia

19Umiáñopukukuehambyjakuéramoõpaoĩ

20Umitekovereko,hamymbaka'aguypochy:yvytu hatãhayvypórapensamiento:opaichaguaka'avoha hapoporã.

21Haopambaʼeoñeñomitérãojekuaaporãva,umíva cheaikuaa.

22Chembo'epearandu,opamba'eomba'apóva,ha'e pypeoĩpeteĩespírituentendimientoimarangatúva, peteĩnte,hetahendáicha,iñarandu'ỹva,hekove,hesakãva, iky'a'ỹva,hesakãva,noñemoĩrimba'eveivaívape,ha ohayhúvapeiporãvapya’e,ndaikatúivaojeheja,oĩmava ojapohaĝuaiporãva,.

23Imbaʼeporãyvypórandive,imbaretéva,ipyʼaguapýva, ndojepyʼapýimbaʼeve,ipuʼaka,oñatendeopambaʼére, haohasaopambaʼeiñarandúva,ijespírituipotĩha iñaranduvéva.

24Arandunikoomomýiveopamba'eomýivagui,ha'e ohasahaohasaopamba'eipotĩrupi.

25Ha'enikoTupãpu'akapytu,hapeteĩmba'epotĩosyry peIpu'akapávarekomimbipágui

26Haʼenikopetesapeopaveʼỹvaomimbipáva, Ñandejárapuʼakaespejohaimbaʼeporãraʼanga.

27Ha'epeteĩnte,ikatuojapoopamba'e,haopytaijehe, ojapoopamba'eipyahúva,haopaáraoikejaveánga marangatúpe,ojapochuguikuéraTupãangirũha maranduhára.

28Tupãnikondohayhúiavavépe,ndaha'éirõpeoikóva arandureheve.

29Ha'eiporãvekuarahygui,haopamba'embyjakuéra rendaguépe,oñembojojávotesaperehe,ojejuhu henondépe.

30Uperireoútapyhare,pemba'evaindopu'akamo'ãi arandurehe.

MOAKÃHA8

1Aranduohupytypeteĩpúntaguiveambuépe,ha omohendaporãopamba'e

2Cheahayhuchupe,haahekachupechemitãguive, ajaposechuguicheménatérãcherembireko,hache ahayhuiporãha

3OikuaarupiTupãme,omombaʼeguasuimbaʼeporã, heẽ,opambaʼeJáravoiohayhuchupe

4Haʼeningooikuaaporãumimbaʼeñemiguaoikuaáva Ñandejárape,haohayhúvahembiapokue

5Pembaʼerepyhaʼéramopeteĩmbaʼeojeipotavaʼerãko tekovépe;mba'epikoipirapirehetavévaarandugui,opa mba'eojapóva?

6Hapeprudenciaombaʼapóramo;Mávapaumimba'e apytéguiiñaranduvévachugui?

7Hapeteĩkuimbaʼeohayhúramotekojoja,umimbaʼe ojapóvahaʼeumimbaʼeporã,haʼeomboʼéguitekojoja hatekojoja,tekojojahatekojoja

8Peteĩkuimba'eoipotáramohetaexperiencia,oikuaa umimba'eymaguaréva,haoconjeturaporãmba'épa oúta,oikuaaumiñe'ẽsubtilidad,haikatuomyesakãumi fraseiñypytũva,ha'eohechaseñaleshamaravillas,ha umimba'eoikóvaépocahatiempo-pe

9Upévareaipotaarahachupecherendápeaikohagua chendive,aikuaáguihaʼehaʼetahapeteĩkonséhode mbaʼeporã,hachekonsolatahaumimbaʼeoipyʼapýva haoñembyasývo.

10Haʼerehehápeamombaʼeguasútaumihénteapytépe, haamombaʼétaumiansiánope,chemitãramojepe.

11Cheajejuhútaañembotuichapyaʼehaguehuísiope, hachemombaʼeguasútaumikuimbaʼeguasurenondépe.

12Cheajokóramocheñe'ẽ,ha'ekuéraoha'arõtache vy'arã,haañe'ẽjave,ohenduporãtachéve.

13Haʼerupiveahupytytapeinmortál,haahejátache rapykuéripeteĩmanduʼaopaáraguarãumioútavapeche rire.

14Amohendaporãtatavayguakuérape,hatetãnguéra oñemoĩtachepoguýpe.

15Umitiranohorribleokyhyjéta,ohendúvochehegui; Ajejuhútaiporãvaatyguasuapytépe,hachepy'aguasúta ñorairõme.

16Aikerirecherógape,apytu'útahendive.haoiko haguahendivendoguerekóiñembyasy,hakatuvy'aha vy'a.

17Koʼágaahesaʼỹijórõguarekoʼãmbaʼechejehe,ha ajepyʼamongetávochekorasõme,mbaʼéichapa oñembojoajuarandundivehaʼehainmortalidad; 18Hatuichavyʼajaguerekoiñamigokuéra;haipo rembiapokuérapeoĩmbaʼerepyopaʼỹva;hapeejercicio deconferenciahendive,prudencia;haoñe’ẽvohendive, peteĩmaranduporã;Ahaahekamba’éichapaaraha chupecherendápe.

19Cheningopeteĩmitãiñaranduvaʼekue,haareko espírituporã.

20Heẽ,iporãvégui,ajupeteĩteteoñemongyʼaʼỹvape.

21Upevére,ahechakuaávondaikatuihaahupytychupe ambuehendáicha,Tupãnomeʼẽiramochupe;haupéva haʼepeteĩpuntoaranduaveijaikuaahaguamávapahaʼe; Añembo'eÑandejárapehaajerurechupe,hachepy'aite guiveha'e.

MOAKÃHA9

1OcherukuéraTupã,haporiahuverekoJára, rejapovaʼekueopambaʼeneñeʼẽrupive

2Haeordenayvypórapenearandurupi,haʼeogoverna haguaumicriaturarejapovaʼekuére

3Pemohendakomundotekojojahatekojojápe,ha pehusgapendepy'aporãreheve

4Eme'ẽchévearandu,oguapývandeguapyhaykére;ha anichemboykendera'ykuéraapytégui

5Chenerembiguáihanerembiguáiraʼynikopeteĩ tapichaikangy,hambykymi,hachemitãitereiaikuaa haguahuísiohaléi

6Peteĩkuimbaʼearakaʼevenaiporãiramojepeyvypóra raʼykuéraapytépe,upéicharõjepenearandunoĩriramo hendive,ndojehecháivaʼerãchupembaʼeve

7Ndecheporavoaikohaguãnderetãyguaruvicha guasuramo,handera'yhanderajykuéraruvicharã

8Ndeerechéveamopuʼãhaguapeteĩtémplondeyvyty marangatúpe,hapeteĩaltarpesiudareikohápe,ojoguáva petavernákulomarangatúpe,rembosakoʼivaʼekue iñepyrũmbyguive

9Haaranduoĩnendive,oikuaávanerembiapo,ha oĩva’ekuerejapojavekoyvy,haoikuaamba’épa oguerohorynderesarenondépehahekopetene rembiapoukapykuérape.

10Oemondochupendeyvágamarangatúgui,hande gloriaguapyhágui,oĩvoupépeombaʼapohagua chendive,aikuaahaguambaʼépandegusta.

11Haʼeoikuaáguihaoikuaaporãguiopambaʼe,ha cheguerahaporãtacherembiapokuépe,hacheñongatúta ipuʼakápe.

12Upéicharõ,cherembiapokuéraojeguerohorýta,ha upéiahusgátandetavayguakuérapehekojojáva,haaime mereceaguapyhaguãcheruapykápe.

13¿MbaʼepikoikatuoikuaaÑandejárakonsého?térã mávapikoikatuopensambaʼépaÑandejárarembipota?

14Umiyvypóraomanóvaopensávaningoivaieterei,ha ñanerembipotandahaʼéikatuete.

15Peteteoñembyaívaopresionapeánga,hape tavernákuloyvypeguaombopohýipeapytuʼũ ojepyʼamongetávahetambaʼére.

16Hahasyñaimoʼãporãumimbaʼeoĩvakoyvyapeári, hañambaʼaporupijatopaumimbaʼeoĩvañane renonderã,péroumimbaʼeoĩvayvágapeohekavaʼekue?

17Hanekonséhomávapikooikuaa,neremeʼẽiramo arandu,haneremondóiramoneEspírituSantoyvate guive?

18Upéicharupiumioikóvakoyvyapeárirape oñembopyahu,hayvypórapeoñemboʼeumimbaʼe ndegustáva,haojesalvaarandurupive.

MOAKÃHA10

1Haʼeoñongatupeprimertúvakomúndope,ojejapo vaʼekuehaʼeño,haoguenohẽchupehoʼágui.

2Haomeʼẽchupepuʼakaoisãmbyhyhaguaopambaʼe.

3Péropehekojojaʼỹvaohórõguarechuguiipochýpe, haʼeomanoaveipochyojukahaguéreiñermánope.

4Haʼekáusarekoyvyojahogapedilúviondive,pe aranduoñongatujeyhaodirihiumihekojojávarape peteĩyvyrapehẽnguemichĩmívape.

5Hiʼarive,umitetãnguéraikonspirasiónañape oñemotĩvo,haʼeotopaumihekojojávape,haoñongatu chupembaʼeveivaívaÑandejárarenondépe,ha omantenechupeimbaretehaguapeporiahuverekoporã orekóvareitaʼýrare

6Umiiñañávaomanórõguare,haʼeosalvapekuimbaʼe hekojojávape,haokañypetatahoʼávaguiumicinco siudaári

7Koʼágapevepeiñañávaohechaukapeyvynandi okáiva,haumiplántahiʼávaarakaʼevehiʼajuʼỹva

8Ndahaʼéiguiarandurehegua,ndahaʼéikombaʼevai añónte,ndoikuaáiguihikuáiumimbaʼeiporãva;hakatu ohejaaveihapykuériyvórapemandu'aitavýre,upéicha rupiumimba'eombopochývapendaikatúinioñeñomi 9Pearandukatuosalvamba'asyguiumioñangarekóva hese

10Pehekojojávaokañývoiñermánopochýgui,haʼe odirihichupetapeporãme,ohechaukachupeÑandejára Rréinohaomeʼẽchupeoikuaahaguambaʼesagrádo, ombopirapirehetachupeoviahajavehaombohetave umimbaʼeojapóva

11Umiombohasaasývachupeoipotaitereígui,haʼe oñemoĩijykérehaombopirapirehetachupe.

12Haʼeodefendechupeiñenemigokuéragui,ha oñongatuchupeumioĩvagui,hapeteĩñorairõvaietépe omeʼẽchupepevictoria;oikuaahaguãmba'eporã imbaretevehaopamba'égui.

13Pehekojojávaoñevenderire,ndohejáichupe,oipe'a chupeangaipágui,oguejyhendiveyvykuápe.

14Handohejáichupeka'irãime,oguerupevechupe mburuvichaguasuvastónhapu'akaumiombohasa asývachuperehe,haumioakusávachupekatu ohechaukaijapuhahaomomba'eguasuchupeopaára guarã.

15Haʼeosalvapepuévlohekojojávapehaumi ñemoñarendorekóivakulpapetetãojopývagui chupekuéra.

16OikeÑandejárarembiguáiángaryepýpe,haoñemoĩ umirréikyhyjépehechapyrãhatechaukaharupive;

17Omeʼẽumihekojojávapepeteĩmbaʼehekojojáva hembiapokuéragui,odirihichupekuérapeteĩtape hechapyrãvape,hahaʼechupekuéraguarãpeteĩ ñemoʼãhaárajave,hapeteĩmbyjakuéraresapepyhare jave;

18OguerahachupekuéraMarRojorupi,haogueraha chupekuérahetayrupi.

19Haʼekatuombohypaiñenemigokuérapehaomombo chupekuérayvatepepypukúgui.

20Upévareumihekojojávaomondaumiiñañávape,ha omombaʼeguasunderéramarangatu,Ñandejára,ha peteĩpyʼaiteguiveomombaʼeguasundepo, reñorairõvaʼekuehesekuéra.

21Arandunikooipe'aumiiñe'ẽngúvajuru,haumi ndaikatúivaoñe'ẽiñe'ẽ.

MOAKÃHA11

1Haʼeoprosperahembiapokuéraprofetamarangatu pópe.

2Ohasámahikuáipedesiértondojeikovéihápe,haomoĩ ógakárpaumilugárndaiporihápetape

3Haʼekuéraoñemboʼyiñenemigokuérakóntrape,ha oñevengaiñenemigokuérare

4Haʼekuéraijyʼuhéirõguare,nerenói,haoñemeʼẽ chupekuéraypeitahatãvagui

5Pórkeumimbaʼeojekastigavaʼekue iñenemigokuérape,oñevenefisiachupekuéra oikotevẽvape

6Pórkepeteĩrríoopaáraguarãosyryvaʼekuehenyhẽva tuguykyʼarendaguépe

7Rembojeguaruporãhaguãupetembiapoukapy, ojejukahagueumimitãmimi,reme'ẽchupekuérahetay peteĩmba'eha'ekuéranoha'arõivarupive

8Emombe'uupey'uhéirupivemba'éichaparekastiga umioñemoĩvapechupekuéra

9Pórkeojekastigajavechupekuéraporiahuvereko rupive,oikuaambaʼéichapaumiiñañávapeojehusga pochyhaojehasaasy,ijyʼuhéiambuehendáicha ndahaʼéivaumihekojojávape

10Ko'ãvarehereñemoñe'ẽhareñeha'ã,túvaicha,ambue katu,mburuvichaguasuipohýivaicha,rekondenaha rekastiga.

11Tahaʼehaʼekuéranoĩritérãoĩvaupépe,peteĩchaite oñembopyʼarorychupekuéra.

12Ha'ekuéraoumokõijeyñembyasy,haojahe'o imandu'ahaguéreumimba'eymaguarére.

13Haʼekuéraohendúrõguarechupekuéraokastigávope ótropeoñevenefisiahagua,haʼekuéraopensami Ñandejárare.

14Haʼekuéraodespresiavaʼekuechupe,hetatiémpore oñemomborirechupeumimitãmimi,amoipahápe ohechávombaʼépaoiko,haʼekuéraomombaʼeterei.

15Hakatuumiiñañávañembotavyrehe, oñembotavýguihikuáiomombaʼeguasumbói iñakãrakuʼỹva,hamymbaiñañaitéva,remondo hiʼarikuérahetaitereimymbaiñakãrakuʼỹvaoñevenga hagua;

16Oikuaahaguãhikuái,peteĩkuimba'eopekaramo, upéichaaveiojekastigataha

17NdepoIpuʼakapáva,ojapovaʼekuekoyvyapeári mbaʼeichagua,ndoipotáimbaʼéichapaomondo ijapytepekuérahetaitereiosotérãleónkyhyje

18Térãumimymbakaʼaguyojekuaaʼỹva,henyhẽva pochýgui,ojejaporamóva,orrespirapeteĩtatatĩhyakuã asýva,térãtatatĩisarambipávahyakuãvai,térã oityvyróvahesakuéragui.

19Upévaguindahaʼéipembaʼevaiañónteikatúva omondochupekuérasapyʼaitépe,hakatuaveipembaʼe vaieteohundipaitechupekuéra.

20Heẽ,hakoʼãvaʼỹreikatuhoʼahikuáipeteĩjekutu reheve,ojepersegívochupekuérañevengágui,ha isarambipandepuʼakapyturupive:hakatunde remohendaopambaʼemedidahanúmerohapeso-pe.

21Ikatúguirehechaukanembareteguasuopaára reipotáramo;hamávapikoikatuoaguantandepopuʼaka?

22Peyvóratuichakuepenerenondépehaʼéguipeteĩ mbaʼeraʼỹimichĩmi,heẽ,peteĩgotaperoʼykoʼẽmegua hoʼávaichayvyári.

23Hakatundereiporiahuverekoopavavépe;ikatúgui rejapoopambaʼe,hareñakãityyvypóraangaipakuérare, haʼekuéraomyatyrõtagui

24Rehayhúguiopamba'eoĩva,hanerembojeguarui mba'everejapova'ekue

25Hambaʼéichapikooaguantavaʼerãmoʼãmbaʼeve, ndahaʼéirirenerembipota?térãoñeñongatu, nerehenóiramo?

26Ndekatureperdonaopavavépe,ha'ekuérande mba'égui,Ñandejára,ndeángarayhuhára

MOAKÃHA12

1NdeEspírituoñembyai'ỹvaoĩopamba'épe

2Upévareemokangyisaʼihasaʼiumihembiapovaívape, haemomaranduchupekuéraemomanduʼávochupekuéra mbaʼevaihaguépe,ohejávohembiapovai,ikatu haguáichaojerovianderehe,Ñandejára

3Nderembipotanikorehundiorerukuéraporupive mokõivévape,umioikóvaymaguarenderetã marangatúpe,

4Rembojeguaruvaekueheseojapohaguérepajeha mymbajukaaña.

5Haaveiumimitãoporojukávaporiahuvereko’ỹva,ha ho’úvayvypóraro’o,hatuguyaretekuéra,

6Saserdótekuéra,umiídoloadorasiónapytégui,ha ituvakuéraojukaipópeumiángandoipytyvõivape.

7Peyvy,remombaʼévaopaambuégui,ohupytyhagua peteĩcoloniadignaTupãraʼykuéragui.

8Upevérejepeuminderehejareivaʼekueyvypóraicha, haremondoavispas,neehérsitoñepyrũrã,ohundihagua chupekuérasaʼihasaʼi.

9Ndaikatúihagueregueruumihekojojávapoguýpe ñorairõme,térãrehundipya'echupekuéramymba iñañávareheve,térãpeteĩñe'ẽpohýireheve.

10Hakaturejapóvondehuísiohiʼarikuérasaʼihasaʼi, remeʼẽchupekuéraarrepentimientorendaguépe, nereikuaáiguihaʼehahikuáipeteĩñemoñareiñañaitéva, haoñemongakuaahagueipypekuéraiñaña,haarakaʼeve nokambiamoʼãihaikogitación.

11Haʼéguipeteĩñemoñareoñemaldesivaʼekue iñepyrũmbyguive;ninderekyhyjéguiavavégui neremeʼẽichupekuéraperdónumimbaʼeopekahaguére

12Mávapikohe'íta:Mba'éparejapo?Térãmávapiko ojokótandehuísio?Térãmávapikoneakusátaumitetã omanóvarehe,rejapovaʼekue?Térãmávapikooúta oñembo'yhaguãnerehe,oñevengahaguãumikuimba'e hekojojávarehe?

13NdaipórinikoTupãndaha'éirõnderejepy'apýva opavavére,rehechaukahaguãndejuicionaiporãiha.

14Mburuvichaguasutérãmburuvichaguasu ndaikatumo'ãioñemoĩndereheoimeraẽvarekastiga va'ekuére.

15Upéicharõ,ndevoihekojojáva,remohendaporãopa mba'e,hareimo'ãnaiporãihandepokatureherekondena penomereséivapeojekastiga.

16Ndepuʼakahaʼéguitekojojañepyrũ,handehaʼégui opambaʼeJára,upévandegueraharemborayhuhagua opavavépe.

17Yvypórandogueroviáivovendehaʼehapeteĩpuʼaka henyhẽva,rehechaukanembarete,haumioikuaáva apytéperehechaukaipyʼaguasuha

18Peẽkatu,peikuaaporãpendepokatu,pehusga tekojojápehaoremomarandutuichamba'eporãreheve

19Hakatukoʼãichaguatembiaporupiveremboʼene tavayguakuérapepekuimbaʼehekojojáva oiporiahuverekohagua,harejaponeraʼykuérape esperanzaporãmeremeʼẽhaguaarrepentimiento angaipakuérare

20Rekastigáramoneraʼykuéraenemigokuérape,haumi oñekondenávapeomanohagua,péicharepensáramo,ha remeʼẽramochupekuératiémpohalugárikatuhaguáicha ojesalvachupekuéraiñañuãgui

21Mbaʼeichaitépatuichapeẽpehusgapende raʼykuérapevoi,ituvakuérapepeẽpehuravaʼekue,ha pejapokonvénioñeʼẽmeʼẽporãrehegua?

22Upévare,ndeorekastigaaja,reinupãore enemigokuérapemilvéseve,upeintención-pe, rohusgávo,rojepyʼamongetaporãhaguanembaʼeporãre, haorejeherojehusgavove,rohaʼarõporiahuvereko

23Upvare,yvyporakuraoikoramojepehekojojaha hekojoja,nderembohasaasychupekuraumimbae ombojeguarvareheve.

24Okañýguihikuáimombyryetereiumitapejejavy rupi,haojokochupekuératupãramo,jepeumimymba iñenemigokuéraapytépejepeoñemboyke, oñembotavývo,ta’ýranoñeñandúivaicha.

25Upvarechupekura,ta-rakurapeguáicha,oipuru'ỹre iñakãme,remondopeteĩhuísiooñembohoryhagua hesekuéra.

26Hakatuuminoñerreformaséivaupecorrección rupive,ha’eoñembosaráihaguépehendivekuéra, oñandútapeteĩhuísiodignoTupãme.

27Pemañamínambaʼembaʼépaoñembohoryhikuái, ojekastigajavechupekuéra,upévaheʼiseumihaʼekuéra oimoʼãvahaʼehatupã;ko'ágãojekastigávoipypekuéra, ohechávoupéva,ohechakuaahikuáiha'ehaTupã añetegua,ombotovévaoikuaamboyve:haupévareou hi'arikuérañekondenatuichaitereíva.

MOAKÃHA13

1Añetehápeenvanoopavaveyvypóraijehegui, ndoikuaáivaTupã,handaikatúivaumimbaʼeporã ojehechávaguioikuaapeoĩvape:niohesaʼỹijóvoumi tembiapondohechakuaáihikuáipembaʼeapohare; 2Hakatuojehechatata,térãyvytu,térãyvytupyaʼe, térãmbyjakuérajere,térãyhatã,térãyvágaresape, haʼehaumitupãoisãmbyhývakoyvy.

3Iporãvareheveovyʼáramooguerahachupekuéra tupãramo;toikuaahikuáimba'eichaitépaiporãve hesekuéraJára,ha'enikopemba'eporãapohareypykue ojapova'ekuechupekuéra.

4Hakatuoñemondýirirehikuáiipuʼakahahekoporãre, tontendehikuáiumívarupive,mbaʼeichaitépaipuʼakave haʼeojapovaʼekuechupekuéra.

5Pórkeumitekovetuichahaiporãrupiojehechape ojapovaʼekue

6Péroupévarehesaʼiveojekulpachupekuéra,ikatu ojavyohekaÑandejárapehaojuhusechupe.

7Oikuaaporãguihembiapokue,ohekakyre'ỹchupe,ha ogueroviaohechahahikuái

8Péronoñeperdonamoʼãiaveichupekuéra

9Ikatúrireoikuaahikuáihetaitereimbaʼe,ikatu haguáichaoapuntahikuáikoyvyapeári;mbaʼéicha pikondoikuaáipyaʼevehikuáiÑandejárape?

10Hakatuombyasyhikuái,haumimbaʼeomanóvape oĩiñehaʼarõ,ohenóivachupekuératupã,haʼévayvypóra porembiapokue,órohapláta,ohechaukahagua mymbakuéraojoguaha,térãpeteĩitaiporãvambaʼeverã, petembiapopeteĩpoymaguarévarehegua

11Koʼágapeteĩkarpintérooikytĩvayvyra,oikytĩrire peteĩyvyramátaojoguávaupevarã,haoipeʼaparireopa ipirerogueijerére,haojapoporã,haojapochuguipeteĩ mbaʼyruoĩporãvayvypórarekoveservísiopeguarã 12Haoipururireumimbaʼekyʼahembiapokue omoporãhaguahoʼu,henyhẽma;

13Haojagarrávopebasuraiteumioservívaapytépe ndovaléivambaʼeverã,haʼéguipeteĩyvyrapehẽngue ikyrỹiva,hahenyhẽvanudo-gui,otallávakyreʼỹme, ndorekóirõguareambuembaʼeojapovaʼerã,haojapo iñarandukuaarupi,haomoldeapeteĩkuimba’era’ãngápe; 14Térãojapochuguipeteĩmymbaiñañávaicha,omoĩ hiʼárivermilónpe,haojahoʼipytãhaojahoʼiopambaʼe oĩvaipype.

15Ojaporirepeteĩkotyiporãva,omoĩpeteĩmurállape haojokoiérrope.

16Omeʼẽguichupeanihaguahoʼa,oikuaágui ndaikatumoʼãihaoñepytyvõijehe;ha'éguipeteĩta'ãnga, haoikotevẽpytyvõ.

17Upéioñembo'eimba'erepyrehe,hembirekoha imembykuérarehe,hanotĩrioñe'ẽhaguãtekove ndorekóivape.

18Hesãihaguãha'eohenóiumiikangyvévape,pe tekoveoñembo'eumiomanóvape.Tupãoñemomirĩva ojerurepemichĩvévapeoipytyvõhaguã,haoguataporã haguãojerureumindaikatúivapeoñemoĩipytenonde gotyo.

19Haohupytyhaohupytyhaguére,haosẽporãhaguére ipokuéragui,ojerureikatupyryojapohaguachugui,pe ndaikatúivaojapombaʼeve

MOAKÃHA14

1Jey,peteĩoñembosako'ívaovevehaguã,haohasa potaitévaumiolapochývarupi,ohenóipeteĩyvyra pehẽngueoñembyaivevapemba'yruoguerahávagui.

2Añetehápeningoopensaupéva,hapembaʼapohára omopuʼãikatupyryrupi.

3Hakatuneremiandu,cheRu,oisãmbyhy,rejapógui peteĩtapeyguasúpe,hapeteĩtapeisegúrovayguasúpe; 4Pehechaukávoikatuhapesalvaopambaʼevai,heẽ, jepepeteĩkuimbaʼeohoyguasúpearteʼỹre.

5Upevérendereipotáinearandurembiapokuéraopytuʼu, haupévareyvyporakuéraokomprometehekovepeteĩ yvyrapehẽnguépe,haohasávopeyguasuhũpeteĩ mbaʼyruikangyvapeojesalva.

6Ymaavei,umigiganteoñemombaʼeguasúvaomanórõ guare,peyvóraesperanzaoisãmbyhývandepookañy peteĩmbaʼyruikangyhápe,haohejaopatiémpopeguarã peteĩñemoñare

7Ojehovasanikopeyvyraourupitekojoja

8Peojejapovaʼekueporupivekatuoñemaldesi,pe ojapovaʼekuéichaaveihaupéva,oñembyaígui, oñembohérahaguéretupã

9Umiiñañávahaiñañuaitévanikondochaʼéi Ñandejárare

10Peojejapovaʼekueojekastigátapeojapovaʼekuéndi 11Upévare,umitetãambueguara'ãngajepeojokóta, Tupãrekovéguioikochuguikuérapeteĩmba'e oporombojeguarúva,oñepysangahaguãyvypóraánga, hañuhãumiiñarandu'ỹvapyrehe

12Pórkeumitaʼangaoñeinventavaʼekue,oñepyrũpe tekovaiespirituál,haoñeinventaumivídaoñehundi

13Haʼekuéraningondahaʼéivaʼekueiñepyrũmbyguive, handoikomoʼãiopaáraguarã

14Yvypórarekomimbipareirupioikehikuáikoyvy apeári,haupévarepyaʼeoútahuʼãme

15Peteĩtúvaohasaasývañembyasyitiempoitépe,ojapo rireimembyraʼangapyaʼeojepeʼavaʼekuechugui, koʼágaomombaʼechupepeteĩtupãicha,upérõhaʼe vaʼekuepeteĩkuimbaʼeomanóva,haomeʼẽumioĩvape ipoguýpeumiceremoniahasakrifísio.

16Upéichaohasávopetiémpooñekumplipeteĩ kostúmbreimbaretevévaÑandejárape,haojeadoraumi taʼangaojejapóvaumirréimandamientorupive.

17Yvypórandaikatúivaomombaʼeguasuhenondépe, oikóguimombyry,oipeʼahikuáihovaguaʼumombyry guive,haojapopeteĩrréiomombaʼeguasúvaraʼanga hesakãva,ikatuhaguáichaupévaiñemotenonderupive ombotuichachupeupévandaipóri,ha’etekuoĩvaupépe.

18Aveipeartesánoombaʼapovaʼekuepeteĩnte oipytyvõomotenondehaguaumiignorantepehetave superstisiónpe.

19Haʼeningooiméneombovyʼasepeteĩautorida orekóvape,omboligaopaikatupyryojoguahaguape modaiporãvévape.

20Haupéichapeatyguasu,oñembotavypetembiapo grásiarupive,oguerahachupekoʼágapeteĩtupãramo, michĩmimboyveoñembotuichavaʼekue

21Hakóvahaʼepeteĩocasiónombotavyhaguako mundo-pe:yvypóra,oservíguitahaʼecalamidadtérã tiranía,o’atribuíguiitahastock-kuérapepetéra oñembohasa’ỹva.

22Hiʼariveupévandahaʼéisuficientechupekuéraguarã, ojavyhaguérehikuáiTupãjekuaápe;hakatuoikoaja hikuáipeñorairõguasuignoranciarehegua,umiplaga tuichaitereívaohenóichupekuérapy’aguapy.

23Ojukaajahikuáiitaʼyrakuérapesakrifísiope,térã ojapoajaceremoniañemiháme,térãovyʼaajaumirito iñextrañoitévare;

24Ha'ekuéranoñongatuvéimahekovehañemendápe iky'a'ỹva,peteĩvaojukaótropeotraisionatérãombopy'a rasychupeoporomoakãratĩrupi.

25Upéicharupienterovépeogovernapeteĩmbaʼe ndojokóivatuguy,oporojukáva,ñemonda,ha ñembotavy,ñembyai,jeroviaʼỹ,sarambi,ñeʼẽjapu.

26Ombopyʼaroryumikuimbaʼeivuénovagui,hesarái umimbaʼeporãgui,omongyʼañandeánga,okambia ñandepyʼaporã,ñaneñemendápesarambi,ñamoakãratĩ hañanemotĩ

27Peadorasiónumitaʼanganoñemoĩrivahérahaʼehína opambaʼevaiñepyrũ,omoñepyrũhaipaha

28Haʼekuéraitavyovyʼajave,térãoprofetisajapu,térã oikohekopeʼỹ,térãohuravaiijehe

29Haʼekuéraningoojeroviaumitaʼanga ndorekovéimavareohuraramojepejapu,upéicharõjepe omañaanihaguãojeperhudika

30Hakatumokõivembaʼéreojekastigátachupekuéra hekojojáva:mokõivévanopensáiporãiguiTupãre, oñatendeumitaʼangare,haaveiohurahekopeʼỹ ñembotavy,omboykévoimarangatúva

31Ndaha'éiumiohurava'ekuérepu'aka,hakatupe angaipakuéraovengávahekojojáva,okastigávatapiaite umiiñañávapehembiapovaívape

MOAKÃHA15

1Ndekatu,Tupã,ndepy'aporãhaañete,nepasiénsiaha poriahuverekóperemohendaopamba'e.

2Ropekaramo,orenemba'e,roikuaávonepu'aka,ha ndoropekamo'ãi,roikuaáguiorenemba'eha.

3Peẽpeikuaahaʼetekojojakompletoite,heẽ,peikuaa haguapenepuʼakahaʼepeinmortalidadrapo.

4Nañanembotavýiguipeyvypórainvenciónvai,nipeteĩ ta’ãngaojejaho’ívaopaichaguasa’yreheve,pepintor rembiapondohupytýiva;

5Peohechávaombotavyumiitavývapeoipotaiterei haguã,haupéichaoipotahikuáipeteĩta'ãnga omanóvaicha,ipytuhẽ'ỹva.

6Umiojapóva,umioipotávahaumiomombaʼeguasúva chupekuéra,ohayhúvaumimbaʼevai,haomereseoreko koʼãichaguambaʼeojeroviahaguahesekuéra.

7Pealfarero,ombopiro'yyvyipiro'ýva,ojapoopa mba'yruhetamba'aporeheveñanerembiaporã,heẽ, peteĩñai'ũguiojapomokõivemba'yruojeporúvaipotĩ haguã,haupéichaaveiopavaveoservívahendape'ỹ,ha

katumba'eoĩvapejeporutaha’eha’éva,pealfarerovoi ha’epehués.

8Haoipuruhembiapovaikue,ojapopeteĩtupãreipe ñaiʼũgui,jepepeymaojejapovaʼekueyvýguiijehegui, hasapyʼamirireojevyupérupi,osẽvovehekove oñemeʼẽvaʼekuechupepréstamoojerure.

9Jepémooñangarekohese,ndaha'éioguerekohaguã hetatembiapo,nihekovembyky,hakatuoñeha'ãohasa órohaplátaapoha,haoñeha'ãojapoumiomba'apóva vrónse-peguáicha,haohechakuaaigloriaojapohaguã mba'egua'u.

10Ipy'atanimbu,peesperanzaivaivévayvygui,ha hekovesa'iveovaleñai'ũgui.

11Ha'endoikuaáiIjapohare,hapeomoingévachupe peteĩángaomba'apóvahaopytu'upeteĩespíritu oikovévape.

12Haʼekuérakatuohechañanderekovepeteĩvyʼarã,ha ñandetiémpokoʼápepeteĩmerkádojahupytyhagua mbaʼeporã,pórkeheʼihikuái,jahasavaʼerãha oparupiete,jepeivaívarupive.

13Kokuimbaʼe,koyvyariguaojapombaʼyruikyrỹiva hataʼangaojejapóva,oikuaaijeheombopochyhaopa ambuégui

14Haenteroveneretãyguaenemigokuéra,ojokóva chupekuéraipoguýpe,itavyeterei,haipyʼahatãveumi mitãʼígui

15Ha'ekuéraoimo'ãtupãgua'uopatetãyguata'ãnga, ndoguerekóitesaohechahaguã,niryekueopytu'uhaguã, niapysaohenduhaguã,niipokuãojokohaguãhaipy rehekatu,mbeguekatuoho

16Yvypóranikoojapoumíva,hapeojerurevaʼekue ijespírituvoiojapochupekuéra

17Ha'enikoomanóva,ipoañarupiveojapopeteĩmba'e omanóva,ha'evoiiporãveumimba'e omomba'eguasúvagui

18Heẽ,omombaʼeguasuhikuáiaveiumimymba ojehayhuʼỹvévape,oñembojojáguioñondive,oĩivaivéva ambuégui

19Ha'ekuéranaiporãiavei,ha'ekuéraniko ojeipotaitereíguimymbakuérarehe

MOAKÃHA16

1Upévareojekastigaporãchupekuéra,hahetaiterei mymbaojehasaasy.

2Upecastigorangue,retrataporãvoneretãyguandive, rembosako'ichupekuéraso'osaborextraño,codorniz jepeomokyre'ỹhaguãhembi'urã.

3Haʼekuéraoipotaitereíguitembiʼu,ohechavaieterei rupiumimymbaoñemondovaʼekueijapytepekuéra, ombojeguaruumimbaʼeoikotevẽvaoipotaitéva.hakatu ko’ãva,ohasa’asývapenuríapeteĩespaciombykymíre, ikatuojejapochuguikuérapartepeteĩsaborextraño-gui.

4Tekotevẽningoouumimbaʼevaiogueraháva chupekuéra,handaikatúivaojehekýi.

5Oúrõguarekoʼãvaárimymbakuérakyhyjepochy,ha omanórõguarembóiikyrávapicazónreheve,ndepochy ndopytáiopaáraguarã.

6Hakatuoñemondýihikuáisapyʼami,oñemoñeʼẽ haguachupekuéra,oguerekóguipeteĩtechaukaha

salvasiõrehegua,omomanduʼahaguachupekuérande léirembiapoukapyre.

7Peojerevaʼekueijehe,ndahaʼéiojesalvavaʼekuepe mbaʼehaʼeohechavaʼekuére,sínonderupive,haʼéva opambaʼeSalvador.

8Hakomba'éperemomaranduneenemigokuérape,nde ha'ehapeomosãsóvaopamba'evaígui.

9Ha'ekuérapeguarãumisaltamonteshaguyraoisu'úva ojuka,handojejuhúimba'eveichaguapohãhekovépe guarã.

10Ndera'ykuérakatundaipu'akáiumidragónvenenoso hatĩme,ndeporiahuverekoakóintehaomonguera chupekuéra.

11Oñeinupãguichupekuéra,imanduʼahaguaneñeʼẽre; hapyaʼeojesalva,anihaguahoʼatesaráipypukúpe, imanduʼamemehikuáinembaʼeporãre.

12Ndaha'éika'avo,niyesoomongu'éva,omonguerajey haguãchupekuéra

13Ndereguerekopu'akatekovehañemanorehegua, ndereguerahaInfiernorokẽmehareguerujey.

14Peteĩkuimba'eañetehápeojukaiñañuãrupi,hape espírituosẽrirendouvéinipeángaojeguerohorýva ndouvéima

15Hakatundaikatúirekañyndepógui

16Umiiñañávape,ndekuaa'ỹva,oinupãndepombarete rupi,oky,amandáuhaamaiñextrañoreheve,ojepersegi chupekuéra,ndaikatúiojehekýichuguikuéra,hatata rupiveoñehundichupekuéra

17Ha'eguipehechapyrãva,petataoguerekovembarete peýpe,omboguepaitévaopamba'e

18Sapyʼamioñemboguejypetatarendy,anihagua ohapyumimymbaoñemondovaʼekueumiiñañávareha katuhaʼekuéravoiikatuohechahaohechakuaa ojepersegihaguechupekuéraTupãhuísioreheve

19Haambuejaveokáiymbytépejepetatapuʼakaári, ohundihaguapeteĩyvyhekojojávayvakuéra

20Upévaranguerembohysýinetavayguakuérapeángel rembiʼu,haremondochupekuérayvágaguimbujape oñembosakoʼivaʼekueombaʼapoʼỹre,ikatúvaombovyʼa peteĩteĩovyʼáva,haomoneĩopambaʼeoipotaháicha 21Nerembi'uomombe'unera'ykuérapenedulce,ha oservívopeho'úvarembi'urã,oñembopiro'yopavave oipotaháicha.

22Hakatunievehahielooaguantapetata,ha noñemonguʼéi,oikuaahaguahikuáitatahendýva amandáupe,haomimbipávaamajave,ohundihagueumi enemigokuérayva.

23Hakatukóvajeyhesaráijepeimbaretégui,ikatu haguáichaoñemongaruumihekojojáva.

24Petekoveneservíva,haʼévapeApohare, ombohetavéguiimbareteumihekojojaʼỹvareokastiga haguére,haomboguejyimbareteoipytyvõhaguaumi ojeroviavanderehe.

25Upérõjepeoñemoambueopamba'épehaiñe'ẽrendu nemborayhúpe,omongakuaávaopamba'e,umi oikotevẽvaoipotaháicha.

26Oikuaahaguãndera'ykuéra,Ñandejára,rehayhúva, ndaha'eihayvaokakuaahapeomongakuaávayvypórape.

27Petatápenoñehundíriva,hakuʼimikuarahyresape reheve,pyaʼevoioñemonguʼe

28Jaikuaahaguã,rojokova'erãhakuarahyome'ẽhaguã ndéveaguyje,haárapytũmbýperoñembo'ehaguãndéve.

29Umioagradeseʼỹvaesperánsaoñemonguʼétaperoʼy roʼysãicha,haokañýtayndohupytýivambaʼeveichavérõ.

MOAKÃHA17

1Tuichanikonejuiciokuéra,handaikatúioje'e,upévare umiángaoñemongakuaa'ỹvaojavy.

2Umikuimbaʼehekojojávaoimoʼãrõguareombohasa asypetetãmarangatúpe;oñembotývohikuáihógape, umiprisioneropytũmbýpe,haojejokuapeteĩpyhare pukukuevínculo-pe,oñenoupépeexilio-pepe providenciaeterna-gui.

3Oimoʼãajahikuáioñenohakañyhápeiñangaipakuéra ñemiháme,isarambipeteĩveloiñypytũvaguýpe tesaráipe,oñemondýivaieterei,haojepyʼapyumi aparisióniñextrañoreheve

4Peeskínaojokóvachupekuérandaikatúiojoko chupekuéraanihaguaokyhyje,péroumityapuy hoʼávaichaipuijerére,haojekuaachupekuéraumi visiónñembyasyhovapohýireheve

5Tatapu'akandaikatúiohesapechupekuéra,haumi mbyjatatatĩomimbipávandogueropu'akáiohesape haguãupepyharevaiete

6Upénteojekuaachupekuérapeteĩtatahendýva ijehegui,oporomondýietereíva,okyhyjéguihikuái, oimoʼãivaivehaumimbaʼeohechávapembaʼe ohechaʼỹvagui

7Umiilusiónartemagiareheguakatu,oñemboyke chupekuéra,haoñembohoryiñarandúpeoñembohorývo

8Haʼekuéraoprometevaʼekueomosẽtahaumimbaʼe kyhyjehajehasaasypeteĩángahasývagui,haʼekuéra voihasykyhyjégui,haomereseojepukahese

9Ndaipóriramojepembaʼevaietendokyhyjéiva chuguikuéra;hakatuokyhyjeumimymbaohasávagui, hambóioisu'u

10Omanohikuáikyhyjégui,onegandohechaihape yvytu,ndaikatúivaojehekýichugui

11Petembiapovai,oñekondenávaitestígorupive, okyhyjeterei,haopresionaikonsiénsia,akóinte opronostikaumimbaʼeivaíva.

12Pekyhyjendaha'éiambuemba'e,ndaha'éirõpe ñepytyvõpepy'aporãome'ẽvape.

13Hapeñehaʼarõoúvahyepýgui,saʼiverupi,oipapape jeikuaaʼỹhetavepembaʼéreoguerúvaguipejehasaʼasy.

14Hakatuhaʼekuéraokepeteĩchaiteupepyharépe, añetehápendaikatúivaojegueropuʼaka,haosẽvaʼekue hiʼarikuérapeinfiérnoojehejareiʼỹvaruguágui.

15Peteĩpártepeoñeñanduvaiumimbaʼevaiete,ha peteĩpártekatuoñedesmaia,ikorasõkuéraoñembyaívo chupekuéra,oúguichupekuérapeteĩkyhyjesapyʼaitépe, hanoñehaʼarõiva.

16Upémarõ,oimeraẽhoʼávapeoñeñongatuporã, oñembotypeteĩkárselpe,ndorekóivavárradeiérro.

17Taha'eha'évachokokuetérãovecharerekuatérã omba'apóvakokuépe,ha'eoaguantahaoaguantaupe tekotevẽ,ndaikatúivaojehekýi,opavaveoñeñapytĩgui peteĩkadenapytũmbýpe.

18Tahaʼepeteĩyvytuotyryrýva,térãguyrakuéraryapu hatãumihakãojeipysóvaapytépe,térãpeteĩyhoʼaporã osyryhatãva

19Térãpeteĩitaryapuvaieteojeityva’ekue,térãpeteĩ oñanindaikatúivaojehechaumimymbaotyryrývagui, térãpeteĩñe’ẽokororõvamymbaka’aguy salvajevévagui,térãpeteĩecoojerejeývaumiyvyty hueco-gui;ko’ãmba’eomoñeñanduvaichupekuéra kyhyjégui.

20Yvytuichakueomimbipaite,haavavendojokói hembiapo.

21Hi'arikuéranteojepysopeteĩpyharepohýi,peteĩ pytũmbyra'ãngaorrecibítavachupekuéra.

MOAKÃHA18

1Upevérenesantokuéraoguerekopeteĩtesape tuichaitereíva,iñeʼẽohendúvo,handohecháiiforma, ndohasáihaguéreaveihikuáiumimbaʼepeteĩchagua, oipapachupekuéraovyʼaha.

2Hakatundojapóihaguérechupekuérambaʼeveivaíva koʼága,ojejapovaʼekuehesekuéraivaívayma,omeʼẽ chupekuéraaguije,haojerurechupekuéraperdón haʼéguihikuáienemigo

3Upévarangueremeʼẽchupekuérapeteĩtatakua hendýva,mokõivévape,haʼehaguapeteĩguíapejeguata ojekuaaʼỹvape,hapeteĩkuarahyndojapóivambaʼeve ivaívaombovyʼahaguachupekuéra

4Haʼekuéraomereseguiojepeʼachuguikuératesapeha oñeñapytĩpytũmbýpe,oñangarekóvaʼekuene raʼykuérape,haʼekuérarupiveoñemeʼẽvaʼerãyvórape peléiresapeoñembyaiʼỹva

5Haodesidirirehikuáiojukatahaimarangatúva raʼykuérape,peteĩmitãoñemombo,haojesalvávo, omongavajuhaguachupekuéra,reipeʼaitaʼyrakuéra atyguasúpe,harehundipaitechupekuérapeteĩy ipuʼakapávape

6Upepyharépeorerukuéraoñemoañetevaʼekueyma, oikuaáguikatuetembaʼejuramento-paomeʼẽhikuái jerovia,uperireovyʼahikuái

7Upéicharõnetavayguakuéraapytéguioguerohoryumi hekojojávasalvasiõhaumienemigokuérañehundi.

8Rekastigavaʼekueoreñorairõhárape,upévarupive oremombaʼeguasu,orerenóivaʼekue.

9Umikuimbaʼeporãraʼykuérahekojojáva osakrifikáguiñemiháme,hapeteĩñeʼẽmeojapopeteĩléi marangatu,umiimarangatúvahaʼehaguapeteĩchagua opartisipávapeteĩmbaʼeporãhaivaívagui,umitúva koʼágaopurahéiumipurahéiñemomorã.

10Péropeótroládopeoñehendupeteĩsapukáihasýva umienemígogui,hapeteĩtyapuoñembyasýva ojeguerahaótrotetãmeumimitãoñembyasývapeguarã.

11Pepatrónhapetembiguáiojekastigapeteĩhendáicha; haperréiicha,upéichaohasaasypepersonacomún.

12Upémarõopavaveoñondiveoguerekohetaiterei omanóvapeteĩichaguañemanoreheve;niumioikovéva ndaha’éisuficienteoñotỹhaĝuachupekuéra,peteĩ momento-peoñehundihaguérechuguikuérañemoñare ijyvatevéva.

13Haʼekuérandogueroviaséimbaʼeveumi encantamientorupi;oñehundívoumita’ýraypykue, orrekonosehikuáikotavayguakuéraha’ehaTupãra’y 14Opamba'ekirirĩháme,haupepyharépeohopya'e mbytépe.

15NeñeʼẽIpuʼakapávaoguejyyvágaguinde mburuvichaguasuguapyhágui,peteĩkuimbaʼe ñorairõhárakyhyjeichapeteĩyvyñehundimbytépe.

16Hareguerunerembiapoukapyojejoko'ỹvakysepuku haimbeasývaicha,harepu'ãvoomyenyhẽopamba'e ñemanógui;haopokoyvágare,hakatuopytayvýpe.

17Upémarõsapyʼaitépeumivisióndesueñovaiete oipyʼapyetereichupekuéra,haumimbaʼekyhyjeou hiʼarikuéraoñehaʼarõʼỹre.

18Peteĩoñemombóvakoʼápe,haambuekatuupépe, omanombyterupi,omombeʼumbaʼérepaomano.

19Umisueñoombopyʼaroryvaʼekuechupekuéra ohechaukaraʼeupéva,anihaguaoñehundihikuái,ha ndoikuaáimbaʼérepaojehasaasyhikuái.

20Heẽ,peñemanoje’uopokohekojojávareavei,ha oikopeteĩñehundiatyguasutave’ỹme,hakatupepochy ndopytáiare

21Upérõpekuimbaʼekulpávlepyaʼehaoñemboʼy odefendehaguachupekuérahaoguerúvopeeskúdo iministeriohekopetegua,jepeñemboʼe,hainsiénso ñemeʼẽ,oñemboʼypepochyrehe,haupéichaomohuʼã pembaʼevai,heʼívohaʼehanerembiguái

22Upémarõhaʼeipuʼakapeohundívare,ndahaʼéihete mbarete,niimbaretépe,sínopeteĩñeʼẽrupiveomoĩ ipoguýpepeokastigávape,heʼívoumihuraméntoha kompromísoojapovaʼekueumitúvandive

23Umiomanóvahoʼaparireojuehe,oñemboʼy ijapytépe,haʼeojokopepochyhaombojaʼoumi oikovévape

24Peaopukukuépeoĩguikoyvytuichakue,haumi irundyitarréhapeojehaituvakuérarekomimbipa,hande Majestadiñakãdiademaári

25Ko'ãvapepeohundívaome'ẽtenda,haokyhyje chuguikuéra,ha'ekuéraoprobámahaguéreipochyañónte MOAKÃHA19

1Umiiñañávapekatu,pochyouhi'áriporiahuvereko'ỹre ipahaitepeve,ha'eoikuaamboyvemba'épaojapóta hikuái.

2Mbaʼéichapaomeʼẽrirechupekuérapermisooho hagua,hapyaʼeomondochupekuéra,oñearrepentiha omuñachupekuéra.

3Haʼekuéraoñembyasyhaojaheʼoajagueteriumi omanóvasepultúrape,omoĩvehikuáiambuembaʼetavy, haomuñachupekuéraokañývaicha,ojerurevaʼekue chupekuéraohohagua.

4Pedestino,haʼekuéraomeresevaʼekue,ogueraha chupekuérakoʼãmbaʼépe,haojapochuguikuérahesarái umimbaʼeoikomavaʼekuégui,ikatuhaguáichaokumpli hikuáipekastígoofaltávaijehasaʼasykuéragui.

5Handeretãguaohasahaguãpeteĩtapehechapyrãva,ha katuojuhupeteĩñemanoiñextraño.

6Opambaʼeoikovaʼekueijehe,oserviumi tembiapoukapyijojahaʼỹvaoñemeʼẽvaʼekuechupekuéra,

ikatuhaguáichaoñeñangarekoneraʼykuérapembaʼeve ivaívaʼỹre.

7Haʼetevoi,peteĩaraiomoʼãvapekampaménto;hay oñemboʼyhápehenondépe,ojekuaayvyseko;haosẽ yguasuPytãguipeteĩtapeojejoko’ỹre;hapeysyry violento-guiosẽpeteĩñuhovy:

8Upépeohoopatavayguakuéraoñedefendevaʼekuende porupive,ohechávoumimbaʼehechapyrãvane hechapyrãva.

9Haʼekuéraohóguikavajuicha,haotyryryovecha raʼýicha,hanemombaʼeguasúvo,Ñandejára,resalva vaʼekuechupekuéra.

10Haʼekuéraningoimanduʼagueteriumimbaʼeoiko vaʼekuéreoikoajahikuáipetetãambueguápe, mbaʼéichapapeyvyoguenohẽguyrakuéravaka rendaguépe,hambaʼéichapaperríoomombohetaiterei sapopirarendaguépe.

11Uperirekatuohechahikuáiguyrakuérahenerasión pyahu,haojerurehikuáisoʼoheʼẽporãva.

12Umicodornizouhendápekuérayguasúguiovy'a haguã

13Haumicastigoouumipekadórpendahaʼéiva techaukahaymaguareʼỹrearasunumbareterupive: ohasaasyhaguérehikuáihekoitépehembiapovaiháicha, upéicharupioipuruhikuáipeteĩtekohasyvévaha ñembohoryumiextranhérondive

14Umisodomítandorresivíriumindoikuaáivapeou jave

15Handaha'éiupéichante,hakatuoiméneojeguereko michĩmirespetoumitapichandive,ndoiporúiguiumi extranhéropendaha'éiramoangirũ

16Hakatukoʼãvaombohasaasyetereichupekuéra, haʼekuéraorresivivaʼekuekaruguasureheve,ha ojejapómachuguikuéraumiléipeteĩchaguápe

17Upémarõkoʼãvapeohechaʼỹ,umioĩháichape kuimbaʼehekojojávarokẽme

18Umielementookambiáguiijeheguipeteĩespésiede armoníarupive,haʼetekuoĩvapeteĩsaltériopeuminota okambiávapemelodíaréra,haupéicharõjepesiémpre haʼesonído;ikatúvaojehechakuaaporãojehechávoumi mbaʼeojejapovaʼekue

19Umimbaʼeyvyariguaoñekonvertiýpe,haumi mbaʼeymaotyryrývaýpe,koʼágaohoyvýpe.

20Petataoguerekopu'akapeýpe,hesaráiumimba'e porãgui,hapeyhesaráipenaturalezaomboguejývagui.

21Peótroládope,umitatatĩndoipeʼáiumitekove oñembyaívaroʼo,oguataramojepeipype;ni ndodesmeltáihikuáipeso’oyvagapeguaheladoha’éva naturalezaaptooñemongu’ehaĝua.

22Opamba'épe,Ñandejára,remomba'eguasune tavayguakuérapeharemomba'eguasuchupekuéra,ha nerepensáichupekuéra.

1ÑepyrũrãJesúsSiracRaʼyarandureheguaHetaha tuichamba'eoñeme'ẽhaguéreñandévepeléihaprofetakuérarupive,haambuekuéraosegívahapykuéri,umi mba'éreIsraeloñemomba'eguasuva'erãoaprendeha iñaranduhaguére;haupévaguindaha’éiumiomoñe’ẽva añóntetekotevẽva’erãikatupyryijehegui,hakatuavei umioikuaasévaikatuouporãumioĩvapeokápe,oñe’ẽ haohaívo:cheruJesús,hetaoñeme’ẽrirepeléi moñe’ẽrãme,haumiprofetakuéra,haambueñande rukuérakuatiañeʼẽ,haohupytyvaʼekueipypehuísioporã, ojeguerahaaveiijeheohaihaguapeteĩmbaʼeoñeʼẽva aprendizajehaarandurehe;upehembipotápeumi oñemoaranduséva,haojepokuaávako'ãmba'ére, ohupytyhetahetavemba'eoikóvoléihe'iháicha. Upévare,pehejamipeẽmepemoñe'ẽhaguãpy'aporãha jesarekópe,haoreperdonahaguã,ha'eteku ndoroguerekóivañe'ẽ,roñeha'ãmbaitévarointerpreta haguã.Umimba'eoje'évaevréoñe'ẽmeha oñembohasávaambueñe'ẽme,ndoguerekóipeteĩchagua mbareteipypeoñeñe’ẽhikuáiiñe’ẽteépeÁñotreintay ochoajujaveEgipto-pe,Euergetesmburuvichaguasu ramo,haaikoupépesapy'ami,ajuhupeteĩaranduka ndaha'éivamichĩva,upévareaimo'ãtekotevẽhaañeha'ã haañeha'ãmbaiteainterpretahaguã;oipurúvotuicha jesarekohakatupyryupeespacio-peomohu’ãhaĝuape aranduka,haomoĩchupekuéraĝuarãavei,peteĩtetã iñextraño-peoaprendeséva,oñembosako’ívomboyve jepokuaa-peoikohaĝualéirapykuériOpaaranduou Ñandejáragui,haoĩhendiveopaáraguarã

2Mávapikoikatuoipapayvykuʼiyguasu,haamagota, haáraopaáraguarã?

3¿Mávapikoikatuoikuaambaʼeichaitépaijyvatepe yvága,peyvyipekue,hapeipypukukuehapearandu?

4Aranduojejapoopamba'emboyve,haarandujekuaa opaáraguive

5Tupãñeʼẽijyvatevévahaʼepearanduykua;ha hapekuérahaʼetembiapoukapyopaveʼỹva

6Mávapepaojekuaapearandurapo?Térãmávapiko oikuaaumimbaʼeiñarandúva?

7Mávapepaojehechaukapearandujeikuaa?hamávapa ontendepeexperienciatuichaitévaorekóva?

8Oĩpeteĩiñarandúvahatuichaojekyhyjéva,Ñandejára oguapývaitrónope.

9Haʼeojapochupe,haohechachupe,haoipapachupe, haoñohẽchupeopahembiapokuére.

10Ha'eoĩopayvypórandiveha'eome'ẽchupe ohayhúvape.

11PekyhyjeÑandejáraguiha'epeteĩñemomba'eguasu, ñemomba'eguasu,vy'a,hapeteĩkorónavy'arehegua.

12PekyhyjeÑandejáraguiombovyʼa,haomeʼẽvyʼa, vyʼa,hatekovepuku.

13OimeraẽvaokyhyjévaÑandejáragui,ohoporãta chupeipahápe,haojuhútamborayhuomanóvoára.

14JakyhyjeÑandejáraguiha'earanduñepyrũ,ha ojejapoumijeroviahandivehyepýpe.

15Haʼeomopuʼãpeteĩpyendaopaveʼỹvayvypórandive, haosegítaiñemoñarekuérandive.

16PekyhyjeÑandejáraguihaʼearanduhenyhẽva,ha omyenyhẽyvypórapehiʼakuéragui.

17Haʼeomyenyhẽopahógapeumimbaʼe ojeipotaitévagui,haumimbaʼeombyatyvaʼekueumi mbaʼeokakuaávagui.

18PekyhyjeÑandejáraguihaʼepeteĩkorónaarandu rehegua,oñakãrapuʼãhaguapyʼaguapyhatesãiperfecto; mokõivévaha'eTupãjopói,haombotuichaveovy'aumi ohayhúvachupe.

19Aranduoñohẽkatupyryhamba'ekuaaentendimiento rehegua,haomomba'eguasuchupekuéraomomba'e haguãumiojokóvachupe.

20AranduraponingojakyhyjeÑandejáragui,haumi hakãoikovepuku.

21PekyhyjeÑandejáraguiomosẽumiangaipa,ha oĩhámeomboykepochy.

22Peteĩkuimbaʼeipochývandaikatúiojehusga;ipochy ñemongu’eha’étaguiiñehundi

23Peteĩkuimbaʼeipasiénsiavaodesgarrátasapyʼami,ha uperirevyʼaosẽtachupe.

24Haʼeomokañýtaiñeʼẽsapyʼami,hahetaijuru omombeʼútaiñaranduha

25Umiehémplooñeʼẽvapembaʼekuaareheoĩumi mbaʼeiñarandúvape

26Reipotáramoarandu,eñongatutembiapoukapykuéra, haÑandejáraomeʼẽtandéve

27PekyhyjeÑandejáraguiha'earanduhambo'epy

28AnirekyhyjeÑandejáraguinemboriahujave,haani rejuhendápepy'amokõireheve

29Anireikohovamokõivayvypórarenondépe,ha eñatendeporãumierevaʼekuére

30Anireñemopuʼã,anihaguare’a,haregueruñemotĩ neángaári,haupéichaTupãojuhuneñemigua,ha nemomboatyguasuapytépe,nerejuiguiañeteguápe Ñandejárakyhyjépe,hakatunekorasõmehenyhẽ ñembotavýgui

MOAKÃHA2

1Cheraʼy,rejuramoreservihaguaÑandejárape, embosakoʼineángapyʼarandurã

2Emoĩporãnekorasõ,haakóinteegueropuʼaka,haani rejapurajehasaasyjave.

3Ejepytahese,haanirehomombyry,reñembohetavévo ndepahapahaitépe.

4Opambaʼeojegueruvaʼekuenderehe,egueraha vyʼápehanepasiénsiareñemoambuéramopeteĩmbaʼe michĩvape.

5Pórkepeórooñehaʼãtatápe,haumikuimbaʼe ojeguerohorývahornoojehasaasyjave.

6Ejeroviahese,hahaʼenepytyvõta;emohendaporãnde rape,haejeroviahese.

7PeẽpekyhyjévaÑandejáragui,pehaʼarõ iporiahuvereko;haanipehomombyry,anihaguãpe'a.

8PeẽpekyhyjévaÑandejáragui,pegueroviachupe;ha penejopóindopamoʼãi.

9PeẽpekyhyjévaÑandejáragui,pehaʼarõiporãva,ha vyʼahaporiahuverekoopaveʼỹva.

10Pemañaumigeneraciónymaguarére,hapehecha; ¿ojeroviaparaʼeÑandejárare,haoñembotavy?térãpiko

oĩopytávakyhyjépe,haojehejareichupe?térãmávape pikoodesprecia,ohenóivachupe?

11Ñandejárahenyhẽguiporiahuverekoha poriahuverekógui, ipasiénsia ha oiporiahuverekoitereígui,haoperdonaangaipakuéra,ha osalvajehasaasyjave.

12Aiumikorasõokyhyjéva,haipoikangýva,hape pekadórohóvamokõitapére!

13Aipeipyʼakangývape!ndogueroviáigui;upévare noñedefendemoʼãichupe.

14¡Aichejárangapeẽpeperdevaʼekueipasiénsia!ha mbaʼépapejapótaÑandejárapendevisitavove?

15UmiokyhyjévaÑandejáraguinaiñeʼẽrendumoʼãi Iñeʼẽre;haumiohayhúvachupeoñangarekótahape.

16UmiokyhyjévaÑandejáraguiohekátapeiporãva, oguerohorývachupe;haumiohayhúvachupehenyhẽta peléigui.

17UmiokyhyjévaÑandejáragui,ombosakoʼítaikorasõ haomomirĩtahenondépe.

18He'i:Ñandejárapópero'áta,ndaha'éiyvypórapópe.

MOAKÃHA3

1Pehenduchévependeru,Oraʼykuéra,hapejapoupe rire,peimeporãhagua

2Ñandejáraomeʼẽguipetúvapeomombaʼeguasúva itaʼyrakuéraári,haomoañetepesyautoridaumitaʼýra ári

3Oimeraẽvaomomba'eguasúvaitúvape,oipe'ahaguã hembiapovaikue

4Hapeomombaʼeguasúvaisýpe,haʼetepeteĩ ombyatývatesóro

5Oimeraẽvaomombaʼeguasúvaitúvape,ovyʼáta itaʼyrakuérarehaojapovoveiñembo'e,oñehendúta chupe

6Peomombaʼeguasúvaitúvape,oikovepukuvaʼerãha peiñeʼẽrendúvaÑandejárapehaʼétapeteĩkonsuélo isýpeguarã

7PeokyhyjévaÑandejáraguiomomba'eguasútaitúvape haoservítaituvakuérape,ijárakuérapeojapoháicha

8Emombaʼenderuhandesýpeeñeʼẽhande rembiapokuépe,ikatuhaguáichaounderehe chuguikuérapeteĩjehovasa.

9Túvajehovasaomopyendataʼyrakuéraróga;hakatu pesymaldiciónoipe’aumipyenda.

10Anireñemomba'eguasunderuñemotĩre;Nderu ñemotĩguindaha'éinemomba'eguasúva.

11Yvypórarekomimbipaouitúvañemomba'eguasúgui; hapeteĩsyoñemotĩvahaʼepeteĩñembohoryumimitãme.

12Chera'y,eipytyvõndetúvapeijeda,haaniembyasy chupeoikoveajapukukue.

13Haiñaranduofaramo,eñehaʼãmbaitehendive;haani remboykechupereimejavenembareteporãme.

14Ndojehejareimo'ãinderuopytu'uhague,haumi angaiparendaguépeoñembojoapýtanemopu'ãhaguã.

15Ndejehasaasyrapeojegueromandu'áta;nde angaipakuéraaveioñemongu’éta,pehieloárahaku porãmeguáicha.

16Peohejávaitúvape,haʼetepeteĩoñeʼẽvaÑandejárare. Hapeombopochývaisýpeoñemaldesichupe:Tupãgui

17Cheraʼy,esegíkenanerembiapopyʼaguapýpe; péicharehayhuva'erãpeoguerohorýva.

18Ndetuichavévo,reñemomirĩve,harejuhúta mborayhuÑandejárarenondépe.

19Hetaoĩumitendayvatehaherakuãguasúva,haumi mba'eñemiguaojekuaaukaumiipy'aporãvape.

20TuichaitereiningoÑandejárapuʼaka,haumi ijyvyʼỹvapeomombaʼechupe.

21Anirehekaumimbaʼeijetuʼuetereívandéveguarã,ha anirehekaumimbaʼendembaretevéva.

22Hakatuumimbaʼeojeʼévandéve,epensa ñemombaʼeguasúpe,natekotevẽiguirehechanderesa rupiveumimbaʼeoĩvañemiháme.

23Anireipotareikuaaumimba'enatekotevẽiva,hetave mba'eojekuaaukáguindéveyvypóraontende'ỹvagui.

24Hetanikooñembotavyhemiandureirupi;hapeteĩ sospechaañaomboykehuísio.

25Tesa'ỹrendereipotátatesape,aniremombe'u reikuaa'ỹhandereheha.

26Peteĩkorasõipyʼahatãvaohótaivaívaipahápe;hape ohayhúvapeligroomanótaipype

27Peteĩkorasõipyʼahatãvaojekargáta ñembyasykuéragui;hapekuimbaʼeañaombyatýta angaipaangaipaári

28Umioñemombaʼeguasúvapekastígopendaipóripohã; pembaʼevaikaʼavooñemopyendahaguéreipype

29Umiiñarandúvakorasõontendepeteĩehémploha peteĩapysaoñatendeporãvahaʼepeteĩkuimbaʼe iñarandúvarembipota

30Yomboguepátatatahendýva;halimosnaojapopeteĩ expiasiõangaipakuérare

31Hapeomyengoviávaumijereporã,imanduʼaumi ikatúvareoukoʼága;hahoʼavove,ojuhútapeteĩjepyta

MOAKÃHA4

1Cheraʼy,anirembotavyumiimboriahúvapeoikove hagua,haanirehaʼarõareumihesaoikotevẽvape

2Anipembopyʼarorypeteĩángaiñembyahýivape;ani pembopochypeteĩkuimba'épeijehasaasyjave

3Anipemoĩvejehasa’asypeteĩkorasõopyrũvape;ha anipembotapykuepemeʼẽhaguapeoikotevẽvape.

4Anipemboykeumiojehasaasyvajerure;ani rembojerenderovamboriahúgui.

5Aniremboykenderesaumioikotevẽvagui,haani reme'ẽchupemba'evenemaldesihaguã.

6Ha'endemaldesíramohi'ángapy'arasyreheve, oñehendútaiñembo'epeojapova'ekuégui.

7Ehupytypemborayhukongregasiónpe,haeñakãity peteĩkuimbaʼeguasurenondépe.

8Aninembopyʼaroryreñesũvoneapysamboriahúpe,ha embohováichupepeteĩmbaʼeporãpyʼaporãme.

9Pesalvapeohasaasývapepeoporojopyvaívapógui; haanireñembotavyreguapyjavehuísiope.

10Eikopeteĩtúvaichaumiitúvape,handeména rendaguépeisýpe,upéichareikovaʼerãpeYvatetegua raʼyicha,hahaʼenderayhútandesygui.

11Aranduomomba'eguasuita'yrakuérape,haojoko umiohekávapechupe.

12Peohayhúvachupeohayhutekove.haumiohekáva chupetempranohenyhẽtavyʼágui.

13Peojokóvahese,ohupytýtagloria;haoikehápe, andejraohovasáta.

14UmioservívachupeoservítapeImarangatúvape,ha umiohayhúvapechupeÑandejáraohayhu.

15Ohendúvachupeohusgátatetãnguérape,hape oñangarekóvaheseoikótapy'aguapýpe.

16Peteĩkuimbaʼeoñemeʼẽramochupe,haʼeohupytýta chupe.haiñemoñareojokótachupeimbaʼépe.

17Ñepyrũrãhaʼeoguatahendiveumitapeivaívare,ha oguerútachupekyhyjehakyhyje,haombohasaasy chupeikorresisiónrupive,ojeroviapevehiʼángareha oporohaʼãtachupeumiléirupive.

18Upéioujeýtahendápepetapepotĩme,haokonsola chupehaomombeʼútachupeumimbaʼesekréto.

19Pérohaʼeojavýramo,haʼeohejátachupehaomeʼẽta chupeoñehundihagua

20Peñangarekopeoportunidarehe,hapeñangarekóke mbaʼevaígui;haaniretĩneángarehe.

21Oĩguipeteĩñemotĩoguerúvaangaipa;haoĩpeteĩ ñemotĩhaʼévagloriahagrásia

22Aníkenareaseptaavavépeneángakóntrape,haani pehoʼaperrespetoorekóvaavave

23Haanirejejokoreñeʼẽhagua,oĩjavepaʼũrejapo haguaiporãva,haaniremokañynearanduiporãitévape

24Ñe'ẽrupiveojekuaátaarandu,hapearanduñe'ẽ rupive

25Nimbaʼevéicharõnoñeʼẽipeañeteguáre;hakatu eñemotĩpejejavyndereikuaa’ỹvagui

26Aniretĩremombeʼuhaguaneangaipa;haani omboligapeysyryrape

27Anirejapondejeheguipeteĩkuimbaʼeitavýva poguýpe;nipeaceptapepersónaipuʼakapáva

28Peñehaʼãpeañeteguárepemanomeve,haÑandejára oñorairõtapenderehehápe

29Anirejapuraneñeʼẽme,hanerembiapokuépe eñemonguʼehaeñembotavy

30Anireikopeteĩleónichanderógape,ninerembiguái kuéraapytépe

31Aníkenatojeipysondepoorresivihaguáicha,ha embotyremyengoviavove.

MOAKÃHA5

1Aniremoĩnekorasõnembaʼerepyári;haaniere, arekosuficientecherekovépeguarã.

2Anirejaponeremianduhanembaretekue,reguata haguãndepy'arapére.

3Haanipeje:“¿Mávapikochepojokótache rembiapokuérare?”.Ñandejárakatueteovengátaguine orgullo.

4Aniere:Cheangaipa,hamba'eivaívapaojehucherehe? andejraipasiénsiagui,nimbaʼevéicharõnderehejamoʼãi reho.

5Pepropiciaciónrehegua,anipekyhyjepembojoapy haguãangaipaangaiparehe.

6HaaniereIporiahuverekotuichaha;ha'e oñembopy'aguapýtacheangaipahetaitereirupi,

poriahuverekohapochyoúguichugui,haipochy opytávapekador-kuéraári.

7AnirepytarejevyÑandejárarendápe,haani remombytaárahaára,sapy'aitépeoútaÑandejárapochy, handepy'aguapýpereñehundítahareñehundítape venganzaárape.

8Aniremoĩnekorasõumimbaʼerepyrehupytyvaʼekue hekopeʼỹrehe,ndouporãmoʼãiguindévembaʼevaiára.

9Anipeipejuopayvytureheve,haanipehoopatapére, upéichaaveiojapopepekadóriñe'ẽmokõiva.

10Eñemopyendanearandurehe.hatoikopeteĩchagua neñeʼẽ.

11Pehendupyaʼe;hatoikonderekoveipyʼaiteguive; hapacienciarehevepeme’ẽmbohovái.

12Reguerekóramoarandu,embohováinderapichápe; ndaha’éiramo,emoĩndepondejuruári.

13Oñemomba'eguasuhaoñemotĩ,hayvypórañe'ẽho'a.

14Aníkereje'eneñe'ẽmbegueha,haanireñenone ñe'ẽme,mondaharehenikooñemotĩivaívahaiñe'ẽ mokõireheoñekondenavai.

15Anipeikuaambaʼevepeteĩmbaʼetuichávatérã michĩmívape

MOAKÃHA6

1Peteĩangirũrangueanioikochuguipeteĩenemigo; Upéicharupirehupytýtapeteĩtéravai,ñemotĩha ñembohory

2Anireñemombaʼeguasundepyʼaiteguivereñemboʼe rupi;anihaguãneángaoñemboja'opeteĩtóro okañývaichaha'eño

3Re'upátanderogue,hareperdétanehi'a,harehejáta ndejupeyvyramátaipirúvaicha

4Peteĩángaiñañávaohundítapeoguerekóvape,ha ombopukavaʼerãchupeiñenemigokuérare

5Ñeʼẽheʼẽasývaombohetavétaangirũnguérape,ha peteĩñeʼẽhekojojávaombohetavétaumimaiteiporã

6Peikopy'aguapýpehetatapichandive,upéicharõjepe peguerekopeteĩconsejeromil-pe

7Rehupytyséramoneamígo,eñehaʼãraẽchupehaani pyaʼerembotuichachupe

8Oĩnikoiñamígoiñamígopeguarã,handopytamoʼãi ndejehasaasyára.

9Haoĩpeteĩangirũ,ojerévoñorairõme,hañorairõ ojuhútaneñembohory.

10Jey,oĩangirũoĩvamesápe,handoikomoʼãinde jehasaasyára.

11Hakatunderekoporãmehaʼeoimétandejehe,ha ipyʼaguasuvaʼerãnerembiguáikuérare.

12Reñemomichĩramo,haʼeoñemoĩtanekóntrape,ha okañýtanderovagui.

13Ejeineenemigokuéraguihaeñangarekone amigokuérare.

14Peteĩangirũjeroviahaningopeteĩdefensambarete, hapeojuhúvapeichaguaojuhupeteĩtesoro.

15Mbaʼevendojokóipeteĩangirũjeroviahape,ha imbaʼeporãitereiningoovaletereíma.

16Peteĩangirũjeroviahaha’epetekovepohã;haumi okyhyjvaandejraguiojuhútachupe.

17OimeraẽvaokyhyjévaÑandejáragui,omotenondéta hekoitépeiñamigo,ha'eoĩháicha,upéichaavei hapichápe

18Chera'y,embyatymbo'epyndeimitãguive,upéicha rejuhútaarandundetujapeve.

19Ejuhendápeoaradohaoñotỹvaicha,haeha'arõhi'a porã,naneñeha'ãmo'ãihetamba'eremba'apohaguãhese, hapya'ere'útahi'a.

20Haʼeningondogustaieteumiiñaranduʼỹvape,pe iñaranduʼỹvandopytamoʼãihendive.

21Haʼeoñenótahiʼáripeteĩitaipuʼakapávaichaoñehaʼã hagua;haomosẽtachupeipukumboyve.

22Arandunikohérapeguáicha,hahetápendojehechái.

23Cheraʼy,ejapysaka,erresivichekonséhohaani rembotovechekonsého.

24Emoĩndepyijyvykuaryrúpehandeakãikadena-pe.

25Eñesũndejyva,haeguerahachupe,haani reñembyasypeojejokuahaguére

26Ejuhendápendepyʼaiteguive,haeñongatuhapeopa nepuʼakareheve.

27Pehekahapeheka,hapeikuaaukátapekuña,ha pejopyvovechupe,anipehejaoho

28Ipaháperejuhútaguiipytuʼuha,haupévaojevýtande vyʼápe

29Upérõumiiñapytĩhahaʼétapeteĩdefensambarete ndéveguarã,haumikadenahaʼétapeteĩaoomimbipáva

30Oĩningohiʼáripeteĩadornodeóro,haumijyvahaʼe peteĩrréhapúrpura

31Emondechupepeteĩaoñemomba'eguasúicha,ha emondendejerérepeteĩkorónavy'arãicha

32Chera'y,reipotáramo,nembo'éta,harejaposéramone akãme,nearanduva'erã

33Rehendúramo,rehupytýtaentendimiento

34Peñemboʼyumiancianohetaitereiapytépe;ha pejepytapeiñarandúvare

35PehendúkenaopadiscursoTupãme;haaniokañy ndeheguiumiehémplooñeʼẽvaentendimientorehe

36Harehecháramopeteĩkuimbaʼeiñaranduetéva,eju hendápe,haehejandepytomondehokẽrapykuere

37EpytaneakãÑandejárarembiapoukapykuérareha ejepy'amongetatapiaitehembiapoukapykuérare,ha'e omopyendátanekorasõ,haome'ẽtandévearandunde reipotáva.

