Ewe - Stars in Scriptures (Stellar Astronomy) by Filipino Tracts and Literature Society Inc.

Ɣletivi Siwo Le Ŋɔŋlɔawo Me Ne mebu wò dziƒo, wò asibidɛwo ƒe dɔwɔwɔ, ɣleti kple ɣletivi, siwo nèɖo la ŋu; Nukae nye amegbetɔ, bena wò susu nɔa eŋu? kple Amegbetɔvi, be nàva srãe kpɔ? Psalmowo 8:3-4

Agbalẽ Atɔã wo Eye Mawu wɔ akaɖi gã eve; kekeli si lolo wu be wòaɖu ŋkeke dzi, eye kekeli suetɔ aɖu zã dzi: ewɔ ɣletiviwo hã. Mose I, 1:16 Eye wòkplɔe do goe hegblɔ bena: Kpɔ dziƒo, eye nàgblɔ ɣletiviwo ne àte ŋu axlẽ wo. Mose I, 15:5 Be matsɔ yayra ayra wò, eye madzi wò dzidzimeviwo ɖe edzi abe dziƒoɣletiviwo kple ke si le atsiaƒu to ene; eye wò dzidzimeviwo anyi eƒe futɔwo ƒe agbo la dome; Mose I, 22:17 Eye mana wò dzidzimeviwo nadzi ɖe edzi abe dziƒoɣletiviwo ene, eye mana dukɔ siawo katã wò dzidzimeviwo; eye woayra anyigbadzidukɔwo katã le wò dzidzimeviwo me; Mose I, 26:4 Eye wògaku drɔ̃e bubu, eye wògblɔe na nɔviawo bena: Kpɔ ɖa, megaku drɔ̃e ake; eye kpɔ ɖa, ɣe kple ɣleti kpakple ɣletivi wuiɖekɛawo de ta agu nam. Mose I, 37:9 Ðo ŋku Abraham, Isak kple Israel, wò dɔla, amesiwo nèka atam na wò ŋutɔ, eye nègblɔ na wo bena: Mana wò dzidzimeviwo nadzi ɖe edzi abe dziƒoɣletiviwo ene, eye matsɔ anyigba sia katã, si ŋu meƒo nu tsoe la ana wò dzidzimeviwo, eye woanyi wo dome tegbee. Mose II, 32:13 Makpɔe, gake menye fifia o: Makpɔe, gake nyemegogo o: Ɣletivi aɖe ado tso Yakob me, eye Fiakplɔ aɖe ado tso Israel, eye wòaɖu Moab ƒe dzogoewo dzi, eye wòatsrɔ̃ Set-viwo katã. Mose IV, 24:17 Yehowa, mia Mawu na mi dzi ɖe edzi, eye kpɔ ɖa, egbe miele abe dziƒoɣletiviwo ene le agbɔsɔsɔ me. Mose V, 1:10 Eye ne èkpɔ ɣe kple dzinu kple ɣletiviwo, dziƒo-ʋakɔwo katã, be woade ta agu na wo, eye woasubɔ wo, si Yehowa, wò Mawu, ma na dukɔwo katã le dziƒo blibo la te. Mose V, 4:19 Fofowòwo yi Egipte kple ame blaadre vɔ ewo; eye azɔ Yehowa wò Mawu wɔ wò abe dziƒoɣletiviwo ene le agbɔsɔsɔ me. Mose V, 10:22

Biblia me Selenology - Ɣleti si Klẽna Ne mebu wò dziƒo, wò asibidɛwo ƒe dɔwɔwɔ, ɣleti kple ɣletivi, siwo nèɖo la ŋu; Nukae nye amegbetɔ, bena wò susu nɔa eŋu? kple Amegbetɔvi, be nàva srãe kpɔ? Psalmowo 8:3-4

Eye miazu ame ʋɛ aɖewo, gake mienɔ abe dziƒoɣletiviwo ene le agbɔsɔsɔ me; elabena mèɖo to Yehowa wò Mawu ƒe gbe o. Mose V, 28:62

Nyadzɔdzɔ Wowɔ aʋa tso dziƒo; ɣletivi siwo nɔ woƒe mɔwo dzi wɔ aʋa kple Sisera. Ʋɔnudrɔ̃lawo 5:20 Ke Dawid mexɔ ƒe blaeve kple esiwo mexɔ nenema haɖe o ƒe xexlẽme o, elabena Yehowa gblɔ be yeana Israel nadzi ɖe edzi abe dziƒoɣletiviwo ene. Kronika I, 27:23 Eya ta míeku kutri le dɔa me, eye wo dometɔ afã lé akplɔawo ɖe asi tso ŋdi kanya va se ɖe esime ɣletiviwo do. Nexemya 4:21 Wo viwo hã dzi ɖe edzi abe dziƒoɣletiviwo ene, eye nèkplɔ wo va anyigba, si ŋu nèdo ŋugbe na wo tɔgbuiwo, bena woayi aɖaxɔe la dzi. Nexemya 9:23 Eƒe ɣletiviwo nedo viviti; nenɔ kekeli dim, gake ɖeke meganɔ esi o; eye negakpɔ ŋudzedzekpɔkpɔ hã o. Hiob 3:9 Ame si de se na ɣe, gake medona o; eye wòtrea ɣletiviwo nu. Hiob 9:7 Ðe Mawu mele dziƒo ƒe kɔkɔƒe oa? eye kpɔ ɣletiviwo ƒe kɔkɔme ɖa, aleke gbegbe wokɔe nye si! Hiob 22:12 Kpɔ ɖa, vaseɖe dzinu gɔ̃ hã, gake meklẽna o; ẽ, ɣletiviwo mekɔ le eŋkume o. Hiob 25:5 Esi ŋdiɣletiviwo dzi ha ɖekae, eye Mawu viwo katã do ɣli kple dzidzɔ? Hiob 38:7

Hakpanya ŋuti nunya Ne mebu wò dziƒo, wò asibidɛwo ƒe dɔwɔwɔ, ɣleti kple ɣletivi, siwo nèɖo la ŋu; Nukae nye amegbetɔ, bena wò susu nɔa eŋu? kple Amegbetɔvi, be nàva srãe kpɔ? Psalmowo 8:3-4 Ɣleti kple ɣletiviwo naɖu fia le zã me, elabena eƒe nublanuikpɔkpɔ li tegbee. Psalmowo 136:9 Egblɔa ɣletiviwo ƒe xexlẽme; eyɔa wo katã kple woƒe ŋkɔwo. Psalmowo 147:4 Mi kafui, ɣe kple ɣleti, mi kafui, mi kekeli ƒe ɣletiviwo katã. Psalmowo 148:3 Ke ɣe, alo kekeli, alo ɣleti, alo ɣletiviwo, medo viviti o, eye alilikpowo megatrɔna le tsidzadza megbe o. Nyagblɔla 12:2

Nyagblɔɖi Elabena dziƒoɣletiviwo kple eƒe ɣletivihatsotsowo maɖe woƒe kekeli o, ɣe ado viviti le eƒe dodo me, eye ɣleti mana eƒe kekeli naklẽ o. Yesaya 13:10

Elabena ègblɔ le wò dzi me bena: Malia ayi dziƒo, makɔ nye fiazikpui ɖe dzi wu Mawu ƒe ɣletiviwo. Yesaya 14:13 Ðeɖi te ŋuwò le wò aɖaŋuɖoɖo gbogboawo ta. Azɔ na ɣletivimefakalawo, ɣletivimefakalawo, ɣleti sia ɣleti ƒe nyagblɔɖilawo natsi tre, eye woaɖe wò tso nu siawo siwo ava dziwò la me. Yesaya 47:13 Ale Yehowa, amesi naa ɣe hena kekeli le ŋkeke me, kple ɣleti kple ɣletiviwo ƒe ɖoɖowo hena kekeli le zã me, si ma atsiaƒu me ne eƒe ƒutsotsoewo le ɣli dom la, gblɔe nye esi; Eŋkɔe nye aʋakɔwo ƒe Yehowa. Yeremya 31:35 Eye ne meɖe wò ɖa la, matsyɔ dziƒo dzi, eye mana eƒe ɣletiviwo nado viviti; Matsɔ alilikpo atsyɔ ɣe la dzi, eye dzinu magaklẽe o. Ezekiel 32:7 Eye wòlolo, va ɖo dziƒoʋakɔ la gbɔ; eye wòtsɔ aʋakɔ la kple ɣletiviwo dometɔ aɖewo ƒu gbe ɖe anyigba, eye wòtu afɔ wo dzi. Daniel 8:10 Eye nunyalawo aklẽ abe yame ƒe keklẽ ene; kple ame siwo trɔa ame geɖewo ɖe dzɔdzɔenyenye ŋu abe ɣletiviwo ene tegbee. Daniel 12:3 Anyigba aʋuʋu le wo ŋkume; dziƒowo aʋuʋu, ɣe kple ɣleti ado viviti, eye ɣletiviwo ahe woƒe keklẽ ɖa. Yoel 2:10 Ɣe kple ɣleti ado viviti, eye ɣletiviwo ahe woƒe keklẽ ɖa. Yoel 3:15 Midi amesi wɔa ɣletivi adreawo kple Orion, eye wòtrɔa ku ƒe vɔvɔli wòzua ŋdi, eye wònaa ŋkeke doa viviti kple zã, amesi yɔa atsiaƒu me tsiwo, eye wòkɔa wo ɖe anyigba dzi: Yehowae nye eƒe ŋkɔ. Amos 5:8 Ke mietsɔ miaƒe Molox ƒe avɔgbadɔ kple Kiun miaƒe legba, miaƒe mawu ƒe ɣletivi, si miewɔ na mia ɖokui la. Amos 5:26 Ne èdo ɖokuiwò ɖe dzi abe hɔ̃ ene, eye nètsɔ wò atɔ ɖo ɣletiviwo dome hã la, afi mae maɖiɖi wò tsoe,” Yehowa ye gblɔe. Obadya 1:4 Èna wò asitsalawo dzi ɖe edzi wu dziƒoɣletiviwo, aŋɔ gblẽa nu, eye wòdzona. Naxum 3:16

