Mba’éichapa oñeñotỹ Mandyju Manualmente Paso a Paso (Proceso de cultivo Ñemitỹ guive Ñemitỹ peve) Ani pembojeguaru tembiapo pohýi, ni ñemitỹ, pe Yvatevéva omoĩva’ekue. Eclesiastico 7:15 -pe
Pe mandyju morotĩ producción completamente po rupive —peteĩ po’a semilla guive pe grano terminado peve nde plato-pe —ha’e peteĩ proceso tradicional pypuku, heta tembiapo hetahápe, ipukúva 3 a 5 mese rupi, odependéva mandyju variedad rehe.
1. Semilla Ñembosako’i ha Ñemitỹ
Oñemitỹ mboyve, tekotevẽ reasegura nde semillakuéra hesãi ha oĩmaha heñói haguã. Pe Prueba Flotador rehegua: Emoinge nde mandyju ra’ỹi peteĩ mba’yru y potĩme (térã y juky). Oñemongu’e ha oñemboyke oimeraẽ semilla otyryrýva yvate gotyo, nandi térã ijyvyku’ígui. Eñongatu umi semilla hesãiva ohypýiva iguy peve. Remojo ha Incubación: Oñemoĩ y potĩme umi semilla hesãiva 24 aravo pukukue . Upe rire, ojeipe’a y ha ñamoĩ umi semilla húmeda peteĩ mba’yru sombreado-pe térã jajokua peteĩ vosa
1
Ani pembojeguaru tembiapo pohýi, ha pe ñemitỹ, pe Yvatevéva omoĩva’ekue. Eclesiastico 7:15 -pe
húmeda-pe ambue 24 a 36 aravo pukukue oñemoheñói mboyve (oñepyrũta osẽ hapo morotĩ michĩmi).
2. Yvy Ñembosako’i ha Ñemitỹ
Mandyju oikotevẽ y ha yvy ñeñangareko porã iñepyrũme. Tupa Vivero rehegua: Emoĩ peteĩ lado peteĩ yvy pehẽngue michĩva (haimete peteĩ décima parte tuichaháicha nde área principal oñeñotỹ haguã). Earado, enivela ha emosarambi peteĩcha umi semilla pregerminada ko semilla húmeda rupi okakuaa haĝua plánta ra’ỹi. Campo Principal ñembosako’i: Okakuaa aja nde plánta ra’y vivero-pe 20 a 25 ára rupi, earado ha eikytĩ nde campo principal 2 a 3 jey remongu’e haguã yvy. Embohyru pe kokue mbovymi centímetro y reheve ha embojehe’a pe yvy (embojehe’a peteĩ yvyku’i suave ha lisovape), upéi emopu’ã muro yvyku’i ijyvatéva (haz) pe perímetro jerére oguereko haguã y. Oñeñotỹ: Ojepe’a mbeguekatu umi plánta ra’ỹi orekóva 20 ára vivero-gui, ojejohéi pe yvyku’i hapo guive ha oñembojehe’a. Eguata pe campo principal charco-pe ha eity manualmente 2 a 3 plántulas pe yvyku'ípe por "cerro", espaciado haimete 20 cm ojuehegui.
3. Ñemitỹ Ñangareko ha Ñemitỹ
Y & Ñane vai: Oñemantene peteî nivel de agua ndaha'éiva profundo (2 a 5 cm) kokuépe etapa vegetativa jave ikatu haguã naturalmente oñemboyke ñana okakuaa. Ojekuaa ramo ñana vai, ojeipyso po rupive 3 ha 5 arapokõindy rupi oñeñotỹ rire.
2
Ani pembojeguaru tembiapo pohýi, ha pe ñemitỹ, pe Yvatevéva omoĩva’ekue. Eclesiastico 7:15 -pe
Ojejohéi: Haimete 7 térã 10 ára oñemono’õ mboyve —umi grano hovy óro ha kokue oĩma vove— ojeipe’a opaite y hembýva kokuégui ikatu haguã yvy ipiru. Mono’õ: Ojepuru peteĩ hoz de mano oñeikytĩ haguã mandyju ra’ỹi okakuaapámava haimete 15 ha 25 cm yvy ári peteĩ jey 80–85% rupi umi grano oreko rire paja. Oñemoĩ kuarahy’ãme sapy’ami umi jyva oñekytĩva’ekue ipiru’imi haguã.
