Skip to main content

Ewe - Deborah, Barak, and Jael

Page 1

Debora, Barak kple Yael Ʋɔnudrɔl̃ awo 4 1 Eye Israel-viwo gawɔ vɔ̃ le Yehowa ŋkume, esime Ehud ku. 2 Eye Yehowa dzra wo de Kanaan-fia Yabin si ɖu fia le Hazor la si me; si ƒe aʋakɔa ƒe amegãe nye Sisera, si nɔ Trɔ̃subɔlawo ƒe Haroset. 3 Eye Israel-viwo do ɣli na Yehowa, elabena ga tasiaɖam alafa asieke le esi; eye wòte Israel-viwo ɖe anyi sesĩe ƒe blaeve. 4 Eye Debora, nyagblɔɖila, Lapidot srɔ̃, drɔ̃ ʋɔnu Israel ɣemaɣi. 5 Eye wònɔ Debora ƒe deti te le Rama kple Betel dome le Efrayim To dzi, eye Israel-viwo va egbɔ be woadrɔ̃ ʋɔnui. 6 Eye wòdɔ ame be wòayɔ Barak, Abinoam vi tso Kedesnaftali, eye wògblɔ nɛ be: “Ðe Yehowa, Israel ƒe Mawu la mede se be: Yi Tabor-to la gbɔ, eye nàkplɔ ŋutsu akpe ewo tso Naftali viwo kple Zebulon viwo dome ɖe asi oa?” 7 Mahe Sisera, si nye Yabin ƒe aʋafia, kple eƒe tasiaɖamwo kpakple eƒe amehawo ava Kison-tɔsisi la gbɔ; eye matsɔe ade asi na wò. 8 Eye Barak gblɔ nɛ be: “Ne èyi kplim la, ekema mayi, gake ne mèyi kplim o la, ekema nyemayi o.” 9 Eye wògblɔ be: “Mayi kpli wò godoo; elabena Yehowa adzra Sisera ade asi na nyɔnu. Eye Debora tso, eye woyi kple Barak yi Kedes. 10 Eye Barak yɔ Zebulon kple Naftali yi Kedes; eye wòyi kple ŋutsu akpe ewo le eƒe afɔ nu, eye Debora hã yi kplii. 11 Ke Kenitɔ Heber, si tso Mose lɔ̃xo Hobab ƒe viwo dome la, ɖe eɖokui ɖa le Kenitɔwo gbɔ, eye wòtu eƒe agbadɔ ɖe Zanayim gbadzaƒe, si le Kedes gbɔ. 12 Eye wogblɔ na Sisera be Barak, Abinoam vi, yi Tabor-to dzi. 13 Eye Sisera ƒo eƒe tasiaɖamwo katã nu ƒu, gayibɔ tasiaɖam alafa asieke kple dukɔ siwo katã le eŋu la nu ƒu tso Trɔ̃subɔlawo ƒe Haroset va se ɖe Kison-tɔsisi la nu. 14 Eye Debora gblɔ na Barak be: “Tso! elabena ŋkeke siae Yehowa tsɔ Sisera de asi na wò, ɖe Yehowa medo go le ŋgɔwò oa? Ale Barak ɖiɖi tso Tabor-to dzi, eye ŋutsu akpe ewo dze eyome. 15 Eye Yehowa tsɔ yi gbã Sisera kple eƒe tasiaɖamwo katã kple eƒe aʋakɔwo katã le Barak ŋkume. ale Sisera ɖiɖi tso eƒe tasiaɖam la dzi, eye wòsi le eƒe afɔwo dzi.