Nyanyuigbalẽwo kple Dɔwɔwɔwo Wogblɔ bena: Afika ame si wodzi Yudatɔwo ƒe Fia la le? elabena míekpɔ eƒe ɣletivi le ɣedzeƒe, eye míeva be míade ta agu nɛ. Tete Herodes yɔ nunyalawo le adzame la, ebia wo vevie ɣekaɣie ɣletivi la do. Esi wose fia la, wodzo; eye kpɔ ɖa, ɣletivi, si wokpɔ le ɣedzeƒe gome la, do ŋgɔ na wo va se ɖe esime wòva tsi tre ɖe afi si ɖevi la le. Esi wokpɔ ɣletivi la, wokpɔ dzidzɔ ŋutɔ. Mateo 2:2 ,7,9,10 Le ŋkeke mawo ƒe xaxa megbe teti ɣe ado viviti, eye dzinu magaklẽ o, eye ɣletiviwo age tso dziƒo, eye dziƒo ƒe ŋusẽwo aʋuʋu. Mateo 24:29 Eye dziƒoɣletiviwo adze anyi, eye ŋusẽ siwo le dziƒo la aʋuʋu. Marko 13:25

Eye dzesiwo anɔ ɣe kple dzinu kple ɣletiviwo me; eye dukɔwo ƒe xaxa le anyigba dzi, kple tɔtɔ; atsiaƒu kple ƒutsotsoe siwo le ɣli dom; Luka 21:25 Ẽ, mietsɔ Molox ƒe avɔgbadɔ kple miaƒe mawu Remfan ƒe ɣletivi, nɔnɔmetata siwo mietsɔ de ta agu na wo la, eye makplɔ mi ayi Babilon godo. Dɔwɔwɔwo 7:43 Eye esi ɣe alo ɣletiviwo medze le ŋkeke geɖewo me o, eye ahom sue aɖeke meva dze mía dzi o la, mɔkpɔkpɔ ɖesiaɖe si nɔ mía si be míakpɔ ɖeɖe la nu yi. Dɔwɔwɔwo 27:20

Lɛtawo Ɣe ƒe ŋutikɔkɔe ɖeka, ɣleti ƒe ŋutikɔkɔe bubu, ɣletiviwo ƒe ŋutikɔkɔe bubu, elabena ɣletivi ɖeka to vovo tso ɣletivi bubu gbɔ le ŋutikɔkɔe me. Korintotɔwo I, 15:41 Eya ta ame ɖeka do, eye wòɖi abe ame kuku ene, wosɔ gbɔ abe dziƒoɣletiviwo ene, eye wosɔ gbɔ abe ke si le atsiaƒu to ene. Hebritɔwo 11:12 Nyagblɔɖinya si ŋu kakaɖedzi le wu hã le mía si; esia tae miewɔna nyuie be mieléa ŋku ɖe eŋu abe kekeli si klẽna le viviti me ene, va se ɖe esime ŋu ke, eye ŋkeke ƒe ɣletivi nado le miaƒe dziwo me. Petro II, 1:19 Atsiaƒu ƒe ƒutsotsoe siwo le dzo dam, siwo le fu ɖem na woawo ŋutɔ ƒe ŋukpe; ɣletivi siwo le tsaglãla tsam, amesiwo wodzra viviti ƒe viviti ɖo ɖi na tegbee. Yuda 1:13

Nyaɖeɖefia Eye ɣletivi adre le eƒe ɖusime, eye yi ɖaɖɛ aɖe do tso eƒe nu me, eye eƒe mo le abe ɣe le keklẽm le eƒe ŋusẽ me ene. Ɣletivi adre siwo nèkpɔ le nye ɖusime kple sikakaɖiti adreawo ƒe nya ɣaɣla. Ɣletivi adreawo nye hame adreawo ƒe dɔlawo, eye akaɖiti adre siwo nèkpɔ la nye hame adreawo. Nyaɖeɖefia 1:16 ,20 Ŋlɔ agbalẽ na Efeso hame la ƒe mawudɔla; Amesi lé ɣletivi adreawo ɖe eƒe nuɖusi me, si le zɔzɔm le sikakaɖiti adreawo titina la gblɔ nya siawo; Nyaɖeɖefia 2:1 Eye mana ŋdiɣletivi lae. Nyaɖeɖefia 2:28 Eye ŋlɔ agbalẽ na hame si le Sardes la ƒe mawudɔla; Amesi si Mawu ƒe Gbɔgbɔ adreawo kple ɣletivi adreawo le lae gblɔ nya siawo. Menya wò dɔwɔwɔwo, bena ŋkɔ le asiwò be nèle agbe, eye nèku. Nyaɖeɖefia 3:1 Eye dziƒoɣletiviwo ge ɖe anyigba, abe alesi gboti tsɔa eƒe gbotsetse siwo metsi o, ne ya sesẽ aɖe ʋuʋui ene. Nyaɖeɖefia 6:13 Eye mawudɔla etɔ̃lia ku ku, eye ɣletivi gã aɖe ge tso dziƒo, si le bibim abe akaɖi ene, eye wòge ɖe tɔsisiwo ƒe akpa etɔ̃lia kple tsivudowo dzi; Eye ŋkɔ na ɣletivi la be Aŋɔ, eye tsiawo ƒe akpa etɔ̃lia zu aŋɔ; eye ame geɖewo ku le tsiawo ta, elabena wobiã. Eye mawudɔla enelia do kpẽ, eye ɣe ƒe akpa etɔ̃lia, dzinu ƒe akpa etɔ̃lia kple ɣletiviwo ƒe akpa etɔ̃lia ƒo; ale esi woƒe akpa etɔ̃lia do viviti, eye ŋkeke meklẽ le eƒe akpa etɔ̃lia me o, eye zã hã do. Nyaɖeɖefia 8:10 -12

Tete mawudɔla atɔ̃lia do kpẽ, eye mekpɔ ɣletivi aɖe ge tso dziƒo va anyigba dzi, eye wotsɔ do si me goglo o la ƒe safui nɛ. Nyaɖeɖefia 9:1 Eye nukunu gã aɖe dze le dziƒo; nyɔnu aɖe do ɣe, eye ɣleti le eƒe afɔ te, eye ɣletivi wuieve ƒe fiakuku le eƒe ta dzi. Eye eƒe asike he dziƒoɣletiviwo ƒe akpa etɔ̃lia, eye wòtsɔ wo ƒu gbe ɖe anyigba, eye ʋɔ driba la tsi tre ɖe nyɔnu, si le klalo be yeadzi vi la ŋkume, be yeaɖu via ne wodzii ko. Nyaɖeɖefia 12:1 ,4 Nye Yesu medɔ nye dɔla ɖa be wòaɖi ɖase na mi le nu siawo me le hamewo me. Nyee nye Dawid ƒe ke kple dzidzimevi, kple ŋdiɣletivi si le keklẽm, si le keklẽm. Nyaɖeɖefia 22:16

