უზიას აღზევება და დაცემა 2 მატიანე 26 1. იუდას მთელმა ხალხმა აიყვანა თექვსმეტი წლის ყუზია და გაამეფა მამამისის, ამაციაჰუს ნაცვლად. 2 მან ააშენა ელოთი და დაუბრუნა იუდას, მას შემდეგ, რაც მეფემ განისვენა თავის მამებთან. 3 თექვსმეტი წლის იყო ყუზიაჰუ, როცა გამეფდა და ორმოცდათორმეტი წელი იმეფა იერუსალიმში. მისი დედაც იექოლიაჰუ იყო, იერუსალიმიდან. 4 და სწორად იქცეოდა უფლის თვალში, ყველაფრისამებრ, როგორც მამამისი, ამაციაჰუ იქცეოდა. 5 და ეძებდა ღმერთს ზაქარიას დღეებში, რომელიც ღვთის ხილვებს ესმოდა; და სანამ უფალს ეძებდა, ღმერთი აკურთხებდა მას. 6. გავიდა და იბრძოლა ფილისტიმელების წინააღმდეგ და დაანგრია გათის, იაბნეს და აშდოდის კედლები, ააშენა ქალაქები აშდოდის გარშემო და ფილისტიმელებში. 7 და ღმერთმა დაეხმარა მას ფილისტიმელების, გურბაალში მცხოვრები არაბებისა და მეჰუნიმების წინააღმდეგ. 8. ყამონელებმა ყუზიას საჩუქრები მისცეს და მისი სახელი ეგვიპტის შესასვლელამდე გავრცელდა, რადგან ძლიერ გაძლიერდა. 9. ააშენა ყუზიამ კოშკები იერუსალიმში კუთხის კარიბჭესთან, ხევის კარიბჭესთან და კედლის მოსახვევთან და გაამაგრა ისინი. 10. უდაბნოშიც ააშენა კოშკები და ბევრი ჭა ამოთხარა, რადგან ბევრი პირუტყვი ჰყავდა როგორც ბარში, ასევე ვაკეზე; ასევე მიწათმოქმედები და მევენახეები მთებსა და კარმელში, რადგან უყვარდა მიწათმოქმედება.
1
უზიას აღზევება და დაცემა
11. ყუზიას ჰყავდა მებრძოლი ჯარი, რომლებიც რაზმებად გამოდიოდნენ საბრძოლველად, მათი რიცხვის მიხედვით, რომელიც აღრიცხული იყო იეიელ მწერლისა და მაასეიაჰუ მთავრის ხელით, ხანანიას, მეფის ერთ-ერთი სარდლის ხელმძღვანელობით. 12 მამაცი და ძლიერი ვაჟკაცების მამისსახლთა თავკაცთა რიცხვი ორი ათას ექვსასი იყო. 13 მათ ხელში იყო სამასი ათას შვიდი ათას ხუთასი კაციანი ლაშქარი, რომელიც დიდი ძალით იბრძოდა მეფის დასახმარებლად მტრის წინააღმდეგ. 14. ყუზიამ მოუმზადა მათ მთელი ლაშქრისთვის ფარები, შუბები, მუზარადები, აბჯრები, მშვილდები და ქვების სასროლი შურდულები. 15. მან იერუსალიმში გააკეთა ცბიერების მიერ გამოგონილი მანქანები, რომლებიც კოშკებსა და სიმაგრეებზე უნდა დაემონტაჟებინათ ისრებისა და დიდი ქვების სასროლად. მისი სახელი შორს გავრცელდა, რადგან საოცრად ეხმარებოდნენ, სანამ გაძლიერდებოდა. 16. მაგრამ როცა გაძლიერდა, გაამპარტავდა მისი გული დაღუპვისთვის, რადგან შესცოდა უფალს, თავის ღმერთს, და შევიდა უფლის ტაძარში, რომ საკმეველი ეკმია საკმევლის სამსხვერპლოზე. 17. მის კვალდაკვალ შევიდა აზარია მღვდელი უფლის ოთხმოცი მღვდელი, მამაცი ვაჟკაცები. 18. წინ აღუდგნენ მეფე ყუზიას და უთხრეს: შენ არ გეკუთვნის, ყუზია, საკმევლის კმევა უფლისთვის, არამედ მღვდლებს, აარონიანებს, რომლებიც საკმევლის კმევად არიან განწირულნი. გადი საწმიდრიდან, რადგან შესცოდე და ეს არ იქნება შენი დიდება უფლისგან, ღმერთის წინაშე. 19 განრისხდა ყუზია და ხელში საკმეველი ეჭირა საკმევლის საკმევად. მღვდლებზე განრისხებულმა, კეთრიც კი ამოუვიდა შუბლზე მღვდლების წინაშე, უფლის სახლში, საკმევლის სამსხვერპლოს გვერდით. 20. მღვდელმთავარმა აზარიამ და ყველა მღვდელმა შეხედეს მას და, აჰა, შუბლზე კეთრი ჰქონდა. გააგდეს იქიდან; თვითონაც სასწრაფოდ გავიდა, რადგან უფალმა დასცა იგი. 21. მეფე ყუზია კეთროვანი იყო სიკვდილამდე და ცხოვრობდა ცალკე სახლში, რადგან კეთროვანი იყო, რადგან მოკვეთილი იყო უფლის სახლიდან. მისი ძე იოთამი კი მეფის სასახლის ზედამხედველი იყო და ქვეყნის ხალხს განსჯიდა. 22 ყუზიას დანარჩენი საქმეები, პირველი და უკანასკნელი, დაწერა ესაია წინასწარმეტყველმა, ამოცის ძემ. 23 განისვენა ყუზიამ თავის მამებთან და დამარხეს იგი მამა-პაპის გვერდით, მეფეთა სამარხის მინდორში, რადგან ამბობდნენ, კეთროვანიაო. მის ნაცვლად მისი ძე იოთამი გამეფდა.