MOAKÃHA7

1Anirejapoivaíva,upéichandoúivaʼerãndéve mbaʼeveivaíva.

2Pejeiumihekopotĩvagui,hapetembiapovaiojere pendehegui.

3Cheraʼy,anireñotỹumisurcotekojojareheguaári,ha neremonoʼõmoʼãisietevése.

4AnipehekaÑandejárapepeiñimportantevéva,nipe rréipeapykapemombaʼeguasúva.

5AnirejehustifikaÑandejárarenondépe;haani reñembotuichanearandureherréirenondépe.

6Anipehekapeikohuésramo,ndaikatúiguipeipeʼa tembiapovai;anihaguãrekyhyjeumiipu'akapávagui, peteĩñepysanganderekoporãrapére.

7Anirembopochyhetatavaguasurehe,haupéiani reñemombotavayguakuéraapytépe.

8Anipeñapytĩpeteĩangaipaambuére;peteĩme ndapejekastigamoʼãigui.

9Aniere:Tupãomañátahetaitereicheofréndarehe,ha aikuaveʼẽvovepeTupãijyvatevévape,haʼeoaseptáta.

10Anireñemboʼejave,anireñemboʼe,haaniremboyke remeʼẽhagualimosna.

11Anipepukaavavépepembohorývohi'ángapy'arasy rehe,oĩguipeteĩomomirĩhaomomba'eguasúva.

12Anirejapojapunderyke'yrehe;aniaveirejapo upéichaneirũndive.

13Anijapumba'eveichavérõ,pejepokuaanaiporãigui.

14Anireiporuhetañe'ẽhetaancianoapytépe,haani reñembo'ejavehetañe'ẽ.

15Anipembojeguarutembiapopohýitérãñemitỹ,pe Yvatevévaomoĩva.

16Anireipapahetaitereipekadórapytépe,hakatu nemanduʼákepepochyndopytamoʼãihaare.

17Tuichaeñemomirĩ,pórkeumiiñañávapeoñevenga tatahakururu

18Aniremoambuepeteĩangirũmbaʼeveiporãvare mbaʼeveichavérõ;nipeteĩjoyke'yjeroviahaOfiróro rehehápe

19Anipehejapekuñaiñaranduhaivuénovagui, imba'eporãnikoórogui

20Nerembiguáiomba'apoañeteramo,anirejerure chupemba'evai,nipeomba'apóvapeoñeme'ẽmbaitéva nderehehápe

21Ndeángaehayhupeteĩtembiguáiporãme,haani rembotavychupesãsõme

22¿Reguerekópavaka?emañahesekuéra,haoiméramo nderembipota,eñongatunendive

23Ndepikora'y?embo’echupekuéra,haeñesũijajúra imitãguive

24Ndepikorajyrajy?eñangarekoheterehe,haani rehechaukarevy'ahahendivekuéra

25Emendanemembykuñáre,haupéicharejapótapeteĩ mba'eipohýiva

26¿Reguerekópanerembirekoneremiandúpe?Ani rehejachupe,haanireñeme'ẽkuñatesape'ápe

27Emombaʼenderúpendepyʼaiteguive,haani nderesaráindesyñembyasykuéragui.

28Nemanduʼákendereimehaguechuguikuéra;ha mbaʼéichapikoikaturemyengoviachupekuéraumi mbaʼeojapovaʼekuenderehehápe?

29EkyhyjeÑandejáraguiopaneángareheve,ha emombaʼesacerdotekuérape.

30Ehayhúkenandepokatureheve,haanirehejaumi hembiguáipe.

31PekyhyjeÑandejáraguihapemombaʼesaserdótepe. haemeʼẽchupeiparte,ojeʼehaguéichandéve;umiyva ypykue,hamymbajukakuave'ẽ,jopóijyvarehegua,ha mymbajukaoñemomarangatuhaguã,haumimba'e marangatuypykueypykue.

32Haeipysondepoimboriahúvape,ikatuhaguáichane jehovasaoñeperfecciona.

33Peteĩdonorekográsiaopayvypóraoikovéva renondépe;haumiomanóvapeguarãndojokói.

34Anipeikoumihasẽvandivehapeñembyasyumi oñembyasývandive.

35Anireñembotapykuerevisitahaguahasývape,upéva nderehayhuvaʼerã.

36Oimeraẽmbaʼerejagarrávandepópe,nemanduʼape ipahaitére,haaniarakaʼevenderejapovai.

MOAKÃHA8

1Anireñeha'ãpeteĩkuimba'eipu'akapávandive'ani haguãre'aipópe.

2Anirejoavypeteĩkuimba'eiplátavandive,anihaguã ndepohýi,óronikoohundihetápehaombotavy mburuvichaguasukorasõ.

3Anipeñorairõpeteĩkuimbaʼeiñeʼẽhenyhẽvandive,ha anipembyatyyvyratataári.

4Anirembohorypeteĩkuimbaʼeipyʼahatãvandive,ani haguaoñemotĩndeypykuéra

5Anirembohorypeteĩkuimbaʼeojevývaangaipagui,ha katunemanduʼákeenteroveñameresehajajekastiga.

6Anipemotĩpeteĩkuimbaʼépeitujámarõ,pórkeoĩ ñandeapytépeitujámava

7Anirevyʼaneenemígotuichavévaomanómahaguére, péronemanduʼákenaenteroveromanoha

8Aniremboykeumiiñarandúvañe'ẽ,eikuaauveiumi ñe'ẽpotyhe'íva,umívaguireaprenderembo'étaha mba'éichapareservítaumikuimba'eguasúpe

9Anireperdétaumiancianokuérañeʼẽ,haʼekuéra oaprendehaguéreaveiitúvaypykuégui,haumívagui reaprendetaaikuaaharembohováihaguatekotevẽháicha 10Aniremyendypeteĩpekadórraʼy,anihaguarehapy tatarendy

11Anirepuʼãpochýpepeteĩpersónaoporoperhudikáva renondépe,anihaguahaʼendeñuhãmeneñeʼẽme

12Aniremeʼẽpréstamopeipuʼakavévapendejehegui; reme'ẽramochupepréstamo,eipapaokañyhague

13Anirejeroviandepokatuári,rejeroviaramo, eñangarekókerepagávo

14Anireholéipepeteĩhuésndive;haʼekuéra ohusgátaguichupeguarãiñemombaʼeguasúpe 15Anireguatatapérepeteĩnderapichaipy'aguasúva ndive,anihaguãnembopy'arasy,ha'eojapótaha'e oipotaháicha,handeremanótahendiveitavyrupi.

16Anireñorairõpeteĩkuimbaʼeipochývandive,haani rehohendivepeteĩlugárhaʼeñohápe,pórkepetuguy ningondohecháimbaʼeve,handaiporihápepytyvõ,haʼe ndehundíta.

17Anipeñemongetapeteĩitavývandive;ndaikatúigui omanteneconsejo.

18Anipejapombaʼekañyhámepeteĩextranhéro renondépe;ndereikuaáiguimba'épaha'eoguenohẽta.

19Anireipe'anekorasõpeteĩteĩme,anihaguã omyengoviandévepeteĩjerearandureheve.

MOAKÃHA9

1Anireñenvidianerembirekorehe,haaniremboʼe chupembaʼeveivaívandejehe.

2Aniremeʼẽneángapeteĩkuñámeomoĩhaguaipyne mbaʼerepyári

3Anirejotopapeteĩkuñarekovaindive,anihaguãre'a ñuhãme.

4Anireiporuhetakuñaopurahéivandive,anihagua rejeguerahaumimbaʼeojapóvare.

5Aniremañapeteĩtembiguáire,anihaguareʼaumi mbaʼehepyetévare.

6Aniremeʼẽneángaumikuñarekovaípe,anihagua reperdéneerénsia.

7Aniremañandejerérepesiudarapére,haanireikope lugárhaʼeñohápe.

8Emboykenderesapeteĩkuñaporãgui,haaniremaña ambuembaʼeporãre.hetaoñembotavýguipeteĩkuña iporãitévare;péicharupipemborayhuhendytataicha.

9Anireguapyambuekuimba'erembirekondive,ani reguapyhendivendejyvaári,haanireipurunepirapire hendivevínope.anihaguanekorasõoñembotahese,ha upéichanerembipotarupireʼañehundípe.

10Anipehejapeneangirũymaguare;peipyahúva noñembojojáiguichupe:peteĩangirũpyahuha’evíno pyahúicha;itujámarõ,rey'útavy'ápe.

11Anienvidiapeteĩpekadorgloria,ndendereikuaáigui mba'épaoikótaipaha

12Anipevyʼapembaʼeovyʼávareumiiñañávareha katupenemanduʼákendohomoʼãihahikuái ojekastigaʼỹreisepultúrape

13Emomombyrýkenapekuimbaʼeorekóvaguipuʼaka ojukahagua;upéichaaniredudapeñemanógui kyhyjégui,harejuramohendápe,anirejapomba'evai, anihaguãoipe'anderekoveko'ágãite:nemandu'áke rehohañuhãmbytépe,hareguatahatávañorairõhaári 14Hiʼaguívaikatuháicha,eadivinanderapichápeha eñeʼẽumiiñarandúvandi

15Toñe'ẽumiiñarandúvandive,haopaneñe'ẽtoĩpe YvateteguaLéipe

16Hatokaruhatoyʼunendivekuimbaʼekuéra hekojojáva;hatoĩneñemombaʼeguasuÑandejára kyhyjépe

17Peartefárioporupiveojeguerohorýtapetembiapo, hapetetãruvichaiñarandúvaiñeʼẽre

18Peteĩkuimbaʼeiñeʼẽhasývaningoipeligrosoitávape; hapeoñeʼẽpyaʼévape,ndaijaʼemoʼãihese

MOAKÃHA10

1Peteĩhuésiñarandúvaohekomboʼétaitavayguakuérape; hapeteĩkuimbaʼeiñaranduetévagoviérnooñemohenda porã.

2Tavayguakuérahuehaʼeháichahaʼevoi,upéichaavei umiimburuvichakuéra;hamba'eichaguakuimba'epape tavaguasuruvicha,péichaopavaveoikóvaipype.

3Peteĩrréiiñaranduʼỹvaohundiitavayguakuérape;ha katuumioisãmbyhývaiñarandurupiojeikótape tavaguasúpe.

4PeyvypuʼakaoĩÑandejárapópe,haitiempoitépe omoĩtahiʼáripeteĩideprovéchova.

5Tupãpópeoĩyvypórarekoporã,hapeléimbo'ehára áriomoĩtaiñemomba'eguasu.

6Anirembojeguarunderapichápeopambaʼevairehe; haanipejapomba’eveteumiprácticaperjudicialrupive.

7Tupãhayvypórapendaija'éipeorgullorehe,ha mokõivévarupivepeteĩvaojapoivaíva.

8Perréinoojetradusipeteĩpuévloguiótropeumimbaʼe hekopeʼỹva,ojeperhudikahaumirrikésaojehupytýva ñembotavyrupive.

9¿Mbaʼérepaoñemombaʼeguasupeyvyhatanimbu? Ndaipórimba'eivaivévapeteĩkuimba'eoipotaitévagui. oikoveajaomomboguiipy'a.

10Pohanoháraoikytĩpeteĩmba'asyipukúva;hapeko árapemburuvichaguasuko'ẽrõomanóta.

11Peteĩkuimbaʼeomanómarõ,ohupytýtaumiotyryrýva, mymbahakururu.

12Peorgulloñepyrũha’epeteĩvaojeijaveTupãgui,ha ikorasõojerejaveIjapoharégui.

13Peorgullohaʼepeangaipañepyrũ,hapeoguerekóva oñohẽtaumimbaʼeombojeguarúva,haupévare Ñandejáraogueruhiʼarikuérambaʼevaiijojahaʼỹvaha oitypaitechupekuéra

14Ñandejáraoityumiprínsipeoñemombaʼeguasúva apykahaomoĩhendaguépeumiipyʼaporãvape.

15Ñandejáraoipeʼaumitetãoñemombaʼeguasúvahapo, haoñotỹhendaguépeumiijyvykuʼỹvape

16Ñandejáraohunditetãnguératetãambuegua,ha ohundichupekuérayvypyendapeve

17Haʼeoipeʼaunoskuántoumívagui,haohundi chupekuéra,haomboykepemanduʼarãyvýgui

18Noñemombaʼeguasúikuimbaʼekuérare,niipochy pochyumikuñáguionasevaʼekuére

19UmiokyhyjévaÑandejáraguihaʼepeteĩsemílla segúro,haumiohayhúvachupepeteĩplánta oñemombaʼeguasúva umiomboykéva tembiapoukapykuéraha’epeteĩñemoñare oñembotavýva

20Peermanokuéraapytépepemburuvicha, oñemombaʼeguasuupéichaaveiumiokyhyjéva Ñandejáraguihesápe

21PekyhyjeÑandejáraguiosegijahupytymboyvepe autorida,hapeivaihapeorgulloha'epeperdida

22Tahaʼeipirapirehetáva,imboriahúvatérã imboriahúva,haʼekuéraokyhyjeÑandejáragui

23Naiporãiñamboykepekuimbaʼemboriahúpe iñaranduetévape;ninaiporãiñamombaʼeguasupeteĩ kuimbaʼepekadórpe.

24Oñemomba'eguasútakuimba'eguasu,hueha poderoso;upéicharõjependaipóriavaveijapytepekuéra tuichavévapeokyhyjévaÑandejáragui.

25Tembiguáiiñarandúvapeumiisãsóvaojapóta tembiguái,hapeiñarandúvandopochymo'ãioñemyatyrõ vove.

26Aninearanduetereirejapohaguanerembiapo;haani reñemomba'eguasundejehasaasyjave.

27Iporãvepeomba'apóvahahetavévaopamba'épe,pe oñemomba'eguasúvaguihaofaltávambujape.

28Cheraʼy,emombaʼeguasuneángapyʼaporãme,ha emombaʼechupeimbaʼeporãháicha.

29Mávapikohekojojátapeopekavaʼekuépehiʼánga rehe?hamávapikoomombaʼétapeomotĩvapehekove?

30Peimboriahúvapeoñemombaʼeguasuikatupyry haguére,hapeipirapirehetávapeoñemombaʼeguasu ipirapirehetávare

31Peoñemomba'eguasúvamboriahúpe,¿mba'epiko ipirapirehetávape?hapeoñemboykévaipirapire hetávape,mba'éichapikomboriahúpe?

MOAKÃHA11

1Aranduohupipeijyvatevévaakã,haoguapychupe umikuimbaʼeguasuapytépe.

2Anipemombaʼeguasupeteĩkuimbaʼépeiporãhaguére; anipembojeguarupeteĩkuimbaʼeokáguio.

3Peryguasurupiʼasaʼiumiovevevaapytépe;hakatu hi'aha'eumimba'ehe'ẽvévaruvicha.

4Anireñemomba'eguasuneaohaneaorehe,haani reñemomba'eguasuárareñemomba'eguasúvo,Ñandejára rembiapohechapyrãgui,hahembiapoyvypóraapytépe kañymby.

5Hetarréioguapyyvýpe;hapeteĩarakaʼevenopensái vaʼekue,omondepekoróna

6Hetakuimbaʼeipuʼakapávatuichaoñemotĩ;haumi oñemombaʼeguasúvaoñemeʼẽambuekuimbaʼepópe.

7Aniremboja'oreikuaamboyvepeañetegua

8Anirembohováirehendumboyvemba'épahe'ise,ha anireinterrumpikuimba'ekuérapeoñe'ẽjave

9Anireñehaʼãpeteĩmbaʼendepyʼapýivape;haani peguapyhuísiopeumipekadórndive

10Chera'y,anirejehe'ahetamba'épe,reñembojaramo hetamba'erehe,naneĩmo'ãimba'evaiharesegíramo hapykuéri,nerehupytymoʼãi,ninerekañymoʼãi rekañývo

11Oĩpeteĩombaʼapóva,hasy,hapyaʼe,hahetaiteve opytatapykuépe

12Jey,oĩambuembegue,haoikotevẽvapytyvõ, ndoikóivakatupyry,hahenyhẽvamboriahúgui; upéicharõjepeÑandejáraresaomañaporãhese,ha omopu’ãchupeijyvy’ỹvagui

13Haohupiiñakãjehasaʼasýgui;upéichahetaohecháva upévaoñesorprendehese

14Ñandejáraguioupeprosperidadhajehasaasy,tekove hañemano,mboriahuhariqueza

15Arandu,jeikuaahatembiapoukapyjekuaa,ha'e Ñandejáragui,mborayhuhatembiapoporãrapeou chugui.

16Pejejavyhapytũmbýpeoñepyrũvaʼekueumi pekadórndive,haumioñembotuichávahesekuéraitujáta ivaíva.

17Ñandejáradonopytaumiokonvenívape,ha imborayhuoguerutekoporãopaáraguarã.

18Oĩpeipirapirehetávaiñangarekópehaopyrũrupi,ha pévahaʼepeipremio.

19Ha'ekatuhe'i:“Ajuhupytu'u,hako'ágãha'úta tapiaitechemba'erepy.haupeichavérõndoikuaáimbaʼe áraoútahiʼári,haohejavaʼerãhaumimbaʼeambuépe,ha omano.

20Eñehaʼãmbaitenekompromísore,haeikuaaupéva, haetujanerembiapokuépe.

21Anipeñesorprendeumipekadórrembiapokuére;Ha katuejeroviaÑandejárarehaepytanerembiapokuépe, ndahasýiguiÑandejárarenondéperembopirapiresapy'a peteĩmboriahúpe.

22ÑandejárajehovasaoĩumiTupãmeoporomondýiva recompensa-pe,hasapyʼaitépehaʼeoñakãrapuʼã ijehovasa

23Anipeje:“Mbaʼembaʼeporãpikoahupytyche servísio?hambaʼembaʼeporãpaaguerekótakoʼága?

24Jey,aniere:Cheareko,haarekohetamba'e,ha mba'eivaívaaguerekótako'ágã?

25Oikoporãárajaveoĩtesaráipejehasaasy,hajehasa asyárapendaiporimo'ãvéimamandu'amba'eporãrehe.

26NdahasýiguiÑandejárapeguarãomanoárajave ombojopóipeteĩkuimbaʼépehapeheʼiháicha.

27Pejehasaasypeteĩaravópehesaráivy'águi,ha ipahápeojekuaátahembiapokue.

28Anipehusgaavaveojehovasávapeomanomboyve, peteĩkuimba'eojekuaátaita'yrakuérape.

29Anireguerupeteĩteĩnderógape,peoporombotavýva nikohetamba'eoporombotavy.

30Peteĩperdizojeguerahahaoñeñongatuháichapeteĩ jaula-pe,upéichaaveiumioñemombaʼeguasúvakorasõ; hapeteĩespíaicha,omañandeho'ávo.

31Haʼeopytágui,haomoambuembaʼeporãivaívape,ha umimbaʼeojeguerohorývapeomoĩtandeárikulpa

32Peteĩchispatatatĩguihendypeteĩkarvónryru,ha peteĩkuimbaʼepekadórohaʼarõhínatuguy

33Peñangarekókepeteĩkuimbaʼeiñañávare,haʼe ojapóguitembiapovai;anihaguãoguerunderehepeteĩ mba'eky'aopaáraguarã

34Eguerahanderógapepeteĩextranhérope,haʼe nemoapañuãihanemosẽtanderógagui

MOAKÃHA12

1Rejaposejaveiporãvaeikuaamávapeparejapo; upéichaoñemeʼẽtandéveaguyjeumimbaʼeporã rehupytývare

2Ejapoporãpekuimbaʼeoporomondýivape,ha rejuhútapeteĩrrekompensasión;handahaʼéiramochugui, upéicharõjepepeYvateteguágui

3Ndaikatúioĝuahẽmba’eporãpeakóinteojepy’apýva ivaívape,nipenome’ẽivalimosna-pe

4PemeʼẽpekuimbaʼeokyhyjévapeÑandejárape,haani peipytyvõpeteĩpekadórpe.

5Ejapoporãpeimboriahúvape,péroaniremeʼẽumi iñañávape,eñongatunerembiʼuhaaniremeʼẽchupe, anihaguahaʼenemombaʼeguasúva,pórkerehupytýta dosvéseivaívaopambaʼeporãreguerekótavareojejapo hese.

6PeYvateteguandaijaʼéiguiumipekadórre,ha omyengoviátaumiiñañávape,haoñangarekóta chupekuérapeáraipuʼakapávareojekastigahagua chupekuéra.

7Pemeʼẽumiiporãvape,haanipeipytyvõpepekadórpe.

8Ndaikatúiojekuaapeteĩangirũoprosperajave,hapeteĩ enemigondaikatúioñeñomijehasaasyjave.

9Peteĩkuimbaʼeoñatendeporãjaveumienemígo oñembyasýta,haohasaasyjavepeteĩamígojepeohóta. 10Aníkenaaraka'everejerovianeenemigorehe,pe iérrooñembyaiháicha,upéichaaveiiñaña.

11Jepehaʼeoñemomirĩ,haohooñesũ,upéicharõjepe eñangarekoporãhaeñangarekohese,hareimétachupe

remokãramoguáichapeteĩanteojo,hareikuaáta noñemboguepaitéihagueiherrumbre.

12Aniremoĩchupeneykére,anihagua,ndereityvove, opuʼãnderendaguépe;anitoguapyndeakatúape,ani haguãohekaoguapyndeapyka,haipahápenemandu'a cheñe'ẽre,hareñembotahese.

13¿Mávapikooiporiahuverekótapeteĩencantadora oisuʼúvambóipe,térãoimeraẽvahiʼaguívaumianimál salváhegui?

14Upéicharõ,peteĩohóvapeteĩpekadórrendápeha oñemongyʼávahendivehembiapovaikuére,¿mávapiko oiporiahuverekóta?

15Haʼeopytátanendivesapyʼami,péroreñepyrũramo reʼa,ndopytamoʼãi.

16Peteĩenemígooñeʼẽporãijurúpe,péroikorasõme oimoʼãmbaʼéichapanemombopeteĩyvykuápe,hasẽta hesareheve,péroojuhúramooportunida,noñekontentái tuguýre

17Oikóramonderehejehasaasy,rejuhútachupeupépe raẽ;hajepepenepytyvõguaʼu,upéicharõjepe penemomichĩta

18Haʼeoñakãity,opopo,haosuspiraheta,haokambiáta hova

MOAKÃHA13

1Opokóvayvykuarehe,oñemongy'átahesehape oguerekóvajoajupeteĩkuimbaʼeoñemombaʼeguasúva ndive,ojoguátachupe

2Anirejepohýindepuʼakaárireikoveaja;haani pejoajupeteĩipu'akavévahaipirapirehetávandive, mba'éichapikopehervidorhapemba'yruyvyguigua oñemoĩoñondive?peteĩvaoinupãramoambuépe, oñembyaíta

3Peipirapirehetávaojapoivaíva,haupéicharamojepe oamenasa,imboriahúvapeojejavy,haojerureasyavei 4Ha'eoipurútanderehe,ndereguerekóiramomba'eve, nderehejáta

5Reguerekóramombaʼeve,haʼeoikovétanendive,haʼe nemombýta,hanombyasymoʼãiupévare

6Oikotevẽramonderehe,nembotavýta,haopukavýta nderehe,hanemoĩtaesperanza-pe;ha'eoñe'ẽporãta ndévehahe'íta:Mba'epikoreipota?

7Hanemotĩtahembiʼukuérare,ndeguerahapevemokõi térãmbohapyvése,haipahápeopukapátanderehe ñembohoryhaguauperire,nderechávo,ndehejáta,ha oñakãitynderehe.

8Eñangarekókeanihaguareñembotavyhareguejynde vyʼápe.

9Peteĩkuimbaʼeipuʼakapávaneinvitáramo, eñemomombyry,haupéicharupihaʼeneinvitavéta.

10Anireñembotahese,anihaguãreñembotapykue;ani eñembo'ymombyry,anihaguãrejehejarei.

11Anipejejojahendivepeñe'ẽme,haanipeguerovia hetahe'íva,ha'epenembotapykuehetañe'ẽrupive,ha opukavyvopeẽmepeguenohẽtapeneñemi.

12Hakatuipyʼahatãmehaʼeoñongatútaneñeʼẽ,ha ndoporiahumoʼãiojapohaguanderehembaʼeveivaíva, hanemoĩhaguakárselpe.

13Eñatendékehaeñatendeporã,reguatahaguérepeteĩ peligro-pereityhaguã,rehenduvoveko'ãmba'e,epu'ã ndeképe

14EhayhuÑandejárapenderekovepukukue,haehenói chupendesalvasiõrã.

15Opamymbaohayhuhapichápe,haopavaveohayhu hapichápe.

16Opavaveyvypóraoñomoirũhendáicha,hapeteĩ kuimbaʼeojejokótahaʼeichaguandive.

17Mba'ejoajúpaoguerekopeloboovechara'yndive? upéichapepekadórumiiñañávandive.

18¿Mbaʼeakuérdopaoĩpehienahapeteĩjagua?ha mba’epy’aguapypikoumiipirapirehetávaha imboriahúvaapytépe?

19Pevúrrokaʼaguyojukaháichapeleóndesiértope, upéichaaveiumiipirapirehetávahoʼuumi imboriahúvape.

20Umioñemombaʼeguasúvandochaʼéiháichape iñumíldevare,upéichaaveiumiipirapirehetáva ndochaʼéiumiimboriahúvare.

21Peteĩkuimbaʼeiplátavaoñepyrũvahoʼa, iñamigokuéraomopuʼãchupe,hapeteĩimboriahúvape katuiñamigokuéraomombo

22Peteĩkuimbaʼeiplátavahoʼáramo,hetaoipytyvõ chupe,haʼeoñeʼẽumimbaʼenoñeʼẽivaʼerã,ha upéicharõjepeumikuimbaʼehekojojachupehaʼeoñeʼẽ iñarandu,handaikatúiorekohenda

23Peteĩkuimbaʼeiplátavaoñeʼẽjave,kádaunoojoko iñeʼẽ,haomañapeheʼívare,haʼekuéraomombaʼeguasu araipevehaoñepysangaramo,oipytyvõtaoityhaguã chupe

24Imba'erepyiporãpeangaipa'ỹvapeguarã,ha mboriahuivaívaumiiñañávajurúpe

25Yvypórakorasõokambiahova,taha'eiporãvatérã ivaívape,haikorasõovy'ávaojapohovavy'a

26Peteĩhovavyʼapópehaʼepeteĩtechaukahapeteĩ korasõoprosperávape;hapejejuhuparábola-guiha’e peteĩtembiapoikane’õvaapytu’ũme

MOAKÃHA14

1Ovyʼapekuimbaʼenoñembotavýivaijurureheve,ha noñeinupãivaangaipahetaitereirupi.

2Tojehovasapeikonsiénsianokondenaivaʼekuechupe, handoʼáivaihaʼarõguiÑandejárare.

3Pembaʼerepynaiporãipeteĩiñañávapeguarã, ¿mbaʼépaojapovaʼerãpeteĩkuimbaʼeiñañuãvaplátare?

4Peombyatyvaombotavývohi'ánga,ombyaty ambuekuérarehehápe,ha'ekuéraoipurútavaimba'erepy sarambikuépe.

5Peiñañávaijehe,¿mávapepaiporãta?ndovy'amo'ãi imba'erepyrehe.

6Ndaipóriivaivévapeoñeenvidiavaʼekuégui.hakóva haʼepeteĩmbaʼevaiojapovaʼekuerrekompensasión.

7Haojapóramoiporãva,ojaposeʼỹre;haipahápe omombeʼútahembiapovai.

8Pekuimbaʼeenvidiosoorekopeteĩtesaaña;ombojere hova,haodespreciayvypórape.

9Peteĩkuimbaʼeoipotaitereívaresanoñekontentáipe párteorekóvare.hapeiñañávarembiapovaiomopi hiʼánga

10Peteĩtesaañaoenvidiahiʼupy,hahaʼeningo oñatendemesápe.

11Chera'y,ikatuháichaejapoiporãvandejehe,haeme'ẽ Ñandejárapeimba'ekuave'ẽ.

12Penemanduʼákepeñemanondaiporimoʼãihaou,ha noñemeʼẽihapeẽmepekonvéniopesepultúrarehegua.

13Ejapoporãneirũndiveremanomboyve,ha ikatuháichaeipysondepohaemeʼẽchupe.

14Anirembotavyndejehepeáraporãgui,haani rembohasandeáripembaʼeporãreipotáva.

15¿Nderehejáipikonderasyambuépe?hanerembiapo remboja'ohaguãsorteorupive?

16Emeʼẽ,haejagarrahaemomarangatuneánga; ndaipóriguiojehekávaumimbaʼeheʼẽporãvape sepultúrape

17Opayvypóraitujámaaoicha,pekompromíso iñepyrũmbyguiveheʼi:“Remanótapeñemano”.

18Peteĩyvyramátahũvahoguehovyasývaicha,oĩ hoʼávahaoĩokakuaávaupéichaaveiso’ohatuguy ñemoñare,peteĩvaoĝuahẽhu’ãme,haambueheñói 19Opatembiapooñembyaihaohundi,hape omba'apóvaohótahendive

20Ovyʼapekuimbaʼeojepyʼamongetávaumimbaʼe iporãvareiñarandúpe,haohesaʼỹijóvaumimbaʼe imarangatúvareiñarandurupi

21Peohesaʼỹijóvaikorasõmehape,oñandútaaveiumi mbaʼeñemiháme

22Pehohapykuéripeteĩosegívaicha,hapeñembotavy hape

23Peoservívaiventánarupi,ohendútaaveihokẽme

24Peopytávahógaypýpeoñapytĩvaʼerãaveipeteĩ párteumimurállare

25Haʼeomoĩvaʼerãhogapahiʼagui,haopytátapeteĩ lugároĩhámeumimbaʼeiporãva

26Omoĩtaitaʼyrakuérapeiñemoʼãhaguýpe,haopytáta hakãguýpe

27Ha'erupiojejaho'ítahaku,hahekomimbipápeoikóta MOAKÃHA15

1PeokyhyjévaÑandejáraguiojapótaiporãva,hape oikuaávapeléiohupytýtachupe.

2Hasyramoojotopátachupe,haorresivichupepeteĩ kuñaomendávaicha.

3Pepaniñaranduvareheveomongarútachupe,ha ome'ẽtachupeyaranduhoy'uhaguã.

4Haʼeojejokótahiʼári,hanoñemonguʼemoʼãi;ha ojeroviava'erãhese,hanoñemotĩmo'ãi.

5Haʼeomopuʼãtachupehapichakuéraári,hape kongregasiónapytépeoipeʼátaijuru.

6Haʼeojuhútavyʼahapeteĩkorónavyʼarehegua,ha haʼeomoĩtachupepeteĩtéraopaveʼỹva.

7Hakatukuimbaʼeitavývandohupytýichupe,haumi pekadórndohechamoʼãichupe.

8Haʼeningomombyryoĩpeorgullo,haumikuimbaʼe ijapúvandaikatúiimanduʼahese.

9Peteĩpekadórjurúpenoĩporãipeñemomorã, Ñandejáranomboúiguichupe.

10Oñemombaʼeguasútaguiarandúpe,haÑandejára omombaʼeguasúta.

11Aniere:‘Ñandejárarupiveningocheho'a.

12Aniere:Ha'echembojavy,ha'enoikotevẽiguipe pekadorrehe.

13Ñandejárandochaʼéiopambaʼeombojeguarúva;ha umiokyhyjévaTupãguindohayhúi.

14Haʼevoiojapoyvypórapeiñepyrũmbyguive,ha ohejachupeikonsehéropópe;

15Reipotáramo,ekumpliumitembiapoukapyhaejapo jeroviahaiporãva.

16Ha'eomoĩtatahaynerenondépe,eipysondepo reipotápa.

17Yvypórarenondépeoĩtekovehañemano;hachupe oguerohorýpaoñemeʼẽtachupe.

18TuichanikoÑandejáraarandu,haipu'akaipu'aka,ha ohechaopamba'e.

19Haʼeomañaumiokyhyjévarechugui,haoikuaaopa yvypórarembiapo

20Haʼenomandáiavavépeojapohaguaivaíva,ni nomeʼẽiavavépepersónaopekahagua

MOAKÃHA16

1Anipeipotahetaitereimitãndovaléivambaʼeverã,ha anipevyʼaumitaʼýraiñañávare

2Hetavéramojepehikuái,anipevyʼahesekuéra, ndahaʼéiramohendivekuérapekyhyjeÑandejáragui

3Anirejeroviahekovekuérare,haaniremomba'eheta hetágui,peteĩhekojojávaiporãvemil-guihaiporãve ñamanomemby’ỹre,jaguerekorangueTupãmeiñañáva

4Peiñarandúvarupiveoñemyenyhẽjeýtapetáva,ha umiiñañávañemoñarepya'eoñehundipáta

5Hetambaʼepeichaguaahechacheresarupive,hache apysaohendumbaʼetuichavévakoʼãvagui

6Umiiñañávaatyhápeoñemyendýtatata;hapeteĩtetã opuʼãvapeoñemyendytatapochy

7Haʼenoñembopyʼaguapýiumigigantetujandive, hoʼavaʼekueitavymbareterupi

8HaʼendohejareíripelugárLotopytahaguépe,síno ombojeguaruchupekuéraijorgullóre.

9Haʼendoiporiahuverekoiumihénteoñehundívape, ojepeʼavaʼekuechupekuérahembiapovaikuére.

10Niumiseiscientosmilsoldádoyvýre,oñembyatýva ikorasõhatãme.

11Oĩramopeteĩijajúrahatãvatavayguakuéraapytépe, ijojahaʼỹtaokañýramoojekastigaʼỹre.ha'eipu'aka operdonahaguã,haoñohẽhaguãndogustáiva.

12Iporiahuverekotuichaháicha,upéichaavei oporokorrehi

13Pepekadórndosalvamoʼãiumimbaʼeopokovaʼekue reheve,haumiiñangarekóvaimbaʼerechahaipasiénsia ndoipeʼamoʼãi.

14Peme'ẽtapeopamba'eporiahuverekorehegua, opavaveojuhútahembiapokue.

15ÑandejáraomohatãFaraónpeanihaguaoikuaachupe, ikatuhaguáichakoyvyapeárioikuaaumimbaʼe ipuʼakapáva

16Iporiahuverekoojekuaaopatekovépe;hahaʼe ombojaʼotesapepytũmbýguipeteĩmbaretereheve.

17Aniere:CheakañýtaÑandejáragui Naimandu'amo'ãicherehehetaitereitapichaapytépe: mba'épacheángahetaitereitekoveopa'ỹvaapytépe?

18Péinaápe,yvága,hayvágayvága,pypuku,hayvy, haopambaʼeoĩvaipype,oñemomýitahaʼeovisitavove. 19Yvytyhapyendakuéraaveioryrýioryrýigui, Ñandejáraomañajavehesekuéra.

20Ndaipórikorasõikatúvaopensaporãkoʼãmbaʼére. 21Ha'epeteĩyvytuatãavavendaikatúivaohecha, hetaitevehembiapokuekañyhápe.

22¿Mávapikoikatuomombeʼuumimbaʼeojapo vaʼekuehustísia?térãmávapaikatuoaguantaumíva?pe konvéniooĩguimombyry,haopambaʼeñehaʼãmbaite opytáta.

23Peiñarandu'ỹvaoimo'ãtaumimba'erei,hapeteĩ itavývaojavyoimo'ãtavy

24Cheraʼy,cherendu,haeaprendembaʼekuaa,ha emarkacheñeʼẽnekorasõme.

25Ahechaukátapemboʼepyipohýiva,haamombeʼúta pembaʼeoikuaaporãva

26Ñandejárarembiapoiñepyrũmbyguiveojejapo huísiope,haojapoguivehaʼeoipeʼaumipárte

27Ha'eombojeguahembiapokueopaáraguarã,ha ipópeoĩmburuvichaopaárapeve

28Avaveijapyteguikuérandojokóiambuépe,ha arakaʼevenaiñeʼẽrendúmoʼãiiñeʼẽ

29Uperire,andejraomañakoyvyrehe,haomyenyhẽ ijehovasakuéragui

30Opaichaguatekoverehevehaʼeojahoʼihova;ha ojevýtahikuáiipype

MOAKÃHA17

1Ñandejáraojapoyvypórapekoyvyapeári,ha omoambuejeychupeipype

2Haʼeomeʼẽchupekuérasaʼiára,hapeteĩtiémpo mbyky,haaveipuʼakaumimbaʼeoĩvareipype

3Haʼeomeʼẽchupekuéraimbareteijehegui,haojapo chupekuéraijoguaha

4Haomoĩkyhyjeyvypóraguiopayvypórare,haome'ẽ chupeipu'akamymbahaguyrakuéraári.

5OhupytyhikuáijeporuumicincooperaciónÑandejára ojapova’ekue,hasextotendápeha’eome’ẽchupekuéra entendimiento,hapeséptimodiscurso-pe,peteĩ intérpreteumicogitaciones-gui.

6Pekonsého,haiñeʼẽ,hesa,apysahaikorasõomeʼẽ chupekuéraontendehagua.

7Haʼeomyenyhẽchupekuérambaʼeoikuaávagui,ha ohechaukachupekuéraiporãvahaivaíva.

8Omoĩhesaikorasõkuérare,ohechaukahagua chupekuérahembiapokuératuichaha.

9Haʼeomeʼẽchupekuéraoñemombaʼeguasuhaguaopa áraguarãumimbaʼehechapyrãvaojapovaʼekuére,ikatu haguáichaomombeʼuumimbaʼeojapóva.

10Haumiojeporavóvaomombaʼeguasútahéra marangatu.

11Ko'ãvaáriome'ẽchupekuéramba'ekuaa,hapeléi tekovereheguaimba'erepyramo

12Haʼeojapohendivekuérapeteĩkompromíso opaveʼỹva,haohechaukachupekuéraumihuísio.

13Hesakuéraohechambaʼeichaitépaomimbipa,ha ijapysaohenduiñeʼẽomimbipáva.

14He'ichupekuéra:Peñangarekókeopamba'e tekojoja'ỹgui.haomeʼẽpeteĩteĩmetembiapoukapy hapicharehegua.

15Hapekuéraoĩtapiaitehenondépe,hanokañymoʼãi heságui.

16Maymakuimbaʼeimitãguiveoñemeʼẽivaívape;ni ndaikatúiojapohikuáiijeheikorasõso’oitarehegua.

17Oñembojaʼorupitetãnguérakoyvytuichakuejaveve omoĩpeteĩmburuvichaopatavayguakuéraári;Israel katuÑandejárarembijokuái.

18Ha'eita'ýraypykueramo,omongaruchupe ñemongakuaápe,haome'ẽvochupemborayhuresape ndohejáichupe.

19Upévareopahembiapokuérahaʼetekukuarahy henondépe,hahesaomañamemehapekuérare.

20Nipeteĩhembiapovaikuenokañýichugui,hakatu opahembiapovaikuéraoĩÑandejárarenondépe

21Ñandejáraimbaʼeporãhaoikuaáguimbaʼéichapa ojapo,ndohejáinindohejareírichupekuéra,síno oporoporiahuverekochupekuéra

22Peteĩkuimbaʼelimosnahaʼetechupepeteĩseñál,ha haʼeoñongatútayvypórarembiapoporãmansánaicha, haomeʼẽtaarrepentimientoitaʼýrahaitajýrape

23Uperirehaʼeopuʼãtahaomyengoviátachupekuéra, haomeʼẽtaiñakãáriirrekompensasión

24Hakatuumioñearrepentívape,haʼeoheja chupekuéraojevy,haokonsolaumiofalvaʼekuépe ipasiénsiape

25EjevyÑandejárarendápe,haehejaneangaipa,ejapo neñemboʼehovarenondépehasaʼiveembopochy

26EjevypeYvateteguápehaejehekýipe tembiapovaigui,ha'eneguenohẽtaguipytũmbýguitesãi resape'ápe,handereja'etereítaumimba'e oporombojeguarúvare

27¿MávapikoomombaʼeguasútapeYvatevévapepe sepultúrape,umioikovévahaoagradesévarangue?

28Peaguyjeomanoomanóvaapytégui,peteĩnahániri guáicha.

29TuichaitepeÑandejárañandeTupãmborayhu,ha iporiahuverekoumiojerévahesemarangatureheve!

30Opamba'endaikatúioikoyvypórape,yvypórara'y ndaha'éiguiomano'ỹva.

31¿Mbaʼépaomimbivepekuarahygui?jepevepetesape upévaguiopa;haso’ohatuguyoimo’ãtamba’evai.

32Haʼeohechapeyvágayvateguapuʼaka;haopa yvypórahaʼeyvyhatanimbuañónte.

MOAKÃHA18

1PeoikovévaopaáraguarãOjapoopambaʼeen general.

2Ñandejáraañoitehekojoja,handaipóriambueha'e añónte.

3Ha'eoisãmbyhývakoyvyapeári,haopamba'e iñe'ẽrenduha'eoipotáva,ha'éguiopamba'eRréi,ipu'aka

rupiveomboja'oumimba'emarangatuijapytepekuéra umimba'eky'águi.

4Mávapepaomeʼẽpuʼakaomombeʼuhagua hembiapokue?hamávapikooikuaátahembiapoguasu?

5¿Mávapikooipapaimbareteimbaʼeguasúva?ha mávapaomombeʼútaaveiiporiahuvereko?

6Ñandejárarembiapohechapyrãvarehekatu,ndaikatúi ojepeʼachuguikuérambaʼeve,ninoñemeʼẽichupekuéra mbaʼeve,nindaikatúiojejuhuijyvy.

7Peteĩkuimbaʼeojapoparire,upéicharõoñepyrũ;ha ohejávo,upérõodudáta.

8Mba'epikoyvypóra,hamba'épepaoservi?mba'épa iporã,hamba'eivaíva?

9Peteĩkuimbaʼeárapukukue,cienáño.

10Peteĩygotayguasupeve,hapeteĩitagrava-icha yvykuʼíre;upéichaaveimiláñoumiáraeternidadpeve.

11UpévareTupãipasiénsiachupekuéra,haoñohẽ hiʼarikuéraiporiahuvereko

12Haʼeohechahaohechakuaaipahakuéraivaiha; upévarehaʼeombohetaveiporiahuvereko.

13Yvypóraporiahuverekohapichápe;hakatu Ñandejáraporiahuverekooĩopayvypóraári:haʼe omongavaju,omongakuaa,haomboʼehaomoingovejey, ovecharerekuéichaijovechakuérare

14Haʼeoiporiahuverekoumiojekorrehivaʼekuépe,ha ohekávakyreʼỹmeumihuísio

15Cheraʼy,aniremongyʼanerembiapoporã,haani reiporuñeʼẽnaiporãivaremeʼẽjavembaʼeve

16¿Ndahaʼéipikoperoʼyndoipeʼamoʼãipehaku? upéichaaveipeteĩñe’ẽiporãvepeteĩjopóigui

17Péina,¿ndahaʼéipikopeteĩñeʼẽiporãvévapeteĩ rregálogui?hakatumokõivévaoĩpeteĩkuimba’e ipy’aporãvandive

18Peteĩitavývaojahéiivaíva,hapedondeenvidia ohundítahesa

19Eaprendeeñeʼẽmboyve,haeipurufísikotérã arakaʼevereñerasy

20Pehuísiomboyveejepyʼamongetaha ejeporiahuverekóta

21Eñemomirĩnerasymboyve,haangaipaárajave ehechaukaarrepentimiento

22Animbaʼevendejokorejapohaguaneñeʼẽmeʼẽ itiempoitépe,haanireñembotapykueremanomeve rejehusgahagua.

23Reñemboʼemboyve,eñembosakoʼi;haanipeiko peteĩoñehaʼãvaichaÑandejárape.

24Pepensamínapepochyoikótavareipahaitépe,hape venganzaára,haʼeombojerevovehova.

25Reguerekovove,nemandu'añembyahýiárarehe,ha nemba'eretavove,epensamboriahuhareikotevẽvare.

26Pyhareveguivekaʼarupeveokambiapeóra,hapyaʼe voiojejapoopambaʼeÑandejárarenondépe.

27Pekuimba'eiñarandúvaokyhyjétaopamba'épe,ha opekaárajaveoñeñangarekótahembiapovaígui.

28Opakuimba'eiñaranduvaoikuaaaranduha omomba'eguasútapeojuhúvape.

29Umiiñaranduvaʼekueiñeʼẽre,iñaranduaveiha oñohẽehémploiporãitereíva.

30Anirehonerembipotarapykuéri,ejejokonde rembipotagui

31Remeʼẽramoneángapeumimbaʼeoipotaitévachupe, haʼenembopukavétaumineenemigokuéra nembohorývape

32Anipevyʼahetavyʼápe,haanipejejokopembaʼe hepývare.

33Aníkenarejapomendigoramorejerurejavepréstamo, ndereguerekóiramomba'evendeplátaryrúpe.

MOAKÃHA19

1PeteĩkuimbaʼeombaʼapóvaAoñemeʼẽvaokaʼúpe, ndoikomoʼãiipirapirehetáva,hapeodespreciávaumi mbaʼemichĩmívahoʼátasaʼisaʼípe.

2Pevínohakuñaojapótahoʼahaguaumikuimbaʼe iñarandúvape,hapeojejokóvaumikuñarekovaíre, iñañavaíta.

3Umiryguasuhakururuoguerekótachupeherencia ramo,hapeteĩkuimba’eipy’aguasúvaojeguerahava’erã

4Pepyaʼeporãomeʼẽhaguarregálo,iñarandu.hape opekapávaombotavýtahi'ángateerehe.

5Oimeraẽvaovy'ávahembiapovaíreoñekondenavaerã, hapeoñemoĩvavy'arehekatuokoronahekove

6Peikatúvaoisãmbyhyiñeʼẽ,oikovétañorairõʼỹre;ha pendocha'éivañe'ẽmbeguerehe,sa'iveoguerekóta ivaíva

7Anirensajaambuépepeojeʼévandéve,haarakaʼeve ndereikomoʼãiivaivéva

8Tahaʼeangirũtérãenemigondive,anireñeʼẽambue kuimbaʼerekovére;haikatúramorejapovai’ỹre,ani reikuaaukaumíva

9Haʼeningonerenduhaoñatendendéve,haoguahẽvo árandaijaʼéinderehe

10Rehenduramopeteĩñe'ẽ,tomanonendive;ha eñembopy’aguasu,nde’amo’ãmo’ãi

11Itavývaimembypeteĩñe'ẽreheve,kuña imembyháicha

12Peteĩfléchaojokóvaichapeteĩkuimbaʼejyváre, upéichaaveipeteĩñeʼẽitavývaryepýpe

13Emomarandupeteĩneamígope,ikatuhaʼendojapói, haojapóramo,anivémaojapo

14Emomaranduneirũme,ikatuha'enomombe'úi

15Emomarandupeteĩneamígope,hetavéseningopeteĩ ñeʼẽvai,haaniregueroviaopamombeʼupy.

16Oĩpeteĩoñemonguʼévaiñeʼẽme,pérondahaʼéi ikorasõgui;Hamávapikopenoñembotavýivaiñe'ẽme?

17Emomarandunderapichápereamenasamboyve chupe;handapepochýi,peme'ẽhendapeYvatetegua léipe.

18PekyhyjeÑandejáraguihaʼepeprimerpaso jaguerohoryhaguachupe,hapearanduohupyty imborayhu.

19Ñandejárarembiapoukapyjeikuaaha'epetekove mbo'epy,haumiojapóvachupeoguerohorývaohupytýta peyvyramátanomano'ỹvayva.

20PekyhyjeÑandejáraguihaʼeopaarandu;haopa arandúpeoĩpeléijejapo,haipuʼakapajekuaa.

21Tembiguáihe'íramoipatrónpe:Ndajapomo'ãinde reipotaháicha.ojapóramojepeuperire,ombopochype omongaruva'ekuépechupe.

22Pembaʼevaijeikuaandahaʼéiarandu,niarakaʼeve umipekadórkonséhoiñarandu.

23Oĩpeteĩtembiapovai,haupévapeteĩmbaʼe ombojeguarúva;haoĩpeteĩitavývaofaltávaarandu.

24Peiñarandu'ỹvahaokyhyjévaTupãgui,iporãvepe iñaranduhetahaomboykévaguipeYvateteguaLéi.

25Oĩpeteĩmbaʼeiñaranduetereíva,haupéichaavei hekojoja;haoĩpeteĩojerévaohechaukahaguahuísio;ha oĩpeteĩkuimbaʼeiñarandúvaohustifikávahuísiope.

26Oĩpeteĩkuimbaʼeañaoñapytĩvaiñakãyvýre ñembyasýpe;hyepýpekatuhenyhẽñembotavýgui, 27Ha'eoityhovayvýrehaha'etekunohendúiva.

28Haipuʼakaʼỹreojejokóramochupeopekahagua, upéicharõjepeojuhúvopaʼũojapótaivaíva.

29Peteĩkuimba'épeikatuojekuaahesarupi,hape oikuaaporãvahovarupive,rejotopajavechupe.

30Peteĩkuimbaʼeao,opukaitereihaoguata,ohechauka mbaʼépahaʼe

MOAKÃHA20

1Oĩpeteĩñembohorynaiporãiva,oĩjeyojokóvaiñe'ẽha iñarandu

2Iporãveningoñañeʼẽvai,ñandepochyrangue ñemiháme,hapeomombeʼúvahembiapovaikue, oñeñongatútaanihaguaoñembyai

3Mbaʼeichaitépaiporã,reñekorrehíramo,rehechauka haguaarrepentimiento!péicharejehekýitaguiangaipa reipotaitévagui

4Peteĩeunucooipotaháichaomboykepeteĩvírgen upéichaaveipeohusgávaviolenciareheve

5Oĩpeteĩokirirĩvahaojejuhúvaiñaranduha,haambue katuoñeʼẽreihetarupi,ndaijaʼéihese

6Oĩojokóvaiñe'ẽ,natekotevẽiguiombohovái

7Pekuimbaʼeiñarandúvaojokótaiñeʼẽreohechapeve oportunida,péropeiñeʼẽngúvahaitavývanopenái arakaʼeve

8Peoipurúvahetañeʼẽoñembohorýta;hapeojagarráva ijeheautoridaipype,ndaijaʼemoʼãi

9Oĩpeteĩpekadóroguerekóvaéxitoporãumimbaʼe ivaívape;haoĩpeteĩgananciaojerévapérdida-pe

10Oĩpeteĩjopóinoñemeʼẽmoʼãivandéve;haoĩpeteĩ donirrecompensióndoble.

11Oĩpeteĩñemomirĩpegloriarupi;haoĩohupívaiñakã peteĩtendaijyvatégui.

12Oĩpeojoguávahetasaʼípe,haopagajeysietevése.

13Pekuimba'eiñarandúvaiñe'ẽrupiveohayhuchupe, itavývamborayhukatuoñeñohẽta.

14Pejopóiitavývandojapomoʼãindévembaʼeve iporãvareguerekóramo;nipeenvidiosogueteri oikotevẽgui,ha'eoha'arõguihetamba'epeteĩrehe.

15Saʼiomeʼẽ,hahetaojahéi;haʼeoipeʼaijurupeteĩ osapukáivaicha;koárapeojerurepréstamo,hako'ẽrõ ojerurejeýta.

16Peitavývahe'i:Ndarekóiangirũ,ndaagradesevéima opamba'eporãajapóvare,haumiho'úvachembujape oñe'ẽvaicherehe.

17¡Ajépapyʼỹinte,hamboýpaoñembohoryhese! ndoikuaáiguihekopetembaʼépaoguerekóta;haopa mbaʼepeteĩntechupeguarãndoguerekóiramoguáicha

18Iporãvejajepysopeteĩpavimentoárijajepysorangue ñandejurureheve,upéichapyaʼevoihoʼátaumiiñañáva.

19Peteĩistórianaiporãivasiémpreoĩtaumi iñaranduʼỹvajurúpe.

20Peteĩñeʼẽjoajuiñarandúvaoñemboykétaosẽvopeteĩ itavývajurúgui;noñe'ẽmo'ãiguiitiempoitépe.

21Oĩpeojejokóvaopekahaguãmba'evairupi,ha opytu'uvovenoñemondýimo'ãi.

22Oĩpeohundívahiʼángatee,otĩrupi,haoguerohory rupiumihéntepeoñehundi.

23Oĩpeotĩvaoprometévaiñamígope,haojapochugui iñenemigorei.

24Pejapuningopeteĩmbaʼekyʼapeteĩkuimbaʼépe, pérosiémpreoĩuminoñemboʼéivajurúpe.

25Pemondahaiporãvepeteĩkuimbaʼejapu jepokuaávagui,hamokõivévakatuohundítaimbaʼerepy.

26Peteĩijapúvadisposiciónningonomombaʼéi,ha siémpreotĩhendive

27Pekuimba'eiñarandúvaoñemomba'eguasútaiñe'ẽ rupive,hapeiñarandúvaombovy'átaumituichavévape.

28Peomongakuaávaijyvy,ombohetavétaijyvy,hape ombovy'ávaumikuimba'eguasúpe,oñeperdonachupe hembiapovaikuére

29Umirregáloharregáloomohesatũumiiñarandúva resa,haojokoijuruhaʼendaikatúivaokorrehi

30Arandukañymbyhatesorooñembyatýva,¿mbaʼe ideprovéchopamokõivévagui?

31Iporãvepeomokañývaitavy,peteĩkuimbaʼe omokañývaguiiñarandu

32PepacienciatekotevẽvajahekávoÑandejárape iporãvepeoguerahávaguihekoveguía’ỹre

MOAKÃHA21

1Chera'y,repekapiko?aniveejapoupéicha,hakatu ejerureperdónndeangaipaymaguarére

2Ekañyangaipaguimbóirovaguiguáicha, reñemoaguietereíramohese,ndesu'úta

3Opambaʼevaihaʼetepeteĩkysepukuijyvykuʼíva,umi heridandaikatúivaokuera

4Ñamongyhyjehajajapoivaíva,ñahundítaumi mbaʼerepy,péichaumikuimbaʼeoñemombaʼeguasúva rógaoñehundipáta.

5PeteĩmboriahujurúguipeteĩñemboʼeohupytyTupã apysápe,hapyaʼevoiouihuísio.

6Pendochaʼéivaojejaʼohagua,oĩpekadórrapére,hape okyhyjévaÑandejáraguioñearrepentítaikorasõgui.

7Peteĩkuimbaʼeiñeʼẽkuaaitévapeojekuaamombyryha aguiete;hakatupeteĩkuimba’eiñaranduvaoikuaa ojedeslizajave.

8Peomopuʼãvahógaótroplátape,ojoguapeteĩ ombyatývaitaoñeñotỹhagua.

9Umiiñañávakongregasiónhaʼetepeteĩremolque ojejokuavaʼekueoñondive,haipahaitépepeteĩtatarendy ohundihaguachupekuéra.

10Umipekadórrapeoñemohesakãitápe,péroipahápe oĩpeyvykuainfiérnope.

11PeoñangarekóvaÑandejáraLéi,oikuaaporã,hape kyhyjeÑandejáraguiha'earandu.

12Peiñarandu'ỹvanoñembo'emo'ãi,hakatuoĩarandu ombohetavévapepy'aro.

13Peteĩkuimbaʼeiñarandúvaoikuaahetavétapeteĩ dilúvioicha,haikonséhohaʼetepeteĩykuapotĩ oporomoingovéva.

14Peteĩitavývaryepyojoguapeteĩmbaʼyru oñembyaívape,handoguerekomoʼãimbaʼeveichagua mbaʼekuaaoikoveaja.

15Peteĩkuimbaʼeikatupyrývaohendúramopeteĩñeʼẽ iñarandúva,omombaʼeguasútahaombohetavétahese, péropeteĩnaikuaaporãivaohendúramoupéva,ndogustái chupehaomombohapykuéri.

16Peitavývaoñeʼẽhaʼetepeteĩmbaʼepohýioĩvatapére, péroumiiñarandúvajurúpeojetopátaimbaʼeporã.

17Haʼekuéraoporandupekuimbaʼeiñarandúva kongregasiónpe,haojepyʼamongetahikuáiikorasõme iñeʼẽre.

18Peteĩógaoñehundívaicha,upéichaaveipearandu peteĩitavývapeguarã,hapeiñaranduʼỹvapeoikuaa haʼetekuoñeʼẽvaiñaranduʼỹvape.

19Pembo'epyitavývapeguarãha'etekujyvaipyrehe, haojoguaumijyvaakatúape

20Peteĩitavývaopukavyiñeʼẽ;hakatupeteĩkuimba’e iñarandúvasa’iopukavymi

21Peaprendizajehaʼetepeteĩkuimbaʼeiñarandúvape guarãpeteĩadornodeóroicha,hapeteĩpulseraichaipo akatúape

22Peteĩkuimbaʼeitavývaipypyaʼeoĩhapicharógape, hapeteĩkuimbaʼeiñarandúvakatuotĩchugui

23Peteĩitavývaomañátapeógarokẽme,pérope oñemongakuaaporãvaoñemboʼýtaokápe

24Peteĩkuimbaʼeningoiñañuaohenduokẽme,péro peteĩiñarandúvaoñembyasýtapeñemotĩre

25Umioñe'ẽvajuruomombe'útaumimba'endaha'éiva hesekuéra,haumiiñaranduvañe'ẽkatuojepesape balanza-pe

26Umiitavývakorasõoĩijurúpe,umiiñarandúvakatu oĩikorasõme

27PeiñañávaomaldesijaveSatanáspe,haʼeomaldesi hiʼángavoi

28Peoisu'úvaomongy'ahi'ánga,handaija'éihese oikohápe.

MOAKÃHA22

1Peteĩkuimbaʼeipyʼaguapývaoñembojojapeteĩita kyʼáre,hakádaunooisuʼútachupeomotĩhaguachupe.

2Peteĩkuimbaʼeipyʼahatãvapeoñembojojapeteĩmbaʼe kyʼaoĩvarepeteĩtasónpe,kádakuimbaʼeohupíva oñañuãtaipo.

3Peteĩkuimbaʼeoñemongakuaavaívaningoomotĩ itúvaitaʼýrape,hapeteĩtajýraitavývaonaseomano haguáicha.

4Peteĩtajýraiñarandúvaoguerútaiménapeerénsia,ha peoikovévahekopeʼỹvakatuipohýiitúvape.

5Peipy'aguasúvaomotĩitúvahaiménape,ha mokõivévakatuodespreciátachupe.

6Peteĩmombe'upyndohasáivaáraha'epeteĩpurahéi ñembyasýpe,hakatuaraka'evendohasáiára.

7Peomboʼévapeteĩitavývape,ojoguapeteĩoñapytĩva peteĩmbaʼyruryru,hapeomombáyvaichaokeporãgui.

8Peomombe'úvapeteĩmombe'upyitavývape,oñe'ẽ peteĩokejave.

9Mitãnguéraoikoramohekopetehaoguerekóramo mba'e,ojaho'iva'erãituvakuéraiñañáva.

10Haumimitãkatuoñemombaʼeguasúgui,odespresia hanoñemongakuaaʼỹirupi,omongyʼaipehẽnguekuéra noblesápe.

11Pejahe'opeomanóvare,operdehaguérepetesape,ha pejahe'opeitavývare,ha'endoikuaasevéigui.

12Sietedíaumikuimbaʼeoñembyasypeomanóvare.ha katupeteĩkuimbaʼeitavyhaiñañávapeguarãoikoveaja pukukue.

13Anireñe'ẽhetapeteĩitavývandive,haanirehope noñandúivarendápe,eñangarekókechugui,anihaguã rejepy'apy,haaraka'evenereñemongy'amo'ãiumi itavývareojepy’apytavyreheve

14¿Mbaʼépaipohýivepeplomogui?Hamba'epikohéra, tavy'ỹnte?

15Yvykuʼi,juky,hapeteĩhierrorykue,ndahasýi ojegueropuʼakahagua,peteĩkuimbaʼeontendeʼỹvagui

16Umiyvyraoñeñapytĩvahaoñeñapytĩvapeteĩógape ndaikatúiojepeʼaoryrýivo,upéichaaveipekorasõ oñemopyendavaʼekuekonséhorupive,ndokyhyjemoʼãi nipeteĩtiémpope

17Peteĩkorasõoñemoĩvapeteĩpensamientode entendimientoreheha’etepeteĩyesoiporãvapeteĩ galeríapared-pe

18Umipalesoñemoĩvapeteĩlugáryvategotyo arakaʼevenoñemboʼymoʼãipeyvyturovái,upévare peteĩkorasõokyhyjévapeteĩitavývaopensávape ndaikatúioñemoĩmbaʼeveichaguakyhyjerehe

19Peoinupãvahesa,ho'átatesay,hapeoinupãva ikorasõohechaukaoikuaahaguãmba'épaoikuaa

20Oipe'ávaitaguyrakuérape,omongu'echupekuéra,ha peojahéivaiñamígope,omongu'eangirũ

21Reipe'áramojepekysepukuneirũme,ani rejepy'amongeta

22Reipe'áramondejuruneangirũrehe,anirekyhyje; ikatúguioĩpeteĩñembojoaju:ndaha’éiramoñembohory, térãñembotuicha,térãojekuaaukañemi,térãpeteĩ heridatraición,ko’ãmba’éreopavaveangirũohótagui.

23Ejerovianderapichápeimboriahujave,revy'ahaguã hekoporãrupi,epytahendiveijehasaasyjave,ha'e herederohendiveimba'erepy,ndaha'éiakóinte oñemboykévapeteĩmba'evai:niumiipirapirehetáva itavyvaojeguerekohaguãadmiración-pe.

24Petatatĩhatatatĩosẽháichatatarenondépe.upéicha oñembohorytuguyrenondépe.

25Natĩmoʼãiadefendehaguapeteĩcheamígope;niche nakañymo'ãichugui.

26Haoikóramochévembaʼeivaívahese,opavave ohendúvaoñeñangarekótachugui.

27¿Mávapikoomoĩtachejururenondépepeteĩ ñangarekoha,hapeteĩselloarandureheguachejuruári, anihaguahoʼasapyʼahesekuéra,hacheñeʼẽanihagua chehundi?

MOAKÃHA23

1OÑandejára,TúvahaMburuvichacherekove pukukueaja,anicherejaikonsehokuérape,haaniche hoʼahesekuéra.

2¿Mávapikoomoĩtambaʼevaichepensamiéntore,ha pearandukáusarechekorasõre?anihaguãche poriahuverekocheaikuaa'ỹvare,handohasáiche angaipakuéra.

3Aníkechejeikuaa’ỹoñembohetave,hache angaipakuérahetacheñehundipeve,haho’ache enemigokuérarenondépe,hacheenemigoovy’acherehe, iha’arõmombyryoĩvaneporiahuverekógui.

4OÑandejára,cheRuhaTupãcherekove,aniemeʼẽ chévepeteĩjesarekoorgulloso,hakatuejerene rembiguáikuéraguitapiaitepeteĩapytuʼũ oñemombaʼeguasúva.

5Emboykecheheguiumiesperanzaharembipotarei,ha emopu'ãtapeoipotávapeakóinteneservi.

6Aníkenachejagarracheryerembipotahacherete rembipota;haanireme'ẽcheárinerembiguáiapytu'ũ potĩme

7Pehendúke,peẽta'ýra,peñe'ẽjoajujururupive,pe oñangarekóvahesearaka'evendojeguerahamo'ãiijurúpe

8Pepekadóropytátaitavýpe,peoñeʼẽvaañahaumi oñemombaʼeguasúvahoʼátaupévarupive

9Anirejepokuaandejururehura;Anipejeporupe Imarangatúvarérape

10Tembiguáioñembyepotimemendoguerekomo'ãi márkahovy,upéichaaveipeohurahaombohéra memévaTupã,ndoikomo'ãikulpávle

11Peteĩkuimbaʼeohuravaʼekuehetahenyhẽta hembiapovaígui,haarakaʼevendoipeʼamoʼãihógagui pembaʼasyohurareiramo,ndoikomo'ãiinocente,ha katuhógahenyhẽtasarambikuégui

12Oĩpeteĩñe'ẽoñemondeva'ekueñemanorehe: Ñandejáratome'ẽanihaguãojejuhuJacobherencia-pe opako'ãichaguamba'emombyryoĩtaguiumiTupãme, hanoñembo'ymo'ãiiñangaipápe

13Anireiporundejururehurahagua,pórkeupépeoĩpe angaipañeʼẽ

14Nemanduʼákenderuhandesýre,reguapyjaveumi kuimbaʼeguasuapytépe.Aninderesaráihenondépe,ha upéichandejepokuaarupiveoikondeheguiitavy,ha reipotanereñóirire,haemaldesichupekuérandereñói ára.

15Pekuimbaʼeojepokuaávañeʼẽvai,arakaʼeve noñerreformamoʼãioikoveajapukukue.

16Mokõiichaguakuimba'eombohetaveangaipa,ha mbohapyhaoguerútapochy:peteĩapytu'ũhakuha'etata hendývaicha,araka'evenoñemboguemo'ãioñehundi peve,peteĩhekovaívahetepýpendopytu'umo'ãi araka'eveomyendypevepeteĩtata.

17Opapanningoheʼẽpeteĩkuñarekovaípeguarã, ndohejamoʼãiomanomeve.

18Peteĩkuimbaʼeomendavaíva,haheʼipéicha ikorasõme:“¿Mávapikocherecháva?”.Chejere pytũmbýpe,umimurochejaho’i,handaipóritete cherecháva;mba’éguitekotevẽakyhyje?peIjyvatevéva naimandu'amo'ãicheangaipakuérare

19Peichaguakuimbaeokyhyjeyvyporakuraresagui mante,handoikuaáiÑandejáraresaomimbivehadiez milvecekuarahygui,ohechávoopayvypórarape,ha ohesaʼỹijóvoumipehẽngueñemivéva.

20Haʼeoikuaaopambaʼeojejapomboyve;upéichaavei oñeperfeccionarirehikuáiomañaopavavehesekuéra.

21Kokuimbaʼépeojekastigátatavaguasurapére,ha ndoimoʼãihápeojeguerahavaʼerãchupe.

22Péichaohótaaveipetembirekoohejávaiménapeha oguerúvaambueheredero.

23Ñepyrũrã,haʼenaiñeʼẽrendúipeYvatetegualéipe;ha mokõiha,haʼeojapovaiiménapevoi;hambohapyha, haʼeoporomoakãratĩ,haoguerumitãambue kuimbaʼégui.

24Oñeguenohẽtachupekongregasiónpe,haoñeporandu imembykuérape.

25Itaʼyrakuéranoñemopotĩmoʼãi,haumihakã nomeʼẽmoʼãihiʼa

26Haʼeohejátaimanduʼaoñemaldesihagua,ha noñemboguemoʼãiiñeʼẽrei.

27Haumiopytávaoikuaátandaiporihambaʼeve iporãvévaÑandejárakyhyjégui,handaiporihambaʼeve ijukyvévaoñatenderangueÑandejára rembiapoukapykuérare

28TuichambaʼeningojasegiÑandejárape,hajarresivi ñandereheñanderekovepukukue

MOAKÃHA24

1Aranduoñemomba'eguasútaijehe,ha oñemomba'eguasútaitavayguakuéraapytépe

2PeIjyvatevévaatyguasúpeoipe'átaijuruhaipu'aka renondépe

3CheasẽpeYvateteguajurúgui,haajahoʼikoyvy araiicha

4Cheaikovaʼekueumilugáryvateguápe,hachetróno oĩpeteĩpilararaireheve

5Cheañoiteambojerepeyvágajerére,haaguatape pypukuruguápe

6Umiolayguasúpehaopakoyvyapeári,haopatetã hatetãme,ahupytypeteĩmbaʼe

7Opako'ãvandiveahekapytu'u,hamávaerénsiape pikoapytáta?

8UpémarõopambaʼeApohareomeʼẽchévepeteĩ mandamiénto,hapechemopuʼãvaopytuʼuche tavernákulope,haheʼi:“ToikoJacobpe,hatoiko Israelpe”.

9Haʼecheapoavaʼekueiñepyrũmbyguivekomúndo mboyve,haarakaʼevendafaltamoʼãi.

10Petavernákulosagrádopeaservihenondépe.ha upéichaañemopyendaSión-pe.

11Upéichaaveihaʼechepytuʼupesiudaahayhuetévape, haJerusalénpechepuʼaka.

12Haañemopyendapeteĩtavayguakuéra oñemombaʼeguasúvape,jepeÑandejáraerénsia pehẽnguépe.

13CheañembotuichapeteĩsédroichaLibanope,hapeteĩ ciprésyvyramátaichaHermónyvytyári.

14CheañemombaʼeguasupeteĩpalméraichaEn-gadípe, hapeteĩrosaplántaichaJericópe,peteĩolivomáta

porãichapeteĩkokueiporãvape,haakakuaapeteĩ plánoichayrembeʼýpe.

15Cheningohyakuãporãkanélahaaspalato-icha,ha ahetũpeteĩhyakuãporãvapemirraiporãvévaicha, galbano,ónix,tóraxhyakuãasývaicha,hainsiénso tatatĩichapetavernákulope.

16Peterpentinayvyramátaichaaipysocherakã,hache rakãhaʼeumirakãñemombaʼehagrásiarehegua.

17Peparraloguenohẽhaguéichachehyakuãporã,ha cheyvotykuérahaʼehiʼañemombaʼeguasuha mbaʼerepy.

18Chehaʼemborayhuporã,kyhyje,kuaapy,ha esperanzamarangatusy:upévare,cheopaveʼỹva, oñemeʼẽopacheraʼykuérapehaʼeoñembohéravape.

19Pejucherendápe,opavavepeẽpeipotáva,ha pemyenyhẽcheyvakuéragui.

20Chemanduʼaningoheʼẽvepeeíragui,hacheerénsia peeíragui

21Umicheho'úvaiñembyahýigueteri,haumiche ho'úvaijy'uhéigueteri.

22Peiñeʼẽrendúvachévearakaʼevenoñemotĩmoʼãi,ha umiombaʼapóvachendivendojapomoʼãiivaíva

23Opakoʼãmbaʼehaʼepetupãijyvatevévakonvénio kuatiañeʼẽ,jepepeléiMoisésomandavaʼekuepeteĩ patrimoniorãJacobkongregasiónkuérapeguarã

24AnirekangyreñemombaretévoÑandejárape;Ha'e penemombaretehaguã,pejepytahese,Ñandejára ipu'akapávaha'eTupãañoite,hahesendaipóriambue Salvador

25Haʼeomyenyhẽopambaʼeiñarandúgui,Fisónha Tigris-icha,umiyvapyahutiémpope

26Ha'eomongakuaápearanduÉufrates-ichaha Jordánichapekógaoñemono'õjave

27Ha'eohechaukapembo'epymba'ekuaarehegua tesapeicha,haGeón-icha,peñemono'õárajave

28Pekuimbaʼeypykuendoikuaáiporãichupe,umi ipahaguévandotopamoʼãvéimachupe

29Haʼeopensávahetavepemargui,haumikonsého ipypukuvepepypukuguasúgui

30Asẽaveipeteĩrríoguipeteĩrríoicha,haasẽpeteĩ hardínpe

31Chehaʼe:‘Arregátacheyvotytyiporãvéva,ha arregátahetacheyvotytyryru.

32Ajapótagueteripemboʼepyomimbihagua koʼẽrõguáicha,haamondótapetesapemombyryguive.

33Añohẽtagueterimboʼepyprofesíaicha,haahejáta opaáraguarã.

34Péinaápendahaʼéiambaʼapohaguechejeheañónte, hakatuopaumiohekávaarandurehehápe.

MOAKÃHA25

1Mbohapymba'épechembojegua,haañembo'yporã Tupãhakuimba'ekuérarenondépe:joyke'ykuérajoaju, ñanderapichamborayhu,kuimba'ehatembirekopeteĩ ñe'ẽme.

2Mbohapyichaguakuimbaʼérecheángandaijaʼéi,ha chembopochyetereihekovekuéra:peteĩkuimbaʼe mboriahuoñemombaʼeguasúva,peteĩkuimbaʼeipirapire

hetávaijapúvahapeteĩitujámavaoporomoakãratĩva ojapóva.

3Ndeimitãrusúpenerembyatýirirembaʼeve,mbaʼéicha pikorejuhútambaʼevendeedaaja?

4Ombaʼeichaitépaiporãpehuísioumiiñakãrague morotĩvapeguarã,haumikuimbaʼeymaguareoikuaa haguakonsého!

5Ombaʼeichaitépaiporãumikuimbaʼeitujávaarandu, haiñaranduhakonséhokuimbaʼekuéra oñemombaʼeguasúvapeguarã.

6Hetaexperienciaha’eumikuimba’etujakoróna,hape kyhyjeÑandejáraguiha’eigloria.

7Oĩnuevembaʼecheahusgavaʼekuechekorasõme avyʼahagua,hapedécimaamombeʼútacheñeʼẽme: Peteĩkuimbaʼeovyʼávaitaʼyrakuérare;hapeoikovéva ohechahaguãiñenemigoho'aha.

8Iporãpeoikóvahembirekoiñaranduetévandive,ha noñembotavýivaiñe'ẽme,handoservírivapeteĩkuimba'e iderechovévapechugui.

9Iporãpeojuhúvaiñaranduhapeoñe'ẽvaumi ohendúvaapysápe

10Otuichaitepeojuhúvaarandu!upéicharõjepe ndaipóriavaveyvateveokyhyjévaÑandejáragui

11Ñandejáramborayhukatuohasaopamba'eohesape haguã,peojokóva,¿mba'érepikooñembojojátachupe?

12PekyhyjeÑandejáraguiha'epemborayhuñepyrũ,ha pejeroviaha'epeoñepyrũvoojejokohese

13Eme'ẽchéveoimeraẽmba'evai,ndaha'éiramopeteĩ mba'asychekorasõme,haoimeraẽmba'evai,kuña rekovaikatu

14Opaichaguajehasaasy,ndaha'éiramojepeumiche ndaija'éivacherehe,haopamba'eovengáva,hakatu ovengaumienemigokuéragui

15Ndaipóriakãmbóiakãári;handaipóripochypeteĩ enemigopochyári

16Aikoporãvepeteĩleónhapeteĩdragónndive,aiko ranguepeteĩkuñaañandive

17Kuñarekovaiomoambuehova,haomoypytũhovaao vosaicha

18Iménaoguapyvaʼerãhapichakuéraapytépe;ha ohendúvoosuspiráta

19Opamba'eañasa'ikuñarekovairehe,to'ahi'áripe pekadórrembijokuái.

