Hana, Samuel Dada Samuel I, 1. 1 Ŋutsu aɖe nɔ Ramathaimzofim, le Efrayim To dzi, eye ŋkɔe nye Elkana, Yeroham vi, Elihu vi, Tohu vi, Zuf vi, Efrattɔ. 2 Srɔ̃ eve nɔ esi; ɖeka ŋkɔe nye Hana, eye evelia ŋkɔe nye Penina, eye viwo dzi Penina, gake vi aɖeke menɔ Hana si o. 3 Ŋutsu sia dona tso eƒe du me ƒe sia ƒe be yeade ta agu asa vɔ na aʋakɔwo ƒe Yehowa le Silo. Eye Eli viŋutsu eve, Hofni kple Finehas, Yehowa ƒe nunɔlawo, nɔ afi ma. 4 Esi Elkana tsɔ sa vɔe la, etsɔ gome na srɔ̃a Penina kple viaŋutsuwo kple vianyɔnuwo katã. 5 Ke ena gome si dze Hana; elabena elɔ̃ Hana, ke Yehowa tu eƒe vidzidɔ. 6 Eye eƒe futɔ hã do dziku nɛ vevie, bena wòatsi dzimaɖi, elabena Yehowa tu eƒe vidzidɔ. 7 Ale si wòwɔna ƒe sia ƒe, ne nyɔnua yina Yehowa ƒe me la, nenemae wòdoa dziku nɛ; eyata efa avi, eye meɖu nu o. 8 Eye srɔ̃a Elkana gblɔ nɛ be: “Hana, nu ka tae nèle avi fam ɖo?” eye nu ka tae mèɖua nu o? eye nu ka tae wò dzi le nu xam? ɖe nyemenyo na wò wu viŋutsu ewo oa? 9 Ale Hana tsi tre esi woɖu nu le Silo eye wono aha vɔ. Azɔ nunɔla Eli bɔbɔ nɔ zikpui aɖe dzi le Yehowa ƒe gbedoxɔ la ƒe atikpo aɖe gbɔ. 10 Eye eƒe dzi gbã, eye wòdo gbe ɖa na Yehowa, eye wòfa avi vevie. 11 Eye wòka adzɔgbe hegblɔ be: “Oo aʋakɔwo ƒe Yehowa, ne èlé ŋku ɖe wò dɔlanyɔnu ƒe fukpekpe ŋu, eye nèɖo ŋku dzinye, eye mèŋlɔ wò dɔlanyɔnu be o, ke boŋ nèna ŋutsuvi wò dɔlanyɔnu la, ekema matsɔe ana Yehowa le eƒe agbemeŋkekewo katã me, eye lũhɛ aɖeke mava eƒe ta dzi o.” 12 Esi wònɔ gbe dom ɖa le Yehowa ŋkume la, Eli de dzesi eƒe nu. 13 Azɔ Hana, eƒo nu le eƒe dzi me; eƒe nuyiwo koe ʋuʋu, gake womese eƒe gbe o, eya ta Eli susu be yemu aha. 14 Eye Eli biae bena: Ɣekaɣie nàno aha? tsɔ wò wein ƒu gbe le gbɔwò. 15 Eye Hana ɖo eŋu be: “Ao, nye aƒetɔ, nyɔnu si lé blanui lae menye, eye nyemeno wain alo aha sesẽ o, ke boŋ mekɔ nye luʋɔ ɖe Yehowa ŋkume.” 16 Mègabu wò dɔlanyɔnu be wòanye Belial vinyɔnu o, elabena nye nyatoƒoetoto kple nuxaxa gbogbo la mee meƒo nu tsoe vaseɖe fifia.