Apokrifa (Apokrifa) ƒe agbalẽ Le ŋkeke enelia dzi la, ède se be ɣe naklẽ, eye dzinu naklẽ, eye ɣletiviwo nanɔ ɖoɖo nu. 2 Esdra 6:45 Eye bena, amesiwo zã nutsri ƒe mo naklẽ ɖe ɣletiviwo tame, evɔ míaƒe mo ya azu viviti wu viviti? 2 Esdra 7:55 Woaƒo wo nɔewo, eye woaƒo ɣletivi gbogbo aɖewo ɖe anyigba dzi, woawo ŋutɔ ƒe ɣletivi; eye ʋu atso yi me va se ɖe ƒodo me, . Eye ya sesẽwo atso ɣedzeƒe, eye woaʋui; eye alilikpo, si wòfɔ ɖe dzi le dziku me, kple ɣletivi si ʋuʋu be wòana vɔvɔ̃ na ɣedzeƒe kple ɣetoɖoƒe ya la, atsrɔ̃. Alilikpo gã sesẽwo ado dziku kple ɣletivi, ne woado vɔvɔ̃ na anyigba blibo la kple edzinɔlawo; eye woakɔ ɣletivi dziŋɔ aɖe ɖe teƒe kɔkɔ sia teƒe kɔkɔwo, . Woava egbɔ, eye woaɖe to ɖee, ɣletivi kple dziku katã akɔ ɖe edzi, ekema ke kple dzudzɔ ayi dziƒo, eye ame siwo katã ƒo xlãe la afa konyi nɛ. Esdras II, 15:35 ,39-40,44 Eƒe nya mee wowɔ ɣletiviwo, eye wònya woƒe xexlẽme. 2 Esdra 16:56 Ƒewo ƒe nutome suewo, kple ɣletiviwo ƒe nɔƒe: Salomo ƒe nunya 7:19 Elabena edze tugbe wu ɣe, eye ƒo ɣletiviwo ƒe ɖoɖo katã ta, esi wotsɔe sɔ kple kekeli la, wokpɔe do ŋgɔ nɛ. Salomo ƒe nunya 7:29 Etsɔ woƒe agbagbadzedzewo ƒe fetu na ame dzɔdzɔewo, efia mɔ wo le mɔ wɔnuku aɖe nu, eye wònye nutsyɔnu na wo le ŋkeke me, kple ɣletiviwo ƒe kekeli le zã me; Salomo ƒe nunya 10:17 Gake wobua dzo, alo ya, alo ya si le du dzi, alo ɣletiviwo ƒe nutome, alo tsi sesẽ, alo dziƒo ƒe akaɖiwo, be wonye mawu siwo ɖua xexeame dzi. Salomo ƒe nunya 13:2 Dzo ƒe ŋusẽ aɖeke mate ŋu ana kekeli naklẽ wo o: eye ɣletiviwo ƒe dzobibi si le keklẽm hã mate ŋu ado dzi atsɔ keke zã dziŋɔ ma o. Salomo ƒe nunya 17:5 Dziƒo ƒe atsyɔ̃, ɣletiviwo ƒe ŋutikɔkɔe, atsyɔ̃ɖonu si naa kekeli le Aƒetɔ la ƒe kɔkɔƒewo. Nyagblɔla 43:9 Eya ta eka ɖe edzi nɛ to atam me be, yeayra dukɔwo le yeƒe dzidzimeviwo me, eye yeana yeadzi ɖe edzi abe anyigba ƒe ke ene, eye yeado yeƒe dzidzimeviwo ɖe dzi abe ɣletiviwo ene, eye wòana woanyi dome tso atsiaƒu dzi yi atsiaƒu me, kple tso tɔsisi la dzi va se ɖe anyigba la ƒe mlɔenu. Nyagblɔla 44:21

Enɔ abe ŋdiɣletivi si le alilikpo titina ene, eye wòle abe dzinu si le yɔyɔ me ene. Nyagblɔla 50:6 Ɣletiviwo klẽ le woƒe gaƒoɖokuiwo me, eye wokpɔ dzidzɔ, ne eyɔ wo la, wogblɔna bena: Míele ɖa! eye ale wotsɔ dzidzɔ ɖe kekeli fia ame si wɔ wo. Barux 3:34 Elabena esi ɣe, ɣleti, kple ɣletiviwo le keklẽm eye wodɔ wo be woawɔ woƒe dɔwo ta la, woɖoa to. Yeremya ƒe Lɛta 1:60 Ame si nèƒo nu na hedo ŋugbe na be, yeana woƒe dzidzimeviwo nadzi ɖe edzi abe dziƒoɣletiviwo kple ke si mlɔ ƒuta ene. Azariya ƒe gbedodoɖa 1:13 Mi dziƒoɣletiviwo, mikafu Yehowa, mikafui eye midoe ɖe dzi wu nusianu tegbee. Azariya ƒe gbedodoɖa 1:41 Eye ŋutsua, si susu vie do ŋgɔ be yeate ŋu aɖo dziƒoɣletiviwo gbɔ la, ame aɖeke mate ŋu ado dzi atsɔ eƒe ʋeʋẽ si womate ŋu ado dzi atsɔ o la o. 2 Makabeetɔwo 9:10

Henox Eye woɖe ŋutega la fiam ale: Kpɔ ɖa, le ŋutega la me la, alilikpowo kpem eye kuɖiɖi aɖe yɔm, eye ɣletiviwo kple dzikedzowo ƒe zɔzɔ ƒu du hewɔ kaba nam, eye ya siwo le ŋutega la me na medzo eye wokɔm ɖe dzi, eye wokɔm yi dziƒo. Eƒe dzisasrã le abe ɣletiviwo kple dzikedzowo ƒe mɔ ene, eye kerubi siwo le dzo dam le wo dome, eye woƒe dziƒo kɔ abe tsi ene. Eye eƒe anyigba nye dzo, eye dzikedzowo kple ɣletiviwo ƒe mɔ le etame, eye eƒe dzisasrã hã nye dzo si le bibim. Henox 14:8,11,17 Eye mekpɔ kekeliwo ƒe teƒewo kple ɣletiviwo kple dziɖegbewo kple dziɖegbewo ƒe nudzraɖoƒewo kple gogloƒe ʋĩ, afisi dati kple aŋutrɔwo kple woƒe akplɔwo kple yi si le dzo dam kple dzikedzowo katã le. Henox 17:3 Mekpɔ dziƒoya siwo trɔna hehea ɣe kple ɣletiviwo katã ƒe gotagome vaa woƒe toɖoɖo. Mekpɔ ɣletivi adre le afima abe to gã siwo le bibim ene, eye esi mebia nya tso wo ŋu nam la, Mawudɔla la gblɔ bena: Teƒe siae nye dziƒo kple anyigba ƒe nuwuwu: esia zu gaxɔ na ɣletiviwo kple dziƒo ƒe aʋakɔwo. Eye ɣletivi siwo le ʋuʋum le dzo dzi lae nye amesiwo da le Aƒetɔ ƒe sedede dzi le woƒe tsitretsitsi ƒe gɔmedzedze, elabena womedo le woƒe ɣeyiɣi ɖoɖiwo dzi o. Henox 18:4,12-14 Eye mekpɔ dziƒoɣletivi adre siwo bla ɖe eme, abe to gãwo ene, eye dzo le bibim le afima. Esiawo nye dziƒoɣletivi siwo da Aƒetɔ ƒe sedede dzi, eye wobla wo ɖe afisia vaseɖe esime ƒe akpe ewo, si nye ɣeyiɣi si woƒe nuvɔ̃wo bia la, nawu enu. Henox 21:3,6 Eye mekpɔ alesi dziƒoɣletiviwo dona, eye mexlẽ agbo siwo me wodo go tsoe, eye meŋlɔ woƒe dodoƒewo katã ɖi, ɣletivi ɖesiaɖe ɖekaɖeka, le woƒe xexlẽme kple woƒe ŋkɔwo, woƒe zɔzɔme kple woƒe nɔƒewo, kple woƒe ɣeyiɣiwo kple woƒe ɣletiwo nu, abe alesi mawudɔla kɔkɔe Uriel si nɔ gbɔnye la ɖe fiam ene. Henox 33:3 Dziƒoɣletiviwo to agbo sue siawo dometɔ ɖesiaɖe me eye woƒua du yia ɣetoɖoƒe gome le mɔ si woɖe fia wo la dzi. Henox 36:3