20Petapeyvykuʼípeojupiháichaumiijedámavapyrehe, upéichaaveipeteĩtembirekohenyhẽvañeʼẽguipeteĩ kuimbaʼekirirĩháme.

21Anipeñepysangapekuñaiporãvare,haanipeipota pevyʼa.

22Peteĩkuñaoñangarekóramoiménape,ipochy,iñaña hahetaoñembohory.

23Kuñaiñañávaomomichĩipy'aguasu,hovapohýiha ikorasõherido,kuñanokonsolamo'ãivaiménapejehasa asyjave,ipoikangyhaijyvaikangy.

24Pekuñáguioñepyrũpeangaipa,hahaʼerupive opavaveñamano.

25Anipeme'ẽpeyohasahaguã;nipeteĩkuñaaña libertadgadtetãambuére.

26Ndohóiramondereipotaháicha,eikytĩchupende reteguihaeme'ẽchupepeteĩkuatiaojedivorsiahaguãha ehejatoho

MOAKÃHA26

1Ovyʼapekuimbaʼeorekóvahembirekoporã,pórke umiáraorekóvadoble.

2Kuñahekoporãvaovyʼaiménape,hahaʼeokumplíta pyʼaguapýpeumiáñohekoveaja.

3Tembirekoporãningopeteĩpárteiporãva,oñemeʼẽta umiokyhyjévaÑandejáragui.

4Peteĩkuimbaʼeipirapirehetávatérãimboriahúva, ipyʼaporãramoÑandejárarenondépe,ovyʼátasiémpre hovavyʼápe.

5Oĩmbohapymbaʼechekorasõokyhyjéva;hairundyha ajaakyhyjeterei:peteĩtavaguasuñe’ẽvai,atyguasuaty ndojokóiva,hapeteĩacusaciónjapu:opako’ãvaivaive ñemanógui.

6Hakatupeteĩñembyasyikorasõhañembyasyhaʼe peteĩkuñaoenvidiávaambuekuñáre,hapeteĩmbaʼevai oñeʼẽvaopavavéndi

7Tembirekoañaha'epeteĩjúgooñemomýivayvýpe,pe ojokóvaheseha'etekuoguerekóvapeteĩescorpión.

8Peteĩkuñaokaʼúvahaokaʼúvaokaʼúva,ipochyeterei, handojahoʼimoʼãiiñemotĩ

9Peteĩkuñahekovaihaikatujaikuaaijetuʼuhahesa párpadorupive

10Nderajyndotĩriramo,eñongatuporãchupe,ani haguaojahéiijehehetalivertarupive

11Eñangarekókenderesaiñangarekóvare,haani reñesorprendeojapóramonderehe

12Ha'eoipe'átaijuru,peteĩoviahávay'uhéiojuhúvo peteĩykua,hahoy'útaopayhi'aguĩvachugui,oguapýta opakorapyykérehaoipe'átaijyvyku'iopaflécharehe 13Tembirekoimba'eporãombovy'aiménape,ha iñaranduombokyrava'erãikangue

14Peteĩkuñaokirirĩhaoporohayhúvahaʼepeteĩrregálo Ñandejáraomeʼẽva;handaipórimba’eveovaleetereíva peteĩapytu’ũoñembo’eporãvaicha

15Peteĩkuñaotĩhaijeroviahaha’epeteĩgrásiadoble, handaikatúioñemomba’eiñakãcontinente-pe

16Kuarahyopuʼãjaveyvágayvateguápeupéichaavei iporãhapeteĩtembirekoporãhógaordenamiento-pe

17Petesapehesakãvaoĩháichapecandelabrosagrádo ári;upéichaaveipehovaiporãvaedadhi’ajujave.

18Umipilárdeórooĩháichaumipóstedeplátaári; upéichaaveiumipyporãorekóvakorasõtapiaite.

19Cheraʼy,eñongatuporãndeedayvoty;haaniremeʼẽ nembareteumiextranhérope.

20Rehupytyrirepeteĩmbaʼehiʼaporãvaopapekokue rupi,eñotỹnesemillareheve,harejeroviambaʼéichapa iporãtaneryguasu.

21Upéicharõneñemoñarerehejávaoñembotuichavéta, haojeroviaiñemoñareporãre.

22Peteĩkuñarekovaiojehechátaescupidaramo;hakatu peteĩkuñaomendávahaʼepeteĩtórreomanóvaiménape guarã.

23Peteĩkuñaiñañávaoñemeʼẽpeteĩpárteramopeteĩ kuimbaʼeiñañávape.

24Pekuñahekopotĩvaodespreciapeñemotĩ,hapekuña hekopotĩvakatuomombaʼeguasútaiménape.

25Peteĩkuñaotĩ'ỹvaojeipapajaguaicha;hakatupe oñemotĩvaokyhyjétaÑandejáragui

26Kuñaomomba'eguasúvaiménape,opavave ojehusgátaiñaranduha.hakatupeomotĩvachupe iñemomba'eguasúpe,ojehechátachupeiñañáva opavavégui.

27Ojehekátapeteĩkuñaosapukáivahatãhapeteĩñeʼẽ vaiomosẽhaguaumienemígope.

28Oĩmokõimbaʼeombopyʼaroryvachekorasõ;ha mbohapyhachembopochy:peteĩkuimba'eñorairõhára ohasaasývamboriahu;hakuimbaʼekuéraiñaranduva noñemoĩriva;hapeteĩojevývatekojojáguiangaipápe; Ñandejáraombosakoʼipeichaguapekysepukurã.

29Peteĩñemuhárahasyojokovaʼerãanihaguaojapo ivaíva;hapeteĩhucksterndojehekýimo’ãiangaipágui.

MOAKÃHA27

1Hetaopekapeteĩmbaʼemichĩmíre;hapeohekávaheta mbaʼe,ombojerejeýtahesa

2Peteĩklvoojepysóvaichaumiitajoajuhaapytépe; upéichaaveiangaipaojejokoojoguahaovendembytépe.

3PeteĩkuimbaʼendojejokóiramokyhyjeÑandejáragui, pyaʼeojeitypaitétahóga

4Ojepohéiramoguáichatamizreheve,peytyopytáma upéichayvypóraky’aiñe’ẽme

5Pehornoohechaukapealfarerombaʼyrukuéra upéichapepruebayvypórareheguaoĩirazonamiento-pe

6Peyvaomombeʼupeyvyramátaoñemondeparaʼe; upéichaaveioje’epeteĩñembotuichayvypórakorasõme

7Aniremomba'eguasuavavéperehendumboyveoñe'ẽ; pévaha’éguiyvypórañeha’ã

8Resegíramotekojoja,rehupytýtachupe,haremondéta chupe,peteĩaopukuomimbipávaicha

9Umiguyrakuéraojerevaʼerãhaʼekuéraicha;upéicha aveiojevýtapeañeteguaumiopracticávapehese

10Peleónoñatendeháichapeoporojukávareupéicha rupiopekaumihembiapovaikuére

11PeteĩkuimbaʼeokonvenívaÑandejárapeoñeʼẽ siémprearandureheve;hakatupeteĩitavývaiñambue jasyicha

12Reimeramoumiiñarandu'ỹvaapytépe,eñangareko peárarehe;hakatupeimetapiaiteyvypóraiñaranduva apytépe.

13Umiitavývadiskúrsoningoñanembopochy,hape deporteojapóvahikuáihaʼehínapepekádondojapói mbaʼeve.

14Peohuravaʼekuehetambaʼeoñeʼẽva,omopuʼãporã peakãrague;haumiñorairõojapóvahikuáiojoko peteĩvapeijapysa.

15Umioñemombaʼeguasúvaoñorairõhaʼehínatuguy pochy,haumiojahéichupekuéraojahéi.

16Peojuhúvaumimbaʼeñemigua,operde iñemombaʼeguasu;haaraka’evendojuhumo’ãiangirũ iñakãme.

17Ehayhuneangirũmehaejeroviahese,haretraisiona ramoumimba'eñemigua,aniveesegichupe.

18Peteĩkuimbaʼeohundihaguéichaiñenemígope; upéichareperdémanderapichápemborayhu.

19Peteĩohejávaichaosẽipópepeteĩguyra,upéichaavei repoinderapichápehanereguerumoʼãvéimachupe

20Anivepesegíkenachupe,haʼeoĩguimombyryeterei; ha’epeteĩryguasurupi’aokañývaichapeñuhãgui.

21Peteĩheridakatuikatuojejokua;haojahéirireikatu ojoguerahaporã,hapeotraisionávañemihámekatu ndoguerekóiesperanza.

22Peopyrũvahesápe,ojapoivaíva,hapeoikuaáva chupeojeichugui.

23Reimevove,ha'eoñe'ẽporãtahaomomba'eguasúta neñe'ẽ,haipahápekatuombojereijuruhaotakyneñe'ẽ rehe.

24Chendachaʼéihetambaʼére,pérondahaʼéi haʼeichagua.andejrandaija'emo'ãiguihese.

25Oipe'ávaitayvategotyo,oityiñakãári.hapeteĩ jekutuñembotavyojapótaherida.

26Ojo'óvayvykuaho'átaipype,hapeomoĩvañuhã ojejapyhýtaipype.

27Pehembiapovaíva,hoʼátahiʼári,handoikuaái moõguipaou

28Ñembohoryhañembohoryouumi oñemombaʼeguasúvagui;hakatupevenganza,leónicha, opytátachupekuéra

29Umiovyʼávaumihekojojávahoʼáre,ojejapyhýta ñuhãme;hajehasa’asyohundítachupekuéraomano mboyve

30Tekovaihapochy,jepekoʼãvahaʼeumimbaʼe ombojeguarúva;hapekuimbaʼeangaipaoguerekóta mokõivéva

MOAKÃHA28

1PeovengávaojuhútavenganzaÑandejáragui,ha katueteoñongatútaiñangaipakuéraimanduʼávo

2Eperdonanderapichápeumimbaʼevaiojapovaʼekue nderehe,upéichaaveioñeperdonátaneangaipakuéra reñemboʼejave

3Peteĩkuimbaʼeoguerahañembohoryambuépe,ha ohekapikoperdónÑandejáragui?

4Ha'endoiporiahuverekóipeteĩkuimba'eojoguáva chupe,haojerurepikoojeperdonachupehembiapo vaikue?

5Pehoʼonteomongaruramopeñembohory,¿mávapiko ojerurétaperdónipekádogui?

6Penemanduʼákepenepahare,hatopapeñorairõ; penemandu’ákeñembyaihañemanorehe,hapepyta tembiapoukapykuérare.

7Penemandu'ákeumitembiapoukapyre,haani pegueropu'akapenderapichápe,penemandu'ape Yvateteguañe'ẽme'ẽre,hapeñapymipeikuaa'ỹhaguére.

8Pejehekýiñorairõguihapemboguejýtapeneangaipa, peteĩkuimba'eipochývaomyendýtañorairõ.

9Pekuimba'eangaipaombopy'aroryiñangirũnguérape, haojodiskutiumioĩvapy'aguapýpe.

10Tatarasy,upéichaaveihendy.haipirapireheʼiháicha ipochyopuʼã;haimbaretevévoumioñorairõva, oñeinflamavéta.

11Peñorairõpya'eomyendytata,hañorairõpya'e oñohẽtuguy.

12Rembopuramopechispa,okáita,reescupiramohese, oñemboguepáta,hamokõiveko'ãvaosẽndejurúgui.

13Pemaldesipeosusurrávapehaiñeʼẽmokõivape, pórkekoʼãichaguaohundihetaoĩvaʼekuépe pyʼaguapýpe

14Peteĩñeʼẽiñeʼẽʼỹvaombopyʼaroryhetápe,haomosẽ chupekuérapeteĩtetãguiambuépe.

15Peteĩñeʼẽvaiomosẽumikuñahekoporãvape,ha oipeʼachuguikuérahembiapo.

16Ohendúvachupearaka'evendojuhumo'ãipytu'u,ha araka'evendoikomo'ãikirirĩháme.

17Pelátigooinupãjave,oporokutuñanderetépe,hape ñeʼẽoinupãramokatuomopẽumikangue.

18Hetaoĩho'ávakysepukurupi,handaha'éiheta ho'ávaiñe'ẽme.

19Oĩporãpeoñedefendévavenenorupive;ha'e ndoipe'áiva'ekueijugo,hanoñeñapytĩrivaijyvyku'ípe.

20Pejúgoningopeteĩjúgodeiérro,haumijyvahaʼe kóvre.

21Peñemanochuguihaʼepeteĩñemanoaña,pe sepultúraiporãvekurichugui.

22Ndoikomoʼãiogovernávaumiokyhyjéva Ñandejáragui,handohapymoʼãitatatĩme

23UmiohejávaÑandejárapehoʼátaipype;haokáita ipypekuéra,hanoñemboguemoʼãi;oñemondota hi'arikuéraleónicha,haho'útachupekuéraleopardo-icha

24Emañamínaeñapytĩñuatĩmenemba'erepy,ha eñapytĩndeplátahaóro

25Epesaneñe'ẽpeteĩbalanza-pe,haejapopeteĩokẽha rendandejurúpeguarã

26Reñangarekókeanirejepoihese,anihaguãre'ape oñandúvarenondépe

MOAKÃHA29

1Peoiporiahuverekóvaomeʼẽtapréstamohapichápe;ha peomombaretévaipooñongatutembiapoukapykuéra

2Eme'ẽpréstamonderapichápeoikotevẽjave,ha ehepyme'ẽjeynderapichápeitiempoitépe

3Ekumplineñeʼẽ,haeñeʼẽhesejeroviahápe,haakóinte rejuhútapembaʼetekotevẽvandéveguarã

4Hetaoĩojeprestávachupekuérapeteĩmbaʼe,okalkula ojejuhutaha,haomoĩvaichupekuéraoipytyvõva chupekuéra.

5Ohupytypeve,ohetũtapeteĩkuimbaʼepo;hahapicha plátareheoñeʼẽtaipoguýpe,hakatuomyengoviavove, ombopukuvétapetiémpo,haombojevýtañeʼẽ ñembyasy,haoñeñeʼẽvaipetiémpore.

6Ipu'akaramo,hasyohupytýtapemitad,haoipapa ojuhúramoguáicha,ndaha'éiramo,oipe'achuguiipirapire, haohupytychupeiñenemigomba'érepa'ỹrebarandillas rehegua;hañemombaʼeguasurehehápeohepymeʼẽta chupeñemotĩ.

7Upévarehetanomeʼẽséipréstamoótrokuimbaʼeotrata vaihaguére,okyhyjéguioñembotavyhaguachupekuéra.

8Upéicharõjepe,nepasiénsiapeteĩkuimbaʼe imboriahúvandive,haanirepytareiporiahuvereko haguachupe.

9Peipytyvõimboriahúvapepemandamientorehehápe, haanipemboykechupeimboriahurupi.

10Eperdendeplátaneermánohaneirũrehehápe,ha anitojeherrumbrapeteĩitaguýpeokañyhagua

11EmbyatynembaʼerepypeYvatetegua rembiapoukapyheʼiháicha,haupévaoguerútandéve hetavembaʼeporãórogui

12Embotylimosnanealmacén-pe,haupéva nemosãsótaopajehasaasygui.

13Oñorairõtanderehehápeneenemigokuérandive iporãvétapeteĩeskúdoipuʼakapávahalánsa imbaretévagui.

14Pekuimbaʼeiñonrrádovaningoojeroviahapicháre, péropeiñarandúvaohejátachupe.

15Aninderesaráinemomaranduhaangirũgui,ha'e ome'ẽguihekovenderehehápe.

16Peteĩpekadóroitypaitétapembaʼeporãorekóvape garantía.

17Hapendoagradeséivaohejátachupepelígropeosalva vaʼekuechupe.

18Peseguridadoipeʼahetambaʼeporã,haomboryrýi chupekuérapeteĩyguasuoládoicha

19PeteĩkuimbaʼeiñañávaomboykévaÑandejára rembiapoukapy,hoʼátagarantíape,hapeojapóvaha osegívaambuekuimbaʼekuérarembiapooganahagua, hoʼátapeteĩmbaʼevai

20Eipytyvõnderapichápendepuʼakaháicha,ha eñangarekoanihaguareʼapeteĩcha

21Pembaʼeiñimportantevévajaikovehaguahaʼehínay, pan,ao,hapeteĩógaojahoʼihaguapeñemotĩ

22Iporãvepeteĩkuimbaʼeimboriahúvarekovepeteĩóga iñañávape,ojepagarangueótrorógape

23Tahaʼesaʼitérãheta,eñatendékena,anihagua rehenduumimbaʼevaiojejapóvanderógape

24Jahasávoogahárupiningopeteĩtekoveivaietereíva, pórkendereimehápeextranhéro,nereñanimáireipeʼa ndejuru

25Revy'átaharekaruhanapeagradesevéima,haavei pehenduñe'ẽkyhyje

26Eju,ndeextranhéro,haemoĩpeteĩmesa,ha emongaruchéveumimbaʼerembosakoʼívagui

27Eme'ẽtenda,ndeextranjero,peteĩkuimba'e oñemomba'eguasúvape;cheryvyouopytahaguã,ha aikotevẽcherógare

28Koʼãmbaʼeningoijetuʼupeteĩkuimbaʼe iñarandúvapeguarã;peojahéiógakotýpe,ha oñembohorypeome’ẽvapréstamorehe.

MOAKÃHA30

1Peohayhúvaitaʼýrape,pyʼỹinteoñanduchupepe vastón,ikatuhaguáichaamoipahápeovyʼahese.

2Peokastigávaitaʼýrape,ovyʼátahesehaovyʼátahese umioikuaávaapytépe.

3Peomboʼévaitaʼýrapeombyasypeenemígope,ha iñamigokuérarenondépeovyʼátahese.

4Itúvaomanóramojepe,haʼetekunomanóiva,ohejágui peteĩhaʼeojoguávachupe.

5Oikoveaja,ohechahaovy'ahese,haomanóvo noñembyasy.

6Ohejahapykuéripeteĩvenganteiñenemigokuérare,ha peteĩomyengoviátavaimbaʼeporãiñamigokuérape.

7Peojapohetaitereívaitaʼýragui,oñapytĩtaumiherida; haipy’aoñemondýitaopasapukáirehe

8Peteĩkavajunoñembyaírivaiñakãrague,hapeteĩmitã ojehejávaijehe,haʼeoipotaitereíta.

9Embotavynememby,ha'enemondýita,eñembosarái hendivehandepohýita.

10Anirepukahendive,anihaguãreñembyasyhendive, haanihaguãreñapytĩndejuruamoipahápe.

11Anipemeʼẽchupelívreimitãrusúpe,haani pembopiroʼyumiitavyha.

12Eñesũijajúraimitãaja,haeinupãchupeijykéreimitã aja,anihaguaipyʼahatã,hanaiñeʼẽrendúindéve,ha upéichaogueruñembyasynekorasõme.

13Ekastigandera'ýpehaejokochupeomba'apohaguã, anihaguãnderekovai.

14Iporãvepeimboriahúva,hekoporãhaimbaretéva léipe,peteĩkuimbaʼeiplátavaguihetejehasaasy.

15Tesãihateteporãha’eopamba’eóroári,hapeteĩ teteimbaretévahetavemba’erepyopa’ỹvaári.

16Ndaipórirrikésapetetehesãivaári,handaipórivyʼa pevyʼañandepyʼaiteguive.

17Peñemanoiporãvepeteĩtekoveasytérãpeteĩ mbaʼasytapiaiteguágui

18Umimbaʼeheʼẽasývaoñeñohẽvapeteĩjuru oñembotývaári,haʼetekusoʼorykueoñemoĩvapeteĩ sepultúraári

19¿Mbaʼeiporãvapaojapopeofréndapeteĩtaʼangápe? Ndaikatúiguiho'unihyakuã,upéichaaveipeÑandejára opersegiva'ekue

20Haʼeohechahesarupivehaopukavy,peteĩeunuco oñañuãvaichapeteĩvírgenhaosuspira

21Anireñemeʼẽneakãmembaʼepohýire,haani rembohasaasynerembipotarupi

22Pekorasõvyʼahaʼeyvypórarekove,hapeteĩ kuimbaʼevyʼaombopukuhiʼára

23Ehayhuneánga,haembopy'aguapynekorasõ,eipe'a mombyryndeheguiñembyasy

24Peenvidiahapochyomombykypetekove,hape ñeñangarekoogueruijedapeáramboyve

25Peteĩkorasõvyʼahaipyʼaporãvaoñangarekótasoʼo hahembiʼúre

MOAKÃHA31

1Ñañangarekóvomba'erepyreheohundiñanderete,ha ñañangarekóvoheseomosẽoke.

2Ojesarekoñangarekondohejamoʼãipeteĩkuimbaʼépe oke,peteĩmbaʼasyhasývaokeháicha.

3Umiipirapirehetávaoguerekotuichatembiapo ombyatývombaʼerepy;haopytuʼuvove,henyhẽumi mbaʼeheʼẽvagui.

4Mboriahuombaʼapoimbaʼemboriahúpe;haohejávo, oikotevẽgueteri.

5Peohayhúvaóronoñehusgamoʼãi,hapeosegívape oñembyaívaoguerekótahekoitépe.

6Orohaʼevaʼekuehetañehundi,haoñehundihikuái upépe.

7Haʼehínapeteĩñepysangaumiosakrifikavaʼekuépe chupeguarã,haopaitavývaojejagarrátahendive.

8Ovy'aumiipirapirehetávaojejuhúvamba'evai'ỹre,ha ndohóivaórorapykuéri.

9¿Mávapikohaʼe?hajaʼétachupeojehovasáva,ojapo haguéreumimbaʼehechapyrãvaitavayguakuéraapytépe.

10¿Mávapikooñehaʼãvaʼekueupévarupive,ha ojejuhuhekoitépe?upéitoñemomba’eguasu.¿Máva pikoikatuombopochy,handojapóimba'eve?térãojapo ivaíva,handojapóipiko?

11Imbaʼerepyoñemopyendavaʼerã,hapekongregasión omombeʼútaumimbaʼeomeʼẽvachupe.

12Reguapyramopeteĩmesahenyhẽvape,ani reñembotavyhesehaaniere:“Hetaso’ooĩhi’ári”.

13Penemandu'ákepetesaañaha'ehapeteĩmba'eivaíva, hamba'épaojejapoiñañavévapeteĩtesagui?upévare hasẽopaára.

14Anireipysondepoomañahápe,haaniremoinge hendivepemba'yrúpe.

15Anirehusganderapichápendejehegui,hanearandu opamba'épe.

16E'ukuimba'eoipotaháicha,umimba'eoñemoĩvane renondépe;hae’u,anihaguãnderehendaija’éi.

17Pehejaraẽtekoharehehápe.haanireñembotavy,ani haguãreñembotavy

18Reguapyjavehetaapytépe,anirembohasaraẽndepo 19Saʼietereiohupytypeteĩkuimbaʼeoñemongakuaa porãvapeguarã,handoguerúimbykymiyvytuitupaoári 20Okeporãouho'uporãgui,ha'eopu'ãpyhareveha iñaranduoĩhendive,ha'epeteĩkuimba'ehyakuã'ỹvape katuhasyoma'ẽjave,haiky'ahaipy'arasy

21Harejejopyramorekaruhagua,epu'ã,esẽ,evótaha repytu'úta

22Chera’y,cherendu,haanichemboyke,haipahápe rejuhútaha’ehaguéichandéve:opanerembiapokuépe eikove,upéichandoúmo’ãindévemba’asy

23Oimeraẽvahembiʼurã,kuimbaʼekuéraoñeʼẽporãta hese;haojegueroviátapemaranduoñangarekoporãha hógare

24Pesiudakompletoiteoñeʼẽmbýtapehoʼuhoʼúvare haumitestimonioiñaranduhandojedudamoʼãi

25Anirehechaukandepy'aguasuvínope;víno ohundíguihetápe

26Pehornoomonguʼepeorílla,upéichaaveipevíno okaʼurupiumioñemombaʼeguasúvakorasõ

27Pevínoiporãtapeteĩkuimbaʼépe,pevínohoʼu porãramojepe,¿mbaʼéichapikooikovepeteĩkuimbaʼe ndorekóivapevíno?ojejapóguiyvypórapeombovyʼa hagua.

28Pevínookaʼúvahahiʼárajave,ovyʼañanekorasõme hañaneakãmeovyʼa.

29Pevínookaʼuetereívakatu,ñanembopyʼarory, ñorairõhañorairõ.

30Peka'uombopochypeitavývape,ombopochypeve.

31Anirembohorynderapichápepevínorehe,haani remboykechupevy'ápe,anireme'ẽchupeñe'ẽpochy,ha anireñembotavyheseremboy'uhaguã.

MOAKÃHA32

1Ndejejapóramopeteĩkaruguasujára,anireñemopuʼã, hakatueimeijapytepekuérapeteĩvaumiambuévaicha; eñangarekokyre’ỹhesekuéra,haupéichaeguapy.

2Harejapoparireopanerembiapo,eñemoĩnde rendaguépe,revyʼahaguahendivekuéra,harehupyty haguapeteĩkorónaremohendaporãhaguérepearete

3Eñeʼẽ,ndehaʼévapeanciano,ohóguindéve,hakatu tekojojaporãreheve;haaniojokomusick.

4Anipeñohẽñe'ẽoĩhámemúsico,haanipehechauka aranduáramboyve.

5Peteĩkonsiértodemúsikapeteĩkaruguasudevínope haʼetepeteĩseñáldekarbúnculooñemoĩvaórogui.

6Peteĩesmeraldaseñálichaoñemoĩvapeteĩobrade órope,upéichaaveipemúsikamelodíavínoiporãva reheve.

7Mitãrusu,eñe'ẽoikotevẽramonderehe,hakatusa'i reñeporandúramomokõijey.

8Eñeʼẽmbyky,entendehetambaʼesaʼiñeʼẽme;peiko peteĩoikuaávaichahakatuojokóvaiñe’ẽ.

9Reimeramokuimbaʼeguasuapytépe,aniejejoja hendivekuéra;hakuimba’eymaguareoĩjavehendaitépe, anireiporuhetañe’ẽ.

10Aratiriohomboyvearasunu;hapeteĩkuimbaʼe oñemotĩvarenondépeohótafavórpe

11Pepu'ãsapy'a,haanipeikoipahaitépe;hakatu eguahẽnderógapepya’e’ỹre

12Upépeejaponevy'arãhaejaporeipotáva,haani repekareñe'ẽñemomba'eguasúpe

13Hakoʼãmbaʼéreehovasapendeapovaʼekuépeha nemyenyhẽjeývaimbaʼeporãgui

14OimeraẽvaokyhyjévaÑandejáragui,ohupytýta ikorresisión;haumiohekávachupetempranoojuhúta mborayhu

15Peohekávapeléihenyhẽtaupévagui,hape hovamokõivakatuoñembohorýta

16UmiokyhyjévaÑandejáraguiojuhútahuísio,ha omyendýtatekojojapeteĩtesapeicha

17Peteĩkuimbaʼepekadórnoñembohorymoʼãi,hakatu ojuhupeteĩexclusiónhaʼeoipotaháicha

18Peteĩkuimbaʼeikonsehérooñatendeporãta;hakatu peteĩkuimbaʼeiñextrañohaoñemombaʼeguasúva ndokyhyjéikyhyjégui,jepeojapoijehegui oñemoñeʼẽʼỹre

19Anipejapombaʼevekonséhoʼỹre;hapeteĩjeyrejapo rire,anireñearrepenti.

20Anirehotapere'ahaguã,haanireñepysangaita apytépe.

21Anirejeroviahendaitépe.

22Haeñangarekókenderaʼykuéragui.

23Opatembiapoporãmeejerovianeángarehe;péva haʼéguitembiapoukapykuérañeñongatu.

24PeojeroviávaÑandejárareoñatende tembiapoukapyre;hapeojeroviávahesendohasamoʼãi arakaʼeveivaivéva.

MOAKÃHA33

1NdoikomoʼãimbaʼevaipeokyhyjévaÑandejáragui; hakatujepy’ara’ãmejepeosalvátachupe.

2Peteĩkuimbaʼeiñarandúvandochaʼéipeléire;hakatu pehovamokõivaipype,ha'etepeteĩvárkoyvytuatãme.

3Peteĩkuimbaʼeiñarandúvaojeroviapeléirehe;hape léiijeroviahese,peteĩoráculo-icha

4Embosako'imba'épaere,haupéichanerendúta,ha eñapytĩmbo'epyhaupéiembohovái.

5Umiitavývakorasõhaʼetepeteĩkarrétarruéda;ha ipensamiéntohaʼetepeteĩejeojerokyva.

6Peteĩkavajusementalhaʼetepeteĩangirũ oñembohorýva,haʼeojahogaopavaveoguapývahiʼári poguýpe.

7Mba'érepikopeteĩáraipu'akaambuégui,opaára resapeañopukukuejavevekuarahygui?

8OikuaarupiÑandejárape,ha'eomoambueárahaarete.

9Oĩijapytepekuéraojapovaʼekueárayvate,ha omomarangatuchupekuéra,haoĩijapytepekuéra ojapovaʼekueárajepiguáicha.

10Opayvypóraouyvýgui,haAdánojejapoyvyapeári.

11HetambaʼekuaarupiÑandejáraombojaʼo chupekuéra,haojapoopaichaguahapekuéra.

12Oĩijapytepekuérahaʼeohovasaha omombaʼeguasúvahaoĩaveiomomarangatuha oñemoaguívaijehe.

13Peñaiʼũoĩháichapealfareropópe,ojapohaguahaʼe oipotaháicha,upéichaaveiyvypóraoĩpeojapovaʼekue pópe,omeʼẽhaguachupekuérahaʼeojoguavéva

14Iporãvaoñemoĩivaívarehe,hatekoveñemanorehe, upéichaaveipeiñangarekóvapepekadórrehe,hape pekadórpeiñangarekóvare

15Upéicharõ,pemañaopapeYvatetegua rembiapokuérare;haoĩmokõihamokõi,peteĩvaojuehe 16Cheapuʼãipahaitépe,peteĩombyatývaichaumi parralñemonoʼõvarapykuéri,Ñandejárajehovasa rupiveahupyty,haapyrũchevínoryrupeteĩparral ombyatyháicha

17Pepensamínandahaʼeihachejeheañónteambaʼapo hague,sínoenteroveumiohekávapeaprendizaje

18Cherendu,opeẽtavayguakuératuichavéva,ha pehendupeneapysápe,peẽmburuvichakuéraatyguasu 19Aniremeʼẽneraʼyhanerembireko,neryvyhane irũ,ndeáripuʼakareikoveaja,haaniremeʼẽambuépe nembaʼerepy,anihaguanearrepentíri,harejerurejey upéva

20Reikoveajaharepytu'uajanderehe,anireñeme'ẽ avavépe

21Iporãveningoneraʼykuéraohekanderehe, reñemboʼyrangueikortésiape.

22Opanerembiapokuépe,eñongatundejehepe tenondegua;anirehejamba'emanchande ñemomba'eguasúpe.

23Remohu'ãvondeáraharemohu'ãvonderekove, emboja'oneerénsia.

24Tembi'u,peteĩyvyrahamba'epohýi,ha'evúrrope guarã.hambujape,ñemyatyrõhatembiapo,tembiguáipe guarã.

25Remoĩramonerembiguáipeomba'apohaguã, rejuhútapytu'u,harehejáramochupeohorei,ha'eoheka sãso.

26Peteĩjúgohapeteĩkullooñakãity,upéichaaveiumi torturahajehasaasypeteĩtembiguáiañarehe.

27Emondochupeomba'apohaguã,anihaguãopytu'u. pemba’e’apo’ỹombo’éguihetamba’evai.

28Emoĩchupetombaʼapohagua,hanaiñeʼẽrendúiramo, emoĩvekostúmbrepohýive

29Hakatuanireñembotavyavavére;hadiscreción’ỹre anipejapomba’eve.

30Reguerekóramopeteĩtembiguái,toikondévende rejogua,rejoguáguichupehepýpe.

31Reguerekóramopeteĩtembiguái,ejerurechupepeteĩ ermánoicha,reikotevẽramohese,neángareheguáicha.

MOAKÃHA34

1Pekuimba'eiñarandu'ỹvaoha'arõva,ndovaléihajapu, haiképeomopu'ãitavývape.

2Peohechávaiképe,ojoguapeojagarrávasombraha osegívayvytu.

3Pevisióndesueñohaʼepeteĩmbaʼeojoguáva ambuépe,peteĩhovaichapeteĩhovaicha.

4Peteĩmbaʼeikyʼágui,¿mbaʼépaikatuoñemopotĩ?ha upembaʼejapúguimbaʼeañeteguaikatuosẽ?

5Umimba'ereikuaa'ỹva,ñe'ẽ'atyhaiképe,ndovaléi mba'everã,hapekorasõoimo'ã,kuña imembykuñávaicha.

6NdojemondóiramochupekuérapeIjyvatevévagui,nde rendápe,aniremoĩnekorasõhesekuéra

7Umisueñoombotavyhetatapichápe,haofallaha ojeroviahesekuéra

8Peléiojejuhútahekoitépejapu’ỹre,hapearanduha’e perfecciónpeteĩjurujeroviaharehegua

9Peteĩkuimbaʼeoviahavaʼekueoikuaahetambaʼe;ha peoguerekóvahetaexperienciaomombeʼútaarandu

10Pendoikuaáivamba'eve,sa'ioikuaa,hapeoviaha va'ekuekatuhenyhẽiñarandu

11Aviahajave,ahechahetambaʼe;haantendehetave ikatúvaguiamombe’u

12Pyʼỹinteaimekuripelígropeamanohagua,upéicharõ jepekoʼãmbaʼerupichesalva

13UmiokyhyjévaÑandejáraguiespírituoikovéta; haʼekuéraohaʼarõguipeosalvátavachupekuéra

14OimeraẽvaokyhyjévaÑandejáraguindokyhyjéini ndokyhyjéi;haʼeningoiñehaʼarõ

15Ovy'apeokyhyjévaÑandejáraguihamávapa imbarete?

16Ñandejáraresaoĩguiumiohayhúvarechupe,haʼe ningooñangarekombaretechupekuérahaimbarete hagua,oñangarekohaguachupekuérahaku,haojahoʼi kuarahyasajepytejave,oñongatúvaanihagua oñepysangahaoporopytyvõhoʼahagua.

17Ha'eomopu'ãángahaohesapetesa,ome'ẽtesãi, tekovehajehovasa.

18Peoikuaveʼẽvasakrifísiopeteĩmbaʼeojehupyty vaʼekueivaívare,peofréndaomeʼẽvaningovyrorei.ha umikuimbaʼehekojojávadonndojeguerohorýi.

19PeIjyvatevévandogustáiumiiñañávaofrénda;ni noñembopy’aguapýichupeangaiparehehetaiterei sacrificiorupive.

20Peoguerúvaofréndaimboriahúvagui,ojapopeteĩ ojukaháichaitaʼýrapeitúvarenondépe.

21Umioikotevẽvambujaha'ehekove,peombotavýva chupeha'epeteĩkuimba'etuguypochýva.

22Peoipe'ávahapicharekove,ojukachupe.hape ombotavývamba'apohárapehepykuerehe,tuguypochy.

23Peteĩvaomopuʼãhaótrooityjave,¿mbaʼe ideprovéchotapikoupéicharõhaʼekuéraombaʼapoʼỹre?

24Peteĩvaoñemboʼehaótroomaldesijave,¿mávapa iñeʼẽÑandejáraohendúta?

25Peojejohéivaopokorirepeteĩteʼonguerehe,opoko jeýramohese,¿mbaʼéichapikoideprovéchochupe ojejohéi?

26Upéichapikopeteĩkuimbaʼeoajunavaʼekue ipekádore,haohojeyhaojapoaveiupéicha.térã mba'épaouporãchupeiñemomirĩ?

MOAKÃHA35

1Peoñangarekóvapeléirehe,ogueruofréndahenyhẽva, peoñangarekóvapemandamientorehe,oikuave'ẽ ofréndadepaz.

2Peomyengoviávapeteĩmba'eporã,oikuave'ẽarína iporãvahapeomeʼẽvalimosna,omombaʼeguasu

3JajeitekovaíguihaʼepeteĩmbaʼeÑandejára oguerohorýva;hajahejareitekojojahaepete propiciación

4AnirejekuaanandiÑandejárarenondépe

5Opakoʼãmbaʼeojejapovaʼerãpetembiapoukapy rupive

6Peofréndahekojojávape,ikyrapealtár,hapehyakuã porãosẽpeIjyvatevévarenondépe

7Peteĩkuimbaʼehekojojávasakrifísioningo jaguerohoryhapemanduʼaupévaguiarakaʼeve ndojehejareimoʼãi

8Eme'ẽÑandejárapeiñemomba'eguasutesaporãreheve, haaniemomichĩndepoypykueypykue

9Opaumimbaʼeremeʼẽvapeehechaukanderova vyʼápe,havyʼápeededikandediezmo

10EmeʼẽpeIjyvatevévapehaʼenembopirapire hetaháicha;harehupytyhaguéicha,eme'ẽtesavy'ápe 11Ñandejáraomyengoviahaomeʼẽtandévesietevése

12Anipeimoʼãpembyaiumirregáloreheve;Umívagui ha'endorresivimo'ãi,haaniojeroviamymbajuka hekojoja'ỹvare;Ñandejárahaʼéguihués,hahendive ndaipórimbaʼeveichaguarrespetoumipersónape

13Haʼendoaceptamoʼãiavavépepeteĩkuimbaʼe imboriahúvare,ohendútaumiojejopývañemboʼe.

14Haʼendodespreciamoʼãiumiimembyvaʼekue ñemboʼe;nipeviúda,oñohẽvoiñeʼẽrendu.

15¿Ndahaʼéipikopeviúdaresay?handahaʼéipikohaʼe osapukáipehoʼávarechupekuéra?

16PeoservívaÑandejárapeojeguerohorýta,ha iñemboʼeoguahẽtaaraipeve.

17Umiiñumíldevañemboʼeoityumiarai,haoguahẽ mevechupenoñekonsolamoʼãi.handohomoʼãi,pe Ijyvatevévaohechapeveohusgahekojojáva,haojapo haguahuísio.

18Ñandejárandopytamoʼãigui,nipeIpuʼakapáva nopasiénsiamoʼãihesekuéra,oinupãpeveumi ndoiporiahuverekoʼỹvalomo,haomyengoviapeve venganzatetãnguérape;oipeʼapeveumi oñemombaʼeguasúvaatyguasúpe,haoitypapeveumi hekojojaʼỹvapóste;

19Haʼeomeʼẽpevepeteĩteĩmehembiapokuéicha,ha yvyporakuérarembiaporãmehaʼekuéraoipotaháicha;

ohusgapeveitavayguakuérambaʼére,haombovyʼapeve chupekuéraiporiahuverekópe.

20Peporiahuverekoningojahasaasyjave,umiarai okyháichasékajave.

MOAKÃHA36

1EiporiahuverekomínaoreJáraopamba'eJára,ha emañaorerehe.

2Haemondonekyhyjeopatetãndohekáivanderehe.

3Emopuʼãndepoumitetãambueguarehe,hatohecha hikuáinepuʼaka.

4Ndereñemomarangatuhaguéichaorerendápeha'e kuéramboyve,upéichaaveireñemomba'eguasuore apytépeoremboyve.

5Hatoikuaandéve,oreroikuaahaguéicha,ndaiporiha Tupãndeañoite,Tupã.

6Ehechaukamilágropyahuhaejapoambuembaʼe hechapyrãva:emombaʼeguasundepohandepoakatúa, ikatuhaguáichaohechaukaumimbaʼehechapyrãva.

7Pemopu'ãpochyhapeñohẽpochy,peipe'ape enemigo-pehapehundipeenemigo-pe

8Sakepetiempombyky,nemanduʼapekonvéniore,ha tomombeʼuhikuáinerembiapohechapyrãva

9Peokañývatohunditatapochýpe;hatoñehundiumi ombohasaasývatavayguakuérape

10Pemboja'oumimburuvichatetãambueguaakã,he'íva: “Ndaipóriambueñandeañónte”

11EmbyatyopaJacobñemoñarehaehepyme'ẽiñepyrũ guive

12Ñandejára,eiporiahuverekotavayguakuérande rérape,haIsraelrehe,rembohéravanemembyypykuépe

13OporiahuverekoJerusalénpe,ndetávamarangatu, nderepytuʼuha

14EmyenyhẽSión-peneñe'ẽñe'ẽkuaa'ỹgui,hane retãyguakuérapeneñemomba'eguasúgui

15Emeʼẽtestimonioumireguerekovaʼekuépe iñepyrũmbyguive,haemopuʼãprofétaoĩvanderérape

16Embojopóiumineha'arõvape,hatojejuhune maranduhárajeroviaha

17OÑandejára,ehendunerembiguáikuérañemboʼe, Aarónjehovasaháichanetavayguakuéraári,opavave oikóvakoyvyapeárioikuaahaguandehaʼeha Ñandejára,Tupãopaveʼỹva.

18Petyekuehoʼupaiteumitembiʼu,péropeteĩtembiʼu iporãveambuégui.

19Ñandepy'ahe'ẽháichaopaichaguaka'ara'y,upéicha aveiñanekorasõontendeporãvaumiñe'ẽjapu.

20Peikorasõikyʼávaningoipohýi,hapeteĩkuimbaʼe iñarandúvakatuomyengoviátachupe.

21Peteĩkuñaorresivítakádakuimbaʼépe,péropeteĩ tajýraiporãveambuégui.

22Kuñaiporãvaombovy'ahova,hakuimba'endohayhúi mba'eveiporãvéva.

23Oĩramoiñeʼẽmeipyʼaporã,ipyʼaporãha oporokonsola,upéicharõiménandahaʼéipikoumiótro kuimbaʼéicha.

24Pehembireko,oñepyrũimba'e,ha'epytyvõha pytu'urã.

25Oĩhámekorapy,upépeoñembyaipapeimba'e,hape hembireko'ỹvaohótayvatehayvýreoñembyasývo.

26¿Mávapikoojeroviátapeteĩmondahaoĩporãvare, otyryrývatávaguiambuépe?¿Mávapikoojeroviáta peteĩkuimba'endorekóivahógahaopytávapyhare oguerahahápechupe?

MOAKÃHA37

1Opavaveangirũhe'i:Cheha'eaveiiñamígo,hakatuoĩ peteĩangirũ,hérapeangirũnte.

2Ndahaʼéipikopeteĩñembyasyomanomeve,peteĩ iñirũhaangirũojerejavepeteĩenemigo-pe?

3Oimaginaciónaña,moõguipikorejurejahoʼihagua koyvyñembotavyreheve?

4Oĩpeteĩiñirũ,ovyʼávapeteĩiñamígoporãre,hakatu jehasaasyjaveoĩtahese.

5Oĩpeteĩiñirũ,oipytyvõvaiñamígopeipyʼarehehápe, haohupipehebillapeenemígokóntrape.

6Aninderesaráineirũguineakãme,haanirejepyʼapy hesenerrikéspe

7Opaconsejeroomombaʼeguasukonsého;hakatuoĩ oñemoñeʼẽvaijehe

8Peñangarekókepeteĩconsejero-gui,hapeikuaa mboyvembaʼépaoikotevẽ;haʼeoñemoñeʼẽtaguiijehe; anihaguãoityndeáripesorteo,

9Haerendéve:‘Iporãnderape’,haupéioñembo’ype ótroládoohechahaguambaʼépaoikótanderehe

10Anireñemongetapeteĩndesospechávandive,ha emokañynerembipotaumindeenvidiavaʼekuégui

11Anipeñeʼẽpekuñaopokóramohese,haʼeoenvidia vaʼekuérenipeteĩipy’ahatãvandiveumimba’eñorairõ rehegua;nipeteĩñemuhárandiveoñe’ẽvaintercambio rehe;nipeteĩojoguávandiveovendéva;nipeteĩ kuimba’eenvidiosoaguyjereheguandive;nipeteĩ kuimba’eporiahuvereko’ỹvandiveopokóvapy’aporã rehe;niumiipy’a’ỹvandivemba’eveichaguatembiapo rehe;nipeteĩcontratadondivepeteĩarýpeomohu’ã haĝuatembiapo;nipeteĩtembiguáihembiguái mba'e'apo'ỹvandive,anipehenduko'ãvape mba'eveichavérõ

12Hakatueimetapiaitepeteĩkuimbaʼeiñangarekóva ndive,reikuaávaokumplihaÑandejára rembiapoukapykuéra,iñakãmeoĩvaneakãme,ha nembyasýtanendive,remboykeramo.

13Hatopytapendepy'aiteguivenerembipota, ndaiporiguiavavendejeroviavevachugui.

14Peteĩkuimbaʼeningosapyʼánteomombeʼuchupe masde7guárdia,oguapývayvatepeteĩtórreyvateguápe.

15HaopakoʼãmbaʼeárieñemboʼepeYvateteguápe, haʼetomosãmbyhynderapeañeteguápe.

16Pejapovaʼerãperrasón,hapekonséhoopambaʼe jajapóvamboyve.

17Perovaohechaukaokambiahañanekorasõ.

18Cuatrohendáichaojekuaa:iporãva,ivaíva,tekoveha ñemano.

19Oĩpeteĩiñarandúvahaomboʼévahetápe,ha upéicharõjepenaiporãivaijupeguarã.

20Oĩpeteĩohechaukávaiñaranduhaiñe'ẽrupive,ha ndaija'éivahese

21Ñandejáraguinoñemeʼẽiimbaʼeporã,pórkeojepeʼa chuguiopaarandu.

22Ambuekatuiñaranduijupeguarã;haumiyva entendimientoreheguaojeguerohoryijurúpe.

23Peteĩkuimbaʼeiñarandúvaohekomboʼe itavayguakuérape;haumiyvaiñarandupyguindofaltái.

24Peteĩkuimbaʼeiñarandúvahenyhẽtajehovaságui;ha opavaveohechávachupeohechátachupeovy'aha.

25Yvypóraoikoveajaikatuojeipapa,Israelárakatu ndaikatúiojepapa.

26Peteĩkuimbaʼeiñarandúvaohupytýtagloria itavayguakuéraapytépe,hahéraopaáraguarã.

27Cheraʼy,ehechaneánganderekovépe,haehecha mbaʼépaivaívahese,haaniremeʼẽchupeupéva.

28Opamba'enaiporãiopayvypórapeguarã,haopavave ángandoguerohorýiopamba'épe.

29Anipeñemboy'umba'eveichaguamba'ehe'ẽasývape, hapeñembotavyetereitembi'úre

30Petembi'uhetaitereíguioguerumba'asy,hapeso'o hetavévaoikótacholer-pe.

31Hetaitereiomanómahetambaʼére;Peoñangarekóva katuombopukuhekove

MOAKÃHA38

1Pemomba'epohânohárape,pemomba'eguasúvachupe, umimba'eikatúvarepeguerekohese

2PeIjyvatevévaguioupeñemonguera,hahaʼe oñemombaʼeguasútaperréigui

3Pohanohárakatupyryohupítaiñakã,haumikuimba'e guasuresarenondépeoñemomba'eguasúta

4Ñandejáraojapopohãyvýgui;hapeiñarandúva ndochaʼemoʼãihesekuéra

5¿Ndahaʼéipikopeyoñembojeguávayvyrágui, ojekuaahaguambaʼeporã?

6Haomeʼẽyvypórapekatupyry,oñemombaʼeguasu haguachupehembiapohechapyrãvape

7Umívapeomonguerayvypórape,haoipeʼa chuguikuérambaʼehasýva

8Umívaguipeapotecaojapopeteĩconfección;ha hembiapokuéraguindaipóriipaha;haupéguiou py'aguapyopayvyapeári,

9Chera'y,nemba'asýpeaniremboyke,eñembo'ekatu Ñandejárapehaha'enemongueráta.

10Ehejaangaipa,haemohendaporãndepo,haemopotĩ nekorasõopambaʼevaígui.

11Pemeʼẽpeteĩmbaʼehyakuãasýva,hapemomanduʼa arínaporãre.hapejapopeteĩofréndaikyráva, ndahaʼéiramoguáicha.

12Upéieme'ẽpohanohárape,Ñandejáraojapohaguére chupe.

13Oĩpeteĩtiémpohaʼekuéraipópeosẽporãhagua.

14OñemboʼétaaveihikuáiÑandejárape,haʼe oñakãrapuʼãhaguaupéva,omeʼẽvahikuáindahasýiha oñepohanohaguaombopukuhaguatekove.

15Peopekava'ekueIjapoharerenondépe,to'a pohanohárapópe.

16Cheraʼy,tohoʼatesayumiomanovaʼekueári,ha eñepyrũeñembyasy,ndetevoirembohasa

asýramoguáicha;haupéiojaho’ihetejepokuaa he’iháicha,haaniohejareioñeñotỹ.

17Ejahe'ovai,eñembyasy,haeipuruñembyasy,ha'e omereceháicha,haupévapeteĩtérãmokõiára,anihaguã oñeñe'ẽvainderehe,haupéieñembopy'aguapynde pohýigui.

18Pembaʼepohýiguioupeñemano,hapekorasõpohýi omonguʼembarete.

19Pejehasaasypeopytapeñembyasy,hapemboriahu rekoveha'epemaldiciónikorasõme.

20Anipejagarrapenembaʼepohýi,pemosẽpeúltimope.

21Aninderesarái,ndaiporivéiguiojerejeyhaguã.

22Nemanduʼákenachehuísiore,ndembaʼeavei upéichaoikótagui;kuehechéveguarã,hakoárape ndéveguarã.

23Umiomanóvaopytuʼuvove,tojegueromanduʼahese. hapeñekonsolahesehápe,ijespírituojeivovechugui.

24Peteĩkuimbaʼeiñarandúvaaranduouopytuʼujave, hapesaʼiombaʼapóvaiñarandúta.

25Mbaʼéichapikohaʼeohupytýtaaranduojokóvaarado, haoñemombaʼeguasúvaikyrakuépe,omonguʼévavaka, haojepyʼapývahembiapokuére,haoñeʼẽvatórorehe?

26Haʼeomeʼẽiñakãojapohaguasurco;haikyre’ỹ ome’ẽhaguãvakarembi’u

27Upémarõopavavekarpinterohamba'apohára omba'apóvapyharehaára,haumioikytĩvahaoñotỹ sello,oñeha'ãvaojapoopaichaguata'ãnga,haoma'ẽ omohu'ãhaguãpeteĩtembiapo

28Peherrerooguapyaveipeyunqueykére,ha ohesa'ỹijopeiérrorembiapo,petatarykueohundiho'o, haoñorairõpehornohakurehevetesaomañagueteripe mba’eha’eojapóvara’ãngáre;haʼeoñatendeomohuʼã haguahembiapo,haomañaomopotĩporãhagua

29Upéichaaveipealfarerooguapývahembiapohápeha ombojereipyreheveperruéda,akóinteoñeñangarekóva hembiapohápehaojapoopahembiapokuéraipapahápe

30Haʼeojapopeñaiʼũiporeheve,haoñakãityimbarete ipyrenondépe;ha’eoñembojaomotenondehaĝuahi’ári; Ha'enikopy'aiteguiveomopotĩpetatakua

31Opako'ãvaojeroviaipópe,haopavaveiñarandu hembiapokuépe

32Ko'ãva'ỹrendaikatumo'ãiojeikopeteĩtávape,ha ndoikomo'ãioipotahápe,ndojupihandoguejymo'ãi.

33Ndojehekamo'ãichupekuéraconsejopúblico-pe,ni oguapyyvatecongregación-pe,ndoguapymo'ãijuez apykápe,ninontendemo'ãisentenciadejuicio,ndaikatúi odeclarajusticiahajuicio;handojejuhumoʼãi chupekuéraoñeñeʼẽhápeehémplo.

34Hakatuomantenétahikuáikomundoestado,haopa mbaʼeoipotávaoĩhembiapokuépe.

MOAKÃHA39

1HapeomeʼẽvaiñakãmepeYvateteguaLéi,ha ojepyʼamongetahese,ohekátaopaymaguarearandu,ha ojepyʼapýtaumiprofesíarehe.

2Haʼeoñongatútaumikuimbaʼeherakuãguasúva heʼíva,haoĩhámeumiehémploiñakãguapýva,oĩtaavei upépe.

3Haʼeohekátaumisekrétoumifráseivaívape,ha oikuaátaumiehémploiñypytũva.

4Ha'eoservítaumikuimba'eguasuapytépe,ha ojehechaukátamburuvichakuérarenondépe.oñehaʼãgui iporãvahaivaívayvypóraapytépe.

5HaʼeomeʼẽtaipyʼaiteguiveÑandejáraojapo vaʼekuére,oñemboʼétapeIjyvatevévarenondépe,ha oipeʼátaijuruoñemboʼehagua,haojerureasyipekádore.

6Ñandejáraguasuoipotavove,henyhẽtaespíritu entendimiento-gui,oñohẽtañe'ẽiñaranduhaome'ẽta aguyjeÑandejárapeiñembo'épe.

7Haʼeodirihivaʼerãikonsehérohaikuaapy,ha ojepyʼamongetaumimbaʼeñemiháme.

8Haʼeohechaukátaumimbaʼeoaprendevaʼekue,ha oñembotuichátaÑandejárakonvénioléirehe.

9Hetaoguerohoryvaʼerãiñarandupy;hayvóraoaguanta aja,noñemboguemoʼãi;imanduʼandoipeʼamoʼãi,ha héraoikovétañemoñareambuépe

10Tetãnguéraohechaukátaiñaranduha,hape kongregasiónomombeʼútachupeomombaʼeguasuha chupe

11Omanóramo,ohejátapeteĩtératuichavévamil-gui,ha oikovéramo,ombohetavéta

12Upevérearekohetavembaʼehaʼevaʼerã,apensa vaʼekue;chehenyhẽguijasyhenyhẽvove

13Pehendúkechéve,peẽmitãmarangatu,hapehẽpeteĩ rosaokakuaávaichañuñurembe'ýpe

14Hapemeʼẽpeteĩmbaʼehyakuãasývainsiénsoicha, hapeñakãrapuʼãpeteĩlirioicha,pemondopeteĩhyakuã asýva,hapepurahéipeteĩpurahéiñemomorã, pemombaʼeguasuÑandejárapeopahembiapokuére

15Pemomba'eguasuhérahapehechauka pemomba'eguasuhapendejuruhaarparupive,ha pemomba'eguasúvochupepéichapeje

16OpaÑandejárarembiapoiporãiterei,haopambaʼe haʼeomandávaojejapótaitiempoitépe

17Haavavendaikatúihe'i:¿Mba'epikokóva?mba'ére pikoupéva?Oikoporãvoveojehekátaopavave,ha'e omandarupiyoñembo'ypeteĩmontónicha,haijuruñe'ẽ rupiveyryru

18Hembiapoukapyrupiojejapoopambaeoguerohorva chupe;haavavendaikatúiojoko,osalvavove.

19Opayvypórarembiapokueoĩhenondépe,hambaʼeve ndaikatúioñeñomihesagui.

20Haʼeohechaopaáraguiveopaárapeve;handaipóri mbaʼevehechapyrãvahenondépe.

21Natekotevẽipeteĩkuimbaʼeheʼi:“¿Mbaʼepiko kóva?”.mba'érepikoupéva?haʼeojapóguiopambaʼe oipuruhaguachupekuéra.

22Ijehovasaojahoʼipeyvysekopeteĩysyryicha,ha omboyʼupeteĩdilúvicha.

23Ha'eojapohaguéichayguijuky,upéichaavei tetãnguéraohupytýtaipochy.

24Hapehesakãháichaumiimarangatúvapeguarã; upéichaaveihaʼekuérañepysangaumiiñañávapeguarã.

25Iñepyrũmbyguiveojejapovaʼekueumimbaʼe iporãva,haupéichaaveiumipekadórpeguarãumi mbaʼeivaíva.

26Umimbaʼeiñimportantevévaojepuruhaguayvypóra rekovepukukuehaʼehínay,tata,iérrohajuky,arínade trígo,eíra,kambyhaparralruguy,aséitehaao

27Opako'ãmba'eiporãumioporomondýivapeguarã, upéichaumipekadórpeguarãoñekonvertiivaívape.

28Oĩumiespírituojejapovaʼekueoñevengahagua, ipochývooñenoumimbaʼevaietépe.ñehundijave oñohẽhikuáiimbarete,haombopy’aguapype ojapova’ekuepochy.

29Tata,haamandáu,hañembyahýi,hañemano,opa koʼãvaojejapooñevengahagua;

30Umianimálsalváhehatĩ,haescorpión,mbóihakyse pukuokastigávaumiiñañávapeoñehundimeve.

31Haʼekuéraovyʼátahembiapoukapyre,haoĩta preparádokoyvyapeári,tekotevẽjave;haoguahẽvo hiʼára,ndojapomoʼãihikuáiiñeʼẽ.

32Upévareiñepyrũmbyguiveaimekuriañete,ha apensakoʼãmbaʼére,haahejakuatiápe

33Opamba'eÑandejáraojapova'ekueiporã,haome'ẽta opamba'eoñeikotevẽvaitiempoitépe.

34Upévarepeteĩkuimbaʼendaikatumoʼãiheʼi: “Ivaivévaupévagui,pórketiémporireenterove ojeguerohoryporãta”

35HaupévarepemombaʼeguasuÑandejárapepene korasõhapendejurupukukue,hapemombaʼeguasu Ñandejáraréra

MOAKÃHA40

1Tuichamba'asyojejapoopakuimba'épeguarã,ha peteĩjúgopohýioĩAdánra'ykuéraári,osẽguiveisy ryégui,áraohojeypeveopamba'esyrendápe

2Iimaginaciónumimbaʼeoútavare,hapeára omanotaha,omoapañuãiiñakãmekuéra,haomoheñói kyhyjeikorasõme;

3Peoguapývapeteĩtrónogloria-pe,peoñemomirĩvape yvyhatanimbuári

4Peoipurúvaaopúrpurahakoróna,peomondeao línogui

5Pochy,haenvidia,jepy’apy,hapy’aguapy’ỹ,kyhyje ñemanógui,hapochy,hañorairõ,haopytu’ujaveitupao áriokepyhare,omoambueikuaapy.

6Sa’itérãmba’eveha’eipytu’u,hauperireoke,peteĩ áraoñangarekóvaicha,ojepy’apyikorasõjehecharehe, ha’etekuokañývapeteĩñorairõgui.

7Opambaʼeoĩporãvove,haʼeopáyhaoñesorprende pekyhyjendahaʼeihambaʼeve.

8Koʼãichaguambaʼeojehuopatekovére,yvypóraha mymba,haupévasietevésehetaveumipekadórári.

9Ñemano,hatuguyñeñohẽ,ñorairõ,hakysepuku, mbaʼevai,ñembyahýi,jehasaasyhambaʼevai;

10Koʼãmbaʼeojejapoumiiñañávapeguarã,haupévare oupedilúvio.

11Opambaʼeoĩvakoyvyapeáriojerejeýtakoyvyape ári,haumioĩvayguiojevyjeýtapemárpe.

12Opaumisobornohainhustísiaoñemboguepáta,péro umimbaʼeañetetévaopytátaopaáraguarã.

13Umihekojojávambaʼerepyipirútapeteĩrríoicha,ha okañýtatyapureheve,peteĩarasunutuichávaichaoky jave

14Ha'eoipe'aajaipoovy'áta,upéichaumihembiapo vaívandoikóta.

15Umiiñañávara'yndohejamo'ãihetahakã,ha'euvei hapoiky'ávaichapeteĩitahatãvaári.

16Peñanaokakuaávaopayhaysyryrembeʼýpe, ojeipysótaopakapiʼipe.

17Pembaʼerepyhaʼetepeteĩyvotytyhiʼaporãvéva,ha peporiahuverekoopytaopaáraguarã.

18Ñamba'apohajavy'apeyvypóraoguerekóvare,ha'e peteĩtekovehe'ẽasýva,hapeojuhúvatesorokatu, mokõivévaári.

19Mitãnguérahapeteĩsiudañemopuʼãosegipeteĩ kuimbaʼeréra,hapeteĩtembirekondorekóivakulpa ojeipapamokõivévaári.

20Pevínohamúsikaombovyʼañanekorasõme,hape arandumborayhukatumokõivévaári.

21Pepipehapesaltérioombopumelodiohe'ẽporãva, hakatumokõivévaárioĩpeteĩñe'ẽporã

22Nderesaoipotamborayhuhaiporãva,hakatuhetave mokõivévaguipetrígohovyaja.

23Peteĩangirũhaiñirũaraka’evendojojuhúimba’eve, hamokõivévaárikatuoĩpeteĩtembirekoiménandive

24Chepehẽnguekuérahapepytyvõojoguerahajehasa asyjave,hapelimosnaome'ẽtahetavemokõivévagui

25Peórohaplátaomopyendapepy,hapekonsého ojeguerohorymokõivévagui

26Pembaʼerepyhambareteomopuʼãñanekorasõ,ha katupekyhyjeÑandejáraguioĩmokõivévaári

27PekyhyjeÑandejáraguihaʼepeteĩyvotytyhiʼa porãva,haojahoʼichupeopagloriaári

28Cheraʼy,anireikovepeteĩojerurévapeiporãvégui ñamanoñajerurerangue

29Peodependévaambuekuimbaʼemesáre, ndoipapaivaʼerãhekoveHa'enikooñemongy'aambue yvypórarembi'úpe,hapeteĩiñarandúvaoñemongakuaa porãvakatuoñeñangarekótahese

30Pejerureʼasyningoheʼẽpeotĩʼỹvajurúpe,haipyʼápe katuhendýtatata

MOAKÃHA41

1Oñemano,mbaʼeichaitépaivaipenemanduʼapeteĩ kuimbaʼeoikóvapepyʼaguapýpeimbaʼévape,pe kuimbaʼendorekóivapembaʼeveombopyʼaroryhagua chupe,haoguerekóvatekoporãopambaʼépe:heẽ,pe ikatúvapegueteriorresiviso'o!

2Oñemano,ojeguerohorynesentenciapeoikotevẽvape, hapeimbareteikangývape,oĩvakoʼágakoépoka pahápe,haojepyʼapývaopambaʼére,hapeodesespera vaʼekuépe,haoperdevaʼekueipasiénsia!

3Anirekyhyjeñemanoñekondenagui,nemandu'aumi nemboyvehaoúvauperire;pévaha’éguiÑandejára ñe’ẽjoajuopayvypóraári.

4HambaʼérepikoreñemoĩpeIjyvatevéva ombovyʼávare?ndaipóriinquisiciónsepulcro-pe, reikovépadiez,térãcien,térãmilary.

5Umipekadórraʼyningoitaʼýraoporombojeguarúva, haumioikuaávaumiiñañávaoikohápe.

6Umipekadórraʼykuéraerénsiaoñehundíta,ha iñemoñarekuéraoguerekótapeteĩñembohoryopaára guarã

7Umimitãoñeʼẽvaivaʼerãpeteĩtúvaiñañávare,pórke ojejahéihesekuéra.

8¡Aichejárangapeẽ,kuimbaʼeiñañáva,pehejávaTupã Yvatetegualéi!Pembohetavéramo,peneñehundíta.

9Hapenaseramo,penasevaerãpeteĩmaldición-pe,ha pemanóramo,peteĩmaldiciónha'étapendeparte.

10Opaumioikóvakoyvyapeáriojerejeýtakoyvyape ári,upéichaumiiñañávaohótapeteĩmaldisióngui oñehundíta.

11Yvypórañembyasyningoheterehe,haumipekadór réravaioñemboguepáta.

12Eñangarekonderérare;upévaosegítaguinendivemil tesoroguasuóroári.

13Petekoveporãsa'ioguerekoára,petéraporãkatu opytaopaáraguarã

14Chera'ykuéra,peñekorrehipy'aguapýpe,pearandu kañymbyhatesorondojehecháiva,mba'eideprovécho mokõivévagui?

15Peteĩkuimbaʼeomokañývaitavy,iporãvepeteĩ kuimbaʼeomokañývaguiiñarandu

16Upévare,peñemotĩchehaʼehaguéicha,naiporãi ningopeñongatuopambaʼepeñemotĩvani ndojeguerohorýimbaiteopamba’épe

17Petĩkepeikovaíguitúvahasyrenondépe,ha pejejapúguipeteĩmburuvichahapeteĩkuimbaʼe ipuʼakapávarenondépe

18Peteĩhuéshamburuvicharenondépepeteĩdelito rehegua;tembiapovaireheguapeteĩatyha tavayguakuérarenondépe;rejapovaihaguéreneirũha neangirũrenondépe;

19Hapemondarehepetendareikohápe,haTupã añeteguárehaikonvéniorehe;hareñembo’yhaguãnde codorehevepeso’oári;hañembohoryome’ẽha oguerahahaĝua;

20Hakirirĩhámeuminemomaiteirenondépehaomaña haguapeteĩkuñarekovaíre;

21Haremboykehaguãnderovanepariente-gui;térã oipe’ahaguãpeteĩporcióntérãjopói;térãomañahaguã ambuekuimba'erembirekorehe.

22Térãhembiapoitereihembiguáindive,ha noñemoaguírihupápe.térãumidiscurso oñembohorývaguiangirũnguérarenondépe;haremeʼẽ rire,anirejaʼo;

23Térãerejeyhaeñeʼẽjeýguiperehenduvaʼekue;ha ojekuaaukahaguãumiñemigua.

24Upéicharõ,añetehápereñemotĩtaharejuhúta mborayhuopavaverenondépe.

MOAKÃHA42

1Aniretĩko'ãmba'égui,haanireguerohoryavavépe opekahaguã.

2PeYvateteguaLéi,haikonvéniorehegua;hahuísio reheguaohustifikahaguaumiTupãme;

3Rekontaneirũnguérahaneviahávandive;térãpe jopóiangirũnguérapatrimoniorehegua;

4Peequilibriohapesoexactitudrehegua;térãohupyty haguérehetatérãsa’i;

5Haumiñemuháraovendévaindiferente-gui;heta correcciónmitãnguérarehegua;haojapohaguãpeteĩ tembiguáiañaykérehuguyhaguã.

6Iporãpeñeñangarekoporã,oĩhámetembirekoaña;ha ekirirĩ,oĩhámehetapo.

7Peme'ẽopamba'enúmerohapesoreheve;haemoĩ kuatiápeopambaʼeremeʼẽvatérãregueruvaʼekue.

8Aniretĩremombeʼuhaguaumiiñaranduʼỹvaha itavývape,haumiitujaitereívapeoñorairõvaumiimitãva ndive.

9Túvaopáytajýrarehehápe,avavendoikuaáijave;ha peñangarekoheseoipe'aoke:imitãme,anihaguãohasa yvotyijedavéva;Haomendavaekue,anihaguãndaija'éi hese.

10Ha'evírgen,anihaguãoñemongy'ahahyeguasuitúva rógapehaoguerekóguiiména,anihaguãoñekomporta vai;haomendavove,anihaguãimemby.

11Peñangarekoporãkepeteĩtajýraotĩʼỹvare,anihagua penembopukapeneenemigokuérape,hapeteĩñeʼẽ ñembohorytavayguakuéraapytépe,hapenemotĩumi hénterenondépe

12Anipehechaopateteiporãha,haanipeguapykuña apytépe

13Aokuéraguioupeteĩryguasurupiʼa,hakuñáguiou tekovai

14Iporãvepeteĩkuimbaʼeipyʼajupeteĩkuña hekojojávagui,peteĩkuña,chehaʼe,oguerúvañemotĩha oñembohory

15KoʼágachemanduʼátaÑandejárarembiapokuérare, haamombeʼútaumimbaʼeahechavaʼekue:Ñandejára ñeʼẽmeoĩhembiapokue

16Kuarahyohesapévaomañaopambaʼére,ha hembiapohenyhẽÑandejárarekomimbipágui

17Ñandejáranomeʼẽipuʼakaumiimarangatúvape omombeʼuhaguaopahembiapohechapyrãva,Ñandejára Ipuʼakapávaomohendambarete,oimeraẽmbaʼeoĩva oñemopyendahaguaiñemombaʼeguasurã

18Haʼeohekapepypuku,haikorasõ,haohesaʼỹijoumi mbaʼeiñaranduetéva,Ñandejáraoikuaáguiopambaʼe ikatúvaojekuaa,haohecháguiumimbaʼeohechaukáva koyvyapeári.

19Haʼeomombeʼuumimbaʼeymaguare,haoútava,ha ohechaukaumimbaʼekañymbyrape.

20Ndaipórimbaʼeveichaguapensamiéntookañýva chugui,nipeteĩñeʼẽnokañýichugui.

21Ha'eombojeguaumihembiapoporãiteiñarandurupi, haha'eoĩtapiaiteguiveopaárapeve.

22¡Ajépaojeipotaitereiopahembiapokue!hapeteĩ kuimbaʼeohechahaguapeteĩchispapeve.

23Opakoʼãmbaʼeoikovehaopytaopaáraguarã,ha enterovévaiñeʼẽrendu.

24Opamba'emokõijeyojuehe,ha'endojapóimba'eve iperfecto.

25Peteĩmbaʼeomopyendapeiporãvatérãambuembaʼe, hamávapikohenyhẽtaohechávoigloria?

MOAKÃHA43

1Peorgulloyvategua,pefirmamentohesakãva,pe yvágaiporãva,peigloriosajehechaukareheve; 2Kuarahyojekuaavove,osẽvoomombe'upeteĩ tembiporuhechapyrãva,TupãYvateteguarembiapo.

3Asajepyteombopiro'ypetetã,hamávapikoikatu ogueropu'akapehakuasýva?

4Peteĩkuimbaʼeombopúvatatakuaombaʼapohakuhápe, péropekuarahyohapyumimontáñatresvéseve; orrespiravaportatatĩ,haomondoumivigaomimbipáva, ombopytũtesa.

5TuichapeÑandejáraojapovaʼekue;ha hembiapoukapyrupipyaʼeoñani.

6Haʼeojapoaveipejasyoservihaguaitiempoitépe, ojekuaahaguaumitiémpo,haohechaukahaguako múndo.

7Jasyguiveouumikaruguasuseñal,peteĩtesape oguejyvévaiperfección-pe.

8Pemesoñembohérahérape,okakuaahechapyrãva iñambuévo,ha’évopeteĩtembiporuumiehérsito yvateguápe,omimbiyvágafirmamento-pe;

9Yvágaiporãitéva,umimbyjakuéraomimbipáva,peteĩ adornoohesapévaumilugárijyvatevévapeJehovápe

10PeImarangatúvaomandarupihaʼekuéraoñemboʼýta hendaitépe,haarakaʼevenoñekangypátahikuái

11Pemañapearcoirisrehehapemomba'eguasupe ojapova'ekuépeiporãitereiha’epeomimbipávape 12Ombojereyvágapeteĩcírculoomimbipávareheve,ha peIjyvatevévapoombojere

13Imandamiéntorupivehoʼapenieve,hapyaʼe omondoumirayoohusgáva

14Péichaojeabriumitesoro,haaraioveveguyraicha 15Ipuʼakatuicharupihaʼeomombareteumiarai,ha umiamandáuoñembyaimichĩmi

16Haʼeohechávoumimontáñaoryrýi,hahaʼe oipotaháichaoipejupeyvytusurgotyo

17Pearasunuryapuomboryrýikoyvy,upéichaaveipe yvytuatãhayvytuatã,guyrakuéraoveveháicha omosarambipenieve,hapeho'ávaha'etekusaltamontes omimbipáva

18Tesaokyhyjetereipeipiremorotĩporãre,haikorasõ oñemondýiokyjave.

19Pero'ysãha'eoñohẽyvýpejukyicha,haoñembo'y rire,oñenoyvyrahaimbeasývaári.

20Yvyturoʼysãoipejujavenórtegui,hapeyoñemboty javehieloicha,opytaopayoñembyatývaári,haomonde peypeteĩpechoryruicha.

21Ho'uumiyvyty,haohapypedesierto,haohapy kapi'ipetatacha.

22Peteĩpohãkoʼagaguahaʼehínapeteĩnieblaoúva pyaʼe,peteĩroʼyoúvahakurireombopiroʼy.

23Iñeʼẽrupiveombopyʼaguapypepypukúpehaoñotỹ upépeísla.

24Umiohóvamaráriomombeʼumbaʼéichapa ipeligroso.hañahendúvoñaneapysápe,ñañesorprende upévare.

25Upépeoĩumitembiapoiñextrañohahechapyrãva, opaichaguamymbahaballenaojejapóva.

26Ha'erupiopamba'eosẽporã,haiñe'ẽrupiveopa mba'eoñemoĩ.

27Ikatuñañe'ẽheta,hakatumbykymi,upévare mbykymi,ha'eopamba'e.

28Mbaʼéichapikoikatútañamombaʼeguasuchupe? haʼetuichaitereíguiopahembiapokueári.

29Ñandejáraningoivaietereihatuichaiterei,haipuʼaka hechapyrãva.

30PemombaʼeguasúvoÑandejárape,pemombaʼeguasu chupeikatuháicha;ha'ejepevejepeve,hapemopu'ãvove chupe,pemoĩmbaitepenembarete,haanipenekane'õ; arakaʼevendaikatúiguipehomombyry.

31Mávapikoohechachupe,omombe'uhaguãñandéve? hamávapikoikatuomombaʼeguasuchupehaʼeháicha?

32Oĩgueterikañymbyumimbaʼetuichavévakoʼãvagui, jahecháguimbovymihembiapokue.

33Ñandejáraojapohaguéreopambaʼe;haumiTupãme ha'eome'ẽarandu

MOAKÃHA44

1Koʼágañamombaʼeguasuumikuimbaʼe herakuãitévape,hañanderuypykuépe

2Ñandejáraojapotuichagloriahesekuéraipuʼakaguasu rupiveiñepyrũmbyguive

3Umívaogovernávairréinope,kuimba'eherakuã guasúvaipu'akarehe,ome'ẽvaconsejoiñarandurupive haomombe'úvaprofecía

4Umiomoakãvapepuévloikonsehorupive,haoikuaa rupiumimbaʼeoaprendevaʼekue,okonvenipe puévlopeguarã,iñaranduhaiñeʼẽkuaaheʼichupekuéra 5Péichaojuhuumimelodíamusical,haorrecita versíkulokuatiápe:

6Kuimba'eiplátavaoñembosako'ívaikatupyrývaha oikopy'aguapýpehógape

7Opakoʼãvaoñemombaʼeguasuiñemoñarekuérape,ha haʼevaʼekuepegloriaoĩvaitiémpope

8Oĩumiohejávahéra,oñemombeʼuhaguaumimbaʼe omombaʼeguasúvachupekuéra

9Haoĩ,ndorekóivamanduʼarã;oñehundíva,araka'eve ndoikóivaicha;haoikochuguikuéraarakaʼeve nonaséiramoguáicha;haimembykuérahapykuéri.

10Hakatukoʼãvahaʼekuimbaʼeoiporiahuverekóva, hekojojanoĩrivatesaráipe.