1
Hana, Samuel Dada
17 Tete Eli ɖo eŋu be: “Yi le ŋutifafa me, eye Israel ƒe Mawu nawɔ wò kukuɖeɖe si nèbia tso esi la na wò.” 18 Eye wògblɔ be: “Na wò dɔlanyɔnu nakpɔ amenuveve le ŋkuwòme.” Ale nyɔnua yi eƒe mɔ dzi, eye wòɖu nu, eye eƒe mo megalé blanui o. 19 Wofɔ ŋdi kanya hede ta agu le Yehowa ŋkume, eye wotrɔ yi woƒe aƒe me le Rama, eye Elkana dze si srɔ̃a Hana; eye Yehowa ɖo ŋku edzi. 20 Eya ta esi ɣeyiɣia de le Hana ƒe fufɔfɔ megbe la, edzi ŋutsuvi, eye wòtsɔ ŋkɔ nɛ be Samuel, eye wògblɔ be: “Elabena mebiae tso Yehowa gbɔ.” 21 Eye ŋutsu Elkana kple eƒe aƒe blibo la yi ɖasa ƒe sia ƒe vɔsa kple eƒe adzɔgbeɖeɖe na Yehowa. 22 Ke Xana meyi o. elabena egblɔ na srɔ̃a bena: Nyemayi o, va se ɖe esime ɖevia natso no, eye makplɔe vɛ, ne wòado ɖe Yehowa ŋkume, eye wòanɔ afi ma tegbee.” 23 Eye srɔ̃a Elkana gblɔ nɛ bena: Wɔ nu si dze ŋuwò; nɔ anyi vaseɖe esime nàɖe no nɛ; Yehowa koe li te eƒe nya. Ale nyɔnua nɔ anyi, eye wòna no via va se ɖe esime wòtso no nɛ. 24 Esi wòɖe no nɛ vɔ la, ekplɔe kpe ɖe nyitsu etɔ̃ kple wɔ efa ɖeka kpakple wainze ɖeka ŋu, eye wòkplɔe va Yehowa ƒe aƒe me le Silo, eye ɖevia nye ɖevi. 25 Eye wowu nyitsu, eye wokplɔ ɖevia va Eli gbɔ. 26 Eye wògblɔ be: “Oo nye aƒetɔ, ale si wò luʋɔ le agbe la, nye aƒetɔ, nyee nye nyɔnu si tsi tre ɖe gbɔwò le afisia henɔ gbe dom ɖa na Yehowa.” 27 Medo gbe ɖa ɖe ɖevi sia ta; eye Yehowa tsɔ nye kukuɖeɖe, si mebia tso esi la nam. 28 Eya ta medoe hã na Yehowa; zi ale si wòle agbe la, woadoe na Yehowa. Eye wòde ta agu na Yehowa le afi ma.
Samuel I, 2. 1 Eye Hana do gbe ɖa gblɔ bena: Nye dzi le dzidzɔ kpɔm ɖe Yehowa ŋu, nye dzo do ɖe dzi le Yehowa me, nye nu keke ɖe nye futɔwo ŋu; elabena mekpɔ dzidzɔ ɖe wò ɖeɖekpɔkpɔ ŋu. 2 Ame aɖeke mele kɔkɔe abe Yehowa ene o, elabena ame aɖeke meli kpe ɖe ŋuwò o, eye agakpe aɖeke meli abe mía Mawu ene o. 3 Migaƒo nu kple dada si gbɔ eme o; migana dada nado le miaƒe nu me o, elabena Yehowa nye sidzedze Mawu, eye eya dzi wodaa nuwɔnawo kpɔna. 4 Kalẽtɔwo ƒe datiwo ŋe, eye ŋusẽ bla alidziblanu na amesiwo kli nu. 5 Ame siwo yɔ fũu la, wohaya wo ɖokui hena abolo; eye dɔwuametɔwo dzudzɔ, ale be konɔ la dzi adre; eye vi geɖe le esi la, gbɔdzɔ. 6 Yehowa wua ame, eye wònaa agbe, eɖina yia yɔdo me, eye wòkplɔa ame yia dzi. 7 Yehowa naa ame dahe, eye wònaa ame kesinɔtɔ, ebɔbɔa ame ɖe anyi, eye wòdoa ame ɖe dzi. 8 Efɔa ame dahewo tso ke me, eye wòkɔa nubiala tso aɖuɖɔ me, be wòatsɔ wo aɖo amegãwo dome, eye wòana woanyi ŋutikɔkɔefiazikpui la dome, elabena anyigba ƒe sɔtiwo nye Yehowa tɔ, eye wòtsɔ xexeame ɖo wo dzi. 9 Akpɔ eƒe ame kɔkɔewo ƒe afɔwo dzi, eye ame vɔ̃ɖiwo azi ɖoɖoe le viviti me; elabena ame aɖeke maɖu dzi to ŋusẽ me o. 10 Woagbã Yehowa ƒe futɔwo agbã gudugudu; tso dziƒo ado dziɖegbe ɖe wo dzi, Yehowa adrɔ̃ ʋɔnu anyigba ƒe mlɔenuwo; eye wòado ŋusẽ eƒe fia, eye wòado eƒe amesiamina ƒe dzo ɖe dzi.