1


Debora, Barak kple Yael

16 Ke Barak ti tasiaɖamwo kple aʋakɔ la yome va se ɖe Trɔ̃subɔlawo ƒe Haroset, eye Sisera ƒe aʋakɔ blibo la dze yi nu. eye ame aɖeke megasusɔ o. 17 Ke Sisera si le afɔwo dzi yi Kenitɔ Heber srɔ̃ Yael ƒe agbadɔ gbɔ, elabena ŋutifafa nɔ Hazor-fia Yabin kple Kenitɔ Heber ƒe aƒe dome. 18 Eye Yael do go yi ɖakpe Sisera, eye wògblɔ nɛ bena: Nye aƒetɔ, trɔ va gbɔnye. mègavɔ̃ o. Eye esi wòtrɔ yi avɔgbadɔa me la, nyɔnua tsɔ awu ʋlaya tsyɔ edzi. 19 Eye wògblɔ nɛ be: “Meɖe kuku, na tsi vi aɖem mano; elabena tsikɔ le wuyem. Eye wòʋu notsi kplu ɖeka, eye wònoe, eye wòtsyɔ edzi. 20 Egagblɔ nɛ bena: Tsi tre ɖe agbadɔ la ƒe ʋɔtru nu, ne ame aɖe va bia nya wò, eye wògblɔ bena: Ame aɖe le afi sia mahã? bena nàgblɔ bena: Ao! 21 Tete Yael Heber srɔ̃ tsɔ atikplɔ le agbadɔ la me, eye wòlé akplɔ ɖe asi, eye wòyi egbɔ blewu, eye wòtsɔ atikplɔa ƒo ɖe eƒe gbedoxɔwo me, eye wòblae ɖe anyigba, elabena edɔ alɔ̃ vevie eye ɖeɖi te eŋu. Eyata eku. 22 Eye kpɔ ɖa, esi Barak ti Sisera yome la, Yael do go be yeakpee, eye wògblɔ nɛ bena: Va, mafia ŋutsu si dim nèle la wò. Eye esi wòva eƒe agbadɔ me la, kpɔ ɖa, Sisera mlɔ anyi kuku, eye atikplɔa le eƒe gbedoxɔwo me. 23 Eya ta Mawu bɔbɔ Kanaan-fia Yabin ɖe Israel-viwo ŋkume gbemagbe. 24 Eye Israel-viwo ƒe asi dze edzi, eye woɖu Kanaan-fia Yabin dzi, va se ɖe esime wotsrɔ̃ Kanaanfia Yabin.

Ʋɔnudrɔl̃ awo 5 1 Tete Debora kple Barak, Abinoam vi, dzi ha le gbe ma gbe be: 2 Mikafu Yehowa ɖe Israel ƒe hlɔ̃biabia ta, esime dukɔ la lɔ̃ faa tsɔ wo ɖokui sa vɔe. 3 Mi fiawo, misee; Mi amegãwo, miɖo to; Nye ŋutɔ madzi ha na Yehowa; Madzi kafukafuha na Yehowa, Israel ƒe Mawu. 4 Yehowa, esi nèdo go tso Seir, esi nèho tso Edom-gbea dzi la, anyigba ʋuʋu, eye dziƒowo ɖiɖi, alilikpowo hã ge tsi. 5 Towo vuvu le Yehowa ŋkume, eye Sinai tɔ nyrɔ le Yehowa Israel ƒe Mawu la ŋkume. 6 Le Samgar, Anat vi ƒe ŋkekeawo me, le Yael ŋɔli la, ame aɖeke menɔ mɔdodowo dzi o, eye mɔzɔlawo toa mɔ siwo to togbɛwo dzi. 7 Kɔƒewo me nɔlawo nu tso, wodzudzɔ le Israel, va se ɖe esime nye Debora fɔ, eye mefɔ vidada le Israel. 8 Wotia mawu yeyewo; emegbe aʋawɔwɔ le agboawo nu: ɖe wokpɔ akpoxɔnu alo akplɔ le ame akpe blaene dome le Israel? 9 Nye dzi le Israel ƒe nutodziɖula siwo tsɔ wo ɖokui na le dukɔ la dome lɔlɔ̃nu faa la ŋu. Mikafu Yehowa. 10 Mi ame siwo doa kposɔ ɣiwo, mi ame siwo bɔbɔ nɔ anyi le ʋɔnudɔdrɔ̃ me, eye miezɔ mɔ to la, miƒo nu. 11 Ame siwo woɖe tso aŋutrɔdalawo ƒe toɣliɖeɖe me le tsiɖeƒewo la, woalé ŋku ɖe Yehowa ƒe nu dzɔdzɔewɔwɔwo ŋu le afi ma, eye woawɔ nu dzɔdzɔe siwo wòwɔ ɖe eƒe kɔƒewo me nɔlawo ŋu le Israel, ekema Yehowa ƒe dukɔ la ayi agboawo nu. 12 Debora, nyɔ, nyɔ, nyɔ, do ha, tsi tre, Barak, eye nakplɔ wò aboyome, Abinoam vi. 13 Emegbe ena ame si susɔ la ɖu ame ŋkutawo dzi le dukɔ la dome, eye Yehowa na meɖu ŋusẽ ɖe kalẽtɔwo dzi. 14 Woƒe ke aɖe tso Efrayim va tsi tre ɖe Amalek ŋu; le megbewò, Benyamin, le wò dukɔ dome; Dziɖuɖumegãwo do tso Makir, eye agbalẽŋlɔla ƒe nuŋlɔti dzikpɔlawo tso Zebulon. 15 Eye Isaxar ƒe amegãwo nɔ Debora ŋu. Isaxar gɔ̃ hã, kple Barak hã, wodɔe ɖe balia me be wòazɔ afɔ. Le Ruben ƒe mamawo ta la, dzimesusu gãwo nɔ anyi.