Eye mekpɔ dzikedzo bubuwo kple dziƒoɣletiviwo, eye mekpɔ alesi Wòyɔ wo katã kple woƒe ŋkɔwo eye woɖo toe. Henox 43:1 Azɔ hã nudzɔdzɔ bubu si mekpɔ le dzikedzowo ŋu: alesi ɣletivi aɖewo dona eye wozua dzikedzo eye womate ŋu aklã tso woƒe nɔnɔme yeyea gbɔ o. Henox 44:1 Eye amesiawoe nye amesiwo drɔ̃a ʋɔnu dziƒoɣletiviwo, Eye wodoa woƒe asiwo ɖe dziƒoʋĩtɔ la ŋu, Eye wotsoa afɔ anyigba dzi henɔa edzi. Eye woƒe nuwɔnawo katã ɖea madzɔmadzɔnyenye fiana, Eye woƒe ŋusẽ nɔa woƒe kesinɔnuwo dzi, Eye woƒe xɔse le mawu siwo wotsɔ woƒe asiwo wɔ la dzi, Eye wogbea Gbɔgbɔwo ƒe Aƒetɔ ƒe ŋkɔ, Eye woti Eƒe hamewo ƒe aƒewo yome, Kple nuteƒewɔla siwo le xɔxlɔ̃m ɖe Gbɔgbɔwo ƒe Aƒetɔ ƒe ŋkɔ dzi. Henox 46:7-8 Ẽ, hafi woawɔ ɣe kple dzesiwo, Hafi dziƒoɣletiviwo nawɔ la, wotsɔ ŋkɔ nɛ le Gbɔgbɔwo ƒe Aƒetɔ la ŋkume. Henox 48:3 Eye yaƒoƒo ƒe xɔwo kple alesi woma yawo kple alesi woda woe, kple alesi wobua ya ƒe agbowo, ɖe sia ɖe le ya ƒe ŋusẽ kple dzinu ƒe akaɖiwo ƒe ŋusẽ kple ŋusẽ si sɔ nu, kple ɣletiviwo ƒe mamawo ɖe woƒe ŋkɔwo nu, kple alesi woma mamaawo katã nu. Henox 60:12 Eye to atam ma me la, ɣletiviwo wu woƒe zɔzɔ nu, Eye Wòyɔ wo kple woƒe ŋkɔwo, Eye woɖo eŋu nɛ tso mavɔmavɔ me yi mavɔmavɔ me. Henox 69:21 Eye wòfia dziƒo ƒe nuwuƒewo ƒe nya ɣaɣlawo katãm, Kple ɣletiviwo katã ƒe xɔwo katã kple kekeliwo katã, Afisi wotsona le ame kɔkɔewo ŋkume. Henox 71:4 Eye mekpɔ agbo ade siwo me ɣe dona le, kple agbo ade siwo me ɣe ɖoa to eye dzinu dona heɖoa to le agbo siawo me, kple ɣletiviwo ƒe ŋgɔnɔlawo kple amesiwo wokplɔna: ade le ɣedzeƒe kple ade le ɣetoɖoƒe, eye wo katã wodze wo nɔewo yome le ɖoɖo si sɔ pɛpɛpɛ nu: fesre geɖewo hã le agbo siawo ƒe ɖusime kple miame. Henox 72:3 Eye ɣe kple ɣletiviwo ƒe dzidziɖedzi sɔ gbɔ wu ŋkeke ade: le ƒe 5 me la, ŋkeke 6 ƒe sia ƒe va ɖoa ŋkeke 30: eye dzinua dzea ɣe kple ɣletiviwo megbe va ɖoa ŋkeke 30. Eye ɣe kple ɣletiviwo hea ƒeawo katã vɛ pɛpɛpɛ, ale be womedoa ŋgɔ alo hea woƒe nɔƒe ɖe megbe ŋkeke ɖeka pɛ hã va se ɖe mavɔmavɔ me o; gake wu ƒeawo nu kple dzɔdzɔenyenye deblibo le ŋkeke 364 me. Henox 74:11-12 Eye ame akpe geɖe ƒe tatɔwo ƒe ŋgɔnɔlawo, siwo wotsɔ ɖo nuwɔwɔ bliboa kple ɣletiviwo katã dzi la, hã ku ɖe ŋkeke ene siwo le domedome ŋu, elabena womate ŋu ama wo tso woƒe ɖoƒe gbɔ o, le ƒea ƒe akɔntabubu nu, eye amesiawo wɔa subɔsubɔdɔ le ŋkeke ene siwo womebu le ƒea ƒe akɔntabubu me o la dzi. Henox 75:1 Elabena dzesiwo kple ɣeyiɣiwo kple ƒewo kple ŋkeke siwo mawudɔla Uriel ɖe fiam, amesi ŋutikɔkɔe ƒe Aƒetɔ la tsɔ ɖo dziƒo ƒe kekeliwo katã dzi tegbee, le dziƒo kple xexeame, be woaɖu dzi le dziƒo ŋkume, eye woakpɔ wo le anyigba dzi, eye woanye ŋgɔnɔlawo na ŋkeke kple zã, si nye ɣe, ɣleti, kple ɣletiviwo, kpakple subɔla nuwɔwɔ siwo katã wɔa wo tɔ tɔtrɔ kpata le dziƒo ƒe tasiaɖamwo katã me. Henox 75:3 Ke agbo wuieve siwo le dziƒo, le anyigba ƒe mlɔenuwo, siwo me ɣe, ɣleti, kple ɣletiviwo, kple dziƒodɔwo katã dona le le ɣedzeƒe kple ɣetoɖoƒe gome la. Fesre geɖewo le ʋuʋu ɖi le woƒe miame kple ɖusime, eye fesre ɖeka le eƒe ɣeyiɣi si woɖo ɖi me naa dzoxɔxɔ, si sɔ kple ʋɔtru mawo siwo me ɣletiviwo dona tsoe le abe alesi wòde se na wo ene, eye woɖoa wo ɖe wo me si sɔ kple woƒe 7

xexlẽme. Eye mekpɔ tasiaɖamwo le dziƒo, wole du dzi le xexeame, le agbo mawo siwo me ɣletivi siwo meɖoa to gbeɖe o la tame. Eye ɖeka lolo wu susɔeawo katã, eye eyae nye ema na eƒe zɔzɔ to xexeame katã. Henox 75:6-9 Henox 79 lia 1 Eye azɔ vinye, meɖe nu sia nu fia wò, eye dziƒoɣletiviwo katã ƒe se la wu enu. 2 Eye wòfia esiawo ƒe sewo katã nam le gbe sia gbe kple dziɖuɣi ɖe sia ɖe kple ƒe sia ƒe kple eƒe dodo kple ɖoɖo si woɖo nɛ ɣleti sia ɣleti kple kwasiɖa sia kwasiɖa. 3 Eye dzinu ƒe ɖiɖi, si yia edzi le agbo adelia me, elabena agbo adelia sia me la, eƒe kekeli nu tsona, eye le ema megbe la, eƒe kekeli dzea egɔme. 4 Eye nu si yina le agbo gbãtɔ nu le eƒe ɣeyiɣia nu, va se ɖe esime ŋkeke alafa ɖeka blaadre vɔ adre nawu enu. 5 Edzena ɖe ɣe kple ɣletiviwo ƒe ɖoɖo megbe ŋkeke atɔ̃ pɛpɛpɛ le ɣeyiɣi ɖeka me, eye ne woto teƒe sia si nèkpɔ la. 6 Aleae kekeli ɖesiaɖe ƒe nɔnɔmetata kple nɔnɔmetata si mawudɔla gã Uriel, si nye woƒe ŋgɔnɔla, ɖe fiam la le. Eye le ŋkeke mawo me la, mawudɔla Uriel ɖo eŋu nam bena: Kpɔ ɖa, meɖe nusianu fia wò, Henox, eye meɖe nusianu fia wò bena nàkpɔ ɣe sia kple ɣleti sia, kple dziƒoɣletiviwo ƒe ŋgɔnɔlawo kple amesiwo katã trɔa wo, woƒe dɔwo kple ɣeyiɣiwo kple dzodzo. Henox 80:1 Eye ɣletiviwo ƒe amegã geɖewo ada le ɖoɖo si woɖo ɖi la dzi. Eye amesiawo atrɔ woƒe ɣletinyigbawo kple dɔwɔwɔwo, Eye womagadze le ɣeyiɣi siwo woɖo ɖi na wo me o. Eye ɣletiviwo ƒe ɖoɖo bliboa aɣla ɖe nuvɔ̃wɔlawo, Eye amesiwo le anyigba dzi ƒe tamesusuwo atra le wo ŋu, Eye woatrɔ wo tso woƒe mɔwo katã dzi, Ɛ̃, woada vo eye woaxɔ wo be wonye mawuwo. Henox 80:6-7 Woayra ame dzɔdzɔewo katã, woayra amesiwo katã zɔa dzɔdzɔenyenye ƒe mɔ dzi eye womewɔa nu vɔ̃ abe nuvɔ̃wɔlawo ene o, le woƒe ŋkeke siwo katã me ɣe toa dziƒo la ƒe akɔntabubu me, wogena ɖe agboawo me hedzona le wo gbɔ ŋkeke blaetɔ̃ kple ɣletivi akpe geɖe siwo le ɖoɖo nu ƒe tawo, kpakple ene siwo do ƒome kple wo nɔewo siwo ma ƒea ƒe akpa eneawo me, siwo kplɔa wo eye wogena ɖe wo me ene ŋkekewo. Henox 82:4 Eye ŋusẽ le esi ɖe zã kple keli dzi le dziƒo be wòana kekeli naklẽ amegbetɔwo--ɣe, ɣleti, kple ɣletiviwo, kple dziƒo ƒe ŋusẽ siwo katã le tsatsam le woƒe tasiaɖam siwo le gota la me. Eye esiawoe nye ɣletiviwo ƒe ɖoɖo, siwo dzena le woƒe nɔƒewo, le woƒe ɣeyiɣiwo kple ŋkekenyuiwo kple ɣletiwo nu. Henox 82:8-9 Eye esi medo go yi anyime eye mekpɔ dziƒo, kple ɣe ƒe dodo le ɣedzeƒe, kple dzinu ƒe toɖoɖo le ɣetoɖoƒe, kple ɣletivi ʋɛ aɖewo, kple anyigba blibo la, kple nusianu abe alesi wònyae le gɔmedzedzea me ene la, ekema meyra ʋɔnudrɔ̃la ƒe Aƒetɔ la eye mekafui elabena Ena ɣe do tso ɣedzeƒe ƒe fesrewo nu, eye wòlia dzi hedo ɖe dziƒo ƒe mo, . eye wòdze mɔ, eye wòto mɔ si woɖe fiae la dzi. Henox 83:11 Eye megakpɔe kple nye ŋkuwo, esime menɔ alɔ̃ dɔm, eye mekpɔ dziƒo le dziƒo, eye kpɔ ɖa, ɣletivi aɖe ge tso dziƒo, eye wòtso, ɖu nu, henɔ gbe ɖum le nyi mawo dome. Eye le ema megbe la, mekpɔ nyitsu gãwo kple nyitsu yibɔwo, eye kpɔ ɖa, wo katã wotrɔ woƒe lãnyiƒewo kple lãnyiƒewo kpakple woƒe nyiwo, eye wodze wo nɔewo gbɔ nɔnɔ gɔme. Eye megakpɔ nu le ŋutega la me, eye mekpɔ dziƒo, eye kpɔ ɖa, mekpɔ ɣletivi geɖewo woɖiɖi tso dziƒo hetsɔ wo ɖokui ƒu gbe tso dziƒo yi ɣletivi gbãtɔ ma gbɔ, eye wozu nyitsuwo le nyi mawo dome, eye woɖu gbe kpli wo le wo dome. Henox 86:1-3 8

