Ewe - Courage Is Beautiful - Psalm 27

Dzideƒo Agbalẽ Atɔ̃awo Eye wò vɔvɔ̃ kple vɔvɔ̃ anɔ anyigba dzi lãwo katã kple dziƒoxewo katã, amesiwo katã ʋãna le anyigba dzi kple ƒumelãwo katã dzi; si me wotsɔ wo de asi na wò. Mose I, 9:2 Le nu siawo megbe la, Yehowa ƒe gbe va na Abram le ŋutega me bena: Abram, mègavɔ̃ o, nyee nye wò akpoxɔnu kple wò fetu gã si gbɔ eme. Mose I, 15:1 Eye Mawu se ɖekakpui la ƒe gbe; eye Mawu ƒe dɔla yɔ Hagar tso dziƒo gblɔ nɛ bena: Nukae le fu ɖem na wò, Hagar? mègavɔ̃ o; elabena Mawu se ɖekakpui la ƒe gbe le afi si wòle. Mose I, 21:17 Eye Yehowa ɖe eɖokui fiae le zã ma ke me gblɔ bena: Nyee nye fofowò Abraham ƒe Mawu, megavɔ̃ o, elabena meli kpli wò, eye mayra wò, eye madzi wò dzidzimeviwo ɖe edzi le nye dɔla Abraham ta. Mose I, 26:24 Eye le ŋkeke etɔ̃agbe, esi woƒe abi nɔ veve sem la, Yakob viŋutsu eve, Simeon kple Lewi, siwo nye Dina nɔviŋutsuwo, tsɔ eƒe yi, eye wova dze dua dzi dzideƒotɔe, eye wowu ŋutsuawo katã. Mose I, 34:25 Eye wògblɔ bena: Ŋutifafa na mi, migavɔ̃ o, mia Mawu kple mia fofo ƒe Mawu tsɔ kesinɔnuwo na mi le miaƒe kotokuwo me. Eye wòkplɔ Simeon do goe va wo gbɔ. Mose I, 43:23 Eye wògblɔ bena: Nyee nye Mawu, fofowò ƒe Mawu, mègavɔ̃ be yeayi Egipte o; elabena mawɔ wò dukɔ gã aɖe le afima: Mose I, 46:3 Eye Yosef gblɔ na wo bena: Migavɔ̃ o, elabena ɖe mele Mawu teƒea? Ke miawo ya, miebu vɔ̃ ɖe ŋunye; ke Mawu ɖoe be wòanye nyui, be wòana wòava eme, abe alesi wòle egbea ene, be wòaɖe ame geɖewo agbagbee. Azɔ migavɔ̃ o, manyi mi kple mia vi suewo. Eye wòfa akɔ na wo, eye wòƒo nu na wo tufafatɔe. Mose I, 50:19-21 Eye Mose gblɔ na dukɔ la bena: Migavɔ̃ o, mitsi tre, eye miakpɔ Yehowa ƒe xɔname, si wòaɖe afia mi egbea, elabena Egiptetɔ siwo miekpɔ egbea la, miagakpɔ wo azɔ tegbee o. Mose II, 14:13 Oo Yehowa, ame kae le abe wò ene le mawuwo dome? ame kae le abe wò ene, ame si ƒe ŋutikɔkɔe le kɔkɔenyenye me, si vɔ̃na le kafukafunyawo me, eye wòwɔa nukunuwo? Vɔvɔ̃ kple vɔvɔ̃ adze wo dzi; to wò alɔ ƒe gãnyenye me la, woanɔ anyi kpoo abe kpe ene; Vaseɖe esime wò dukɔ natso, Yehowa, va se ɖe esime dukɔ, si nèƒle la natso.

Mose II, 15:11,16

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Azɔ hã, na ame siwo vɔ̃a Mawu, ame siwo vɔ̃a Mawu, ame siwo léa fu ŋukeklẽ la tso dukɔ la katã dome; eye nàna ame siawo tɔgbi, be woanye ame akpewo ƒe dziɖulawo, ame alafa geɖe dzi ɖulawo, ame blaatɔ̃awo dzi ɖulawo, eye woanye ame ewo ƒe dziɖulawo: Mose II, 18:21 Eye Mose gblɔ na dukɔ la bena: Migavɔ̃ o, elabena Mawu va be yeado mi kpɔ, eye eƒe vɔvɔ̃ nanɔ mia ŋkume, bena miagawɔ nu vɔ̃ o. Mose II, 20:20 Maɖo nye vɔvɔ̃ ɖe ŋgɔwò, eye matsrɔ̃ dukɔ siwo katã gbɔ nàva la, eye mana wò futɔwo katã natrɔ megbe de wò.

Mose II, 23:27 Mia dometɔ ɖe sia ɖe navɔ̃ dadaa kple fofoa, eye mialé nye sabatwo me ɖe asi: Nyee nye Yehowa mia Mawu.

Mègaƒo fi de tokunɔwo o, eye mègatsɔ nukikli na ŋkuagbãtɔwo o, ke boŋ vɔ̃ wò Mawu: Nyee nye Yehowa. Àtso ɖe ta ɣi la ŋkume, eye nàde bubu ame tsitsi la ƒe mo ŋu, eye nàvɔ̃ wò Mawu: Nyee nye Yehowa. 3 Mose 19:3,14,32 Eya ta miate mia nɔewo ɖe anyi o; ke navɔ̃ wò Mawu, elabena nyee nye Yehowa, wò Mawu. Mègaxɔ deme le esi o, alo dzi ɖe edzi o, ke boŋ vɔ̃ wò Mawu; ne nɔviwò nanɔ anyi kpli wò. Mègaɖu edzi sesĩe o; ke boŋ vɔ̃ wò Mawu. 3 Mose 25:17,36,43 Eye mana ŋutifafa le anyigba la dzi, eye miamlɔ anyi, eye ame aɖeke mado vɔvɔ̃ na mi o, eye maɖe lã vɔ̃ɖiwo ɖa le anyigba la dzi, eye yi mato miaƒe anyigba dzi o. 3 Mose 26:6 Eye nukae anyigba la nye, eɖanye ami alo ami ƒuƒu, ne ati le edzi alo mele eme o. Milé dzi ɖe ƒo, eye miatsɔ anyigba la dzi kutsetsewo vɛ. Fifia ɣeyiɣia nye weintsetse gbãtɔwo ƒe ɣeyiɣi. Mose IV, 13:20 Migadze aglã ɖe Yehowa ŋu o, eye migavɔ̃ anyigba la dzi dukɔ o; elabena wonye abolo na mí, woƒe ametakpɔkpɔ dzo le wo si, eye Yehowa le mía gbɔ, migavɔ̃ wo o. Mose IV, 14:9 Eye Yehowa gblɔ na Mose bena: Mègavɔ̃e o, elabena metsɔe de asi na wò kple eƒe dukɔ blibo kpakple eƒe anyigba; eye nawɔe abe ale si nèwɔ Amoritɔwo ƒe fia Sihon, si nɔ Hesbon ene. Mose IV, 21:34 Migade bubu amewo ŋu le ʋɔnudɔdrɔ̃ me o; ke miase nu suewo kple gãwo hã; migavɔ̃ amegbetɔ ƒe mo o; elabena ʋɔnudɔdrɔ̃ la nye Mawu tɔ, eye nya si sesẽ na mi akpa la, mitsɔe vɛ nam, ne masee. Mose V, 1:17 Kpɔ ɖa, Yehowa, wò Mawu, tsɔ anyigba la ɖo ŋkuwòme, yi ɖaxɔe wò, abe ale si Yehowa, tɔgbuiwòwo ƒe Mawu, gblɔ na wò ene; mègavɔ̃ o, eye dzi megaɖe le ƒowò hã o. Tete megblɔ na mi bena: Migavɔ̃ o, eye migavɔ̃ wo o.

Mose V, 1:21,29 Eye nàde se na dukɔ la bena: Miato nɔviwò Esau viwo, siwo le Seir, ƒe ƒuta; eye woavɔ̃ mi, eya ta mikpɔ mia ɖokui dzi nyuie: Egbe matsɔ wò vɔvɔ̃ kple vɔvɔ̃ na dukɔ siwo le dziƒo blibo la te, siwo ase wò nya, eye woaʋuʋu, eye woanɔ xaxa me le tawò la dzi. Mose V, 2:4,25 Eye Yehowa gblɔ nam bena: Mègavɔ̃e o, elabena matsɔ eya kple eƒe dukɔ blibo kple eƒe anyigba ade asi na wò; eye nawɔe nɛ abe ale si nèwɔ Amoritɔwo ƒe fia Sihon, si nɔ Hesbon ene. Migavɔ̃ wo o, elabena Yehowa, miaƒe Mawu la, aʋli mi. Mose V, 3:2,22 Vevietɔ gbesigbe nètsi tre ɖe Yehowa, wò Mawu ŋkume le Horeb, esime Yehowa gblɔ nam bena: Ƒo dukɔ la nu ƒum, eye mana woase nye nyawo, ne woasrɔ̃ vɔvɔ̃m le ŋkeke siwo katã anɔ agbe le anyigba dzi, eye woafia nu wo viwo. Mose V, 4:10 Ne ɖe dzi sia tɔgbe le wo me, be woavɔ̃m, eye woalé nye sewo katã me ɖe asi ɣesiaɣi, ne wòanyo na wo kple wo viwo tegbee! Mose V, 5:29 Be nàvɔ̃ Yehowa, wò Mawu, eye nàlé eƒe ɖoɖowo kple eƒe sedede siwo katã mede na wò la me ɖe asi, wò kple viwò kple viwòŋutsu, le wò agbemeŋkekewo katã me; eye bena wò ŋkekewo nadidi. Àvɔ̃ Yehowa, wò Mawu, eye nàsubɔe, eye nàka atam ɖe eƒe ŋkɔ ŋu. Eye Yehowa de se na mí be míawɔ se siawo katã dzi, eye míavɔ̃ Yehowa, mía Mawu la, hena míaƒe nyonyo ɖaa, ne wòakpɔ mía ta agbagbee, abe ale si wòle egbea ene. Mose V, 6:2,13,24

2

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Mègavɔ̃ wo o, ke boŋ ɖo ŋku nu si Yehowa wò Mawu wɔ na Farao kple Egipte blibo la dzi nyuie; Tetekpɔ gã, siwo wò ŋkuwo kpɔ, kple dzesiwo, nukunuwo, asi sesẽ kple alɔ si wodo ɖa, si dzi Yehowa wò Mawu tsɔ kplɔ wò do goe la, nenemae Yehowa wò Mawu awɔ na dukɔ siwo katã nèle vɔvɔ̃m na. Mose V, 7:18-19 Eya ta nalé Yehowa wò Mawu ƒe sededewo me ɖe asi, ne nàzɔ eƒe mɔwo dzi, eye nàvɔ̃e. Mose V, 8:6 Eye azɔ, Israel, nukae Yehowa, wò Mawu di tso asiwò, negbe be nàvɔ̃ Yehowa, wò Mawu, ne nàzɔ eƒe mɔwo katã dzi, eye nàlɔ̃e, eye nàsubɔ Yehowa wò Mawu kple wò dzi blibo kple wò luʋɔ blibo la, ekema vɔ̃ Yehowa, wò Mawu la; eyae nasubɔ, eye nàku ɖe eŋu, eye nàka atam le eƒe ŋkɔ me. Mose V, 10:12,20 Ame aɖeke mate ŋu anɔ te ɖe mia ŋkume o, elabena Yehowa mia Mawu atsɔ vɔvɔ̃ kple vɔvɔ̃ ada mi ɖe anyigba, si dzi miato afɔ la katã dzi, abe ale si wògblɔe na mi ene. Mose V, 11:25 Miazɔ ɖe Yehowa mia Mawu la yome, eye miavɔ̃e, eye mialé eƒe sededewo me ɖe asi, eye miaɖo to eƒe gbe, eye miasubɔe, eye mialé ɖe eŋu. Eye Israel blibo la ase, eye woavɔ̃, eye womagawɔ vɔ̃ɖinyenye abe esia ene le mia dome azɔ o. Mose V, 13:4,11 Eye naɖu wò nyi, wò wein kple wò ami ƒe ewolia kple wò nyiwo kple wò alẽwo ƒe ŋgɔgbevi gbãtɔwo le Yehowa wò Mawu ŋkume, le teƒe si wòatia be yeatsɔ yeƒe ŋkɔ aɖo afima; bena nàsrɔ̃ Yehowa wò Mawu vɔvɔ̃ ɣesiaɣi.