2


Debora, Barak kple Yael

16 Nu ka tae nènɔ alẽwo dome, be yease alẽhawo ƒe ɣlidodo? Le Ruben ƒe mamãwo ta la, wodzroa dzi me vevie. 17 Gilead tsi Yordan godo, eye nu ka tae Dan tsi tɔdziʋuwo me? Aser yi edzi nɔ ƒuta, eye wònɔ eƒe gbagbãƒewo. 18 Zebulon kple Naftali nye dukɔ siwo de woƒe agbe afɔku me vaseɖe ku me le togbɛwo dzi. 19 Fiawo va wɔ aʋa, emegbe wowɔ aʋa kple Kanaan-fiawo le Taanax le Megido-tsia to; womexɔ ga ƒe viɖe aɖeke o. 20 Wowɔ aʋa tso dziƒo; ɣletivi siwo nɔ woƒe mɔwo dzi wɔ aʋa kple Sisera. 21 Kison-tɔsisi la kplɔ wo dzoe, blematɔsisi ma, Kison-tɔsisi. Oo nye luʋɔ, ètu afɔ ŋusẽ. 22 Emegbe wogbã sɔwo ƒe afɔkpodziwo to woƒe kalẽtɔwo ƒe alɔdzewo dzi. 23 Yehowa ƒe dɔla gblɔ be, miƒo fi de Meroz, miƒo fi de emenɔlawo vevie; elabena womeva kpe ɖe Yehowa ŋu, be yewoakpe ɖe Yehowa ŋu ɖe kalẽtɔwo ŋu o. 24 Woayra Yael, Kenitɔ Heber srɔ̃, eye woayrae wu nyɔnuwo le agbadɔ me. 25 Ebia tsi, eye nyɔnua na notsie; etsɔ bɔta do goe le aƒetɔ ƒe nuɖugba me. 26 Etsɔ eƒe asi de atikplɔ la ŋu, eye wòtsɔ eƒe ɖusibɔ ɖo dɔwɔlawo ƒe akplɔ ŋu; eye wòtsɔ akplɔ ƒo Sisera, eƒo eƒe ta, esi wòto eƒe gbedoxɔwo me heƒoe. 27 Ebɔbɔ ɖe eƒe afɔ nu, edze anyi, mlɔ anyi, ebɔbɔ ɖe eƒe afɔ nu, edze anyi, afisi wòbɔbɔ ɖo la, afi mae wòdze anyi ku. 28 Sisera dada do ɣli to fesre nu, eye wòdo ɣli to ʋuƒoa nu be: “Nu ka ta eƒe tasiaɖam la le vava ge ɣeyiɣi didi nenema gbegbe ɖo?” nukatae wòatsi eƒe tasiaɖamwo ƒe tasiaɖamfɔwo? 29 Eƒe nyɔnu nunyalawo ɖo eŋu nɛ be, ẽ, etrɔ ɖo eŋu na eɖokui. 30 Ðe womeƒu du oa? ɖe womema lã siwo wolé la me oa; nyɔnuvi ɖeka alo eve na ame sia ame; na Sisera la, tsi me nɔnɔ ƒe amadede ƒe lã, tsi me nɔnɔ ƒe amadede ƒe aŋe ƒe lã, tsi me ƒuƒu ƒe amadede ƒe aŋe ƒe lã le axa eveawo, do go na amesiwo xɔa aboyonu la ƒe kɔ? 31 Oo Yehowa, wò futɔwo katã natsrɔ̃, ke ame siwo lɔ̃nɛ la nanɔ abe ɣe ene ne ele dodom le eƒe ŋusẽ me. Eye anyigba la dzi ɖe eme ƒe blaene.