Eye ame ɖeka gblɔ nam bena: Nɔ afisia vaseɖe esime nàkpɔ nusianu si dzɔna ɖe sɔ, tedzi, kple kposɔ mawo, kple ɣletiviwo kple nyiwo, kpakple wo katã dzi. Henox 87:4 Eye mekpɔ ame ene siwo do gbã la dometɔ ɖeka, eye wòlé ɣletivi gbãtɔ ma, si ge tso dziƒo, eye wòbla eƒe asi kple afɔ hetsɔe ƒu gbe ɖe aʋli me, azɔ aʋli ma xaxa, eye wògoglo, eye wòdzi ŋɔ eye wòdo viviti. Eye wo dometɔ ɖeka ɖe yi, tsɔe na sɔ kple tedzi kple kposɔ mawo, emegbe wode asi wo nɔewo ƒoƒo me, eye anyigba blibo ʋuʋu le wo ta. Eye esi menɔ ekpɔm le ŋutega la me la, kpɔ ɖa, ame ene siwo do go la dometɔ ɖeka ƒu kpe wo tso dziƒo, eye wòƒo ɣletivi gã siwo katã ƒe ŋutinuwo le abe sɔwo tɔ ene la nu ƒu, eye wòbla wo katã ƒe asiwo kple afɔ, eye wòtsɔ wo ƒu gbe ɖe anyigba ƒe aʋli me. Henox 88:1-3 Eye Aƒetɔ la yɔ ŋutsu mawo yevu adre gbãtɔwo, eye wòde se be woatsɔ ɣletivi siwo katã ƒe ŋutinuwo le abe sɔwo tɔ ene, adze egɔme tso ɣletivi gbãtɔ si le mɔa dzi la dzi, eye wokplɔ wo katã va Eŋkume. Henox 90:21 Eye wodrɔ̃ ʋɔnu ɣletiviwo gbã, eye wodrɔ̃ ʋɔnu wo, eye wobu fɔ wo, eye woyi teƒe si wobu fɔ wo, eye wotsɔ wo ƒu gbe ɖe aʋli me, si yɔ fũ kple dzo kple dzobibi, eye dzo sɔtiwo yɔ fũ. Henox 90:24 Alo ɖe ame aɖe li si ate ŋu ade dzesi dziƒo ƒe didime kple eƒe kɔkɔme, kple nusi dzi wotu eƒe gɔmeɖoanyi ɖo, kple alesi ɣletiviwo ƒe xexlẽme loloe, kple afisi kekeliawo katã nɔna? Henox 93:14 Eye azɔ, minyae be mawudɔlawo gbɔe Abia nya tso miaƒe dɔwɔwɔwo ŋu le dziƒo, tso ɣe kple dzinu kpakple ɣletiviwo gbɔ le miaƒe nuvɔ̃wo ŋu elabena anyigba dzie miedrɔ̃a ʋɔnu ame dzɔdzɔewo. Henox 100:10

Yaser Yaser 8 lia 1 Le zã si me wodzi Abram la mee Tera ƒe dɔlawo katã kple Nimrod ƒe nunyalawo katã kpakple eƒe afakalawo va ɖu nu no nu le Tera ƒe me, eye wokpɔ dzidzɔ kplii le zã ma me. 2 Esi nunyalawo kple afakalawo katã do go tso Tera ƒe aƒe me la, wofɔ woƒe ŋkuwo ɖe dziƒo le zã ma me be yewoakpɔ ɣletiviwo, eye wokpɔe, eye kpɔ ɖa, ɣletivi gã aɖe ŋutɔ tso ɣedzeƒe va ƒu du yi dziƒo, eye wòmi ɣletivi eneawo tso dziƒo ƒe axa eneawo. 3 Eye fia la ƒe nunyalawo katã kple eƒe afakalawo ƒe mo wɔ yaa le nukpɔkpɔ sia ta, eye nunyalawo se nya sia gɔme, eye wonya eƒe vevienyenye. 4 Eye wogblɔ na wo nɔewo be: “Ðeko esia nye dzesi na ɖevi si Tera dzi le zã sia me, si atsi, adzi vi, eye wòadzi ɖe edzi, eye wòazu anyigba blibo la tɔ, eya kple viawo tegbee, eye eya kple eƒe dzidzimeviwo woawu fia gãwo, eye woanyi woƒe anyigbawo dome.” 5 Eye nunyalawo kple afakalawo yi aƒe le zã ma me, eye le ŋdi me la, nunyala kple afakala siawo katã fɔ ɖe te, eye woƒo ƒu ɖe aƒe si woɖo ɖi me. 6 Eye wogblɔ na wo nɔewo be: “Kpɔ ɖa, nukpɔkpɔ si míekpɔ le zã si va yi me la ɣla ɖe fia la, womeɖee fiae o.” 7 Ne fia la nya nya sia le ŋkeke mamlɛawo me la, agblɔ na mí be: “Nu ka tae mieɣla nya sia ɖem, eye emegbe mí katã míakpe ku; eyata, azɔ mina míayi aɖagblɔ nukpɔkpɔ si míekpɔ, kple eƒe gɔmeɖeɖe na fia la, eye emegbe míanɔ eme kɔ. 8 Eye wowɔe alea, eye wo katã woyi fia la gbɔ hede ta agu nɛ le anyigba, eye wogblɔ be: “Fia nenɔ agbe, fia la nenɔ agbe.”

9 Míese be, wò aʋakɔa ƒe amegã Tara, Naxor vi, dzi ŋutsuvi, eye míeva eƒe aƒeme etsɔ zã, eye míeɖu nu heno nu hekpɔ dzidzɔ kplii le zã ma me. 10 Eye esi wò dɔlawo do go tso Tera ƒe me, be yewoayi míaƒe aƒewo me aɖanɔ afi ma zã la, míefɔ míaƒe ŋkuwo ɖe dziƒo, eye míekpɔ ɣletivi gã aɖe tso ɣedzeƒe gbɔna, eye ɣletivi ma ke ƒu du sesĩe, eye wòmi ɣletivi gã ene, tso dziƒo ƒe axa eneawo. 11 Eye wò dɔlawo ƒe mo wɔ yaa le nukpɔkpɔ si míekpɔ la ta, eye vɔvɔ̃ ɖo wo ŋutɔ, eye míetso afia ɖe nukpɔkpɔ la dzi, eye míenya to míaƒe nunya me be eƒe gɔmeɖeɖe si sɔ, be nya sia ku ɖe vi si wodzi na Tera, si atsi adzi ɖe edzi ŋutɔ, eye wòazu ŋusẽtɔ, eye wòawu anyigbadzifiawo katã, eye wòaxɔ wo katã ƒe dome anyigbawo dzi, eya kple eƒe dzidzimeviwo tegbee. Eye Abram kpɔ ɣletiviwo kple dzinu le eŋkume, eye wògblɔ bena: Nyateƒee, Mawu, si wɔ anyigba blibo la kple amegbetɔwo, enye esi, eye kpɔ ɖa, eƒe dɔla siawo nye mawu siwo ƒo xlãe; Eye le ŋdi me esi kekeli do eye ɣe klẽ ɖe anyigba dzi abe ale si wònɔna ɖaa ene la, Abram kpɔ nu siwo katã Yehowa Mawu wɔ ɖe anyigba dzi. Eye Abram gblɔ na eɖokui be Nyateƒee, esiawo menye mawu siwo wɔ anyigba kple ameƒomea katã o, ke boŋ Mawu ƒe dɔlawoe nye esiawo, eye Abram tsi Noa ƒe aƒe me eye wònya Yehowa kple eƒe mɔwo le afima’ eye wòsubɔ Yehowa le eƒe agbemeŋkekewo katã me, eye dzidzime ma katã ŋlɔ Yehowa be, eye wosubɔ ati kple kpe mawu bubuwo, eye wodze aglã le woƒe agbemeŋkekewo katã me. Yaser 9:17-19 Eye esi Abram va la, fia la ƒe afakalawo kple nunyalawo kpɔ Abram, eye wodo ɣli na fia la bena: Mía aƒetɔ, nyateƒee, ŋutsu siae míenya be enye ɖevi si dzidzi me ɣletivi gã la mi ɣletivi eneawo, siwo míegblɔ na fia la azɔ ƒe blaatɔ̃ tso esime. Yaser 12:9 Eye azɔ eyata ne èɖo to nye gbe eye nèlé nye sededewo, nye ɖoɖowo kple nye sewo me ɖe asi la, ekema mana wò futɔwo nadze anyi le ŋkuwòme, eye madzi wò dzidzimeviwo ɖe edzi abe dziƒoɣletiviwo ene, eye maɖo nye yayra ɖe wò asiwo ƒe dɔwɔwɔwo katã dzi, eye naneke mahiã wò o. Tso azɔ, tsɔ srɔ̃wò kple tɔwòwo katã yi Kanaan-nyigba dzi, eye matsi afima, eye manɔ afima na wò abe Mawu ene, eye mayra wò. Eye Abram tso, eye wòɖe srɔ̃a kple eƒe nunɔamesiwo katã, eye wòyi Kanaan-nyigba dzi abe alesi Yehowa gblɔ nɛ ene; eye Abram xɔ ƒe blaatɔ̃ esime wòdzo tso Xaran. Eye Abram va Kanaan-nyigba dzi, eye wòva nɔ dua titina, eye wòtu eƒe agbadɔ ɖe Kanaanviwo, siwo le anyigba la dzi la dome. Eye Yehowa ɖe eɖokui fia Abram esi wòva Kanaan-nyigba dzi, eye wògblɔ nɛ bena: Esiae nye anyigba, si metsɔ na wò kple wò dzidzimeviwo tegbee, eye mana wò dzidzimeviwo nanɔ abe dziƒoɣletiviwo ene, eye matsɔ anyigba siwo katã nèkpɔ la ana wò dzidzimeviwo woazu domenyinu. Yaser 13:4-7 Ɣemaɣi la, Yehowa gaɖe eɖokui fia Abram le Hebron, eye wògblɔ nɛ bena: Mègavɔ̃ o, wò fetu lolo ŋutɔ le ŋkunyeme, elabena nyemagblẽ wò ɖi o, va se ɖe esime madzi wò, eye mayra wò, eye mawɔ wò dzidzimeviwo abe ɣletivi siwo le dziƒo, siwo womate ŋu adzidze alo axlẽ o ene. Yaser 16:20 Eye Isak gblɔ bena: Oo Yehowa, dziƒo kple anyigba ƒe Mawu, amesi ƒe nyuiwɔwɔ kple nublanuikpɔkpɔ yɔ anyigba dzi, wò ame si xɔ fofonye tso fofoa ƒe me kple eƒe dzidziƒe, eye nèkplɔe va anyigba sia dzi, eye nègblɔ nɛ bena: Matsɔ anyigba la ana wò dzidzimeviwo, eye nèdo ŋugbe nɛ, eye nègblɔe nɛ, madzi wò dzidzimeviwo ɖe edzi abe dziƒoɣletiviwo kple atsiaƒu ƒe ke ene la, azɔ neɖo kpe wò nya siwo nègblɔ na fofonye la dzi. Yaser 26:6 Eye Yakob yi eƒe mɔ dzi yi Haran, eye wòva ɖo Moriya-to la gbɔ, eye wòtsi afima zã bliboa katã le Luz-du la gbɔ; eye Yehowa ɖe eɖokui fia Yakob le afima le zã ma me, eye wògblɔ nɛ bena: Nyee nye Yehowa, Abraham ƒe Mawu kple fofowò Isak ƒe Mawu; anyigba, si dzi nèmlɔ la, matsɔe ana wò kple wò dzidzimeviwo. Eye kpɔ ɖa, mele gbɔwò, eye makpɔ dziwò le afisiafi si nàyi, eye mana wò dzidzimeviwo nadzi ɖe edzi abe Dziƒoɣletiviwo ene, eye mana wò futɔwo katã nadze anyi ɖe 10