11Iñemoñarekuérandiveopytatapiaitepeteĩerénsia porã,haitaʼyrakuéraoĩpekonvénioryepýpe.

12Iñemoñarekuéraoñemboʼyhaitaʼyrakuérahaʼekuéra rehehápe.

13Iñemoñarekuéraopytátaopaáraguarã,ha noñemboguemoʼãiiñemombaʼeguasu.

14Hetekuéraoñeñotỹpyʼaguapýpe;hakatuhéraoikove opaáraguarã.

15Pepuévloomombeʼútaiñaranduha,hape kongregasiónohechaukátachupekuéra omombaʼeguasuhachupekuéra.

16EnocombovyʼaÑandejárape,haojetradusichupe, haʼévopeteĩehémplooñearrepentihaguaopa generasiónpeguarã.

17Noéojejuhuperfectohahekojojáva;pochyjave ojeguerahachupeyvórarendaguépe;upévareojeheja chupepeteĩhembývaichayvýpe,oúrõguarepeama 18Ojejapohendivepeteĩkompromísoopaveʼỹva,ani haguaoñehundiopayvypórapedilúviorupive.

19Abrahánhaʼevaʼekuepeteĩtúvaguasuhetahéntepe. 20Ha'eokumplipeYvateteguaLéi,haoñemoĩhendive ñe'ẽme'ẽ.haojehechaukávochupe,ojejuhuchupe ijeroviaha.

21Upévareoasegurachupepeteĩjuramentorupive, ohovasatahaumitetãnguéraiñemoñarekuérape,ha ombohetavetahachupeyvytimboyvyapeáriicha,ha omopuʼãtahaiñemoñarembyjakuéraicha,haomoĩtaha chupekuéraijyvyyguasuguiveyguasúpe.haysyry guiveyvypahapeve.

22IsaacndiveomoĩaveiitúvaAbrahánrehehápeopa yvypórajehovasa,hapekompromíso,HaopytuʼuJacob akãáriOhechakuaachupeihovasápe,haome’ẽchupe peteĩpatrimonio,haomboja’oiporción;umidocetribu apytépeomboja’ochupekuéra.

MOAKÃHA45

1Haoguenohẽchuguipeteĩkuimbaʼe oiporiahuverekóva,opayvypóraresarenondépe,haʼéva Moisés,Tupãhayvypóraohayhuetéva,ojehovasáva manduʼarã

2Haʼeojapochupeumiimarangatúvaomimbipávaicha, haomombaʼeguasuchupe,upéicharupiiñenemigokuéra okyhyjetereichugui

3Iñeʼẽrupiveombopahaumimbaʼehechapyrãva,ha ombotuichachupeumirréirenondépe,haomeʼẽchupe peteĩtembiapoukapyitavayguakuérapeguarã,ha ohechaukachupepeteĩpehẽngueiñemombaʼeguasúgui

4Haʼeomomarangatuchupeijeroviaʼỹhaipyʼaguapýpe, haoiporavochupeopayvypóraapytégui

5Ohenduukachupeiñeʼẽ,haogueruchupearai iñypytũvape,haomeʼẽchupetembiapoukapyhova renondépe,jepepeléitekovehambaʼekuaarehegua, omboʼehaguaJacóbpeikonvéniokuéra,haIsrael huísiokuéra

6HaʼeomombaʼeguasuAarónpe,peteĩkuimbaʼe imarangatúvahaʼeichagua,iñermáno,Levítribupegua.

7Peteĩkonvénioopaveʼỹvaojapohendivehaomeʼẽ chupesacerdociotavayguakuéraapytépe;ombojegua chupeadornoiporãvareheve,haomondechupepeteĩao gloriareheve.

8Haʼeomoĩhiʼárigloriaperfecta;haomombarete chupeaoryrureheve,aopuku,aopukuhaefodreheve.

9Haombojerehesegranadahahetacampanadeoro ijerére,ohokuévooñehendupeteĩtyapu,hapeteĩtyapu oñehenduhaguatupaópe,imanduʼahagua itavayguakuéraraʼykuérape.

10Peteĩaomarangatu,óro,sédahovy,hapúrpura, bordadorrembiapokue,peteĩpechojuicioreheve,Urim haTumimreheve.

11Pembaʼepytãojerretorsionáva,peobraiñarandúva ojapovaʼekue,umiitaiporãitereívaojejapovaʼekue sello-ichahaoñemoĩvaórope,pejoyaapohaojapo

vaʼekue,hapeteĩkuatiañeʼẽojegravávamanduʼarã, Israelñemoñaremboýpa.

12Omoĩpeteĩkorónadeóropemitruári,ojehaihápe Santidad,peteĩadornodehonor,peteĩtembiapo hepyetereíva,umitesarembipota,iporãvahaiporãva.

13Henondépendaipórivaʼekuepeichagua,nipeteĩ extranhéronomondeivaʼekueumíva,hakatu itaʼyrakuérahaitaʼyrakuéraraʼykuérantetapiaite.

14Umisakrifísioojapovaʼekuehikuái,kádadía,mokõi véseopaáraoñehundipaitevaʼerã.

15Moisésomomarangatuchupehaonohẽchupeaséite marangatúpe:kóvaoñemoĩchupepeteĩkonvénio opaveʼỹvarupive,haiñemoñarekuérape,yvágaopyta aja,oservihaguachupe,haojapohaguapeoficiode sacerdocio.hatohovasatavayguakuérapehérape.

16Haʼeoiporavochupeenterovekuimbaʼeoikovéva apytéguioikuaveʼẽhaguasakrifísioÑandejárape, insiénsohahyakuãasýva,manduʼarã,ikatuhaguáicha oñembojoajuipuévlope.

17Omeʼẽchupehembiapoukapykuéra,haautoridaumi huísioléipe,omboʼehaguaJacóbpeumitestimónio,ha tomomaranduIsrael-pehembiapoukapykuérape

18Umiextranhérooñorairõhese,haojahéihesepe desiértope,umikuimbaʼeoĩvaDatanhaAbirónykére, hapekongregasióndeCore,ipochyhapochyreheve 19Ñandejáraohechaupéva,handogustáichupe,ha ipochypochýpeohundihikuái

20HaʼekatuomombaʼeveAarónpe,haomeʼẽchupe peteĩerénsia,haombojaʼochupeumiyvaypykue ypykue;koʼýteombosakoʼihetapan 21HaʼekuérahoʼuumisakrifísioÑandejára omeʼẽvaʼekuechupehaiñemoñarekuérape

22Ha'eramojepetavayguaretãmeha'endoguerekói erénsia,handoguerekóimba'eveichaguaparte tavayguakuéraapytépe

23Mbohapyhaoñemomba'eguasúvaha'eFinees,Eleazar ra'y,ikyre'ỹguiokyhyjéguiÑandejáraguihaopu'ã ipy'aiteguive,ha'eoujeyrirepepuévlohaoñemoĩporã Israelndive

24Upévareojejapohendivepeteĩñeʼẽmeʼẽpyʼaguapy rehegua,haʼehaguapesantuáriohaitavayguakuéra ruvicha,hahaʼehaiñemoñarekuéraoguerekohaguape sacerdociodignidadopaáraguarã.

25PekompromísoojejapovaʼekueDavidJeséraʼy ndive,haʼévaJudátrívupe,perréierénsiaomeʼẽtaha iñemoñarekuérapeañoite.

26Ñandejáraomeʼẽpeẽmearandupendepyʼapýpe pehusgahaguahekojojápeipuévlope,anihagua oñemboykeumimbaʼeporãorekóva,haigloriaopyta opaáraguarã.

MOAKÃHA46

1Jesúsra'ypeteĩNaveipy'aguasúvañorairõme,haha'e Moisésrendaguépeumiprofecía-pe,ha'ehérahe'iháicha oñemomba'eguasuosalvahaguãÑandejára oiporavóvape,haovengahaguãumienemigo opu'ãva'ekuehesekuéra.omoĩhaguãIsrael-pe ijyvykuérape.

2Tuichaitegloriagathae,ohupírõguareipo,haoipyso ikysepukuumitavaguasurehe!

3¿Mávapikohenondépeoñemboʼyvaʼekueupéicha? Ñandejáravoioguerúguihendápeiñenemigokuérape.

4¿Ndahaʼéipikopekuarahyohojeyiménarupive?ha ndahaʼéipikopeteĩáraipukúvamokõiicha?

5HaʼeohenóipeÑandejáraijyvatevévape,umi enemigokuéraopresionajavechupeopaládo;haandejra tuichaohenduchupe.

6Haamandáuipuʼakapávareheveojapopeñorairõhoʼa mbaretetetãnguéraári,haBet-horónoguejyjaveohundi umioñemoĩvape,tetãnguéraoikuaahaguaopaimbarete, haʼeoñorairõguiÑandejárarenondépe,hahaʼeosegipe Ipuʼakapávape.

7Moiséstiémpopeaveiojapopeteĩtembiapo poriahuverekorehegua,haʼehaCalebJefuneraʼy,ojoko hikuáipekongregasiónpe,haojokotavayguakuérape angaipagui,haombopyʼaguapyumiiñañávape oñeʼẽmbegue.

8Haseiscientosmiltapichaoguatávagui,mokõivéva oñeñongatuogueruhaĝuachupekuérapepatrimonio-pe, jepepeyvyosyryhápekambyhaeíra

9ÑandejáraomeʼẽaveiimbareteCaleb-pe,opytáva hendiveitujameve,haoikeumilugárijyvatevévapeupe tetãme,haiñemoñarekuéraohupytypeteĩmbaʼe imbaʼerepyramo

10OpaIsraelguaohechakuaaiporãhaosegiÑandejárape 11Haumihue-kurarehe,opavavehérape,ikorasõ ndohóivapeteĩprostituación,nindojehejáiva Ñandejáragui,tojehovasaimanduʼa 12Ikanguekuératoñakãrapuʼãhendaguégui,hatoiko itaʼyrakuéraáriumioñemombaʼeguasúvaréra 13Samuel,Jehováproféta,Ijáraohayhuetéva,omoĩ peteĩrréinohaoiporavoumiprínsipeipuévlope 14Ñandejáraléirupivehaʼeohusgapekongregasiónpe, haÑandejáraomombaʼeJacóbpe

15Ijeroviapyrupiojejuhuchupepeteĩprofétaañetegua, haiñeʼẽrupiveojekuaachupeijeroviahavisiónrupive 16HaʼeohenóiÑandejáraipuʼakapávape, iñenemigokuéraopresionajavechupeopárupi,haʼe oikuaveʼẽjavepeovecharaʼyokambúva

17HaÑandejáraokororõyvágagui,hatuichatyapu reheveoñehenduiñeʼẽ.

18Ha'eohundiumitiroruvichahaopafilistéoruvicha kuérape.

19Haokepukumboyveha'eoprotestákuriÑandejáraha umiunhídorenondépe:Ndajagarráiavavemba'e,peteĩ sapatujepe.

20Haomanorireoprofetisa,haohechaukarréipeipaha, haohupiiñeʼẽyvýguiprofesíarupive,omboguehagua tavayguakuérarembiapovai.

MOAKÃHA47

1UperireopuʼãNatánoprofetisahaguaDavidtiémpope. 2Ojepeʼaháichapeikyrakuepeofréndadepaz-gui, upéichaaveiDavidojeporavoIsraelñemoñareapytégui. 3Haʼeoñembosaráileónndivemitãʼiguáicha,haoso ndiveovecharaʼyguáicha.

4¿Ndahaʼéipikoojukapeteĩhigántepe,imitãrõguare gueteri?handoipeʼáipikopetavayguakuéragui ñembohory,ohupírõguareipopeitapehẽnguépe,ha oinupãrõguareGoliatoñembotuicháva?

5HaʼeohenóiguiÑandejáraijyvatevévape;haomeʼẽ chupembareteipoakatúapeojukahaguaupe ñorairõháraipuʼakapávape,haomoĩitavayguakuérahatĩ.

6Upémarõpepuévloomombaʼeguasuchupediezmil, haomombaʼeguasuchupeÑandejáravendisiónrupive, omeʼẽrupichupepeteĩkorónadegloria.

7Haʼeohundipaiteumienemigokuérape,haohundiumi filistéopeiñenemigokuérape,haombojaʼohatĩkoʼagaite peve.

8Opahembiapokuépehaʼeomombaʼeguasupe Ijyvatevévapeñeʼẽgloriareheve;ipy’aiteguive opurahéipurahéi,haohayhupeojapova’ekuépe.

9Omoĩaveiumiopurahéivapealtárrenondépe,iñeʼẽ rupiveombopupurahéihaárahaáraopurahéipurahéipe

10Haʼeombojeguaumifiéstaorekóvahikuái,haomoĩ porãumióraimbaʼeguasúvaipahaitepeve,ikatu haguáichahaʼekuéraomombaʼeguasuhéramarangatu, hapetémploipuhaguakoʼẽguive

11Ñandejáraoipe'achuguihembiapovaikueha omopu'ãhatĩopaáraguarã,ome'ẽchupepeteĩñe'ẽme'ẽ mburuvichakuérandivehapeteĩtróno oñemomba'eguasúvaIsrael-pe

12Ha'erireopu'ãpeteĩta'ýraiñarandúva,haha'e rehehápeoikosãsõme

13Salomónogovernapeteĩtiémpopyʼaguapýpe,ha oñemombaʼeguasuchupeTupãomokirirĩguiopamba'e ijerére,omopu'ãhaguãpeteĩógahérape,haombosako'i haguãimarangatuhaopaáraguarã

14¡Ajépanearanduvaʼekuendeimitãrusúpeha,peteĩ dilúvioicha,remyenyhẽentendimientogui!

15Ndeángaojahoʼikoyvytuichakue,haremyenyhẽ ehémploiñypytũvagui

16Nderéraohomombyryumiíslape;hane pyʼaguapýrerejehayhuvaʼekue

17Umitetãosorprendenderehenepurahéi,ñe'ẽpoty, ñe'ẽpotyhañe'ẽkuaaty

18TupãÑandejárarérape,oñembohéravaIsraelJára, rembyatyórolataichaharembohetaveplátaplomoicha.

19Reñesũndejyvakuñarenondépe,handereterupi reñemoĩpoguýpe.

20Remongy'andeñemomba'eguasuharemongy'ane ñemoñare,upéichareguerupochynera'ykuéraáriha reñembyasynetavyrehe.

21UpémarõperréinooñembojaʼohaEfraíngui ogovernapeteĩrréinoopuʼãva.

22HakatuÑandejáraarakaʼevendohejamoʼãi iporiahuvereko,nipeteĩhembiapokuenohundimoʼãi,ni ndoipeʼamoʼãiijeporavoñemoñare,handoipeʼamoʼãipe ohayhúvañemoñare:upévareomeʼẽpeteĩhembýva Jacob-pe,hachuguipeteĩhapoDavídpeguarã.

23PéichaSalomónopytuʼuitúvaypykuendive,ha iñemoñarekuéraguiohejaRoboámpe,pepuévloitavyva, hanoñandúiva,haʼeomomombyrývapepuévlope ikonséhorupive.OĩaveiNabatra'yJeroboam,opeka va'ekueIsrael-pehaomombe'uEfraínpemba'éichapa ojepekava'ekue

24Haiñangaipakuéraoñembohetaiterei,oñemosêvo chupekuéraupetetãgui.

25Ohekáguihikuáiopambaʼevai,oupevehiʼarikuéra pevenganza.

MOAKÃHA48

1UpémarõprofétaElíasopuʼãtataicha,haiñeʼẽhendy peteĩlámparaicha.

2Haʼeogueruhiʼarikuérapeteĩñembyahýivai,ha ikyreʼỹrupiomboguejychupekuéra.

3Ñandejárañeʼẽrupiveombotyyvága,haavei mbohapyjeyomboguejytata.

4OElías,mbaʼeichaitépareñemombaʼeguasune rembiapohechapyrãvape!hamávapikoikatu oñembotuichandeichagua!

5Ha'eomoingovejeypeteĩomanóvapeomanóvagui,ha hi'ángaomanóvarendaguégui,peIjyvatevévañe'ẽ rupive.

6Ha'eoguerurréipeñehundi,hakuimba'e oñemomba'eguasúvahupágui

7Ha'eohendúvaÑandejárañe'ẽvaiSinaípehaHoreb-pe pehuísiooñevengahaguã

8Ha'eoiporavomburuvichaguasúpeoñevengahaguã, hamaranduhárakuérapeosẽhaguãhendaguépe

9Haʼeojeguerahapeteĩtorbellinotatatĩmehapeteĩ kárrodekavajuhendývape

10Haʼekuéraoñeordenavaʼekueñembohoryhagua itiémpope,ombopyʼaguapyhaguaÑandejárahuísio pochy,osẽmboyvepochýpe,haombojerehaguapetúva korasõtaʼýrape,haomoĩjeyhaguaJacobtribukuérape

11Ovy'auminderechávahaokemborayhúpe;katuete jaikovétagui

12Elíasha'epeyvytuatãojaho'íva,Eliseohenyhẽ ijespíritu-gui,oikoveajanoñemomýiriavave mburuvicharenondépe,haavavendaikatúiogueraha chupeipoguýpe

13Ndaipóriñeʼẽikatúvaipuʼakahese;haomanorire heteoprofetisa

14Haeojapohechapyrãvahekovépe,haomanóvo hembiapohechapyrãva

15Opakoʼãmbaʼéretavayguakuéranoñearrepentíri,ni ndojehejáiiñangaipakuéragui,oñemondapapeve chupekuérahaojeguerahapeveijyvýgui,haisarambipa peveopayvyapeári,upéicharõjepeopytapeteĩ tavayguamichĩva,hapeteĩmburuvichaDavidrógape: 1.

16UmívaguioĩojapovaʼekueTupãÑandejárape,haoĩ ombohetavévaangaipa.

17Ezequíasomombareteitávahaogueruymbytépe, ojo'oiérropeitahatãvahaojapoykuayrã.

18UpetiémpopeSenaqueribojupihaomondo Rabsacéspe,ohupiipoSiónkóntrapeha oñemombaʼeguasu.

19Upéioryrýiikorasõhaipo,hahasyhikuái,kuña imembykuñaháicha.

20Ha'ekuérakatuohenóiÑandejára oiporiahuverekóvape,haoipysoipohendápe,haupepete Tupãmarangatuohenduchupekuérayvágaguihaosalva chupekuéraEsayrembiaporupive

21Haʼeoinupãumiasirioehérsitope,hahiʼánhelohundi chupekuéra.

22EzequíasojapokuripembaʼeÑandejára oguerohorýva,haimbareteitúvaDavidrapére,heʼi haguéichachupepeprofétaEsay,tuichahajeroviaha ohechávape.

23Tiémpopepekuarahyohotapykuegotyo,ha ombopukuveperréi.

24Haʼeohechapeteĩespírituiporãitereívarupive mbaʼépaoikótaipahápe,haokonsolaumi oñembyasývapeSiónpe.

25Ohechaukambaʼépaoikótatapiaiteguarã,haumi mbaʼekañymbytérãarakaʼeveou.

MOAKÃHA49

1Pemandu'aJosíasreheojoguapehyakuãporãva ojejapóvapeboteroarterupive,ha'ehe'ẽeíraichaopa jurúpe,hamúsikaichapeteĩkaruguasuvínorehegua.

2Haʼeoñekomportaporãtavayguakuérañekonversiónpe,haoipeʼaumimbaʼeombojeguarúvatembiapovai rehegua

3HaʼeodirihiikorasõÑandejáragotyo,haumi itupãʼỹvatiémpopeomopyendaTupãadorasión

4Opavave,ndaha'éiramoDavid,EzequíashaJosías, ndoikóimba'eve,ohejahaguérepeYvateteguaLéi,Judá rréijependoikói

5Upévareomeʼẽipuʼakaambuetapichápe,ha iñemombaʼeguasupeteĩtetãambueguápe

6Ohapyhikuáipesiudaojeporavóvapesantuáriope,ha ojapoumikállenandi,heʼiháichaJeremíasprofesía

7Haʼekuéraojerureʼasýguichupeivaíva,haʼévajepe peteĩproféta,oñesantifikávaisyryepýpe,haʼeoipeʼa hagua,haombohasaasyhaohundihagua;haomopuʼã haguaavei,haoñotỹ

8Ezequielningoohechavaʼekuepevisióniporãitereíva, haupévaohechaukachupeumikeruvínkárroári

9Haʼeningoimanduʼaumienemígooĩvarepeama raʼangaguýpe,haodirihiumiohóvapederéchape

10Haumidoceprofetaapytéguitohovasapemandu'a hatoñakãrapu'ãjeyhendaguégui,ha'ekuéraokonsola haguéreJacóbpehaosalvachupekuéraesperanzasegura rupive.

11Mba'éichapañamomba'eguasútaZorobabel-pe?ha'e voiha'epeteĩtechaukahaichaijakatúape.

12UpéichaaveiJesús,Josédecraʼy,haʼekuéra itiémpopeomopuʼãpeógahaomopuʼãpeteĩtémplo sagrádoÑandejárapeguarã,oñembosakoʼíva oñembotuichahaguaopaáraguarã.

13HaumiojeporavóvaapytépeoĩkuriNeemias,tuicha herakuãitéva,omopuʼãvaʼekueoréveguarãumimurálla hoʼavaʼekue,haomoĩvaʼekueumiokẽhaumirenda,ha omopuʼãjeyoreruina.

14Hakatukoyvyapeárindaipóriavave ojejapovaʼekueEnoc-icha;ojepeʼáguichupeyvýgui.

15NdaipóriaveipeteĩmitãrusuheñóivaJoséicha, ijoykeʼykuérasãmbyhyhára,tavayguakuérañemombyta, Ñandejáraohecharamóvaikangue.

16SemhaSetoñemombaʼeguasuetereiyvypóraapytépe, haupéichaaveiAdánopambaʼeoikovévaári

MOAKÃHA50

1SaserdóteguasuSimón,Oniasraʼy,oikoveaja omyatyrõjeypeógahaomombaretejeypetémplo.

2Ipytéguioñemopu'ãpeijyvyku'imokõiijyvatevéva,pe murállayvateoĩvaTupaojerére.

3Upetiémpopepeykuaoguenohẽhaguay,ijyvykuʼi yguasúicha,ojejahoʼivaʼekueplánchadevrónsepe.

4Haʼeoñangarekopetémploreanihaguahoʼa,ha omombaretepesiudaanihaguaoñemongora.

5¡Ajépaoñemombaʼeguasuchupeumihénteapytépe osẽvopesantuáriogui!

6Haʼeningohaʼetepembyjakoʼẽjuoĩvapeteĩarai mbytépehapejasyhenyhẽjave.

7KuarahyomimbiháichapeYvateteguatémploári,ha pearcoirisohesapévaichaumiaraiomimbipávape.

8Ha'eguirosayvotyrykuerykueryruysyryyrembe'pe, haarahakujaveinsiénsorakãicha

9Tatahainsiénsoichapeinsiénsope,hapeteĩmbaʼyru deórooñembopupuvaicha,oñemoĩvaopaichaguaita hepývareheve

10Hapeteĩolivomátaiporãvaichahiʼáva,hapeteĩ ciprésokakuaávaaraipeve

11Omonderirepeaooñemombaʼeguasúva,ha oñemondepeaoomimbipáva,ojupívopealtár sagrádope,omombaʼeguasupeaoimarangatúva

12Oguenohẽvoumipárteumisaserdótepógui,haʼevoi oñemboʼypealtártatakuaykére,ojerévapeteĩsédroraʼy Libanopeguáichahapalmerakuéraojerévohese

13UpéichaaveienteroveAarónraʼykuéra omimbipaitépe,haumiofréndaJehováomeʼẽvaipópe, enterovekongregasióndeIsraelrenondépe

14Haomohuʼãpeservísioaltárpe,ombojeguahaguape ofréndaIpuʼakapávaIpuʼakavévape

15Oipysoipopekópagotyo,haoñohẽpeparral ruguygui,oñohẽpealtarypýpepeteĩmbaʼehyakuã asývapeRréiijyvatevévapeguarã

16UpémarõAarónraʼykuéraosapukái,ombopuumi trompétadepláta,haojapotyapuguasuoñehenduhagua, imanduʼahaguapeIjyvatevévarenondépe

17Upéienterovepuévlopyaʼeoñesũyvýpeoadora haguaÑandejáraIpuʼakapávape,peIjyvatevévape.

18Umipuraheiháraopurahéiaveiiñeʼẽrupive, opaichaguatyapureheveojejapoupépemelodíaheʼẽ asýva.

19HatavayguakuéraojerureasyÑandejárape, Ijyvatevévape,ñemboʼerupivepeoiporiahuverekóva renondépe,opapeveÑandejárasolemnidad,haomohuʼã pevehikuáiiservicio.

20Upéioguejyhaohupiipopekongregasiónisraelíta kompletoiteári,omeʼẽhaguaÑandejárapeijurúpe ovendesihaovyʼahaguahérape.

21Haoñesũhikuáiomombaʼeguasuhaguamokõihajey, ohupytyhaguapeteĩjehovasapeYvateteguágui.

22KoʼágapemombaʼeguasuopambaʼeJárape,haʼe ojapóvaoparupieteumimbaʼehechapyrãvaañoite, omombaʼeguasúvañanderekoveñandereteguiveha ñandeporiahuverekoháicha.

23Haʼeomeʼẽñandéveñandepyʼaiteguivevyʼa,ha toikopyʼaguapýpeopaáraguarãIsraélpe

24Ha'eomoañetehaguãiporiahuverekoorendive,ha oresalvahaguãitiempoitépe!

25Oĩmokõiichaguatetãchekorasõombojeguarúva,ha mbohapyhandaha'éitetã.

26UmioguapývasérroSamáriape,umifilistéoapytépe, haumihénteitavývaoikóvaSiquempe.

27Jesús,Siracra'y,Jerusaléngua,ohaikokuatiañe'ẽme mba'ekuaarãhamba'ekuaarã,ha'eoñohẽva'ekuearandu ipy'aiteguive.

28Tojehovasapeoñembohasátavakoʼãmbaʼépe;hape omoĩvaumívaikorasõmeiñarandúta.

29Ha'eojapóramoumíva,imbaretétaopamba'épe, Ñandejáraresapeogueraháguichupe,ome'ẽvaarandu umiiñangarekóvape.Toñemomba'eguasuÑandejára réraopaáraguarã.Amén,Amén.

MOAKÃHA51

1PeteĩñemboʼeJesúsSirácraʼyojapovaʼekue.Che aguyje,ÑandejárahaRréi,haromomba'eguasúta,Tupã cheSalvador,amomba'eguasútanderéra

2Ndenikochedefendedorhachepytyvõhára,ha reñongatuchereteanihaguãoñehundi,hañe'ẽvai ñuhãgui,haumijurúguijapuapoha,haha'eche pytyvõháracheenemigokuérarehe

3Hachemosãsõ,hetaitereihaʼekuéraporiahuverekoha tuichaháichanderéra,umichehoʼuhaguahatĩgui,ha umiohekavaʼekuecherekovepógui,hahetajehasaʼasy oúvaguiArekókuri;

4Tataojahéiguiopárupi,hatatambytéguiche namyendýiva

5Infiernoryepypukuguive,ñe'ẽky'ahañe'ẽjapuguive 6Peteĩacusaciónrréipepeteĩñeʼẽhekojojávaguiche ángaoñemoaguiñemanomeve,cherekovehiʼaguímape infiernoiguýpe

7Haʼekuérachejeréreopárupi,ndaipóriavave chepytyvõtava,ahaʼarõumikuimbaʼechepytyvõ,péro ndaipóriavave

8Upémarõapensaneporiahuverekorehe,OÑandejára, hauminerembiapoymaguarére,mbaʼéichapa remosãsouminehaʼarõvape,haresalvachupekuéraumi enemigokuérapógui.

9Upéiamopu'ãcheñembo'eyvýguihaañembo'e añemosãsohaguãñemanógui.

10AhenóiÑandejárape,cheRuvichaTúvape,anihagua cherejachejehasaasyára,haumioñemombaʼeguasúva tiémpope,ndaipórijavepytyvõ.

11Amomba'eguasútanderératapiaite,haapurahéita aguyjereheve;haupéichaoñehenducheñembo’e:

12Ndechesalvátañehundígui,hachemosãsótaára ivaígui,upévareame'ẽtaaguyjeharomomba'eguasútaha amomba'eguasútachupekuérahéra,Ñandejára.

13Chemitãgueteri,térãahajaveótrotetãme,añemboʼe javeaipotaitereiarandu.

14Añembo'ehesetémplorenondépe,haahekachupe ipahaitepeve.

15Yvotyguivepeparralhiʼajupevechekorasõovyʼa hese,chepyohotapeporãre,cheimitãguiveaheka chupe.

16Añesũmicheapysa,haarresivichupe,haahupyty hetaaprendizaje.

17Añemeʼẽvaʼekueupéva,upévareamombaʼeguasúta peomeʼẽvachévearandu.

18Añehaʼãguiajapohaʼerire,haasegíguipeiporãva; upéichandachemotĩmoʼãi.

19Cheángaoñorairõhendive,hacherembiapokuépe aimeexacto:aipysochepoyvágayvategotyo,ha añembyasycheignoranciahese.

20Aguerahacheángahendápe,haajuhuchupe tekopotĩme:iñepyrũguivearekochekorasõ oñembojoajúvahendive,upévarendachejehejareimoʼãi.

21Chepy'aopyrũahekávochupe,upévareahupyty peteĩmba'eporã.

22Ñandejáraomeʼẽchévepeteĩñeʼẽchejopóirã,ha upévarupiveamombaʼeguasútachupe.

23Peñemoaguicherehe,peẽpeñemoarandu’ỹva,ha peikombo’epyrógape

24Mbaʼérepikopeẽmbegue,hambaʼépapejekoʼã mbaʼére,pehechávopeneángaijyʼuhéietereiha?

25Aipeʼachejuruhahaʼechupe:“Pejoguachupe plátaʼỹre”

26Pemoĩpendeakãpejúgoguýpe,hapehejapeneánga toñehekombo'e

27Péinaápepeneresareheve,mbaʼéichapasaʼiareko tembiapo,haahupytychévehetapytuʼu

28Peñemoaranduhetaplátareheve,hapehupytyheta órochugui

29Peneángatovyʼahaʼeoiporiahuverekohaguére,ha anipetĩpemombaʼeguasuhaguérechupe

30Embaʼaposapyʼanerembiapo,haitiémpopehaʼe omeʼẽtandéveneremiandu

1 Ko'ãva ha'e pe kuatiañe'ẽ Baruc, Nerias ra'y, Maasías ra'y, Sedecias ra'y, Asadias ra'y, Quelcias ra'y, ohaiva'ekue Babiloniape.

2Pequintoáñopehapesietedíapepemespe, mbaʼe aravópepa umi caldeo ojagarra Jerusalén ha ohapy.

3 Baruc omoñe'ẽ ko kuatiañe'ẽ, Judá ruvicha guasu Joaquím ra'y Jeconias ha opavave tapicha oúva ohendu haguã ko kuatiañe'ẽ

4Umikaraiguasu,rréiraʼykuéra,haumianciano ha enterove puévlo ohendu, ijyvatevéva guive ijyvatevéva peve, entéro umi oikóva Babiloniape ysyry Sud rembeʼýpe.

5 Upémarõ hasẽ, oajuna ha oñemboʼe hikuái Ñandejára renondépe.

6 Haʼekuéra ombyaty avei peteĩ pláta káda uno ipuʼakaháicha.

7 Ha'e kuéra omondo Jerusalénpe saserdóte guasu Joaquím, Salom ra'y Quelcias ra'y, ha sacerdote kuérape, ha opa tetã ojejuhúvape hendive Jerusalénpe.

8 Upe jave avei orresivi umi tembiporu Ñandejára rógape, ojegueraháva témplogui, ojegueraha jey hagua Judá retãme, pe diez día pe mes Sivánpe, haʼévaumimbaʼyrudepláta,SedeciaspeJosíasra'y, Jadá ruvicha guasu,

9 Upe rire, Babilonia ruvicha guasu Nabucodonosor ogueraha Jeconías, umi mburuvicha, umi prisionero, umi kuimba'e ipu'akapáva ha umi tetãyguakuérape, Jerusaléngui, ha ogueraha chupekuéra Babilonia-pe.

10 Ha'e kuéra he'i: Péina, romondo peẽme viru rojogua haguã peẽme mymbahapy, mymbajuka ha insiénso, ha pembosako'i maná ha peikuave'ẽ haguã Ñandejára ñande Jára altar ári.

11 Peñembo'e Babilonia ruvicha guasu Nabucodonosorhaita'ýraBaltasarrekoverehe,ikatu haguã hi'ára ko yvy ape ári yvága áraicha.

12 Ha Ñandejára omeʼẽta ñandéve mbarete, ha ohesapéta ñande resa, ha jaikovéta Nabucodonosor rréi de Babilonia sombra guýpe, ha itaʼýra Baltasar sombra guýpe, ha jaservíta chupekuéra heta ára, ha jajuhúta favor henondépe .

13 Peñemboʼe orerehe avei Ñandejára ñande Tupãme, ropeka haguére Ñandejára ñande Tupãre; hakoʼága peve Ñandejára pochy ha ipochy ndojevýi ñandehegui.

14 Ha pemoñeʼẽta ko kuatiañeʼẽ romondóva peẽme, pekonfesa hagua Ñandejára rógape, arete ha ára solemne-pe.

15 Peje peje: ‘Ñandejára ñande Jára mba’e tekojoja, haoréveguarãkatuhovañembotavy,ojehuháichako árape, Judágua ha Jerusalénpe oikóvape.

16 Ore rréi, ore ruvicha kuéra, ore saserdóte, ore proféta ha ore ru ypykuépe.

17 Ñande ningo japeka Ñandejára renondépe.

18 Naiñeʼẽrendúi chupe, ha napehendúi Ñandejára ñande Jára ñeʼẽ, jaguata hagua umi tembiapoukapy haʼe omeʼẽ vaʼekue ñandéve.

19 Ñandejára oguenohẽ guive ñande rukuéra ypykuépe Egipto retãgui, koʼága peve, nañañeʼẽrendúi Ñandejára ñande Tupãme, ha ndajahejareíri nañahendúi haguére iñeʼẽ

20 Upévare umi mbaʼevai ojejoko orerehe, ha pe maldición, Ñandejára omoĩvaʼekue hembiguái Moisés rupive, oguenohẽrõ guare ñande rukuérape Egipto retãgui, omeʼẽ hagua ñandéve peteĩ yvy osyryvakambyhaeíragui,haʼetévaichaha’ejahecha haguã ko ára.

21 Upevérenañahendúi ÑandejárañandeTupãñeʼẽ, opa umi proféta ñeʼẽ heʼiháicha, haʼe ombou vaʼekue oréve.

22 Ha katu peteĩ teĩ osegi ikorasõ aña imaginación, oservi haĝua tupã extraño-pe, ha ojapo haĝua ivaíva Ñandejára ñande Tupã renondépe.

MOAKÃHA 2 rehegua

1 Upévare Ñandejára omoĩ porã iñeʼẽ, haʼe heʼi vaʼekue ore kóntrape, ha umi hués ohusga vaʼekue Israélpe, ha ore rréikuérare, ore prínsipekuérare, ha umi kuimbaʼe Israel ha Judágua rehe.

2 Ogueru haguã ñande ári umi mba'e vai guasu, araka'eve ndoikóiva yvága tuichakue guýpe, oiko haguéicha Jerusalén-pe, Moisés Léipe ojehai haguéicha;

3Peteĩkuimba'eho'uhaguãita'ýraro'ohaitajýraro'o.

4 Hiʼarive haʼe omeʼẽ chupekuéra ipoguýpe opa rréino oĩva ñande jerére, haʼete hagua peteĩ ñembohory ha ñehundi opa tavayguakuéra ijeréregua apytépe, Ñandejára omosarambi haguépe chupekuéra.

5 Péicha roñemombo, ha nañañemopuʼãi, ropeka haguéreÑandejárañandeTupãre,hanañañeʼẽrendúi iñeʼẽme.

6 Ñandejára ñande Jára niko tekojoja, ñande ha ñande ru kuéra ypykuépe katu otĩ, ko'ágã ojehechaháicha.

7 Opa koʼã mbaʼe vai oúgui ñande ári, Ñandejára heʼi vaʼekue ñande kóntrape

8 Upéicharõ jepe, nañañemboʼéi Ñandejára renondépe, peteĩ teĩ romboyke hagua ikorasõ aña remiandúgui.

9 Upvare andejra oñangareko orerehe ivaívare, ha andejra ogueru ore ári, andejra hekojojgui opa hembiapo hae omandavaekue oréve.

10 Upevére norohendúi iñeʼẽ, roguata hagua Ñandejára rembiapoukapykuérare, haʼe omoĩvaʼekue ore renondépe.

11 Ha koʼága, O Ñandejára Israel Jára, reguenohẽvaʼekue ne tavayguakuérape Egipto retãgui peteĩ po ipuʼakapáva, ha po yvate, ha techaukaha,hahechapyrãva,hatuichapuʼakareheve, ha rehupytyvaʼekue ndejupe peteĩ téra, ojekuaaháicha ko árape:

12 O Ñandejára ore Tupã, ropeka, rojapo tupã’ỹva, rojapo hekojoja’ỹva opa ne ordenanza-kuérape.

13 Nde pochy tojere ore hegui, mbovymíntema opyta umi tetãnguéra apytépe, ore mosarambi haguépe.

14 Ore Jára, ehendu ore ñembo'e ha ore rembijerure, ha orepe'a nde rehehápe, ha oremomba'eguasu umi oregueraháva renondépe.

15 Opa ko yvy ape ári oikuaa nde ha'eha Tupã Ñandejára, Israel ha iñemoñarekuérape oñehenóigui nde rérape.

16 Ñandejára, emaña yvýre nde róga marangatúgui ha ore jesareko: eñesũ nde apysa, Ñandejára, orerendu hagua.

17 Eipeʼa nde resa, ha péina ápe; umi omanóva oĩva sepultúrape, hi'ánga ojepe'áva hetepýgui, nome'ẽmo'ãi Ñandejárape ñemomba'eguasu ha tekojoja.

18 Ha katu pe ánga ipyʼahatãitereíva, ohóva oñesũ ha ikangy, ha umi hesa ikangýva, ha pe ánga iñembyahýiva,omeʼẽtandéveñemomorãhatekojoja, Ñandejára.

19 Upévare ndorojapói ore ñemboʼe humilde ne renondépe,OÑandejáraoreTupã,orerukuérahaore rréikuéra tekojoja rehe.

20 Remondo ore ári ne pochy ha ne pochy, ere haguéicha ne rembiguái maranduhára kuéra rupive.

21 Péicha he'i Ñandejára: “Peñesũ pende jyva peservi haguã rréi de Babilonia-pe.

22 Ha napehendúiramo Ñandejára ñe'ẽ, peservi haguã Babilonia ruvicha guasu.

23 Amboykéta umi táva Judá ha Jerusalén okaháre, vy'a ha vy'a ñe'ẽ, nóvio ha nóvia ñe'ẽ, ha ko yvy tuichakue oñehundipáta umi oikóva upépe.

24 Ha katu norohendúi ne ñe'ẽ, roservi haguã Babilonia ruvicha guasu, upévare rejapo porã umi ñe'ẽ ereva'ekue ne rembiguái maranduhára rupive, ha'éva, ore rréi kanguekue ha ore ru ypykue kangue ojeipe’a haguã hendaguégui.

25 Ha, péina ápe, oñemombo chupekuéra ára haku, ha pyhare roʼysãme, ha omano hikuái tuicha jehasaʼasýpeñembyahýi,kysepukuhambaʼasyrupi.

26 Ha pe óga oñembohérava nde réra rehundi, ojehechaháicha ko árape, Israel róga ha Judá róga rembiapovai rupi.

27 O Ñandejára ore Tupã, rejapo orendive opa ne mbaʼeporã rire, ha opa upe ne poriahuvereko tuichaitéva reheve,

28 Ere haguéicha ne rembiguái Moisés rupive, ere haguépe chupe ohai hagua pe léi Israel ñemoñare renondépe.

29 Napehendúiramo che ñeʼẽ, katuete ko aty guasueteoñekonvertítambovymitetãnguéraapytépe, amosarambítahápe chupekuéra.

30 Che aikuaágui haʼekuéra nohendumoʼãiha cherehe, pórke haʼekuéra ningo peteĩ puévlo ijajúra hatãva.

31 Ha oikuaáta che ha'eha Tupã Ijára, ame'ẽta chupekuéra ipy'a ha apysa ohendu haguã.

32Hachemombaʼeguasútahikuáiperetãojegueraha haguépe, ha opensáta che rérare,

33 Pejevy ijajúra hatãgui ha hembiapo vaikuégui, imandu'átagui ituvakuéra rape rehe, opeka vaekue Ñandejára renondépe.

34 Ha agueru jeýta chupekuéra pe yvy apromete vaʼekue peteĩ huraméntope ituvakuéra Abrahán, Isaac ha Jacob-pe, ha haʼekuéra oikóta ijára, ha ambohetavéta chupekuéra ha noñemomichĩmoʼãi.

35 Ha ajapóta hendivekuéra peteĩ kompromíso opaveʼỹva haʼe hagua Ijára, ha haʼekuéra haʼéta che retãgua, ha namosẽmoʼãvéima che retã Israelgua pe yvy ameʼẽvagui chupekuéra.

MOAKÃHA 3 rehegua

1 O Ñandejára Ipuʼakapáva, Israel Tupã, pe ánga hasývape pe espíritu ojepyʼapýva, osapukái ndéve.

2 Ehendu, Ñandejára, ha eiporiahuvereko; nde niko ndeporiahuvereko,haoreporiahuvereko,oreropeka ne renondépe.

3 Nde ningo reaguanta opa ára guarã, ha ore roñehundipaite.

4 Ñandejára Ipuʼakapáva, nde Israel Jára, ehendu koʼága umi israelíta omanóva ha itaʼyrakuéra ñemboʼe, opeka vaʼekue ne renondépe, ha nohendúiva nde Ijára ñeʼẽ

5 Ani nemandu'a ore ru ypykue rembiapo vaikuére, ha ejepy'amongeta ko'ágã nde pu'aka ha nde rérare.

6 Nde haʼégui Ñandejára ore Tupã, ha nde, Ñandejára, romombaʼeguasúta.

7 Ha upévare remoĩ ne kyhyje ore korasõme, rohenóivo ne réra ha romombaʼeguasu hagua ore ñeñapytĩmbýpe.

8 Péina ápe, roime gueteri ko árape ore ñeñapytĩmbýpe, oremosarambi haguépe, peteĩ ñembohory ha peteĩ ñeʼẽrei, ha roñemoĩ hagua jehepymeʼẽ poguýpe, opa ore rukuéra rembiapovaikuéraheʼiháicha,osẽvaʼekueÑandejára ñande Tupãgui.

9 Israel, pehendu umi tembiapoukapy tekove rehegua, pehendu peikuaa haguã arandu.

10 Mba'éicha piko Israel, nde reime ne enemigokuéra retãme, ndetujáma ambue tetãme, reñemongy'a umi omanóva ndive.

11 ¿Nde piko ojeipapa umi oguejyvape sepultúrape?

12 Reheja pe arandu ykua.

13 Reguata ramo Tupã rapére, reiko vaʼerãmoʼã pyʼaguapýpe opa ára guarã.

14 Peikuaa moõpa oĩ arandu, moõpa oĩ mbarete ha moõpa oĩ arandu; Reikuaa haguã avei moõpa oĩ ára pukukue, ha tekove, moõpa oĩ tesa resape ha py'aguapy.

15 Máva piko oikuaa hendaguépe? Térã máva piko oike imba'erepykuérape?

16 Moõpa oiko umi tetã ambuegua ruvichakuéra, ha umi mymba oisãmbyhýva ko yvy ape ári;

17 Umi oguerohorýva guyrakuéra ndive, ha umi ombyatýva pláta ha óro, yvypóra ojeroviahápe, ha ndohupytýiva opa mba'e?

18 Umi ombaʼapo vaʼekue plátagui, oñatende porã vaʼekue,haumimbaʼeojapovaʼekue ndaikatuvéima ojeporeka.

19 Haʼekuéra okañy ha oguejy pe sepultúrape, ha ótro katu ojupi hendaguépe.

20 Mitãrusukuéra ohecha tesape ha oiko ko yvy ape ári.

21 Ha noñandúi umi tape ha ndojokói.

22 Canaánpe noñehendúi ha noñehendúi Temánpe.

23 Umi Agarenes ohekáva arandu ko yvy ape ári, umi comerciante Meran ha Theman-gua, umi fábula apoha ha ohekáva oikuaa’ỹre; ni peteĩva ko’ãva ndoikuaái arandu rape, ni naimandu’ái hapekuérare.

24 O Israel, tuicha mba'e Tupã róga! ha tuicha piko pe tenda oguerekóva!

25 Tuicha mba'e, ha ndoguerekói ipaha; yvate, ha ndaikatúiva oñemedi.

26Oĩvaʼekueumigiganteherakuãitévaiñepyrũmby guive, ijyvatetereíva ha ikatupyryetereíva ñorairõme.

27 Umívape Ñandejára ndoiporavói, ha nome'ẽi chupekuéra mba'ekuaarã rape.

28Hakatuoñehundihikuái,ndoguerekóigui arandu, ha omano itavy rupi.

29 ¿Máva piko ojupi yvágape ojagarrávo chupe ha omboguejy arai apytégui?

30 ¿Máva piko ohasáma yguasu ári ha ojuhu chupe ha oguerúta chupe óro potĩ rehehápe?

31 Avave ndoikuaái hape, ni nopensái hape

32 Pe oikuaáva opa mba'e katu oikuaa chupe, ha ojuhu chupe iñaranduháicha.

33 Pe omondova tesape ha oho, ohenói jey chupe ha kyhyje reheve iñe'ẽrendu chupe.

34 Umi mbyja omimbi ijapytepe ha ovy'a. ha upéicha vyʼápe ohechauka hikuái tesape pe ojapovaʼekuépe chupekuéra.

35 Kóva haʼe ñande Tupã, ha ndaiporimoʼãi ambue mbaʼe oñembojojáva hese

36 Haʼe oikuaapaite umi mbaʼe oikuaáva, ha omeʼẽ hembiguái Jacóbpe ha Israel ohayhuetévape.

37 Upe rire Jesús ojehechauka ko yvy ape ári, ha oñemongeta yvypóra ndive.

MOAKÃHA 4 rehegua

1 Kóva hína Tupã rembiapoukapy kuatiañe'ẽ ha tembiapoukapy opa ára guarã. ha katu umi ohejáva omanóta.

2 Jacob, ejere ha ejagarra, eguata pe tesape renondépe, rehesape haguã.

3 Ani remomba'e guasu ambuépe, ha umi mba'e ideprovéchova ndéve tetã ambueguápe.

4 Israel, ore rovy'a, ojekuaauka ñandéve umi mba'e Tupãme oguerohorýva.

5 Pevy'a che retãygua, Israel mandu'arã.

6 Peẽ peñevende tetãnguérape, ndaha'éi pene ñehundi haguã, ha katu pembopochy haguére Tupãme, peñeme'ẽ umi enemigokuérape.

7 Peẽ pembopochy vaʼekue pe pendeapo vaʼekuépe, pemeʼẽvo sakrifísio umi demóniope, ndahaʼéi Tupãme.

8 Peẽ penderesarái Tupã opaveʼỹvagui, penemongakuaavaʼekue; ha pembopy'a rasy Jerusalénpe, penemongakuaa vaekue.

9 Ha'e ohechávo Tupã pochy oúva pende ári, he'i: “Pehendúke, peẽ peikóva Sión jerére.

10 Ahechágui che raʼy ha che rajykuéra ñeñapytĩmbýpe, oguerúva hiʼarikuéra pe Ipyʼỹva. 11 Vyʼa reheve amongaru chupekuéra; hasẽ ha ñembyasýpe katu omondo chupekuéra.

12 Aníke avave ovyʼa cherehe, viúda ha heta ojehejareíva, che raʼykuéra angaipakuérare ojeheja rei nandi; Ojei haguére Tupã léigui.

13 Haʼekuéra ndoikuaái umi estatuto, ni ndoguatái hembiapoukapykuéra rapére, ni ndopytái disciplina rapére hekojojápe.

14 Tou umi oikóva Sión jerére, hapenemanduʼache raʼy ha che rajykuéra ñeñapytĩmbýre, pe Ipyʼỹva ogueru vaʼekue hiʼarikuéra.

15 Haʼe oguerúgui hiʼarikuéra peteĩ tetã mombyry guive, peteĩ tetã otĩʼỹva, ha iñeʼẽ ambuéva, nomombaʼéiva ijedámava, ni ndoiporiahuverekóiva mitã.

16 Koʼãva ogueraha pe viúda raʼykuéra ohayhuetévape, ha oheja pe haʼeño itajýraʼỹre.

17 Péro, ¿mbaʼépa ikatu poipytyvõ?

18 Pe oguerúva pende ári koʼã mbaʼe vai penemosãsóta pene enemigokuéra pógui.

19Chera'ykuéra,tapehopenderape,cheapytanandi.

20 Aipeʼa pyʼaguapy ao, ha amonde che ári pe ao vosa che ñemboʼe rehegua: Ajerure asy pe Ipapyʼỹvape che árape.

21 Pevyʼa, o che raʼykuéra, pesapukái Ñandejárape, ha haʼe penemosãsóta umi enemigokuéra puʼaka ha pógui.

22 Che ñehaʼarõ oĩgui opaʼỹvape, haʼe pendesalvataha; ha vyʼapavẽ ou chéve pe Imarangatúvagui, pe poriahuvereko pyaʼe oútavagui peẽme ñande Salvador Ipyʼaguapývagui.

23 Che pomondo ñembyasy ha hasẽ, ha Ñandejára peneme'ẽ jeýta chéve vy'a ha vy'ápe opa ára guarã.

24 Koʼága Sión rapichakuéra ohechaháicha pende prisionéroramo, upéicha pyaʼe ohecháta hikuái pende salvasiõ ñande Tupãgui oútava pende ári tuicha gloria ha omimbipáva opaveʼỹva reheve.

25 Che ra'y kuéra, pehasa asy pe pochy oúva pende ári Tupãgui, pene enemigo pendepersegígui. ha katu pya'e rehecháta iñehundi, ha repyrũta ijajúrare.

26 Umi che delikádo oho vai, ha ojegueraha chupekuéra peteĩ ovecha aty ojagarrávaicha umi enemigokuéragui.

27 Peñembopyʼaguasu, che raʼykuéra, ha pejerure Tupãme, penemanduʼátagui pe ogueru vaʼekuére pende ári koʼã mbaʼe.

28 Peẽ pejepy'amongeta haguéicha peñemomombyrývo Tupãgui.

29 Pe oguerúva pende ári koʼã mbaʼe vai oguerúta peẽme vyʼa opaveʼỹva pende salvasión ndive.

30 Jerusalén, eñapytĩ porã, nembopy'aguapýta pe ome'ẽva ndéve upe téra.

31 Imboriahu umi ndembohasa asýva, ha ovyʼáva nde hoʼáre.

32 Ivai umi siuda nde raʼykuéra oservi vaʼekue.

33 Ha'e ovy'a haguéicha ne ñehundi ha ovy'a nde ho'a haguére.

34Cheaipeʼátaguipevyʼapavẽhetaitereioĩvagui,ha ijorgullo oñekonvertíta ñembyasýpe.

35Tataoútaguihiʼáriopaʼỹvagui,oaguantasetereíta; ha heta tiémpore oikóta chupe añakuéra.

36OJerusalén, emañandejerérekuarahyresẽ gotyo, ha ehecha pe vyʼa oúva ndéve Tupãgui.

37 Péina ápe, ou ne raʼykuéra, remondovaʼekue, haʼekuéra ou oñembyatývo kuarahyresẽ guive kuarahyreike peve pe Imarangatúva ñeʼẽ rupive, ovyʼávo Ñandejára rekomimbipápe.

MOAKÃHA 5 rehegua

1 Jerusalén, emombo pe ao ñembyasy ha jehasa asy rehegua, ha emonde opa ára guarã pe gloria oúva Tupãgui.

2 Emombo nde jerére peteĩ ao doble pe tekojoja oúva Tupãgui; ha emoĩ nde akã ári peteĩ diadem opaveʼỹva gloria rehegua.

3 Tupã ohechaukáta nde resape opa tetã yvága guýpe.

4 Tupã nde réra oñembohérata tapiaite ĝuarã Tekojoja py’aguapy, ha Tupã adoracion ñemomba’eguasu.

5 Epuʼã, O Jerusalén, ha eñemboʼy yvate, ha emaña kuarahyresẽ gotyo, ha péina ápe ne raʼykuéra oñembyatýva kuarahyreike guive kuarahyresẽ gotyo pe Imarangatúva ñeʼẽ rupive, ovyʼáva Tupã manduʼápe.

6 Ha'e kuéra osẽ ndehegui yvýre, ha ojegueraha chupekuéra iñenemigokuéragui, Tupã katu ogueru chupekuéra ne rendápe oñemomba'eguasúva, Rréino ra'y ramo.

7 Tupã omohenda niko opa yvyty yvate, y rembe'y are guivéma ojeity haguã, ha umi ñu omyenyhẽ haguã, ojapo haguã pe yvy, Israel oho haguã kyre'ỹme Tupã rekomimbipápe.

8 Avei umi kaʼaguy ha opa yvyramáta hyakuã asýva ojahoʼíta Israélpe Ñandejára mandamiénto rupive.

9 Tupã omotenondétagui Israel vyʼápe igloria resape reheve, poriahuvereko ha tekojoja oúva chugui.

1 Peteĩ kuatiañeʼẽ kópia, Jeremy omondovaʼekue umi ojegueraha vaʼekuépe prisionéroramo Babilonia-pe pe rréi de babilonia rupive, omoañete hagua chupekuéra, Ñandejára heʼi haguéicha chupe.

2 Peẽ pejapo vaʼekue Tupã renondépe, pendegueraha vaʼerã Babilóniape prisionéroramo, Nabucodonosor rréi de Babilonia.

3 Peguahẽ vove Babilóniape, pepytáta upépe heta áño ha are, upéva hína 7 henerasión.

4 Koʼága pehecháta Babilóniape tupãnguéra pláta, óro ha yvyrágui ojejapóva, ogueraháva ijyva ári, okyhyjéva tetãnguérape.

5 Upévare, peñangarekóke ani mbaʼeveichavérõ peẽ pejogua umi extranhérope, ni peẽ ha haʼekuéragui, pehechávo umi hénte oĩva henondépe ha hapykuéri, omombaʼeguasúva chupekuéra.

6 Ha katu peje pene korasõme, O Ñandejára, romombaʼeguasu vaʼerã.

7 Che ánhel oĩ penendive, ha che añangareko pende ángare.

8 Iñeʼẽ katu, pe ombaʼapóva omopotĩ, ha haʼekuéra voi odoro ha oñemoĩ plátape. upéicharõ jepe japu mante hikuái, ha ndaikatúi oñeʼẽ

9 Ha ojagarrávo óro, haʼete ku peteĩ vírgen ohayhúvape guarã, ojapo hikuái koróna itupãnguéra akãme guarã.

10 Sapyʼánte avei umi saserdóte ombohasa itupãnguéragui óro ha pláta, ha omeʼẽ ijehe.

11 Heẽ, omeʼẽta hikuái upévagui umi prostituta común-pe, ha ombojeguáta chupekuéra kuimbaʼéicha ao reheve, haʼévo tupã plátaguigua, ha tupã óroguigua, ha yvyrágui.

12 Upéicharõ jepe, koʼã dios ndaikatúi ojesalva pe herrumbre ha ryguasu rupiʼágui, jepe ojejahoʼi ijao púrpurape.

13 Haʼekuéra omokã hova pe yvytimbo oĩva pe témplope, oĩ jave heta mbaʼe hiʼári.

14 Ha pe ndaikatúiva ojuka peteĩ ombopochývape, oguereko peteĩ vastón, haʼerõguáicha peteĩ hués tetãmegua.

15 Ha'e oguereko avei ipo akatúape peteĩ puñalada ha peteĩ hácha, ha katu ndaikatúi ojesalva ñorairõ ha mondaha poguýgui.

16 Upévare ojekuaa haʼekuéra ndahaʼeiha tupã, upévare ani pekyhyje chuguikuéra.

17 Peteĩ mbaʼyru kuimbaʼe oiporúvaicha, ndovaléi mbaʼeve oñembyaíramo; upéicha avei itupãnguéra ndive, oñemoĩ vove hikuái tupaópe, hesakuéra henyhẽ yvytimbogui umi oikeva'ekue py rupive.

18 Pe okẽ ojejokoháicha oparupiete pe rréi ombopochývare, haʼete ku ojejuka vaʼekue chupe, upéicha avei umi saserdóte oñakãrapuʼã

itupaokuéra okẽ, cerradura ha serra reheve, ani hagua oñemondapa itupãnguéra mondaha ndive.

19 Omyendy chupekuéra tendáre, heẽ, hetave ijupe guarãgui, ndaikatúiva ohecha hikuái peteĩ.

20 Haʼekuéra haʼete peteĩ témplo viga, upéicharõ jepe heʼi ikorasõ oisuʼuha umi mbaʼe osẽva yvýgui; ha ho’úvo hikuái ha ijaokuéra, noñandúi.

21 Hova morotĩmba pe tatatĩ osẽva témplogui.

22 Hete ha iñakã ári oguapy murciélago, golondrina ha guyra, ha avei umi mymba.

23 Péicha peikuaa ha'ekuéra ndaha'eiha tupã, upévare ani pekyhyje chuguikuéra.

24 Oĩramo jepe pe óro oĩva ijerére iporã hagua, nomokãmoʼãi pe herrumbre, nomimbimoʼãi.

25 Umi mbaʼe ndaiporihápe apytuʼũ ojejogua hepyeterei.

26 Ojegueraha hikuái ijyva ári, ndoguerekói ipy omombeʼu hagua yvypórape ndovaléi mbaʼeve.

27 Umi oservíva avei otĩ, ho'áramo yvýpe araka'eve ndaikatumo'ãi opu'ã jey ijehegui. ha'e kuéra ikatúne oñemopotĩ, ha'e kuéra katu omoĩ henondépe jopói omanóvaicha.

28 Umi mbaʼe ojesakrifika vaʼekue chupekuéra katu, saserdótekuéra ovende ha oipuru vai. upéicha avei hembirekokuéra omoĩ peteĩ pehẽngue jukype; ha katu umi imboriahu ha ndaikatúivape nome’ẽi mba’eve chugui.

29 Kuña imembykuña ha kuña imembykuñáva ho'u isacrificio, ko'ã mba'e rupive peikuaa ndaha'eiha tupã, ani pekyhyje chuguikuéra.

30 Mba'éicha piko oje'éta chupekuéra tupã? Kuñanguéra omoĩgui so'o tupãnguéra pláta, óro ha yvyrágui.

31 Ha umi saserdóte oguapy itémplope, ijao ojepeʼa, iñakã ha ibarba oñemoakãperõ, ha ndorekói mbaʼeve iñakã ári.

32 Haʼekuéra osapukái ha osapukái idios renondépe, ojapoháicha umi kuimbaʼe pe fiéstape peteĩ omanómarõ.

33 Umi saserdóte oipeʼa avei ijao, ha omonde hembireko ha imembykuérape.

34 Taha'e ivaíva peteĩ ojapóva hese kuéra, térã iporãva, ha'ekuéra ndaikatúi omyengovia.

35 Upéicha avei haʼekuéra ndaikatúi omeʼẽ rrikésa ni pláta.

36 Haʼekuéra ndaikatúi osalva avavépe ñemanógui, ni nomosãsói umi ikangyvévape umi ipuʼakapávagui.

37 Haʼekuéra ndaikatúi ohecha jey peteĩ siégope, ni noipytyvõi avavépe ijetuʼu jave.

38 Haʼekuéra ndaikatúi oiporiahuvereko pe viúdape, ni ndojapoporãi umi imembyvare.

39 Itupãnguéra yvyrágui ojejapóva, ha ojejaho'íva óro ha plátape, ojogua umi ita oñeikytĩva yvytýgui.

40 ¿Mbaʼéicha piko peteĩ kuimbaʼe opensáta ha heʼíta chupekuéra haʼeha dios, umi caldeo jepe omotĩramo chupekuéra?

41 Haʼekuéra ohecháramo peteĩ iñeʼẽngúva ndaikatúiva oñeʼẽ, ogueru chupe ha ojerure Bélpe oñeʼẽ hagua, ikaturamoguáicha ontende.

42 Ha'ekuéra voi ndaikatúi ontende ko mba'e ha oheja chupekuéra, ndoikuaáigui hikuái.

43 Umi kuña oñapytĩva ijykére, oguapývo tapére, ohapy salvado hyakuã porã haguã, péro oĩramo ijapytepekuéra oguerúva peteĩ ohasáva upérupi, oñeno hendive, ojahéi hapicha, ha nopensái chupe idereceha ha'eichaite , ni icordón oñembyai.

44 Opa mba'e ojejapóva ijapytépe kuéra japu, ¿mba'éicha piko oje'e térã oje'e ha'eha tupã?

45 Haʼekuéra ningo karpintéro ha óro apohagui, ndaikatumoʼãi oiko chuguikuéra mbaʼeve, ndahaʼéiramo umi ombaʼapóva.

46 Ha haʼekuéra voi ojapovaʼekue chupekuéra arakaʼeve ndaikatúi osegi are; mba'éicha piko upéicharõ umi mba'e ojejapóva chuguikuéra ha'eva'erã tupã?

47 Haʼekuéra oheja japu ha ñeʼẽ vai umi oútavape.

48 Oúramo hesekuéra mbaʼeveichagua ñorairõ térã mbaʼe vai, umi saserdóte oñemongeta ojuehe, moõpa ikatu okañy hendivekuéra.

49 Mbaʼéicha piko yvypóra ndaikatúi ohechakuaa ndahaʼeiha tupã, ndaikatúiva ojesalva ñorairõgui, ni mbaʼasy vaigui?

50 Haʼekuéra ningo yvyráguinte ha ojejahoʼi pláta ha órope, koʼága ojekuaáta japuha.

51 Ha ojehechaukáta opa tetã ha rréikuérape ndahaʼeiha tupã, ha katu yvypóra po rembiapokue, ha ndaiporiha Tupã rembiapo ipypekuéra.

52 ¿Máva piko piko ndoikuaái haʼekuéra ndahaʼeiha tupã?

53 Ndaikatúigui omoĩ hikuái peteĩ rréi upe tetãme, ni omeʼẽ ama yvyporakuérape.

54 Ndaikatúi ohusga hikuái ikáusa, ni omyatyrõ peteĩ mbaʼe vai, ndaikatúigui, haʼekuéra ojogua umi kurvicha yvága ha yvy mbytépe.

55 Upevare ho'a jave tata tupã yvyrágui ojejapóva róga ári, térã oñeñotỹ óro térã pláta reheve, sacerdote-kuéra okañýta ha okañýta; ha katu haʼekuéra voi ojehapypáta yvyraicha.

56 Haʼekuéra ndaikatúi oaguanta mbaʼeveichagua rréi térã enemígope, ¿mbaʼéicha piko upéicharõ ojeʼe térã ojeʼéta haʼeha tupã?

57 Umi tupã yvyrágui ojejapóva, pláta térã óro reheve, ndaikatúi okañy mondaha térã mondahagui.

58 Umi óro, pláta ha ijao oñemondehápe, umi imbaretevéva ogueraha ha oho hendive.

59 Upévare iporãve haʼe peteĩ rréi ohechaukáva ipuʼaka, térã peteĩ mbaʼyru ideprovéchova peteĩ ógape, pe ijára oipuru vaʼerã, koʼãichagua tupã

japugui. térã ha'e haguã peteĩ okẽ peteĩ ógape, oñongatu haguã ko'ãichagua mba'e ipype, ko'ãichagua tupã japu-gui. térã peteĩ pilar yvyrágui ojejapóva peteĩ palásiope, koʼãichagua tupã japugui.

60 Kuarahy, jasy ha mbyjakuéra omimbi ha oñemondo ojapo haguã hembiaporã, iñe'ẽrendu.

61 Upéicha avei pe aratiri osẽ jave ndahasýi ojehecha; ha upéicha avei oipeju yvytu opa tetãme.

62 Ha Tupã omanda jave umi arai ohasa hagua ko yvy tuichakue, haʼekuéra ojapo ojeʼe haguéicha chupekuéra.

63 Tata oñemondova'ekue yvate guive ohapy haguã yvyty ha ka'aguy, ojapo he'iháicha.

64 Upévare noñeimoʼãi ni ojeʼe haʼeha tupã, ohechávo, ndaikatúi ohusga mbaʼérepa, ni ojapo iporãva yvypórape.

65 Peikuaágui ha'ekuéra ndaha'eiha tupã, ani pekyhyje chuguikuéra.

66 Ndaikatúi ningo omaldesi ha ohovasa umi rréipe.

67 Ndaikatúi ohechauka techaukaha yvágape tetãnguéra apytépe, ni omimbi kuarahyicha, ni ohesape jasyicha.

68 Umi mymba iporãve chuguikuéra, ikatúgui oike peteĩ kuádro guýpe ha oipytyvõ ijehegui.

69 Upérõ ni mba'evéicharõ ndajahechaukái ñandéve ha'eha tupã, upévare ani pekyhyje chuguikuéra.

70 Peteĩ oporomondýiva pepino yvotytype noñongatúi mba'eve.

71 Ha upéicha avei itupãnguéra yvyrágui ojejapóva, pláta ha óro reheve, ojogua peteĩ ñuatĩ morotĩme oĩva yvotytype, opavave guyra oguapýva hi'ári. ha'eháicha avei peteĩ te'õngue, kuarahy resẽ gotyo pytũmbýpe.

72 Peikuaáta chupekuéra ndaha'eiha tupã, pe púrpura omimbipáva oñembyaíva hesekuéra, ha upéi oje'úta ha oje'éta hesekuéra.

73 Upévare iporãve pe kuimba'e hekojojáva ndorekóiva ta'ãnga, mombyry oĩtagui oñembohory haguã.

1Haoguatahikuáitatambytépe, omombaʼeguasúvoÑandejárapehaohovasa Ñandejárape

2UpéiAzariasopuʼãhaoñemboʼepéicha.haoipe'a ijurutatambytépehe'i:

3NdeJára,oreruypykueJára,reñemomba'eguasu, nderéraomereseoñemomba'eguasuha oñembotuichaopaáraguarã

4Ndehekojojáguiopambaʼerejapovaʼekue orerehe:heẽ,añeteopanerembiapo,nderapeoĩ porã,haopanehuísioañetegua.

5Opaumimba'eregueruvaekueoreári,haoreru ypykuetávamarangatu,Jerusalén,rejapohuísio añeteguápe,añetehahuísiorupiveregueruhaguére oreáriopako'ãmba'eoreangaiparupi

6Oreningoropekaharojapoivaíva,rojeindehegui.

7Opambaʼéperojavy,hanañañeʼẽrendúine rembiapoukapykuérare,ninañakumplíri,ni ndorojapóindeerehaguéichaoréve,ohoporã haguaoréve

8Upévareopambaʼeregueruvaʼekueoreári,ha opambaʼerejapovaʼekueoréve,rejapohuísio añeteguápe.

9Haoremomeʼẽumienemigokuéraléiʼỹvapópe, umiTupãohejareívandaijaʼemoʼãiva,hapeteĩrréi hekojojaʼỹvape,haiñañavévaopakoyvyapeári.

10Hakoʼágandaikatúiroipeʼaorejuru,oiko oreheguipeteĩñemotĩhañembohoryne rembiguáikuérape;hauminemomba'eguasúvape

11Upéicharõjepe,aniorepeʼakompletoite,nde rérarehehápe,haaniremboykenekompromíso.

12Haanirehejandeporiahuverekoojeiorehegui, nderehayhuetévaAbrahamrehehápe,nerembiguái Isacrehehápe,haneIsraelmarangaturehehápe;

13Reñeʼẽhareprometevaʼekuechupe rembohetavétahaiñemoñarekuérambyjakuéra yvágapeguáicha,hayvykuʼiopytávayguasu rembeʼýpeguáicha.

14Ñande,OÑandejára,jaikosaʼiveoimeraẽ tetãgui,hañañongatukoáraguýpeopakoyvyape áriñandeangaiparupi.

15Koʼáganingondaipóriprínsipe,niproféta,ni líder,niofréndaojehapýva,nisakrifísio,niofrénda, niinsiénso,nipeteĩlugárrejapohaguasakrifísione renondépehareporiahuverekohagua.

16Upéicharõjepe,ñandepyʼaiteguivehaiñumílde ñandeguerohory.

17Ojejapoháichaumiofréndaojehapývaovecha máchohatóro,haojejapoháichadiezmilovecha raʼyikyrávapeemoĩndereheijerovia.

18Hakoʼágaromoirũorepyʼaiteguive,rokyhyje ndehegui,harohekanderova

19Anioremotĩ,ejapoorendivenemborayhuhane poriahuverekohetaháicha.

20Oremosãsõaveinerembiapohechapyrãva,ha emomba'eguasunderéra,Ñandejára,hatoñemotĩ opaumiojapóvanerembiguáiivaíva

21Hatoñemotĩchupekuéraopaipuʼakahaipuʼaka reheve,hatoñemonguʼeimbarete;

22HatoikuaahikuáindehaʼehaTupã,Tupã peteĩnte,hareñemombaʼeguasúvakoyvyapeári.

23Umirréirembiguáiomoingevaʼekue chupekuéra,ndohejáiomboykupehorno,pehorno, rosín,remolquehayvyramichĩvareheve.

24Petatatĩosẽpehornoáricuarentaynuevemétro

25Upéiohasahaohapyumicaldeoojuhúvape hornojerére

26Ñandejáraánhelkatuoguejyhorno-peAzarias haiñirũnguérandive,haoitytatatatatĩhorno-gui

27Haojapopehornombytepeteĩyvytuhúmedo oisuʼúvaicha,upéichapetatandopokóihesekuéra mbaʼeveichavérõ,nindojapóimbaʼeveni ndoipyʼapýichupekuéra.

28Upémarõmbohapyvéva,peteĩijurúgui, omomba'eguasu,omomba'eguasuhaohovasa Tupãmetatakuápe.

29NdeJára,oreruypykueJára,reñemomba'eguasu hareñemomba'eguasuopaáraguarã.

30Haojehovasanderéraomimbipávaha imarangatúva,hatoñemomba'eguasuha toñemomba'eguasuopamba'eáriopaáraguarã

31Ndereñemomba'eguasundeTupao marangatúpe,hareñemomba'eguasuha reñemomba'eguasuopaáraguarã

32Revy'anderehechávaumimba'epypukuha reguapývakeruvínári

33Ndereñemomba'eguasundeRréinotróno gloriosa-pe,hareñemomba'eguasuha reñemomba'eguasuopaáraguarã

34Nderevy'ayvágape,haopamba'eári, reñemomba'eguasuhareñemomba'eguasútaopaára guarã.

35OopaÑandejárarembiapo,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuhapemopuʼãchupe opaáraguarã,

36Opeẽyvága,pemombaʼeguasuÑandejárape: pemombaʼeguasuhapemombaʼeguasuchupeopa áraguarã

37Oandejraangelkuéra,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopaáraguarã

38Oopavaveyoĩvayvágaári,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopaáraguarã

39OopaÑandejárapuʼaka,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuhapemopuʼãchupe opaáraguarã.

40Peẽkuarahyhajasy,pemombaʼeguasu Ñandejárape,pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopaáraguarã.

41Peẽmbyjakuérayvagapegua,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopaáraguarã

42Opaokyharo'y,pemomba'eguasuandejrape, pemomba'eguasuhapemomba'echupeopamba'e áriopaára

43Opayvytu,pemomba'eguasuandejrape, pemomba'eguasuhapemomba'echupeopamba'e áritapiaitepeve,

44Tatahahaku,pemomba'eguasuandejrape: pemomba'ehapemomba'echupeaboveopamba’e tapiaiteĝuarã.

45Peẽroʼyhaarahaku,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopambaʼeáriopaára guarã.

46Opeẽroʼyhayvytuatã,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopaáraguarã.

47Opyharehaára,pehovasaÑandejárape: pehovasahapemopuʼãchupeopaáraguarã.

48Peẽtesapehapytũmbýpe,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuhapemopuʼãchupe opaáraguarã.

49Opeẽhieloharoʼy,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopambaʼeáritapiaite guarã.

50Opeẽro’yhanieve,pemomba’eguasu Ñandejárape:pemomba’eguasuha pemomba’eguasuchupeopamba’eáritapiaite ĝuarã

51Peẽrayohaarai,pemombaʼeguasuÑandejárape: pemombaʼeguasuhapemombaʼeguasuchupeopa áraguarã

52YtohovasaÑandejárape,pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopambaʼeáriopaára guarã.

53Opeẽyvytyhayvytymichĩ,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopaáraguarã.

54Oopambaʼeokakuaávakoyvyapeári, pemombaʼeguasuÑandejárape:pemombaʼeguasu hapemombaʼeguasuchupeopaáraguarã

55Opeẽyvytykuéra,pemombaʼeguasu Ñandejárape:Pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopambaʼeáritapiaite guarã

56Opeẽyguasuhaysyry,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuhapemopuʼãchupe opaáraguarã

57Peẽballenahaopavaveomýivaýpe,pemomba'e guasuÑandejárape,pemomba'eguasuha pemomba'eguasuchupeopamba'eáriopaáraguarã.

58Opapeẽguyrayvategua,pemombaʼeguasu Ñandejárape,pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopaáraguarã.

59Opapeẽmymbahamymba,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuhapemopuʼãchupe opaáraguarã

60Peẽyvypóraraʼy,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopaáraguarã

61Israel,pemomba'eguasuÑandejárape, pemomba'eguasuhapemomba'eguasuchupeopa áraguarã.

62OÑandejárasacerdote-kuéra,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuha pemombaʼeguasuchupeopaáraguarã.

63PeẽÑandejárarembiguái,pemombaʼeguasu Ñandejárape:pemombaʼeguasuhapemopuʼãchupe opaáraguarã

64Peẽhekojojávaespírituhaánga, pemombaʼeguasuÑandejárape:pemombaʼeguasu hapemopuʼãchupeopaáraguarã

65Peẽkuimbaʼeimarangatúvahaiñumíldeva ikorasõme,pemombaʼeguasuÑandejárape: pemombaʼeguasuhapemombaʼeguasuchupeopa áraguarã.

66Ananías,AzariashaMisael,pemomba'eguasu Ñandejárape:pemomba'eguasuhapemomba'e guasuchupeopaáraguarã,ha'eorepe'águiinfiernogui,haoresalvañemanopógui,haorepe'ahorno mbytéguihatatatĩhendýva:Tatambytéguijepe ñandepe'a

67Peme'ẽaguyjeÑandejárape,ha'eipy'aporãgui, iporiahuverekoopaáraguarã

68OpapeẽpemombaʼeguasúvaÑandejárape, pemombaʼeguasutupãnguéraJárape, pemombaʼeguasuchupehapemeʼẽchupeaguyje.

1 Babilóniape oiko peteĩ kuimba'e hérava Joacim.

2 Upéi omenda peteĩ hembireko hérava Susana, Quelcias rajy, peteĩ kuña iporãitereíva ha okyhyjévaÑandejáragui.

3 Ituvakuéra hekojojáva avei, ha omboʼe itajýrapeMoisésléiheʼiháicha.

4 Joacim ningo peteĩ kuimbaʼe ipirapire hetáva, ha oreko peteĩ hardín iporãva, ojoajúva hógape. haʼeoñemombaʼeguasuvéguiopaambuégui.

5 Upe áñope voi oñenombra mokõi tavayguakuéra yma guaréva haʼe hagua hués, Ñandejára oñeʼẽ haguéicha, pe mbaʼe vai ou hague Babiloniagui umi hués yma guarégui, haʼetévaichaoisãmbyhývatavayguakuérape.

6 Koʼãva oñongatu heta mbaʼe Joacim rógape, haenteroveouhendápeideprovéchova.

7 Umi hénte oho rire asajepyte, Susana oho iménahardínpeoguatahagua.

8 Umi mokõi ansiáno ohecha chupe káda día oikeha ha oguata. upéicha rupi hembipota hendyhese.

9 Ha ombojere hikuái iñakã, ha omboyke hesa, ani hagua omaña yvága gotyo, ni imanduʼa haguahuísiohekojojávare.

10 Ha jepe mokõivéva ojeherida imborayhúpe, upéicharõ jepe peteĩva noñanimái ohechauka ambuépeimbaʼembyasy.

11 Ha'ekuéra otĩ omombe'u haguã hembipota, ha'ekuéraoguerekosehahendive.

12 Upéicharõ jepe, haʼekuéra omaña kyreʼỹ kádadíaohechahaguachupe.

13 Peteĩva he'i ambuépe: Jaha ko'ágã ñande rógape.

14 Upémarõ osẽ rire hikuái, ojesepara peteĩvagui ambuégui, ha ojere jeývo oguahẽ upe lugárpe. ha oporandu rire hikuái ojupe mba'érepa, ohechakuaa hikuái hembipota: upéi omoĩ hikuái peteĩ ára mokõivéva oñondive, ojuhuhaguãchupeha'eño.

15 Ha ho'a, oma'ẽvo hikuái ára porã, ha'e oike yma guaréicha mokõi tembiguái ndive, ha ojejohéiseyvotytype,hakuhaguére.

16 Upépe ndaipóri tete, ndaha'éirõ umi mokõi ansiáno,okañyhaoñangarekóvahese.

17 Upéi haʼe heʼi hembiguái kuérape: “Pegueru chéve aséite ha mbaʼyru ojejohéi hagua, ha pemboty pe hardín rokẽ, ikatu haguáicha chejohéi”.

18Ha'e kuéra ojapo ha'ehe'iháichachupekuéra, omboty yvotyty rokẽ, ha osẽ okẽme oguenohẽ haguãumimba'eha'ehe'iva'ekuechupekuéra.

19 Osẽvo umi kuñataĩ, umi mokõi ansiáno opuʼãhaodiparahendápehaheʼi:

20 Péina ápe, pe yvotyty rokẽ oñemboty, avave ndaikatumoʼãi orerecha, ha rojehayhu nderehe; upévareemoneĩoréve,haeñenoorendive.

21 Ndereipotáiramo, romombe'úta ne rehe peteĩ mitãrusuoĩhaguenendive.

22 Upémarõ Susana opukavy ha heʼi: “Opaite ningo chepyʼaju, pórke ajapóramo ko mbaʼe, upéva hína ñemano, ha ndajapóiramo upéva ndaikatumoʼãiakañypendepógui”.

23 Iporãve chéve hoʼa nde pópe ha ndajapói upéva,apekarangueÑandejárarenondépe.

24 Upémarõ Susana osapukái hatã, ha umi mokõiansiánoosapukáihese.

25 Upéi odipara pe peteĩva ha oipeʼa pe hardín rokẽ

26 Upémarõ umi tembiguái ogapypegua ohendúvo pe sapukái oĩva pe hardínpe, oike pyaʼe pe okẽme, ohechahagua mbaʼépa ojejapo hese.

27 Umi ansiáno omombeʼupa rire mbaʼépa oiko hikuái, umi tembiguái otĩeterei, pórke arakaʼeve noñemombeʼúipeichaguaSusanarehe.

28 Ha ambue árape, tavayguakuéra oñembyatývo iména Joacim rendápe, umi mokõi anciano ou avei henyhẽ imaginación vaietéguiSusanareheojukahaguachupe;

29 Ha he'i pe puévlo renondépe: Pemondokena Susana, Quelcias rajy, Joacim rembireko.Haupéichaomondohikuái.

30 Upémarõ haʼe ou itúva ha isy, itaʼyrakuéra haentéroihentekuérandi.

31 Koʼága Susana ningo peteĩ kuña ipyʼaporãitereíva, ha iporãiterei ojehecha hagua.

32Hakoʼã kuimbaʼeañaomanda ojahoʼi hagua hova, (ojejahoʼígui) henyhẽ hagua hikuái iporãitégui.

33 Upévare hasẽ iñamigokuéra ha opavave ohechávachupe.

34 Upéi umi mokõi ansiáno oñemboʼy umi hénteapytépehaomoĩipoiñakãári.

35 Hasẽ ha omaña yvága gotyo, ikorasõ ojeroviahaguéreÑandejárare.

36 Umi ansiáno heʼi: “Roguata aja pe hardínpe haʼeño, ko kuñakarai oike mokõi kuñáme, omboty pe hardín rokẽ ha omondo umi kuñataĩme”.

37 Upéi ou hendápe peteĩ mitãrusu okañýva upépehaoñenohendive.

38 Upémarõ ore roñemboʼýva pe hardín eskínape, rohechávo ko mbaʼe vai, roñani hendápekuéra.

39 Rohechávo chupekuéra oñondive, pe kuimbaʼe ndaikatúi rojoko, imbaretevégui orehegui,haoipeʼapeokẽ haosẽ okápe.

40 Péro rogueraha rire ko kuñáme, roporandu mávapa pe mitãkariaʼy, péro haʼe nomombeʼúi oréve.

41 Upéi pe aty guasúpe oguerovia chupekuéra umiansiánohahuésdelpuévloicha.

42 Upémarõ Susana osapukái hatã ha heʼi: “Ñandejára opa ára guarã, reikuaáva umi mbaʼe ñemiguahareikuaávaopambaʼeoikomboyve.

43 Nde reikuaa omeʼẽ hague hikuái testimonio japu cherehe, ha, péina ápe, amano vaʼerã; ha katu araka’eve ndajapói umi mba’e ko’ã kuimba’eoinventahaguéichacherehe.

44HaÑandejáraohenduiñeʼẽ.

45 Upéi ojegueraha rire chupe ojuka hagua, Ñandejára omopuʼã espíritu sánto peteĩ mitãrusuhéravapeDaniel.

46 Hatã osapukái: “Che ningo ko kuña ruguygui”.

47 Upémarõ enterove umi hénte ojere hendápe ha heʼi: “¿Mbaʼe piko heʼise koʼã mbaʼe ere vaʼekue?”.

48 Upémarõ Jesús oñemboʼy ijapytepekuéra heʼi: “Peẽ piko itavýva piko peẽ Israel raʼykuéra, peẽ pekondena haguére peteĩ Israel rajyre,pehechahapeikuaaʼỹrepeañetegua?”.

49 Pejevy jey pe huísio rendaguépe, haʼekuéra omombeʼujapuhese.

50 Upevare opavave ojere jey pya'e, ha umi anciano he'i chupe: Eju eguapy ore apytépe ha ehechauka oréve, Tupã ome'ẽ ndéve peteĩ ansiánoramo.

51 Upémarõ Daniel heʼi chupekuéra: “Pemombyrýke koʼã mokõi, ha ahesaʼỹijóta chupekuéra”.

52 Upémarõ ojesepara rire hikuái ojuehegui, ohenói peteĩvape ha heʼi chupe: “Nde retujáma vaʼekue, koʼága ojekuaa porãma ne angaipa rejapovaʼekueyma”.

53 Repronunciagui huísio japu ha rekondena umi inocente-pe ha reheja sãsõme umi hembiapo vaívape; Jepémo Ñandejára he'i: “Ani rejuka mo'ãi umi inocente ha hekojojávape”.

54 Koʼága, rehecháramo chupe, ere chéve: ¿Mbaʼeyvyraguýpepikorehechaoñembyatyha hikuái? Máva ombohovái: Peteĩ mástil yvyra guýpe.

55 Daniel he'i: Iporãiterei. nde japu nde akã rehe; koʼága peve Tupã remimbou ohupytýgui Tupã ñeʼẽmeʼẽ penembojaʼo hagua mokõi hendápe.

56Upémarõhaʼeomoĩchupepeteĩládo,haheʼi ogueru hagua pe ótrope, ha heʼi chupe: “Nde Canaán ñemoñare, ndahaʼéi Judágua, pe iporãva nembotavy, ha umi mbaʼe pohýi ombotavynekorasõ”.

57 Péicha pejapo Israel rajykuérape, ha ha'ekuéraokyhyjégui oñemoirũpenendive.

58 Ko'ágã ere chéve: ¿Mba'e yvyra guýpe piko regueraha chupekuéra oñondive? Mávapa ombohovái:Peteĩyvyraholmguýpe.

59 Upémarõ Daniel he'i chupe: Iporã. nde rejapu avei ne akãre, Tupã remimbou oha'arõgui kyse puku reheve nemboja'o haguã mokõihendápe,ndehundihaguã.

60 Upe rire enterove aty osapukái hatã ha omombaʼeguasu Ñandejárape, haʼe osalva umi ojeroviávapehese.

61 Haʼekuéra opuʼã umi mokõi ansiáno kóntrape, pórke Daniel heʼi haʼekuéra omombeʼuhaijapuha.

62 Ha Moisés léi heʼiháicha haʼekuéra ojapo hesekuéra mbaʼe vai ojaposeháicha hapichakuérare,haojukachupekuéra.Péichape tuguyinocenteojesalvaupeárapevoi.

63 Upémarõ Quelcias ha hembireko omomba'eguasu Ñandejárape imembykuña Susana rehe, iména Joacim ha opa ihentekuéra ndive,ndojejuhúiguihesemba'evai.

64 Upe ára guive Daniel ojeguerohoryeterei umihénterenondépe.

1HarréiAstyagesoñembyatyituvakuérarendápe,ha CiroPersiaguaorresiviirréino.

2Danieloñemongetaperréindiveha oñemombaʼeguasuchupeentéroiñamigokuéraári.

3UmiBabilóniaorekopeteĩtaʼangahéravaBel,hakáda díaojepoihese12médiotuichaarínaporã,cuarenta ovechahaseismbaʼyruvíno.

4Haperréiomombaʼeguasuhakádadíaoho omombaʼeguasuchupe,haDanielkatuomombaʼeguasu Ñandejárapevoi.Mburuvichaguasuhe'ichupe: Mba'érepikoneremomba'eguasúiBel-pe?

5Ha'eombohováihahe'i:Ndaikatúiamomba'eguasu ta'ãngaojejapóvaporupive,hakatuTupãoikovévape, ojapoyvágahayvy,haoguerekóvamburuvichaopa yvypóraári.

6Upémarõmburuvichaguasuhe'ichupe:Ndereimo'ãi pikoBelha'ehapeteĩTupãoikovéva?nderehecháipiko mba'eichaitépaho'uhahoy'uárahaára?

7UpémarõDanielopukavyhaheʼi:“Mburuvichaguasu, anireñembotavy,pórkekombaʼeningoñaiʼũnte hyepýpehavrónseokápe,haarakaʼevendoʼúinindoʼúi mbaʼeve

8Upémarõperréiipochyhaohenóisaserdótepehaheʼi chupekuéra:“Peẽnapemombeʼúiramochévemávapa koʼãmbaʼehoʼúvakoʼãmbaʼe,pemanóta”

9PéropeẽpeikuaaukachéveBelhoʼuhachupekuéra, upéicharõDanielomanóta,haʼeningooñeʼẽvaiBel reheDanielhe'imburuvichaguasúpe:Toikondeere haguéicha

10KoʼágaumisaserdóteBelpeguaoĩsecentaydiez, hembirekohaitaʼyrakuéraykéreMburuvichaguasuoho DanielndiveBelTupaópe

11UpémarõBelsaserdóteheʼi:“Rosẽta,ndekatu, mburuvichaguasu,emoĩpetembiʼuhaembosakoʼipe vínohaembotyporãpeokẽhaesellandeseñálpe

12Ko'ẽrõreikevove,nderehecháiramoBelho'upaite hague,rohasátañemano

13Haʼekuérasaʼinopenáiupéva,pórkepemesaguýpe ojapopeteĩentráda,haupépeoikememehahoʼupaumi mbaʼe.

14Upémarõosẽrirehikuái,perréiomoĩtembiʼuBel renondépe.Danielhe'ihembiguáikuérapeogueruhaguã tanimbu,haumiomosarambívaTupaotuichakuejaveve mburuvichaguasurenondépe,upéiosẽhikuáiomboty peokẽhaosellamburuvichaguasukuatiañe'ẽme,ha upéichaoho.

15Koʼágapyharépeouumisaserdótehembirekoha itaʼyrakuérandive,ojapoháichajepi,hahoʼuha hoyʼupaite.

16KoʼẽmbotávoopuʼãperréihaDanielhendive.

17Haperréiheʼi:“Daniel,hesãipaumiséllo?Haha'e he'i:“Mburuvichaguasu,hesãihikuái.”

18Oipe'ariremínteperréiomañapemesaáriha osapukáihatã:“Tuichamba'endeBel,hanendive ndaipóriñembotavymba'eveichavérõ”.

19UpémarõDanielopukavyhaojokoperréipeani haguaoike,haheʼi:“Péinakoʼágapepavléto,haemarka porãmávapapikokoʼãva?”

20Upémarõperréiheʼi:“Ahechakuimbaʼe,kuñaha mitãrapykuere”.Haupéikatuperréiipochy, 21Upéioguerahaumisaserdótehembirekoha itaʼyrakuérandive,hahaʼekuéraohechaukachupeumi okẽkañyhámeoikehápehikuái,hahoʼuumimbaʼeoĩva pemesaári.

22UpémarõperréiojukachupekuérahaomeʼẽBélpe Danielpoguýpe,hahaʼeohundichupehaitémplo.

23Upépevoioĩpeteĩdragóntuicháva,haʼekuéra Babilóniaguaomombaʼeguasúva.

24UpémarõperréiheʼiDaniélpe:“¿Erepikoaveikóva haʼehavrónsegui?”.péinaápe,oikove,hoʼuhahoyʼu; ndaikatúiereha'endaha'eihatupãoikovéva:upévare emomba'eguasuchupe.

25UpémarõDanielhe'imburuvichaguasúpe: Amomba'eguasútaÑandejáracheJárape,ha'éguiTupã oikovéva.

26Péroemeʼẽchévepermíso,orréi,haajukátako dragónpekysepukuniyvyraʼỹre.Mburuvichaguasu he'i:Ame'ẽndévepermiso.

27UpérõDanielohupi,ikyrahaiñakãrague,opupuha ojapochuguiñu,upévaomoĩpedragónjurúpe,ha upéichapedragónojepe'aMomorar

28UmiBabilóniaguaohendúvoupéva,ipochyetereiha oñorairõperréikóntrape,haheʼi:“Perréiguioikopeteĩ judío,haohundiBel-pe,ojukapedragónhaojukaumi saserdótepe”

29Upémarõhaʼekuéraoguahẽperréirendápehaheʼi: “EpeʼaoréveDaniel,pórkerohundítandévehane rógape”

30Perréiohechávooinupãvaihachupehikuái,haojopy chupekuéra,omeʼẽchupekuéraDanielpópe

31Ha'eomombochupeleõkuápe,haupépeopytaseis árapukukue

32Peyvykuápeoĩ7león,hakádadíaomeʼẽchupekuéra mokõiteʼonguehamokõiovecha

33JudíopeoĩpeteĩprofétahéravaHabacuc,ojapo vaʼekueryguasu,haombojaʼombujapeteĩmbaʼyrúpe, haohoñúmeogueruhaguaumiomonoʼõvape

34ÑandejáraánhelkatuheʼiHabácucpe:“Tereho eguerahaBabilóniapepekarureguerekóvaDaniel rendápe,oĩvaleónkuápe”.

35Habacuche'i:CheRuvicha,araka'evendahecháiva Babilonia.ndaikuaáiaveimoõpaoĩpeyvykua.

36UpéiÑandejáraánhelojagarrachupeikorónaguiha oguerahachupeiñakãragueári,haijespíritupochy rupiveomoĩchupeBabilóniapepeyvykuaári.

37Habacucosapukáihahe'i:“Daniel,Daniel,egueraha pekaruguasuTupãombouva'ekuendéve!”.

38Danielhe'i:Ñandejára,nemandu'ámacherehe.

39UpémarõDanielopu'ãhaokaru,haupepete ÑandejáraremimbouomoĩjeyHabacuc-pehendaguépe.

40Peséptimodíape,perréiohoojaheʼoDaniélpe,ha oguahẽvopeyvykuápe,omañahyepýpehaohecha Danieloguapyhahína.

41Upémarõperréiosapukáihatãhaheʼi:“Tuicha mbaʼeningoDanielJára,handaipóriótrondeykére”.

42Oguenohẽchupehaomombopeyvykuápeumi ohundivaʼekuechupe,hasapyʼaitépehoʼupa chupekuérahovarenondépe

Ñandejára,ñanderuypykue,Abraham,IsaachaJacob,haiñemoñare hekojojáva Tupã Ipu'akapáva; ha'e ojapova'ekue yvága ha yvy, opa mba'eadornoreheve;Nderembiapoukapyñe'ẽ rupive ojokuavaekue yguasu; embotyva’ekue pe pypuku, ha esella nde réra kyhyje ha gloriosa rupive; opavave okyhyjéva ha oryrýi nde pu'aka renondépe; ndaikatúigui ojegueropu'aka nde gloria majestad, ha ne amenaza pochy pekador-kuérape tuicha mba'e: ha katu ne promesa poriahuvereko ndojemedi ha ndojehechái; nde ha’égui Ñandejára yvatevéva, tuicha poriahuvereko, ipasiénsia puku, poriahuverekoiterei ha reñearrepentívo yvypóra mba’evaígui. Nde, Ñandejára, ne mba’eporã tuichaháicha repromete reñe’arrepentíta ha iperdona umi opeka va’ekuépe nderehe, ha ne poriahuvereko opa’ỹvagui remoĩ arrepentimiento umi pekador-kuérape, ojesalva haĝua hikuái. Upévare, nde Ñandejára, nde ha'éva Tupã hekojojáva, neremoĩri arrepentimiento umi hekojojávape, Abrahán, Isaac ha Jacob-peguáicha, nopekaiva'ekue nderehe; ha katu nde remoĩ arrepentimiento che pekador ramo, che angaipa haguére yguasu yvyku’i ári. Che rembiapo vaikue, O Jára, heta hetave, che rembiapo vaikue heta, ha namereséi ahecha ha ahecha yvága ijyvateha hetaiterei che rembiapovai rehe. Che añesũ heta jyva iérro reheve, ndaikatúigui amopu'ã che akã ha ndarekói mba'eveichagua sãso, ambopochýgui ne pochy ha ajapo ivaíva ne renondépe ojapo umi mba'e oporombojeguarúva, haombohetave hembiapo vaikue. Ko'ágã añesũ che py'aite guive, ajerure ndéve mborayhúpe. Ajavy, Ñandejára, che angaipa, ha arrekonose che rembiapovaikuéra: upévare, humildemente ajerure ndéve, cheperdona, O Ñandejára, cheperdona, ha ani chehundi che rembiapovaikuéra reheve. Ani nde pochy chendive opa ára, reñongatúvo ivaíva chéve guarã; ha ani chekondena yvy guype. Nde ha’égui Tupã, jepe umi oñearrepentáva Tupã;hachepyperehechaukátaopanemba'eporã,chesalvátagui,che naiporãiva, ne poriahuvereko tuichaháicha. Upévare che romomba'eguasúta opa ára, che rekove pukukue aja, opa yvága pu'aka nemomba'eguasúgui, ha ne mba'e niko pe ñemomba'eguasu opa ára guarã. Amén.

1 Ha Alejandro, Felipe ra'y, Macedoniagua, osẽva'ekue Quettiim retãgui, ojuka rire Dario ruvicha guasu Persa ha Medio pegua, ha'e oisãmbyhy hendaguépe, ha'e peteĩha Grecia ruvicha.

2 Ha ojapo heta ñorairõ, ha ogana heta tenda mbarete, ha ojuka mburuvichaguasuyvy arigua.

3 Ha ohasáma yvy paha peve, ha ogueraha heta tetãgui mbaʼe opoko vaʼekue, upéicha rupi ko yvy ikirirĩ henondépe; upéva árioñembotuicha ha ikorasõ oñemopuʼã.

4 Ha haʼe ombyaty peteĩ ehérsito ipuʼakapáva ha oisãmbyhy tetãnguéra, ha tetãnguéra, ha rréikuéra, oikóva chuguitributo.

5 Ha koʼã mbaʼerire hasy, ha ohechakuaaomanotaha.

6 Upévare ohenói hembiguáikuérape, umi oñemombaʼeguasúvape, ha oñemongakuaavaʼekue hendive imitã guive, ha ombojaʼo irréino ijapytepekuéra, oikove aja gueteri.

7 Upémarõ Alejandro ogovernadoceáño ha upéiomano.

8 Ha hembiguái kuéra ogovernakáda uno hendaguépe.

9 Ha omano rire opavave omoĩ hiʼári koróna; upéicha avei ojapo hikuái ita'yra kuéra heta áño rire, ha heta mba'e vai ko yvyape ári.

10 Ha osẽ chuguikuéra peteĩ hapo aña Antíoco hérava Epifanes, Antíoco rréi raʼy, haʼe vaʼekue rehen ramo Rómape, ha haʼe oisãmbyhy cien áño treinta y siete griegokuéra rréinope.

11 Upe tiémpope osẽ Israelgui umi kuimbaʼe iñañáva, ha okonvense hetápe ha heʼi: “Jaha jajapo peteĩ kompromíso umitetã oĩvare ñandejerére ndive.

12 Upévare ko aparáto ombovyʼaporãchupekuéra.

13 Upérõ oĩumihénte ipyʼaite guive koʼápe ha oho pe rréi rendápe, ha haʼe omeʼẽ chupekuéra permíso ojapo hagua umitetã ambuegua heʼiháicha.

14 Upémarõ haʼekuéra omopuʼã Jerusalénpe peteĩ lugár ojejapo hagua ehersísio umi tetã ambuegua jepokuaaháicha.

15 Ha noñesirkunsidái, oheja pe kompromíso marangatu, ha oñevende umi tetã ambueguándi, ha oñevende chupekuéraojapo hagua mbaʼevai.

16 Pe rréino oñemopyenda rire Antíoco renondépe, haʼe opensa ogovernataha Egíptope ikatu haguáicha ogoverna mokõimburuvicha.

17 Upévare Jesús oike Egíptope hetaiterei kárro, elefánte, kavaju arigua ha marina guasúpe.

18 Oñorairõ Egipto ruvicha guasu Tolomeo ndive, Toleméo katu okyhyje chugui ha okañy. ha heta ojekutu omano meve.

19 Péicha ohupyty hikuái umi siuda imbaretevéva Egipto retãme ha haʼe ojagarra umi mbaʼe ojegueru vaʼekue chuguikuéra.

20 Antíoco ogana rire Egíptope, ou jey cien cuarenta y tres áñope, ha oho Israel ha Jerusalén rehe hetaiterei hénte ndive.

21 Oike orgulloso Santuario-pe ha oipe'a pe altar de óro, candelabro resapehaha opa tembiporu.

22 Pe mesápe pe pan ojehechaukahápe, umi mba'yru oñeñohẽ haguã ha umimba'yru. ha umiinsiénso óroguigua, pe velo, pe koróna, ha umi adorno de óro oĩva Tupao renondépe, opa umíva haʼeoipeʼa.

23 Ogueraha avei pláta, óro, ha umi mba'yru hepyetereíva, ha avei oguerahaumi tesorokañymbyojuhúva.

24 Ha oipeʼapa rire, oho hetãme, ojapo rire peteĩ jejuka guasu, haoñeʼẽ orgullosoiterei.

25 Upévare oĩ peteĩ ñembyasy tuicháva Israel-pe, opa tenda oĩháme hikuái;

26 Upémarõ umi prínsipe ha ansiáno oñembyasy, umi vírhenha mitãrusu ikangy, haumi kuñaiporãva okambia.

27 Entéro nóvio ojaheʼo, ha pe kuña oguapýva pe matrimonio kotýpeipohýi.

28 Pe yvy oñemomýi avei umi oikóvape guarã, ha opa Jacobrógaojejahoʼi sarambikuépe.

29 Opa rire dos áño, pe rréi omondo impuesto ombyatyha mburuvicha Judá távape, ha ou Jerusalénpe hetaitereihénte ndive.

30 Ha oñe'ẽ chupe kuéra ñe'ẽ py'aguapýpe, ha katu opa mba'e ñembotavy, ha'ekuéra oguerovia rire chupe, ho'a sapy'a pe táva ári, oinupã vaieterei ha ohundi heta Israel guápe.

31 Ha ojagarrapa rire umi mbaʼe ojegueru vaʼekue pe siudápe, omyendytata ha oitypaite umi ógaha murálla.

32 Umi kuña ha mitã katu ogueraha chupekuéra prisionéroramo, haogueraha umivaka.

33 Upéi omopuʼã hikuái David siuda peteĩ murálla tuicha ha imbaretéva reheve, ha umi tórre ipuʼakapáva reheve, ha ojapo chuguikuérapeteĩ lugár imbaretéva.

34 Ha omoĩ hikuái ipype peteĩ tetã pekador, kuimbaʼe aña, ha oñemombareteipype.

35 Oñongatu avei hikuái armadura ha tembi'u reheve, ha ombyatypa rire Jerusalén mba'e ojegueru va'ekue, omoĩ upépe, ha upéicha oiko chuguikuérañuhã vai.

36 Haʼe ningo peteĩ lugár oñeno hagua pe santuário kóntrape, ha peteĩenemigo aña Israelndive.

37 Péicha haʼekuéra oñohẽ tuguy inosénte oparupiete pe Santuáriope ha omongyʼa.

38 Umi oikóva Jerusalénpe okañy hesekuéra, ha upéi pe siuda oiko chuguikuéra extranhéro ha oiko chuguikuéra extranhéro umi onase vaʼekuépe. ha imembykuéra voi oheja chupe.

39 Ijyvy sagrádo oñehundi peteĩ desiértoicha, umi fiésta oñekonverti ñembyasýpe, umi sabad ojahéiramo chupe, haʼe odespresia.

40 Haʼe omimbipa haguéicha, upéicha avei oñemboyke chupe, haimbaʼeporã oñekonverti ñembyasýpe.

41 Avei rréi Antíoco ohai peteĩ kuatiañeʼẽ enterove irréinope, enterovehaʼe hagua peteĩ puévlo

42 Opavave ohejava'erã hembiapoukapy, upéicha opa tetãnguéra oñemoĩ peteĩ ñe'ẽme pe rréi rembiapoukapy he'iháicha.

43 Heẽ, heta avei israelita-kuéra omoneĩ irreligión, ha oikuaveʼẽ sakrifísio taʼangakuérape, ha omongyʼa pe pytuʼuha.

44 Pe rréi ningo omondo kuatiañeʼẽ umi mensahéro rupive Jerusalén ha umi siuda de Judápe, osegi hagua umi léi iñextráño oĩva upe tetãme.

45 Pejoko pe ofrénda ojehapýva, mymbajuka ha mba'e kuave'ẽ vevída, Tupaópe. ha omongy'a hikuái pytu'uha ára ha areteára.

46 Pemongy'apeSantuario hape puévlo marangatu.

47 Pemopu'ã altar, Arboleda ha capilla de ídoles, ha peme'ẽ sacrificio ryguasuro'ohamymbaiky'áva.

48 Ha'e kuéra oheja avei ita'yrakuérape noñesirkunsidái, ha ombojeguaru haguã hi'ánga opamba'e ky'aha mba'eky'a.

49 Ikatúta hesarái hikuái pe léigui, ha okambiapaite umi tembiapoukapy.

50 Ha oimeraẽ ndojaposéiva pe rréi rembiapoukapy heʼiháicha, haʼe heʼi, omanovaʼerã.

51 Upeichaite avei ohai peteĩ kuatiañeʼẽ kompletoite irréinope, ha omoĩsuperintendénte entéro tavayguakuérare, ha omanda umi siuda de Judápe ojapo hagua sakrifísio, siuda por siuda.

52 Upérõ heta tavayguakuéra oñembyaty hendápekuéra, opavave ohejáva léi; ha upéicha ojapo hikuáimbaʼe vaiupe tetãme;

53 Ha omosẽ umi isrraelítape umi lugár ñemiháme, okañyhápe jepe oipytyvõ hagua chupekuéra.

54 Ára quince jasy Casleu-pe, cien cuarenta y cinco áñope, omoĩ hikuái pe altar ári pe mbaʼe oporombojeguarúva ha omopuʼã altar taʼangakuéra Judá táva tuichakue javeve, opárupi;

55 Ohapyinsiénso hógarokẽme ha kállere.

56 Oikytĩ rire hikuái umi kuatiañeʼẽ léi otopavaʼekue, ohapy hikuái tatápe.

57 Ha oimeraẽva ojejuhúva testamento kuatiañeʼẽ ndive, térã oĩramo oñekomprometéva pe léipe, pe rréi rembiapoukapy haʼeojuka hagua chupe.

58 Péicha ojapo hikuái autorida rupive káda mes umi israelítape, umioĩvape umisiudápe.

59 Koʼága ára veinte y mespe ojapo hikuái sakrifísio pe taʼanga altar ári, oĩva Tupã altar ári.

60 Upe jave ojuka hikuáipe mandamiénto heʼiháicha, unos kuánto kuñaosirkunsida vaʼekue itaʼyrakuérape.

61 Haʼekuéra omosaingo umimitãʼípe ijajúrare, ha ojahoga hikuái hógapeha ojuka umiosirkunsida vaʼekuépe.

62 Upéicharõ jepe, heta oĩIsraelgua odesidíva ha omoañete ijehe anihagua hoʼumbaʼeveichagua mbaʼekyʼa

63 Upévare omano porãve, ani haguã oñemongy'a tembi'úpe ha anihaguã omongy'a peñe'ẽme'ẽ marangatu.

64 Ha tuicha pochyIsraelrehe.

MOAKÃHA 2 rehegua

1 Upe tiémpope opuʼã Jerusaléngui Matatias, Juan raʼy, Simeón raʼy, haʼéva saserdóte Joaríb raʼykuérape, ha oiko Modínpe.

2 Oguereko5 ita'ýra Juanan, héravaCadis.

3 Simón;hérava Thassi:

4 Judas, héravaMacabeo.

5 Eleazar, hérava Avarán, haJonatán, hérava Afo.

6 Ha ohechávo mbaʼéichapa oñeʼẽvai Judáha Jerusalénpe.

7 Ha'e he'i: Aichejáranga chéve! mbaʼére piko che anase ahecha hagua ko mbaʼe vai che tavayguakuéra, ha tavaguasu marangatúgui, ha aiko hagua upépe, oñemeʼẽrõ guare enemigo pópe, hape santuário extranhéropópe?

8 Itémplo ningo peteĩ kuimbaʼe ndoguerohorýivaicha.

9 Umi mbaʼyru omimbipáva ojegueraha prisionéroramo, imembykuérape ojejuka umi kállere, imitãrusukuéra iñenemigo kysepukureheve.

10 ¿Mbaʼe tetã piko ndohupytýiva irreinope ha ndohupytýiva umimbaʼeojegueru vaʼekuégui?

11 Ojepeʼapaite umi mbaʼe ombojegua vaʼekue chupe; kuña isãsóvaguioiko chuguitembiguái.

12 Ha, péina ápe, ore santuario, jepe ore iporã ha ore gloria, oñehundi, ha gentil-kuéra omongyʼa.

13 Upéicharõ, ¿mbaʼépe piko jaikovéta?

14 Upémarõ Matatias ha itaʼyrakuéra omondoro ijao ha omonde aovosa haoñembyasyeterei.

15 Upe aja umiofisiáldelrréi, por ehémplo omboligáva pe puévlope opuʼã hagua, oike pe siuda Modínpe, ojapo hagua chupekuérasakrifísio.

16 Oguahẽvo hendápe kuéra heta Israelgua, Matatías ha ita'ýra kuéra oñembyatyavei.

17 Upémarõ umi mburuvicha guasu mburuvicha kuéra he'i Matatias-pe: “Nde niko mburuvicha, kuimba'e oñemomba'eguasúva ha tuicha mba'éva ko távape, ha reñemombaretéva ita'ýra hajoyke'ykuéra ndive.

18 Koʼága eju raẽ ha ekumpli pe rréi rembiapoukapy, opa tetãnguéra ojapo haguéicha, heẽ, ha Judá kuimbaʼekuéra, ha umi opytáva Jerusalénpe angirũnguéra, ha nde ha ne raʼykuéra peñemombaʼeguasúta pláta ha óro, ha heta jopói reheve.

19 Upémarõ Matatias heʼi hatã: “Opa umi tetã oĩva pe rréi poguýpe iñeʼẽrendúramo jepe chupe, ha káda uno oipeʼa ituakuéra ypykuerrelihióngui ha oaseptaumimbaʼe heʼíva.

20 Upéicharõ jepe, che ha che raʼykuéra ha che joykeʼykuéra roguata orerukuéra konvéniope.

21 Ñandejára tojoko jaheja pe léi ha umiordenanza.

22 Nañahendúi vaʼerã pe rréi heʼíva, jaha hagua ñande rrelihióngui, tahaʼe akatúape térã ijasu gotyo

23 Koʼága oho rire oñeʼẽ koʼã ñeʼẽ, ou peteĩjudío opavave renondépe ofrenda hagua pe altar oĩvape Modínpe, pe rréi rembiapoukapy heʼiháicha.

24 Upe mba'e ohechávo upéva, Matatias okyhyje, ha ipire oryrýi, ha ndogueropu'akái ohechauka haguã ipochy he'iháicha.

25 Upe tiémpope ojuka pe rréi komisario, omboligáva kuimbaʼekuérape ojapo hagua sakrifísio, ha oity pe altár

26 Péicha haʼe oñatende kyreʼỹ Ñandejára Léi rehe, Finés ojapo haguéicha Zambrí, Salón raʼyrehe.

27 Upémarõ Matatias osapukái hatã pe siuda tuichakue javeve ha heʼi: “Oimeraẽ ikyreʼỹva pe léi rehe ha omoañetéva pe kompromíso, tomoirũchéve”.

28 Upémarõ haʼe ha itaʼyrakuéra okañy umi montáñape ha oheja opa mbaʼeorekóva hikuái upe siudápe.

29 Upémarõ heta ohekáva tekojoja ha tekojoja oguejy pe desiértope oiko hagua upépe

30 Haʼekuéra, itaʼyrakuéra ha hembirekokuéra; ha hymbakuéra; jehasa asyhetavégui hesekuéra.

31 Omombeʼúvo perréisiervokuérape ha umiehérsito oĩva Jerusalénpe, Siuda de Davidpe, oguejy hague umi lugár oñeñomihápe pe desiértope.

32 Haʼekuéra omoirũ chupekuéra heta héntepe, ha ojopy rire chupekuéra, oñemoĩ ikampaménto kóntrape ha oñorairõ hendivekuéra pytuʼuhaárape.

33 Ha'e kuéra he'i chupe kuéra: Tome'ẽ peẽ pejapova'ekue ko'ágã peve. pesẽ, ha pejapo rréi rembiapoukapy heʼiháicha, ha peikovéta.

34 Haʼekuéra katu heʼi:“Ndorosẽmoʼãiha ndorojapomoʼãi pe rréiomanda vaʼekue, romongyʼahagua pesábado”.

35 Upémarõ haʼekuéra oñorairõ pyaʼeterei.

36 Upevére nombohováiri chupekuéra, ni nomomboi ita hesekuéra, nindojokói umitenda oñenohápe hikuái;

37 Ha katu he'i: “Ñamanombaite nañanderekoiha rupi.

38 Upémarõ opuʼã hikuái ñorairõme sábado árape, ha ojuka chupekuéra, hembireko, imembykuéra ha hymbakuéra ndive, mil persónapeve.

39 Matatias ha iñamigokuéra ontende rire koʼã mbaʼe, haʼekuéra oñembyasyetereihesekuéra.

40 Peteĩva heʼi ambuépe: “Opavave jajapóramo ñane ermanokuéra ojapo haguéicha, ha nañañorairõiramo ñande

rekove ha ñande léi rehe umi tetãnguéra ndive, koʼága pyaʼe ñanemosẽtako yvyape árigui”.

41 Upe tiémpope haʼekuéra heʼi: “Oimeraẽ oúva oñorairõ hagua orendive sábado árape, roñorairõta hendive. ni nañamanomo'ãi opavave, ñande joyke'ykuéra ojejuka haguéicha ñemiháme.

42 Upéi ou hendápe peteĩ grúpo de asidéo haʼéva umi kuimbaʼe ipuʼakapáva Israélpe.

43 Opa umi okañýva ojepersegi haguére, ojoaju hendivekuéra ha ojoko chupekuéra.

44 Upémarõ haʼekuéra oñomoirũ hikuái ha oinupã ipochýgui umipekadórpe haipochýgui umiiñañávape.

45 Upémarõ Matatias ha iñirũnguéra ojere ha oity umialtár.

46 Oimeraẽ mitã ojuhúva Israel rembe'ýpe noñesirkunsidáiva, ha'ekuéraosirkunsida py'aguasúpe.

47 Haʼekuéra omuña avei umi kuimbaʼe oñemombaʼeguasúvape, ha pe tembiapo osẽporã ipópe.

48 Upémarõ haʼekuéra orrekupera pe léigentil-kuéra pógui, ha umirréipógui, nindohejái hikuái pepekadór ipuʼaka.

49 Hiʼaguívo pe tiémpo Matatias omanotaha, heʼi itaʼyrakuérape: “Koʼága imbarete pe orgullo ha ñembohory, ha petiémpo oñehundítava, ha ipochypochy.

50 Koʼága, che raʼykuéra, pekyreʼỹ pe léi rehe, ha pemeʼẽ pende rekove pende rukuérakonvénio rehehápe.

51 Pehenói ñanemanduʼa hagua mbaʼe tembiapopa ojapovaʼekue ñande rukuéra itiémpope; upéicha peẽ pehupytýta tuichañemombaʼe ha peteĩ téraopaveʼỹva.

52 ¿Ndahaʼéi piko Abrahán ojejuhúva ijeroviaha pyʼaraʼãme, haojeʼe chupetekojojaha?

53 José ohasa asy jave, okumpli pe mandamiénto ha oiko chuguiEgipto ruvicha.

54 Phinees ñande ru ikyre’ỹ ha kyre’ỹ rupi ohupyty pe konvénio peteĩsacerdocioeternarehegua.

55 Jesúspe oñekumpli haguére pe ñeʼẽ, ojejapo chugui hués Israélpe.

56 Caleb otestifika haguére kongregasión renondépe orresivipe erénsia orekóva pe yvy.

57 David oporoporiahuvereko haguére oreko pe tróno peteĩ Rréino opaveʼỹvape.

58 Elías ikyreʼỹ ha ikyreʼỹ haguére pe Léi, ojegueraha yvágape.

59 Ananías, Azarias ha Misael, oguerovia rupi ojesalva tatatĩgui.

60 Daniel inocencia reheojesalva león jurúgui.

61 Ha picha pejepyʼamongeta opa ára pukukue, avave omoĩva ijerovia hesendojepuʼakamoʼãiha.

62 Anipekyhyje peteĩkuimba'e angaipa ñe'ẽgui, ha'e guirio ha'éta estiércolhakururu.

63 Ko árape oñemopuʼãta ha koʼẽrõ ndojejuhumoʼãichupe, ojevy haguére chupe ijyvýpe, ha ipensamiénto oúma mbaʼeve.

64 Upévare, peẽ che raʼykuéra, penepyʼaguasu ha pehechauka kuimbaʼekuéra léi rehehápe; upéva rupi pehupytytagui ñemombaʼeguasu.

65 Ha péina ápe, che aikuaa nde joykeʼy Simón haʼeha peteĩkuimbaʼe oñemoñeʼẽva, ehendu chupe tapiaite, haʼéta nde túva.

66 Judas Macabeo katu ipu'aka ha imbarete imitã guive, toiko nde ruvicha ramoha eñorairõ tavayguakuéra ndive.

67 Pegueraha avei pene rendápe opavave omoañetéva léi, ha pevenga pende tavayguakuéra rembiapo vaikue.

68 Pehepymeʼẽmbaite umi tetã ambueguápe, ha peñatende umitembiapoukapy oĩvare peléipe.

69 Upémarõ haʼe ohovasa chupekuéra ha oñembyaty itúva ypykue rendápe.

70 Ha omano ary cien cuarenta y seis-pe, ha itaʼyrakuéra oñotỹ chupe ituvakuéra sepultúrape Modin-pe, ha opa Israelgua tuicha ñembyasyhese.

MOAKÃHA 3 rehegua

1 Upéi ita'ýra Judas, héravaMacabeo, opu'ã hendaguépe.

2 Ha opavave ijoyke'y kuéra oipytyvõ chupe, ha upéicha aveiopavave ojokóva itúva ndive, ha oñorairõ vy'ápe Israel ñorairõme.

3 Upémarõ haʼe omombaʼeguasueterei ipuévlope, ha omonde peteĩpecho ládo peteĩgiganteicha, ha oñapytĩhese ijarno ñorairõrã, ha oñorairõ, oñangarekóvo ikyse puku reheve pe ehérsitore.

4 Umi mbaʼe ojapóvape haʼe ojogua peteĩ leónpe, ha peteĩ león raʼyokororõvaohekávo ipópe.

5 Haʼe omuñágui umi iñañávape, ha oheka chupekuéra, ha ohapypa umiombopochývaitavayguakuérape.

6 Upévare pe iñañáva oñemboguejy okyhyjégui chugui, ha opa tembiapovai apoha oñemondýi, oñakãrapuʼãgui ipópe pe salvasiõ.

7 Haʼe ombyasy avei heta rréipe, ha ombovyʼa Jacóbpe umi mbaʼe ojapóvare, ha ojehovasa opa ára guarã imanduʼávo hese.

8 Ohasáma Judá táva rupi, ohundi umi iñañávape, ha omboyke Israelpochy.

9 Upémarõ haʼe herakuã guasu yvy paha peve, ha orresivi chupeumioĩvape omano haguáicha

10 Upéi Apolonio ombyaty umi tetã ambueguápe ha heta ehérsito Samáriagui oñorairõ hagua Israelkóntrape

11 Judas oikuaávo upéva, osẽ ohuguaitĩ chupe, ha upéicha oinupã chupehaojuka chupe.

12 Upévare Judas ojagarra umi mbaʼe imbaʼerepy ha Apolonio ikyse puku, ha upéva rupive oñorairõ hekove pukukue aja.

13 Serón, peteĩ mburuvicha guasu Siria ehérsito pegua, ohendúvo heʼiJudas ombyatyhague hendápe heta jeroviaha aty osẽhagua hendive oñorairõ hagua

14 Haʼe heʼi: “Ahupytyta che réra ha amombaʼeguasúta pe Rréinope. Aháta añorairõ Judas ha umihendive oĩva ndive, odespreciáva mburuvichaguasurembiapoukapy.

15 Upémarõ haʼe ombosakoʼi chupe oho hagua, ha oho hendive peteĩ ehérsito ipuʼakapáva umi iñañávagui oipytyvõ hagua chupeha ovenga hagua umiisraelítape.

16 Upéi oguahẽvo Bethorónpe, Judas osẽ ohuguaitĩ chupe peteĩ grúpomichĩva ndive.

17 Ohechávo umiehérsito ouha ohuguahẽ chupekuéra, heʼi Judas-pe: “¿Mbaʼéicha piko ikatúta roñorairõ hetaiterei hénte ha imbaretetereíva ndive, ko ára pukukue ro’ajuna haguére?

18 Judas he'i chupe: Ndahasýi heta tapichápe oñemboty mbovymi pópe. ha Tupã yvagapegua ndive peteĩnte, omosãsóta heta aty guasúpe, térãpeteĩaty michĩmíva ndive.

19 Pe ñorairõme victoria noĩri peteĩ ehérsito hetahápe; ha katu mbareteou yvágagui.

20 Haʼekuéra ou ore kóntrape heta orgullo ha hembiapo vaípe orehundi hagua, ore rembireko ha ore raʼykuérape, ha oremonda hagua

21 Péro ñande ñañorairõ ñande rekove ha ñande léi rehehápe.

22 Upévare Ñandejára voi oitypáta chupekuéra ore rova renondépe, ha peẽ katu anipekyhyje chuguikuéra.

23 Haʼe noñeʼẽvéima riremínte, opoi sapyʼa hesekuéra, ha upéicha rupiojeity henondépe Serónha ijehérsito.

24 Ha omoirũ chupekuéra Bethorón oguejy guive ñu peve, upépe ojejuka ochocientos kuimbaʼe rupi. ha umi hembýva okañy filistéo retãme.

25 Upéi oñepyrũ okyhyje Judas ha iñermanokuéragui, ha okyhyjeterei umitetã oĩva ijerére.

26 Perréiherakuã porã, haopa tetã oñeʼẽJudas ñorairõre.

27 Ha rréi Antíoco ohendúvo koʼã mbaʼe, ipochyeterei, upévare omondo ha ombyaty opa ehérsito irreinopegua, peteĩ ehérsito imbaretetereíva.

28 Haʼe oipeʼa avei imbaʼerepy, ha omeʼẽ isoldádokuérape peteĩ áño pukukue, ha omanda chupekuéra oĩ hagua preparádooikotevẽ jave.

29 Upevére, ohechávo imbaʼerepykuéra pláta ofalha ha umi tributo oĩva upe tetãme michĩha, pe joavy ha mbaʼasy vai rupi, oguerúva upe tetãári oipeʼávo umiléi ymaguare;

30 Haʼe okyhyje ndaikatumoʼãveimaha ogueraha umi mbaʼe vai, ha ndoguerekomoʼãveimaha umi rregálo omeʼẽ hagua heta mbaʼe ojapo haguéicha yma, pórke haʼe ningo hetaiteve umirréioĩvagui henondépe.

31 Upévare, tuicha oñemondýivo iñakãme, haʼe odesidi oho Persia-pe, upépe ojagarra hagua umi tetãme ojehepymeʼẽva, haombyaty hagua heta viru

32 Upémarõ oheja Lisias, peteĩ karai guasu ha peteĩ mburuvicha guasu ruguy pegua, oñatende hagua pe rréi mbaʼére, pe rríoÉufrates guiveEgipto rembeʼypeve.

33 Ha omongakuaávo ita'ýra Antíoco-pe, ou jey peve.

34 Ome'ẽ avei chupe mbyte iñorãirõhára ha elefante kuéra, ha ome'ẽ chupe encargada opa mba'e ha'e ojaposéva rehe, ojapoháicha avei umioikóva Judáha Jerusalénpe.

35 Upéva, omondotaha peteĩ ehérsito hesekuéra, ohundi ha ohundi hagua Israel mbarete, ha Jerusalén rembyre, ha oipeʼa hagua imanduʼarã upetendágui;

36 Ha omoĩhagua extranhérope opa hendápe, ha ombojaʼo hagua ijyvy sorteorupive

37 Upémarõ pe rréi ojagarra la mitad umi ehérsito hembývagui, ha osẽ Antioquíagui, itavaguasu rréipe, cien áño cuarenta ysiete. ha ohasávo ysyryÉufrates, ohasa umi tetã yvate rupi.

38 Upéi Lisias oiporavo Doriménes ra'y Toleméo, Nicanor ha Górgias, kuimba'e ipu'akapáva mburuvicha guasu angirũnguéra apytépe.

39 Ha hendivekuéra omondo cuarenta.

40 Upémarõ haʼekuéra osẽ opa ipuʼaka reheve, ha oguahẽ ikampaménto Emaús ykére pe ñuñúme.

41 Umi komersiánte upe tetãygua ohendúvo mbaʼéichapa héra, ogueraha heta pláta ha óro hembiguái ndive, ha oike pe kampaméntope ojogua hagua umi israelítape tembiguáiramo ojoaju hendivekuéra.

42 Koʼága Judas ha ijoykeʼykuéra ohechávo hetaiteveha umi mbaʼe vai, ha umi ehérsito oñemoĩha ijykére, oikuaágui mbaʼéichapa pe rréi omeʼẽ tembiapoukapy ohundi hagua tavayguakuérape, ha omboykepaite chupekuéra;

43 Haʼekuéra heʼi ojupe: “Ñamoĩ jey ñande puévlo rembiguái oñembyaíva, ha ñañorairõ ñane puévlo ha pe lugár sagrádorehehápe”.

44 Upéi oñembyaty pe kongregasión, ikatu haguáicha oñorairõ, oñemboʼe ha ojerure poriahuvereko ha poriahuvereko.

45 Jerusalén opyta nandi peteĩ desiértoicha, ndaipóri ni peteĩ itaʼyra oike térã osẽva. umi tetã ambuegua oguereko hekoha upe tendápe; ha ojepeʼa Jacob-gui vyʼa, ha opa pe árpa ryru.

46 Upévare umi israelita oñembyaty ha oguahẽ Masfápe, Jerusalén rovái. Masfa-pe oĩgui pe tenda oñembo'e hague hikuái ymaIsrael-pe.

47 Upe árape oajuna hikuái, omonde ao vosa, omombo tanimbu iñakã ári haomondoroijao.

48 Ha oipeʼa pe léi kuatiañeʼẽ, umi tetã ambuegua oipota haguépe ombojegua taʼangakuéraicha.

49 Haʼekuéra ogueru avei umi saserdóte ao, umi yva ypykue ha umi diezmo, ha omonguʼe umi nazaréope, ojapómava hekove.

50 Upéi osapukái hatã yvága gotyo ha heʼi: “¿Mbaʼépa jajapóta koʼãvaguiha moõpa jagueraháta?”.

51 Nde santuario opyrũ ha oñemongy'a, ha ne saserdóte kuéra ipohýi ha oñemomirĩ.

52 Ha péina ápe, tetãnguéra oñembyaty ñanderehe ñanehundi haguã.

53 Mbaʼéicha piko ikatúta roñemboʼy hesekuéra, ndahaʼéiramo nde, Tupã, orepytyvõ?

54 Upéi ombopu hikuái trompétaha osapukáihatã.

55 Upe rire, Judas omoĩ kapitán tavayguakuéra ári, haʼéva mburuvichakuéra mil, ha cien, ha cincuentaha diez ári.

56 Ha katu umi omopuʼãva óga, térã oprometéva hembireko, térã oñotỹva parralty, térã okyhyjéva, umi haʼe omanda ohojey hagua, peteĩteĩ hógape, pe léi heʼiháicha

57 Upémarõ pe kampaménto oho ha oñemoĩ Emaús sur gotyo.

58 Upérõ Judas heʼi: “Peñearmáke ha peiko kuimbaʼe ipyʼaguasúva, ha pehecha peimeha preparádo koʼẽrõ guarã, ikatu haguáicha peñorairõ koʼã tetã ndive, oñembyatýva orendive orehundihagua haore santuário

59 Iporãvégui ñandéve ñamano ñorairõme, jahecha rangue ñande tavayguakuéra ha ñande santuario mbaʼevai.

60 Upevére, Tupã rembipota oĩháicha yvágape, upéicha tojapo.

MOAKÃHA 4 rehegua

1 Upéi ojagarra Górgias 5.000 kavaju arigua ha mil kavaju arigua ikatupyryvéva, ha osẽ pyharekue pe kampaméntogui.

2 Ipahápe ikatu oike pyaʼe umi hudío kampaméntope ha oinupã sapyʼa chupekuéra. Ha umi kuimba'e oĩva pe fortaleza-pe ha'ekurichupesãmbyhyhára.

3 Judas ohendúvo upéva, oho ha umi kuimba'e ipy'aguasúva hendive, oity haguã rréi ehérsito oĩva Emaúspe.

4 Umi ehérsito oñemosarambi aja gueteri pe kampaméntogui.

5 Upe aja Gorgias oguahẽ pyhare Judas kampaméntope, ha ndojuhúi avavépe upépe, oheka chupekuéra umi montáñape

6 Ha katu ko’ẽmbotávo, Judas ojehechauka pe ñu guasúpe tres milkuimba’e ndive, upéicharõ jepe ndorekóiarmadura nikyse pukuiñakãme.

7 Ha ohecha hikuái umi tetãnguéra kampaménto imbarete ha ojejoko porãha, ha ojereha kavaju arigua ndive; ha koʼãva haʼevaʼekue ikatupyrýva ñorairõme.

8 Upémarõ Judas heʼi umi kuimbaʼe oĩvape hendive: “Ani pekyhyje umi héntegui, ha ani pekyhyje ojahéi haguére hikuái”.

9 Penemanduʼáke mbaʼéichapa ñande tuakuéra ypykue ojesalva vaʼekue pe mar Rojope, Faraón omuñarõ guare chupekuérapeteĩ ehérsito reheve.

10 Koʼága jasapukái yvágape, ikatu ramo Ñandejára ñandeporiahuvereko ha ñanemanduʼa ñande ru ypykue kompromísore, ha ko árape ohundi ko ehérsito ñande rova renondépe.

11 Upéicha rupi enterove tetãnguéra oikuaa oĩha peteĩ osalva ha osalva vaʼekue Israélpe.

12 Upémarõ umi extranhéro ohupi hesa ha ohecha chupekuéraouha hesekuéra.

13 Upévare osẽ hikuái pe kampaméntogui oñorairõ hagua; Umi oĩva Judas ndive katu ombopuitrumpeta.

14 Upémarõ haʼekuéra oñorairõ, ha umi tetã ambuegua okañy peñu gotyo.

15 Ha katu opavave hapykuéri ojejuka kyse puku reheve, omoirũgui chupekuéra Gazera peve, Idumea, Azoto ha Jamnia ñu peve, ha upéicha rupi ojejuka tres mil kuimba'e ári.

16 Ojapóvo upéva, Judas ou jey ijehérsito ndive, ha ndopersegii chupekuéra.

17 Ha he'i pe tavayguakuérape: Ani pembotavy umi mba'e ojegueru va'ekue, oikóramo peteĩ ñorairõ ñane renondépe.

18 Górgias ha ijehérsito oĩkoʼápe ore ykére pe montáñape, péro koʼága peñemboʼy ore enemigokuéra kóntrape ha pepuʼã hesekuéra, ha upe rire pyʼaguasúpe ikatu pejagarra umimbaʼe ojegueru vaʼekue.

19 Judas heʼi aja gueteri koʼã mbaʼe, peteĩ párte omañáva pe montáñagui.

20 Haʼekuéra ohechakuaávo umi hudío okañy hague ijehérsito ha ohapypaha umi óga kárpa. pe tatatĩ ojehechava'ekue omombe'u mba'épaojejapo.

21 Ha'e kuéra ohechakuaávo ko'ã mba'e, okyhyjeterei ha ohechávoavei Judas ehérsitoñúme oñorairõmaha.

22 Káda unookañy hikuái umi extranhéroretãme.

23 Upémarõ Judas ou jey omonda hagua umióga kárpa, ha upépe ohupyty hikuái heta óro, pláta, séda hovy, mar púrpuraha heta mbaʼe.

24 Upe rire oho hikuái hógape, opurahéi purahéi ome'ẽ haguã aguyje ha omomba'eguasuÑandejárape yvágape.

25 PéichaIsraeltuicha osalva upe árape.

26 Opa umi extranhéro okañy vaʼekue ou ha omombeʼu Lisiaspe la oikóva.

27 Ohendúvo upéva, oñemondýi ha oñedesanima, ndojejapóigui Israel rehe umi mba'e ha'e oipotáva, ha umi mba'erréihe'ihaguéicha chupe.

28 Pe áño oúvape Lisias ombyaty 7.000 kuimbaʼe ipukúva ha 5.000 kavaju arigua, ikatu haguáicha ipoguýpe chupekuéra.

29 Upémarõ haʼekuéra oguahẽ Iduméape ha omoĩ hogakuéra Betsurape, ha Judas ojotopa chupekuéra 1.000 kuimbaʼe ndive.

30 Ha ohechávo upe ehérsito ipuʼakapáva, oñemboʼe ha heʼi: “Ojehovasáva ndéve, Israel Salvador, remboguevaʼekue ne rembiguái David po rupive pe kuimbaʼe ipuʼakapáva ipuʼakapáva, ha remeʼẽ hague umi extranhéro ehérsito pópe Jonatán, Saúl ra'y, ha imba'e'apoha ogueraháva;

31 Emboty ko ehérsito nde puévlo Israelpópe, ha toñemotĩ chupekuéraipuʼaka hakavaju arigua.

32 Pembopyʼaguasu chupekuéra, ha pembogue pe pyʼaguasuimbaretéva, ha totyryrychupekuéraoñehundívo.

33 Emombo chupekuéra kyse puku reheve umi nde rayhúvape, ha opavave oikuaáva nde réra toñemomba'eguasundéve aguyje reheve.

34 Upémarõ oñemoirũ hikuái ñorairõme; ha ojejuka Lisias ehérsitogui cinco mil kuimbaʼe rupi, jepe henondépe ojejuka chupekuéra.

35 Lisias ohechávo ijehérsito okañyha, ha Judas soldádokuéra kuimbaʼe rekoha, ha mbaʼéichapa oĩma hikuái oikove térã omano hagua pyʼaguasúpe, oho Antioquíape ha ombyaty peteĩ grúpo de extranhéro, ha ombotuichave ijehérsito ha’e haguégui, ha’e oipota oike jey Judea-pe.

36 Upémarõ Judas ha iñermanokuéra he'i: Péina, ñande enemigokuéra oñemondýi.

37 Upémarõ opavave ehérsito oñembyaty ha ojupi yvyty Siónpe.

38 Ha ohechávo hikuái pe santuario nandi, ha pe altar oñemongyʼa, ha umi okẽ okaipa, ha kaʼavo okakuaáva korapýpe peteĩ kaʼaguýpeicha, térã peteĩva umi yvytýpe, heẽ, ha sacerdotekuérakotýpeojeity;

39 Haʼekuéra omondoro ijao, ojaheʼoiterei ha omombo tanimbu iñakã ári.

40 Ha hova ári ho'a yvýpe, ombopu peteĩ ñemondýi trompetarupive, ha osapukáiyvága gotyo.

41 Upéi Judas omoĩ unos kuánto kuimbaʼe oñorairõ hagua umioĩvare pe férsitope, omopotĩpeve pelugár sagrádo.

42 Upémarõ haʼe oiporavo saserdóte hekopeʼỹva, ovyʼáva pe léi rehe.

43 Haʼe omopotĩpe Santuário ha oguenohẽ umi ita ikyʼáva peteĩ lugár ikyʼápe.

44 Ha ohesa'ỹijóvo hikuái mba'épa ojapóta pe altár de ofréndaojehapýva rehe, oñemongy'áva.

45 Ha'ekuéra oimo'ã iporãveha oity, anihaguã oñembohory chupekuéra, tetãnguéraomongy'águi.

46 Ha omoĩ umi ita témplo montáñape peteĩ lugár iporãvape, oguahẽ meve peteĩ proféta ohechauka hagua mbaʼépa ojejapóta hesekuéra.

47 Upéi ojagarra hikuái ita henyhẽva pe léi heʼiháicha, ha omopuʼãpeteĩ altár pyahu yma guaréicha.

48 Ojapo pe Santuario ha umi mba'e oĩva tupao ryepýpe, ha omomarangatukorapy.

49 Ojapo avei hikuái tembiporu sagrádo pyahu, ha pe témplope ogueru hikuáipe candelabro, pe altár oñekuaveʼẽ hagua ofréndaojehapýva, insiénso ha mesa

50 Ha pe altár ári ohapy hikuái insiénso, ha omyendy umi lámpara oĩva pe kandería ári, ikatu haguáicha ohesape pe témplope.

51 Avei omoĩ hikuái umi pan mesa ári, ha oipyso umi velo ha omohuʼãmbaite umitembiapo oñepyrũvaʼekue ojapo.

52 Áño cien cuarenta y ocho, 25 día, noveno mes héravape Mes Casleu, opuʼãhikuái pyhareve.

53 Ha'e kuéra oikuave'ẽ mymbajuka léi he'iháicha pe altar pyahu ofrendaojehapýva ári.

54 Pemañamína, mbaʼe aravópepa ha mbaʼe árapepa omongyʼa raʼe umi tetã ambuegua, upe jave ojededika purahéi, árpa, árpa haplatillo rupive.

55 Upéi enterove umi hénte oñesũ hova ári, omombaʼeguasu ha omombaʼeguasu Ñandejára yvagapegua, omeʼẽvaʼekue chupekuéraosẽporã hagua

56 Ha upéicha ojapo hikuáipe altar dedicación ocho día ha oikuaveʼẽ ofrénda ojehapýva vyʼápe, ha oikuaveʼẽ sacrificio deliberación ha alabanza.

57 Haʼekuéra ombojegua avei pe témplo renondépe umi koróna de óro ha eskúdope. ha umi okẽ ha umi koty ombopyahu hikuái, haoñapytĩ okẽ hiʼári.

58 Péicha tuichaiterei ovyʼa tavayguakuéra apytépe, oñemboykégui tetãnguéra ñembohory.

59 Hiʼarive Judas ha iñermanokuéra ha entéro kongregasión de israelí heʼi umi ára oñededika hagua pe altár, káda áño, ochodía aja, pe mes 5 y mes Casleu guive , vy’aha vy’a reheve.

60 Upe tiémpope haʼekuéra omopuʼã avei pe sérro Sión, murálla yvate ha tórre imbaretéva ijerére, ani hagua umi tetã ambuegua ou opyrũ ha opyrũ haʼekuéra ojapo haguéicha yma.

61 Upépe omoĩ hikuái peteĩ guarnición oñangareko hagua hese, ha omombarete Betsura oñongatu hagua tavayguakuéra oguereko haguã defensaIdumea rehe.

MOAKÃHA 5 rehegua

1 Umi tetã oĩva ijerére ohendúvo oñemopuʼãmaha pe altár ha pe santuário oñembopyahuha yma guaréicha, upéva ombopochyetereichupekuéra.

2 Upévare oimoʼã hikuái ohunditaha Jacob ñemoñare oĩva ijapytepekuéra, ha upérõ oñepyrũ ojuka ha ohundi hikuái tavayguakuérape.

3 Upémarõ Judas oñorairõ Esaú ñemoñarendive Iduméape, Arabatínepe, omongora haguére hikuáiGaélpe, ha oitypaite chupekuéra, ha ikyre'ỹ ha oipe'a chuguikuéra mba'e oipyhýva.

4 Avei imanduʼa Bean raʼykuéra jeperhudikare, haʼevaʼekue peteĩñuhã ha peteĩmbaʼe vaitavayguakuérape guarã, oñangarekógui chupekuéraumitapére

5 Omboty chupe kuéra umi tórrepe, ha oñemoĩ ijykére ha ohundipaite chupekuéra, ha ohapy tatápe umi tórre oĩva upe lugárpe ha opa mbaʼeoĩva ipype.

6 Upe rire ohasa ammón ñemoñare rendápe, ha upépe ojuhu peteĩ puʼaka ipuʼakapáva, ha heta hénte, haʼekuéra omoakãva Timoteo.

7 Upémarõ oñorairõ hendivekuéra heta ñorairõ, amo ipahápe oñembotavy peve hikuái henondépe; ha oinupã chupekuéra.

8 Ojagarrapa rire Jazar, umi puévlo imbaʼéva ndive, oho jey Judéape.

9 Upéi umi tetã oĩva Galaadpe oñembyaty ohundi hagua umi isrraelíta oĩvape hógape. ha katu okañy hikuái Dathema mbaretekue gotyo.

10 Upe rire omondo kuatiañe'ẽ Judas ha iñermanokuérape: “Umi tetã oĩva ñande jerére oñembyaty ñanderehe ñanehundi haguã.

11 Ha oñembosakoʼi hikuái ou hagua ojagarra hagua pe fortaleza roñanihápe, Timoteo haʼehína ijehérsito ruvicha.

12 Peju ko'ágã ha orepe'a ipoguýgui, heta ñande apytépe ojejuka haguére.

13 Heẽ, opa ore joykeʼykuéra oĩvaʼekue Tobie rendaguépe ojejuka: hembireko ha itaʼyrakuérape avei ogueraha hikuái prisionéroramo, ha ogueraha imbaʼekuéra; ha ohundi hikuái upépemil kuimbaʼe rupi.

14 Oñemoñe'ẽ aja gueteri ko'ã kuatiañe'ẽ, ou Galiléagui ambue mensahéro ijao ñemondoro reheve, ha omombe'u ko'ãmba'e.

15 Ha he'i: Umi Tolomeo, Tiro, Sidón, ha opa tetã Galileagua, oñembyatyñanderehe ñandejuka haguã.

16 Upémarõ Judas ha umi hénte ohendúvo koʼã mbaʼe, oñembyaty peteĩ kongregasión tuicháva, ohesaʼỹijo hagua mbaʼépa ojapo vaʼerã iñermanokuérare.

17 Upémarõ Judas heʼi iñermáno Simónpe: “Eiporavo kuimbaʼe ha tereho esalva ne ermanokuéra oĩvape Galiléape, pórke che ha che ermáno Jonatán rohóta Galaad retãme”.

18 Upémarõ oheja José, Zacarías raʼy, ha Azarias, umi kapitán del puévlo, umi ehérsito hembýva ndive Judéape oñangareko hagua hese

19 Ha'e ome'ẽ chupe tembiapoukapy ha he'i: “Peñangarekóke ko tetãnguéra rehe ha pehecha ani haguã peñorairõ tetãnguéra ndive roju jey peve”.

20 Simónpe oñemeʼẽ 3 000 kuimbaʼe oho hagua Galiléape, ha Judaspekatu8 000kuimbaʼe Galaad retãmeguarã

21 Upémarõ Simón oho Galileape, ha upépe oñorairõ heta tetã ambueguándi, ha upéicha rupi umi tetã ambuegua oñemondýi chupe.

22 Ha haʼe omuña chupekuéra Tolomeo rokẽ meve; ha ojejuka tetãnguéra apytégui tres mil kuimbaʼe rupi, haʼe ojagarra imbaʼerepy.

23 Umi oĩva Galilea, Arbatíspe, hembireko, imembykuéra ha opa mba'e oguerekóva ndive, ogueraha hendivekuéra ha ogueraha chupekuéraJudea-petuicha vy'areheve.

24 Judas Macabeo ha iñermáno Jonatán oho Jordán mboypýriha oviaha tres díadesiértope.

25 Upépe oñembyaty hikuái umi nabatíta ndive, ha'ekuéra ou hendápekuéra py'aguapýpe ha omombe'u opa mba'e ojehúva iñermanokuérare Galaad retãme.

26 Ha mbaʼéichapa heta ijapytepekuéra oñemboty Bosora, Bosor, Alema, Casfor, Maked ha Carnaim-pe; opa ko'ã táva imbarete ha tuicha.

27 Ha oñemboty hague hikuáiumitáva hembývape Galaad retãme, ha koʼẽrõ guarã omoĩ hague hikuái ogueru hagua ijehérsito umi fuerte kóntrape, ha ojagarra hagua chupekuéraha ohundipaite hagua chupekuérapeteĩ árape.

28 Upémarõ Judas ha ijehérsito ojere sapyʼa pe taveʼỹ rapére Bosora gotyo; ha oganapa rire pe táva, ojuka kyse pukukuépe opa kuimba'épe, ha oipe'a opa mba'e oguenohẽva chuguikuéra, ha ohapy tatápe upe táva.

29 Upégui osẽ pyharekue ha oho oguahẽ meve pe fortaleza-pe.

30 Ha sapy'a pyhareve omaña hikuáiyvate gotyo, ha, péina ápe, oĩ hetaiterei hénte ogueraháva escalera ha ambue motor ñorairõrã, ojagarra haguã pembarete.

31 Judas ohechávo oñepyrũmaha pe ñorairõ, ha pe siuda sapukáiojupiha yvágape, trompéta haipu hatã.

32 Ha'e he'i ijehérsitope: Ko árape peñorairõ pende ryvy kuéra rehehápe.

33 Upémarõ Jesús oho hapykuéri mbohapy grúpope, ombopuitrumpéta haosapukái ñemboʼereheve.

34 Upémarõ Timoteo ehérsito oikuaágui haʼeha Macabeo, okañy chuguikuéra. upéicha rupi ocho mil kuimba'e rupi ojejuka upeárape.

35 Ojapóvo upéva, Judas ojere Masfápe. ha oitypa rire chupe ojagarra ha ojuka opa kuimbaʼe oĩva ipype, ha ohupyty umi mbaʼe ojegueru vaʼekue chugui ha ha ohapy tatápe.

36 Upégui osẽ ojagarra Casfón, Maged, Bosor ha ambue táva Galaad retãme.

37 Koʼã mbaʼe rire Timoteo ombyaty ótro ehérsito ha oñemoĩ Rafónkóntrape perrójo mboypýri.

38 Upémarõ Judas omondo kuimbaʼe ohecha hagua pe ehérsito, ha haʼekuéra omombeʼu chupe: “Opa tetã oĩva ñande jerére oñembyatypa hendivekuéra, peteĩ ehérsito tuichaitereíva”.

39 Haʼe okontrata avei umi árabe-pe oipytyvõ hagua chupekuéra ha omoĩ hikuái hogakuéra pe ysyry mboypýri, oĩmava ou hagua oñorairõ hagua nendive Upémarõ Judas oho ohuguaitĩ chupekuéra

40 Upémarõ Timoteo heʼi umi ehérsito ruvichakuérape: Judas ha ijehérsito oguahẽ vove pe rrójope, haʼe ohasáramo raẽ ore rendápe, ndaikatumoʼãi rogueropuʼaka chupe. Ha'e niko ipu'akata ñanderehe.

41 Haʼe katu okyhyjéramo, ha rokampamérõ ysyry mboypýri, rohasáta hendápe ha ipuʼakáta hese.

42 Judas oguahẽvo pe rrío ypýpe, opyta pe puévlo mboʼehára kuérape pe rrío ykére, ha heʼichupekuéra:“Ani peheja avave opyta pe kampaméntope, enterove tou ñorairõhápe”.

43 Upémarõ Jesús oho raẽ hendápe kuéra ha entéro umi hénte hapykuéri, upéi entéro tetãnguéra oñemondýi henondépe, omombo hiʼárma ha okañy pe témplo oĩvape Carnaimpe.

44 Haʼekuéra katu ojagarra pe siuda ha ohapy pe témplo enterove oĩva upépe. Péicha Carnaim oñemoĩ ipoguýpe, ha ndaikatuvéima oñemoĩJudas renondépe.

45 Upéi Judas ombyaty entéro israelita oĩvape Galaad retãme, michĩvéva guive tuichavéva peve, hembireko, itaʼyrakuéra, ha imbaʼekuéra, peteĩ ehérsito tuichaitereíva, ikatu haguáicha oguahẽ peyvýpe Judea.

46 Koʼága oguahẽvo hikuái Efrónpe, (kóva haʼe vaʼekue peteĩ tavaguasu tuicháva tapére oho hagua hikuái, imbarete porãitereíva) ndaikatúi ojere chuguikuéra, ni ijakatúa térã ijasu gotyo, ha katutekotevẽ ohasa mbytérupiupéva.

47 Upéi umi siudagua ombotyha ombotyitápe umiokẽ

48 Upémarõ Judas omondo chupe kuéra py'aguapýpe ha he'i: “Jahasa pende retã rupi jaha haguã ñane retãme, ha avave ndojapomo'ãi penderehe mba'eve ivaíva. jahasáta yvýrente, ha katundoipe'aséi chupehikuái.

49 Upévare Judas heʼi toñemombeʼu pe ehérsito kompletoitépe, káda uno omopuʼã hagua hoga pe lugár oĩháme.

50 Upémarõ umi soldádo oñemoĩ ha oñorairõ pe siudápe upe ára pukukue ha upe pyhare pukukue, pe siuda oñemeʼẽ meve ipópe.

51 Upémarõ haʼe ojuka kyse puku reheve entéro kuimbaʼépe, ha oipeʼa pe siuda ha ojagarra umi mbaʼe ojegueru vaʼekue chugui, ha ohasa pe siuda rupi umi ojejuka vaʼekue ári.

52 Upe rire ohasa hikuái Jordán pe ñu guasu Betsán renondépe.

53 Upémarõ Judas ombyaty umi oúvape hapykuéri, ha oñemoñeʼẽ umihéntepe oguahẽ meve Judearetãme.

54 Upémarõ haʼekuéra oho vyʼa ha vyʼápe sérro Siónpe, upépe oikuaveʼẽ ofrénda ojehapýva, pórke ni peteĩva ndojejukái oujey peve pyʼaguapýpe.

55 Ha Judas ha Jonatán oĩrõ guare Galaad retãme, ha Simón iñermáno Galileape Tolomeo renondépe.

56 José Zacarías ra'y ha Azarias, umi guarnición ruvicha, ohendu umi mba'e ipy'aguasúva ha ñorairõrã ojapova'ekue hikuái.

57 Upévare haʼekuéra heʼi: “Ñambohéra avei ñandéve peteĩ téraha jaha ñañorairõ umitetã oĩvare ñande jerére”.

58 Upémarõ haʼekuéra omanda rire pe guárnino oĩvape hendivekuéra, oho hikuái Jamnia gotyo.

59 Upéi Gorgias ha iñirũnguéra osẽ pe siudágui oñorairõ hagua hendivekuéra.

60 Ha upéicha ojehu José ha Azaras okañy ha omuñaJudea rembe'y peve, ha upe árape ojejuka Israel retãyguakuéra amo dos mil kuimba'e rupi.

61 Péicha oiko tuicha ñehundi Israel ñemoñare apytépe, naiñeʼẽrendúigui hikuái Judas ha ijoykeʼykuérape, ha katu oimoʼã ojapotaha algún tembiapo pyʼaguasu.

62 Koʼã kuimbaʼe ndoúi umi ñemoñare apytégui, ipo rupive oñemeʼẽ vaʼekue israelita sãso.

63 Ha katu pe kuimba'e Judas ha ijoyke'y kuéra tuicha herakuã guasu opa Israel ha opa tetãnguéra renondépe, oñehenduhápe héra.