Mose V, 13:24 Eye dukɔ la katã ase nu, eye woavɔ̃, eye womagawɔ dada azɔ o. Eye wòanɔ egbɔ, eye wòaxlẽe le eƒe agbemeŋkekewo katã me, bena wòasrɔ̃ Yehowa, eƒe Mawu vɔvɔ̃, be wòalé se sia me nyawo katã kple ɖoɖo siawo me ɖe asi, be wòawɔ wo dzi: Mose V, 17:13,19 Ne nyagblɔɖila aɖe le nu ƒom le Yehowa ƒe ŋkɔ me, ne nya la mekplɔe ɖo o, eye meva eme o la, ekema nya si Yehowa megblɔ o, gake nyagblɔɖila la gblɔe dadatɔe la, mègavɔ̃e o. Mose V, 18:22 Eye ame siwo susɔ la ase nu, eye woavɔ̃, eye tso fifia dzi la, womagawɔ vɔ̃ sia tɔgbi le mia dome azɔ o. Mose V, 19:20 Ne èdo go yi aʋa kple wò futɔwo, eye nèkpɔ sɔwo, tasiaɖamwo kple dukɔ si wu wò la, mègavɔ̃ wo o, elabena Yehowa, wò Mawu, li kpli wò, amesi kplɔ wò tso Egipte-nyigba dzi. Eye wòagblɔ na wo bena: Mise, Israel, miele tetem ɖe mia ŋu egbea be yewoawɔ aʋa kple miaƒe futɔwo; Eye kpovitɔawo aƒo nu na dukɔ la, eye woabia bena: Ame kae le vɔvɔ̃m, eye eƒe dzi me gbɔdzɔ? neyi aɖatrɔ ayi eƒeme, be nɔviaŋutsuwo ƒe dzi nagagbɔdzɔ abe eƒe dzi ene o. Mose V, 20:1,3,8 Eye anyigba dzi dukɔwo katã akpɔe be Yehowa ƒe ŋkɔe woyɔ wò; eye woavɔ̃ wò. Ne mèlé se sia me nya siwo katã woŋlɔ ɖe agbalẽ sia me la dzi wɔwɔ me o la, ekema nàvɔ̃ ŋutikɔkɔe ŋkɔ dziŋɔ sia, si nye AƑETƆ WÒ MAWU la; Mose V, 28:10,58 Sesẽ, eye dzi nanɔ ƒowò, mègavɔ̃ wo o, eye mègavɔ̃ wo o, elabena Yehowa, wò Mawu, eyae le yiyim kpli wò; mado kpo nu le ŋuwò o, eye magblẽ wò ɖi hã o. Eye Mose yɔ Yosua gblɔ nɛ le Israel blibo la ŋkume bena: sẽ ŋu, eye dzi nenɔ ƒowò, elabena ele be nàyi kple dukɔ sia ayi anyigba, si Yehowa ka atam na wo tɔgbuiwo be yeatsɔ ana wo la dzi. eye nàna woanyi eƒe dome. Eye Yehowa, eyae le ŋgɔwò; anɔ kpli wò, mado kpo nu le ŋuwò o, eye magblẽ wò ɖi o, mègavɔ̃ o, eye mègatsi dzodzodzoe o. Eye wòde se na Yosua Nun vi, eye wògblɔ bena: Ŋusẽ, eye dzi nenɔ ƒowò, elabena àkplɔ Israel-viwo ava anyigba, si meka atam na wo la dzi, eye manɔ kpli wò. Mose V, 31:6-8,23 Ƒo dukɔ la nu ƒu, ŋutsuwo, nyɔnuwo, ɖeviwo, kple amedzro si le wò agbowo me, ne woase, eye woasrɔ̃ nu, eye woavɔ̃ Yehowa, wò Mawu, eye woalé se sia me nyawo katã me ɖe asi, eye bena wo viwo, siwo menya naneke o la, nase, eye woasrɔ̃ vɔvɔ̃ Yehowa, mia Mawu, zi alesi mienɔ anyigba si dzi mietso Yordan ɖo be miazu mia tɔ la dzi.

Mose V, 31:12-13

3

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Nyadzɔdzɔ Sesẽ eye nàlé dzi ɖe ƒo, elabena dukɔ siae nàma anyigba, si meka atam na wo tɔgbuiwo be mana wo la, wòanye domenyinu.” Ðeko nàsẽ ŋu, eye dzi nanɔ ƒowò ŋutɔ, bena nàlé se, si nye dɔla Mose de se na wò la katã me ɖe asi: mègatrɔ tso egbɔ yi ɖusime alo miame o, bena nàkpɔ dzidzedze le afisiafi si nàyi. Ðe menye nyee de se na wò oa?

Misẽ ŋu eye dzi nanɔ ƒowò; megavɔ̃ o, eye mègatsi dzodzodzoe o, elabena Yehowa wò Mawu li kpli wò le afisiafi si nàyi. Ame sia ame si dze aglã ɖe wò sedede ŋu, eye maɖo to wò nyawo le nu siwo katã nède se nɛ me o la, woawui. Yosua 1:6-7,9,18 Eye esi míese nya siawo ko la, míaƒe dzi gbã, eye dzi meganɔ ame aɖeke me o, le mia ta, elabena Yehowa, mia Mawu, eyae nye Mawu le dziƒo kple anyigba le ete. Yosua 2:11 Ne anyigbadzidukɔwo katã nadze si Yehowa ƒe asi, be ŋusẽ le eŋu, ne miavɔ̃ Yehowa mia Mawu tegbee. Yosua 4:24 Eye Yehowa gblɔ na Yosua bena: Mègavɔ̃ o, eye mègatsi dzodzodzoe o: kplɔ aʋawɔlawo katã kpe ɖe ŋuwò, eye nàtso ayi Ai, kpɔ ɖa, metsɔ Ai-fia kple eƒe dukɔ, eƒe du kple eƒe anyigba de asi na wò: Yosua 8:1 Eye Yehowa gblɔ na Yosua bena: Mègavɔ̃ wo o, elabena metsɔ wo de asi na wò; wo dometɔ ɖeka pɛ hã matsi tre ɖe ŋkuwòme o. Eye Yosua gblɔ na wo bena: Migavɔ̃ o, eye migatsi dzodzodzoe o, misẽ ŋu, eye mialé dzi ɖe ƒo, elabena ale Yehowa awɔ na miaƒe futɔ siwo katã miewɔ aʋa kplii. Yosua 10:8,25 Eye Yehowa gblɔ na Yosua bena: Mègavɔ̃ le wo ta o, elabena etsɔ le ɣeyiɣi sia me la, matsɔ wo katã ade asi na Israel ŋkume. Yosua 11:6 Eya ta dzi nenɔ mia ƒo ŋutɔ, mialé nu siwo katã woŋlɔ ɖe Mose ƒe Segbalẽa me la me ɖe asi ahawɔ wo dzi, bena miagatrɔ ɖe ɖusi alo miame o; Yosua 23:6 Azɔ mivɔ̃ Yehowa, eye misubɔe le anukwareɖiɖi kple nyateƒe me, eye miɖe mawu siwo mia tɔgbuiwo subɔ le tsiɖɔɖɔa ƒe go kemɛ dzi kple Egipte la ɖa; eye misubɔ Yehowa. Yosua 24:14 Eye megblɔ na mi bena: Nyee nye Yehowa, miaƒe Mawu; migavɔ̃ Amoritɔwo, amesiwo ƒe anyigba dzi miele la ƒe mawuwo o, ke mieɖo to nye gbe o. Eye Yehowa gblɔ nɛ bena: Ŋutifafa nanɔ gbɔwò; mègavɔ̃ o, màku o. Ʋɔnudrɔ̃lawo 6:10,23 Azɔ miyi ɖaɖe gbeƒã le dukɔ la ƒe to me bena: Ame sia ame si le vɔvɔ̃m hele vɔvɔ̃m la, netrɔ gbɔ, eye wòadzo kaba le Gilead-to dzi. Eye ame akpe blaeve vɔ eve trɔ gbɔ tso dukɔ la dome; eye ame akpe ewo susɔ. Ʋɔnudrɔ̃lawo 7:3 Eye azɔ, vinyenyɔnu, megavɔ̃ o; Mawɔ nu sia nu si nèdi la na wò, elabena nye dukɔ ƒe du blibo la katã nyae bena, nyɔnu dzetugbee nènye. Rut 3:11 Ne mievɔ̃ Yehowa, eye miesubɔe, eye mieɖo to eƒe gbe, eye miedze aglã ɖe Yehowa ƒe sedede ŋu o la, ekema miawo kple fia, si le dzi ɖum ɖe mia dzi hã, miayi edzi adze Yehowa mia Mawu la yome: Eye Samuel gblɔ na dukɔ la bena: Migavɔ̃ o, miewɔ vɔ̃ɖinyenye sia katã, gake migaɖe asi le Yehowa yome dzedze ŋu o, ke boŋ misubɔ Yehowa kple miaƒe dzi blibo; Ðeko mivɔ̃ Yehowa, eye misubɔe le nyateƒe me kple miaƒe dzi blibo, elabena mide ŋugble le nu gã siwo wòwɔ na mi la ŋu. Samuel I, 12:14,20,24 Eye Saul vɔ̃ Dawid, elabena Yehowa nɔ kplii, eye wòdzo le Saul gbɔ. Eya ta esi Saul kpɔ be yewɔ nu le nunya me ŋutɔ la, evɔ̃ nɛ. Eye Saul gavɔ̃ Dawid ɖe edzi; eye Saul zu Dawid ƒe futɔ ɖaa. Samuel I, 18:12,15,29 Nɔ gbɔnye, mègavɔ̃ o, elabena ame si le nye agbe dim la, le wò agbe dim; Samuel I, 22:23 Eye Dawid gblɔ nɛ bena: Aleke mèvɔ̃ be yeado yeƒe asi ɖa be yeatsrɔ̃ Yehowa ƒe amesiamina la o? 2 Samuel 1:14 Eye Dawid gblɔ nɛ bena: Mègavɔ̃ o, elabena mawɔ dɔmenyo na wò le fofowò Yonatan ta, eye magbugbɔ fofowò Saul ƒe anyigba blibo la ana wò; eye nàɖu abolo le nye kplɔ̃ ŋu ɖaa. 2 Samuel 9:7

4

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Milé dzi ɖe ƒo, eye mina míaƒo ŋutsuwo na míaƒe dukɔ kple mía Mawu ƒe duwo, eye Yehowa nawɔ nu si wòkpɔ be enyo. 2 Samuel 10:12 Azɔ Absalom de se na eƒe dɔlawo bena: Mide dzesii ne Amnon ƒe dzi le dzidzɔ kpɔm le wein ta, eye ne megblɔ na mi bena: Miƒo Amnon; ekema wui, mègavɔ̃ o, ɖe menye nyee de se na wò oa? dzi nenɔ ƒowò, eye nànye kalẽtɔ.