ŋkuwòme; eye ne wowɔ aʋa kpli wò la, womaɖu dziwò o, eye makplɔ wò ava anyigba sia dzi kple dzidzɔ, kple viwo kpakple kesinɔnu geɖe. Eye Yakob nyɔ tso eƒe alɔ̃ me eye wòkpɔ dzidzɔ ŋutɔ le ŋutega si wòkpɔ la ta; eye wòtsɔ ŋkɔ na teƒe ma be Betel. Yaser 30:1-3 Eye ame aɖewo wɔa wo le amegbetɔwo ƒe nɔnɔmetatawo me, sika kple klosalo, eye woyia wo gbɔ le ɣeyiɣi siwo wonya me, eye nɔnɔmetataawo xɔa ɣletiviwo ƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi, eye wogblɔa etsɔmenuwo na wo, eye to mɔ sia dzi la, nɔnɔmetata siwo Rahel fi le fofoa si la nɔ anyi. Yaser 31:43 Nyee nye Yehowa fofowò Abraham ƒe Mawu kple Isak ƒe Mawu, matsɔ anyigba sia kple wò dzidzimeviwo ana wò, eye mawɔ wò dzidzimeviwo abe dziƒoɣletiviwo ene, eye àkeke ɖe dziƒo ƒe go eneawo me, eye wò kple wò dzidzimeviwo mee woayra anyigba dzi ƒomewo katã. Yaser 32:17 Eye Abraham vi Isak do gbe ɖa na Yehowa ɖe viaŋutsuwo ta, eye wògblɔ bena: Oo Aƒetɔ Mawu, èdo ŋugbe na fofonye bena: Mana wò dzidzimeviwo nadzi ɖe edzi abe dziƒoɣletiviwo ene, eye nèdo ŋugbe nam hã, eye nàli ke wò nya la me, azɔ esi Kanaan-fiawo le vava ge, be woawɔ aʋa kple vinyewo elabena womewɔ ŋutasẽnu aɖeke o. Yaser 34:65 Eye le esia megbe la, Yosef gaku drɔ̃e bubu, eye wògblɔ drɔ̃e la na fofoa le nɔviawo ŋkume, eye Yosef gblɔ na fofoa kple nɔviaŋutsuwo bena: Kpɔ ɖa, megaku drɔ̃e ake, eye kpɔ ɖa, ɣe kple ɣleti kpakple ɣletivi wuiɖekɛawo bɔbɔ ɖe tame nam. Yaser 41:14 Eye Isak tsɔ eƒe asiwo da ɖe Yakob viwo katã dzi, eye wòlé wo, kpla asi kɔ na wo, eye wògbugbɔ nu na wo ɖekaɖeka, eye Isak yra wo gbemagbe, eye wògblɔ na wo bena: Mia tɔgbuiwo ƒe Mawu neyra mi, eye wòadzi miaƒe dzidzimeviwo ɖe edzi abe dziƒoɣletiviwo ene le xexlẽme nu. Yaser 47:5 Eye wòde se na wo be woatsɔ yeƒe ɣletiviwo ƒe anyigbatata, si dzi Yosef nya ɣeyiɣiawo katã le la vɛ na ye, eye Yosef gblɔ na Benyamin bena: Mese bena, Hebritɔwo nya nunya katã, ɖe nènya nane tso esia ŋua? Eye Benyamin gblɔ bena: Wò dɔla hã nya nunya, si fofonye fiam la, eye Yosef gblɔ na Benyamin bena: Kpɔ haƒonu sia ɖa, eye nàse afi si nɔviwò Yosef le le Egipte, ame si nègblɔ be eyi Egipte la gɔme. Eye Benyamin kpɔ haƒonu ma si dzi dziƒoɣletiviwo ƒe anyigbatata le, eye wòdze nunya eye wòlé ŋku ɖe eme be yeanya afi si nɔvia le, eye Benyamin ma Egipte-nyigba blibo la ɖe hatsotso ene me, eye wòkpɔ be ame si bɔbɔ nɔ fiazikpui la dzi le eŋkume la nye nɔvia Yosef, eye Benyamin ƒe mo wɔ yaa ŋutɔ, eye esi Yosef kpɔ be nɔvia Benyamin ƒe mo wɔ yaa ale gbegbe la, egblɔ na bena: Nukae nèkpɔ, kple nukatae nèwɔ wò mo wɔ yaa? Yaser 53:18-20

Ablɔɖeŋkekewo Mawu wɔ dɔ gã ene siawo le ŋkeke etɔ̃agbe. Eye le ŋkeke enelia dzi la, ewɔ ɣe kple ɣleti kpakple ɣletiviwo, eye wòtsɔ wo ɖo dziƒo ƒe yamenutome, be wòana kekeli nadze anyigba blibo la dzi, eye wòaɖu ŋkeke kple zã dzi, eye wòama kekeli kple viviti me. Ablɔɖewo 2:8 Eye wòkpɔ nuŋɔŋlɔ aɖe si dzidzime siwo nɔ anyi tsã kpa ɖe agakpe dzi, eye wòxlẽ nusi le edzi, eye wòŋlɔe ɖi, eye wòwɔ nuvɔ̃ ɖe eta; elabena Dzɔlawo ƒe nufiafia si wowɔna tsɔ léa ŋku ɖe ɣe kple ɣleti kpakple ɣletiviwo ƒe dzesiwo ŋu le dziƒo ƒe dzesiwo katã me la nɔ eme. Ablɔɖeŋkekewo 8:3 Eye le kwasiɖa adelia me, le eƒe ƒe atɔ̃lia me la, Abram nɔ anyi zã bliboa katã le ɣleti adrelia ƒe dzinu yeye dzi, be yealé ŋku ɖe ɣletiviwo ŋu tso fiẽ va se ɖe ŋdi, be yeakpɔ nusi anye ƒea ƒe nɔnɔme le tsidzadza gome, eye eya ɖeka koe nɔ anyi henɔ ŋku lém ɖe eŋu. Eye nya aɖe va eƒe dzi me eye wògblɔ bena: Ɣletiviwo ƒe dzesiwo katã, kple ɣleti kple ɣe ƒe dzesiwo katã le Aƒetɔ la si me.