Numeɖeɖe Debora, Barak, kple Yael ŋutinya si dze le Ʋɔnudrɔl̃ awo ta 4 kple 5 ŋlɔ Israel ƒe ɖeɖekpɔkpɔ siwo ɖe dzesi wu tso dutatɔwo ƒe ameteteɖeanyi me la dometɔ ɖeka ɖi. Ehe susu yi Mawu ƒe dziɖulanyenye, kplɔlanyenye dzinɔameƒotɔe, kple alesi Mawu zãa dɔwɔnu siwo womele mɔ kpɔm na o tsɔ naa Eƒe tameɖoɖowo vaa emee dzi.

Akpa 1: Kpukpui ɖesiaɖe ƒe Mamã Ʋɔnudrɔl̃ awo Ta 4: Ðeɖekpɔkpɔ Ŋuti Nuŋlɔɖi Kpukpui 1–3: Israel ƒe Nuvɔ̃ Kple Ameteteɖeanyi Ŋutasesẽtɔe Le ʋɔnudrɔ̃la Ehud ƒe ku megbe la, Israel-viwo gawɔ vɔ̃ le Yehowa ŋkume. Esia wɔe be Mawu tsɔ wo de asi na Yabin, Kanaan-fia (amesi le dzi ɖum le Hazor), amesi ƒe asrafomegãe nye Sisera . Sisera te Israel ɖe anyi vevie ƒe blaeve sɔŋ zã asrafoha dziŋɔ aɖe si me gayibɔ tasiaɖam 900 le . Israel-viwo do ɣli na Yehowa be wòakpe ɖe ye ŋu. Kpukpui 4–9: Debora kple Barak ƒe Yɔyɔ Debora , nyagblɔɖila kple Lapidot srɔ̃, le ʋɔnu drɔ̃m Israel le ɣeyiɣi sia me, eye wòbɔbɔ nɔ Debora ƒe deti te. Edɔ Barak, Abinoam vi, eye wòde se tso Mawu gbɔ be: wòakplɔ Naftali kple Zebulon ŋutsu 10,000 ayi Tabor-to dzi, eye Mawu ahe Sisera kple eƒe tasiaɖamwo ayi Kison-tɔsisi la gbɔ. Barak ɖo eŋu le nɔnɔme aɖe nu be: “Ne èyi kplim la, ekema mayi, gake ne mèyi kplim o la, ekema