2 Samuel 13:28 Eye Dawid gblɔ ha sia ƒe nyawo na Yehowa le gbesigbe Yehowa ɖee tso eƒe futɔwo katã kple Saul si me: Eye wògblɔ bena: Yehowa enye nye agakpe kple nye mɔ̃ sesẽ kple nye xɔnametɔ; Nye agakpe ƒe Mawu; eya dzie maɖo ŋu ɖo: eyae nye nye akpoxɔnu kple nye xɔname ƒe dzo, nye xɔ kɔkɔ kple nye sitsoƒe, nye xɔnametɔ; wòe ɖem tso ŋutasẽnuwɔwɔ me. Mayɔ Yehowa, amesi dze na kafukafu, aleae woaɖem tso nye futɔwo si me. Esi ku ƒe ƒutsotsoewo ƒo xlãm la, ame mavɔ̃mawuwo ƒe tsiɖɔɖɔ na vɔvɔ̃ ɖom; Dzomavɔ ƒe nuxaxa ƒo xlãm; ku ƒe mɔ̃wo xe mɔ nam; Le nye xaxa me la, meyɔ Yehowa, eye medo ɣli na nye Mawu, eye wòse nye gbe tso eƒe gbedoxɔ me, eye nye ɣlidodo ge ɖe eƒe to me. Samuel II, 22:1-7 Israel ƒe Mawu la gblɔ bena: Israel ƒe Agakpe la ƒo nu nam bena: Ame si ɖua amewo dzi la, ele be wòanɔ dzɔdzɔe, eye wòaɖu dzi le Mawu vɔvɔ̃ me. 2 Samuel 23:3 Ne woavɔ̃ wò le ŋkeke siwo katã me woanɔ anyigba, si nètsɔ na mía tɔgbuiwo la dzi. Ðo to wò nɔƒe le dziƒo, eye nàwɔ nu siwo katã amedzro yɔ na wò la nu, bena anyigba dzi dukɔwo katã nanya wò ŋkɔ, ne woavɔ̃ wò, abe ale si wò dukɔ Israel hã wɔna ene; eye bena woanya bena, wò ŋkɔe wotsɔ yɔ xɔ sia si metu la.” Fiawo I, 8:40,43 Eye Eliya gblɔ nɛ bena: Mègavɔ̃ o; yi ɖawɔ abe ale si nègblɔe ene, ke tsɔ abolo sue aɖe tso eme nam gbã, eye nàtsɔe vɛ nam, eye emegbe nàwɔe na wò kple viwòŋutsu. Fiawo I, 17:3 Eye Yehowa ƒe dɔla gblɔ na Eliya bena: Yi kplii, megavɔ̃e o. Eye wòtso, eye wòɖi kplii yi fia la gbɔ. Fiawo II, 1:15 Eye wòɖo eŋu bena: Migavɔ̃ o, elabena ame siwo le mía gbɔ la sɔ gbɔ wu ame siwo le wo gbɔ. Fiawo II, 6:16 Gake vɔvɔ̃ ɖo wo vevie, eye wogblɔ bena: Fia eve metsi tre ɖe eŋkume o. Fiawo II, 10:4 Tete nunɔla siwo wokplɔ dzoe le Samaria la dometɔ ɖeka va nɔ Betel, eye wòfia wo ale si woavɔ̃ Yehowa. Ame siwo Yehowa bla nu kpli wo, eye wòde se na wo bena: Migavɔ̃ mawu bubuwo o, eye migade ta agu na wo, asubɔ wo, alo asa vɔ na wo o: Ke Yehowa, ame si kplɔ mi tso Egipte-nyigba dzi kple ŋusẽ gã kple alɔ si wodo ɖa la, eyae miavɔ̃, eye eyae mide ta agu na, eye eyae miatsɔ asa vɔ nɛ. Eye mialé sewo, ɖoɖowo, sewo kple sedede siwo wòŋlɔ na mi la me ɖe asi tegbee; eye migavɔ̃ mawu bubuwo o. Eye migaŋlɔ nubabla, si mebla kpli mi la be o; eye migavɔ̃ mawu bubuwo hã o. Ke Yehowa, mia Mawu la, miavɔ̃; eye wòaɖe wò tso wò futɔwo katã si me. Fiawo II, 17:28,35-39 Eye Yesaya gblɔ na wo bena: Ale miagblɔ na miaƒe aƒetɔ bena: Ale Yehowa gblɔe nye esi: Migavɔ̃ na nya siwo miese, siwo Asiria-fia ƒe dɔlawo tsɔ do vlom la o. Kpɔ ɖa, maɖo bɔmb ɖe edzi, eye wòase nya aɖe, eye wòatrɔ ayi eya ŋutɔ ƒe anyigba dzi; eye mana wòadze yi nu le eya ŋutɔ ƒe anyigba dzi. Fiawo II, 19:6-7 Tete Gedaliya ka atam na wo kple woƒe amewo, gblɔ na wo bena: Migavɔ̃ na Kaldeatɔwo ƒe kluviwo o. eye wòanyo na mi. Fiawo II, 25:24 Eye Dawid ƒe ŋkɔ yɔ dukɔwo katã me; eye Yehowa he vɔvɔ̃ va dukɔwo katã dzi. Kronika I, 14:17 Mi anyigba blibo la katã, mivɔ̃ le eŋkume, xexea hã ali ke, bene magaʋuʋu o. Kronika I, 16:30 Milé dzi ɖe ƒo, eye mina míawɔ kalẽ ɖe míaƒe dukɔ kple mía Mawu ƒe duwo ta, eye Yehowa nawɔ nu si nyo le eŋkume. Kronika I, 19:13 Ekema nu adze edzi na wò, ne èlé ŋku ɖe se kple ʋɔnudɔdrɔ̃ siwo Yehowa de se na Mose le Israel ŋu la dzi wɔwɔ me: sẽ ŋu, eye nàlé dzi ɖe ƒo; mègavɔ̃ o, eye dzi naɖe le ƒowò hã o. Kronika I, 22:13

5

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Eye Dawid gblɔ na via Salomo bena: Ŋusẽ, eye dzi nenɔ ƒowò, eye nawɔe, mègavɔ̃ o, eye dzi meganɔ ƒowò o, elabena Yehowa Mawu, nye Mawu, anɔ kpli wò; mado kpo nu le ŋuwò o, eye magblẽ wò ɖi o, va se ɖe esime nàwu Yehowa ƒe aƒe la subɔsubɔdɔwo katã nu. Kronika I, 28:20 Ne woavɔ̃ wò, ne woazɔ wò mɔwo dzi, zi ale si wole anyigba, si nètsɔ na mía tɔgbuiwo la dzi. Ekema se nu tso dziƒo, tso wò nɔƒe, eye nàwɔ nu siwo katã amedzro yɔ na wò la nu; bena anyigba dzi dukɔwo katã nanya wò ŋkɔ, eye woavɔ̃ wò, abe ale si wò dukɔ Israel hã vɔ̃a wò ene, eye woanyae bena, wò ŋkɔe wotsɔ yɔ xɔ sia si metu la.”

Kronika II, 6:31,33 Eye woɖu du siwo katã ƒo xlã Gerar dzi; elabena Yehowa vɔvɔ̃ va wo dzi, eye woda adzo duawo katã; elabena aboyonu geɖe ŋutɔ nɔ wo me. Kronika II, 14:14 Eye esi Asa se nya siawo kple nyagblɔɖila Oded ƒe nyagblɔɖiwo la, dzi ɖo eƒo, eye wòɖe legba nyɔŋuwo ɖa le Yuda kple Benyamin-nyigba blibo la katã dzi, kple du siwo wòxɔ tso Efrayim-to dzi, eye wògbugbɔ Yehowa ƒe vɔsamlekpui, si le Yehowa ƒe akpata la ŋgɔ la yeyee. Kronika II, 15:8 Eye Yehowa vɔvɔ̃ dze anyigba siwo katã ƒo xlã Yuda dzi, ale be womewɔ aʋa kple Yehosafat o. Kronika II, 17:10 Eya ta azɔ na Yehowa vɔvɔ̃ nanɔ mia dzi; mikpɔ nyuie, eye miwɔe, elabena vodada aɖeke mele Yehowa mía Mawu la ŋkume o, ameŋububu aɖeke mele ame ŋu o, eye nunanawo xɔxɔ hã mele eme o. Eye wòde se na wo bena: Ale miawɔe le Yehowa vɔvɔ̃ me kple nuteƒewɔwɔ kple dzi blibo. Eye kpɔ ɖa, nunɔlagã Amariya le mia dzi kpɔm le Yehowa ƒe nyawo katã me; kple Zebadiya, Ismael vi, si nye Yuda ƒe aƒe ƒe amegã, le fia ƒe nyawo katã me. Miwɔ nu dzinɔameƒotɔe, eye Yehowa anɔ kple ame nyuiwo. Kronika II, 19:7,9,11 Eye wògblɔ bena: Mi Yuda blibo kple Yerusalem nɔlawo kpakple Fia Yehosafat, miɖo toe, Ale Yehowa gblɔ na mi bena: Migavɔ̃ o, eye migatsi dzodzodzoe le ameha gã sia ta o; elabena aʋa la menye mia tɔ o, ke boŋ Mawu tɔe.

Kronika II, 20:15 Mahiã be miawɔ aʋa le aʋa sia me o: mitsi tre, mitsi tre, eye miakpɔ Yehowa ƒe ɖeɖekpɔkpɔ kpli mi, Oo Yuda kple Yerusalem: migavɔ̃ o, eye migatsi dzodzodzoe o; etsɔ mido go ɖe wo ŋu, elabena Yehowa anɔ kpli mi. Eye Mawu vɔvɔ̃ ɖo dukɔ mawo ƒe fiaɖuƒewo katã dzi, esi wose be Yehowa le aʋa wɔm kple Israel ƒe futɔwo. Kronika II, 20:17,29 Misẽ ŋu eye milé dzi ɖe ƒo, migavɔ̃ eye migatsi dzodzodzoe le Asiria-fia kple ameha siwo katã le eŋu la ta o, elabena ame geɖe le mía gbɔ wu eyama: Kronika II, 32:7 Tso; elabena nya sia nye tɔwò, míawo hã míanɔ kpli wò. Ezra 10:4 Oo Aƒetɔ, mele kuku ɖem na wò, azɔ na wò to nalé to ɖe wò dɔla ƒe gbedodoɖa kple wò dɔla siwo di be yewoavɔ̃ wò ŋkɔ la ƒe gbedodoɖa ŋu, eye nu nadze edzi na wò, wò dɔla egbea, eye nakpɔ nublanui nɛ le ame sia ŋkume.