64 Upéicha rupi tavayguakuéra oñembyaty hendápekuéra vyʼápe ojeguerohory.

65 Upe rire Judas osẽ iñermanokuéra ndive ha oñorairõ Esaú ñemoñare ndive pe yvy sur gotyo, oity haguépe Hebrón ha umi puévlo oĩva ijerére, ha oity pe fortaleza oĩva ijerére ha ohapyumi tórreoĩva ijerére.

66 Upégui osẽoho Filistea retãmeha ohasaSamária rupi.

67 Upe jave ojejuka ñorairõhápe unos kuánto saserdóte ohechaukase vaʼekue ipyʼaguasuha, pórke haʼekuéra osẽ oñorairõ hagua.

68 Upémarõ Judas ojere Azoto rendápe filisteokuéra retãme, ha oitypa rire umi altár, ohapypa rire umi taʼanga ojejapóva tatápe, ha omondapa umi siuda, oho jey Judea retãme.

MOAKÃHA 6 rehegua

1 Upe tiémpope rréi Antíoco oviaha jave umi tetã yvate rupi, ohendu heʼiha Elimaís oĩva Persia retãme haʼeha peteĩ siuda herakuãitereíva heta mbaʼerepy, pláta ha órorehe;

2 Upépe oĩha peteĩ témplo ipirapire hetáva, oĩháme umi mbaʼe ojejahoʼíva órogui, ha eskúdo ha eskúdo, Alejandro, Felipe raʼy, pe rréi macedonio, oisãmbyhy ypy vaʼekue griegokuéra apytépe.

3 Upvare hae ou ha oheka ojagarra pe tavaguasu, ha omonda hagua; ha'e katu ndaikatumo'ãi, ha'e kuéra upe távapegua oikuaaukágui.

4 Opu'ã hese ñorairõme, ha okañy ha osẽ upégui tuicha pohýireheve ha ohojey Babilonia-pe.

5 Upéi ou peteĩ omombeʼúva chupe Pérsiape, okañy hague umiehérsito ohóva Judeayvýre.

6 Ha Lisias, osẽ ypyvaʼekue tuicha puʼaka reheve, oñemosẽ judío-kuéragui; ha imbarete hague chupekuéra umi armadúra, ha puʼaka ha mbaʼe ryru ryru, ohupytyvaʼekue hikuái umi ehérsitogui, ohundivaʼekue chupekuéra.

7 Avei oitypa hague hikuái pe mbaʼe oporombojeguarúva, haʼe omoĩ vaʼekue pe altar ári Jerusalénpe, ha ojere hague hikuái pe santuáriore murálla yvate reheve, yma guaréicha, ha itavaguasu Betsura.

8 Upérõ pe rréi ohendúvo koʼã mbaʼe, oñemondýi ha opyrũmbaite, ha upéi ono chupe hupápe ha hasyeterei, ndohóigui chupeohaʼarõháicha.

9 Upépe opyta heta ára, oñembyasy ohóvo, ha omombe'u omanotaha.

10 Upévare ohenói iñangirũnguérape ha he'i chupe kuéra: “Opa che resa oke, hache py'a ikangy añeñangareko eterei haguére”.

11 Ha apensa che jupe: “Mba'e jehasa asy piko ajúta, ha mba'eichaite piko pe jehasa asy, ko'ágã aimehápe! che heta ha ojehayhúgui chepu’aka rupi.

12 Ha katu koʼága chemanduʼa umi mbaʼe vai ajapovaʼekuére Jerusalén-pe, ha ajagarrapaite umi mbaʼyru óro ha plátaguigua oĩva ipype, ha amondo ahundi hagua umioikóva Judeape mbaʼérepaʼỹre.

13 Upévare ahechakuaa ko mbaʼére ouha che ári koʼã jepyʼapy, ha, péina ápe, amano tuicha ñembyasy rupive peteĩ tetãambuépe.

14 Upéi ohenói Felipe, peteĩ iñamígo, haʼe omoĩ vaʼekue mburuvichakompletoite igoviérnope.

15 Ha omeʼẽ chupe pe koróna, ijao, ha iseña, ipahaite peve oguerúta itaʼýra Antíocope, ha omongaru chupe pe rréinope guarã

16 Upémarõ rréi Antíoco omano upépe cien cuarenta y nueve áñope.

17 Lisias oikuaávo pe rréi omanóma hague, omoĩ itaʼýra Antíoco, haʼe omongakuaavaʼekue imitãme, ogoverna hagua hendaguépe, ha ombohérachupeEupator

18 Upe tiémpope umi oĩva pe tórrepe omboty umi isrraelítape pe Santuário jerére, ha siémpre oheka chupekuéra mbaʼe vai ha omombarete hagua umi tetã ambueguápe.

19 Upévare Judas ohundise chupekuéra, ohenói enterove tavayguakuérape omongora hagua chupekuéra

20 Upémarõ oñembyaty hikuái ha omongora chupekuéra cien cincuenta áño aja, ha haʼe ojapo umimontáña odispara hagua hesekuéra, ha ambue motorkuéra.

21 Upevére oĩ umi oñemongora vaʼekue apytégui osẽ vaʼekue, ha hendivekuéra unos kuánto kuimbaʼe Israelgua iñañáva.

22 Ha'e kuéra oho mburuvicha guasu rendápe ha he'i: Araka'e peve piko rehusgaha revengaore ryvykuérape?

23 Roimevaʼekue roservi hagua nde ru-pe, ha rojapo haʼe oipotaháicha, harojapo hagua hembiapoukapykuéra;

24 Upévare umi ñane retãygua omongora pe tórre, ha oñemomombyryñandehegui.

25 Haʼekuéra noipysói avei ipo ore kóntrapente, síno avei ijyvy rembeʼýre.

26 Ha, péina ápe, ko árape omongora hikuái pe tórre oĩva Jerusalénpe ojagarra hagua

27 Upévare nderejokóiramo chupekuéra pyaʼe, haʼekuéra ojapóta umi mbaʼe tuichavéva koʼãvagui, ni ndaikatumoʼãi reisãmbyhy chupekuéra.

28 Pe rréi ohendúvo upéva, ipochy ha ombyaty entéro iñamigokuérape, ijehérsito ruvichakuérape, ha umi oñangarekóva kavaju rehe.

29 Ou avei hendápe ambue rréinogui, ha umi ísla yguasúgui, atysoldádo contratado.

30 Upémarõ ijehérsito cien mil soldádo yvýre, 20.000 kavaju arigua ha dos treinta elefánte oñorairõ.

31 Koʼãva ohasa Iduméa rupi ha oñemoĩ Betsura kóntrape, ha heta tiémpore oñorairõ hikuái ha ojapo umi motor oñorairõ hagua Betsuragua katu osẽ, ohapy chupekuéra tatápe ha oñorairõ py'aguasúpe.

32 Upémarõ Judas osẽ pe tórreguiha oñemoĩBatzacaríaspe, pe rréikampaménto rovái.

33 Upéi pe rréi opuʼã koʼẽmbaitéma oho hatã ijehérsito ndive Batzacarías gotyo, upépe ijehérsito ombosakoʼi chupekuéraoñorairõ hagua ha ombopuumitrompéta.

34 Ha ipahaite peve ombopochy umi elefántepe oñorairõ hagua, ohechauka chupekuéraparralha morraruguy

35 Hiʼarive ombojaʼo hikuái umi mymba umi ehérsito apytépe, ha káda elefántepe guarã omoĩ mil kuimbaʼe, orekóva abrigo de korréo ha iñakã ári kásko de vrónse. ha kóva ykére, opa mymba oñeordena haguére quinientos kavaju arigua umi iporãvévagui.

36 Koʼãva oĩvaʼekue preparádo káda día, mamo oĩháme pe mymba ha pe mymba ohohápe, haʼekuéra oho avei ha ndoipeʼái chugui.

37 Ha umi mymbakuéra ári oĩ tórre mbarete yvyrágui ojejapóva, ojahoʼíva peteĩ teĩme, ha oñeñapytĩ hatãva hesekuéra umi ñembotavy reheve: oĩ avei peteĩ teĩ ári mokõi y treinta kuimbaʼe imbaretéva, oñorairõva hesekuéra, pe indio oisãmbyhýva ykére ha'e.

38 Umikavaju arigua hembýva katu, omoĩchupekuéra ótro ládo ha ótro ládo pe ehérsito mokõi pártepe, ohechauka hagua chupekuéra mbaʼépa ojapo vaʼerã, ha ojejoko oparupiete umirréhaapytépe.

39 Koʼága kuarahy omimbi vove umi eskúdo de óro ha vrónse ári, umimontáña omimbipa ha omimbiumi lámpara tatatĩcha.

40 Upémarõ peteĩ párte pe rréi ehérsito ojeipysógui umi montáña ijyvatévare, ha peteĩ párte umi válle oĩvape iguype, haʼekuéra oguata porãha hendaitépe.

41 Upévare, opavave ohendúva umi hénte ryapu, pe aty guasuryapu hape arnés ryapu, oñemomýi.

42 Upémarõ Judas ha ijehérsito oñemoagui ha oike ñorairõme, haojuka 600kuimbaʼe rréiehérsitogui.

43 Eleazar, hérava Savaran, ohechakuaa peteĩ mymba, oguerekóva arnés mburuvicha guasu, ijyvateveha opa ambuégui, ha oimo'ã pe rréioĩha hi'ári.

44 Eñemoĩ jejupe, ikatu haguáicha osalva ipuévlope ha ohupytychupehéra opa áraguarã

45 Upévare oñanihese pyʼaguasúpe pe ñorairõ mbyte rupi, ojuka ijakatúa ha ijasu gotyo, upéicha rupi ojedividi chuguikuéra mokõive hendápe.

46 Upéva ojapo, ha'e oike pe elefante guýpe ha oity chupe guýpe ha ojuka chupe, ha upépe pe elefante ho'a hi'ári ha upépe omano.

47 Péro umi hudío hembýva ohechávo pe rréi imbareteha ha ijehérsito ipuʼakaha, ojere chuguikuéra.

48 Upéi pe rréi ehérsito oho Jerusalénpe ohuguahẽ hagua chupekuéra, ha pe rréi omopuʼã hoga Judéa ha sérro Sión kóntrape.

49 Umi oĩva Betsura-pe katu omoĩ py'aguapýpe, ha'ekuéra osẽguipe távagui, ndoguerekóiguihi'upyrã upépe oaguanta haguã pe mongodo, ha'e peteĩ áño opytu'u haguã upe tetãme.

50 Upémarõ pe rréi ojagarra Betsura ha omoĩ upépe peteĩ guarnisión oñangarekohagua hese.

51 Pe Santuario katu omongora heta ára, ha omoĩ upépe artillería orekóva motor ha tembiporu omombo haguã tata ha ita, hapedazo omombohaguã flecha hahonda.

52 Upevare ojapo avei hikuái motor imotorkuéra rehe, ha oguereko chupekuérañorairõ pukukueaja.

53 Ipahápe, imba'yrukuéra ndoguerekóigui tembi'u, (upéva ha'e 7 año, ha umiJudea-pe ojepe'ava'ekue gentil-kuéragui, ho'upaite pe tenda hembýva).

54 Mbovymi opyta pe santuario-pe, pe ñembyahýi ipu'akágui hesekuéra, ha ha'ekuéra oñemosarambi, peteĩteĩ hendaguépe.

55 Upe jave Lisias ohendu he'iha Felipe, rréi Antíoco oikove aja, omongakuaa haguã ita'ýra Antíoco-pe, ha'e haguã mburuvichaguasu.

56 Ojevy Pérsia ha Media-gui, ha avei pe rréi ehérsito ohóva hendive, ha haʼe oguerahase chupe umi mbaʼe oisãmbyhýva.

57 Upévare pyaʼe oho ha heʼi pe rréi ha umi ehérsito ruvichakuérape ha pe aty guasúpe: “Ore roñembyai ára ha ára, ha orerembiʼu michĩmínte, ha pe lugár romongorahápe imbarete, ha umi mbaʼe oikóva pe Rréinope”. japu ñande ári:

58 Koʼága upévare ñañemoangirũ koʼã kuimbaʼe ndive, ha jaiko pyʼaguapýpehendivekuéra, ha opahetãnguéra ndive;

59 Ha eñeʼẽmeʼẽ hendivekuéra, oikovetaha hikuái hembiapoukapykuéra rapykuéri, ojapo haguéicha yma, upévare ndogustáigui hikuái, ha ojapopaite koʼã mbaʼe, romboykéguiléikuéra.

60 Upémarõ pe rréi ha mburuvichakuéra ovyʼa, upévare omondo hendápekuéra ojogueraha porã hagua. ha haʼekuéra oaseptaupéva.

61 Avei pe rréi ha mburuvichakuéra ohura chupekuéra, ha upéi osẽ hikuái pe lugár imbaretévagui.

62 Upéi pe rréi oike sérro Siónpe. ha katu ohechávo pe tenda imbareteha, omboyke iñeʼẽmeʼẽ ojapovaʼekue, ha omeʼẽtembiapoukapy oity hagua pemurálla ijerére

63 Upe rire oho pya'e ha ohojey Antioquíape, upépe ojuhu Felipe ha'ehape táva ruvicha.

MOAKÃHA 7 rehegua

1 Áño cien y cincuenta-pe Demetrio Seleuco ra'y osẽ Rómagui, ha oho mbovymi kuimba'e ndive peteĩ táva yguasurembe'ýpe, ha oisãmbyhy upépe.

2 Ha oikévo ijypykuéra róga guasúpe, upéicha ijehérsito ojagarra Antíoco ha Lisias-pe, ogueruhagua chupekuéra

3 Upévare, oikuaávo upéva, heʼi: “Ani ahecha hovakuéra”.

4 Upémarõ ijehérsito ojuka chupekuéra. Demetrio oñemoĩ rire mburuvichaguasu guapyhápe.

5 Oguahẽ hendápe opa Israelgua kuimba'e iñañáva ha iñañáva Tupãme, oguereko Alcímo, saserdóteguasuramo.

6 Upéi oakusa hikuái pe puévlope pe rréipe ha heʼi: “Judas ha iñermanokuéra ojukapaite ne amigokuérape ha oremosẽ oreretãgui”.

7 Koʼága emondo peteĩ kuimbaʼe nde rejeroviahápe, ha toho tohecha mbaʼe sarambipa ojapo ore apytépe ha pe rréi retãme, ha tokastiga chupekuéra enterove umi oipytyvõva chupekuérandive.

8 Upéi pe rréi oiporavo Baquides, peteĩ rréi amígo, ogovernáva pe dilúvio mboypýri, ha peteĩ kuimbaʼe tuichaitereíva peRréinope ha ifiélva pe rréipe.

9 Ha chupe omondo upe Alcimo iñañáva ndive, haʼe ojapovaʼekue saserdóte guasu, ha omanda oñevenga hagua Israelñemoñarekuérare.

10 Upémarõ oho hikuái ha oguahẽ tuicha podér reheve Judea retãme, ha upépe omondo mensahéro Judas ha ijoykeʼykuérape omombeʼu hagua pyʼaguapýpe ñembotavy.

11 Ha katu nopenái hikuái iñeʼẽre; ohechágui hikuái ouha peteĩ puʼakatuicháva reheve.

12 Upéi oñembyaty Alcimo ha Baquides ndive peteĩ aty mboʼeháraleipegua, ojerure hagua hustísia

13 Umi asidiagua haʼe vaʼekue umi primeroite oheka vaʼekue chupekuérapyʼaguapy.

14 Haʼekuéra heʼi:“Peteĩsaserdóte Aarón ñemoñaregua ou ko ehérsito ndive, ha ndojapomoʼãi ñandéve mbaʼeve ivaíva”.

15 Upémarõ haʼe oñeʼẽ chupekuéra, pyʼaguapýpe, ha ohura chupekuéra, heʼívo: “Ndorohupytymoʼãi pe mbaʼe vai peẽme nipene irũnguéragui”.

16 Ha'e kuéra ojerovia hese, ha'e kuéra oipe'a chuguikuéra 600 kuimba'e ha peteĩ árape ojuka chupekuéra, he'iháicha ha'eohai vaekue.

17 Omosẽ hikuái nde marangatu ro'o, ha huguy oñohẽ Jerusalén jerére, ha ndaipóri oñotỹva.

18 Upévare okyhyje ha okyhyje opa tavayguakuéra ári, he'íva: “Ndaipóri añetegua ni tekojoja; omboykégui hikuái pe konvénio ha juramento ojapovaʼekue.

19 Upe rire, Baquides oipe'a Jerusaléngui, ha omopu'ã hogapa Bezet-pe, upépe omondo ha ogueraha heta kuimba'e ohejava'ekue chupe, ha ambue tavayguakuérape avei, ha ojuka rire chupekuéra, omombo chupekuéra tuichavévape kuára.

20 Upéi omeʼẽ pe tetã Alcímo pópe, ha oheja chupe peteĩ puʼaka oipytyvõ hagua chupe

21 Alcimo katu oñorairõ saserdóteguasurehe.

22 Ha ou hendápe opa umiomoapañuãiva tavayguakuérape, haʼekuéra ojagarra rire Judá retã ipuʼakápe, ojapo heta mbaʼevai Israel-pe.

23 Judas ohechávo opa mbaʼe vai Alcimo ha iñirũnguéra ojapo vaʼekue umi isrraelíta apytépe, umi tetã ambuegua ári.

24 Haʼe oho Judea rembeʼýre ijerére, ha ovenga umi opuʼãvaʼekuére chugui, hanoñanimái oho jey pe tetãme.

25 Pe ótro ládo, Alcimo ohechávo Judas ha ikompañerokuéra ipuʼakaha, ha oikuaávo ndaikatumoʼãiha oaguanta ipuʼaka, oho jey pe rréi rendápe ha heʼi opa mbaʼeivaivévape ikatúva.

26 Upéi pe rréi omondo Nicanor, peteĩva umi prínsipe oñemombaʼeguasúva, peteĩ kuimbaʼe ogueraháva ñembohory oporojukáva Israélpe, ohundi hagua pe puévlope.

27 Upémarõ Nicanor oguahẽ Jerusalénpe hetaiterei mbaʼe reheve. ha omondo Judas ha ijoyke'y kuéra rendápe ñembotavýpe, he'ívo.

28 Aníkena toiko ñorairõ che ha pene apytépe; Ajúta mbovymikuimba'e ndive, rohechahaguãpy'aguapýpe.

29 Haʼe oguahẽ Judas rendápe ha haʼekuéra oñosaluda pyʼaguapýpe. Ha katu umi enemigokuéra oñembosako'i oipe'a haguã Judas-peviolencia rupive.

30 Judas oikuaa rire, ha'e ouha hendápe ñembotavy reheve, okyhyje etereichuguiha ndohechasevéima hova.

31 Nicanor ohechávo ojekuaáma hague iñeʼẽrendu, osẽ oñorairõ Judas ndive Caparsalamá ykére.

32 Upépe ojejuka Nicanor ykére 5.000 kuimbaʼe rupi, ha umihembýva okañy David siudape.

33 Upe rire Nicanor ojupi sérro Siónpe, ha osẽ pe santuariogui unos kuántosaserdóte ha unos kuánto ansiáno del puévlo osaluda hagua chupe pyʼaguapýpe ha ohechauka hagua chupe pe sakrifísio ojehapýva oñekuaveʼẽva rréipe guarã

34 Haʼe katu oñembohory hese kuéra, opuka hesekuéra, ojahéi hesekuéra, ha oñeʼẽ orgulloso.

35 Ha ohura ipochývo ha he'i: Noñeme'ẽiramo che pópe Judas ha ijehérsito, aju jeýramo che rógape, ahapypáta ko óga.

36 Upéi umi saserdóte oike ha oñemboʼy pe altár ha pe témplo renondépe, hasẽha heʼi:

37 Nde, Ñandejára, reiporavo ko óga oñembohéra hagua nde réra, ha haʼe hagua peteĩ óga oñemboʼe ha ojejerure hagua ne tavayguakuérape guarã

38 Peñevenga ko kuimba'e ha ijehérsito rehe, ha toho'a kyse puku rupive, penemandu'áke umi ñe'ẽ vai ojapóvare ha anipeheja osegi.

39 Upémarõ Nicanor osẽ Jerusaléngui ha omoĩ hogakuéra Bethorónpe, ha upépe ojotopa hendive peteĩ ehérsito oúva Siriagui.

40 Judas katu oñemoĩAdásápe tres milkuimbaʼe ndive, ha upépe oñemboʼeha heʼi:

41 Ñandejára, umi Asiria ruvicha guasu omondovaʼekue ojahéirõ guare, ne ánhel osẽ ojuka cien cincuenta mil tapichápe.

42 Upéicha avei ehundi ko árape ko ehérsito ore renondépe, umi hembýva oikuaa hagua haʼe oñeʼẽ hague ñeʼẽ vai nde santuario rehe, ha ehusga chupe hembiapovaiháicha.

43 Upémarõ pe mes 33hápe Adar, umi ehérsito oñorairõ, péro Nicanor ehérsito oñemondýi, ha haʼe voi ojejuka raẽ pe ñorairõme.

44 Nicanor ehérsito ohechávo ojejuka hague chupe, omombohikuái hiʼárma ha okañy.

45 Upéi omoirũ chupekuéra peteĩ ára pukukue, Adása guive Gazera peve, ombopu hikuái iturónpepe.

46 Upémarõ osẽ hikuái opa táva Judea ijerére ha omboty. upéicha rupi haʼekuéra, ojere jeývo umi omoirũvare chupekuéra, ojejukapaite kyse puku reheve, ha ni peteĩva ndopytái.

47 Upe rire ojagarra hikuái umi mbaʼe ojegueru vaʼekue, ha umimbaʼe ojejopy vaʼekue, ha ojuka Nicanor akã ha ipo akatúa, haʼe oipyso vaʼekue orgullosoiterei, ha ogueraha chupekuéraha omosaingo Jerusaléngotyo.

48 Upévare tavayguakuéra ovyʼaiterei, ha oñongatu hikuái upe árapeteĩ ára ovyʼaitereíva.

49 Haʼekuéra omanda osegi hagua káda áño ko ára, haʼe hína peára 13Adar.

50 PéichaJudá retãopytu'usapy'ami.

MOAKÃHA 8 rehegua

1 Koʼága Judas ohendúma umi rrománogui, haʼekuéra haʼeha kuimbaʼe ipuʼaka ha ipyʼaguasúva, ha mborayhúpe oguerohorýva opa oñembojoajúva hendivekuéra, ha ojaposéva peteĩñeʼẽjoaju opa oúvahendivekuéra ndive;

2 Ha haʼekuéra haʼeha kuimbaʼe ipyʼaguasúva. Oñemombe’u avei chupe ñorairõ ha hembiapo porã ojapova’ekue hikuáiGalacia-ygua apytépe, ha mba’éichapa ipu’aka hesekuéra, haogueru chupekuéraimpuesto guýpe;

3 Ha mbaʼépa ojapovaʼekue hikuái España retãme, ogana haguére umimína depláta ha órooĩva upépe;

4 Ha ipolítika ha ipasiénsia rupi ipuʼaka hague hikuái opa pe lugár, jepe mombyry eterei chuguikuéra; ha umi rréi ouvaekue avei hesekuéra yvy paha guive, ombopyʼarory peve chupekuéra, ha omeʼẽ peve chupekuéra peteĩ ñehundi tuicháva, upéicha umi hembýva omeʼẽ chupekuéra tributo káda áño.

5 Ha'e kuéra avei, mba'éichapa oñorairõ hikuái Felipe, ha Perseo, rréiCiudadano, ambue tapicha oñemoĩva hesekuéra ndive haipu'aka hesekuéra.

6 Mbaʼéichapa avei Antíoco pe rréi guasu Asia-gua, ou vaʼekue hesekuéra ñorairõme, oguerekóva cien veinte

elefánte, kavaju arigua, kárro ha ehérsito tuichaitereíva reheve, oñemondýi hesekuéra;

7 Ha mbaʼéichapa ogueraha hikuái chupe oikovéva, ha ojapo konvénio haʼe ha umi oisãmbyhýva hapykuéri ohepymeʼẽtaha peteĩ tributo tuicháva, ha omeʼẽtaha rehen, ha umioñekonvenívare.

8 India retã, Media, Lidia ha umi tetã iporãvéva oipe'a chuguihaome'ẽ rréiEumenes-pe.

9 Hiʼarive mbaʼéichapa umi griégo odesidi ou ha ohundi chupekuéra;

10 Ha haʼekuéra, oikuaávo upéva omondo hesekuéra peteĩ kapitán, ha oñorairõ hendivekuéra ojuka heta chupekuéra, ha ogueraha prisionéroramo hembireko ha itaʼyrakuérape, ha omonda chupekuéra, ha ojagarra ijyvykuéra, ha oity imbaretekuéra ojoko, ha ogueru chupekuéra hembiguái ramoko'ãga peve.

11 Ojeʼe chupe avei, mbaʼéichapa ohundiha ogueru hikuái ipoguýpe opa ambue rréino ha ísla oñemoĩvaʼekue hesekuéra;

12 Iñangirũnguéra ndive ha umi ojeroviáva hesekuéra ndive osegi oñomoirũ, ha ipuʼaka umi rréino mombyry ha hiʼaguívare, upéicha rupi opa ohendúva héra okyhyje chuguikuéra.

13 Avei, mávape oipytyvõse hikuái peteĩ rréinope, umi oisãmbyhy; ha mávapepa oipota jey hikuái, odesplaza hikuái: ipahápe, tuicha oñembotuicha haguechupekuéra.

14 Opa ko'ã mba'ére ni peteĩva ndoiporúi koróna térã ijao púrpura, oñemomba'eguasuhaguã.

15 Haʼekuéra ojapo vaʼekue peteĩ óga senádope guarã, upépe káda día oguapyhápe trescientos veinte kuimbaʼe konséhope, ha oporandu meme umi hénte rehehápe, ikatu haguáicha oĩ porãhikuái

16 Ha omoĩha hikuáiigoviérno peteĩkuimbaʼépe káda áño, oisãmbyhýva opa hetãme, ha opavave iñeʼẽrenduha upe peteĩme, ha ndaiporiha envidia ni emulación ijapytepekuéra.

17 Ohesaʼỹijóvo koʼã mbaʼe, Judas oiporavo Eupólomo, Juan raʼy, Acós raʼy, ha Jasón, Eleazar raʼy, ha omondo chupekuéra Rómape, ojapo hagua hendivekuéra peteĩ aty oñomoirũ ha oñomoirũ hagua hendivekuéra

18 Ha ojerure hagua chupekuéra oipeʼa hagua chuguikuéra pe júgo; ohechágui hikuái griego-kuéra rréino ombohasa asyhaIsrael-pe tembiguáiramo.

19 Upémarõ oho hikuái Rómape, peteĩ jeguata tuichaitereíva, ha oike senado-pe, upépe oñeʼẽ ha heʼi hikuái.

20 Judas Macabeo, iñermanokuéra ndive, ha umi judío retãygua, oremondo pene rendápe, rojapo haguã peteĩ confederación ha py'aguapýpe penendive, ha roñeanota haguã pene confederadohaangirũnguéra ndive.

21 Upévare upe mbaʼe ombovyʼaiterei umirrománope.

22 Ha kóva haʼe pe kuatiañeʼẽ kópia, pe senado ohai jey vaʼekue tablo de bronce-pe, ha omondo Jerusalénpe, ikatu haguáicha upépe oreko hikuái peteĩ manduʼa pyʼaguapy ha konfederación rehegua.

23 Tosẽ porã umirrománo ha umi hudíope, yguasu ha yvy rupiopa áraguarã.

24 Oimérõ raẽ ñorairõ umi rrománo térã peteĩva umi ikonfederado ndive opa igoviérnope.

25 Umi judío retãygua oipytyvôta chupe kuéra, ára ojeporavoháicha, ipy'aite guive.

26 Ni nomeʼẽmoʼãi mbaʼeve umi oñorairõvape hesekuéra, térã noipytyvõmoʼãi chupekuéra tembiʼu, árma, viru térã

várko reheve, haʼete vaʼekue iporãha umi rrománope; ha katu oñongatúta hikuái ikonvéniokuéra ogueraha’ỹre mba’eve upévare.

27 Upéicha avei, oúramo ñorairõ raẽ umi hudío retãme, umi rrománo oipytyvõta chupekuéra ipyʼaite guive, pe tiémpo oñemeʼẽháicha chupekuéra.

28 Noñemeʼẽmoʼãi avei tembiʼu umi opartisipávape hesekuéra, ni árma, ni pláta, ni várko, haʼete vaʼekue iporãháicha umi rrománope. ha katu oñongatúta hikuái konvéniokuéra, ha upéva ñembotavy’ỹre.

29 Koʼã artíkulo heʼiháicha umi rrománo ojapo peteĩ kompromísoumihudíopuévlondi.

30 Ha katu koʼágui rire peteĩ térã ambue oimoʼãramo oñembyatytaha omoĩve térã omboguejy hagua oimeraẽ mbaʼe, ikatu ojapo haʼekuéra oipotaháicha, ha oimeraẽ mbaʼeombojoapýtava térã oipeʼátava oñemoañetevaʼerã.

31 Ha umi mbaʼe vai ojapóvare Demetrio umi hudíore, roskrivi chupe: “¿Mbaʼére piko rembohasy ne júgo ore amigokuéra áriha remoirũumi hudíope?”.

32 Upévare, haʼekuéra oñeʼẽvýramo nderehe, rojapóta chupekuéra hustísia, ha roñorairõta nendive yguasu ha yvy rupi.

MOAKÃHA 9 rehegua

1 Avei, Demetrio ohendúvo ojejuka hague Nicanor ha ijehérsito ñorairõhápe, omondo mokõiha jey Baquides ha Alcimo-pe Judea retãme, ha hendivekuéra ijehérsito imbaretevéva.

2 Oho hikuáitape ohóva Galgala gotyo, ha omoĩhogakuéra Masalot renondépe, oĩva Arbela-pe, ha ogana rire hikuái, ojuka hikuái heta tapichápe.

3 Pe primer mes cien cincuenta y dos áñope, opyta hikuái Jerusalén renondépe

4 Upéguiosẽ hikuáiha oho Bereape, 20.000 soldádo yvýre ha 2.000kavaju arigua ndive.

5 Judas omopu'ãma hogapa Eleasápe, ha hendive 3.000 kuimba'e ojeporavóva.

6 Haʼekuéra ohechávo pe ótro ehérsito atyguasúpe ha okyhyjeterei; upérõ heta oñembohasa pe ehérsito apytégui, ndoikovéima chupekuéraochocientos kuimbaʼeañónte.

7 Judas ohechávo ijehérsito oñemomombyryha ha pe ñorairõ ojahogaha hese, ojepyʼapyeterei ha oñeñandu vaieterei, ndoguerekóigui tiémpo ombyaty hagua chupekuéra.

8 Upevére umi hembývape heʼi: “Ñapuʼã ha jajupi ñane enemigokuéra kóntrape, ikatúramo ñañorairõ hendivekuéra”.

9 Ha'e kuéra katu omboyke chupe ha he'i: Araka'eve ndaikatumo'ãi, jasalva porãve ko'ágã ñande rekove, ha ko'águi rire jajevýta ñane ryvy kuéra ndive ha ñañorairõ hendive kuéra.

10 Upémarõ Judas he'i: Ñandejára aniajapo ko mba'e ha akañy chuguikuéra.

11 Upémarõ Baquides ehérsito osẽ hogakuéragui ha oñemboʼy henondépe, kavaju ariguakuéra oñembojaʼo mokõi ehérsitope, ha umi oporojukáva ha umi arquero oho pe ehérsito renondépe ha umi ohóva tenonde gotyo, opavave kuimbaʼe ipuʼakapáva.

12 Baquides katu oĩ ipepo akatúape, ha pe ehérsito oñemboja umimokõihendápe ha ombopu ituruméta.

13 Haʼekuéra Judas ykéregua ombopu avei itrumpéta, ha pe yvy oryrýi umi ehérsito ryapu, ha pe ñorairõ osegi pyhareve guive pyhare peve.

14 Judas ohechakuaávo Baquides ha ijehérsito imbareteha oĩha derécha gotyo, ogueraha hendive entéro umikuimbaʼe ipyʼahatãvape.

15 Haʼe ombotavy pe ipepo akatúape, ha omuña chupekuérayvytyAzoto peve.

16 Péro umi ipepo akatúapegua ohechávo ipyʼahatãha, hapykuéguio osegiJudas haumi oĩvape hendive.

17 Upémarõ oiko peteĩ ñorairõ vai, upéicha rupi heta ojejuka mokõive hendápe.

18 Judas aveiojejuka, ha umihembýva okañy.

19 Upémarõ Jonatán ha Simón ojagarra iñermáno Judaspe ha oñotỹ chupe ituakuéra ypykue sepultúrape, oĩva Modínpe.

20 Ha'e kuéra ojahe'o hese, ha opa Israel ojahe'o heta hese, ha heta áraoñembyasyhe'ívo.

21 Mbaʼeichaitépa hoʼa pe kuimbaʼe ipyʼaguasúva, osalva vaʼekue Israélpe!

22 Umi ambue mba'e oñe'ẽva Judas ha ñorairõ rehe, umi mba'e porã ha'e ojapova'ekue ha tuicha mba'éva rehe, noñemoĩri kuatiáre.

23 Koʼága Judas omano rire umi iñañáva oñepyrũ oipyso iñakã opa Israel retãme, ha opuʼã opa umi mbaʼe vai ojapóva.

24 Upe árape avei oiko peteĩ ñembyahýi tuichaitereíva, upévare pe tetãopuʼã haoho hendivekuéra.

25 Upéi Baquides oiporavo umi kuimbaʼe iñañávape, ha omoĩchuguikuéra tetã ruvicha.

26 Ha'e kuéra oporandu ha oheka Judas angirũnguérape, ha ogueraha chupekuéra Baquides rendápe, ha'e ovenga hese kuéra haoipuru vai chupekuéra.

27 Upeichaite oiko peteĩ jehasa asy guasu Israel-pe, ndaha'éi upeichagua jehasa asy ndojehechái guive peteĩ profétaijapytepekuéra.

28 Upévare oñembyatypaite Judas amigokuéra ha heʼi Jonatánpe:

29 Ne ermáno Judas omano guive, ndoroguerekói avave haʼeichagua osẽtava ore enemigokuérare, ha Baquides rehe, ha umioreretãygua ndive, ore enemígo.

30 Koʼága roiporavo ko árape haʼe hagua ore prínsipe ha ore ruvicha hendaguépe, ikatu haguáicha reñorairõ ore ñorairõkuéra.

31 Upe tiémpope Jonatán ojagarra pe goviérno, ha opuʼã iñermáno Judas rendaguépe.

32 Ha katu Baquides oikuaávo upéva, oheka ojuka haguã chupe

33 Upémarõ Jonatán ha iñermáno Simón ha entéro umi oĩva hendive, okañy Teko desiértope ha omoĩhogakuéra pe y Asfar y rembeʼýpe.

34 Baquides oikuaávo upéva, oguahẽ Jordánpe opa ijehérsito ndive pytu'uhaárape.

35 Jonatán omondo kuri iñermáno Juanpe, haʼéva pe puévlo ruvicha, oñemboʼe hagua iñamigokuéra nabatítape, oheja hagua hendivekuéra ikarréta, ha upéva hetaiterei.

36 Jambrí ñemoñare katu osẽ Medabágui ha ojagarra Juan ha opambaʼe orekóva, ha ohohendive.

37 Upe rire ou Jonatán ha iñermáno Simónpe, Jambrí raʼykuéra omenda porãha, ha ogueruha hína pe nóviape Nadabatágui peteĩ rréi tuichávape, haʼeha peteĩva umi prínsipe guasuCanaangua rajy.

38 Upémarõ haʼekuéra imanduʼa iñermáno Juan rehe, ha oho okañype montáña guýpe.

39 Upépe ohupi hikuái hesa, ha omaña, ha, péina ápe, oĩha heta sarambi ha karro guasu, ha osẽ pe nóvio, iñamigo ha ijoyke'y kuéra ndive, ohuguahẽ haguã chupekuéra mbaraka, músika ha heta ármareheve.

40 Upémarõ Jonatán ha iñirũnguéra opuʼã hesekuéra pe lugár oñapytĩ haguégui, ha ojuka chupekuéra upéicha, heta hoʼa omanóva, ha umi hembýva okañy pe montáñape ha ojagarrapaite umimbaʼeojegueraha vaʼekue chuguikuéra.

41 Péicha pe matrimónio oñekonverti ñembyasýpe, ha pe purahéi ryapuorekóva hikuái ñembyasýpe.

42 Upémarõ ovengapa rire hikuái iñermáno ruguy, ojere jey hikuái pe pantano Jordángotyo.

43 Baquides ohendúvo ko mba'e, pytu'uha árape ou Jordán rembe'ýpetuicha poder reheve.

44 Upémarõ Jonatán heʼi ikompañérope: “Jajupi koʼága ha ñañorairõ ñande rekove rehehápe, koʼága ndopytái ñanendive yma guaréicha.

45 Pórke, péina ápe, pe ñorairõ oĩ ore renondépe ha ore rapykuéri, ha pe y Jordán koʼága ha ambuépe, pe pantano avei ha kaʼaguy, nindaipóri moõpa jajevy hagua

46 Upévare pesapukái koʼága yvágape, peñemosãso hagua pene enemigokuéra pógui.

47 Upe rire oñorairõ hikuái, Jonatán oipyso ipo oinupã hagua Baquides-pe, pérohaʼe ojere chugui.

48 Upémarõ Jonatán ha iñirũnguéra otyryry Jordánpe ha opyrũpe ótroorilla peve.

49 Upe árape ojejuka Baquides ykére1.000kuimbaʼe rupi.

50 Upe rire Baquides ohojey Jerusalénpe ha omyatyrõ umi siuda imbaretéva Judéape. pe fuerte oĩva Jerico-pe, ha Emaús, Bet-horón, Betel, ha Tamnata, Faratón ha Tafón, ko'ãvaomombarete muroyvate, okẽ ha barras reheve.

51 Umíva apytépe omoĩ peteĩ guárnino, ikatu haguáicha ojapo ivaíva Israélpe.

52 Haʼe omombarete avei pe siuda Betsura, Gazera, ha pe tórre, haomoĩipype ehérsito ha omeʼẽhagua hiʼupy.

53 Upéi, ogueraha rehen ramo umi kuimba'e ruvicha ra'ykuérape oĩva tetãme, ha omoinge chupekuéra Jerusalén tórrepeoñeñongatu haguã.

54 Hiʼarive áño cien cincuenta y tres-pe, pe segundo méspe, Alcimo omanda ojeity hagua pe murálla oĩva pe korapy hyepypegua oĩva pe santuáriope; haʼe oity aveiumi profétarembiapokue

55 Ha oñepyrũvo oguejy, upérõ jepe ojejopy Alcimo-pe, ha ojejoko hembiapo, ojejokógui ijuru, ha ojejagarra chupe parálisis-gui, ha ndaikatuvéima oñeʼẽ mbaʼeve, ni omeʼẽ órdenoñeʼẽva hese hóga.

56 Upe jave Alcimo omanotuicha jehasa asyreheve.

57 Baquides ohechávo Alcimo omanóma hague, oho jey rréirendápe, ha upéi Judearetãopytu'u2 áño pukukue.

58 Upémarõ opavave kuimba'e iñañáva ojapo peteĩ aty guasúpe, ha he'i: Jonatán ha iñirũnguéra oĩ py'aguapýpe, ha noñatendéi.

59 Upémarõ oho hikuái oñemongeta hendive.

60 Upéi ou ha ou heta ehérsito reheve, ha omondo kuatiañeʼẽ ñemiháme umi iñirũnguérape Judéape, ogueraha hagua Jonatánpeha umioĩvape hendive

61 Upévare ojagarra hikuái umi kuimbaʼe tetãygua, upe mbaʼe vai apohare, cincuenta persóna rupi, ha ojuka chupekuéra.

62 Upe rire Jonatán, Simón ha umi oĩva hendive, ogueraha chupekuéra Betbasípe, opytáva desiértope, ha omyatyrõ umimbaʼe oñembyaíva haomombarete.

63 Baquides oikuaávo upéva, ombyaty opa ijehérsito ha omondomarandu Judeagua.

64 Upéi oho ha omongora Betbasi. ha oñorairõ hikuái hendive peteĩ tiémpo pukukue haojapo motor ñorairõrã.

65 Jonatán katu oheja iñermáno Simónpe pe siudápe, ha oho haʼevoi okaháre, ha osẽpeteĩnúmero reheve.

66 Ha oinupã Odonarques ha ijoykeʼykuérape, ha Fasirón raʼykuérapehogapýpe.

67 Oñepyrũvo oinupã chupe kuéra ha ojupi ijehérsito ndive, Simón ha iñirũnguéra osẽ pe siudágui ha ohapypa umi ñorairõhára motor.

68 Ha oñorairõ Baquides ndive, ha'e kuéra ombopy'arory, ha ombohasaasychupehikuái.

69 Upévare ipochyeterei umi kuimbaʼe aña omeʼẽvare chupe konsého ou hagua upe tetãme, ojuka rupi heta chupekuéra, haoipota ohojey hetãme.

70 Jonatán oikuaávo upéva, omondo hendápe embajadorkuéra, ipahaite peve oñemoĩ porã hendive ha oipeʼa hagua chupekuéraumiprisionérope.

71 Upe mbaʼe haʼe oasepta, ha ojapo ojerureháicha, ha ohura chupe arakaʼeve ndojapomoʼãiha chupe mbaʼeve ivaíva hekove pukukueaja.

72 Upémarõ haʼe omoĩjeývo chupe umi prisionéro oguenohẽvaʼekue yma Judea retãgui, ohojey ha oho hetãme, ha ndouvéima ijyvy rembeʼýpe.

73 Péicha pe kyse puku opyta Israel-gui, Jonatán katu oiko Macmas-pe ha oñepyrũ oisãmbyhy tetãyguakuérape. ha ohundiIsrael-gui umikuimba'e iñañávape.

MOAKÃHA 10 rehegua

1 Áño cien sesenta-pe Alejandro, Antíoco ra'y hérava Epifanes, ojupi ha ojagarra Tolomeo-pe.

2 Upémarõ rréi Demetrio ohendúvo upéva, ombyaty peteĩ ehérsito tuichaitereíva haosẽoñorairõ hagua hendive

3 Demetrio omondo kuatiañe'ẽ Jonatánpe mborayhúpe, ha'e omomba'eguasúvochupe.

4 Ha'e he'i: “Ñamoingo porã raẽ hendive, ha'e oñemoĩ mboyve Alejandro ndive.

5 Ndaupeichairamo hae imanduta opa mbae vai jajapovaekue hese, ha ijoykekura ha itavayguakura rehe.

6 Upévare omeʼẽ chupe autorida ombyaty hagua peteĩ ehérsito ha omeʼẽ hagua árma oipytyvõ hagua chupe ñorairõme.

7 Upémarõ Jonatán oguahẽ Jerusalénpe ha olee umi kuatiañeʼẽ entéroumi hénteha umioĩvape pe tórrepe.

8 Haʼekuéra okyhyjeterei ohendúvo pe rréi omeʼẽha chupe autorida ombyaty hagua peteĩ ehérsito

9 Upémarõ umi tórrepegua omeʼẽ Jonatánpe umirehen, ha haʼe omeʼẽchupekuéraituvakuérape.

10 Péicha, Jonatán opytaJerusalénpe, ha oñepyrũ omopuʼã ha omyatyrõpe siuda.

11 Ha omanda umi mbaʼapoharakuérape omopuʼã hagua umimurálla ha pe yvyty Sión ha ijerére ita cuadrada reheve oñemombarete hagua; haojapo hikuái upéicha

12 Upéi umi extranhéro oĩva umi fortaleza Baquides omopuʼãvaʼekuépe, okañy.

13 Upémarõ káda uno oheja henda ha oho hetãme.

14 Betsura-pe añoite oĩ umi oheja vaʼekue pe léi ha umi mandamiénto, ha upépe opyta hikuái okañy hagua

15 Upe rire rréi Alejandro ohendúvo mbaʼe promésa omondovaʼekue Demetrio Jonatánpe.

16 Ha'e he'i: Jajuhúta piko ambue kuimba'e peichagua? ko'ágã upévare jajapóta chuguiñane angirũ ha confederado.

17 Upéva ári ohai peteĩ kuatiañeʼẽ ha omondo chupe, koʼã ñeʼẽ heʼiháicha.

18 RréiAlejandro omomaitei iñermáno Jonatánpe.

19 Rohendu ndehegui, nde haʼeha peteĩ kuimbaʼe tuicha ipuʼakapáva, ha rejotopáma haʼehagua ore irũ.

20 Upévare koʼága ko árape ro’ordena haʼe hagua ne retã sacerdote guasu, ha nerehe rréi angirũ; (ha upéva reheve omondo chupe peteĩ ao morotĩ ha peteĩ koróna de óro:) ha ojerure ndéve rejagarra haĝua ore parte, ha reñongatu haĝua angirũ orendive.

21 Upémarõ pe séptimo mes del áño 160, pe fiésta de umi tavernákulope, Jonatán omonde pe ao sagrádo ha ombyaty ehérsito ha omeʼẽ heta árma.

22 Demetrio ohendúvo upéva, ombyasyetereiha he'i.

23 Mba'e piko rojapo, Alejandro orejoko haguére roñomoirû haguã judío kuérandive imbarete haguã?

24 Ahaíta avei chupekuéra ñeʼẽ omokyreʼỹva, ha aprometéta chupekuéra dignidad ha don, ikatu haguáicha areko ipytyvõ.

25 Upémarõ Jesús omondo chupe kuéra ko'ã mba'e: Mburuvicha guasu Demetrio omomaitei umi judío retãyguakuérape.

26 Peñongatúgui konvénio orendive, ha pesegi ore angirũme, napejoajúi ore enemigokuéra ndive, rohendu koʼãmbaʼe ha rovyʼa.

27 Upévare koʼága pesegi gueteri pejerovia orendive, ha romyengovia porãta peẽme umimbaʼe pejapovaʼekuére ore rehehápe.

28 Ha ome'ẽta peẽme heta inmunidad, ha ome'ẽta peẽme jopói.

29 Ha koʼága pomosãso, ha pende rehehápe amosãso opa judíope, umi impuésto, pe juky jepokuaagui, ha umi impuésto de korónagui.

30 Ha pe che mbaʼévaguiahupyty hagua peteĩtercera parte térã pe semilla, ha yvyramáta hiʼa mbyte, amosãso ko ára guive, ani hagua ojegueraha chupekuéra Judea retãgui, ni mbohapy mburuvicha oñembojoapýva hese Samaria ha Galilea retãgui, koára guive opaára guarã

31 Jerusalén toĩ sagrádo ha toiko sãsõme, umi ijyvy rembe'ýpe, taha'ediezmo guive hatome'ẽ tributo.

32 Ha pe tórre oĩva Jerusalénpe katu, ameʼẽ autorida hiʼári, ha ameʼẽ pe sumo saserdótepe, ikatu haguáicha omoĩ ipype umikuimbaʼe haʼeoiporavóva oñangareko hagua hese

33 Hiʼarive amosãso káda hudíope, ojegueraha vaʼekue prisionéroramo Judea retãgui, oimeraẽ pártepe che rréinope, ha aipota enterove che mburuvichakuéra omeʼẽ hymba hymbakuérape jepe.

34 Hiʼarive aipota opa arete, ha pytuʼuha, ha jasy pyahu, ha ára solemne, ha mbohapy ára arete mboyve, ha mbohapy ára arete rire haʼe opa mbaʼe inmunidad ha sãso opa judío chereino-peguápe guarã

35 Avei avave ndoguerekomoʼãi autorida ojaheʼo térã omoñeñandu vaihagua ni peteĩvape oimeraẽ mbaʼépe.

36 Aipotave, toñeinskrivi pe rréi ehérsito apytépe treinta mil kuimbaʼe rupi umi hudíogui, oñemeʼẽtava chupekuéra pago, opa rréiehérsito mbaʼévaicha.

37 Ha umíva apytégui oĩta oñemoĩva rréi imbaretépe, umíva apytégui oĩta avei oñemoĩva rréino mbaʼe rehe,

haʼekuéra ojerovia hesekuéra léi tee, jepe rréi omanda haguéicha Judea retãme.

38 Ha umi mbohapy goviérno oñembojoapýva Judéape Samaria retãgui, toñemoirũ Judea ndive, ikatu haguáicha ojeʼe chupekuéra oĩha peteĩ poguýpe, ni iñeʼẽrendu hagua ótroautorida ndahaʼéiva pe saserdóteguasu.

39 Tolomeo ha pe yvy oĩva hese, ameʼẽ jopóiramo jepe pe santuário oĩvape Jerusalénpe, umi mbaʼe oñekotevẽva ojejapo hagua pesantuário.

40 Avei ameʼẽ káda áño 15.000 grámo de pláta pe rréi kuéntagui umilugár oĩvagui.

41 Ha opa umi ofisiál ndohepymeʼẽivaʼekue yma guaréicha, koʼága guive oñemeʼẽta pe témplo rembiaporãme.

42 Ha upéva ykére, umi 5 mil grámo de pláta, oipeʼa vaʼekue hikuái umi kuéntagui témplope, áño ha áño, umi mbaʼeojepoi vaʼerãumi saserdóteoservívare.

43 Ha tahaʼe haʼéva okañýva témplope Jerusalénpe, térã oĩva koʼápe libertad ryepýpe, odevéva rréipe, térã oimeraẽ mbaʼére, toĩsãso, haopa mbaʼeoguerekóva chereino-pe.

44 Oñemopuʼã ha oñemyatyrõ hagua umi mbaʼe ojejapóva pe Santuáriope oñemeʼẽta pe rréikuentakuéragui.

45 Heẽ, ha Jerusalén murokuéra ñemopuʼãrã, ha ijerére oñemombarete hagua, oñemeʼẽta gastokuéra rréi kuéntagui, avei oñemopuʼã hagua umi murálla Judea-pe.

46 Koʼága Jonatán ha tavayguakuéra ohendúvo koʼã ñeʼẽ, nomeʼẽi chupekuéra crédito, ni ndorresivíri chupekuéra, imanduʼágui hikuái pe mbaʼevai guasu ojapovaʼekuére Israel-pe;haʼe ombohasaasyeterei haguérechupekuéra.

47 Péro Alejandro ndive ovyʼaitereihikuái, pórke haʼe hína pe primeroite ojerure asy chupekuéra pyʼaguapy añete, ha haʼekuéra ojogueraha meme hendivekuéra.

48 Upéi ombyaty rréi Alejandro heta ehérsito ha oñemoĩ Demetrio kóntrape.

49 Umi mokõi rréi oñorairõ rire, Demetrio ehérsito okañy, Alejandro katuoho hapykuériha ipu'aka hesekuéra.

50 Haʼe oñorairõ ivaieterei kuarahy oike peve, ha upe árape ojejuka Demetrio.

51 Upe rire Alejandro omondo embajador-kuéra Egipto ruvicha Tolémeo rendápe haomombe'uko'ã mba'e:

52 Aju jeýgui che retãme, ha añemoĩ che ypykue apyka guasúpe, ha ahupyty pe mburuvicha guasu, ha aity Demetrio-pe, ha arrekuperajey ore retã.

53 Che añemoĩ rire ñorairõme hendive, haʼe ha ijehérsito oñemondýi orerendápe haroguapy itrónope Rréinope.

54 Ko'ágã jajapo peteĩ ñe'ẽme'ẽ oñondivepa, ha ñame'ẽ chévene membykuña hembirekorã.

55 Upémarõ pe rréi Toloméo ombohovái: “Tovyʼa pe ára reju jey haguépe nde tuakuéra ypykue retãme ha reime haguépe itrónope.

56 Ha koʼága ajapóta nderehe, rehai haguéicha: chejotopa upévare Tolomeope, rohecha hagua ojupe; amendátagui nderehe chemembykuñárene rembipotaháicha.

57 Upémarõ Toleméo osẽ Egíptogui itajýra Cleopatra ndive, ha oguahẽ hikuái Tolomeope cien62 áño aja.

58 Mburuvicha Alejandro ojotopahápe chupe, ome'ẽ chupe itajýra Cleopatra, ha ogueromandu'a imensáhe Tolomeo-pe tuicha ñemomba'eguasúpe, mburuvichaguasurekoháicha.

59 Upérõ rréi Alejandro oskrivi Jonatánpe, ou hagua ojotopa hendive.

60 Upémarõ haʼe oho ñemombaʼeguasúpe Tolomeope, ha upépe ojotopa umi mokõi rréi ndive, ha omeʼẽ chupekuéra

ha iñangirũnguérape pláta ha óro, ha heta rregálo, ha oguerohorychupekuéra.

61 Upe tiémpope oĩ umi kuimbaʼe israelíta iñañáva, oñembyaty hese oakusa haguachupe, péro perréinohendúi chupekuéra.

62 Heẽ hetave upévagui, pe rréi omanda oipeʼa hagua ijao, ha omonde hagua chupe ao púrpura, ha ojapo hikuái upéicha.

63 Upéi oguapy chupe ha'eño ha he'i mburuvichakuérape: Tapeho hendive pe táva mbytépe ha pemombe'u ani haguã avave oñe'ẽ vai hese mba'eveichagua mba'ére, ha avave nomoñeñandu vaírichupemba'eveichagua mba'ére .

64 Umi oakusáva chupe ohechávo oñemombaʼeguasuha chupe pe proklamasión heʼiháicha, ha oñemondeha ao púrpura, okañyhikuái.

65 Upémarõ pe rréi omombaʼeguasu chupe, ha oskrivi chupe iñamigokuéra prinsipál apytépe, ha ojapo chugui peteĩ mburuvichaha opartisipáva igoviérnope.

66 Upe rire Jonatán oho jey Jerusalénpe pyʼaguapýpe ha vyʼápe.

67 Aveipe; 175 áño Demetrio, Demetrio raʼy, ou Cretagui, ha oike ituvakuéra ypykue retãme.

68 Mburuvicha Alejandro ohendúvo omombe'u, ombyasy ha ohojey Antioquíape.

69 Upémarõ Demetrio omoĩ Apolonio-pe, Celosíria sãmbyhyhára, ha'e ombyaty heta ehérsito ha oñemoĩ Jamniape, ha omondo saserdóte guasu Jonatán rendápe ha he'i:

70 Nde añoite reñemopu'ã ore rehe, ha che añembohory nde rehe ha añembohory, ha mba'ére piko reñemomba'eguasunde pokatuore reheyvytykuérape?

71 Ko'ágã, rejerovia ramo ne mbarete rehe, eguejy ore rendápe pe ñu ñúme, ha upépe roñeha'ã oñondivepa pe mba'e, chendive oĩgui umitáva pu'aka.

72 Eporandu ha eaprende mávapa che, ha umi hembýva ojagarráva ore parte, ha heʼíta ndéve nde py ndaikatuiha okañy ijyvy teépe.

73 Upévare koʼága ndaikatumoʼãirepyta umikavaju arigua ha tuichaitereíva puʼaka pe llanura-pe, ndaipórihápe ita ni pedernal, ni tendarekañy hagua

74 Upémarõ Jonatán ohendúvo koʼã mbaʼe Apolonio heʼi vaʼekue, ha oiporavo diez mil kuimbaʼépe osẽ Jerusaléngui, ha upépe iñermáno Simón ojotopa chupe oipytyvõ hagua chupe

75 Ha'e omopu'ã hoga Jope rovái. umi Jopegua omboty chupe upe távagui, Apolonio oguerekógui peteĩ guarnición upépe.

76 Upémarõ Jonatán omongora pe táva, ha okyhyjéguiumi távapegua oheja chupeoike.

77 Apolonio ohendúvo upéva, ogueraha tres mil kavaju arigua, hetaiterei kavaju arigua ndive, ha oho Azoto-pe peteĩ oviahávaicha, ha upéva reheve oguenohẽ chupe llanura-pe. oguerekógui hetaiterei kavaju arigua, hesekuéra ojerovia.

78 Upéi Jonatán oho hapykuéri Azoto peve, upépe umi ehérsito oñorairõ.

79 Ko'ágã Apolonio oheja milkavaju arigua emboscada-pe.

80 Ha Jonatán oikuaa oĩha peteĩ emboscada hapykuéri; haʼekuéra ojerégui ijehérsitope, ha oity dardo umi tavayguakuérape, koʼẽguive kaʼarupeve.

81 Pe puévlo katu opyta Jonatán heʼi haguéicha chupekuéra, haupéicha umi enemigo kavaju ikaneʼõma.

82 Upémarõ Simón oguenohẽ ijehérsito, ha omoĩ chupekuéra umi kavaju arigua yvýre, (umi kavaju arigua ipukúvagui) ha okañy.

83 Umi kavaju arigua oñemosarambívo ñúme, okañy Azoto-pe, ha oike Bet-dagón-pe, ha'éva ta'ãnga tupão, ojejoko haguã.

84 Jonatán katu omyendy tata Azoto ha umi táva oĩva ijerére, ha oipe'a umi mba'e ojegueru vaekue chuguikuéra.

Ha Dagón tupao, umiokañýva ndive, ohapy tata reheve.

85 Péicha ojehapy ha ojejuka kyse puku reheve haimete ochomil kuimbaʼe.

86 Upégui Jonatán oipeʼa ijehérsito, ha oñemoĩ Ascalón kóntrape, upépe osẽ umi kuimbaʼe upe siudápegua ha ohuguaitĩ chupe

87 Upe rire, Jonatán ha ijehérsito oho jey Jerusalénpe, ha oguenohẽ mbaʼeve.

88 Rréi Alejandro ohendúvo koʼã mbaʼe, omombaʼeve Jonatánpe.

89 Ha omondo chupe peteĩ ryru óro, oñeme'ẽtaháicha umi rréiruguygui.

MOAKÃHA 11 rehegua

1 Egipto ruvicha guasu ombyaty peteĩ ehérsito tuicháva, yvykuʼi opytáva yguasu rembeʼýpe, ha heta várko, ha oho ñembotavy rupi ojagarra hagua Alejandro rréino ha ombojoaju imbaʼéva ndive.

2 Upémarõ Jesús oho Espáñape py'aguapýpe, umi táva pegua ojeabri chupeha ojotopa chupe.

3 Toleméo oikévo umi siudápe, káda uno omoĩ peteĩ guarnisión desoldádo oñangareko hagua hese

4 Oguahẽvo Azoto-pe, ohechauka chupe hikuái Dagón tupao ojehapyvaʼekue, ha Azoto ha ijykére oñehundíva, ha umi teʼongue oñemombo vaʼekue ha umi ohapyvaʼekue ñorairõme. ojapógui hikuái montón chuguikuéra pe tape haʼe ohasataharupi.

5 Omombe'u avei hikuái mburuvicha guasúpe Jonatán ojapo vaekue, ha'e ojahéi haguã chupe.

6 UpéiJonatán ojotopa pe rréipe tuicha mbaʼépe Jopepe, ha upépe oñosaluda ha opyta hikuái.

7 Upe rire Jonatán oho rire pe rréi ndive pe rrío hérava Eleuterope, ohojey Jerusalénpe.

8 Upémarõ rréi Toleméo ogovernávo umi siuda oĩva yguasu rembeʼýpe, Seleucia peve, pe mar rembeʼýpe, oimoʼã umikonsého vaiAlejandro kóntrape.

9 Upémarõ omondo embajadór rréi Demetrio rendápe ha heʼi: “Eju jajapo peteĩ ñeʼẽme ore apytépe, ha ameʼẽta ndéve che rajy Alejandro orekóvape, ha regovernáta nde ru rréinope.

10 Añearrepentígui ameʼẽ haguére chupe che rajy, haʼe chejukase haguére.

11 Péichahaʼe ojahéi hese, oipotaitereígui irréino.

12 Upévare oipe'a chugui itajýra ha ome'ẽ Demetrio-pe, ha oheja Alejandro-pe, ojekuaa porãha'ekuéra ndaija'éiha.

13 Upéi Toleméo oike Antioquíape, ha upépe omoĩ mokõi korónaiñakã ári, Asia ha Egipto koróna.

14 Upe tiémpope rréi Alejandro oĩ Ciliciape, pórke umi oikóva umilugárpe opuʼã chugui.

15 Alejandro ohendúvo upéva, ou oñorairõ hendive, ha rréi Toleméo oguenohẽ ijehérsito, ojotopa chupe peteĩ podér ipoderósova reheve ha okañychupe.

16 Upémarõ Alejandro odipara Árabiape oñedefende hagua Mburuvicha guasu Tolomeo katuoñembotuicha

17 Zabdiel pe árabe oipe'a Alejandro akã ha omondo Toleméope.

18 Rréi Toloméo omano avei pe tercer día upe rire, ha umi oĩva umilugár imbaretévape ojejuka ojupe.

19 PéicharupiDemetrio ogovernacien 67 áñope.

20 Upe tiémpope Jonatán ombyaty umi oĩva Judéape ojagarra hagua pe tórreoĩva Jerusalénpe.

21 Upéi ou umi hénte iñañáva, ndochaʼéiva ipuévlope, oho pe rréi rendápe ha omombeʼu chupe Jonatán omongora hague pe tórre.

22 Ohendúvo upéva, ipochy, ha pyaʼe voi oipeʼa, oguahẽ Tolomeo rendápe ha oskriviJonatánpe anihagua omongora pe tórre, síno ouhaoñeʼẽ hendive Tolomeope pyaʼeterei.

23 Upevére Jonatán ohendúvo upéva, he'i omongora haguã gueteri, ha oiporavo unos kuánto anciano Israelgua ha sacerdote-kuérape, haoñemoĩjejupe.

24 Upéi ogueraha pláta, óro, ao, ha opaichagua rregálo, ha oho Tolomeope rréirendápe, ha upépe oguerohorychupe.

25 Oĩramo jepe umi kuimbaʼe iñañáva Ñandejárape odenunsia vaʼekue hese.

26 Upéicharõ jepe, pe rréi ojerure asychupe umi antecesor ojapo haguéicha yma, ha omopuʼã chupe enterove iñamigokuéra renondépe.

27 Ha omoañete chupe pe sumo sacerdocio-pe, ha opa umi honor oguerekovaʼekuépe upe mboyve, ha omeʼẽ chupe preeminencia iñamigokuéra prinsipál apytépe.

28 Upémarõ Jonatán ojerure pe rréipe oheja hagua Judéape ani hagua oñemeʼẽ impuésto, ha upéicha avei umi mbohapy goviérno, Samaria retãme. ha opromete chupe trescientos talento.

29 Upémarõ pe rréi omoneĩ ha ohai Jonatánpe kárta koʼã mbaʼére.

30 Mburuvicha guasu Demetrio omomaitei iñermáno Jonatánha hudíoretãme.

31 Romondo peẽme koʼápe peteĩ kuatiañeʼẽ rohaivaʼekue oreprimo Lasthenes-pe penderehehápe, pehechahagua.

32 Mburuvicha guasu Demetrio omomaitei itúva Lasténespe.

33 Ore rodesidirojapo porã umi judío pueblo ndive, haʼéva ore amigo, ha rojapo umi konvénio orendive, haʼekuéra oipota rupiorendive.

34 Upévare romoneĩ chupekuéra Judea rembe'y, mbohapy gobierno Aferema, Lida ha Ramatem ndive, oñembojoapýva Judea-pe Samaria retã guive, ha opa mba'e oñe'ẽva hesekuéra, opa umi ojapóva sacrificio Jerusalénpe. umi pago rangue pe rréi ohupytyva’ekue chuguikuéra anualmente ymaite guive yvy ha yvyramátayvakuéragui.

35 Ha ambue mbaʼe ñanembaʼévare, umi diezmo ha jepokuaa ñanderehegua, avei umi juky ryru, ha umi impuesto corona rehegua, ojedevéva ñandéve, romboyke chupekuéraopa umívaguiialiviorã.

36 Ha mbaʼeve koʼãvagui ndojepeʼamoʼãi koʼága guive tapiaite guarã.

37 Koʼága ehecha ejapo hagua peteĩ kópia koʼã mbaʼégui, ha toñemeʼẽ Jonatánpe ha emoĩ pe yvyty marangatúpe peteĩ lugár ojehecharamóvape.

38 Upe rire, rréi Demetrio ohechávo pe yvy ikirirĩha henondépe, ha noñemoĩriha hese, omondo entéro ijehérsito, káda uno oho hagua hendaguépe, ndahaʼéiramo unos kuánto grúpo de extranhéro, haʼe ombyatyvaʼekue chuguikuéra umi ísla tetã ambueguápe: upévare opavave ituvakuéra ypykuendocha'éihese.

39 Oĩ avei peteĩ Trifón, Alejandro retãygua, ohechávo entéro ehérsito oñeʼẽmbegue Demetrio rehe, oho Simalcuepe, pe árabe omongakuaavaʼekue Antíoco Alejandro raʼyimitãvape.

40 Ha ojahoga hese omosãso haguã chupe ko mitãrusu Antíoco, oisãmbyhy haguã itúva rendaguépe aravore.

41 Upe aja Jonatán omondo rréi Demetrio rendápe omosẽ hagua Jerusaléngui umi oĩvape pe tórrepe, ha umi oĩvape avei umifuérsape, oñorairõ haguéreIsraelkóntrape.

42 Upémarõ Demetrio omondo Jonatánpe ha heʼi: “Ndahaʼemoʼãi ajapóta ko mbaʼe nderehe ha ne puévlo rehehápente, síno tuicha amombaʼéta ndéve ha ne retãme, oĩramo oportunida”.

43 Koʼága upévare rejapo porãta, remondóramo chéve kuimbaʼekuéra chepytyvõ hagua; opa che mbarete ohómagui chehegui.

44 Jonatán omondo chupe tres mil kuimba'e imbaretéva Antioquíape, ha oguahẽvo hikuái mburuvicha guasu rendápe, pe rréiovy'aiterei ou haguérehikuái.

45 Péro umi oĩva upe siudápe oñembyaty cien veinte mil kuimbaʼépe haojukase perréipe.

46 Upévare pe rréiokañy korapýpe, ha katu umitavaguasu oñangarekóva pe tavaguasurasáre, haoñepyrũ oñorairõ.

47 Upéi pe rréi ohenói umi hudíope oipytyvõ hagua chupekuéra, ha haʼekuéra ou hendápe peteĩ jeýpe, ha oñemosarambipe siudápe, ojuka hikuái upeárape cien mil.

48 Upe árape omyendy tata pe siuda, ha oguenohẽ heta mbaʼeojegueru vaʼekue pe rréipe.

49 Upémarõ umi tavaygua ohechávo umi judío ohupytyha pe siuda haʼekuéra oipotaháicha, ipyʼaguasu, upévare ojerure asyhikuái pe rréipe haosapukái:

50 Pemeʼẽ oréve pyʼaguapy, ha umi hudío anivéma ojahéi ñanderehe ha pesiudápe.

51 Upéva reheve omombo hikuái hiʼarmakuéra, ha oñemoĩ pyʼaguapýpe; ha judío-kuérape oñemombaʼeguasu pe rréi renondépe, ha opa oĩva irreinope resa renondépe; ha ohojey hikuái Jerusalénpe, heta mbaʼeojegueru vaʼekue.

52 Upémarõ rréi Demetrio oguapy itrónope irréinope, ha pe yvykirirĩháme henondépe.

53 Upevére haʼe oñembotavy opa mbaʼe oñeʼẽvape, ha oñemomombyry Jonatángui, ni nomyengoviái chupe umi mbaʼe porã ohupytyvaʼekue chugui, síno oipyʼapyeterei chupe.

54 Upe rire ou jey Trifón ha hendive mitã michĩva Antíoco, oisãmbyhýva ha oñekorona.

55 Upéi oñembyaty hendápe entéro umi kuimbaʼe oñorairõva, Demetrio omosẽ vaʼekue, ha oñorairõ hikuái Demetrio ndive, hahaʼe ojere ha okañy.

56 Trifónojagarra umielefánte, ha oganaAntioquíape.

57 Upe jave mitãkaria'y Antíoco ohai Jonatánpe, he'i: Romoañete sacerdote guasu, ha romoĩ mburuvicha ramo umi irundy goviérno rehe, ha ha'e haguã peteĩ mburuvicha guasuangirũ.

58 Upévare omondo chupe mbaʼyru de óro oservi hagua, ha omeʼẽ chupe permiso hoyʼu hagua órogui, oñemonde hagua ao púrpurahaomonde hagua peteĩ hebilla de óro

59 Iñermáno Simónpe haʼe omoĩ mburuvicharã pe lugár héravagui Tiroeskaléra guive Egipto rembeʼypeve.

60 Upémarõ Jonatán oho ohasa umisiuda oĩva y mboypýri, ha opavave Siria ñorairõhára oñembyaty hendápe oipytyvõ haguã chupe.

61 Upégui haʼe oho Gazape, péro umi Gazagua omboty chupe. upévare omongorachupe, ha ohapy tatápe ijyvykuʼi, ha omondachupekuéra.

62 Upe rire, umi Gazagua ojerure asy Jonatánpe, ha'e oñemoĩ py'aguapýpe hendivekuéra, ha ogueraha rehen ramo umi kuimba'e ruvicha ra'ykuérape, ha omondo chupekuéra Jerusalénpe, ha ohasa upe tetã rupi Damasco peve.

63 Jonatán ohendúvo Demetrio ruvicha kuéra ouha Cadespe, oĩva Galiléape, tuicha poder reheve, oipe'a haguã chupetetãgui.

64 Oho ohuguaitĩ chupekuéra, ha oheja iñermáno Simónpe upe tetãme.

65 Upémarõ Simón oñemoĩikampaménto Betsura kóntrape ha oñorairõ heta tiémpore ha omboty.

66 Ha katu oipota hikuái py'aguapy hendive, ha'e ome'ẽva chupekuéra, ha upéiomosẽ chupekuéra upégui, ha ojagarra pe táva haomoĩ ipype peteĩ guarnición.

67 Jonatán ha ijehérsito katu oñorairõ pe y Genesar rembeʼýpe, ha upéguisapyʼa pyhareve ohohikuáiNasor ñu gotyo.

68 Ha, péina ápe, umi extranhéro ehérsito ojotopa hendivekuéra pe llanura-pe, omoĩ rire kuimbaʼekuérape emboscada-pechupeyvytykuérape, oñemboja hese.

69 Upémarõ umi oĩva emboscada-pe opuʼãvo hendaguágui ha oñorairõ, opavave Jonatán ykéreguaokañy.

70 Upéinipeteĩva ndopytái, Absalón ra'y Matatias ha Calfí ra'yJudas, umiehérsito ruvicha.

71 Upémarõ Jonatán omondoro ijao ha oity yvy iñakã ári ha oñemboʼe.

72 Upe rire ojere jey ñorairõrã, okañy chupekuéra, ha upéicha okañy hikuái.

73 Koʼága umi kuimbaʼe okañýva ohechávo upéva, ojere jey hikuái hendápe, ha hendive omuña chupekuéra Cades peve, hogapa peve, ha upépe oñemoĩhikuái.

74 Upe árape ojejuka 3.000 kuimba'e rupi umi tetã ambuegua, Jonatánkatuohojey Jerusalénpe.

MOAKÃHA 12 rehegua

1 Jonatán ohechávo pe tiémpo oservi hague chupe, oiporavo unos kuánto kuimbaʼépe ha omondo chupekuéra Rómape, omoañete ha ombopyahu hagua pe amista orekóva hendivekuéra.

2 Omondo avei kuatiañe'ẽ Lacedemonio-pe ha ambue hendápe, upevarã.

3 Upémarõ oho hikuáiRómape, ha oike senado-pe, ha he'i: Saserdóte guasu Jonatán ha umi hudío retãygua, oremondo pene rendápe, ha ipahápe pembopyahu haguã pe angirũ, peguerekova'ekue hendivekuéra ha peliga , yma guaréicha.

4 Upéva ári umi rrománo omeʼẽ chupekuéra kuatiañeʼẽ umi governadórpe opa lugárpe, ogueru hagua chupekuéra Judearetãme pyʼaguapýpe.

5 Ha péva hína umi kuatiañe'ẽ Jonatán ohaiva'ekue Lacedemonio-pe.

6 Jonatán, pe saserdóte guasu, umi ansiáno tetã pegua, umi saserdótehaambue hudío, omomaitei umi lacedemoniope.

7 Ymave oñemondovaʼekue kuatiañeʼẽ Onias-pe, pe saserdóte guasu Daríogui, haʼe ogovernáva upérõ pende apytépe, ohechauka hagua peẽ haʼeha ore joykeʼy, heʼiháicha pe kópia koʼápe ojeskrivíva.

8 Upérõ Onias ojerure asy pe embajador oñemondovaʼekuépe ñemombaʼeguasúpe, ha orresivi umi kuatiañeʼẽ, ojeʼehápe pe liga ha amistad.

9 Upévare, natekotevẽiramo jepe ni peteĩva koʼã mbaʼe, jareko ñande pópe umi kuatiañeʼẽ marangatu oĩva Ñandejára Ñeʼẽme ñanembopyʼaguapy hagua

10 Upevére, peñehaʼã pemondo peẽme pemoingove jey hagua joykeʼy ha angirũ, anihagua roiko peteĩchaite peẽme mombyrygua, ohasámagui heta tiémpo pemondo guive oréve.

11 Upévare, opa ára, ore arete ha ambue ára iporãvape, oremanduʼa penderehe umi sakrifísio roikuaveʼẽvape, ha ore ñemboʼépe, ropensaháicha ha ropensaháicha ore joykeʼykuérare.

12 Ha oréve rovyʼaiterei peñemombaʼeguasuhaguére.

13 Ñande voiningo jahasa vaiha ñorairõ guasu oparupiete, pórkeumi rréioĩva ñande jerére oñorairõ orekóntrape.

14 Upéicharõ jepe, ndorojepyʼapýi vaʼerãmoʼã peẽme, ni umiótroorendive ha oreamigokuérape, koʼã ñorairõme.

15 Ñande jaguerekógui pytyvõ yvágagui ñanepytyvõva, péicha ñañemosãsoháicha ñane enemigokuéragui, ha ñane enemigokuéra ojegueru py guýpe.

16 Upévare roiporavo Numenio, Antíoco raʼy, ha Antipater, Jasón raʼy, ha romondo chupekuéra umi rrománo rendápe, rombopyahu hagua pe amígo roguerekovaʼekue hendivekuéra, ha peliga yma guare.

17 Ro’e avei chupekuéra oho haĝua pene rendápe, ha tomomaitei ha tomoguahẽ peẽme ore kuatiañe’ẽ ore joyke’y ñembopyahu rehegua.