3


Debora, Barak kple Yael

nyemayi o” . Debora lɔ̃ be yeayi, gake egblɔe ɖi be mɔzɔzɔa mahe bubu gã aɖe vɛ na ye ŋutɔ o , elabena Yehowa adzra Sisera ɖe nyɔnu aɖe si me. Kpukpui 10–16: Aʋa si wowɔ le Tabor To kple Kison Barak yɔ Zebulon kple Naftali va Kades, eye wòƒo eyomedzela 10,000 nu ƒu eye Debora hã kpe ɖe eŋu. Esi Sisera se nya sia la, eƒo eƒe gayibɔtasiaɖam 900 kple eƒe aʋakɔwo katã nu ƒu ɖe Kisontɔsisi la to. Debora gblɔ na Barak be wòatso, eye wòaɖe gbeƒã be, “Ðe Yehowa medo go le ŋgɔwò oa?” Barak kplɔ eƒe amewo ɖiɖi to toa dzi, eye Yehowa tɔtɔ (mɔ) Sisera kple eƒe aʋakɔa . Yi tsrɔ̃ Sisera ƒe aʋakɔa keŋkeŋ, eye ame aɖeke megatsi agbe o, evɔ Sisera ya gblẽ eƒe tasiaɖam la ɖi henɔ afɔ si dzo. Kpukpui 17–22: Yael kple Sisera dzi ɖuɖu Yael , si nye Kenitɔ Heber srɔ,̃ ƒe agbadɔ me , elabena ŋutifafa le Yabin ƒe fiaƒe kple Heber ƒe ƒomea dome. Yael do go yi ɖakpee, kpee be wòage ɖe eme, eye wòtsyɔ nu edzi. Sisera bia tsi; ke boŋ enaa bɔta (notsi si wotsɔ lãgbalẽ wɔe)e le aƒetɔ ƒe nuɖuɖu me . Esi ɖeɖi te Sisera ŋu eye wòka ɖe edzi ta la, edɔ alɔ̃ sesĩe. Yael tsɔ agbadɔ me lãgbalẽ (peg) kple akplɔ ɖe asi kpoo, yi egbɔ blewuu, eye wòtsɔ atikplɔa to eƒe akɔtawo me yi anyigba, eye wòwui enumake. Esi Barak va nɔ eyome tim la, Yael tsɔ futɔwo ƒe aʋafia si ku la fiae, si na Debora ƒe nyagblɔɖia va eme. Kpukpui 23–24: Fia Yabin ƒe ɖokuibɔbɔ Gbemagbe la, Mawu bɔbɔ Kanaan-fia Yabin ɖe Israel-viwo ŋkume, eye Israel ƒe asi dze edzi, eye wòɖu edzi vaseɖe esime wotsrɔ̃e. Ʋɔnudrɔl̃ awo Ta 5: Debora kple Barak ƒe Hadzidzi Kpukpui 1–5: Kafukafu na Aƒetɔ Debora kple Barak dzi aʋadziɖuɖuha, eye wokafua Mawu ɖe lɔlɔ̃nu faa kplɔlawo kple Israel-dukɔ siwo lɔ̃ faa la ta. Woɖo ŋku Mawu ƒe anyinɔnɔ gã si nɔ anyigba ʋuʋum esime wòzɔ tso Seir kple Edom dzi. Kpukpui 6–11: Israel ƒe Gbegblẽ Trɔ Yi Dzɔdzɔenyenye me Hadzidzia ɖo ŋku ameteteɖeanyi ƒe ŋkeke dovivitiwo dzi esime mɔ gãwo nɔ ƒuƒlu eye kɔƒea me tɔwo ɣla wo ɖokui vaseɖe esime Deborah fɔ "dada le Israel" . Ekpe dziɖulawo, ʋɔnudrɔ̃lawo, kple dua me tɔ tsɛ siwo ƒo ƒu ɖe tsideƒewo be woagblɔ dzɔdzɔenyenye kple ɖeɖekpɔkpɔ ƒe nuwɔna siwo Aƒetɔ la wɔ. Kpukpui 12–18: To siwo lɔn ̃ a faa kple To siwo lɔã wo ɖokui Aʋadziɖuɖu ƒe yɔyɔ aɖe yi Barak gbɔ be wòakplɔ aboyome. Hadzidzia gblɔ to siwo tsɔ wo ɖokui na vevie— Efrayim, Benyamin, Makir, Zebulon, Isaxar, kple Naftali —eye wòka mo na amesiwo tsi megbe le woƒe alẽxɔwo alo ƒutanyigbawo dzi vevie, abe Ruben, Dan, kple Aser ene . Kpukpui 19–23: Xexeame Katã ƒe Aʋawɔwɔ Kple Meroz ƒe Fiƒode Kanaan-fiawo wɔ aʋa, gake "ɣletivi siwo nɔ woƒe mɔwo me wɔ aʋa kple Sisera" (si fia be Mawu de nu nyaa me, anɔ eme be tsidzadza gã aɖe trɔ Kison-tɔsisia wòzu tsiɖɔɖɔ si na gayibɔtasiaɖamwo megate ŋu ʋãna o). Blema Kison-tɔsisi la kplɔ futɔwo dzoe. Wogblɔ fiƒode sesẽ aɖe ɖe Meroz -du la dzi elabena womedo go "be woakpe ɖe Yehowa ŋu ɖe kalẽtɔwo ŋu o".