Elabena nyee nye fia ƒe ahakula. Nexemya 1:11 Tete mekpɔ, eye metso, eye megblɔ na ame ŋkutawo, dziɖulawo kple dukɔ mamlɛawo bena: Migavɔ̃ wo o, miɖo ŋku Yehowa, gã kple dziŋɔ la dzi, eye miawɔ aʋa ɖe mia nɔviŋutsuwo, mia viŋutsuwo, mia vinyɔnuwo, mia srɔ̃wo kple miaƒe aƒewo ta. Nexemya 4:14 Megblɔ hã bena: Menyo be miewɔe o, ɖe mele be miazɔ le mía Mawu vɔvɔ̃ me le trɔ̃subɔla míaƒe futɔwo ƒe vlododo ta oa? Nexemya 5:9 Eye le nuto ɖe sia ɖe me kple du ɖe sia ɖe, afi sia afi si fia ƒe sedede kple eƒe sedede va ɖo la, Yudatɔwo kpɔ dzidzɔ kple dzidzɔ, ŋkekenyui kple ŋkeke nyui. Eye anyigba la dzi dukɔ geɖewo zu Yudatɔwo; elabena Yudatɔwo ƒe vɔvɔ̃ dze wo dzi. Ester 8:17 Yudatɔwo ƒo ƒu ɖe woƒe duwo me le Fia Axasweros ƒe nutowo katã me, be yewoatsɔ asi aɖo ame siwo di be yewoawɔ nuvevi wo la dzi, eye ame aɖeke mete ŋu nɔ te ɖe wo nu o; elabena vɔvɔ̃ na wo dze amewo katã dzi. Eye nutowo ƒe amegãwo katã, asrafomegãwo, amegãwo kple fia ƒe amegãwo kpe ɖe Yudatɔwo ŋu; elabena Mardoxai ƒe vɔvɔ̃ dze wo dzi. Ester 9:2-3

6

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Hakpanya ŋuti nunya Eye wògblɔ na ame bena: Kpɔ ɖa, Yehowa vɔvɔ̃, eyae nye nunya; eye be woadzo le vɔ̃ gbɔ nye nugɔmesese. Hiob 28:28 Eya ta amewo vɔ̃nɛ, medea bubu ame aɖeke si nye dzinunyalawo ŋu o. Hiob 37:24 Eɖua fewu le vɔvɔ̃ ta, eye mevɔ̃na o; eye metrɔna le yi nu hã o. Hiob 39:22 Le anyigba dzi la, etɔ, ame si wowɔ vɔvɔ̃manɔmee la meli o. Hiob 41:33 Misubɔ Yehowa kple vɔvɔ̃, eye mitso aseye kple dzodzodzoetsitsi. Psalmo 2:11 Nyemavɔ̃ ame akpe ewo, siwo tsi tre ɖe ŋunye le goawo katã me o. Oo Yehowa, tso; xɔ nam, Oo nye Mawu, elabena èƒo nye futɔwo katã ɖe ŋgonu; ègbã ame mavɔ̃mawuwo ƒe aɖuwo. Psalmo 3:6-7 Ke nye ya la, mava wò aƒe me le wò nublanuikpɔkpɔ ƒe agbɔsɔsɔ me, eye le wò vɔvɔ̃ ta masubɔ le wò gbedoxɔ kɔkɔe la gbɔ. Psalmo 5:7 Oo Yehowa, na vɔvɔ̃ na wo, ne dukɔwo nadze sii be yewonye amegbetɔwo ko. Selah. Psalmo 9:20 Wonɔ vɔvɔ̃ gã aɖe me le afi ma, elabena Mawu le ame dzɔdzɔewo ƒe dzidzime me. Psalmo 14:5 Amesi ƒe ŋkume wodoa vlo ame vɔ̃ɖi; ke edea bubu ame siwo vɔ̃a Yehowa ŋu. Ame si ka atam ɖe eya ŋutɔ ƒe nuveviwɔame ta, eye metrɔna o. Psalmo 15:4 Yehowa vɔvɔ̃ le dzadzɛ, enɔa anyi tegbee, Yehowa ƒe ʋɔnudɔdrɔ̃wo nye nyateƒe, eye wole dzɔdzɔe bliboe. Psalmo 19:9 Mi ame siwo vɔ̃a Yehowa la, mikafui; mi Yakob ƒe dzidzimeviwo katã, mitsɔ ŋutikɔkɔe nɛ; eye mi Israel dzidzimeviwo katã, mivɔ̃e. Nye kafukafu atso gbɔwò le ha gã la me: Mawɔ nye adzɔgbeɖeɖewo le ame siwo vɔ̃nɛ la ŋkume. Psalmo 22:23,25 Ẽ, togbɔ be mezɔ to ku ƒe vɔvɔli ƒe bali me hã la, nyemavɔ̃ vɔ̃ aɖeke o, elabena èle gbɔnye; wò atikplɔ kple wò atikplɔe wofa akɔ nam. Psalmo 23:4 Yehowa ƒe nya ɣaɣla le amesiwo vɔ̃nɛ la gbɔ; eye wòaɖe eƒe nubabla la afia wo. Psalmo 25:14 (David ƒe Psalmo.) Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Ne aʋakɔ aɖe ƒu asaɖa anyi ɖe ŋunye hã la, nye dzi mavɔ̃ o, ne aʋa atso ɖe ŋunye hã la, esia dzi maɖo ŋu ɖo. Lala Yehowa, lé dzi ɖe ƒo, eye wòado ŋusẽ wò dzi, lala Yehowa. Psalmo 27:1,3,14 Oo, aleke gbegbe wò nyuiwɔwɔ, si nèdzra ɖo ɖi na amesiwo vɔ̃a wò la loloe nye si; si nèwɔ na ame siwo ɖoa ŋu ɖe ŋuwò le amegbetɔviwo ŋkume! Milé dzi ɖe ƒo, eye ado ŋusẽ miaƒe dzi, mi amesiwo katã le mɔ kpɔm na Yehowa.

Psalmo 31:19,24 Anyigba blibo la navɔ̃ Yehowa, eye xexeme nɔlawo katã natsi tre ɖe eŋu. Kpɔ ɖa, Yehowa ƒe ŋku le amesiwo vɔ̃nɛ, amesiwo le mɔ kpɔm na eƒe nublanuikpɔkpɔ la ŋu; Psalmo 33:8,18 Yehowa ƒe dɔla ƒu asaɖa anyi ɖe ame siwo vɔ̃nɛ la ŋu, eye wòɖea wo. Mi eƒe ame kɔkɔewo, mivɔ̃ Yehowa, elabena ame siwo vɔ̃nɛ la mehiã o. Mi viwo, miva, miɖo tom, mafia Yehowa vɔvɔ̃ mi. Psalmo 34:7,9,11 Mawue nye míaƒe sitsoƒe kple ŋusẽ, kpekpeɖeŋu si li fifia ŋutɔ le xaxa me. Eya ta míavɔ̃ o, togbɔ be anyigba la ɖa, eye towo kplɔ yi atsiaƒu titina hã; Togbɔ be eƒe tsiwo le ɣli dom, eye wotsi dzodzodzoe hã la, towo le ʋuʋum le eƒe vuvu ta hã. Selah. Psalmo 46:1-3

7

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Mègavɔ̃ ne ame aɖe zu kesinɔtɔ, ne eƒe aƒe ƒe ŋutikɔkɔe dzi ɖe edzi o; Elabena ne eku la, matsɔ naneke adzoe o, eƒe ŋutikɔkɔe maɖiɖi ɖe eyome o. Psalmo 49:16-17 Ɣekaɣi si mevɔ̃na la, maɖo ŋu ɖe ŋuwò. Mawu dzi makafu eƒe nya, Mawu dzie meɖo ŋu ɖo; Nyemavɔ̃ nusi ŋutilã ate ŋu awɔ nam o. Mawu dzie meɖo ŋu ɖo, nyemavɔ̃ nusi amegbetɔ ate ŋu awɔ nam o. Psalmo 56:3-4,11 Ètsɔ aflaga na ame siwo vɔ̃a wò, ne woaɖee afia le nyateƒe la ta. Selah. Psalmo 60:4 Oo Mawu, se nye gbe le nye gbedodoɖa me: kpɔ nye agbe ta tso futɔ vɔvɔ̃ me. Eye amewo katã avɔ̃, eye woaɖe gbeƒã Mawu ƒe dɔwɔwɔ; elabena woabu eƒe nuwɔna ŋu nunyatɔe. Psalmo 64:1,9 Mi ame siwo katã vɔ̃a Mawu, miva se nu, eye magblɔ nu si wòwɔ na nye luʋɔ la. Psalmo 66:16 Mawu ayra mí; eye anyigba ƒe mlɔenuwo katã avɔ̃e. Psalmo 67:7 Woavɔ̃ wò zi alesi ɣe kple dzinu anɔ anyi ɖaa, le dzidzimewo katã me. Psalmo 72:5 Nyateƒee, eƒe ɖeɖekpɔkpɔ gogo amesiwo vɔ̃nɛ; be ŋutikɔkɔe nanɔ míaƒe anyigba dzi. Psalmo 85:9 Oo Yehowa, fiam wò mɔ; Mazɔ le wò nyateƒe me, na nye dzi nawɔ ɖeka be mavɔ̃ wò ŋkɔ. Psalmo 86:11 Amekae nya wò dziku ƒe ŋusẽ? le wò vɔvɔ̃ nu la, nenema kee wò dziku hã le. Psalmo 90:11 Nyateƒee, aɖe wò tso xevi ƒe mɔ̃ kple dɔvɔ̃ vɔ̃ɖi la me. Atsɔ eƒe fuwo atsyɔ wò dzi, eye nàɖo ŋu ɖe eƒe aʋalawo te, eƒe nyateƒe anye wò akpoxɔnu kple wò akpoxɔnu. Mègavɔ̃ le zã me o; alo le aŋutrɔ si dzona le ŋkeke me ta o; Eye le dɔvɔ̃ si le zɔzɔm le viviti me hã ta o; alo tsɔtsrɔ̃ si gblẽa nu le ŋdɔ ga wuieve me hã o. Psalmo 91:3-6 Oo, misubɔ Yehowa le kɔkɔenyenye ƒe atsyɔ̃ɖoɖo me, mi anyigba blibo la, mivɔ̃ le eŋkume. Psalmo 96:9 Ale dukɔwo avɔ̃ Yehowa ƒe ŋkɔ, eye anyigba dzi fiawo katã avɔ̃ wò ŋutikɔkɔe. Psalmo 102:15 Elabena ale si dziƒo kɔkɔ wu anyigba la, nenema ke eƒe nublanuikpɔkpɔ lolo na ame siwo vɔ̃nɛ. Abe ale si vifofo kpɔa nublanui na viawo ene la, nenemae Yehowa kpɔa nublanui na ame siwo vɔ̃nɛ. Ke Yehowa ƒe nublanuikpɔkpɔ le ame siwo vɔ̃nɛ la dzi tso mavɔ me yi mavɔ me, eye eƒe dzɔdzɔenyenye le viwo ƒe viwo dzi; Psalmo 103:11,13,17 Egipte kpɔ dzidzɔ esime wodzo, elabena vɔvɔ̃ ɖo wo dzi. Psalmo 105:38 Ena nuɖuɖu ame siwo vɔ̃nɛ, eye wòaɖo ŋku eƒe nubabla dzi ɖaa. Yehowa vɔvɔ̃e nye nunya ƒe gɔmedzedze, nugɔmesese nyui le amesiwo katã wɔa eƒe sededewo dzi, eƒe kafukafu nɔa anyi tegbee. Psalmo 111:5,10 Mavɔ̃ na nya vɔ̃ o, eƒe dzi le te sesĩe, eye wòɖo ŋu ɖe Yehowa ŋu. Eƒe dzi li ke, mavɔ̃ o, vaseɖe esime wòakpɔ eƒe didi ɖe eƒe futɔwo dzi. Psalmo 112:7-8 Mi ame siwo vɔ̃a Yehowa la, miɖo ŋu ɖe Yehowa ŋu, eyae nye woƒe kpeɖeŋutɔ kple woƒe akpoxɔnu. Ayra ame siwo vɔ̃a Yehowa, ame suewo kple gãwo siaa. Psalmo 115:11,13 Azɔ amesiwo vɔ̃a Yehowa nagblɔ bena, eƒe nublanuikpɔkpɔ li tegbee. Yehowa le nye akpa dzi; Nyemavɔ̃ o, nuka amegbetɔ ate ŋu awɔm? Psalmo 118:4,6 Lé wò nya me ɖe asi na wò dɔla, si tsɔ eɖokui na wò vɔvɔ̃. Trɔ nye vlododo, si le vɔvɔ̃m nam la ɖa, elabena wò ʋɔnudɔdrɔ̃wo nyo. Ame siwo katã vɔ̃a wò kple ame siwo léa wò sededewo me ɖe asi la ƒe zɔhɛ menye. Ame siwo vɔ̃a wò la akpɔ dzidzɔ ne wokpɔm; elabena menɔ mɔ kpɔm na wò nya. Ame siwo vɔ̃a wò la natrɔ ɖe ŋunye kple ame siwo nya wò ɖaseɖiɖiwo. Nye ŋutilã le ʋuʋum le vɔvɔ̃ na wò ta; eye mele vɔvɔ̃m na wò ʋɔnudɔdrɔ̃wo. Psalmo 119:38,39,63,74,79,120 Lewi ƒe aƒe, mikafu Yehowa, mi amesiwo vɔ̃a Yehowa la, mikafu Yehowa. Psalmo 135:20