18 Upévare koʼága pejapo porãta pemeʼẽvo oréve peteĩ rrespuéstaupévape.

19 Ha péva ha’e umi kuatiañe’ẽ Oniares omondova’ekue rekopia.

20 Lacedemonio ruvicha guasu Areo omomaitei pa'i guasu Oniaspe.

21 Kuatiañe'ẽme ojejuhu lacedemonio ha judío ha'eha peteĩ ermáno haAbrahán ñemoñare.

22 Koʼága upévare, upéva ou guive ore roikuaa, iporãta pehai orévepene prosperidad rehegua.

23 Rohai jey peẽme, pene vaka ha mbaʼerepy haʼeha ore mbaʼe, ha ore mbaʼe haʼeha pende mbaʼe Romanda upévare ore embajadorkuérape omombeʼu hagua peẽme ko mbaʼe.

24 Jonatán ohendúvo Demebio ruvichakuéra ouha oñorairõ hagua hendive peteĩ ehérsitotuichavévape ymaguarégui.

25 Ha'e osẽ Jerusaléngui ha ojotopa hendivekuéra Amatis retãme, nome'ẽigui chupekuérapytu'uoike haguã hetãme.

26 Omondo avei espía kuéra hogakuérape, haʼekuéra ou jey, ha heʼi chupe oñenombra hague ou hagua hesekuéra pyhare jave.

27 Upévare kuarahy oike riremínte, Jonatán omanda ikuimbaʼekuérape oñatende ha oñemoĩhagua ármape, ikatu haguáicha pyhare pukukue oñorairõ hagua.

28 Péro umi oñemoĩva ohendúvo Jonatán ha iñirũnguéra oĩmaha preparádo oñorairõ hagua, okyhyje ha oryrýi ikorasõme, ha omyendy tataikampaméntope.

29 Jonatán ha iñirũnguéra ndoikuaái upéva ko'ẽmbotávo peve, ohechágui umiluz hendyha.

30 Upémarõ Jonatán omoirũ chupekuéra, péro ndohupytýi chupekuéra, ohasámahaguére pe rríoEleutero.

31 Upévare Jonatán ojere umi árabe, oñembohérava Zabadea rendápe, ha oinupã chupekuéra ha oipe'a chuguikuéra mba'eoipyhýva.

32 Upégui ha'e oguahẽ Damáscopehaohasa opatetã rupi.

33 Simón oho avei pe yvy ape ári Ascalón peve, ha umi yvytyoĩva ijykére, upégui ojere Jopegotyo haogana.

34 Haʼe ohendúgui omeʼẽtaha hikuái pe tekoha umi ojagarrávape Demetrio retãme; upévare omoĩ peteĩ guarnición upépe oñongatu hagua

35 Upe rire Jonatán oguahẽ jey hógape, ha ohenói umi ansiáno del puévlope, oñemongeta hendivekuéra omopuʼã hagua umilugár imbaretéva Judéape.

36 Jerusalén murálla yvateve, ha omopuʼã peteĩ yvyty guasu pe tórre ha pesiuda mbytépe, oipeʼa haguachuguipe siudágui, ikatu haguáicha oiko haʼeño, ani hagua kuimbaʼekuéra ovende ni ojogua ipype.

37 Upéva ári oñembyaty hikuái omopuʼã hagua pe siuda, pórke hoʼa pe murálla pehẽngue oĩva pe ysyry gotyo kuarahyresẽ gotyo, ha omyatyrõhikuái pe hérava Cafenatá.

38 Simón omopu'ã avei Adida Sefela-pe, ha omombarete okẽ harenda.

39 Trifón oho ojagarra pe rréino de Asia ha ojuka hagua pe rréiAntíocope, omoĩ hagua pekoróna iñakã ári

40 Ha katu okyhyje Jonatán ndohejamo'ãiha chupe, ha oñorairõtaha hendive; upévare oheka tape mbaʼéichapa ojagarráta Jonatánpe, ojuka hagua chupe Upémarõ ha'e oho, ha oguahẽ Betsánpe.

41 Upémarõ Jonatán osẽ ohuguaitĩ chupe cuarenta mil kuimbaʼe ojeporavo vaʼekue oñorairõ hagua, ha oguahẽ Betsánpe.

42 Trifón ohechávoJonatán ouha imbareteterei, noñanimái oipyso ipo hese.

43 Ha katu oguerohory chupe, ha oguerohory chupe opa iñangirũnguérape, ha omeʼẽ chupe jopói, ha omanda umi kuimbaʼe ñorairõhárape iñeʼẽrendu hagua chupe, ijeheguáicha.

44 Jonatánpe he'i avei: Mba'ére piko regueraha vaieterei ko'ãtetãme, ndaipórigui ñorairõ oreapytépe?

45 Upévare, emondo jey chupekuéra hógape, ha eiporavo mbovymi kuimba'e neha'arõ haguã, ha eju chendive Tolomeo-pe, ame'ẽtagui ndéve, umi hembýva ñorairõ guasu ha ehérsito, ha opavave oguerekóva mba'e. che katu, ajevýta ha asẽta, péva ha'éguichejeju.

46 Jonatán oguerovia rupi chupe ojapo heʼi haguéicha chupe, haomondo ijehérsito oho Judearetãme.

47 Haʼe ojagarra 3.000 kuimbaʼénte, umíva apytégui omondodos mil Galileape, ha 1.000ohohendive.

48 Jonatán oike riremínte Toloméspe, umi Tolomeogua omboty umi okẽ ha ojagarra chupe, ha opavave oúva hendive ojuka kyse pukureheve.

49 Upéi Trifón omondo heta soldádo yvýre ha kavaju arigua Galilea ha pe ñu guasúpe, ohundi hagua Jonatán aty kompletoitépe.

50 Ha oikuaávo Jonatán ha umioĩva hendive ojegueraha ha ojejuka hague, oñomokyreʼỹ hikuái. ha oho hi’aguĩ ojuehegui, oñembosako’ívooñorairõ haĝua.

51 Upémarõ umi ohóva hapykuéri ohechakuaávo oĩmaha oñorairõ hagua hekove rehehápe, ojere jey

52 Upémarõ enterove oguahẽ Judea retãme pyʼaguapýpe, ha upépe ojaheʼo Jonatán ha umi oĩvape hendive, ha okyhyjeterei hikuái. upévare opa Israelgua tuicha ñembyasy.

53 Upérõ opa tetãnguéra oĩva ijerére ohundise chupekuéra, he'ígui hikuái: Ndaipóri mburuvicha ha avave oipytyvõtava chupekuéra.

MOAKÃHA 13 rehegua

1 Simón ohendúvo Trifón ombyatyha peteĩ ehérsito tuichaitereíva oike hagua Judea retãmeha ohundihagua.

2 Ha ohechávo tavayguakuéra oryrýi ha okyhyjetereiha, oho Jerusalénpeha ombyaty tavayguakuérape.

3 Ha ome'ẽ chupe kuéra ñemokyre'ỹ, he'ívo: “Peẽ voi peikuaa mba'e mba'épa tuicha che ha che joyke'ykuéra ha che ru róga rojapova'ekue umi léi ha santuario rehe, umi ñorairõ ha jehasa asyrohechava'ekueavei.

4 Upévare ojejukapaite che joykeʼykuérape Israel káusare, ha cheapytacheaño.

5 Ko'ágã katu mombyry chehegui aheja rei che rekove opa jehasa asy jave.

6 Katuete avengáta che retã, pesantuario, ore rembireko ha ore ra'ykuérape, opa tetãnguéra oñembyatýgui orehundi haguã ivaieterei rupi.

7 Koʼága umi hénte ohendu riremínte koʼã ñeʼẽ, ijespíritu omoingove jey.

8 Ha'e kuéra he'i hatã ha he'i: Nde reiko ore ruvicha ramoJudas ha neryvy Jonatánrendaguépe.

9 Eñorairõ ore ñorairõkuéra, ha oimeraẽ mbaʼe, remandavaʼekue oréve, upéva rojapóta.

10 Upémarõ haʼe ombyaty entéro kuimbaʼe oñorairõvape, ha pyaʼe porã omohuʼã Jerusalén murálla ha omombarete ijerére.

11 Omondo avei Jonatán Absalón ra'ýpe ha hendive peteĩ poder tuicháva Jopepe, ha ha'e omosẽ upépe umi oĩvape upépe.

12 Upémarõ Trifón osẽ Tolomaogui tuicha podér reheve oike hagua Judearetãme, ha Jonatánoĩhendive servísiope

13 Simón katuomopuʼã hogaAdidape, peñu rovái.

14 Trifón oikuaávo Simón opuʼãmaha iñermáno Jonatán rendaguépe, ha oñorairõseha hendive, omondo hendápe maranduhára.

15 Ore roguereko nde ryvy Jonatánpe, ha'e odevéva viru rehe pe rréitesororehe, pe tembiapo oñeme'ẽva'ekue chupe rehe.

16 Upévare koʼága pemondo cien talento de pláta, ha mokõi itaʼýra rehen ramo, haʼe oĩ vove sãsõme ani hagua opuʼãñandehegui, ha rohejáta chupeoho.

17 Upémarõ Simón, ohechakuaáramo jepe haʼekuéra oñeʼẽha chupe ñembotavy, omondo gueteripe pláta ha umi mitã, ani haguaohayhueterei ijehe tavayguakuérare

18 Ikatu piko heʼi: “Che namondói haguére chupe pe pláta ha umimitã, upévare Jonatánomanóma”.

19 Upémarõ omondo chupekuéra umi mitã ha cien talento, Trifónkatu ndopoíriJonatánpe.

20 Upe rire ou Trifón oike haguã upe tetãme ha ohundi, ojere pe tape ohóva Adora peve, ha Simón ha ijehérsito katu oguatahese opa hendápe, ohohápe.

21 Umioĩva pe tórrepe omondo mensahéro Trifónpe, ikatu haguáicha haʼe pyaʼe oho hendápekuéra pe desiértope ha omondochupekuérahiʼupy.

22 Upévare Trifón ombosako'i opavave kavaju arigua ou haguã upe pyharépe Upémarõ oho ha oguahẽ Galaad retãme.

23 Oguahẽvo Bascamápe ojuka Jonatánpe, oñeñotỹ vaʼekue upépe.

24 Upe rire Trifón oujey haoho ijyvy teépe.

25 Upémarõ omondo Simón ha ojagarra iñermáno Jonatán kanguekue ha oñotỹ Modínpe, itúva ypykue táva.

26 Ha enterove Israel ojaheʼoiterei hese, ha heta ára ojaheʼo hese.

27 Simón omopuʼã avei peteĩ monuménto itúva ha ijoykeʼykuéra sepultúra ári, ha omopuʼã yvate gotyo ojehecha hagua, ita oñeikytĩva hapykuériha henondépe.

28 Avei omoĩ 7 pirámide, peteĩva ojuehe, itúva, isy ha cuatroiñermanokuérape guarã.

29 Ha koʼãvape ojapo umi mbaʼe iñaranduetéva, hiʼári omoĩ pilar tuicháva, ha umi pilar ári ojapopaite hiʼarmada imanduʼa hagua opa ára guarã, ha umi várko de blindaje ojetallavaʼekue rupive, ikatu haguáicha ojehecha chupekuéraopa umiohóva yguasúpe.

30 Kóva haʼe pe sepultúra ojapovaʼekue Modínpe, ha oĩ gueterikoʼága peve

31 Trifónombotavype rréiAntíocope, ha ojuka chupe.

32 Ha'e oisãmbyhy hendaguépe, ha oñekorona Asia rréi ramo, ha oguerutuicha mba'evai upetetãme.

33 Upémarõ Simón omopuʼã umi lugár imbaretéva Judéape, ha okorapa umitórre yvate, murálla tuicháva, okẽ ha korapýpe, ha omoĩpype tembiʼu.

34 Simón oiporavo kuimba'ekuérape ha omondo rréi Demetrio rendápe, ha'e ome'ẽ haguã pe yvy, Trifón ojapova'ekue ha'eomonda haguã.

35 Mburuvicha guasu Demetrio ombohovái ha ohai chupe péicha.

36 Mburuvicha guasu Demetrio omomaiteisaserdóte guasu Simón ha mburuvicha guasu kuéra angirũ, ha avei umi ansiáno ha judío retãme.

37 Pe koróna de oro, ha pe ao pytã, pemondovaʼekue oréve, rohupyty: ha roimema rojapo hagua peteĩ pyʼaguapy mbarete penendive, heẽ, ha rohai hagua ore ofisiálkuérape, romoañete hagua umiinmunidad romeʼẽvaʼekue.

38 Ha oimeraẽ konvénio rojapovaʼekue penendive opytáta; ha umi tenda mbarete, pemopuʼãvaʼekue, haʼéta pende mbaʼe.

39 Oimeraẽ mba'e vaitérã mba'e vaiojejapóva ko'ágã peve, ore roperdona ha pe impuésto corona rehegua, peẽ pedevéva oréve.

40 Ha pemaña mávapa pene apytégui ikatupyrýva oĩhagua ore korapýpe, upéicharõ toñeanota ha toĩ pyʼaguapy ore apytépe.

41 Péicha ojepeʼa Israel-gui pe júgo umi tetã ambuegua, cien áño 170-pe.

42 Upéi Israel puévlo oñepyrũ ohai umi instruménto ha ikontrátope: “Pe primer áño ogoverna haguépe saserdóte guasuSimón, pegovernadór haomoakãva umihudío”.

43 Upe tiémpope Simón okampaménto Gaza kóntrape ha omongora ijerére. ojapo avei peteĩ motor ñorairõrã, ha omoĩpe táva ykére, ha oinupã peteĩ tórre, haojagarra.

44 Ha umi oĩva motor-pe opoi pe távape; Upe rire oiko peteĩ sarambiguasuupetávape.

45 Umihénte oĩva pe siudápe omondoro ijao, ha ojupiumi murállare hembireko ha imembykuéra ndive, ha osapukái hatã ha ojerure asy Simónpe tomeʼẽ chupekuéra pyʼaguapy.

46 Ha'e kuéra he'i: Ani rejapo ore aña ore rembiapo vaikue, nde poriahuvereko uvei.

47 Upémarõ Simón oñembopyʼaguapy hesekuéra ha noñorairõvéima hendivekuéra, omosẽ chupekuéra pe siudágui ha omopotĩ umi óga oĩháme umi taʼanga, ha upéicha oike ipype purahéi ha omeʼẽvoaguyje.

48 Heẽ, omoĩ chugui opa mbaʼe kyʼa, ha omoĩ upépe koʼãichagua kuimbaʼe oñangarekótava pe léi rehe, ha

omombareteve yma guarégui, ha omopuʼã ipype peteĩ oiko hagua ijupe guarã

49 Haʼekuéra aveipe tórre oĩva Jerusalénpe ijyvykuʼieterei, ha ndaikatúi osẽ, ni oho pe ótrope, ni ojogua, ni ovende ñembyahýi rupive.

50 Upéi osapukái hikuái Simónpe ha ojerure asy chupe toñemopeteĩ hendive kuéra. ha omboguepa rire chupe kuéra, omopotĩpe tórreumimbaʼe kyʼágui.

51 Oike pype 30 ára, segundo mes-pe, cien setenta y un año-pe, ome'ẽvo aguyje, palmera rakã, arpa, platillo, violo, himno ha purahéi reheve oñehundi peteĩ enemigo tuicháva Israel-gui.

52 Haʼe oordena avei upe ára ojejapo hagua káda áño vyʼápe. Hi'arive pe yvyty Tupao oĩva pe tórre ykére, ha'e omombareteve chugui, ha upépe oiko ikompañía ndive.

53 Simón ohechávo itaʼýra Juan ipyʼaguasuha, omoĩchupe ótroehérsito ruvicha. ha ha'eoiko Gazera-pe.

MOAKÃHA 14 rehegua

1 Áño 120 áñope, rréi Demetrio ombyaty ijehérsito ha oho Media-pe ojerure hagua chupe pytyvõ oñorairõ hagua Trifonkóntrape.

2 Pe rréi de Persia ha Media Arsaces, oikuaávo Demetrio oikeha ijyvy rembe'ýpe, omondo peteĩ mburuvicha guasu ojagarra haguã chupeoikovéva.

3 Haʼe oho oinupã Demetrio ehérsitope ha ojagarra chupe ha ogueraha chupe Arsacespe, ha haʼe ojagarra chupe pártepe.

4 Judea retã katu, Simón oikove aja pukukue kirirĩháme. haʼe oheka haguére hetãme iporãva, péicha tapiaite iautorida ha iñemombaʼeguasu ombovyʼaporã chupekuéra.

5 Opa mba'e ojapova'ekuépe oñemomba'eguasu, upéicha avei ojagarra Jope refugio ramo, ha oike umi ísla mar rembe'ýpe.

6 Ha ombotuichave hetã rembeʼy, ha orrekupera jey pe tetã.

7 Ha ombyaty hetaiterei prisionéro, ha ogoverna Gazera, Betsura ha pe tórre, haʼe oguenohẽ haguégui opa mbaʼe kyʼa, nindaipóri oñemoĩva hese.

8 Upéi oñotỹ hikuái ijyvy pyʼaguapýpe, ha pe yvy omeʼẽ chupehiʼa, haumi yvyramátañupegua hiʼa.

9 Umi kuimbaʼe yma guare oguapy enterove umi kállere, oñemongeta oñondivepa umi mbaʼe porãre, ha umi mitãrusu omondeao gloriosa ha ñorairõrã.

10 Haʼe omeʼẽ tembiʼu umi távape guarã, ha omoĩ ipype opaichagua munición, upéicha rupi héra oñemombaʼeguasúva ojekuaa koyvy paha peve.

11 Ha'e ojapo py'aguapyupe tetãme, ha Israelovy'aiterei.

12 Opavave oguapy iparral ha ígo máta guýpe, ha ndaipóri oikytĩva.

13 Ndaiporivéi avei upe tetãme oñorairõ hagua hesekuéra: heẽ, umi rréivoiojeitypaite umiárape.

14 Ha'e omombarete opa hetãygua oñemomirĩvape. ha opavave odespreciáva peléi ha tapicha aña oipeʼa.

15 Haʼe ombojegua pe Santuário, ha ombohetave umi tembiporu oĩva petémplope.

16 Rómape ha Esparta peve oñehendu Jonatán omanóma hague, ombyasyeterei hikuái.

17 Ohendúvo iñermáno Simónpe oñemoĩ hague hendaguépe saserdóte guasu, ha ogoverna pe tetã ha umi siuda oĩva ipype.

18 Haʼekuéra oskrivi chupe peteĩ kuatiañeʼẽ vrónsepe, ombopyahu hagua ijoykeʼykuéra Judas haJonatán ndive.

19 Umi kuatiañeʼẽ ojelee vaʼekue kongregasión renondépe Jerusalénpe.

20 Ha kóva haʼe umi kuatiañeʼẽ omondovaʼekue lacedemonio kópia; Lacedemonio ruvicha kuéra, tavaguasu ndive, Simón pa'i guasu, Tupã ruvicha kuéra, pa'i kuéra ha umijudío retãyguarembyre, oreryvy kuéra, tomomaitei.

21 Umi embajadór oñemondovaʼekue ore retã rendápe, oremombaʼe guasu ha roñemombaʼeguasuha, upévare rovyʼaou haguére.

22 Ha ohai umi mbaʼe oñeʼẽvaʼekue hikuái tavayguakuéra atyhápe péicha; Antíoco ra'y Numenio ha Jasón ra'y Antipater, judío kuéra rembijokuái, ou ore rendápe ombopyahu haguã angirũ oguerekóva orendive.

23 Ha oguerohory tavayguakuéra oguerohory umi kuimba'épe, ha omoĩ umi embajaje rekopia kuatiahaipyre público-pe, ikatu haguã umi lacedemonio tavayguakuéra oguereko peteĩmandu'a hese.

24 Upe rire Simón omondo Rómape Numéniope peteĩ eskúdo tuicháva de óro orekóva mil kílo, omoañete hagua pe liga hendivekuéra.

25 Umi hénte ohendúvo upéva, heʼi: “¿Mbaʼeichagua aguyje piko ñameʼẽta Simón ha itaʼyrakuérape?”.

26 Haʼe ha ijoykeʼykuéra ha itúva róga omopyenda Israel, ha omosẽ ñorairõme iñenemigokuérape chuguikuéra, ha omoañete isãsoha.

27 Upémarõ haʼekuéra oskrivi umi távla de kóvrepe, ha omoĩ umi pilár ári oĩva pe sérro Siónpe. Ára 18, jasy Elulpe, cien ary 12, ha'e mbohapyha ary pa'i guasu Simón oisãmbyhy hague.

28 Saramel-pe oñemombe'u oréve ko'ã mba'e pa'i kuéra, tavayguakuéra, tetã ruvichakuéra ha tetã sãmbyhyhára kuéra atyguasuguasúpe.

29 Pyʼỹinte oiko vaʼekue ñorairõ upe tetãme, ha pe léi oñemantene hagua Simón, Matatias raʼy, Jarib ñemoñare, ijoykeʼykuéra ndive, oñemoĩ en peligro ha oñemoĩ umi enemigokuérare hetãguituicha omomba'eguasuhetã.

30 (Upe rire Jonatán ombyaty hetã ha ha'echupe saserdóte guasu.

31 Iñenemigokuéra oñembosako'i oike haguã hetãme, ohundihaguã ha omoĩipo santuario ári.

32 Upe jave Simón opuʼã oñorairõ hetã rehehápe, ha oipuru heta mbaʼe imbaʼéva, ha oarma umi kuimbaʼe ipyʼaguasúvape ha omeʼẽ chupekuérahepykue.

33 Ha omombarete umi táva Judea, Betsura ndive, opytáva Judea rembe'ýre, oĩ haguépe yma umi enemigokuéra armadura. Upépe omoĩpeteĩ guarnición judío pegua.

34 Ha'e omombarete Jope, opytáva yguasu rembe'ýpe ha Gazera, oĩva Azóto rembe'ýpe, upépe umi iñenemigokuéra oiko haguépe.

35 Upémarõ tavayguakuéra opurahéi Simón rembiapokue, ha mbaʼeichaitépa haʼe oimoʼã oguerutaha hetãme, ojapo chugui sãmbyhyhára ha saserdóte ruvicha, haʼe ojapo haguére opa koʼã mbaʼe, ha pe hustísia ha jerovia haʼe oñongatúvare hetãme. ha upévare oheka opa mbaʼe rupive omopuʼãhagua itavayguakuérape

36 Haʼe tiémpope osẽ porã ipópe, upévare umi tetã ambuegua ojepeʼa hetãgui, ha avei umi oĩva David siuda Jerusalénpe, ojapo vaʼekue ijehegui peteĩ tórre, ha upévaguiosẽ ha omongyʼa opa pe Santuario jerére, ha heta mba'evai ojapo petenda marangatúpe.

37 Upépe katu omoĩ hudíope. ha omombarete chupe tet ha tavaguasu seguridad-peha omopu'aJerusaln murálla.

38 Rréi Demetrio omoañete avei chupe saserdóte guasu ramo.

39 Ha ojapo chugui peteĩ iñamígo, ha omombaʼeguasu chupe.

40 Ha'e ohendúgui he'iha umi rrománo he'i hague umi judíope iñamigo, confederado ha joyke'y. ha oguerohory hague hikuái Simón embajador-kuérape ñemombaʼépe;

41 Avei umi hudío ha saserdóte ovyʼaiterei Simón haʼe haguére igovernadór ha saserdóte guasu opa ára guarã, opuʼãmeve peteĩ profétajeroviaha;

42 Hiʼarive haʼe haʼe hagua imburuvichakuéra, ha oñatende hagua pe santuáriore, omoĩ hagua chupekuéra hembiapokuéra, ha pe yvy, ha umi armadúra ha umi fortaleza ári, haʼe haʼeoñatende haguape santuario;

43 Upéva ári, opavave iñeʼẽrendúta chupe, ha opa kuatiahaipyre oĩva upe tetãme ojejapo hérape, ha oñemonde ao pytãha omonde óro.

44 Avei ndovaléi ni peteĩ tavayguakuéra térã saserdóte nomopẽi mbaʼeve koʼã mbaʼe, térã noñeʼẽi iñeʼẽre, térã ombyaty peteĩ aty guasu tetãme heseʼỹ, térã oñemonde ao púrpura, térãomonde peteĩhebilla de itaju;

45 Ha oimeraẽ ojapóva ambue mbaʼe, térã omboykéva oimeraẽva koʼãmbaʼe, ojekastiga vaʼerã.

46 Péicha oguerohory opavave tavayguakuérape ojapo Simón ndive haojapo oje'e haguéicha.

47 Upémarõ Simón oguerohory koʼã mbaʼe, ha ovyʼaiterei haʼégui saserdóte guasu, kapitán ha governadór umi hudío ha saserdótepe, haodefende enterovépe.

48 Upémarõ omanda hikuái ko kuatiañeʼẽ oñemoĩ hagua tábla de bronce-pe, ha oñemoĩ hagua pe santuario brújula ryepýpe peteĩlugár ojehecharamóvape;

49 Avei umi kópia oñeñongatu vaʼerã pe tesórope, ikatu haguáicha Simón ha itaʼyrakuéra oreko.

MOAKÃHA 15 rehegua

1 Antíoco, Demetrio ra'y, mburuvicha guasu omondo kuatiañe'ẽ yguasu rembe'ýgui Simón pa'i ha judío ruvicha ha opatetãme.

2 Umi mba'e oĩva ipype ha'e ko'ãva: Mburuvicha guasu Antíoco omomaitei Saserdóte guasu ha mburuvicha guasu Simónpe, ha umijudío retãyguakuérape.

3 Oĩgui kuimbaʼe mbaʼasy oipeʼáva ñande rukuéra rréino, ha che propósito haʼe adesafia jey, ikatu haguáicha amoĩjey pe estancia tujápe, ha upevarã ambyaty hetaiterei soldádo pytagua, ha ambosakoʼiumivárko ñorãirõ;

4 Che ha'e avei ahasa haguã tetã rupi, añevenga haguã umi ohundiva'ekuégui, ha ojapo heta táva oĩva pe Rréinope nandi.

5 Koʼága amoañete ndéve opa mbaʼe kuaveʼẽ omeʼẽvaʼekue ndéve umi rréi che mboyvegua, ha opa mbaʼeomeʼẽvaʼekue ndéve.

6 Ameʼẽ ndéve permíso avei remoneda hagua pláta ne retãme guarãnde sello reheve

7 Ha Jerusalén ha pe santuario rehegua, toĩ hikuái sãsõme; ha opa umi armadúra rejapovaʼekue, ha umi mbarete remopuʼãvaʼekueha reñongatúva nde pópe, topytandéve.

8 Ha oiméramo mbaʼe odevéva, térã oikótava, pe rréipe, toñeperdona ndéve koʼágaguive tapiaite guarã

9 Hiʼarive, rohupyty vove ore rréino, romombaʼeguasúta ndéve, ha ne retãme, ha ne témplope, ikatu haguáicha ojekuaa ne ñemombaʼeguasuko yvytuichakue javeve.

10 Áño 148-pe, Antíoco oho ituvakuéra ypykue retãme, ha upérõ oñembyaty hendápe umi ehérsito, ha saʼi opyta Trifónndive.

11 Upévare, rréi Antíoco omoirũ chupe, okañy Dórape, opytáva yguasurembe'ýpe.

12 Haʼe ohecháguipeteĩjeýpe ouha hese umimbaʼe vai, ha ipuʼakakuéra ohejaha chupe.

13 Upéi Antíoco oñemoĩ Dora kóntrape, ha hendive cien veinte mil kuimbaʼe ñorairõhára ha ochomil kavaju arigua. 14 Ha ojere rire pe siuda ijerére, ha ombojoaju umi várko hiʼaguíva pe távagui yguasu rembeʼýpe, ombopochy pe siudápe yvy ha yguasu rupi, nindohejáiavave osẽ térã oike.

15 Upe tiémpope ou Rómagui Numenio ha iñirũnguéra, ha oreko kuatiañeʼẽ umi rréi ha tetãnguérape. Upépe ojehai ko'ãmba'e.

16 Lucio, romano kuéra cónsul, rréi Tolomeo-pe, omomaitei.

17 Umijudío embajador, ore amigo ha confederado, ou ore rendápe ombopyahu haguã angirũ ha joaju yma guare, ha'e omondo chupekuéra saserdóte guasu Simón ha umi judío retãyguakuéragui.

18 Ha ogueru hikuái peteĩ eskúdode óro, orekóvamil kílo.

19 Upévare roimoʼã iporãha rohai rréi ha tetãnguérape, ani hagua ojapo chupekuéra mbaʼeve ivaíva, ni noñorairõi hagua hesekuéra, itavaguasukuéra, térã hetãnguéra ndive, ninoipytyvõi hagua gueteriiñenemigokuérape hesekuéra

20 Haʼete avei iporãva oréve rorresivi pe eskúdo chuguikuéra.

21 Upéicharõ, oĩramo hapicha hasýva okañýva hetãgui pene rendápe, pemeʼẽ chupekuéra Saserdóte guasu Simón pópe, haʼe okastiga hagua chupekuérape léi heʼiháicha

22 Upe mba'e avei ohai rréi Demetrio, Atalo, Ariaratés ha Arsaces-pe.

23 Opa tetãme, Samsamés, Lacedemonio, Delo, Mindo, Sición, Caria, Samos, Panfilia, Licia, Halicarnaso, Rodo, Arado, Cos, Side , Arado, Gortina, Cnido, Chipre ha Cirene.

24 Ha'e kuéra ohaihikuái pe saserdóteguasuSimónpe.

25 Upémarõ pe rréi Antíoco oñemoĩ Dora kóntrape pe segundo díape, oinupã meme Dórape ha ojapo umi motor, ha upéicha rupiombotyTrifónpe, ani hagua osẽnioike.

26 Upe jave Simón omondo chupe 2.000 kuimbaʼe ojeporavóva oipytyvõ hagua chupe pláta, óro ha heta armadura.

27 Upevére haʼe ndorrecibírichupekuéra, ha katu omboyke opa konvénio ojapovaʼekue hendive yma, ha oiko chugui extraño.

28 Avei omondo hendápe Atenóbio, peteĩ iñamígo, oñe'ẽ haguã hendive ha he'i: “Peẽ pejoko Jope ha Gazera. pe tórre oĩva Jerusalénpe ndive, haʼéva umi siuda oĩva che rréinope.

29 Ijyvy rembeʼykuéra pemombo, ha pejapo tuicha mbaʼe vaiupe tetãme, ha pehupyty pe mandamiénto heta hendápe cherréino ryepýpe.

30 Koʼága pemeʼẽ umi siuda pejagarra vaʼekue ha umi tributo pemeʼẽ vaʼekueJudea rembeʼýgui.

31 Térã pemeʼẽ chéve hesekuéra 500 kílo de pláta. ha umi mba'e vai pejapova'ekuére, ha pe tributo umi táva pegua, ambue cincocientos talento

32 Upémarõ oguahẽ Jerusalénpe pe rréi amígo Atenóbio, ha ohechávo mbaʼéichapa Simón omimbipa, pe armario de óro ha pláta, ha heta mbaʼe oservíva chupe, ha omombeʼu chupepe rréimensáhe.

33 Upémarõ Simón heʼi chupe: Ndorojagarrái ambue kuimbaʼe retã, ni ndorojagarrái ambue mbaʼe, síno ore tuakuéra ypykue erénsia, ore enemigokuéra oreko vaʼekue peteĩ tiémpore.

34 Upévare, roguerekóramo oportunidad, roguereko ore ru ypykue erénsia.

35 Ha rejerure ramo jepe Jope ha Gazera, jepe ojapo tuicha mbae vai tavayguakura ore retme, rome'ta ndéve cien talento hesekura. Pévape Atenobio nombohováiri chupe ni peteĩ ñe'ẽ;

36 Ipochy reheve oho jey mburuvicha guasu rendápe ha omombe'u chupe ko'ã ñe'ẽ, Simón reko mimbipa ha opa mba'eohechava'ekue.

37 Upe aja okañy Trifónguivárkope Ortosiaspe.

38 Upéi pe rréi omoĩ Céndebio-pe kapitánramo pe mar rembeʼýpe, ha omeʼẽ chupe heta soldádo oguata ha kavaju arigua.

39 Ha heʼi chupe oipeʼa hagua ijehérsito Judea gotyo avei omanda chupe omopuʼã hagua Cedrón, ha omombarete hagua umiokẽ, ha oñorairõ hagua tavayguakuéra ndive; ha katu perréivoi, haʼe omuñaTrifónpe.

40 Upémarõ Cendebeo oguahẽ Jamniape ha oñepyrũ ombopochy umi héntepe ha oike Judéape, ha ojagarra prisionéroramo umihéntepe ha ojuka chupekuéra.

41 Ha omopuʼã rire Cedro, omoĩ upépe kavaju arigua ha heta kuimbaʼe oguatahápe, ikatu haguáicha osẽ Judea rapére, pe rréiheʼihaguéicha chupe.

MOAKÃHA 16 rehegua

1 Upémarõ Juan ou Gazeragui, ha omombe'u itúva Simónpe Cendebeo ojapova'ekue.

2 Upévare Simón ohenóimokõi itaʼýra ypykuépe, Judas ha Juan, ha heʼichupekuéra:“Che ha che joykeʼykuéra ha che ru róga, chemitã guive koʼagaite peve roñorairõ Israel enemigokuéra ndive. ha umimbaʼe osẽ porãitereiore pópe, upévare pyʼỹinte romosãsoIsrael-pe.

3 Ha katu koʼága chetujáma, ha peẽ, Tupã poriahuvereko rupive, peguereko suficiente edad: peiko che ha che joykeʼy rendaguépe, ha tapeho peñorairõ ñane retãre, ha pe pytyvõyvágagui oúva toĩpenendive.

4 Upémarõ oiporavo pe tetãgui veinte mil kuimbaʼe oñorairõva kavaju arigua ndive, osẽva Cendebeo kóntrape, ha opytuʼuupe pyharépeModínpe.

5 Opu'ãvo hikuái pyhareve ha ohóvo pe ñu guasúpe, péina ápe, peteĩ ehérsito tuicha ipu'akapáva, kavaju arigua ha kavaju arigua, oúvohesekuéra.

6 Upémarõ haʼe ha ipuévlo oñemoĩ hesekuéra, ha ohechávo umi hénte okyhyjeha ohasávo pe y ryru, oho raẽ ijehe, ha upéi umi kuimbaʼe ohecháva chupe ohasa hapykuéri.

7 Ojapóvo upéva, omboja'o ikuimba'ekuérape ha omoĩ umi kavaju arigua yvýre apytépe.

8 Upéi ombopu hikuái umi trompéta sagrádo, ha upéi okañy Cendebeo ha ijehérsito, ha heta ijapytepekuéra ojejuka ha umi hembýva ogueraha chupekuéra pe lugár imbaretévape.

9 Upe tiémpope ojekutu Judas Juan ermáno. Juan katu osegi gueteri chupekuéra, oguahẽ meve Cedrónpe, Cendebeo omopuʼãvaʼekue.

10 Upémarõ okañy hikuái umi tórre oĩva peve Azoto kokuépe; upvare ohapy tatápe, ha upéicha rupi ojejuka dos

mil kuimba'e rupi. Upe rire ohojey Judea retãme py'aguapýpe.

11 Jericó ñúme, Abubus ra'y Tolomeo-pe oñemoĩ capitán, ha oguerekoheta pláta ha óro.

12 Haʼe ningo pesaserdóteguasuraʼy.

13 Upévare ikorasõ oñemopuʼã, oimoʼã ogueraha hagua pe tetã ijupe, ha upémarõ oñemongeta ñembotavýpe Simón ha itaʼyrakuérare ohundihagua chupekuéra

14 Simón ovisita hína kuri umi siuda oĩva pe kállere, ha oñatende porã umi siuda oĩvare. Upérõ ha'e oguejy Jericópe ita'ýra Matatias ha Judas ndive, ary 17, mes 11-pe, hérava Sabat.

15 Upépe Abubus ra'y orrecibívochupekuéra ñembotavýpe peteĩ tenda michĩmi hérava Docus, ha'e omopu'ãva'ekue, ojapo chupekuérapeteĩkaru guasu.

16 Upémarõ Simón ha itaʼyrakuéra okaʼupa rire, Tolémeo ha iñirũnguéra opuʼã ha ojagarra hiʼárma ha ojuka Simón ári pe karu guasuhápe, ha ojuka chupe, mokõi itaʼýra ha unos kuánto hembiguáipe.

17 Ojapóvo haʼe otraisiona tuicha, ha omyengovia ivaíva iporãvare.

18 Upéi Toleméo oskrivi koʼã mbaʼe, ha omondo pe rréipe omondo hagua chupe peteĩ ehérsito oipytyvõ hagua chupe, ha haʼeosalva chupepetetã ha umisiuda.

19 Omondo avei ambue tapichápe Gazerape ojuka haguã Juan-pe, ha umi tribuno-kuérape omondo kuatiañe'ẽ ou haguã hendápe ome'ẽ haguã chupekuérapláta, óroha jopói.

20 Ombou avei ambuépe ojagarra haguã Jerusalén ha pe montaña tupaópe.

21 Koʼága peteĩ odipara kuri Gázerape ha omombeʼu Juanpe itúva ha ijoykeʼykuéra ojejuka hague, ha, quoth, Toleméo omondo ndejuka haguaavei

22 Ohendúvo ko'ã mba'e, oñemondýi eterei, ha opopo umi oúvape ohundi haguã chupe, ha ojuka chupekuéra. haʼe oikuaágui ohekaha hikuái omomombyrývochupe.

23 Juan rembiapokue hembýva, ñorairõ ha hembiapo vaikue, ha umimuroomopu'ãva'ekue hahembiapokue.

24 Péina ápe, koʼãva ojehai sacerdocio crónica-pe, ojejapo guive chuguisumosacerdoteitúva rire.

1Umiermáno,umijudíooĩvaJerusalénhaJudéape, oipotaumiermáno,umihudíooĩvaEgíptotuichakuére, hesãihapyʼaguapy.

2Tupãtoporiahuverekopenendive,hapenemanduʼape konvénioojapovaʼekueAbrahán,IsaachaJacobndive, hembiguáijeroviaha;

3Hapemeʼẽpeẽmepenekorasõpeservihaguachupe, hapejapohaguahembipota,pyʼaguasuporãhaapytuʼũ oipotaitévareheve;

4Hapeipeʼapenekorasõhembiapoukapyha hembiapoukapykuérape,hapemondopeẽmepyʼaguapy.

5Hapehendupeneñemboʼe,hapeimepeteĩcha penendive,haaniarakaʼevependerejapejehasaasyjave.

6Hakoʼágaroimekoʼáperoñemboʼévopenderehe.

7Demetriooisãmbyhyhaguépe,cienáñosetentay nueveaja,orejudíorohaipeẽmepejehasaasyivaieterei javeoréveumiáñope,Jasónhaiñirũnguéraopuʼãguive peyvyharréinomarangatúgui.

8Ohapypeverandahaoñohẽtuguyinosénte,upéi roñembo'eÑandejárapehaoñehenduoréveroikuave'ẽ aveimymbajukahaarínaporã,haromyendyumi lámparaharomoĩmbujape

9Hakoʼágapehechapejapohatavernákuloaretepemes Casleu-pe

10Áñocien88-pe,umihénteoĩvaJerusalénpe,Judéape, pekonséhope,haJudaspe,omomaiteihahesãi Aristóbolope,rréiToloméojára,haʼevaʼekueumi saserdóteunhídoñemoñareumijudíooĩvaEgiptope

11Tupãñanemosãsóguituichapeligro-gui,roagradese chupe,roñorairõhaguéichapeteĩrréindive

12Haʼeomosẽumioñorairõvapepesiudamarangatu ryepýpe

13PelíderoguahẽrõguarePérsiape,haumiehérsito haʼetévaichaipuʼakaʼỹvape,ojejukachupekuéraNanea témplope,Naneasaserdóteombotavyrupichupekuéra

14Antíocoomendaserõguáichahese,oupelugárpeha iñamigokuéraoĩvahendive,orresivihaguaplátapeteĩ doterérape

15UmisaserdóteNaneaguaosẽrire,haʼeoikerirepeteĩ grúpomichĩvapepetémplope,+Antíocooikeriremínte ombotyhikuáipetémplo.

16Oipeʼávopeteĩokẽoĩvapetéchogui,oityhikuáiita peteĩarasunuicha,haoitypekapitánpe,oikytĩ chupekuéra,oipeʼachuguikuéraiñakãhaomomboumi oĩvapeokápe.

17Toñemomba'eguasuñandeTupãopamba'épe, ome'ẽva'ekueumiiñañávape.

18Upévarekoʼágaroñehaʼãramojeperoñongatupe témploñemopotĩ,pemesCasleuáraveinteycinco-pe, roimoʼãtekotevẽharohechaukapeẽmeupéva,ikatu haguáichapeẽaveipeñongatu,pefiéstadelos tavernáculoshadepetata,oñeme’ẽva’ekueñandéve Neemiasoikuave’ẽrõguaresacrificio,uperire omopu’ãmatupaohaaltar.

19ÑandetuakuéraypykuépeojegueraharirePérsiape, umisaserdóteupérõojeroviavaʼekueÑandejárare, ojagarrapealtártatakañyháme,haoñomipeteĩyvykua

ypeʼỹme,haupépeoñongatuporã,haupévarendoikuaái pelugáropavavekuimba’e.

20Hetaáñorire,Tupãoguerohoryrire,Neemias,ombou rupiPersiaruvichaguasu,omondoumisaserdóte ñemoñare,omokañyvaʼekuetatápe;

21Upéiheʼichupekuératomopuʼãhatogueru;ha oñemoĩvoumimymbajuka,Neemiasomanda pa’ikuérapetohypýipeyvyrahaumimba’eoñemoĩva hi’áriyreheve.

22Ojapoparireupéva,haoguahẽpeáraomimbihagua pekuarahy,ymaoñeñomivaʼekuepearaiapytépe, omyendytataguasuhaenteroveoñesorprende.

23Haumisaserdóteojapopeteĩñemboʼepesakrifísio hoʼuaja,chehaʼe,mokõivesacerdote,haopahembýva, Jonatánoñepyrũvo,haumihembývaombohovái, Neemiasojapohaguéicha.

24Hapeñemboʼeoikopéicha;Ñandejára,Tupã Ñandejára,opamba'eApohare,ndekyhyjeha imbaretéva,hekojojáva,haporiahuvereko,ha Mburuvichaguasupeteĩntehaipy'aporãva.

25Ndeañoitereme'ẽvaopamba'e,ndeañoite hekojojáva,ipu'akapávahaopaáraguarã,ndereipe'áva Israel-peopajehasaasygui,hareiporavovaekue ituvakuéraypykuépeharemomarangatuchupekuéra

26ErresivipesakrifísionepuévloIsraelkompletoitépe guarã,haeñongatundepártehaemomarangatu

27Embyatyumiisarambipávañandehegui,emosãso umioservívapetetãnguéraapytépe,emañaumi ojedespresiahaoñembohorývare,hatoikuaatetãnguéra ndehaʼehaoreTupã

28Pekastigaumiñandejopývape,haorgullosopejapo ñandeivaíva

29Eñotỹjeyneretãyguakuérandetendamarangatúpe, Moisésheʼihaguéicha

30Haumisaserdóteopurahéisalmoomeʼẽhagua aguyje

31Oparirepesakrifísio,Neemiasomandaoñeñohẽ haguapeyojehejávaumiitaguasuári

32Ojejapoparireupéva,omyendytatatĩ,hapetesape omimbipávapealtárguiohundipa

33Upémarõojekuaávokombaʼe,ojeʼeperréide Persiape,pelugárumisaserdóteojeguerahavaʼekue omokañyhaguépepetata,ojekuaahaguey,haNeemias omopotĩhagueumisakrifísio.

34Upéiperréiombotypelugárimarangatu,ohusgarire kombaʼe.

35Haperréioguerahahetajopói,haomeʼẽupévaumi haʼeombovyʼasévape.

36HaNeemiasombohérakombaʼeNeftar,haʼéva heʼiháicha,peteĩñemopotĩ:hakatuhetakuimbaʼe ohenóiNefi.

MOAKÃHA2rehegua

1Ojejuhuaveiumikuatiañeʼẽme,Jeremypeproféta omandahagueumiojeguerahavaʼekuépeoipeʼahagua petata,ojeʼehaguéicha.

2Hambaʼéichapapeproféta,omeʼẽrirechupekuérape léi,omandachupekuéraanihaguahesaráiÑandejára

rembiapoukapykuéragui,haanihaguaojavyiñakãme, ohechávoplátahaóroraʼanga,iadornokuérandive.

3Haambueñeʼẽpeichaguareheveoñemoñeʼẽ chupekuéra,anihaguapeléiojeiikorasõgui.

4Oĩaveiupekuatiañeʼẽmevoi,peproféta,Ñandejára oadvertirire,omandahaguepetavernákulohapeárkape ohohaguahendive,ohoajapemontáñape,ojupihápe Moisés,haohechaÑandejárapatrimonio.

5Jeremyoguahẽvoupépe,ojuhupeteĩitakuayvykua, omoĩhápepetavernákulo,peárkahapealtárdeinsiénso, haupéichaombotypeokẽ.

6Oĩumiohóvahapykuériouomarkávopetape,hakatu ndojuhúi.

7Jeremyohechakuaávoupéva,ojahéichupekuéraha he'i:“Upetendakatundojekuaáiva'erãTupãombyaty jeypeveitavayguakuérapehaoiporiahuverekohaguã chupekuéra”.

8UpéiÑandejáraohechaukátachupekuérakoʼãmbaʼe, haojehechaukátaÑandejárarekomimbipa,hapearai avei,ojehechaukahaguéichaMoiséspoguýpe,ha Salomónoipotarõguáichaoñesantifikapelugár oñemombaʼeguasúva

9Oje'eavei,ha'eiñarandurupioikuave'ẽsacrificio dedicaciónhaomohu'ãhaguãtemplo

10Moisésoñembo'ehaguéichaÑandejárape,petata oguejyyvágaguihaohapypaumimymbajuka

11UpémarõMoisésheʼi:Peofréndaojeʼuvaʼekue pekádore,ohundipa

12UpémarõSalomónomanteneumiochodía

13UmimbaʼepeteĩchaguaoñemombeʼuaveiNeemias kuatiañeʼẽhaikomentariokuérape;hambaʼéichapahaʼe omoñepyrũvopeteĩbibliotecaombyatyumirréi,ha profetakuéra,haDavidrembiapokue,haumirréi kuatiañeʼẽumidonmarangaturehegua

14UpéichaaveiJudasombyatyopaumimbaʼeokañýva ñandegérrarupi,haopytañanendive

15Upévarepeikotevẽramo,pemondopeteĩvapeogueru haguãpeẽme

16Upérõrogueromanduʼapotaitémapeñemopotĩ,rohai peẽme,hapejapoporãta,peñongatúramoumiára 17Rohaʼarõavei,peTupã,osalvavaʼekueopa itavayguakuérape,haomeʼẽvaʼekuechupekuérapeteĩ erénsia,perréino,pesacerdociohapesantuário.

18Ha'eoprometehaguéichaLéipe,pya'eore poriahuverekohaorembyatýtaopatetãyvágaguýguipe tendamarangatúpe.

19JudasMacabeohaijoyke'ykuéra,Tupaoguasu ñemopotĩhaaltárñemopotĩ.

20HaoñorairõAntíocoEpifaneshaitaʼýraEupator kóntrape.

21Haumitechaukahaouvaekueyvágaguiumi kuimba'eichaguápeomomba'eguasúvochupekuéra judaísmorehe.

22Haorrekuperajeypetémploherakuãitévaoparupiete koyvyapeári,haomosãsopesiuda,haomoañeteumi léioguejyvaʼekue,Ñandejáraimbaʼeporãchupekuéra.

23Opakoʼãmbaʼe,haʼehínaJasónCirenegua omombeʼúvocincolívrope,ñañehaʼãtañamombyky peteĩvolúmenpe.

24Ohecháguipenúmeroinfinito,hapedificultad ojuhúvahikuáiomañaseumimombe'upype tembiasakuerehegua,opaichaguamba'ére

25Roñatendeporãkuriumiomoñeʼẽsévaovyʼahagua, haumioñekomprometesévaimanduʼahagua,ikatu haguáichaideprovéchoentéroumiipópeoúva.

26Upévareoréveĝuarã,rojagarrávaoreárikotembiapo hasývañemombykyrehegua,ndaha’éikurindahasýiva, hakatupeteĩmba’esudorhajesareko;

27Ndahasýiháichapeombosakoʼívakaruguasu,ha ohekávaambuetapichápeideprovécho:upéicharõjepe hetatapichápeombovyʼahagua,vyʼápejajapótako mbaʼevaituichaitereíva;

28Ohejávoautor-pepemanejoexactoopaparticular rehegua,haomba’apoosegihaĝuaumireglapeteĩ abreviaturarehegua.

29Peógapyahuapohaguasuoñangarekovaʼerãháicha peógakompletoitérehakatupeoñekomprometéva omoĩhaombojeguahaguã,ohekava'erãumimba'e iporãvaombojeguahaguã.

30Oñembo'yhaguãopamba'erehe,haojesarekoumi mba'erehe,haoikuaasehaguãenparticular,ha'epeohai ypyva'ekuepetembiasakue

31Haʼeningojaipurumbykymi,haanihagua ñañehaʼãmbaitepetraváhogui,oñemeʼẽvaʼerãpe omombykysévape

32Ko’ápeupéicharõñañepyrũtapemombe’upy: ñamoĩvévopéichantepeoje’eva’ekuére,ha’ehapeteĩ mba’etavyjajapopeteĩprólogoipukúva,hambykype tembiasakuevoi

MOAKÃHA3rehegua

1Hapesiudamarangatúpeojeikopyʼaguapýpe,ha oñekumpliporãitereímaumiléi,saserdóteguasuOnias ojeroviarupiÑandejárare,handochaʼéirupiumimbaʼe añarehe

2Ojehuumirréivoijepeomombaʼeupetenda,ha omombaʼeguasupetémploijopóiiporãvévareheve;

3UpéicharupiSeleucoAsiayguaumiviruohupytývagui oguerahapaiteumimbaʼeojepagávaumisakrifísio servísiope.

4PéropeteĩSimónBenjamíntrívugui,haʼevaʼekue governadórpetémplope,oñorairõpesaserdóteprinsipál ndivesarambikuérepesiudápe.

5Ndaikatúiguiipu'akaOniasrehe,oguerahachupe ApolonioTraseasra'yrendápe,ha'évaupérõCelosíriaha Feniciagobernador.

6HaomombeʼuchupepetesórooĩvaJerusalénpe henyhẽhahetaitereiplátagui,upéicharupihetaiterei ipirapire,ndoikóivaumisakrifísiokuéntore,haikatuha ojegueruopambaʼerréipópepo.

7Apoloniooguahẽvomburuvichaguasurendápeha omombeʼurirechupepeplátaoñemombeʼuvaʼekue chupe,perréioiporavoHeliodorope,haomondochupe peteĩtembiapoukapyogueruhaguachupepeplátaojeʼe vaʼekue.

8UpémarõupepeteHeliodoroojagarraijeho;peteĩkolór guýpeovisitahaguaumisiudaCelosíriahaFenicia,péro añetehápeokumplihaguaperréirembipota

9HaoguahẽvoJerusalén-pe,haojeguerohorychupe tekoporãmepesumosacerdoteupetavaguasúpe,haʼe omombeʼuchupembaʼeiñarandupaoñemeʼẽpeplátagui, haomombeʼumbaʼérepaou,haoporanduañetepiko koʼãmbaʼe.

10Upémarõpesaserdóteguasuomombeʼuchupeoĩha koʼãichaguaplátaoñeñongatuhaguaumiviúdaha imembyʼỹvape.

11Peteĩkuimba'eTobíasra'yHircanomba'e,peteĩ kuimba'eoñemomba'eguasúva,handaha'éipeSimón iñañávaomombe'uvaihaguéicha.

12Handaikatumoʼãihaojejapohesekuérakoʼãichagua mbaʼevai,ojapovaʼekueupelugárimarangatúpe,hape témploñemomarangatuhaimarangatuʼỹvape, oñemombaʼeguasúvaopayvóraári.

13Heliódorokatu,perréiomandarupichupe,heʼi: “Opaichavérõojeguerahavaʼerãhaperréiryrúpe”.

14Upémarõpeáraha'eomoĩva'ekuépeoikeomohenda haguãkomba'e.

15Haumisaserdótekatu,oñesũaltarrenondépeijao sacerdote-kuérareheve,ohenóiyvágapepeomoĩvape peteĩléiumimbaʼehaʼeoñangarekóvare,ikatu haguáichaoñeñongatuporãumiomeʼẽvaʼekue chupekuéraoñeñongatuhagua

16Upérõpesaserdóteguasuomañavaʼekuehovarehe, upévaoporokutuvaʼerãmoʼãikorasõ,pórkehovaha ikolórokambiaomombeʼumbaʼéichapahasyhyepýpe

17Pekuimbaʼeojeréguikyhyjehaokyhyjéguiheterehe, haumiomañávapechupeojekuaambaʼeichaitépa ombyasykoʼágaikorasõme

18Ótrokatuosẽodiparahógaguiojerureasyumi héntepe,pórkepelugárhaʼetevoiojedespresiavaʼekue 19Haumikuñaoñemondeaovosareheveijyvaguýpe, hetaitereioĩumikállere,haumikuñataĩoñeñangarekóva odipara,oĩumiokẽgotyo,haoĩumimurállagotyo,ha ambuekatuomañaumiventánarupi

20Haopavaveojokóvaipoyvágagotyo,ojerureasy 21Upérõoiporiahuverekovaʼerãmoʼãpeteĩkuimbaʼe ohechávohoʼahaohóvoumihénteopaichagua,hape saserdóteguasuokyhyjetereiha

22UpémarõohenóihikuáiÑandejáraIpuʼakapávape omantenehaguaumimbaʼeojejapovaʼekuejerovia reheve,umiojapovaʼekuépeguarã.

23Upéicharõjepe,Heliodoroojapopeojeʼevaʼekue.

24Upépeoĩajaoñangarekóvapetesorojerére,espíritu Járahaopapokaturuvicha,ojapopeteĩaparisión tuichaitereíva,upéicharupiopavave oñemombaʼeguasúvaoiketahahendive,oñemondýi Ñandejárapuʼakare.haoñedesmaia,haokyhyjeterei.

25Ojehecháguichupekuérapeteĩkavajuoguerekóva peteĩkavajuariguaivaietereívahiʼári,haoñembojegua peteĩaoiporãitereívareheve,haoñanihatã,haoinupã Heliodoro-peipyrenondépe,hahaʼetekupeoguapýva kavajuárioguerekóvaarnéscompletoitaju.

26Aveiojehechaukahenondépeambuemokõimitãrusu, imbareteporãva,iporãitereihaijaoporã,oñembo'ýva ijykéremokõiveijykére.haoinupãmemechupe,haheta oinupãchupe.

27Heliodoroho'asapy'ayvýpe,haiñypytũetereiojere hese,haumihendiveoĩvakatuohupichupehaomoinge chupepeteĩmba'yrúpe

28Péichaha’e,nda’aréioúvapeteĩtrentuichávareheve haopaiguardiandivepedichotesoro-pe,ogueraha hikuái,ndaikatúiguioipytyvõijehehi’armakuérareheve: hahesakãporãohechakuaahikuáiÑandejárapu’aka.

29Tupãporupiveoñemombohaoñenoiñe'ẽ'ỹre,opa esperanzajeikove'ỹre.

30HaʼekuérakatuomombaʼeguasuÑandejárape,pe milágrorupiveomombaʼevaʼekuehendaguépe.upe mboyvemihenyhẽvakyhyjehajepy’apýgui, ojehechaukajaveÑandejáraIpu’akapáva,henyhẽvy’a havy’águi.

31UperiremínteoĩHeliodoroamigokuéraoñemboʼe Onias-pe,ohenóihaguapeIjyvatevévapeomeʼẽhagua chupehekove,haʼekuéraoñenoomeʼẽhaguapeespíritu.

32Upémarõpesaserdóteguasuoimoʼãanihaguaperréi oimoʼãumihudíootraisionahagueHeliodororehe,ha oikuaveʼẽpeteĩsakrifísiohesãihaguapekuimbaʼépe.

33Pesaserdóteguasuojapoajapeteĩexpiasiõ,umi mitãkariaʼyijaovaʼekuevoi,oñemboʼyHeliodoroykére haheʼi:“Emeʼẽtuichaaguyjepesaserdóteguasu Oniaspe,pórkeÑandejáraomeʼẽndévejeikove

34Harehechávoreñeinupãhagueyvágagui,emombeʼu opayvypórapeTupãpuʼakaipuʼakapávaHahe'irire hikuáiko'ãñe'ẽ,ndojehecháivéimahikuái

35UpémarõHeliodoro,oikuaveʼẽriresakrifísio Ñandejárape,haojaporireiñeʼẽmeʼẽtuichávapeosalva vaʼekuépehekove,haomomaiteirireOniaspe,ohojey ijehérsitondiverréirendápe

36UpéiotestifikaopayvypórapeTupãguasurembiapo, ohechavaʼekuehesarupive

37HaperréiHeliodoro,ikatuhaguáichaoñemondojey Jerusalénpe

38Reguerekóramoneenemigotérãnetraidor,emondo chupeupépe,hareguerohorýtachupeoñeinupãporãvo, okañýramohekovereheveoĩpeteĩÑandejárapu’aka especial

39Peoikóvayvágapeoñangarekóguiupetendáreha odefendehaoinupãhaohundiumioúvapeojapovai

40Haumimba'eHeliodororehegua,hapetesoro ñeñongaturehegua,ho'apéicha.

MOAKÃHA4rehegua

1KoSimónkoʼága,roñeʼẽmavaʼekuehese,haʼégui peteĩtraisionéropeplátahahetãme,ojahéiOnias-pe, haʼetekuomondýivaHeliodoro-pe,hahaʼevaʼekue koʼãmbaʼevaiapoha.

2Péichahaʼeipyʼaguasuohenóichupetraidor,omerese porãvaʼekuepesiuda,haomandavaʼekuehetãmevoi, haikyreʼỹetereiumiléirehe.

3HaʼekuérandochaʼemoʼãihaojukapeteĩvaSimón grúporupive.

4Oniasohechávoipeligrosohakoñorairõ,haApolonio ha'éguiCelosíriahaFeniciagobernador,ipochyha ombohetaveSimónivaíva.

5Ha'eohorréirendápe,ndaha'éioakusahaguã hetãyguakuérape,ohekahaguãopavaveiporãva,taha'e públicohaprivado

6Haʼeohecháguindaikatuihapeestadoosegikirirĩháme, haSimónohejaitavy,perréinomaʼẽiramoupéva.

7Seleucoomanorire,Antíoco,héravaEpifanes, ojagarrarireperréino,Jasón,Oniasryvy,omba'apo kañyhámeha'ehaguãsaserdóteguasu.

8Oprometévorréipeojerureasytrescientossesenta talentodeplátahaambueviruochentatalento.

9Upévaykére,oprometeoasignatahaciencincuentave, ikatúramooguerekóramolicenciaomoĩhaĝuachupe peteĩtendaojapohaĝuaejercicio,haombokatupyry haĝuamitãrusukuérapeumitetãambueguamoda-pe,ha ohaihaĝuachupekuéraJerusalén-guaporlaAntioquiayguaréra.

10Perréiomeʼẽrireipópepegoviérno,pyaʼevoi ogueruhetãmegriégoicha

11Haoipeʼaumipriviléhiomburuvichaguasu oñemeʼẽvaʼekueumihudíope,Juan,Eupolemotúva rupive,haʼeohovaʼekueembajadorRómapeoñomoirũ haoipytyvõhaguachupekuérahaoityumi sãmbyhyguasuomoirũvaléihe'iháicha,omopu'ã jepokuaapyahuléirehe

12Haʼevyʼápeomopuʼãpetórreguýpepeteĩlugár ojejapohaguaehersísio,haomoĩipoguýpeumimitãrusu ruvichakuérapehaomondechupekuérapeteĩsombrero

13Koʼágapéichahaʼevaʼekueumigriégomoda ijyvatevéva,haumitekokuérapagano-kuérajepokuaa, Jasón,upeiñañávaiñañáva,handahaʼéivasaserdóte guasu;

14Umisaserdótendoguerekoihapyʼaguasuoservivévo pealtar-pe,hakatuodespresiapetémplo,haohejareívo umisakrifísio,pyaʼeopartisipapeasignaciónilegal-gui peejerciciorendaguépe,pejuegodeDiscoohenóirire chupekuéra;

15Noñemoĩriumiituakuéraypykuépe omombaʼeguasúva,sínooguerohoryveumigriégo rekomimbipa

16Upévareouhiʼarikuérahetambaʼevai,haʼekuéra oguerekóguichupekuéraiñenemigohaiñevengáva, haʼekuéraosegívaijepokuaakyreʼỹme,haojoguase chupekuéraopambaʼépe.

17Ndaha'éinikomba'eivaívajajapohaguãTupãléi rehe,haáraoúvapekatuomombe'útako'ãmba'e.

18PekádaáñoojegueroviávaojejapovaʼekueTirope, perréioĩjaveupépe.

19KoJasónipyʼaporã’ỹvaomondomensajeroespecial Jerusaléngui,haʼévaantioquio,oguerahahagua trescientosdrácmadeplátaHérculessakrifísiope,umi oguerahávajepeoimoʼãiporãhanomeʼẽipesakrifísio, ndahaʼéiguiokonvenivéva,sínohaʼereservadoambue cargo-peguarã.

20Koviruupérõ,peomondovaʼekuére,oñenombra Hérculessakrifísiopeguarã;hakatuumiogueraháva rupi,ojeporuojejapohaguãgallia.

21OñemondórõguareEgíptopeApolonio,Menesteo raʼy,oñekoronahaguarréiTolomeoFilométorpe, Antíocoontendeporãndoikóiporãihachupe

hembiapokuére,haupéioguahẽJopepehaupégui Jerusalénpe:1.

22UpépeJasónhatavaguasuoguerohorychupe,ha oguerahachupetataindyhasapukáituichareheve.

23MbohapyáñohaguépeJasónomondoMenelaúpe, Simónrykeʼyjaʼevaʼekue,oguerahahaguapeplátape rréipehaoñatendehaguachupeumimbaʼetekotevẽvare. 24Hakatuojeguerurirechupeperréirenondépe, omombaʼeguasurirechupeipuʼakagloriosarehe, ohupytypesacerdocioijupeguarã,oikuaveʼẽvohetave Jasónguitrescientostalentodepláta.

25Upémarõouperréimandatoreheve,ndoguerúi mbaʼeveomeresévapesumosacerdocio,sínooreko peteĩtiranoipyʼahatãvapochy,hapeteĩmymbakaʼaguy pochy.

26UpémarõJasón,omoapañuãivaʼekueiñermánopevoi, ótroomoapañuãichupe,okañyamonítaretãme.

27UpémarõMenelaoohupytypemburuvichaguasu, péropeplátaoprometevaʼekueperréipe,ndojapói mbaʼeveiporãva,ojeruréramojepeSóstratispe mburuvichapekastíllope

28HaʼeningooñembyatyumikostúmbreUpévare mokõivévaoñehenóimburuvichaguasurenondépe

29KoʼágaMenelaoohejahendaguépeijoykeʼy Lisimacopesaserdótepe;haSóstratoohejaCrátes,ha'éva gobernadorchiprio-kuéra

30Ojapoajakoʼãmbaʼe,TarsohaMalósguaopuʼã opuʼã,pórkeoñemeʼẽchupekuéraperréihembireko, héravaAntíoco

31Upéiperréipyaʼetereiouombopyʼaguapyhaguaumi mbaʼe,haohejaAndrónico,peteĩkuimbaʼeipoderósova, haʼeogovernahagua

32Menelaooimo'ãguiohupytymahaára,omonda témploguiunoskuántomba'yruórogui,haome'ẽ Andrónico-pe,haunoskuántoovendeTirohaumitáva ijerére

33Oniasoikuaávomba'épahe'ise,ojahéichupehaoho peteĩtendamarangatúpeDafnépe,opytávaAntioquía rembe'ýpe

34UpévareMenelaoojagarrávoAndrónico-pe, oñembo'echupeomoingehaguãOniasipópeha'e okonvensévoupéva,haoguahẽvoOniasrendápe ñembotavýpe,ome'ẽchupeipoakatúañe'ẽme;ha oimoʼãramojepechupe,haʼeokonvensechupeosẽ haguapesantuáriogui.

35Upévarendahaʼéiumihudíoañónte,hetaótro tetãyguaaveiipochyhaoñembyasyetereiojejuka haguérehekopeʼỹpekuimbaʼépe.

36PerréioguahẽjeývoumilugároĩvaguiCiliciajerére, umihudíooĩvapesiudápe,haunoskuántogriego ndochaʼéivaaveikombaʼére,oñembohoryojejuka haguéreOniaspembaʼérepa.

37UpévareAntíocoombyasyipyʼaiteguive,ha oiporiahuverekohahasẽ,peomanóvahekoporãha ipyʼaguapýgui.

38Haipochýgui,pyaʼeoipeʼaAndrónicoipiremorotĩva, haoikytĩijao,haoguerahachupetavaguasutuichakue javeveupelugárpevoi,ojapohaguépeTupã ÑandejárareOniasrehe,upépeojukapeoporojukáva

oñemaldesivaʼekuépe.PéichaÑandejáraombojopói chupeikastígo,omeresehaguéicha.

39KoʼágaLisimacoojaporirehetasacrilegioupe távapeMenelaoomoneĩrupi,hahiʼaoñemyasãi oparupiete,umihénteoñembyatyLisimacorehe, ojeguerahapámahetambaʼyruóroguigua.

40Upémarõtavayguakuéracomúnopuʼãvo,hahenyhẽ pochýgui,Lisimacooarmatresmilkuimbaʼerupi,ha oñepyrũraẽoikuaveʼẽviolénsia;peteĩAuranoha’évo tendota,peteĩkuimba’emombyryohóvahetaáñore,ha ndaha’éimichĩvévatavy.

41UpémarõhaʼekuéraohechávoLisimacooñehaʼãha, oĩijapytepekuéraojagarrávaita,oĩojagarrávayvytimbo, haambuekatuojagarrávapoyvytimbo,oĩvauperire, oitypaiteoñondiveLisimacoárihaumioñemoĩvahiʼári.

42Péichahetaijapytepekuéraoinupã,haoĩoinupãva yvýpe,haopavaveomboligaokañyhaguã,hakatupe tupaomondahavoi,ojukachupetesoroykére

43UpémarõkoʼãmbaʼéreojeakusaMenelaokóntrape.

44PerréioguahẽvoTirope,mbohapykuimbaʼe oñemondovaʼekuepesenádoguiodesidihenondépe

45PéroMenelao,koʼágaoñekondenávo,opromete DoriménesraʼýpeToleméopeomeʼẽtahachupeheta pláta,ombopyʼaguapyséramoperréipe

46UpémarõTolomeooguerahaperréipepeteĩgaleríape, haʼetevoiohupihaguapeyvytu,haʼeopensaótrakósare

47UpéicharupiomosãsoMenelao-peumiacusacióngui,haʼejepehaʼekáusareopambaʼevai:haumi kuimbaʼemboriahu,omombeʼúrirehikuáiikáusa,heẽ, escita-kuérarenondépe,ojehusgavaʼerãmoʼãinosénte, chupekuérahaʼeokondenaomanohagua

48Péichaumiosegívaupembaʼetavaguasurehehápe, hatavayguakuérapeguarã,haumimbaʼyrumarangatu rehehápe,pyaʼeohasaasycastigohekopeʼỹva

49UpévareumiTiroguajepe,ndochaʼéiupetembiapo vairehe,oñeñotỹchupekuérañemombaʼépe

50HaupéichaumiipuʼakapávaporiahurupiMenelao opytagueteriautorida-pe,oñembohetavévoivaívape,ha haʼéguipeteĩtraidortuichávatavayguakuérapeguarã

MOAKÃHA5rehegua

1UpetiémpopeAntíocoombosakoʼimokõihaviáhe Egíptope.

2Haupéiojehu,opatavaguasurupi,haimetecuarenta díaaja,ojehechaumikavajuariguaoñaniyvate,ao óroguigua,haarmadolanzareheve,peteĩsoldádo atyicha,

3Hakavajuariguañorairõháraoñemoĩva,ojojuhúvaha oñaniojuehe,oryrýiescudo,hahetaitereipico,ha oguenohẽkysepuku,haomombodardo,haadornode oroomimbipáva,haarnésopaichagua.

4Upévareopavaveoñembo'eupejehechaukaojere haguãiporãvape.

5Koʼágaosẽvopeteĩñeʼẽjapu,Antíoco omanómarõguáicha,Jasónoguerahaporlomenosmil kuimbaʼépe,hasapyʼaitépeojapopeteĩataqueupe tavaguasúre;haumioĩvaumimurállaári,haipahápe ojejagarrapetáva,Menelaookañypekastíllope.

6HakatuJasónojukaiciudadano-kuérape poriahuvereko’ỹre,nopensáiguiohupytyhaĝua chupekuéraárahetãmeguaha’étahapeteĩáravy’a’ỹvéva chupeĝuarã;hakatuoimo’ãvoha’ekuéraha’ehague iñenemigo,handaha’éihetãygua,ha’eipu’akava’ekue.

7Hakatuopakoʼãmbaʼérehaʼendohupytýipe principado,hakatuipahápeoñemotĩpetraisión recompensarehe,haokañyjeyamonita-kuéraretãme.

8Ipahápehaʼeoujeyvyʼaʼỹme,ojeakusachupeAretas, áraberuvichaguasurenondépe,okañytávaguiótro távape,opersegiopavaveyvypóragui,ndaijaʼéihese ohejávaléi,haojeguerekochupepeteĩenemigoabierta ramohetãhahetãyguakuéra,oñemosẽEgipto-pe.

9Péichapeomosẽvaʼekuehetápehetãgui,omanopeteĩ tetãiñambuehápe,ojeretiraLacedemoniorendápe,ha opensaupépeotopahaguapytyvõipehẽnguekuéra káusare.

10Hapeomosẽvaʼekuehetanoñeñotỹivape, ndoguerekóimbaʼeveichaguañembyasyhese,nipeteĩ sepultúraituvakuérandive.

11Komba'eojehúvaoguahẽvoperréiáutope,oimo'ã Judeaopu'ãha,haosẽvoEgíptoguiipochypochyreheve, ojagarrapesiuda

12Haomandaumiñorairõhárapeanihaguaoiporiahuve umiojotopávape,haojukahaguaumiojupívapeumióga ári

13Péichaojejukaimitãvahaijedámavape,ojejuka kuimbaʼe,kuñahamitãme,ojejukavírgenhamitãmimi 14Haoñehundimbohapyárapukukueajaocentamil, umívaapytéguiojejukacuarentamilpeñorairõme;ha ndaha’éisa’iveoñevendévaojejukágui

15Upéicharõjepehaʼenoñekontentáikombaʼére,ha katuoñembotuichaoikehapetémploimarangatuvévape opakoyvyapeári;Menelao,upeotraisionáva léikuérape,hahetãmevoi,ha’évosãmbyhyhára:

16Haojagarrávoumimbaʼyrusagrádoipokyʼareheve, haipokyʼareheveoityumimbaʼeodedikavaʼekueótro rréiombotuichavehaguapelugároñembotuichaveha oñemombaʼeguasuhaoñemombaʼeguasuhagua

17HaoñemombaʼeguasuetereiAntíocoiñakãme,haʼe nopensáiÑandejáraipochyhasapyʼamiumioikóvaupe tavaguasúpeangaipakuérare,haupévarehesanoĩriupe tendáre.

18Ymavenoñembojeguáirirehikuáihetaangaipápe,ko kuimbaʼe,ouriremínte,pyaʼeoñeinupã,ha oñemomombyryiñemombaʼeguasúgui,Heliodoro-icha, perréiSeleucoomondovaʼekueohechahaguapetesoro.

19Upéicharõjepe,Ñandejárandoiporavóipe tavayguakuérapeupelugárrehehápe,sínopelugár mombyryoĩvapetavayguakuérarehehápe.

20Haupévarepetendavoi,oparticipavaʼekue hendivekuéraumimbaʼevaiojehúvatetãme, oñemombeʼuuperireumimbaʼeporã oñemondovaʼekuépeÑandejáragui:haojehejarei haguéichapeIpuʼakapávapochýpe,upéichajey,pe Ñandejáratuichaitévaoñembojoajúvo,oñemoĩopa mba’eñemomba’eguasureheve.

21UpémarõAntíocooguenohẽrirepetémploguimil ochocientostalento,pyaʼeohoAntioquíape,

oñemombaʼeguasúvoojapohaguapeyvyojeguata hagua,hapemarojehasahaguayvýrupi.

22Ohejamburuvichakuérapeombopochyhaguãtetãme: JerusalénpeFelipe,hetãmeguarãha'eFrigiahaheko ivaivévapeomoĩvaguichupeupépe.

23HaGarizimpeAndrónico.hahi’arive,Menelao, ivaivévaopavaveambuégui,oguerahaipopohýi tetãyguakuéraári,oguerekóvaiñakãvaihetãyguakuéra judíorehe.

24OmondoaveiApolonioruvichaguasu ombojeguarúvapeveinti.

25HaʼeouJerusalénpe,haʼeoĩramoguáicha pyʼaguapýpe,ndogueropuʼakáipytuʼuhaárasagrádo peve,ojagarrávoumihudíopeoñongatúvoárasagrádo, omandaikuimbaʼekuérapeoarmahagua.

26Haupéichaojukaopavaveohovaʼekuépepytuʼuha vyʼarã,haoñanipesiudarupiármareheveojuka hetaitereihéntepe

27JudasMacabeokatuambuenuevendive,térãupérupi, ojerepedesiértope,haoikoumimontáñape mymbakuérarekoháicha,ikompañíandive,okarumeme ka'avorehe,anihaguãoparticipapemba'eky'a

MOAKÃHA6rehegua

1Nda'aréiuperire,mburuvichaguasuomondopeteĩ karaitujaAtenasguaomboligahaguãumijudíopeojei haguãitúvaypykuerembiapoukapygui,haanihaguã oikoTupãléihe'iháicha

2HaomongyʼaaveiJerusaléntémplo,haombohéra JúpiterOlimpiotémplo;haupévaGarizim-pe,JúpiterguipeDefensordeextraños,oipotaháichahikuáipe oikóvaupetendápe

3Komba'evaioúvoha'epeteĩmba'evaihaivaietereipe tavayguakuérape

4Petémplohenyhẽguisarambihavyʼarãguiumigentil, haʼekuéraovyʼaumikuñarekovaindive,haojogueraha kuñanguérandiveumilugársagrádojerére,haupévaári ogueruumimbaʼendojehejáiva

5Pealtárhenyhẽaveiumimbaʼekyʼágui,peléi ombotovéva

6Ndaikatúivaʼekuepeteĩkuimbaʼeokumplisábadotérã ayunoymaguare,térãheʼihaʼehahudío.