Numeɖeɖe Xana ƒe ŋutinya, si dze le Samuel I, ta 1 kple 2 , nye Biblia me ŋutinya sẽŋutɔ kekeake siwo ku ɖe nuxaxa, gbedodoɖa madzudzɔmadzudzɔe, xɔse, kple Mawu ƒe ʋɔnudɔdrɔ̃ ŋu la dometɔ ɖeka.
2
Hana, Samuel Dada
Akpa 1: Hana ƒe Ŋutinya ƒe Kpukpui ɖesiaɖe ƒe Mamã 1 Samuel Ta 1: Nuxaxa, Gbedodoɖa, Kple Ŋugbedodo Kpukpui 1–2 (Elkana kple Srɔã Eveawo): Ŋutinya la dze egɔme kple Elkana, Lewi vi si tso Efrayim To dzi, kple srɔ̃a eve: Penina (si dzi viwo) kple Hana (si nye konɔ) la ɖeɖefia. Kpukpui 3–5 (Ƒe Sia Ƒe ƒe Tadedeagu Kple Amewo ƒe Amedzrowɔwɔ): Ƒomea zɔa mɔ ƒe sia ƒe yia tadedeagu kple vɔsa na aʋakɔwo ƒe Aƒetɔ le Silo. Togbɔ be viwo le Penina si hã la, Elkana na "akpa si dze" (alo akpa eve) Xana elabena elɔ̃e vevie, togbɔ be Aƒetɔ la tu eƒe vidzidɔ hã. Kpukpui 6–8 (Penina ƒe Dzikudodo): Penina ɖua fewu le Hana ŋu hedoa dziku ɣesiaɣi le eƒe kuviawɔwɔ ta, si wɔnɛ be wòfa avi hegbea nuɖuɖu. Elkana dze agbagba be yeatsɔ nya viviwo afa akɔ nɛ ( "Ðe nyemenyo na wò wu viŋutsu ewo oa?" ), gake Hana ƒe dzi gakpɔtɔ le kpekpem. Kpukpui 9–11 (Hana ƒe Gbedodoɖa Vevie Kple Atamkaka): Esi woɖu nu le Silo vɔ la, Hana si lé blanui vevie la tso heyi gbedoxɔa me. Esi wòfa avi vevie la, edo gbe ɖa na Yehowa eye wòɖe adzɔgbe be: ne Mawu tsɔ ŋutsuvi nɛ la, atsɔe adzɔgbe na Yehowa le eƒe agbemeŋkekewo katã me, eye lũhɛ aɖeke maka asi eƒe ta ŋu gbeɖe o. Kpukpui 12–14 (Eli ƒe Ʋɔnudɔdrɔ̃ Masɔmasɔ): Esi Hana yi edzi nɔ gbe dom ɖa le eƒe dzi me kpoo (eƒe nuyiwo koe ʋãna, gake gbe aɖeke mesena o) la, nunɔlagã Eli nɔ ekpɔm eye wòtsɔe vodadatɔe be yemu aha, hegblɔ nɛ be wòatsɔ yeƒe wein la aƒu gbe. Kpukpui 15–16 (Hana ƒe Taʋiʋli): Hana ɖɔ Eli ɖo bubutɔe, eye wòɖe eme be yememu wein o, ke boŋ enye "nyɔnu si ƒe gbɔgbɔ le nuxaxa me" si nɔ eƒe luʋɔ kɔm ɖe Aƒetɔ la ŋkume le nyatoƒoetoto kple nuxaxa gã aɖe ta. Kpukpui 17–18 (Eli ƒe Yayra kple Hana ƒe Ŋutifafa): Eli ɖo eŋu kple yayra be: "Yi le ŋutifafa me, eye Israel ƒe Mawu nawɔ wò kukuɖeɖe si nèbia tso esi la na wò." Xana ƒe mo trɔ enumake; eyia eƒe mɔ dzi, ɖua nu, eye megaléa blanui o. Kpukpui 19–20 (Samuel Dzidzi): Ƒomea de ta agu le ŋufɔke eye wotrɔ yi aƒe le Rama. Elkana nya srɔ̃a Hana, eye Yehowa ɖo ŋku edzi. Efɔ fu eye wòdzi ŋutsuvi, eye wòtsɔ ŋkɔ nɛ be Samuel (si gɔmee nye "Ese Mawu ƒe Nya"), hegblɔ be, "Elabena mebiae tso Aƒetɔ la gbɔ." Kpukpui 21–23 (Tɔtrɔ Vaseɖe esime Wotso No): Ne Elkana yi Silo hena ƒe sia ƒe vɔsa la, Hana tsi aƒeme, eye wògblɔ be ne woɖe no na ɖevia vɔ ko hafi yeayi, ale be yeate ŋu atsɔe aɖo Aƒetɔ la ŋkume tegbee. Elkana da asi ɖe eƒe nyametsotsoa dzi. Kpukpui 24–28 (Atamkaka la dzi wɔwɔ): Ne wonya ɖe no na Samuel ko la, Hana kplɔnɛ yia Aƒetɔ ƒe me le Silo tsɔ kpe ɖe vɔsa dɔmenyotɔe (nyitsu etɔ̃, wɔ, kple wein) ŋu. Eɖo ŋku nyɔnu si nɔ tsitre ɖe egbɔ nɔ gbe dom ɖa ƒe geɖe do ŋgɔ la dzi na Eli, eɖe gbeƒãe be ɖevi siae yedo gbe ɖa ɖe eta, eye wòdoe na Aƒetɔ la zi alesi wòle agbe.
1 Samuel Ta 2:1–10: Xana ƒe Akpedada Ha Kpukpui 1–3 (Dzidzɔkpɔkpɔ le Mawu ƒe Kɔkɔenyenye me): Hana tsɔ nyagblɔɖigbedodoɖa aɖe si me kafukafu do ɖa. Eƒe dzi le dzidzɔ kpɔm le Aƒetɔ la me, eƒe kpẽ do ɖe dzi, eye wòkpɔa dzidzɔ ɖe
3
Hana, Samuel Dada
Eƒe ɖeɖekpɔkpɔ ŋu. Eɖe gbeƒãe be ame kɔkɔe aɖeke meli abe Aƒetɔ ene o, eye agakpe aɖeke meli abe Eya ene o. Kpukpui 4–5 (Amegbetɔ ƒe Nɔnɔmewo ƒe Trɔtrɔ): Hana ɖua Mawu ƒe dziɖulanyenye ɖe amegbetɔ ƒe kesinɔnuwo dzi ƒe azã: kalẽtɔwo ƒe datiwo gbã, wotsɔ ŋusẽ bla nukikliwo, ele be ame yɔ fũu nahaya wo ɖokui hena abolo, eye konɔtɔ dzi vi adre esime eya si si vi geɖe nɔ la le gbɔdzɔgbɔdzɔm. Kpukpui 6–8 (Mawu ƒe Ŋusẽ ɖe Agbe kple Ku Dzi): Aƒetɔ la wua ame eye wònaa agbe; Eɖiɖi va yɔdo me eye wòhee vɛ. Efɔa ame dahewo tso ke me, eye wòkɔa nubiala la tso aɖuɖɔ me, be wòatsɔ wo ade amegãwo dome, elabena anyigba ƒe sɔtiwo nye Yehowa tɔ. Kpukpui 9–10 (Ame dzɔdzɔewo takpɔkpɔ): Mawu léa eƒe ame kɔkɔewo ƒe afɔwo ta, gake ame vɔ̃ɖiwo azi ɖoɖoe le viviti me, elabena ŋusẽ maɖu ame aɖeke dzi o. Aƒetɔ la adrɔ̃ ʋɔnu anyigba ƒe mlɔenuwo eye wòado ŋusẽ eye wòado eƒe amesiaminawo ƒe dzo ɖe dzi.