8

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Ana ame siwo vɔ̃nɛ la ƒe didi nava eme, ase woƒe ɣlidodo hã, eye wòaɖe wo. Psalmo 145:19 Yehowa doa dzidzɔ na ame siwo vɔ̃nɛ, ame siwo le mɔ kpɔm na eƒe nublanuikpɔkpɔ. Psalmo 147:11 Ke ame si aɖo tom la, anɔ dedie, eye wòazi ɖoɖoe le vɔ̃ vɔvɔ̃ ta. Lododowo 1:33 Ekema àse Yehowa vɔvɔ̃ gɔme, eye àkpɔ Mawu ŋuti sidzedze. Lododowo 2:5 Mègadze nunya le wò ŋutɔ wò ŋkume o, vɔ̃ Yehowa, eye nàdzo le vɔ̃ gbɔ. Ne èmlɔ anyi la, màvɔ̃ o, ẽ, àmlɔ anyi, eye wò alɔ̃ avivi. Migavɔ̃ vɔvɔ̃ kpata alo ame vɔ̃ɖi ƒe aƒedozuzu ne eva o. Lododowo 3:7,24-25 Yehowa vɔvɔ̃ enye be woalé fu vɔ̃: dada, dada, mɔ vɔ̃ kple nu ƒaƒã la, melé fui. Lododowo 8:13 Yehowa vɔvɔ̃e nye nunya ƒe gɔmedzedze, eye nu kɔkɔewo ŋuti sidzedze enye nugɔmesese. Lododowo 9:10 Yehowa vɔvɔ̃ naa agbenɔƒe didi, ke ame vɔ̃ɖi ƒe ƒewo anɔ kpuie. Lododowo 10:27 Yehowa vɔvɔ̃ mee kakaɖedzi sẽŋu le, eye viawo akpɔ sitsoƒe. Yehowa vɔvɔ̃ nye agbetsidzɔƒe, be woadzo le ku ƒe mɔ̃wo me. Lododowo 14:26-27 Nu sue aɖe koe nyo na Yehowa vɔvɔ̃ wu kesinɔnu gã kple xaxa si le eme. Yehowa vɔvɔ̃ nye nunya ƒe nufiame; eye ɖokuibɔbɔ le bubu ŋgɔ. Lododowo 15:16,33 To nublanuikpɔkpɔ kple nyateƒe me kɔa nuvɔ̃ɖinyenye ɖa, eye to Yehowa vɔvɔ̃ me la, amewo ɖea asi le vɔ̃ ŋu.

Lododowo 16:6 Yehowa vɔvɔ̃ hea agbe vɛ, eye amesi si wòle la, aɖi ƒo; womatsɔ vɔ̃ ava srãe kpɔ o. Lododowo 19:23 To ɖokuibɔbɔ kple Yehowa vɔvɔ̃ mee kesinɔnuwo, bubu kple agbe le. Lododowo 22:4 Mègana wò dzi naʋã ŋu nuvɔ̃wɔlawo o, ke boŋ nàvɔ̃ Yehowa ŋkeke bliboa. Lododowo 23:17 Vinye, vɔ̃ Yehowa kple fia la, eye mègade nu ame siwo wona be woatrɔ la me o: Lododowo 24:21 Ame vɔ̃ɖiwo sina ne ame aɖeke meti eyome o, ke ame dzɔdzɔewo dzi le abe dzata ene. Lododowo 28:1 Amegbetɔvɔvɔ̃ hea mɔ̃ vɛ, ke ame si ɖoa ŋu ɖe Yehowa ŋu la, anɔ dedie. Lododowo 29:25 Mevɔ̃na na sno na eƒe aƒemetɔwo o, elabena eƒe aƒemetɔwo katã do awu dzĩ. Lododowo 31:21 Menya be, nu sia nu si Mawu awɔ la, anɔ anyi tegbee, womate ŋu atsɔ naneke ade eme alo axɔ naneke le eŋu o, eye Mawu wɔa esia, bena amewo navɔ̃ le eŋkume. Nyagblɔla 3:14 Elabena tofloko vovovowo hã le drɔ̃e gbogboawo kple nya geɖewo me, gake vɔ̃ Mawu. Nyagblɔla 5:7 Amekae le abe nunyala ene? eye amekae nya nya aɖe gɔmeɖeɖe? ame ƒe nunya nana eƒe mo klẽna, eye eƒe mo ƒe dzideƒo atrɔ. Togbɔ be nuvɔ̃wɔla wɔ vɔ̃ zi alafa ɖeka, eye eƒe ŋkekewo didi hã la, menyae be anyo na amesiwo vɔ̃a Mawu, amesiwo vɔ̃nɛ le eŋgɔ: Nyagblɔla 8:1,12 Mina míase nya bliboa ƒe taƒoƒo be: Vɔ̃ Mawu, eye nalé eƒe sededewo me ɖe asi, elabena esiae nye amegbetɔ ƒe dɔ blibo. Nyagblɔla 12:13

Nyagblɔɖilawo Ge ɖe agakpe la me, eye nàɣla wò ɖe ke me, le Yehowa vɔvɔ̃ kple eƒe gãnyenye ƒe ŋutikɔkɔe ta. Woayi ɖe agakpewo ƒe dowo kple anyigba ƒe agadowo me, le Yehowa vɔvɔ̃ kple eƒe gãnyenye ƒe ŋutikɔkɔe ta, ne etso be

9

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

yeaʋuʋu anyigba dziŋɔ aɖe. Be woayi agakpewo ƒe dowo kple kpe gbadzɛwo tame, le Yehowa vɔvɔ̃ kple eƒe gãnyenye ƒe ŋutikɔkɔe ta, ne etso be yeaʋuʋu anyigba dziŋɔ aɖe. Yesaya 2:10,19,21 Miɖo dze ɖekae, eye wòazu dzodzro; gblɔ nya la, eye matsi tre o, elabena Mawu li kpli mí. Elabena Yehowa tsɔ asi sesẽ ƒo nu nam alea, eye wòfia num be nyemazɔ dukɔ sia ƒe mɔ dzi o, eye wògblɔ bena: Migagblɔ be: Ðekawɔwɔ, na ame siwo katã dukɔ sia agblɔ na be: Ðekawɔwɔ o; eye migavɔ̃ woƒe vɔvɔ̃ o, eye migavɔ̃ o. Mikɔ aʋakɔwo ƒe Yehowa ŋutɔ ŋu; eye wòanye wò vɔvɔ̃, eye wòanye wò vɔvɔ̃. Yesaya 8:10-13 Eya ta ale Yehowa, aʋakɔwo ƒe Yehowa gblɔe nye esi: Oo nye dukɔ, si le Zion la, mègavɔ̃ Asiria o, atsɔ atikplɔ aƒo wò, eye wòakɔ eƒe atikplɔ ɖe dziwò abe Egiptetɔwo ƒe nɔnɔme ene. Elabena ɣeyiɣi kpui aɖe ko la, dziku nu ayi, eye nye dɔmedzoe nu ayi le woƒe tsɔtsrɔ̃ me. Yesaya 10:24-25 Eye Yehowa ƒe gbɔgbɔ anɔ edzi, nunya kple nugɔmesese ƒe gbɔgbɔ, aɖaŋuɖoɖo kple ŋusẽ ƒe gbɔgbɔ, sidzedze kple Yehowa vɔvɔ̃ ƒe gbɔgbɔ; Eye wòana eƒe nugɔmesese kabakaba le Yehowa vɔvɔ̃ me, eye madrɔ̃ ʋɔnu le eƒe ŋkuwo ƒe nukpɔkpɔ nu o, eye magbe nya na eƒe towo hã o: Yesaya 11:2-3 Kpɔ ɖa, Mawue nye nye xɔname; Maɖo ŋu ɖe eŋu, eye nyemavɔ̃ o, elabena Yehowa Yehowae nye nye ŋusẽ kple nye hadzidzi; eya hã zu nye xɔname. Yesaya 12:2 Oo Yehowa, wòe nye nye Mawu; Mado wò ɖe dzi, makafu wò ŋkɔ; elabena èwɔ nukunuwo; wò aɖaŋuɖoɖo siwo nèɖo le blema la nye nuteƒewɔwɔ kple nyateƒe. Elabena ètsɔ du aɖe wɔ ƒuƒoƒo; du si wokpɔ ta na ƒe glikpo: amedzrowo ƒe fiasã be menye du o; womatue gbeɖe o. Eya ta dukɔ sesẽwo ado ŋutikɔkɔe na wò, dukɔ dziŋɔwo ƒe du avɔ̃ wò. Yesaya 25:1-3 Ke ne ekpɔ viawo, siwo nye nye asinudɔwɔwɔwo, le titina la, woakɔ nye ŋkɔ ŋu, eye woakɔ Yakob ƒe Kɔkɔetɔ la ŋu, eye woavɔ̃ Israel ƒe Mawu la. Yesaya 29:23 Elabena ale Yehowa gblɔ nam bena: Abe alesi dzata kple dzatavi le ɣli dom ɖe eƒe lã lénuwo ŋu ene, ne woyɔ alẽkplɔla gbogbo aɖewo ɖe eŋu la, mavɔ̃ woƒe gbe o, eye mabɔbɔ eɖokui ɖe woƒe toɣliɖeɖe ta o, nenemae aʋakɔwo ƒe Yehowa aɖi ava wɔ aʋa ɖe Zion-to kple eƒe togbɛ ta. Yesaya 31:4 Eye nunya kple sidzedze anye wò ɣeyiɣiwo ƒe liƒo kple ɖeɖekpɔkpɔ ƒe ŋusẽ, Yehowa vɔvɔ̃e nye eƒe kesinɔnu.