მეფე უზიას მეფობის მიმოხილვა მეფე უზია (ასევე მოიხსენიება როგორც აზარია) იუდას ტახტზე სულ რაღაც 16 წლის ასაკში ავიდა და 52 წელი იმეფა. მისი მონათხრობი მეორე მატიანეს 26-
2
უზიას აღზევება და დაცემა
ე თავში წარმოადგენს ადრეული ერთგულების, უპრეცედენტო ეროვნული წარმატებისა და სიამაყით გამოწვეული ტრაგიკული სულიერი დაცემის ძლიერ შესწავლას.
ლექსის მიხედვით დაშლა მუხლები 1–5 (აღზევება და ადრეული ღვთისმოსაობა): იუდას ხალხი უზიას მეფედ ასხამს მამამისის, ამაციას ნაცვლად. ის სწორად იქცეოდა უფლის თვალში და ეძებდა ღმერთს ზაქარიას სიცოცხლეში, რომელიც ასწავლიდა მას ღვთის ხილვებს. სანამ ის უფალს ეძებს, ღმერთი აკურთხებს მას. მუხლები 6–15 (სამხედრო ძალა და ინოვაცია): ყუზია წარმატებით აწარმოებდა ომს ფილისტიმელებისა და არაბების წინააღმდეგ, ანგრევს მტრის კედლებს და ამაგრებს იერუსალიმს ინოვაციური თავდაცვითი კოშკებითა და საბრძოლო მანქანებით, რომლებიც ისრებისა და დიდი ქვების სასროლად არის განკუთვნილი. მისი დიდება შორს ვრცელდება, რადგან მას საოცრად ეხმარებიან, სანამ არ გაძლიერდება. მუხლები 16–21 (სიამაყე და ღვთაებრივი სამსჯავრო): როდესაც ყუზია ძლიერდება, მისი გული ამაღლდება და განადგურდება. ის ღვთის წინააღმდეგ სცოდავს, როდესაც ტაძარში შედის ოქროს სამსხვერპლოზე საკმევლის დასაკმევად. მღვდელი აზარია და 80 მამაცი მღვდელი უპირისპირდებიან მას და აცხადებენ, რომ საკმევლის აკმევა მხოლოდ აარონის ძეებს ეკუთვნის. ყუზია გაბრაზდება, ხელში საკმეველი ეჭირა და შუბლზე კეთრი მაშინვე ეწყება. მუხლები 22–23 (იზოლირებული დასასრული): ყუზია სიკვდილამდე კეთროვანი რჩება. ის ცალკე სახლში ცხოვრობს, უფლის სახლში შესვლისგან გარიყული, ხოლო მისი ვაჟი იოთამი სამეფო სასახლეს მართავს და ხალხს განსჯის.
ძირითადი გაკვეთილები კეთილდღეობა ხასიათს გამოცდის: წარმატება და სიმდიდრე ხშირად უფრო დიდ სულიერ გამოცდას წარმოადგენს, ვიდრე გაჭირვება, რაც ცდუნებას უქმნის ადამიანებს, რომ ღმერთზე მეტად საკუთარ თავს დაეყრდნონ. ქედმაღლობის საფრთხე: უზიას დაცემა დაიწყო იმ წამს, როდესაც მან დაივიწყა თავისი ადგილი და სიამაყემ გული გახრწნა. წმინდა საზღვრების პატივისცემა (ეკლესიასა და სახელმწიფოს გამიჯვნა) : ღვთაებრივი წეს-ჩვეულებებისა და საზღვრების გადაკვეთა - ისევე, როგორც
3
უზიას აღზევება და დაცემა
ეს უზიამ გააკეთა სამღვდელო თანამდებობის მითვისებით - მძიმე შედეგებს მოაქვს. გაბედული პასუხისმგებლობის აუცილებლობა: აზარიამ და მღვდლებმა სამართლიანი გაბედულება გამოავლინეს, როდესაც წმინდა სტანდარტების დასაცავად ძლევამოსილ მეფეს დაუპირისპირდნენ.
4