Akpa 2: Nusɔsrɔ̃ Veviwo Kple Wo Ŋudɔwɔwɔ le Agbe me 1. Anukwareɖiɖi Kɔkɔe le Gbedodoɖa Me Nufiame si le eme: Hana meɣla eƒe vevesesea ɖe mawusubɔsubɔgbe si me ameŋububu le megbe o. Efa avi vevie, ekɔ eƒe luʋɔ ɖi, eye wòtsɔ nuxaxa ƒuƒlu da ɖe Mawu ŋkume. Agbe Ŋudɔwɔwɔ: Mawu kpe mí be míatsɔ míaƒe seselelãme vavãwo—blanuiléle, dziɖeleameƒo, dzikudodo, kple didi vevie—va Ye gbɔ tẽ. Mehiã be nàkɔ wò seselelãmewo ŋu hafi aƒo nu kple Mawu o; Ekpɔa nuxaxa anukwaretɔe gbɔ nyuie wu ame bubu ɖesiaɖe. 2. Ame Bubuwo ƒe Ʋɔnudɔdrɔ̃ Kple Nugɔmesese Masɔmasɔ Dzi ɖuɖu Nufiame si le eme: Gbɔgbɔmekplɔla aɖe (Eli) gɔ̃ hã drɔ̃ ʋɔnu Hana vodadatɔe, eye wòtso enu be emu aha evɔ le nyateƒe me la, enɔ hadede deto me kple Mawu. Xana meɖo eteƒe alo ʋli nya tsɔ ʋli eɖokui ta o; etsɔ ɖokuibɔbɔ kple bubu na eƒe nukpɔsusua me kɔ. Agbe me Dɔwɔwɔ: Ne amewo mese wò susuwo, avuwɔwɔwo, alo gbɔgbɔmeʋawɔwɔ ƒe ɣeyiɣi siwo me ɖoɖoezizi le gɔme nyuie o la, lé wò dziɖeɖi me ɖe asi. Na wò susu nanɔ Mawu ŋu tsɔ wu be nàʋli ɖokuiwò ta le ɖeklemiɖela ɖesiaɖe ŋkume. 3. Kakaɖedzi na Mawu Wu Gbɔdzɔgbɔdzɔ (Atamkakawo ƒe Fɔmaɖimaɖi) . Nusɔsrɔã : Esi Hana do gbe ɖa vevie be yeadzi vi ta la, ewɔ ɖe eƒe ŋugbedodoa dzi, eye wòlɔ̃ faa tsɔ via si wònɔ mɔ kpɔm na ɣeyiɣi didi aɖe la na Yehowa subɔsubɔ le gbedoxɔa me ne wonya tso no nɛ ko. Agbe Ŋudɔwɔwɔ: Ne Mawu ɖo míaƒe gbedodoɖa detotɔwo ŋu la, ele bɔbɔe be míalé yayra la me ɖe asi sesĩe abe mía ŋutɔwo tɔ ene. Xana ɖo ŋku edzi na mí be míalé míaƒe yayrawo ɖe asi bɔbɔe, eye míaɖo ŋku edzi be nusianu si míexɔna la tso Mawu gbɔ eye mlɔeba la, woɖoe be míade bubu Eyama ŋu.
4
Hana, Samuel Dada
4. Fukpekpe Trɔtrɔ wòazu Kafukafuha Nusɔsrɔã : Xana ƒe ŋutinya trɔ tso avifafa kpoo le Ta 1 lia me yi aʋadziɖuɖu ƒe nyagblɔɖiha si le dzi yim le Ta 2. Eƒe susu trɔ kura tso ŋukpe si wòdo va yi dzi va ɖo Mawu ƒe nɔnɔme kple dziɖulanyenye mamlɛtɔ dzi. Agbeme Dɔwɔwɔ: Vevesese ƒe nuwuwu li, gake tadedeagu ya nɔa anyi. Ne Mawu kplɔ wò to dodokpɔ ƒe ɣeyiɣi aɖe me alo ɖo gbedodoɖa si nèle mɔ kpɔm na ɣeyiɣi didi aɖe ŋu la, na wò ŋuɖoɖo nanye Eƒe nyuiwɔwɔ ƒe ɖaseɖiɖi si dea dzi ƒo na ame bubuwo. Nu Vevi Siwo Míetsɔna: Hana ƒe mɔzɔzɔa fia mí be kuviawɔwɔ alo ŋukpe ƒe ɣeyiɣi aɖeke menɔa Mawu si tegbee o. Ekpɔa amesiwo dzi woŋe aɖaba ƒui, esea amesiwo ƒe dzi gbã ƒe ɣlidodo le ɖoɖoezizi me, eye wòte ŋu trɔa konyifafa wòzua ɣeɖuɖu.
5