Yesaya 33:6 Gblɔ na amesiwo ƒe dzi vɔ̃na bena: Misẽ ŋu, migavɔ̃ o, kpɔ ɖa, miaƒe Mawu ava kple hlɔ̃biabia, Mawu ava kple fetu. ava xɔ na wò. Yesaya 35:4 Eye Yesaya gblɔ na wo bena: Ale miagblɔ na miaƒe aƒetɔ bena: Ale Yehowa gblɔe nye esi: Migavɔ̃ na nya siwo miese, siwo Asiria-fia ƒe dɔlawo tsɔ bu fɔm la o. Kpɔ ɖa, maɖo bɔmb ɖe edzi, eye wòase nya aɖe, eye wòatrɔ ayi eya ŋutɔ ƒe anyigba dzi; eye mana wòadze yi nu le eya ŋutɔ ƒe anyigba dzi. Yesaya 37:6-7 Oo Zion, ame si tsɔa nya nyui vɛ la, yi to kɔkɔ la dzi; Oo Yerusalem, ame si tsɔa nya nyuiwo vɛ la, do wò gbe ɖe dzi kple ŋusẽ; kɔe ɖe dzi, mègavɔ̃ o; gblɔ na Yuda duwo bena: Miaƒe Mawu ɖa! Yesaya 40:9 Wokpena ɖe ame sia ame ŋu abe ehavi ene; eye ame sia ame gblɔ na nɔvia bena: Dzi nenɔ ƒowò. Mègavɔ̃ o; elabena meli kpli wò: mègatsi dzodzodzoe o; elabena nyee nye wò Mawu: Mado ŋusẽ wò; ẽ, makpe ɖe ŋuwò; ẽ, matsɔ nye dzɔdzɔenyenye ƒe nuɖusi alé wò ɖe te. Elabena nye Yehowa, wò Mawu, malé wò nuɖusi agblɔ na wò bena: Mègavɔ̃ o; Makpe ɖe ŋuwò. Wò nudzodzoe Yakob kple Israel ŋutsuwo, mègavɔ̃ o; Makpe ɖe ŋuwò, Yehowa kple wò xɔnametɔ, Israel ƒe Kɔkɔetɔ la, ye gblɔe. Yesaya 41:6,10,13-14 Ke azɔ ale Yehowa, si wɔ wò, Oo Yakob, kple amesi wɔ wò, Israel, gblɔe nye esi: Mègavɔ̃ o, elabena meɖe wò, meyɔ wò kple wò ŋkɔ; tɔnyee nènye. Mègavɔ̃ o, elabena meli kpli wò, makplɔ wò dzidzimeviwo tso ɣedzeƒe, eye maƒo wò nu ƒu tso ɣetoɖoƒe; Yesaya 43:1,5 Ale Yehowa, amesi wɔ wò, eye wòwɔ wò tso vidzidɔ me, si akpe ɖe ŋuwò la, gblɔe nye esi; Oo Yakob, nye dɔla, mègavɔ̃ o; eye wò Yesurun, ame si metia. Migavɔ̃ o, eye migavɔ̃ o, ɖe nyemegblɔe na mi tso ɣemaɣi, eye

10

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

nyemegblɔe oa? miawoe nye nye ɖasefowo gɔ̃ hã. Ðe Mawu aɖe li kpe ɖe ŋunyea? ẽ, Mawu aɖeke meli o; Nyemenya ɖeke o. Yesaya 44:2,8 Mi ame siwo nya dzɔdzɔenyenye, dukɔ siwo ƒe dzi me nye se le la, miɖo tom; migavɔ̃ amewo ƒe vlododo o, eye migavɔ̃ woƒe vlododowo hã o. Elabena ʋetsuvi aɖu wo abe awu ene, eye nudzodzoe aɖu wo abe alẽfu ene, ke nye dzɔdzɔenyenye anɔ anyi tegbee, eye nye xɔname anɔ anyi tso dzidzime yi dzidzime. Yesaya 51:7-8 Nyee nye amesi fa akɔ na mi, amekae nènye, bena navɔ̃ na ame, si aku, kple amegbetɔvi, si woawɔ abe gbe ene; Yesaya 51:12 Mègavɔ̃ o; elabena ŋu makpe wò o, eye mègaɖi gbɔ wò hã o; elabena womado ŋukpe wò o, elabena àŋlɔ wò ɖekakpui ƒe ŋukpe be, eye màgaɖo ŋku wò ahosinyenye ƒe vlododo dzi azɔ o. Woali ke le dzɔdzɔenyenye me, eye ànɔ adzɔge tso ameteteɖeanyi gbɔ; elabena màvɔ̃ o; elabena mate ɖe ŋuwò o. Yesaya 54:4,14 Eye ameka ŋue nèvɔ̃ alo vɔ̃ ɖo, be èda alakpa, eye mèɖo ŋku dzinye o, eye mètsɔe de wò dzi me o? ɖe nyemezi ɖoɖoe tso blema ke o, eye mèvɔ̃m oa? Yesaya 57:11 Ale woavɔ̃ Yehowa ƒe ŋkɔ tso ɣetoɖoƒe gome, eye woavɔ̃ eƒe ŋutikɔkɔe tso ɣedzeƒe. Ne futɔ la ge ɖe eme abe tsiɖɔɖɔ ene la, Yehowa ƒe Gbɔgbɔ akɔ aflaga ɖe edzi. Yesaya 59:19 Mègavɔ̃ na wo o, elabena meli kpli wò, be maɖe wò,” Yehowa ye gblɔe. Yeremya 1:8 Wole dzɔdzɔe abe deti ene, gake womeƒoa nu o: ele be woatsɔ wo, elabena womate ŋu ayi o. Mègavɔ̃ wo o; elabena womate ŋu awɔ vɔ̃ o, eye nu nyui wɔwɔ hã mele wo me o. Oo dukɔwo ƒe Fia, ameka mavɔ̃ wò o? elabena wò ŋutɔ gbɔwòe wòku ɖo, elabena le dukɔwo ƒe nunyalawo katã kple woƒe fiaɖuƒewo katã dome la, ame aɖeke meli si sɔ kpli wò o. Yeremya 10:5,7 Eye maɖo alẽkplɔlawo ɖe ame siwo akplɔ wo dzi, eye womagavɔ̃ azɔ o, eye womagatsi dzodzodzoe o, eye womahiã wo o,” Yehowa ye gblɔe. Yeremya 23:4 Eya ta mègavɔ̃ o, nye dɔla Yakob, Yehowa ye gblɔe; Israel, mègatsi dzodzodzoe o, elabena kpɔ ɖa, maɖe wò tso adzɔge, eye maɖe wò dzidzimeviwo tso woƒe aboyonyigba la dzi; eye Yakob atrɔ ava, eye wòagbɔ ɖe eme, eye wòazi ɖoɖoe, eye ame aɖeke mado vɔvɔ̃ nɛ o. Yeremya 30:10 Eye mana dzi ɖeka kple mɔ ɖeka wo, ne woavɔ̃m tegbee, le woƒe nyonyo kple wo vi siwo akplɔ wo ɖo la ta: Eye mabla nu mavɔ kpli wo, be nyematrɔ le wo gbɔ, awɔ nyui na wo o; ke matsɔ nye vɔvɔ̃ ade woƒe dziwo me, bena woagadzo le gbɔnye o. Yeremya 32:39-40 Ke maɖe wò gbemagbe, Yehowa ye gblɔe, eye womatsɔ wò ade asi na ame siwo nèle vɔvɔ̃m na o. Yeremya 39:17 Migavɔ̃ Babilon-fia, amesi mievɔ̃na na o; migavɔ̃e o, Yehowa ye gblɔe, elabena meli kpli mi, be maɖe mi, eye maɖe mi tso eƒe asi me. Yeremya 42:11 Ke nye dɔla Yakob, mègavɔ̃ o, eye dzi meganɔ ƒowò o, Oo Israel, elabena kpɔ ɖa, maɖe wò tso didiƒe, eye maɖe wò dzidzimeviwo tso woƒe aboyonyigba la dzi; eye Yakob atrɔ ava, eye wòanɔ ɖiɖim ɖe eme, eye ame aɖeke mado vɔvɔ̃ nɛ o. Yehowa ye gblɔe, nye dɔla Yakob, mègavɔ̃ o, elabena meli kpli wò; elabena mawu dukɔ siwo katã me mekplɔ wò ɖo la nu bliboe, ke nyemawu wò bliboe o, ke maɖɔ wò ɖo le dzidzenu nu; ke hã nyemagblẽ wò ɖi keŋkeŋ tohehe manɔmee o. Yeremya 46:27-28 Eye wò, amegbetɔvi, mègavɔ̃ wo o, eye mègavɔ̃ woƒe nyawo o, togbɔ be ŋùwo kple ŋùwo le gbɔwò, eye nèle dziɖegbewo dome hã, mègavɔ̃ woƒe nyawo o, eye mègatsi dzodzodzoe le woƒe dzedzeme ta o, togbɔ be aglãdzeƒee wonye hã. Ezekiel 2:6 Mewɔ wò ŋgonu abe amesi sesẽ wu kpe xɔasi ene: mègavɔ̃ wo o, eye mègatsi dzodzodzoe le woƒe dzedzeme ta o, togbɔ be wonye aglãdzeƒe hã. Ezekiel 3:9

11

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Ale Yehowa Mawu gblɔe nye esi: Matsrɔ̃ legbawo hã, eye mana woƒe legbawo nu natso le Nof; eye amegã aɖeke maganɔ Egipte-nyigba dzi azɔ o, eye matsɔ vɔvɔ̃ ade Egipte-nyigba dzi. Ezekiel 30:13 Eye womagazu aboyome na dukɔwo azɔ o, eye anyigba dzi lãwo hã magaɖu wo o; ke woanɔ dedie, eye ame aɖeke mado vɔvɔ̃ na wo o. Ezekiel 34:28 Le ema megbe la, wotsɔ woƒe ŋukpe kple woƒe vodada siwo katã wowɔ ɖe ŋunye, esime wonɔ woƒe anyigba dzi dedie, eye ame aɖeke medo vɔvɔ̃ na wo o. Ezekiel 39:26 Mede se bena, le nye fiaɖuƒe ƒe fiaɖuƒe ɖe sia ɖe me la, amewo naʋuʋu, eye woavɔ̃ le Daniel ƒe Mawu la ŋkume, elabena eyae nye Mawu gbagbe, eye wòli ke tegbee, eye eƒe fiaɖuƒe matsrɔ̃ o, eye eƒe dziɖuɖu anɔ anyi vaseɖe nuwuwu. Daniel 6:26 Tete egblɔ nam bena: Daniel, megavɔ̃ o, elabena tso ŋkeke gbãtɔ si nètsɔ wò dzi ɖo nugɔmesese kple tohehe le wò Mawu ŋkume la, wose wò nyawo, eye meva ɖe wò nyawo ta. Eye wògblɔ bena: Oo ame, lɔlɔ̃tɔ, megavɔ̃ o, ŋutifafa nanɔ gbɔwò, sẽ ŋu, ẽ, sẽ ŋu. Eye esi wòƒo nu nam vɔ la, ŋusẽ ɖo ŋunye, eye megblɔ bena: Nye aƒetɔ naƒo nu; elabena wòe do ŋusẽm. Daniel 10:12,19 Emegbe Israel-viwo atrɔ ava, eye woadi Yehowa woƒe Mawu kple woƒe fia Dawid; eye woavɔ̃ Yehowa kple eƒe dɔmenyonyo le ŋkeke mamlɛawo me. Hosea 3:5 Oo anyigba, mègavɔ̃ o; mikpɔ dzidzɔ, eye mitso aseye, elabena Yehowa awɔ nu gãwo. Mi gbemelãwo, migavɔ̃ o, elabena gbedzi lãnyiƒewo tsina, elabena ati tsea eƒe ku, gboti kple weinka tsea ŋusẽ. Yoel 2:21-22 Eye wògblɔ na wo bena: Hebritɔ menye; eye mevɔ̃a Yehowa, dziƒo ƒe Mawu, si wɔ atsiaƒu kple anyigba ƒuƒui.