7Haperréionaseárajavekádamesojegueru chupekuérajejopyvairupivehoʼuhaguaumi sakrifísiogui;haojejaporireBacoayuno,umihudío ojeobligaohohaĝuaprocesión-peBaco-pe,ogueraháva hiedra.

8Toloméoheʼirupipeteĩléiumihudíokóntrapeumi siudaoĩvapeijykéreoĩvapeumitetãambueguápe, haʼekuéraojapohaguaaveiumisakrifísio.

9Haumindojaposéivagentil-kuérarekovépe,ojejuka vaʼerã.Upéicharõikatukuripeteĩkuimbaʼeohechape miseriakoʼagagua.

10Ojeguerunikomokõikuñaosirkunsidáva imembykuérape.Ha'ekuéraogueraharireabiertape távajerére,umimitã'ioñapytĩvoijyvaári,oity chupekuéraiñakãáripemurállagui.

11Haambuekuéra,oñanivaʼekueoñondiveitakua hiʼaguívape,oñongatuhaguapytuʼuhaárañemiháme,

Felipeojuhúvo,enteroveojehapyoñondive,ojapo haguéreikonsiénsiaoipytyvõhaguaijehepeára imarangatuvévapeguarã

12Koʼágaajerureumiomoñeʼẽvapekokuatiañeʼẽ,ani haguaoñedesanimakoʼãmbaʼevairehe,hakatu tohusgaumicastigondahaʼeihañehundirã,hakatupeteĩ kastigorãñaneretãme.

13Haʼéguipeteĩtechaukahaimbaʼeporãtuichaitévare, umimbaʼevaiapohandohasáiramoare,hakatupyaʼe ojekastiga.

14Ndaha'éiambuetetãnguérandive,Ñandejára ipasiénsiareheveokastiga,oguahẽmeve hembiapovaikuérahenyhẽmeve,upéichaha'eojapo ñandéve.

15Ha'eoguahẽvopeangaiparu'ãme,uperireha'e ovengañanderehe.

16Haupévarearaka'evendoipe'áiñandehegui iporiahuvereko,haokastigaramojepejehasaasyreheve, araka'evendohejáiitavayguakuérape.

17Hakatukombaʼeroñeʼẽvaʼekuetoikopeteĩ advertenciarãñandéveguarãHakoʼágajajútapembaʼe ojedeclarávapembovymiñeʼẽme

18Eleazar,peteĩvaumimboʼeháraleipegua iñimportantevéva,peteĩkuimbaʼeijedámavahahova porã,ojejopychupeoipeʼahaguaijuruhahoʼuhagua kureroʼo

19Ha'ekatuoiporavoomanogloria,oikorangue peichaguamba'epochyreheve,oescupihaou ijeheguieteombohasaasy

20Ha'ekuéraouhaguãicha,umiodesidívaojedestaca ko'ãmba'erehe,ndohejáivaohayhutekove

21Hakatuumioñangarekóvaupekaruguasuañarehe, peoikuaávaymaguaréguipekuimbaʼendive,ogueraha chupepeteĩhendápe,ojerurechupeogueruhaguasoʼo hembiʼurãgui,ojehejaháichachupeoipuruhaojapo haʼerõguáichahoʼupesoʼoojepeʼávapesakrifísio omandavaʼekuéguiperréi;

22Péichaojapóvochupeojesalvañemanógui,ha ojeguerohorychupekuéraiñamígoymaguarégui

23Hakatuoñepyrũohesaʼỹijoiñaranduhápe,ha oikoháichaijeda,hahiʼáraymaguareiporãitéva,ha iñakãmorotĩñemombaʼe,ouhaguépe,haiñehekomboʼe hekopetevévaimitãguive,térãjaʼeporãsérõpeléi marangatuojapovaʼekuehaTupãome'ẽva'ekue,upévare ha'eombohováihaoipotapya'echupekuéraomondo haguãchupesepultúrape.

24Ndoikóiguiñandeeda,heʼihaʼe,nimbaʼevéicharõ ñañembojegua,upévarupivehetamitãrusuikatuoimoʼã Eleazar,orekóguicuarentaáñohadiezáño,koʼágaoho haguepeteĩrrelihiónextraño-pe;

25Haupéichahaʼekuérachehovamokõirupi,ha oikosévasapyʼamihasapyʼami,oñembotavyvaʼerã cherehe,haahupytypeteĩmanchachetuja,haajapo chuguipeteĩmbaʼeombojeguarúva.

26Koʼágapeveajesalvátaramojepeyvypórakastígogui, ndaikatumoʼãipeIpuʼakapávapoguýgui,niaikovévani omanóva.

27Upévarekoʼága,kuimbaʼéichaamoambuévoko tekove,ahechaukátapeteĩcheedaojeruréva.

28Hapehejapeteĩejemplonotableumiimitãvape omanohaĝuavoluntariamentehapy’aguasúpeumiléi honorablehaimarangatúvareHe'irireko'ãmba'e,pya'e ohopejehasaasyrendápe.

29Umioguerahávachupeomoambuehaĝuapevoluntad porãoguerahachupemichĩmimboyveñembohorýpe, umidiscursooje’eva’ekueosẽgui,oimo’ãháicha,peteĩ apytu’ũdesesperado-gui.

30Ha'eramoomanomo'ãmaoinupãhahe'i:“Ñandejára ohechakuaapemba'ekuaamarangatu,ikaturamojepe añemosãsoñemanógui,ko'ágãagueropu'akamba'asy vaietecheretépeañeinupãhaguére”.:hakatucheánga avy'aporãahasahaguãko'ãmba'e,akyhyjéguichugui.

31Hapéichaomanokokuimbaʼe,ohejávoiñemano peteĩpyʼaguasunobletechapyrãramo,hapeteĩtekoporã manduʼarã,ndahaʼéimitãrusukuérapeañónte,hakatu opahetãmeguarã.

MOAKÃHA7rehegua

1Ojehuavei,ojejagarrasietejoykeʼyisyndive,hape rréiomboligapeléipeoprobahaguaryguasuroʼo,ha ojejopychupekuérambaʼevaihalátigoreheve

2Peteĩvaumioñeʼẽraẽvaʼekueheʼi:“¿Mbaʼépa rejeruretérãreaprendeorehegui?”ñaimemañamano haguã,jajaporangueñanderukuéraléi

3Upémarõperréiipochyeterei,omandaoñembohyku haguaumisarténhakárro

4Upepetehakurire,he'ioikytĩhaguãpeoñe'ẽvaraẽñe'ẽ haoikytĩhaguãhetepehẽnguepaha,oma'ẽvo ijoyke'ykuérahembývahaisy

5Ha'eguiha'ekueryikuaipa,he'ioikoveajagueteri ojegueruhaguãtatápehatombojypemba'yrúpeambue syndiveomanohaguãkuimba'e,he'ívopéicha, 6TupãÑandejáraomañañanderehe,haañetehápe ñanembopyʼaguapy,Moisésopurahéihaguéicha, omombeʼuvaʼekuechupekuérahovarenondépe,heʼívo: “Haʼeokonsolavaʼerãhembiguáikuérape”

7Upémarõpepeteĩhaomanómarõko'ãnúmerorire, oguerumokõihaojapohaguãchupepeteĩryguasurupi'a, haoipe'arireiñakãraguepireiñakãraguereheve, oporanduchupe:“Rekastigamboyverekastigamboyve”. opanderetepehẽngue?

8Ha'ekatuombohováiiñe'ẽteehahe'i:Nahániri.

9Haopyrũvoipahaitépe,heʼi:“Ndepochyicha oreguenohẽkotekovekoʼagaguágui,péropeRréiko yvyapeárioremopuʼãta,omanóvaléikuérare,oikove haguaopaveʼỹvape”.

10Ha'erirepembohapyhaojapopeteĩñembohory,ha ojejerurévochupe,oguenohẽiñe'ẽ,haupederechopya'e, oipysoipo.

11Hahe'ipy'aguasúpe:Ko'ãvaarekoyvágagui.ha hembiapoukapykuérareamboykechupekuéra;hachugui ahaʼarõarresivijeychupekuéra.

12Haperréihaumioĩvahendive,oñesorprendepe mitãrusuipyʼaguasuhaguére,pórkehaʼendohechái mbaʼeveumimbaʼehasýva.

13Kokuimbaʼeomanómarõavei,upéichaavei ombohasaasyhaoikytĩhikuáipeirundyhápe.

14Upémarõhaʼeomanopotaitémaheʼi:“Iporãningo rejukayvyporakuérare,rehaʼarõÑandejárareipota omoingovejeyndéve

15Uperireogueruhikuáipequinto-pehaoikytĩchupe. 16UpémarõJesúsomañamburuvichaguasurendápeha he'i:Ndereguerekopokatuyvypóraári,reñembyai, rejaporeipotáva.upéicharõjepeanipeimo’ãñaneretã ojehejareihaTupãgui;

17Hakatuepytasapyʼami,haehechaipuʼakaguasu, mbaʼéichapahaʼendembohasaasýtahane ñemoñarekuérape.

18Ha'erireaveiogueruhikuáipesexto,haomano potaitémahe'i:Anipeñembotavymba'érepa.

19Hakatuanireimo'ãndereñorãirõhaguãTupãndive, rekañyhaguãojekastiga'ỹre.

20Hakatupesyhechapyrãvaopambaʼeári,haomerese manduʼaporã:ohechávosieteitaʼýrapeojejukahague peteĩdíape,haʼeimembypyʼaguasuporãme,pe esperanzaorekóvareÑandejárare.

21Heẽ,haʼeoñemoñeʼẽpeteĩteĩmeiñeʼẽme,henyhẽva espíritupyʼaguasúgui;haomomýivokuñaremiandu peteĩtyekuekuimba'ereheve,he'ichupekuéra

22Ndaikatúiamombeʼumbaʼéichapapejucheretepýpe, chenameʼẽiguipeẽmepytunitekove,handahaʼéiche ajapovaʼekuepeteĩteĩpenderete;

23HakatukatuetepemundoApohare,omoheñóiva yvypórageneración,haojuhúvaopambaʼeñepyrũ,avei iporiahuverekorupiveomeʼẽjeýtapeẽmepytuhatekove, koʼágapeẽnapepensáiháichapendejehe hembiapokuérare’mba'érepa

24KoʼágaAntíoco,oimoʼãguiijeheojedespresiaha,ha oimoʼãhaʼehapeteĩñeʼẽoñembohorýva,peimitãvéva oikoveajagueteri,ndahaʼéioñemokyreʼỹntevachupe iñeʼẽrupive,sínoaveioasegurachupejuramentorupive, ojapotahachuguipeteĩipirapirehetávahaovyʼáva kuimbaʼe,ojereramoitúvakuéraléigui;haavei oguerahatahachupeiñamígoramo,haojeroviatahahese umimbaʼépe

25Hakatupemitãrusumbaʼeveichavérõnohenduséirõ guarechupe,perréiohenóiisýpe,haoñemoñeʼẽchupe oñemoñeʼẽhaguapemitãrusúpeosalvahaguahekove 26Hahaʼeoñemokyreʼỹrirechupehetañeʼẽrupive, haʼeoprometechupeoñemoñeʼẽtahaitaʼýrape.

27Hakatuha’eoñesũhenondépe,opukapetirano ipy’ahatãvaodespreciahaĝua,oñe’ẽiñe’ẽtetãmepéicha; Ochera’y,cheporiahuverekondeimembyva’ekue nuevemesecheryepýpe,haome’ẽva’ekuendéve peichaguambohapyary,hanemongaru,ha nemongakuaakoedapeve,haagueropu’akava’ekue tekombo’ejehasa’asy.

28Ajerurendéve,cheraʼy,emañayvágahayvy,haopa mbaʼeoĩvaipype,haehechaÑandejáraojapohague chupekuéraumimbaʼendahaʼéivagui;haupéichaavei yvypóraojejapo.

29Anirekyhyjekoombohasaasývagui,hakatu, remereséguindejoykeʼykuérape,ejagarraneñemano cherorresivijeyhaguaporiahuverekópende joykeʼykuérandive.

30Haʼeheʼiajagueterikoʼãmbaʼe,pemitãrusuheʼi: “¿Mávapepapehaʼarõ?”Chendajapomo'ãimburuvicha

guasurembiapoukapy,hakatuajapótape tembiapoukapyMoisésrupiveome'ẽva'ekueñanderu kuéraypykuépe

31Hande,rejapovaʼekueopambaʼevaihebreo-kuéra rehe,nandekañymoʼãiTupãpógui.

32Ñandeningojahasaasyñandeangaiparupi.

33HajepevepeÑandejáraoikovévaipochysapyʼami orendiveorekastigohaorekorrehihaguére,upéicharõ jepehaʼeoĩjeýtapeteĩmehembiguaikuérandive.

34Handekatu,TupãÑandejárajerovia’ỹva,haopa ambueiñañávaapytégui,anireñemopu’ãmba’eve’ỹre, nireñemomba’eguasuñeha’arõ’ỹre,rehupívondepo Tupãrembiguáikuérarehe.

35Ndene'ĩragueterirejehekýiTupãIpu'akapáva huísiogui,ohechávaopamba'e.

36Orejoyke'ykuéra,ko'ágãohasa'asývambykymi, omanómaTupãñe'ẽme'ẽjeikoveopave'ỹvaguýpe,ha ndekatu,Tupãhuísiorupive,rehupytýtacastigo hekopeteneorgullorehe.

37Hakatuche,chejoykeʼykuéraicha,aikuaveʼẽche retehacherekoveorerukuéraléirehehápe,ajerure Ñandejárapepyaʼeoiporiahuverekohaguañaneretãme; handejehasa’asyhamba’e’asyrupiveemombe’u,ha’e añoiteha’ehaTupã;

38Hachehachejoykeʼykuérapeopahaguape Ipuʼakapávapochy,ojegueruvaʼekuehekoitépeñane retãári

39Perréiipochýgui,ombohasaivaivévachupeopa ambuégui,haojagarravaietereioñembohoryhaguére hese

40Upémarõkokuimbaʼeomanoikyʼaʼỹre,ha ojeroviapaiteÑandejárare

41Ipahápeumita'ýrarireomanopesy

42Tomeʼẽkoʼágakoʼágaoñeñeʼẽhaguaumikaruete ojejapóvataʼangatupãnguérarehe,haumijehasaʼasy ijetuʼúvare

MOAKÃHA8rehegua

1UpémarõJudasMacabeohaiñirũnguéraoho ñemihámeumipuévlopehaohenóiipehẽnguekuérape, haoguerahachupekuéra6milkuimbaʼerupi.

2HaohenóihikuáiÑandejárape,haʼeomañahaguaumi tavayguakuéraopyrũvaʼekuéreopavavégui;haavei oiporiahuverekopetémplooñemongyʼavaʼekue kuimbaʼekuéraitupãʼỹvagui;

3Hahaʼeoiporiahuverekotahapetavaguasu,oñembyai vaieterei,haoĩmavaojejapohaguayvýrejepe;ha pehendupetuguyosapukáivachupe.

4Hapenemanduʼákepejejukavaiumimitãʼi ndojapóivambaʼeveivaívare,haumiñeʼẽvaiojejapóva hérare;haohechaukatahaimbojeguaruumiiñañávare.

5Macabeooñomoirũrirechupe,umitetãambuegua ndaipu'akáichupe.

6Upévarehaʼeouoikuaaʼỹre,ohapyumitávaha tavaguasu,haoikeipópeumilugárhetavéva,haipuʼaka haokañysaʼietereiiñenemigokuérape.

7Hakatuespecialmenteoaprovechapepyhare ko’ãichaguaintentoprivado-peĝuarã,upéicharupipe yvaimarangatureheguaoñemyasãioparupiete

8UpémarõFelipeohechávokokuimbaʼesaʼihasaʼive ohóvoohóvo,haosegihaohóvohendiveumimbaʼe, oskriviToleméope,pegovernadórCelosíriaha Feniciagua,omeʼẽvehaguapytyvõperréimbaʼépe.

9UpéioiporavóvoNicanorPatrócloraʼýpe,peteĩva iñamígoespesiál,omondochupenomenosdeveintemil opatetãoĩvaguiipoguýpe,omosẽhaguaopaumihudío ñemoñare;hahendiveoñemoirũaveiGorgias-pepeteĩ capitán,oguerekóvatuichaexperienciañorairõrehegua. 10UpémarõNicanoroñekomprometeoganataha hetaitereiplátaumihudíoojeguerahavaʼekuégui prisionéroramo,haopagavaʼerãpeimpuéstodedosmil talento,perréiopagavaʼerãumirrománope.

11Upévarepyaʼeomondoumitávaoĩvapeyguasu rembeʼýpe,omoherakuãvopeteĩñemuhaumihudío ojeguerahavaʼekuépe,haoprometévoorekotahahikuái cuarentaydieztetepeteĩtalentorehe,nohaʼarõiguipe venganzaoútavahapykuériTupãIpuʼakapávagui

12OñemombeʼurireJudas-peNicanoroutaha,ha omombeʼuumioĩvapehendivepeehérsitooguahẽmaha.

13UmiokyhyjévahandojeroviapáivaÑandejára hustísiare,okañyhaoho

14Ambuekatuovendeopamba'ehembýva,haojerure Ñandejárapeosalvahaguãchupekuéra,ovendéva Nicanoriñañávaoñembyatymboyvehikuái

15Handahaʼéirirehaʼekuérarehehápe,upéicharõjepe umikonvénioojapovaʼekueituvakuérandive,hahéra marangatuhagloriosarehehápe,oñehenóihaguépe chupekuéra

16UpémarõMacabeoohenóiitavayguakuérapeseismil númeropeve,haoñemoñeʼẽchupekuéraanihagua okyhyjepeenemígogui,nianihaguaokyhyjepeaty guasutetãnguéragui,ouvaívahesekuéra;hakatu oñorairõhaguãkuimba'e,

17Haomoĩhaguahesarenondépepembaʼevai ojapovaʼekuehekopeʼỹpelugárimarangatúvare,hape tavaguasujeporuvai,haupévaguiojapohikuáipeteĩ ñembohory,haaveioipeʼahaguaijypykuérasãmbyhy 18Haʼekuéra,heʼi,ojeroviahiʼarmakuérareha ipyʼaguasurehe;hakatuñandejeroviaoĩpe Ipu’akapávareikatúvaoitymokõivévapeumioúva ñanderehe,haaveiopamundo-pe.

19Hiʼariveomombeʼuchupekuérambaʼepytyvõpa otopaypykuéraypykue,hambaʼéichapaoñemosãso chupekuéra,Senaqueribpoguýpeomanórõguarecien cincuentamil.

20Haomombeʼuchupekuérapeñorairõoikovaʼekue BabiloniapeumiGálatandive,mbaʼéichapaoguahẽ hikuáiochomilkuimbaʼéntepenegósiope,4mil macedoniondive,haumimacedoniooñemondýigui, umiochomilohundicien20.000pytyvõoguerekógui hikuáiyvágagui,haupéichaohupytytuichabotín.

21Péichahaʼeombopyʼaguasurirechupekuérakoʼã ñeʼẽrupive,haoĩmaomanohaguapeléihatetã rehehápe,ombojaʼoijehérsitoirundyhendápe;

22Haoñomoirũijoykeʼykuérandive,kádagrúpo ruvichakuéra,Simón,JoséhaJonatánndive,omeʼẽvo peteĩteĩquincecientoskuimbaʼe.

23AveiomoĩEleazar-peoleehaguapelívrosagrádo,ha omeʼẽrirechupekuérakoñeʼẽ:“Ñandejárapytyvõ”. ha’evoiomotenondévopeteĩhabanda, 24HapeIpuʼakapávapytyvõrupiveojukahikuáinueve miliñenemigokuérape,haoinupãhaomokangyhetave Nicanorehérsitope,haupéichaokañyopavavépe; 25Haoguerahaipirapireoúvaojoguahaguãchupe kuéra,haomoirũchupekuéramombyry.

26Haʼéguipeteĩárapytuʼuhamboyve,haupévare ndopersegivéimachupekuéra.

27Upémarõombyatyparirehikuáihiʼarmada,ha omondapaiñenemigokuérape,oñembopyʼaguasuhikuái pytuʼuharupi,omeʼẽvoñemomorãhaaguyje tuichaitereívaÑandejárape,oñongatúvachupekuéraupe árapeve,haʼévapeporiahuverekooñepyrũvaojedestila hiʼarikuéra.

28Pytu'uhaárarire,ome'ẽrirehikuáiumimba'e ojegueruva'ekuechuguikuérapeteĩmba'eumi imba'e'ỹva,umiviúdahatyre'ỹme,umihembýva omboja'ohikuáiojuehehahembiguáikuérape.

29Ojaporireupéva,haojaporirehikuáipeteĩñemboʼe, ojerurehikuáiÑandejáraiporiahuverekóvapetoñemoĩ porãjeyhembiguáikuérandiopaáraguarã

30HiʼariveumioĩvaguiTimoteohaBaquidesndive, oñorairõvaʼekuehendivekuéra,ojukahikuáiveintemil ári,hapyaʼetereiohupytyumilugárijyvateha imbaretéva,haombojaʼoojuehehetambaʼeojegueru vaʼekue,haojapoumiikyʼáva,tyreʼỹ,viúda,heẽ,ha umiijedámavaavei,ojojaumimbaʼeojegueru vaʼekuépeijehe

31Haombyatyparirehikuáihiʼarmakuéra, oñongatupaitechupekuéraumilugároĩporãvape,ha umimbaʼeojegueruvaʼekueJerusalénpehembýva

32HaʼekuéraojukaaveiFilarquespe,upepersónaaña oĩvaTimoteondive,hahetahendáichaombopochy vaʼekueumihudíope

33Aveiupejaveojapojavehikuáiaretevictoria-rã hetãmeohapyhikuáiCalistenes-pe,omyendývatataokẽ marangatúre,okañývapeteĩógamichĩme;haupéicha ohupytypeteĩjopóiojotopávahembiapovaikuére

34PeNicanoripyʼaporãvéva,oguerúvamilkomersiánte ojoguahaguaumihudíope.

35HaʼeoguejyÑandejárapytyvõrupive,haʼeomeʼẽ saʼivecuentahesekuéra;haomosẽvoijaohechapyrãva, haomosãsóvoikompañía,oupeteĩtembiguái okañývaichapeyvymbytéreAntioquíapetuichaiterei oñemotĩvo,ijehérsitooñehundígui.

36Péichahaʼe,ojagarrávahiʼáriojapoporãhaguaumi rrománopeitributoprisionérorupiveJerusalénpe, omombeʼutetãambuére,umihudíoorekohaÑandejára oñorairõhaguahesekuéra,haupévarendaikatumoʼãiha ojeperhudikachupekuéra,osegíguihikuáiumiléiome’ẽ chupekuéra.

MOAKÃHA9rehegua

1UpetiémpopeAntíocoouPérsiaretãgui

2HaʼeoikehaguérepesiudahéravapePersépolis,ha ohoomondapetémplohaojokopesiuda.hiʼáripe atyguasuoñanioñedefendehaguahiʼarmakuérareheve

okañychupekuéra;haupéichaojehu,Antíoco oñemokañývoumioikóvaguioujeyñemotĩreheve.

3OguahẽvoEcbatánpe,oñemombe'uchupemba'épa ojehuNicanorhaTimoteorehe.

4Upéioñembohyepochýgui.haʼeoimoʼãovengahagua umihudíopepeñemotĩojapovaʼekueheseumiomokañy vaʼekuechupe.Upévarehe'iikarrorápeomanehahaguã ndopytu'úihaomondohaguãtape,Tupãoporohusgáva ko'ágãhapykuéri.Ha'enikohe'iva'ekueyvýrepéicha: “OguahẽtahaJerusalénpehaojapochuguijudíokuéra oñeñotỹha.

5HakatuÑandejáraIpuʼakapáva,IsrealTupã,oinupã chupepeteĩmbaʼasyoñepohanoʼỹvahaojehechaʼỹvape: térãheʼiriremíntekoʼãñeʼẽ,ouhiʼáripeteĩmbaʼasy ipyʼaiteguive,haumihyepypeguajehasaʼasyvaiete; 6Haupévahekojojavéva,ha'eombohasaasyhaguére ambuekuimba'eryehetajehasaasyhaiñextrañoreheve.

7Hakatumbaʼevetendopytáioñembotuichágui,hakatu henyhẽgueteriorgullo-gui,omboputataipochýpejudíokuérarehe,haomandapyaʼehaguapejeguata:hakatu ojehuhoʼaikarrogui,ojeguerahambarete;upéicharupi ho'avaieterei,opahetepehẽnguehasyeterei 8Hapéichapeoimoʼãvaʼekuemichĩmiomandatahape yguasuolakuérape,(oñemombaʼeguasuetereiyvypóra rekovégui)haopesaumiyvytyyvatepeteĩbalanza-pe, koʼágaojepoiyvýpe,haojeguerahapeteĩkavajuryru, ohechaukávoopaTupãpu’akaojehechaukáva 9Upémarõumikururuopuʼãkokuimbaʼeañaretepýgui, haoikoajañembyasyhahasýpe,hoʼahoʼahoʼa,ha hyakuãkyʼaombopyʼaroryopaijehérsitopeguarã 10Hapekuimbaʼe,oimoʼãvaʼekuemichĩmimboyve ikatuhaohupytyumimbyjakuérayvagapegua,avave ndaikatúioaguantaoguerahahaguahyakuãvaieterei 11Koʼápeupévare,ojejopykuévo,oñepyrũohejape ijorgullotuicháva,haoĝuahẽoikuaahaĝuaijeheTupã mbaʼasyrupive,hasyohóvokádasapyʼa

12Hahaʼevoindaikatúirõguareogueropuʼakahyakuã porã,heʼikoʼãñeʼẽ:“IporãñañemoĩÑandejárapoguýpe, hapeteĩkuimbaʼeomanóvanopensaieteijehehaʼérire Tupã”

13KotapichaiñañávaoprometeaveiÑandejárape,haʼe koʼágandoiporiahuverekomoʼãvéimachupe,heʼívo péicha.

14Haʼeomosãsohaguapesiudamarangatu(haʼeoho pyaʼevoiomoĩhaguapeyvýre,haojapochuguipeteĩ lugároñeñotỹha.

15Haumijudíorehe,haʼeohusgávanomereseiha oñeñotỹ,sínooñemosẽimembykuérandivehoʼuhagua umiguyrahamymbakaʼaguy,haʼeomoĩtachupekuéra peteĩchapaumiAtenasretãyguandive.

16Hapetémplomarangatu,haʼeomondávaʼekue mboyve,ombojeguajopóiiporãvape,haomoĩjeyheta mbaʼesagrádope,haumimbaʼeohupytývaguiopaga umisakrifísio.

17Heẽ,haupévaaveioikótachuguipeteĩjudíoijehegui, haohasátaopayvóraojeikohaguépe,haomombeʼu Tupãpuʼaka.

18Péroopakoʼãmbaʼérendopamoʼãiijehasaasy,Tupã Ñandejáraohusgahekojojávaoúguichupe,upévarehaʼe

oskriviumihudíopepekuatiañeʼẽoskrivivaʼekue,ha oskrivivaʼekuepeteĩñemboʼe.

19Antíoco,mburuvichaguasuhamburuvichaguasu, umihudíoiporãvapeoipotavy'a,hesãihatekoporã.

20Peẽhapeneraʼykuérapeikoporãramo,hapenembaʼe porãramo,aagradesetereímaÑandejárape,aguerekógui cheesperanzayvágape.

21Chekatuchekangy,ndaha'éiramochemandu'aporã va'erãmo'ãndeñemomba'eguasuhanerembipotaporã rejujeývoPérsiagui,haojeguerahapeteĩmba'asyvai reheve,aimo'ãtekotevẽhaañangarekoopavave seguridadrehe.

22Ndajeroviáichesaludrehe,hakatuarekotuicha esperanzaakañyhaguãkomba'asýgui.

23Hakatuapensávoupévacherujepe,upejave oguerahapeteĩehérsitoumitetãyvategotyo.omoĩpeteĩ sucesor,.

24Oimérõpeteĩmba'eho'ava'ekueoimo'ãva'ekue,térã oñemombe'uramomba'eivaietereíva,umitetãygua oikuaáguimávapepaojehejapeestado,noñemondýi.

25Jey,apensávombaʼéichapaumipríncipehaʼévache rréinorembeʼyhavecinoohaʼarõhaoportunida,ha ohaʼarõmbaʼépaoikótaChera'yAntíoco-peamoĩ mburuvichaguasuramo,hetajeyamoĩha amomba'eguasúvahetapendeapytépe,ajupírõguare umitetãyvateguápeChupeahaikóicha

26Upévareañemboʼehaajerurepeẽmepenemanduʼa haguaumimbaʼeporãajapovaʼekuérependereheen general,haenespecial,haopakuimbaʼeijeroviaha gueterichévehacheraʼýpe

27Cheaikuaaporãhaʼeontendeporãramocheakã, omeʼẽtahaumimbaʼepeipotávape

28Péichapeoporojukávahaojahéivaívaohasaasy, ojerureasyháichaambuekuimba'épe,upéichaomano peteĩtetãiñambue'ỹvapeyvytyári

29Felipe,oñemongakuaava'ekuehendive,ogueraha hetekue,okyhyjéguiAntíocora'ýguiohoEgipto-pe TolomeoFilométorrendápe

MOAKÃHA10rehegua

1Macabeohaiñirũnguéra,Ñandejáraoisãmbyhývo chupekuéra,orrekuperajeypetémplohapesiuda.

2Hakatuumialtarumitetãambueguaomopuʼãvaʼekue tapeabierta-pe,haaveiumicapilla,oityhikuái.

3Omopotĩrirepetémploojapohikuáiótroaltar,ha oinupãitaoguenohẽchuguikuératata,haojapo sakrifísiodosáñorire,haomoĩinsiénso,tesapehapan ojehechaukahagua.

4Ojapoparireupéva,oñesũhikuáihaojerure Ñandejárapeanihaguaoikehikuáikoʼãichagua jepyʼapýpe;hakatuopekavéramohikuáihese,haʼevoi okastigahaguachupekuéraporiahuverekoreheve,haani haguaoñemeʼẽchupekuéraumitetãojahéivaha ibarbaro-pe.

5Koʼágapeáraumiextranhéroomongyʼahaguépepe témplo,upedíapevoioñemopotĩjey,peáraveintey cincoupeméspevoi,haʼévaCasleu.

6Haʼekuéraojapoumiochodíavyʼápe,ojapoháicha umitavernákuloarete,imanduʼávonda’aréiojapohague

hikuáipefiéstaumitavernákulorehegua,ojerejave hikuáiumimontáñahaitakuápemymbaicha.

7Upévareoguerahahikuáihakã,hakãporãhapalméra, haopurahéisalmopeomeʼẽvaʼekuépechupekuéraosẽ porãhaguahendaguépe.

8Haʼekuéraheʼiaveipeteĩléihapeteĩléipeteĩchagua rupive:“Kádaáñoumihudíokompletoiteosegihagua umiára”.

9HapéichaopaAntioco,héravaEpifanes.

10KoʼágañamombeʼútaAntíocoEupadorrembiapokue, haʼévakokuimbaʼeañaraʼy,ombyatývombykymiumi mbaʼevaioikovaʼekueumiñorairõme.

11Upémarõoguahẽvopekorónarendápe,omoĩpeteĩ Lisiaspeoñatendehaguaigovernasiónpe,haomoĩchupe governadórprinsipálramoCelosíriahaFeniciape.

12Ptolemeo,héravaMacrón,oiporavóguiojapoporãve haguahustísiaumihudíopeumimbaʼevaiojejapo vaʼekuérehesekuéra,oñehaʼãosegioĩpyʼaguapýpe hendivekuéra.

13UpémarõoakusávoperréiangirũnguéraEutor renondépe,haohenóitraidoropañe'ẽmeosẽhaguére Chipre-gui,Filómetorome'ẽhaguérechupe,haoho AntíocoEpifanes-pe,haohechávonoĩrihatenda oñemomba'eguasúvape,ha'eoñedesanimaiterei, oñevenenahaguehaomanohague

14PéroGórgiasogovernávoumilugároĩháme, okontratasoldádopehaoñorairõmemeumihudíondi 15UpémarõumiIdumeo-gua,oikerireipópeumitenda hetavéva,oñongatúvoumihudíope,haorresiviumi oñemosẽvaʼekuépeJerusaléngui,ohoomongaru ñorairõme

16UpémarõumioĩvaMacabeondiveojerureasyha ojerureTupãmehaʼeoipytyvõhaguachupekuéraha upéichaoñanihikuáimbaretépeumiIdumeokuératenda mbareteári,

17Haoinupãmbaretévochupekuéra,oganahikuáiumi lugár,haojokoopaumioñorairõvapepemurállaári,ha ojukaopahoʼávaipópe,haojukanomenosdeveinte mil

18Oĩrupi,ndohasáivanuevemil,okañyoñondive mokõikastílloimbaretetereívape,oguerekóva opaichaguambaʼeiporãvaomantenehaguapesiégo.

19MacabeoohejaSimónhaJosé,Zaqueohaaveiumi oĩvapehendive,haohoumilugároikotevẽvévape ipytyvõ.

20UmioĩvaSimónndive,ojeguerahavaʼekue imbaʼerechakuére,umioĩvapekastíllopeokonvense chupekuéraplátare,haogueraha70.000drácmhaokañy chuguikuéraunoskuánto.

21HakatuoñemombeʼúvoMacabeopembaʼépaoiko, ohenóitavayguakuérasãmbyhyhárape,haoakusaumi kuimbaʼépe,ovendehagueijoykeʼykuérapeplátare,ha omosãsohagueiñenemigokuérapeoñorairõhagua hendivekuéra.

22Upémarõojukaumiojejuhúvapeotraisionaha,ha pyaʼevoiojagarraumimokõikastíllo.

23Haosẽporãguihiʼarmakuérareheveopambaʼe ojagarrávapeipópe,ojukaumimokõilugárpemasde veintemiltapichápe.

24UperireTimoteo,umihudíoipuʼakavaʼekuehese, ombyatyrirehetaitereiehérsitoextranhéro,hakavaju Asiaguimbovymínte,ouhaʼetevoiojagarrasévaumi hudíope.

25OñembojávoJesús,Macabeondiveojereoñembo'e haguãTupãme,ohypýiyvyiñakãárihaoñapytĩaovosa reheve.

26Hahoʼapealtarruguápe,haojerurechupe toiporiahuverekochupekuéra,hatoiko iñenemigokuérape,haiñenemigokuérape iñenemigokuérape,peléiheʼiháicha.

27Oñembo'erireojagarrahikuáihi'armahaoho mombyryvepetávagui,haoñemoaguĩvo iñenemigokuérare,opytaha'eño.

28Kuarahyosẽpyahúva,ojoajuhikuáimokõivévape. peteĩparteoguerekóvaoñondiveivirtudndiveirrefugio aveiÑandejárapepeteĩpromesa-rãijexitohaivictoria rehegua:ambueladoojapoipochytendotaiñorairõme

29Peñorairõimbaretevévo,yvágaguiojehechauka cincokuimba'eiporãvakavajuári,frenodeóroreheve, hamokõiijapytepekuéraomoakãumijudíope

30HaojagarraMacabeoijapytépekuérahaojahoʼi chupeármakádaládohaoñangarekohese,péroodispara fléchahaaratiriumienemígokóntrape

31Haojejukaveinti500haseiscientoskavajuarigua

32Timoteokatuodiparapeteĩlugárimbaretetereívape, héravaGawra,haupépeogovernaQuereas

33UmioĩvaMacabeondivekatupyʼaguasúpe omongorapefuérsa4díaaja

34Haumioĩvahyepýpe,ojeroviapetendaimbaretére, ojahéivaieterei,haheʼiñeʼẽaña

35Upevére,pequintodíañepyrũme,veintemitãrusu Macabeoirũnguéra,ipochypochýguiumiñeʼẽvairehe, ojapipemurállakuimbaʼéicha,haipyʼaguasueterei ojukaopaumiojotopávape

36Ambuekatuojupívohapykuéri,hembiapohetaaja umioĩvarehyepýpe,ohapyumitórrehahendývatata ohapyoikovévaumiotakývapehaambuekuéraoipeʼa umiokẽ,haorresivirirepeehérsitohembývape, ojagarrapetáva

37UpéiojukaTimoteo,okañývapeteĩyvykuápe,ha iñermánoQuereas,Apolofanesndive.

38Ojapoparireupéva,haʼekuéraomombaʼeguasu Ñandejárapesalmohaaguyjerupive,haʼeojapovaʼekue hetambaʼeIsraelrehehápe,haomeʼẽchupekuéra ipuʼakahagua.

MOAKÃHA11rehegua

1Nda’aréiuperire,Lisiasperréioñangarekóvaha iprimo,omanehávaaveiumimba’e,ndovy’aitereiumi mba’eojejapóvare.

2Ombyatývo8.000tapicharupiopavavekavajuarigua ndive,oujudíokuérarehe,haoimo'ãojapohaguãupe távaguioikohaguãumitetãambuegua.

3HaoganahaguãTupaópe,umiambuecapillatetã ambueguápeguáicha,haovendehaguãsacerdoteguasu kádaáño.

4MbaʼeveichavérõnopensáiÑandejárapuʼaka,síno oñembotuichaumimilsoldádoyvýre,hamilesde kavajuariguaha80elefánte

5UpémarõhaʼeoguahẽJudéapehaoñemoagui Betsurape,haʼévapeteĩpuévloimbaretéva,péro mombyryJerusaléngui5kilómetrorupi,haomongora vaietereiupépe.

6UmioĩvaMacabeondiveohendúvohaʼeomongoraha umisérro,haʼekuérahaenterovepuévloojaheʼoha hesayojerureÑandejárapetomboupeteĩánheliporãva osalvahaguaIsraélpe.

7UpémarõMacabeovoiojagarraraẽárma, oñemoñeʼẽvopeótropehaʼekuéraoapeligratahahendive oipytyvõhaguaiñermanokuérape.

8HaʼekuéraoĩajaJerusalénpe,ojekuaahenondépe kavajuáripeteĩijaomorotĩva,ombotyryrývahiʼarmádo deóro.

9UpéihaʼekuéraomombaʼeguasupeTupã poriahuverekópeenteroveoñondive,haipyʼaguasu, upévareoĩmahikuáipreparádondahaʼéioñorairõ haguánteyvypórandi,sínolamajoríaumimymba ipyʼahatãvandive,haoinupãhaguaumimurálladeiérro

10Péichaha'ekuéraoguatatenondegotyohi'armada reheve,yvágaguioipytyvôva,Ñandejára oiporiahuverekóguichupekuéra

11Haoñorairõvoiñenemigokuérapeleónicha,ojuka hikuáioncemilsoldádoyvýreha1600kavajuarigua,ha okañyenterovépe

12Hetaijapytepekuéraojeheridarupiaveiokañyopívo; haLisiasvoiokañyñemotĩme,haupéichaokañy 13Ha'eha'epeteĩkuimba'eiñaranduva,omomboijehe umimba'evaioguerekova'ekue,haoimo'ã ndaikatumo'ãihaipu'akaumihebreorehe,Tupã Ipu'akapávaoipytyvõhaguérechupekuéra,omondo hendápekuéra

14Haokonvensechupekuéraomoneĩhaguaopa condiciónrazonable,haoprometeokonvensetahape rréipetekotevẽhahaʼechupekuéraangirũ

15UpémarõMacabeoomoneĩopambaʼeLisias oipotáva,haoñatendeporãopambaʼeporãrehaopa mbaʼeMacabeoohaivaʼekueLisiaspeumihudíore,pe rréiomeʼẽ.

16Lisiasguiveojehaiva'ekuekuatiañe'ẽumijudíope: Lisiasomomaiteiumijudíoretãyguakuérape.

17JuanhaAbsalón,nderembouvaʼekue,omeʼẽchéve pekuatiañeʼẽojesuskrivivaʼekue,haojerureojejapo haguaumimbaʼeoĩvaipype.

18Upévareumimbaʼeoĩvaʼekueoñemombeʼuhagua perréipe,amombeʼuupéva,hahaʼeomeʼẽmbaite ikatuháicha.

19Haupéicharõpeñongatúramopeẽmelealpeestadope,koʼáguirireaveiañehaʼãtahaʼepeteĩmedio penembaʼeporãhagua.

20Péroumimbaʼeiñimportantevévare,añeʼẽta penendive.

21Peikoporã.Áñocienyochoycuarenta,áracuatroy veintejasyDioscorinthius.

22Perréikuatiañeʼẽmeoĩkoʼãñeʼẽ:RréiAntíoco omomaiteiiñermánoLisiaspe.

23Ñanderuojetradusiguivetupãnguérape,ore rembipotanikoumioĩvañanderréinopeoikokirirĩháme, kádaunoikatuhaguáichaoñatendehembiapokuére

24Roikuaaaveiumijudíonomoneĩrihaoreru,ojegueru haguãumigentiljepokuaaháicha,hakatuomantene hekohateeoikoveléiteerapykuéri.

25Upévareoreapytuʼũhaʼe,kotetãoĩtahapyʼaguapýpe, harodesidiromoĩjeychupekuéraitupao,oikohagua hikuáiijypykuérajepokuaaheʼiháicha.

26Upévarerejapoporãtaremondóramochupekuéra,ha emeʼẽchupekuérapyʼaguapy,oñemoañetevovehikuái ñaneapytuʼũme,ikatuhaguáichaipyʼaguapyporã,ha tapiaiteohovyʼápehembiapokuérape.

27Perréikuatiañeʼẽohaivaʼekueumihudíoretãme, péicha:MburuvichaguasuAntíocoomomaiteipe konséhopehaumihudíohembývape.

28Pehoporãramo,oreroguerekoorerembipota;ñande rekoveporãavei

29Menelaoheʼioréve,peẽpeipotahapehojeypende rógapehapejaposehapenerembiapo.

30UpévareumiohótavaoikoporãtaXanthicusára treintapeve

31Haumijudíooiporútahiʼupyhaléiimbaʼéva,yma guaréicha;hanipeteĩvaijapytepekuérambaʼeveichagua tapendojemolestamoʼãiumimbaʼeojejapóvare oikuaaʼỹre

32CheamondoaveiMenelaopepenembopy'aguapy haguã

33PeikoporãÁñociencuarentayocho-pe,haára quincejasyXanthicus-pe

34Umirrománoomondoaveichupekuérapeteĩ kuatiañeʼẽoguerekóvakoʼãñeʼẽ:QuintoMemiohaTito Manlio,umirrománoembajador,omondomaiteiumi hudíotavayguakuérape

35Opamba'eome'ẽvarréiprimoLisias,orerovy'aavei

36Ha'eoimo'ãvaekueoñeñe'ẽhamburuvichaguasúpe, peẽpemombe'urire,pemondopya'epeteĩvape, romombe'uhaguãiporãhapeẽme,ko'ágãrohohína Antioquíape

37Upévare,emondopyaʼepeteĩvape,roikuaahagua mbaʼéparepensa

38Despedidarehegua.Koarycienochocuarenta,ára quincejasyXanthicus-pe.

MOAKÃHA12rehegua

1Ojejapoparirekoʼãkonvénio,Lisiasohomburuvicha guasurendápe,haumihudíooñemitỹ.

2Péroumigovernadóroĩvahetalugárpeapytégui, TimoteohaApolonio,Geneoraʼy,aveiJeronimo, Demófon,haumívaykéreNicanorpegovernadórde Chiprendohejáichupekuéraokirirĩhaoikopyʼaguapýpe.

3UmikuimbaʼeJopeguaojapoaveipeichaguatembiapo Ñandejárape,oñemboʼeumihudíooikóvape ijapytepekuéraohohaguahembirekohaimembykuéra ndiveumivárkoopreparavaʼekuépe,haʼeteku ndojaposéivambaʼeve.

4Haʼekuéraoaseptapesiudápeheʼiháicha,oikoseha pyʼaguapýpehandoimoʼãimbaʼeve.

5Judasohendúvokombaʼevaiojejapóva hetãyguakuérare,omandaumioĩvapehendive ombosakoʼihaguachupekuéra

6OhenóivoTupãJuezhekojojávape,ouumi ijoykeʼykuéraojukavaʼekuépe,haohapyperefugio pyharekue,haomyendytataumivárkope,haojukaumi okañývapeupépe.

7Oñembotývopepuévlo,haʼeohotapykuegotyo, haʼetekuoujeýtavaoipeʼapaiteumisiudadeJopepe.

8Ohendúvoumijamnitaoipotahaojapoumijudío oikóvaijapytepekuéra.

9Pyhareouaveiumijamnitaári,haomyendytatape refugiohapemarina-pe,haupéichaojehechapetata resapeJerusalénpe,opytávadoscientoscuarenta kilómetro.

10UpéguiohorirehikuáinuevekilómetroTimoteo gotyo,ndohasái5.000kuimbaʼeoguatávaha500kavaju ariguaárabe

11Upémarõoikopeteĩñorairõivaietereíva;hakatu JudasykéreÑandejárapytyvõrupiveohupytype victoria;upéichaumiNómadaArabia-gua,ipu’akávo, ojerureJudas-pepy’aguapy,oprometévoome’ẽtaha chupevaka,haombovy’atahachupeambuehendáicha 12UpémarõJudasoimo'ãañetehápeideprovechotaha hikuáihetamba'épe,ome'ẽchupekuérapy'aguapy 13Ohoaveiojapopeteĩpuentepeteĩtávaimbaretévape, oñembotývakorapymuroreheve,haoikohápe tapichakuéraopaichaguatetãygua;hahéraCaspis

14Hakatuumioĩvahyepýpeojeroviaitereiumimuro mbaretehatembiʼuomeʼẽvare,upévareoñekomporta vaiumioĩvareJudasndive,ojahéihaotaky,haheʼiumi ñeʼẽnoñeʼẽivaʼerã

15UpévareJudasikompañerokuérandive,ohenóivope mundoruvichaguasu,oityva'ekueJericóovechamácho térãmotorñorairõrãÿreJosuétiémpope,oityvyro mbareteumimurálla

16HaojagarrapetavaguasuTupãrembipotarupi,ha ojapojejukaoñemombeʼuʼỹva,upéicharupipeteĩlágo ipukúvamokõikilómetrohiʼaguívaijykére,henyhẽvo, ojehechaosyryhatuguýgui

17Upéiosẽhikuái7cientoscincuentametro,haoguahẽ Characa-peumijudíohéravaTubienirendápe.

18Timoteokatundojuhúichupehikuáiumitendáre, ha'eomondomboyvemba'eve,ohejaupéguipeteĩ guarniciónimbaretetereíva.

19DositeohaSósipater,Macabeoruvichakuéraapytépe, osẽojukaumiTimoteoohejava'ekuepefortaleza-pe, 10.000kuimba'eári.

20Macabeooñatendeijehérsitokádagrúpope,haomoĩ chupekuéraumigrúpoári,haohoTimoteokóntrape, haʼeorekovaʼekue120.000kuimbaʼeoguatávaha2.500 kavajuarigua.

21TimoteooikuaávoJudasouha,omondoumikuñaha mitãhaambuemba'e'okapeteĩmbaretehéravaCarnionpe,ijetu'úguipetávaojejokohaguã,handahasyiete ojejuhaguã,opaumitendaijyvyku'irupi.

22PérooúrõguareJudaspeprimergrúpo,umienemígo okyhyjehaokyhyjéguipeohechávaopambaʼe,okañy, peteĩvaodiparakotapére,ambuekatuupégui,haheta

véseoñelastimachupekuérakuimbaʼekuéraguivoi,ha ojekutuikysepukuakãme.

23Judasikyreʼỹetereiaveiomuñachupekuéra,ojuka umiiñañávape,haumívaapytéguiojukatreintamil kuimbaʼerupi.

24Hi'ariveTimoteoho'aDositeohaSósipaterpópe,ha'e ojerureasychupekuéraohejahaguãchupehekove reheve,oguerekóguihetajudíotuvakuérahaunos kuántojoyke'ychupeomanomeve,ndojehecháiva’erã.

25Upémarõoasegurarirechupekuérahetañeʼẽrupive omoĩjeytahachupekuérambaʼeveivaívaʼỹre,pe ñeʼẽmeʼẽmeheʼiháicha,ohejachupekuéraoho ijoykeʼykuérapeosalvahagua.

26UpémarõMacabeoohoCarniónhaAtargatistémplo peve,haupépeojuka5.000persónape.

27Haokañyhaohundirirechupekuéra,Judas ombohasaumiehérsitoEfróngotyo,peteĩtáva imbaretéva,Lisiasoikohápe,hahetaitereitetã opaichagua,haumimitãrusuimbaretévaoñangareko umimurállarehaodefendembaretechupekuéraavei tuichaoñeme’ẽkurimotorhadardo-kuérarehegua

28JudashaiñirũnguéraohenóirireTupãIpu'akapávape, ipu'akarupiveomboja'oiñenemigokuérambarete,ogana pesiudahaojuka25000umioĩvapehyepýpe

29UpéguiohohikuáiEscitópolispe,opytáva600 kilómetroJerusaléngui

30Hakatuumijudíooikóvaupépeotestifikarireumi escitopolitaotratahachupekuéramborayhúpe,haojerure asychupekuéraijehasaasyjave

31Haʼekuéraoagradesechupekuéra,haojerure chupekuéraiñamígogueteri,haupéichaoguahẽ Jerusalénpe,hiʼaguímapearetedesemána

32OparirepearetehéravaPentecostés,ohohikuái IdumearuvichaGorgiasrehe

33Haʼekuéraosẽtresmilkuimbaʼeyvýreha400kavaju ariguareheve

34Haojehuoñorairõjaveoñondivembovymijudíope ojejuka

35Upejave,Dositeo,Bacenoratygua,kavajuári,ha kuimba'eimbaretéva,oĩgueteriGórgiasári,ha ojagarrávoijaooguenohẽchupembaretépeha ojagarraserireoikovévaupekuimbaʼeoñemaldesi vaʼekuépe,peteĩkavajuariguaTraciaguaoúvahiʼári oinupãchuguiijyva,upéicharupiGorgiasokañyMarisa rendápe.

36UmioĩvaGórgiasndiveoñorairõpukuhaikaneʼõ rire,JudasohenóiÑandejárapeohechaukahaguahaʼeha ipytyvõhárahaomoakãvachupekuérañorairõme.

37Haupévahaʼeoñepyrũiñeʼẽtépe,haopurahéisalmo hatãme,haojapuraGorgiaskuimbaʼekuérareoikuaaʼỹre, haokañychupekuéra.

38UpémarõJudasombyatyijehérsitohaoguahẽtáva Odolámpe,haoguahẽvopeséptimodía,oñemopotĩ hikuái,ojepokuaaháicha,haojapopesábado.

39Peáraoúvape,ojeporuháicha,Judashaiñirũnguéra ouohupiumiojejukávaretekue,haoñotỹchupekuéra ipehẽnguekuérandiveituvakuérasepultúrape.

40Opaumiojejukávaaoguýpeojuhuhikuáiumimbaʼe oñekonsagrávaumijamnitataʼangakuérapeguarã,ha

upévaoproiviumihudíopepeléirupive.Upéiopavave ohechaupévahaʼehapembaʼérepaojejukachupekuéra.

41Upémarõopavaveomomba'eguasúvoÑandejárape, pehuéshekojojáva,oipe'ava'ekueumimba'ekañymby.

42Oñemeʼẽoñemboʼehagua,haojerureasychupepe angaipaojejapovaʼekueoñemboguepaitehagua manduʼágui.Avei,upekaraiguasuJudasoñemoñe'ẽ tavayguakuérapeojejokohaguãangaipágui,ohechávo hesarenondépeumimba'eojehúvaumiojejukava'ekue angaiparehe.

43Ojaporirepeteĩatyguasudosmildrácmdepláta, omondoJerusalénpeoikuaveʼẽhaguapeteĩofrénda pekádore,haupévaojapoporãitereihahekoitépe,pórke haʼeimanduʼaperresurreksiónre.

44Haʼenoimoʼãirireopuʼãjeytahaumiojejukavaʼekue, ndahaʼéivaʼerãmoʼãoñemboʼeumiomanóvare.

45Haaveiohechakuaáguioĩhatuichamborayhu oñeñongatúvaumiomanóvapeguarãtupãme,haʼepeteĩ pensamiéntoimarangatúvahaiporãva.Upémarõha'e omoingoporãumiomanóvarehe,ojesalvahaguã angaipágui

MOAKÃHA13rehegua

1Áñociencuarentaynueve-peoñemombe'uJudas-pe, AntíocoEupadorouhaJudéapetuichapoderreheve

2HahendiveLisiasoñangarekóvahese,ha oisãmbyhývahembiapokuéra,peteĩvaijapytepekuéra peteĩpodergriegagua,cienmil,hakavajuariguacinco gancho-kuérarehegua

3Menelaoaveioñemoirũhendivekuéra,hatuicha oñembotavyomokyreʼỹAntíocope,ndahaʼéi oñeñangarekohaguapetetãre,sínooimoʼãguiojejapo haguechuguigobernador

4HakatuperréikuéraRréiomomýiAntíocoapytuʼũko mbaʼevaiapohare,haLisiasomombeʼuperréipeko kuimbaʼehaʼehapembaʼevaiapoha,upévareperréi omandaojegueruhaguachupeBereape,haojukahagua chupe,pemaneraoĩupetendápe

5Koʼágaupelugárpeoĩpeteĩtórreijyvatévacincuenta métro,henyhẽvatanimbugui,haorekopeteĩtembiporu ijyvyraʼỹva,opaijykéreoñemoĩvatanimburyepýpe.

6Haoimeraẽvaoñekondenávasacrilegiorehe,térã ojapovaʼekueoimeraẽambuedelitoivaietereíva,upépe opavavekuimbaʼeoitychupeomanomeve.

7Peichaguañemanoojehupekuimbaʼeañaomano, ndorekóiguinipeteĩñeñotỹyvýpe;haupéva hekojojavéva:

8Haʼeojaporupihetaangaipapealtarrehe,tataha tanimbuimarangatúva,haʼeorresiviiñemanotanimbupe.

9Koʼágaperréioupeteĩmbaʼevaiha oñemombaʼeguasúvareheve,ojapoivaivehaguaumi hudíope,ojejapovaʼekuéguiitúvatiémpope.

10UpembaʼeJudasohechakuaávo,heʼiumihéntepe ohenóihaguaÑandejárapepyharehaára,oiméramo arakaʼeveótratiémpo,haʼeoipytyvõtahaavei chupekuéra,haʼeoĩrõguarepeléigui,hetãgui.haTupao marangatúgui.

11Handohejamoʼãiumitavayguakuéra,koʼágajepe oñembopiroʼyʼimivaʼekue,oñemoĩumitetãotakýva poguýpe

12Upémarõopavaveojaporireupévaoñondive,ha ojerureasyÑandejáraporiahuverekópehasẽhaoajuna, haoñenoyvýpetresdíapukukue,Judas,oñemoñeʼẽrire chupekuéra,heʼichupekuéraoĩhaguapreparádo.

13UpéiJudas,oĩguimombyryumiansiánondive, odesidi,perréiehérsitooikemboyveJudéapeha ojagarrapesiuda,ohohaguaoñorairõpembaʼe Ñandejárapytyvõrupive.

14UpémarõomeʼẽrireopambaʼeyvóraApoharépe,ha oñemoñeʼẽrireisoldádokuérapeoñorairõhagua kuimbaʼépe,omanomeve,umiléi,petémplo,pesiuda, petetãhapekomunidarehehápe,haʼeoñemoĩModin ykére:

15Haome'ẽrireñe'ẽñeñangarekópeumioĩvapeijerére: “Pevictoriaha'eTupãguimitãrusuipy’aguasuvévaha ijeporavovévandiveoikepyharekuerréirógape,ha ojukapekampaméntopeirundymilkuimba’erupi,ha umielefánteruvicha,opaoĩvahi’árindive

16Haipahápeomyenyhẽhikuáipekampaméntokyhyje hasarambikuégui,haohoporãiterei

17Pévaojejapoárapytũmbýpe,oipytyvõguichupe Ñandejáraprotección

18Perréiohechakuaarireumihudíokuimbaʼerekoha, haohoojagarraumilugáripoguýpe

19UpéioguataBetsuragotyo,ha'évahudíokuéra imbarete,ha'ekatuokañy,okañyhaokañy ikuimba'ekuéragui

20Judasomombeʼuvaʼekueumioĩvapeipypeumi mbaʼetekotevẽva

21PéroRodoco,oĩvaumijudíoehérsitope,omombeʼu umiiñenemigokuérapeumimbaʼesekrétoupévare ojehekachupe,haohupytyparirechupehikuái,omoinge chupehikuáikaʼirãime

22PerréiotratahendivekuéraBetsumimokõihajey, omeʼẽipo,ojagarraipo,oho,oñorairõJudasndive, ipuʼakahesekuéra

23OhenduFelipe,opytávaAntioquíape,opyrũmbaiteha, oñemondýi,ojerureasyumihudíope,oñemoĩhaohura opambaʼepeteĩchaguápe,oñemoĩhahendivekuéraha oikuaveʼẽsakrifísio,omombaʼeguasuhapetémploha otrataporãchupekuéraupetenda,.

24HaMacabeooguerohoryporã,omoĩchupe mburuvichaguasuTolomeoguiveGerrénopeguapeve.

25OguahẽTolomeope,umihénteupépeoñembyasy umikonvéniorehe.Ha'ekuéranikooityvyrohikuái, omboykehaguãikonvénio.

26Lisiasojupipehuéspe,heʼiikatuháichaodefende haguapekáso,okonvense,ombopyʼaguapy,ombohasa asychupekuéra,ohojeyAntioquíape.Péichaohoopoko mburuvichaguasuouhaoho.

MOAKÃHA14rehegua

1MbohapyáñorireJudas-peoñemombe'uDemetrio, Seleucora'y,oikehagueTrípolisrefugiorembe'ýre, tuichapoderhamarinareheve.

2OjagarrámakuripetetãhaojukaAntíocope,haLisias oñangarekóvahese.

3KoʼágapeteĩAlcimo,haʼevaʼekuesúmosaserdóte,ha oñemongyʼavaʼekueipyʼaiteguiveoñembojeheʼajave hikuáiumigentilndive,ohechávombaʼeveichavérõ ndaikatumoʼãihaojesalva,nindoikevéimapealtar marangatúpe.

4OguahẽrréiDemetriorendápeciencincuentaáñoaja, omeʼẽchupepeteĩkorónadeóro,peteĩpalméra,haavei umiyvyrarakãojeporúvatémplope,haupéichaupe árapeokirirĩ.

5Ha'eguiourireoportunidaomotenondehaguã hembiapotavy,haDemetrioohenóichupeha oporandúvochupemba'éichapaumijudíoopytaha mba'épaoipotahikuái,ombohováichupe.

6Umihudíohaʼeohenóivaasidéano,haʼekuéra omoakãvaJudasMacabeo,omongaruñorairõhaopuʼã opuʼã,handohejamoʼãiumihembývaopyta pyʼaguapýpe.

7Upévareche,cheypykuérañemombaʼeguasu,haʼese pesúmosaserdóte,koʼágaajukoʼápe

8Primero,añetehápeajepyʼapyʼỹreumimbaʼerréi rehegua;hamokõiha,upévarãjepeañeha’ãche retãyguakuéramba’eporã:opañaneretãoĩguimiseria michĩvapepetratooñe’aconseja’ỹrehesekuérayma oje’eva’ekuerupive

9Upévare,orréi,reikuaávoopakoʼãmbaʼe, eñangarekóketetãme,hañaneretãre,ojejopyvaopaládo, peporiahuverekorehechaukapyaʼeháichaopavavépe

10Judasoikoveaja,ndaikatúiokirirĩpeestado

11Uperiremínteoñeñeʼẽhese,péroótrorréi amigokuéraoñemoĩvaiJudaskóntrape,oinsiénsove Demetriope

12UpepeteohenóiNicanor-pe,elefanteruvicha,ha omoĩchupegobernadorramoJudea-pe,omondochupe 13OmandachupeojukahaguaJudas-pe,omosarambi haguaumioĩvapehendive,haojapohaguaAlcímo-pe saserdóteguasupetémploguasúpe

14UpémarõumitetãambueguaokañyvaʼekueJudéagui Judaspoguýgui,ouovechaatyrupiNicanorpe, oimoʼãguiiporãtahachupekuéraumihudíoivaívaha ijetuʼuha.

15KoʼágaumihudíoohendúvoNicanorouha,haumi tetãambueguaopuʼãhahesekuéra,oityhikuáiyvyiñakã ári,haojerureasypeomopyendávapeitavayguakuérape tapiaiteguarã,haakóinteoipytyvõvaiparte ohechaukávooĩha.

16Upémarõpekapitánheʼirupihaʼekuéraosẽpyaʼe upéguihaoñemoaguihesekuératávaDesaúpe.

17Simón,Judasermáno,oñorairõmaNicanorndive, pérookirirĩsapyʼarupiiñenemigokuéra.

18Upéicharõjepe,Nicanorohendúvoumikuimbaʼe oikóvaJudasndive,haipyʼaguasuhaoñorairõhagua hetãre,noñanimáioñehaʼãmbaitepembaʼekysepuku rupive.

19UpévareomondoPosidonio,TeodotohaMatatias-pe, oikohaguãpy'aguapýpe.

20Upémarõhaʼekuéraoñemoñeʼẽpukurire,hape kapitánoikuaaukávoumihéntepe,haojekuaa

enterovévaopensapeteĩcha,haʼekuéraomoneĩumi konvénio.

21Omoĩpeteĩáraoñembyatyhaguãha'eño,ha oguahẽvoára,haoñemoĩpeteĩvapeguarã.

22Ludasomoĩumikuimbaʼearmadooĩvapreparádo umilugárokonvenivévape,anihaguasapyʼaitépeumi enemigoojapoalgúntraisión,upévareojapohikuáipeteĩ atyguasupyʼaguapýpe.

23NicanoropytaJerusalénpe,handojapóimbaʼeve ivaíva,omondouveiumihénteoúvapeoñembyatypa hendápe.

24Ha'endoipotáioipe'aJudas-pe,ha'eohayhúguipe kuimba'épeipy'aiteguive

25Oñembo'eaveichupeomendahaguãhembirekoha imembyhaguã.

26HakatuAlcimo,ohechakuaávomborayhuoĩva ijapytepekuéra,haohesaʼỹijoumikonvénioojejapo vaʼekue,ouDemetriorendápehaheʼichupeNicanor ndojapoporãihapeestado;upévarehaʼeoordenakuri Judas-pe,peteĩtraidorirreino-pe,haʼehaguaperréi rendaguépe

27Upémarõperréiipochyhaipochypekuimbaʼe iñañavévaoakusávo,oskriviNicanor-pe,ohechauka haguahaʼendogustaietehaumikonvénio,haomanda chupepyaʼeporãomondohaguaMacabeo prisionéroramoAntioquíape

28Nicanorohendúvoupéva,hetaoñemotĩijehe,ha oguerahavaietereiomboykehaguãumiartículo oñemoĩva’ekuepeteĩñe’ẽme,pekuimba’endoguerekói kulpa

29Pérondaipóriguimbaʼeveperréikóntrape,haʼe omañaitiémporeojapohaguakombaʼepolítikarupive 30Jepémoupéicha,MacabeoohechávoNicanor oñepyrũhaoñembotavyhendive,haojerure’asyveha chupejepiveguágui,ohechakuaávoko’ãichaguateko asukandoúihaiporãva,ombyatyndaha’éimbovymi ikuimba’ekuérape,haojereNicanorguive

31Peótrokatuoikuaáguituichaojokohaguechupe Judaspolítika,oikepetémplotuichahaimarangatúvape, haomandaumisaserdótepe,oikuaveʼẽvapesakrifísio jepiveguáicha,osalvahaguachupepekuimbaʼépe 32Haohurahikuáindaikatumoʼãihaoikuaamoõpaoĩpe kuimbaʼeohekavaʼekue.

33Haʼeoipysoipoakatúapetémplogotyohaohura kóicha:“PeẽnapemosãsóiramochéveJudas prisionéroramo,amoĩtayvýpekoÑandejáratémploha aitypátapealtár.haomopu’ãpeteĩtupao ojehechakuaávaBaco-peĝuarã.

34Koʼãmbaʼeheʼirireoho.Upérõpa'ikuéraohupiipo yvágagotyohaojerureasypetapiaiteoñangarekóvape hetãre,he'ívopéicha.

35Nde,opambaʼeJára,nereikotevẽivambaʼeve,revyʼa petémplondereikohápeoĩhaguéreoreapytépe.

36Upévarekoʼága,OÑandejáramarangatuopa imarangatúva,eñongatutapiaitekoógaikyʼaʼỹva, ndaʼaréioñemopotĩvaʼekue,haejokoopajuru hekojojáva.

37KoʼágaoĩkuriNicanor-pepeteĩRazis,peteĩvaumi ancianoJerusalén-gua,ohayhúvahetãyguakuérape,ha

peteĩkuimbaʼeipyʼaporãitereíva,imbaʼeporãhaguére oñehenóivaJudíoru.

38Ymave,noñembojeheʼáirõguarehikuáigentil-kuéra ndive,ojeakusachupejudaísmorehe,hapyʼaguasúpe oapeligrahetehahekoveopambaʼepohýireheveumi judíorrelihiónrehehápe.

39UpémarõNicanoromombeʼuséguipeñembohory umihudíope,omondo500kuimbaʼeñorairõháraári ojagarrahaguachupe.

40Haʼeningoopensaojagarrávochupeojapohagua hetambaʼevaiumihudíope.

41Koʼágapeatyguasuojagarrárõguarepetórre,haoike mbaretepeokẽokapegua,haheʼiojegueruhaguatata ohapyhagua,haʼeoĩmarõojejagarrahaguaopárupihoʼa ikysepukuári;

42Oiporavorangueomanokuimba'eramo,oikerangue iñañávapópe,ojejahéihaguãchupeambuehendáicha, ndaha'éiramoheñóihagueimba'eporãva

43Hakatuofaltávochupeoinupãpya’erupi,umi atyguasuoñemongu’eaveiumiokẽryepýpe,ha’eoñani py’aguasúpepemuropeve,haojeitykuimba’ereheve umiijyvatevévaapytépe

44Ha'ekuérakatupya'eome'ẽjey,haoñemoĩpeteĩ tenda,ha'eho'apetendanandimbytépe

45Upevére,oĩajagueteripytuipype,ipochýgui,opuʼã; hajepehuguyosẽyryruicha,haijerídaivai,upéicharõ jepeoñanipeatyguasuapytépe;haoñembo'ypeteĩita ijyvyku'ívaári,

46Huguykoʼágaopaitémarõguare,oipeʼaipyʼa,ha ojagarrávomokõiveipópe,omombopeatyguasuári,ha ohenóipetekovehaespírituJárapeomoĩjeyhagua chupeumíva,péichaomano

MOAKÃHA15rehegua

1PéroNicanorohendúvoJudashaiñirũnguéraoĩhaumi lugárimbaretevévapeSamáriajerére,haodesidi mbaʼeveichaguapeligroʼỹreoñemoĩhesekuérasábado árape

2Upevéreumijudíoojejopyvaʼekueohohaguahendive heʼi:“Anipehundipeẽme,pemombaʼeguasupeára,pe ohechávaopambaʼe,haʼeomombaʼemarangatuopaára ári”.

3Upéipeimboriahuvévaipyʼaporãvévaojerure,oĩpa peteĩIpuʼakapávayvágape,omandavaʼekueoñekumpli haguapesábadoára.

4Ha'ekuérahe'ívo:“YvágapeoĩpeteĩÑandejára oikovévahaipu'akapáva,ha'eomandava'ekue oñeñongatuhaguãára7ha.

5Upémarõpeótroheʼi:“Cheaveichepuʼakakoyvy apeári,haamandaajagarrahaguaumiármahaajapo haguaperréirembiapo”.Upéicharõjepeohupytyani haguaojejapohembipotaaña.

6UpévareNicanoroñemombaʼeguasuha oñemombaʼeguasuetereirupi,odesidiomoĩpeteĩ monuméntopúvlikoohechaukávaipuʼakahagueJudas haumioĩvarehendive.

7MacabeokatuojeroviatapiaiteÑandejára oipytyvõtahachupe.

8Upévareoñemoñeʼẽitavayguakuérapeanihagua okyhyjetetãnguérajejuguihesekuéra,hakatuimanduʼa haguapepytyvõymaveohupytývarehikuáiyvágagui, hakoʼágaohaʼarõhaguapevictoriahapytyvõ,oútava chupekuérapeIpuʼakapávagui.

9Haupéichaokonsolachupekuérapeléiha profetakuéragui,haomoĩvochupekuéraiñakãmeumi ñorairõoganavaʼekuehikuáiyma,haʼeombovyʼave chupekuéra.

10Omokyreʼỹrirechupekuéra,omeʼẽchupekuéra ikargo,ohechaukávochupekuéraopatetãnguérajapu,ha ñeʼẽmeʼẽñemboyke.

11Péichahaʼeoarmapeteĩteĩme,ndahaʼéiningo oñedefendehaguaeskúdohalánsa,sínoumiñeʼẽ iporãvahaiporãvareheve,hahiʼariveomombeʼu chupekuérapeteĩsueñodignoojeguerovia,haʼeteku añetehápeoikovaʼekueanimichĩmipevy’achupekuéra.

12Hapévahaʼevaʼekueijehecha:Onias,haʼevaʼekue sumosacerdote,peteĩkuimbaʼeimbaʼeporãhaivuénova, iñemombaʼeguasúva,ipyʼaporãva,oñeʼẽporãavei,ha ojapovaʼekuepeteĩmitãguiopambaʼeporãme,ohupívo ipooñembo'ejudíoretepukukuerehe

13Péichaojejapóvo,upéichaaveiojekuaapeteĩ kuimbaʼeiñakãraguemorotĩva,ha oñemombaʼeguasuetereíva,haʼévapeteĩmbaʼe hechapyrãvahaiporãitereíva

14UpémarõOniasheʼi:“Kóvaningoohayhu ermanokuérape,oñemboʼehetapepuévlohapesiuda sagrádare,upévahínaJeremías,Ñandejáraproféta” 15UpémarõJeremíasoipysoipoakatúaome'ẽJudas-pe peteĩkysepukuóroguigua,haome'ẽvopéichahe'i

16Ejagarrakokysepukumarangatu,peteĩjopói Tupãgui,rembojerevaʼerãhauminemoirũvape

17PéichaoñekonsolaporãvoJudasñeʼẽre,iporãiterei vaʼekue,haikatúvaomokyreʼỹchupekuérapyʼaguasurã, haomokyreʼỹumimitãrusukorasõ,odesidihikuái nomoĩriikampaménto,sínopyʼaguasúpeoñemoĩ hiʼarikuéra,hakuimba’ereheveoñeha’ãhaĝuape asuntoconflictorupive,petávahasantuariohatemplo oĩguipeligro-pe

18Peoñangarekóvahikuáihembireko,ita'yrakuéra, iñermanohatavayguakuérare,sa'iveoje'ehesekuéra.

19Umioĩvapesiudápenoñatendéinimichĩmi,opyrũ ñorairõhaguéretetãambuére.

20Hakoʼága,opavaveomaʼẽrõguarembaʼépahaʼéta peensayo,haumienemigokuéraoñemoaguima,hape ehérsitooñemoĩarreglo-pe,haumimymbakuéraoñemoĩ porã,haumikavajuariguaoñemoĩipepo-pe,

21Macabeoohechávopeatyguasujeju,haopaichagua armadurañembosakoʼi,hamymbakuérakyhyje,oipyso ipoyvágagotyo,haohenóiÑandejáraojapóvape hechapyrãva,oikuaáguipevictoriandoúihaármarupive, hakatuouhajepeIporãvachupe,ome'ẽumi omeresévape.

22Upévareiñemboʼépeheʼipéicha;Ñandejára,rembou neremimbouEzequíasJudearuvichaguasutiémpope, harejukaSenaqueribehérsitopecien5.5.000.

23Upévarekoʼágaavei,OyvágaJára,emondopeteĩ ángelporãorerenonderãkyhyjehakyhyjereheve chupekuéra;

24Handepopuʼakarupivetojepyʼapyumiokyhyjéva, oúvanetavayguakuéraimarangatúvareojahéihagua.Ha péichaopa

25UpéiNicanorhaumioĩvahendiveosẽtrompétaha purahéireheve.

26PéroJudashaiñirũnguéraojotopaumienemígope, ojerurehaoñemboʼe.

27Upémarõoñorairõvoiporupivehaoñembo'eTupãme ikorasõme,ojukahikuáitreintaycincomilkuimba'égui.

28Koʼágaojejapoparirepeñorairõ,ojevyjeývovyʼápe, oikuaahikuáiNicanoroñenohaomanómahague iarnéspe.

29Upéihaʼekuéraosapukáihaosapukái,ha omombaʼeguasupeIpuʼakapávapeiñeʼẽtépe.

30HaJudas,tapiaiteodefendévatavayguakuéraheteha iñakãme,haosegívaimborayhuhetãyguakuérandive hekovepukukueaja,omandaoipeʼahaguaNicanorakã, haipoijyvareheve,haogueruchupekuéraJerusalénpe

31UpémarõJesúsohenóivohetãyguakuérapehaomoĩ umisaserdótepepealtárrenondépe,ohenóiumi tórrepeguápe

32HaohechaukachupekuéraNicanorakãvai,haupe ñeʼẽvaipo,oñemombaʼeguasúvareheveoipysóvape Ipuʼakapávatémplomarangatúre

33HaoikytĩrireupeNicanoriñañávañeʼẽ,omanda tomeʼẽpedazo-peumiguyrakuérape,hatoñapytĩpe recompensaitavyhaguéretémplorenondépe

34Upémarõkádaunoomombaʼeguasuyvágagotyope Ñandejáraomimbipávapehaheʼi:“Toñemombaʼeguasu peoñangarekóvahendaguépeikyʼaʼỹre”

35OñapytĩaveiNicanorakãpetórreári,peteĩseñal ojehechahaojehecharamóvaopaÑandejárapytyvõrã

36Hahaʼekuéraoordenaenterovépepeteĩdekréto peteĩchaguambaʼeveichavérõanihaguaohasaupeára solemnidadʼỹre,sínoogueromanduʼahaguapeára13ha pemesdoce-pe,sirioñeʼẽmehéravaAdar,peteĩára Mardoqueoáramboyve

37PéichaoikoNicanorndive,haupeguiveumihebreo oguerekoipoguýpepesiudaHapéinaápeamohu'ãta 38Haajapoporãramo,haokonveniháichape tembiasakue,haʼepeaipotavaʼekue,hakatuipirehũha ikyʼáramo,haʼepeikatúvaahupyty.

39Ivaiháichahoyʼuvínotérãyhaʼeño;hapevíno oñembojehe'ávayndiveiporãháicha,haombovy'ape sabor,upéichaaveipeñe'ẽoñembojehe'ávaporã ombovy'aumiomoñe'ẽvamombe'upyapysa.Hako'ápe oikótaipaha.