Nukatae media wo me? Ne Edi la, Enaa tsi dzana, ŋdi kple fiẽ; Eye ne edi la, exea mɔ nɛ, Eye nuwo katã le esi. Ablɔɖewo 12:16-18 Eye Ekplɔe do goe, eye wògblɔ nɛ bena: Kpɔ dziƒo eye nàxlẽ ɣletiviwo ne ète ŋu xlẽ wo. Eye wòkpɔ dziƒo, eye wòkpɔ ɣletiviwo. Eye Egblɔ nɛ bena: Aleae wò dzidzimeviwo anɔ. Eye wòxɔ Aƒetɔ la dzi se, eye wobui be enye dzɔdzɔenyenye nɛ. Ablɔɖewo 14:4-6 Eye wògblɔ bena: Nye ŋutɔ meka atam, Aƒetɔ la gblɔ bena: Elabena èwɔ nu sia, Eye mèxe mɔ na viwò, viwò lɔlɔ̃a, tso gbɔnye o, Be mayra wò le yayra me, Eye le dzidziɖedzi me la, madzi wò dzidzimeviwo ɖe edzi. Abe dziƒoɣletiviwo ene, Kple abe ke si le ƒuta ene. Eye wò dzidzimeviwo anyi eƒe futɔwo ƒe duwo dome, Eye woayra anyigba dzi dukɔwo katã le wò dzidzimeviwo me; Elabena èɖo to Nye gbe, Eye meɖee fia amewo katã be èwɔa nuteƒe nam le nya siwo katã megblɔ na wò la me: Yi le ŋutifafa me. Ablɔɖewo 18:15-16 Elabena matsɔ anyigba sia katã ana wò kple wò dzidzimeviwo, eye maɖo nye atam si meka atam na fofowò Abraham la dzi, eye mana wò dzidzimeviwo nadzi ɖe edzi abe dziƒoɣletiviwo ene, eye mana anyigba sia katã wò dzidzimeviwo. Ablɔɖeŋkekewo 24:10 Eye wòana viwòŋutsuwo nasɔ gbɔ le wò agbe me, Eye woafɔ le ƒea ƒe ɣletiwo ƒe xexlẽme nu. Eye wo viŋutsuwo nasɔ gbɔ eye woalolo wu dziƒoɣletiviwo, Eye woƒe xexlẽme nasɔ gbɔ wu atsiaƒu ƒe ke. Ablɔɖewo 25:16 Miɖo ŋku mi, vinyewo, Aƒetɔ mia fofo Abraham ƒe Mawu, kple alesi nye hã mesubɔe hesubɔe le dzɔdzɔenyenye kple dzidzɔ me, bena wòadzi mi ɖe edzi eye wòana miaƒe dzidzimeviwo nadzi ɖe edzi abe dziƒoɣletiviwo ene le agbɔsɔsɔ me, eye wòaɖo mi anyi le anyigba dzi abe dzɔdzɔenyenye ƒe numiemie si womaƒo ke ɖe to na dzidzimewo katã tegbee o ene. Ablɔɖewo 36:6

Biblia ƒe Agbalẽ Bubuwo Ame kae gblɔ bena: Afikae wodzi Yudatɔwo ƒe fia le? Elabena míekpɔ eƒe ɣletivi le ɣedzeƒe, eye míeva be míade ta agu nɛ. Protevangelion 15:2 Woɖo eŋu nɛ bena: Míekpɔ ɣletivi gã aɖe si le keklẽm le dziƒoɣletiviwo dome, eye wòklẽ wu ɣletivi bubuawo katã ale gbegbe be womegadzena o, eye míeto esia me nya be wodzi fia gã aɖe le Israel, eye esia ta míeva be míasubɔe. Ale nunyalawo do go, eye kpɔ ɖa, ɣletivi, si wokpɔ le ɣedzeƒe gome la, do ŋgɔ na wo va se ɖe esime wòva tɔ ɖe agado si me ɖevi la le kple dadaa Maria la tame. Nyanyuigblɔla 15:7,9 Eye le ɣeyiɣi ma ke me la, mawudɔla aɖe ɖe eɖokui fia wo le ɣletivi ma si nye woƒe mɔfiala tsã le woƒe mɔzɔzɔa me la ƒe nɔnɔme me; kekeli si yome wodze vaseɖe esime wotrɔ yi woawo ŋutɔ ƒe dukɔ me. 1 Yesu Kristo ƒe Vidzĩme Nyanyui 3:3 Ke esi wòva kpɔe la, ekpɔ anyidɔ ƒe dzesiwo le eƒe ŋkuwo dome abe ɣletivi ene, eye wògblɔ be srɔ̃ɖeɖea me gblẽ eye mezu dzodzro o. 1 Yesu Kristo ƒe Vidzĩme Nyanyui 12:9 Amekae mlɔ yɔdo me, eye wòɖi va mía gbɔ agbagbee, eye le wò ku me la, nuwɔwɔwo katã ʋuʋu, eye ɣletiviwo katã ʋuʋu, eye azɔ ɖe wò ablɔɖe le ame kukuwo dome, eye nèɖe fu na míaƒe aʋakɔwoa? Nikodemo ƒe Nyanyuigbalẽ 17:6

Eye wògagblɔ ake be: Eye Mawu kplɔ Abraham do goe, eye wògblɔ nɛ bena: Kpɔ dziƒo, eye nàgblɔ na ɣletiviwo, ne àte ŋu axlẽ wo la, nenemae wò dzidzimeviwo anɔ. 1 Clement na Korintotɔwo 5:10 Ɣe kple ɣleti, kpakple ɣletiviwo ƒe hatsotso kple ɣletivihatsotso vovovoawo katã zɔa mɔ siwo wòɖo na wo la le ɖekawɔwɔ me, eye womedzona le wo gbɔ kura o. 1 Clement na Korintotɔwo 9:7 Eye eƒe to mamlɛawo hã menɔ ŋutikɔkɔe sue aɖeke me o: esi Mawu do ŋugbe be wò dzidzimeviwo (egblɔ be) anɔ abe dziƒoɣletiviwo ene. 1 Clement na Korintotɔwo 14:18 Eye nukae wògblɔ bena: Eye wògbɔ ɖe eme le ŋkeke adrelia dzi; be ne Via ava, eye wòaɖe Vɔ̃ɖi la ƒe ɣeyiɣi ɖa, eye wòadrɔ̃ ʋɔnu ame mavɔ̃mawuwo; eye wòatrɔ ɣe kple ɣleti kpakple ɣletiviwo; ekema agbɔ ɖe eme le ŋutikɔkɔe me le ŋkeke adrelia ma dzi. Barnaba ƒe Agbalẽ Gbãtɔ 13:6 Ekema aleke woɖe míaƒe Ðela la fia xexeame? Ɣletivi aɖe klẽ le dziƒo wu ɣletivi bubuawo katã, eye eƒe kekeli nye nusi womate ŋu agblɔ o, eye eƒe nu yeye wɔwɔ na ŋɔdzi lé amewo ƒe susu. Ɣletivi susɔeawo katã, kpakple ɣe kple ɣleti, nye ɣletivi sia ƒe hadzidzi; ke boŋ ena eƒe kekeli do go wu wo katã. Eye ŋutsuwo te fuɖename be yewoabu afisi ɣletivi yeye sia tso alea gbegbe si to vovo na bubuawo katã tɔ. Ignatius ƒe lɛta si wòŋlɔ na Efesotɔwo 4:11-12 Ke esi woklãe ɖe ati ŋu la, viviti do ɖe xexeame katã, eye ɣe do viviti ŋkeke afã, eye ɣletiviwo do, gake womekpɔ keklẽ aɖeke le wo me o; eye dzinua ƒe keklẽ bu, abe ɖe ʋu le eŋu ene; eye womi ame kukuwo ƒe xexea; ale be gbedoxɔa ƒe kɔkɔeƒe ŋutɔ, abe alesi woyɔnɛ ene la, medze na Yudatɔwo ŋutɔ le woƒe anyidzedze me o, ke boŋ wokpɔ do aɖe le anyigba dzi, kple dziɖegbe siwo kplɔ wo nɔewo ɖo ƒe ɖiɖi. Ke esi woklãe ɖe ati ŋu la, viviti do ɖe xexeame katã dzi; ɣea ɣla keŋkeŋ, eye dziŋgɔli dze viviti esime ŋkeke gale, ale be wokpɔ ɣletiviwo, togbɔ be woƒe keklẽ gakpɔtɔ do viviti hã, eyata, mesusu be miaƒe amegãnyenye menya be le xexeame katã la, wodo woƒe akaɖiwo tso gaƒoƒo adelia vaseɖe fiẽ o. Eye dzinu, si le abe ʋu ene la, meklẽ zã bliboa o, togbɔ be eyɔ fũ hã, eye ɣletiviwo kple Orion fa konyi le Yudatɔwo ta, le woƒe dzidada ta. Tso Herodes kple Pilato ƒe Lɛtawo me