Yona 1:9 Ke wo dometɔ ɖesiaɖe nabɔbɔ nɔ eƒe weinka kple eƒe gboti te; eye ame aɖeke mado vɔvɔ̃ na wo o, elabena aʋakɔwo ƒe Yehowa ƒe nue gblɔe. Mixa 4:4 Woaƒo ke abe da ene, woadzo le woƒe dowo me abe anyigba dzi nudzodzoewo ene, woavɔ̃ Yehowa mía Mawu, eye woavɔ̃ le wò ta. Mixa 7:17 Oo Yehowa, mese wò nuƒoƒo, eye vɔvɔ̃ ɖom bena: Oo Yehowa, gagbɔ agbe wò dɔwɔwɔ le ƒeawo dome, le ƒeawo dome na amewo nanyae; le dziku me ɖo ŋku nublanuikpɔkpɔ dzi. Xabakk 3:2 Israel ƒe ame susɔeawo mawɔ nu gbegblẽ o, eye womagblɔ alakpa o; eye womakpɔ aɖe alakpatɔ le woƒe nu me o, elabena woaɖu nu ahamlɔ anyi, eye ame aɖeke mado vɔvɔ̃ na wo o. Gbe ma gbe la, woagblɔ na Yerusalem bena: Mègavɔ̃ o, eye woagblɔ na Zion bena: Wò asiwo megaku o. Zefanya 3:13,16 Tete Zerubabel, Sealtiel vi, kple Yosua, Yosedex vi, nunɔlagã la kple dukɔ la ƒe ame susɔeawo katã ɖo to Yehowa woƒe Mawu ƒe gbe kple nyagblɔɖila Xagai ƒe nyawo, abe alesi Yehowa woƒe Mawu dɔe ene, eye dukɔ la vɔ̃ Yehowa le Yehowa ŋkume. Xagai 1:12 Abe ale si mebla nu kpli mi esime mietso Egipte ene la, ale nye gbɔgbɔ le mia dome. Xagai 2:5 Eye wòava eme be, abe alesi miezu fiƒode le dukɔwo dome ene la, Oo Yuda ƒe aƒe kple Israel ƒe aƒe; nenemae maɖe mi, eye miazu yayra, migavɔ̃ o, ke boŋ miaƒe asiwo nasẽ. Ale megabu eŋu le ŋkeke siawo me be mawɔ nyui na Yerusalem kple Yuda ƒe aƒe la. Zaxarya 8:13,15 Viŋutsu dea bubu fofoa ŋu, eye kluvi dea bubu eƒe aƒetɔ ŋu, ekema ne fofoe menye la, afikae bubu le? eye ne aƒetɔ menye la, afika nye vɔvɔ̃ le? Aʋakɔwo ƒe Yehowa ye gblɔe na mi, Oo nunɔlawo, ame siwo doa vlo nye ŋkɔ. Eye miele gbɔgblɔm bena: Nuka mee míedo vlo wò ŋkɔ? Maleaxi 1:6 Agbe kple ŋutifafa ƒe nubabla nɔ kplii; eye metsɔ wo nɛ le vɔvɔ̃ si wòtsɔ vɔ̃m, eye wòvɔ̃ le nye ŋkɔ ŋkume ta.

Maleaxi 2:5

12

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Ke mi amesiwo vɔ̃a nye ŋkɔ la, dzɔdzɔenyenye ƒe Ɣe ado kple dɔyɔyɔ le eƒe aʋalawo me; eye miado go, eye miatsi abe nyivi siwo le lãkpɔ me ene. Maleaxi 4:2

Nyanyuigbalẽwo Ke esi wònɔ nu siawo ŋu bum la, kpɔ ɖa, Yehowa ƒe dɔla ɖe eɖokui fiae le drɔ̃e me gblɔ bena: Yosef, Dawid vi, megavɔ̃ be yeaɖe srɔ̃wò Maria na wò o, elabena nusi fɔ fu le eme la tso Gbɔgbɔ Kɔkɔe la gbɔ. Mateo 1:20 Eye wògblɔ na wo bena: Mi xɔse ʋeetɔwo, nu ka tae miele vɔvɔ̃m ɖo? Tete wòtso, eye wòka mo na yaƒoƒo kple atsiaƒu; eye tomefafa gã aɖe va. Mateo 8:26 Eya ta migavɔ̃ wo o, elabena naneke meli si wotsyɔ, si womaɖe afia o; eye woɣlae, si womate ŋu anya o. Eye migavɔ̃ amesiwo wua ŋutilã, gake womate ŋu awu luʋɔ o, ke boŋ mivɔ̃ amesi ate ŋu atsrɔ̃ luʋɔ kple ŋutilã siaa le dzomavɔ me. Eya ta migavɔ̃ o, miexɔ asi wu atsutsrɔe geɖewo. Mateo 10:26,28,31 Le zã ƒe ŋudzɔ enelia me la, Yesu yi wo gbɔ, eye wònɔ zɔzɔm le atsiaƒu dzi. Eye esi nusrɔ̃lawo kpɔ Yesu wòle zɔzɔm le atsiaƒu dzi la, wotsi dzodzodzoe henɔ gbɔgblɔm bena: Gbɔgbɔe; eye wodo ɣli le vɔvɔ̃ ta. Ke Yesu gblɔ na wo enumake bena: Mikpɔ dzidzɔ! nyee wònye; megavɔ̃ o. Mateo 14:25-27 Esi wògale nu ƒom la, kpɔ ɖa, alilikpo aɖe si le keklẽm la do vɔvɔli ɖe wo dzi, eye kpɔ gbe aɖe tso alilikpoa me, si gblɔ bena: Esiae nye Vinye lɔlɔ̃a, si ƒe nu dze ŋunye; miɖo toe. Eye esi nusrɔ̃lawo se nya sia la, wodze klo, eye vɔvɔ̃ ɖo wo vevie. Eye Yesu va ka asi wo ŋu gblɔ bena: Tso, eye migavɔ̃ o! Mateo 17:5-7 Eye mawudɔla la ɖo eŋu na nyɔnuawo bena: Migavɔ̃ o, elabena menyae bena, Yesu, ame si woklã ɖe ati ŋu la dim miele. Eye wotsɔ vɔvɔ̃ kple dzidzɔ gã aɖe dzo le yɔdo la gbɔ kaba; eye wòƒu du yi ɖatsɔ nya vɛ na eƒe nusrɔ̃lawo.

Tete Yesu gblɔ na wo bena: Migavɔ̃ o, miyi migblɔ na nɔvinyewo be woayi Galilea, eye afi ma woakpɔm. Mateo 28:5,8,10 Eye wògblɔ na wo bena: Nu ka tae miele vɔvɔ̃m alea gbegbe ɖo? aleke wɔ xɔse aɖeke mele mia si o? Marko 4:40 Esi wòganɔ nu ƒom la, ame aɖewo tso ƒuƒoƒea ƒe amegã la ƒe me va gblɔ bena: Viwònyɔnu ku! Esi Yesu se nya si wogblɔ la ko la, egblɔ na ƒuƒoƒea ƒe amegã bena: Mègavɔ̃ o, ɖeko nàxɔe ase. Marko 5:35-36 Elabena wo katã wokpɔe, eye wotsi dzodzodzoe. Enumake eƒo nu kpli wo, eye wògblɔ na wo bena: Mikpɔ dzidzɔ; megavɔ̃ o. Marko 6:50 Yosef si tso Arimatea, si nye aɖaŋuɖola bubume, si hã nɔ Mawu Fiaɖuƒe lalam la va, eye wòyi Pilato gbɔ dzideƒotɔe, eye Yesu ƒe kukua dzroe vevie. Marko 15:43 Ke mawudɔla la gblɔ nɛ bena: Zakaria, mègavɔ̃ o, elabena wose wò gbedodoɖa; eye srɔ̃wò Elisabet adzi ŋutsuvi na wò, eye nàna ŋkɔe be Yohanes. Eye mawudɔla la gblɔ nɛ bena: Maria, mègavɔ̃ o, elabena èkpɔ ŋudzedze ɖe Mawu ŋu. Luka 1:13,30 Tete mawudɔla la gblɔ na wo bena: Migavɔ̃ o, elabena kpɔ ɖa, mele dzidzɔ gã nyanyui, si anye na amewo katã la, vɛ na mi. Luka 2:10 Eye nenema kee nye Yakobo kple Yohanes, Zebedeo viwo, ame siwo nye Simon ƒe hadɔwɔlawo hã. Eye Yesu gblɔ na Simon bena: Mègavɔ̃ o; tso fifia dzi la, àlé amewo. Eye wo katã ƒe mo wɔ yaa, eye wokafu Mawu, eye vɔvɔ̃ yɔ wo me fũ, eye wogblɔ bena: Míekpɔ nu wɔnukuwo egbea. Luka 5:10,26 Eye vɔvɔ̃ ɖo amewo katã dzi, eye wokafu Mawu gblɔ bena: Nyagblɔɖila gã aɖe tso ɖe mía dome; eye, Be Mawu srã eƒe dukɔ kpɔ. Luka 7:16 Eye wòbia wo bena: Afika miaƒe xɔse le? Eye wonɔ vɔvɔ̃m henɔ gbɔgblɔm na wo nɔewo bena: Ame ka ƒomevie nye esia! elabena edea se na ya kple tsi gɔ̃ hã, eye woɖoa toe. Luka 8:25 Ke esi Yesu se nya sia la, eɖo eŋu nɛ bena: Mègavɔ̃ o, xɔe se ko, eye wòahaya. Luka 8:50 13

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Eye mele egblɔm na mi xɔ̃nyewo bena: Migavɔ̃ ame siwo wua ame kuku, eye le ema megbe la, nu magate ŋu awɔ o.

Ke maxlɔ̃ nu mi do ŋgɔ na amesi miavɔ̃: Mivɔ̃ amesi ne ewu ame vɔ la, ŋusẽ le esi be wòatsɔe aƒu gbe ɖe dzomavɔ me; ẽ, mele egblɔm na mi bena: Mivɔ̃e. Ke woxlẽ miaƒe taɖawo katã gɔ̃ hã. Eya ta migavɔ̃ o, miexɔ asi wu atsutsrɔe geɖewo. Alẽha sue, migavɔ̃ o; elabena edzɔ dzi na mia Fofo be yeatsɔ fiaɖuƒe la ana mi. Luka 12:4-5,7,32 Eye esi woƒu tsi abe kilometa blaeve vɔ atɔ̃ alo blaetɔ̃ ene vɔ la, wokpɔ Yesu wòle zɔzɔm le atsiaƒu dzi, eye wògogo tɔdziʋua, eye vɔvɔ̃ ɖo wo. Ke egblɔ na wo bena: Nyee; megavɔ̃ o. Yohanes 6:19-20 Ke kpɔ ɖa, eƒo nu dzinɔameƒotɔe, eye womegblɔ nya aɖeke nɛ o. Ðe dziɖulawo nya vavã be ame siae nye Kristo la?