4


Debora, Barak kple Yael

Kpukpui 24–27: Bubudede Yael ƒe Dzideƒo Ŋu Woɖua Yael ƒe azã be "woyrae wu nyɔnuwo" le agbadɔ me. Hadzidzia ƒo nu tso eƒe tameɖoɖo kplikpaa ƒe afɔɖeɖea ŋu nyuie—esi wòdo asi ɖe akplɔa gbɔ hetsɔ atikplɔa ƒo to Sisera ƒe ta me, afisi wònyrɔ ɖe eƒe afɔ nu wòku le. Kpukpui 28–30: Sisera Dada ƒe Nukokoedoname Vignette wɔdɔɖeamedzi aɖe si nye nukokoedonamela trɔna yia Sisera dada si le eƒe fesre si wotsɔ lãgbalẽ wɔe nu kpɔm, henɔ nusita viaŋutsu ƒe tasiaɖam la le blewu le tɔtrɔm gbɔ la ŋu bum dzitsitsitɔe. Eƒe nyɔnu nunyalawo faa akɔ nɛ kple alakpanuwɔwɔ be aboyonuawo—aboyomewo kple atsyãwɔla kesinɔtɔwo—mam wòle ko—emenya be eku xoxo o. Kpukpui 31: Gbedodoɖa Mlɔetɔ Hadzidzia wu enu kple gbedodoɖa sesẽ aɖe be: "Eyata wò futɔwo katã natsrɔ̃, Yehowa, ke amesiwo lɔ̃nɛ la nanɔ abe ɣe ene ne ele dodom le eƒe ŋusẽ me." Le aʋadziɖuɖu sia megbe la, anyigba la gbɔ ɖe eme ƒe blaene .

Akpa 2: Nusɔsrɔ̃ Veviwo Kple Wo Ŋudɔwɔwɔ le Agbe me Mawu Zãa Nusiwo Mebɔ O Kple Nusiwo Mebɔ O: Menye fiaɖuƒea ƒe aʋakɔ si nɔ anyi tso blema ke si si aʋawɔnu nyuiwo le dzie ɖeɖekpɔkpɔ tso o, ke boŋ to nyɔnu dzro aɖe (Yael) si zã aƒeme agbadɔ ƒe aŋetu kple akplɔ, si ɖee fia be edzɔa dzi na Mawu be yeazã dɔwɔnu bɔbɔewo hena taɖodzinu tɔxɛwo. Gbɔgbɔme Akpaɖekedzimademade Kple Dzidzedzekpɔkpɔ ƒe Afɔku: Debora ƒe hadzidzia ɖe ɖeklemi to siwo tsi aƒeme (abe Ruben kple Dan ene) vevie eye wòƒo fi de Meroz le esi wògbe kpekpeɖeŋunana ta. Wobua gbɔgbɔ me akpaɖekedzimademade le agbenyuinɔnɔ ƒe kuxiwo me be enye tsitretsiɖeŋu; woyɔ xɔsetɔwo be woawɔ nu vevie tsɔ wu be woanɔ nukpɔla ƒe ɖoƒe si me woɖea dzi ɖi le. Ŋusẽ si Le Habɔbɔ Kple Dzideƒoname Ŋu: Barak kpɔe dze sii be ehiã be yeaɖo gɔmeɖoanyi le gbɔgbɔ me, eye wòbia tso Deborah si be wòakplɔ ye ɖo ayi aʋa. Zi geɖe la, Mawu ɖoa míaƒe gbɔgbɔme kple nuwɔna me aʋadziɖuɖuwo ɖe nutoa me, akɔntabubu le mía nɔewo ŋu, kple mawuvɔvɔ̃ ƒe hadomenuwɔnawo ŋu tsɔ wu be míanɔ ame ɖekaɖekawo ƒe nukpɔsusu si sa ɖe aga. Ŋutikɔkɔe Gbugbɔgatsɔ Na Mawu: Esi Debora kple Barak kpɔ dzidzedze gã aɖe le asrafodɔ me teti la, womeƒo adegbe le woawo ŋutɔ ƒe aɖaŋudzedze ŋu o; ke boŋ wogbã ɖe tadedeaguha aɖe me hegblɔ be ŋutikɔkɔe, ŋutinya me ŋusẽ, kple aʋadziɖuɖu katã tso Aƒetɔ la gbɔ. Le ame ŋutɔ alo dɔwɔɖui ƒe aʋadziɖuɖu ƒe ɣeyiɣiwo me la, kafukafu kple ɖokuibɔbɔ si míeɖo koŋ nana míaƒe susu nɔa míaƒe ŋusẽtsoƒe vavãtɔ ŋu.

5


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Ewe - Deborah, Barak, and Jael by Filipino Tracts and Literature Society Inc. - Issuu