Eden ƒe Agbalẽ Siwo Woŋlɔ Be Wokplɔ ɣletivihatsotsowo ƒe amegãwo kple dziɖulawo va ŋkunyeme, eye wofia mawudɔla alafa eve, amesiwo ɖua ɣletiviwo kple woƒe subɔsubɔdɔwo dzi na dziƒo, eye wodzona kple woƒe aʋalawo heƒoa xlã amesiwo katã le tɔdziʋu kum. Henox 4:1 ƒe nya ɣaɣlawo Ɣletivi gã ene kpe ɖe eƒe zɔzɔ kple tɔtrɔgbɔ ŋu, eye ɣletivi akpe ɖeka le ɣletivi ɖesiaɖe te, le ɣea ƒe tasiaɖamfɔa ƒe ɖusime, eye ene le miame, eye ɣletivi akpe ɖeka le wo dometɔ ɖesiaɖe te, siwo katã le akpe enyi, siwo dona kple ɣea ɣesiaɣi. Henox ƒe nya ɣaɣlawo 11:4 Eye tso afima ŋutsu mawo kplɔm yi dziƒo adelia dzi, eye le afima la, mekpɔ mawudɔlawo ƒe ha adre, siwo le keklẽm ŋutɔ eye ŋutikɔkɔe le wo ŋu ŋutɔ, eye woƒe mo le keklẽm wu ɣe ƒe keklẽ, si le keklẽm, eye vovototo aɖeke mele woƒe mo, alo nuwɔna, alo awudodo ƒe nɔnɔme me o; eye amesiawo wɔa ɖoɖowo, eye wosrɔ̃a ɣletiviwo ƒe zɔzɔ, kple dzinu ƒe tɔtrɔ, alo ɣe ƒe tɔtrɔ, kple xexeame ƒe dziɖuɖu nyui. Henox ƒe nya ɣaɣlawo 19:1 Eye wònɔ dziƒo, anyigba kple atsiaƒu ƒe dɔwɔwɔwo katã gblɔm nam, woƒe zɔzɔ kple yiyi, kple dziɖegbewo ƒe dziɖegbewo, ɣe kple dzinu, ɣletiviwo ƒe yiyi kple tɔtrɔ, ɣeyiɣiwo, ƒewo, ŋkekewo, kple gaƒoƒo, ya ƒe dodo, mawudɔlawo ƒe xexlẽme, kple woƒe hadzidziwo ƒe wɔwɔme, kple

amegbetɔwo katã ƒe aɖe, amegbetɔ ɖesiaɖe ƒe hadzidzi kple agbe, sededewo, mɔfiamewo, kple hadzidzi viviwo, kpakple nusiwo katã wòsɔ be woasrɔ̃. Henox 23:1 ƒe nya ɣaɣlawo Eye mede se be woaɖee tso kekeli kple viviti me, eye megblɔ be: ‘Nɔ kpekpe,’ eye wòzu alea eye mekekee ɖe enu kple kekeli, eye wòzu tsi, eye mekekee ɖe viviti la dzi, le kekeli la te, eye emegbe mena tsiawo li ke, si fia be goglome, eye mewɔ kekeli ƒe gɔmeɖoanyi ƒo xlã tsi la, eye mewɔ gotagome adre tso eme, eye mewɔ eƒe nɔnɔmetata abe kristalo ene tsi kple ƒuƒui, si fia abe ahuhɔ̃e ene, kple tsiwo kple nu bubuawo ƒe aʋatsotso, eye mefia wo dometɔ ɖesiaɖe eƒe mɔ, kple ɣletivi adreawo dometɔ ɖesiaɖe le eƒe dziƒo, be woyina alea, eye mekpɔe be enyo. Henox 27:1 ƒe nya ɣaɣlawo Le ŋkeke enelia dzi la, mede se be akaɖi gãwo nanɔ dziƒo nutomewo dzi. Metsɔ ɣletiviwo da ɖe gotagome gbãtɔ si le etame wu dzi, Kruno, eye metsɔ Aphrodit evelia, da ɖe Aris etɔ̃lia dzi, ɖe Zeus atɔ̃lia dzi, ɖe Ermis adelia dzi, ɖe dzinu suetɔ adrelia dzi, eye metsɔ ɣletivi sueawo ɖo atsyɔ̃ nɛ. Eye metsɔ ɣe da ɖe ete be wòaklẽ le ŋkeke me, eye metsɔ dzinu kple ɣletiviwo da ɖe zã me. Henox ƒe Nya ɣaɣlawo 30:3-5 Eye metsɔ ŋkɔ nɛ, tso akpa eneawo me, tso ɣedzeƒe, tso ɣetoɖoƒe, tso anyiehe, tso dziehe, eye meɖo ɣletivi tɔxɛ ene nɛ, eye metsɔ ŋkɔ nɛ be Adam, eye mefia mɔ eveawoe, kekeli kple viviti, eye megblɔ nɛ be: ‘Esia nyo, eye vɔ̃ ma,’ be masrɔ̃e nenye be lɔlɔ̃ le esi ɖe ŋunye, alo fuléle, be wòadze ƒã be wo dometɔ kae le eƒe ƒomea me lɔ̃m. Elabena mekpɔ eƒe nɔnɔme, gake mekpɔ eya ŋutɔ ƒe nɔnɔme o, eyata to nukpɔkpɔ makpɔmakpɔ me la, awɔ nuvɔ̃ si vɔ̃ɖi wu, eye megblɔ be ‘Le nuvɔ̃ megbe la, nuka li negbe ku ko?’ Eye medɔ alɔ̃ nɛ eye wòdɔ alɔ̃. Eye meɖe akɔta le esi, eye mewɔ nyɔnu nɛ, bena ku nato srɔ̃a dzi, eye metsɔ eƒe nya mamlɛtɔ hetsɔ ŋkɔ nɛ be dada, si fia be, Eva. Henox ƒe Nya ɣaɣlawo 30:13-16 Medzidze ɣletiviwo, eye meɖɔ wo, wo dometɔ gbogbo manyaxlẽwo. Henox ƒe nya ɣaɣlawo 40:3 Metso ɣletiviwo tso dzo me, eye meɖo atsyɔ̃ na dziƒo, eye metsɔe de wo dome. Henox ƒe nya ɣaɣlawo 47:6 Edzidze dziƒowo eye wòɖɔ ɣletiviwo ɖo, eye wòɖo nuwɔwɔwo anyi heɖo wo anyi: Salomo ƒe Odes 16:11 Eya ta dzidzɔ, vidada, luʋɔ dzadzɛ, eye wò dzidodo ƒe mɔkpɔkpɔ le Mawu si me godoo. Ɣleti la mekɔ le ɣletiviwo dome le dziƒo o, abe alesi nèklẽ viwò adre siwo le abe ɣletivi ene ƒe mɔ yi dzɔdzɔenyenye me la, nèle tsitre ɖe bubu me le Mawu ŋkume; eye woɖo wò ɖe dziƒo kpli wo. Elabena wò vidzidzi tso Abraham vi gbɔ. 4 Makabeetɔwo 8:4-6 Eye Abiqâm gblɔ nɛ bena: Oo nye aƒetɔ! èle abe dzinu ene, eye wò ame ŋkutawo le abe ɣletinyigbawo kple ɣletiviwo ene. Eye Farao gblɔ nɛ bena: Yi, eye etsɔ nava afisia. Ahikar ƒe ŋutinya 5:41,46 Eye Haiqâr gblɔ nɛ bena: Nye aƒetɔ enye dziƒo ƒe Mawu, eye eƒe ame ŋkutawo nye dzikedzo kple dziɖegbe, eye ne elɔ̃ la, ya ƒona eye tsi dzana. Eye wòde se na dziɖegbe, eye wòklẽ eye tsi dza, eye wòlé ɣe, eye mena eƒe kekeli o, kple dzinu kple ɣletiviwo, eye womeƒo xlãe o. Eye wòde se na ahom la, eye wòƒo eye tsi dza eye wòtu afɔ April dzi hegblẽ eƒe seƒoƒowo kple eƒe aƒewo dome. Ahikar ƒe Ŋutinya 5:50-52

Ekema Yehowa afɔ nunɔla yeye ɖe tsitre. Eye eyae woaɖe Yehowa ƒe nyawo katã afia; eye wòadrɔ̃ ʋɔnu dzɔdzɔe ɖe anyigba dzi ŋkeke gbogbo aɖewo. Eye eƒe ɣletivi la ado ɖe dziƒo abe fia tɔ ene. Lewi 5:13-15 ƒe Nubabla Eye le nu siawo megbe la, ɣletivi ado na mi tso Yakob gbɔ le ŋutifafa me, Eye ŋutsu aɖe atso tso nye dzidzimeviwo dome, abe dzɔdzɔenyenye ƒe ɣe ene, Azɔ kple amegbetɔviwo le tufafa kple dzɔdzɔenyenye me; Eye womakpɔ nuvɔ̃ aɖeke le eme o. Yuda ƒe Nubabla 4:20-23 Ɣe kple ɣleti kple ɣletiviwo, metrɔ woƒe ɖoɖo o; nenema ke miawo hã migatrɔ Mawu ƒe se la le miaƒe nuwɔnawo ƒe ɖoɖomawɔmawɔ me o. Naftali ƒe Nubabla 1:24