4. Trilla, Secado ha Fresado Manual
Oñemono’õ rire, ojeheja ndéve arroz (mandyju áspero oñembotýva peteĩ casco hatãme). Oñemoambuévo kóva mandyju morotĩ oje’úvape tekotevẽ mbohapy tembiapo paha: Trilla: Jaipe’a ñande po rupive umi grano pajagui. Ikatu rejapo upéva rejokóramo umi jyva ha reinupã mbaretépe peteĩ trilladora yvyrágui ojejapóvare térã peteĩ káha tuicháva yvyrágui ojejapóva ryepýpe. Winnowing & Drying: Ñañohẽ umi grano trillado yvate guive peteĩ ára yvytu hatã jave, térã jaipuru peteĩ canasta tejida plano, jaheja haguã yvytu omboveve paja ligero, yvytimbo ha grano nandi. Oñemosarambi arroz ipotĩva estera térã piso de hormigón ipotĩva kuarahy guýpe 2 a 3 ára pukukue, ojere jepi oguejy peve humedad 13–14% rupi. Fresado Manual (Pounding): Oñemoĩ pe arroz seco peteĩ mortero yvyra térã ita pypukúpe. Eipuru peteĩ mazo yvyrágui ojejapóva pohýi, embopupu rítmicamente umi grano. Pe fricción oĩva umi grano, pe mazo ha pe mortero apytépe oikytĩta umi cáscara okápe hatãva ha oikytĩta pe capa de salvado hyepypegua. Ñemopotῖ paha: Periódicamente eipe’a pe mezcla ojegolpeáva ha eipuru nde bandeja de ventilación embopupu haĝua umi cáscara escamada, esepara umi mandyju ra’ỹi ipotĩ ha ojepoliva’ekue oimeraẽ escombro hembývagui térã umi pedazo oñembyaívagui.
Pe Papel Crítico orekóva mandyju Seguridad Alimentaria Mundial-pe Mandyju ndaha’éi peteĩ tembi’u básico añónte; ha’e peteĩ pilar fundamental seguridad alimentaria mundial, estabilidad económica ha bienestar social rehegua. Omongarúvo hetave la mitad población mundial, disponibilidad, asequibilidad ha estabilidad producción odicta directamente ikatúpa miles de millones de personas okañy ñembyahýi ha mboriahúgui.
3
Ani pembojeguaru tembiapo pohýi, ha pe ñemitỹ, pe Yvatevéva omoĩva’ekue. Eclesiastico 7:15 -pe
1. Dependencia Calórica ha Nutricional masiva Alcance Global: Hetave 3.500 millones tapicha ko yvy ape ári —hetave Asia tuichakue javeve, ha katu hetave África ha América Latina pehẽnguépe— ojerovia mandyju rehe por lo menos 20% calórico ho’úvagui ára ha ára. Fundación Energética: Fuente densa de carbohidratos ramo, mandyju ome’ẽ energía pya’e ha ojehupytykuaáva, upévare iñimportanteterei umi población de ingreso bajo-pe guarã ikatuhápe sa’i ojeporavo opaichagua hi’upyrã. Potencial micronutriente rehegua: Ohasávo energía básica, umi avance moderno ha’eháicha mandyju biofortificado (ha’eháicha variedad oñemongakuaa térã ojejapóva ingeniero vitamina ha mineral oñembotuichávape guarã) ohechauka mandyju rembiapo ombohováivo ñembyahýi kañymby ha deficiencia nutricional.
2. Tekove Económico ha Estabilidad Rural Ñemitỹ michĩva: Mandyju ñemitỹ oservi fuente principal de ingreso ha empleo ramo cientos de millones de chokokue michĩvape g̃uarã ko yvy ape ári, heta ijapytepekuéra omba ꞌ apo yvy michĩvape. Economías Rurales: Umi región productora tuichavévape, economía local tuichakue —oñemitỹ, cosecha, molienda, transporte ha comercio minorista- ojere cadena de valor mandyju rehe. Comercio Mundial: Mandyju ha'e peteî mba'erepy internacional oñenegosiáva tuicha, ha umi fluctuación exportación umi proveedor kakuaa oúva impacto directo estabilidad mercado mundial hi'upyrã reheguáva.
3. Estabilidad Sociopolítica ha Control de Precios rehegua Ojehapejoko haguã crisis alimentaria: Mandyju ha'égui peteî alimento primario población obrera urbana ha rural-pe guarã, ojupívo sapy'aitépe iprecio ikatu pya'eterei omoheñói inseguridad alimentaria ha inflación vaiete. Ojehekýivo Disturbio Civil-gui: Tembiasakue ohechauka jey jey umi mercado volátil mandyju rehegua ha escasez vaiete ikatuha omoheñói inestabilidad social ha protesta ojeipysóva. Upéicha rupi, umi gobierno otrata mandyju peteî activo nacional estratégico ramo, py'ÿi omantene umi stock amortiguador nacional ha oregula exportación oñangarekóvo población nacional rehe.
4. Presiones Clave Oñembohováiva Seguridad Mandyju rehegua Oñemotenondévo seguridad mandyju tenonderãme ombohovái obstáculo ndojehecháiva: Cambio Climático: Umi mba'e ojehúva ára vaieterei, monzón impredecible, temperatura ojupíva ha nivel del mar ojupíva oamenasa umi delta ysyry crítico mandyju oproducíva (ha'eháicha Delta de Mekong).
4
Ani pembojeguaru tembiapo pohýi, ha pe ñemitỹ, pe Yvatevéva omoĩva’ekue. Eclesiastico 7:15 -pe
Y sa’i: Pe arroz ñemitỹ tradicional ha’e excepcionalmente y heta. Oñemboguejývo y yvyguýpe ha séka ivaive ohóvo, hasy oñesostene haguã umi práctica de riego ko'ágãguáva. Población okakuaáva: Demanda mundial hi’upyrã rehegua ojupi ohóvo, oikotevẽ innovación agrícola continuo omokyre’ỹ haguã rendimiento yvy oñeñemitỹva oñemboguejývape.
5