Yohanes 7:26 Sion vinyɔnu, mègavɔ̃ o, kpɔ ɖa, wò Fia gbɔna, eye wòbɔbɔ nɔ tedzivi dzi. Yohanes 12:15 Megblẽ ŋutifafa ɖi na mi, nye ŋutifafa metsɔ na mi, menye abe alesi xexeame nana ene o, nyee mana mi o. Migana miaƒe dzi natsi dzi o, eye nevɔ̃ hã o. Yohanes 14:27

Dɔwɔwɔwo Eye vɔvɔ̃ va ame sia ame dzi, eye apostoloawo wɔ nukunu kple dzesi geɖewo. Dɔwɔwɔwo 2:43 Ke esi wokpɔ Petro kple Yohanes ƒe dzinɔameƒo, eye wokpɔe dze sii be wonye agbalẽmanyalawo kple numanyalawo la, ewɔ nuku na wo; eye wokpɔe dze sii be yewonɔ Yesu gbɔ kpɔ. Eye azɔ, Aƒetɔ, kpɔ woƒe ŋɔdzidonamewo ɖa, eye na wò dɔlawo, bena woatsɔ dzideƒo agblɔ wò nya, Eye esi wodo gbe ɖa vɔ la, teƒe si woƒo ƒu ɖo la ʋuʋu; eye Gbɔgbɔ Kɔkɔe la yɔ wo katã fũ, eye wogblɔ Mawu ƒe nya la kple dzideƒo. Dɔwɔwɔwo 4:13,29,31 Eye esi Anania se nya siawo la, edze klo, eye wòɖe asi le gbɔgbɔa ŋu, eye vɔvɔ̃ gã aɖe va ame siwo katã se nya siawo la dzi. Eye vɔvɔ̃ gã aɖe va hame blibo la kple ame siwo katã se nya siawo la dzi. Dɔwɔwɔwo 5:5,11 Ke Barnaba lée, eye wòkplɔe va apostoloawo gbɔ, eye wògblɔ ale si wòkpɔ Aƒetɔ la le mɔ dzi, kple ale si wòƒo nu kplii, kple ale si wòɖe gbeƒã dzideƒotɔe le Damasko le Yesu ƒe ŋkɔ me la na wo. Eye wòƒo nu dzinɔameƒotɔe le Aƒetɔ Yesu ƒe ŋkɔ me, eye wòhe nya ɖe Helatɔwo ŋu, gake woyi ɖawui. Emegbe na hameawo gbɔ ɖe eme le Yudea katã, Galilea kple Samaria katã, eye wotu wo ɖo; eye zɔzɔ le Aƒetɔ la vɔvɔ̃ kple Gbɔgbɔ Kɔkɔe ƒe akɔfafa me la, wodzi ɖe edzi. Dɔwɔwɔwo 9:27,29,31 Tete Paulo tsi tre, eye wòtsɔ asi wɔ dzesi gblɔ bena: Israel-viwo kple mi ame siwo vɔ̃a Mawu la, miɖo to. Tete Paulo kple Barnaba tsɔ dzideƒo gblɔ bena: Ehiã be woagblɔ Mawu ƒe nya la na mi gbã, gake esi mieɖee ɖa le mia si, eye miebu mia ɖokuiwo be yewomedze na agbe mavɔ o la, kpɔ ɖa, míetrɔ ɖe Trɔ̃subɔlawo ŋu. Dɔwɔwɔwo 13:16,46 Eya ta wonɔ anyi ɣeyiɣi didi aɖe henɔ nu ƒom dzinɔameƒotɔe le Aƒetɔ la me, amesi ɖi ɖase le eƒe amenuveve ƒe nya la ŋu, eye wòna dzesiwo kple nukunuwo wɔwɔ to woƒe asiwo dzi. Dɔwɔwɔwo 14:3 Tete Aƒetɔ la ƒo nu na Paulo le zã me to ŋutega me bena: Mègavɔ̃ o, ke boŋ ƒo nu, eye mègazi ɖoɖoe o, elabena meli kpli wò, eye ame aɖeke maɖo wò dzi be yeawɔ nuvevi wò o, elabena ame geɖewo le asinye le du sia me.

Dɔwɔwɔwo 18:9-10 Eye wòde asi nuƒoƒo dzideƒotɔe le ƒuƒoƒe la me, eye esi Akwila kple Priskila se nya sia la, wokplɔe yi wo gbɔ, eye woɖe Mawu ƒe mɔ la nɛ wòde blibo wu. Dɔwɔwɔwo 18:26 Eye wòyi ƒuƒoƒea, eye wòƒo nu dzinɔameƒotɔe ɣleti etɔ̃ sɔŋ, henɔ nya hem henɔ nya hem ɖe Mawu Fiaɖuƒe la ŋu.

Eye Yudatɔ kple Helatɔ siwo katã le Efeso la nya esia; eye vɔvɔ̃ ɖo wo katã dzi, eye wodo Aƒetɔ Yesu ƒe ŋkɔ ɖe dzi. Dɔwɔwɔwo 19:8,17 Egblɔ bena: Paulo, mègavɔ̃ o; ele be woakplɔ wò ava Kaisaro ŋkume, eye kpɔ ɖa, Mawu tsɔ ame siwo katã le tɔdziʋu kum kpli wò la na wò. Dɔwɔwɔwo 27:24 14

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Eye esi nɔviawo se mía ŋu nya tso afi ma la, wova kpe mí va ɖo keke Apio ƒe gbedoxɔ me kple ahadzraƒe etɔ̃awo ke. Dɔwɔwɔwo 28:15

Lɛtawo Ke Yesaya ƒo dzideƒo ŋutɔ, eye wògblɔ bena: Ame siwo medim o la kpɔm; Woɖem fia ame siwo mebia yonyeme o. Romatɔwo 10:20 Vudo; le dzimaxɔse ta la, wogbã wo, eye nèle tsitre ɖe xɔse me. Mègade dzi ƒo o, ke boŋ vɔ̃: Romatɔwo 11:20 Elabena dziɖulawo menye vɔvɔ̃ na dɔ nyui wɔwɔ o, ke boŋ na vɔ̃. Ekema ɖe màvɔ̃ ŋusẽ la oa? wɔ nu nyui, eye kafukafu na wò, elabena eyae nye Mawu ƒe subɔla na wò hena nyuiwɔwɔ. Ke ne èle nu vɔ̃ wɔm la, vɔvɔ̃; elabena metsɔa yi dzodzro o, elabena enye Mawu ƒe subɔla, hlɔ̃biala, be wòado dziku ɖe ame si le vɔ̃ wɔm la ŋu. Eya ta mitsɔ woƒe fetu na wo katã: mitsɔ adzɔ si dze na wo la; dekɔnu na amesi dekɔnu; vɔvɔ̃ na amesi vɔ̃na; bubu na amesi bubu. Romatɔwo 13:3-4,7 Ke hã, nɔviwo, meŋlɔe na mi dzinɔameƒotɔe wu le mɔ aɖe nu, be matsɔe ade susu me na mi, le amenuveve si Mawu nam ta, Romatɔwo 15:15 Ke ne Timoteo va la, mikpɔ egbɔ bena wòanɔ mia gbɔ vɔvɔ̃manɔmee, elabena ewɔa Aƒetɔ la ƒe dɔ abe nye hã mewɔna ene. Korintotɔwo I, 16:10 Eya ta esi ŋugbedodo siawo le mía si, lɔlɔ̃tɔ lɔlɔ̃awo, mina míakɔ mía ɖokui ŋu tso ŋutilã kple gbɔgbɔ ƒe ɖiƒoƒo katã me, eye míana kɔkɔenyenye nade blibo le Mawu vɔvɔ̃ me. Nye nuƒoƒo ƒe dzideƒo lolo na mi, nye ŋutikɔkɔe le mia ŋu lolo, Akɔfafa yɔm fũu, eye dzi dzɔm ale gbegbe le míaƒe xaxa blibo la katã me. 2 Korintotɔwo 7:1,4 Azɔ nye Paulo ŋutɔ mele kuku ɖem na mi to Kristo ƒe tufafa kple tufafa me, ame si le mia dome le mia dome, gake esi mele mia gbɔ o la, dzi le ƒonye na mi: Ke mele kuku ɖem na mi bena, nyemalé dzi ɖe ƒo ne mele afima kple kakaɖedzi ma, si mesusu be matsɔ dzideƒo atsi tre ɖe ame aɖewo ŋu, amesiwo bua mí abe ɖe míezɔ ɖe ŋutilã nu ene. Korintotɔwo II, 10:1-2 Meƒoa nu abe vlododo ŋu ene, abe ɖe míegbɔdzɔ ene. Ke hã, ne ame aɖe ƒo dzideƒo la, (meƒoa nu bometsitsitɔe) nye hã dzinɔameƒotɔe. Korintotɔwo II, 11:21 Ame si dzi míeƒoa nu le eye kakaɖedzi le mía ŋu to eƒe xɔse me. Efesotɔwo 3:12 Mibɔbɔ mia ɖokui ɖe mia nɔewo te le Mawu vɔvɔ̃ me. Efesotɔwo 5:21 Mi kluviwo, miɖo to ame siwo nye miaƒe aƒetɔwo le ŋutilã nu, kple vɔvɔ̃ kple dzodzodzoetsitsi, le miaƒe dzi ɖekawɔwɔ me, abe alesi mieɖo to Kristo ene; Efesotɔwo 6:5 Eye le gonyeme la, woatsɔ nyagbɔgblɔ nam, bena maʋu nye nu dzinɔameƒotɔe, bena woanya nyanyui la ƒe nya ɣaɣla, si ta menye amedɔdɔ le gaxɔ me, bena maƒo nu dzinɔameƒotɔe, abe alesi wòle be maƒo nu ene. Efesotɔwo 6:19-20 Eye nɔvi geɖewo le Aƒetɔ la me, esi kakaɖedzi le wo ŋu le nye bablawo ta la, dzi le wo ƒo wu be yewoagblɔ nya la vɔvɔ̃manɔmee. Filipitɔwo 1:14 Le nye mɔkpɔkpɔ vevie kple nye mɔkpɔkpɔ nu la, ŋukpe manɔ ŋunye le naneke me o, ke boŋ be woatsɔ dzideƒo blibo, abe ale si wònɔna ɖaa ene, nenema ke azɔ hã woado Kristo ɖe dzi le nye ŋutilã me, eɖanye to agbe alo ku me o. Filipitɔwo 1:20 Eya ta, nye lɔlɔ̃tɔwo, abe alesi mieɖo to ɣesiaɣi ene, menye abe le nye ŋkume ɖeɖeko ene o, ke boŋ fifia geɖe wu le nye anyimanɔmanɔ me la, miwɔ mia ŋutɔwo ƒe ɖeɖekpɔkpɔ ŋudɔ kple vɔvɔ̃ kple ʋuʋudedi. Filipitɔwo 2:12

15

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Elabena ame siwo zã saɖaganunɔla ƒe dɔ nyuie la ƒlea nu nyui kple dzideƒo gã aɖe le xɔse si le Kristo Yesu me la me. Timoteo I, 3:13 Elabena Mawu mena vɔvɔ̃ ƒe gbɔgbɔ mí o; ke boŋ le ŋusẽ kple lɔlɔ̃ kple tamesusu nyui me. Timoteo II, 1:7 Ke esi míekpe fu do ŋgɔ, eye woƒo koko na mí ŋukpetɔe le Filipi, abe alesi mienyae ene la, dzi nɔ mía ƒo le mía Mawu me be míagblɔ Mawu ƒe nyanyui la na mi kple nyaʋiʋli geɖe. 1 Tesalonikatɔwo 2:2 Eya ta, togbɔ be dzi le ƒonye ŋutɔ le Kristo me be made se na nu si sɔ na wò hã la, le lɔlɔ̃ ta mele kuku ɖem na wò boŋ, esi menye ame tsitsi abe Paulo ene, eye fifia hã mezu Yesu Kristo ƒe gamenɔla. Filemon 1:8-9 Elabena esi ɖeviawo ɖua ŋutilã kple ʋu la, eya ŋutɔ hã kpɔ gome le ʋu kple ʋu me; bena wòato ku me atsrɔ̃ ame si si ku ƒe ŋusẽ le, si nye Abosam; Eye nàɖe amesiwo to ku vɔvɔ̃ me le kluvinyenye te le woƒe agbemeŋkekewo katã me. Hebritɔwo 2:14-15 Eya ta mina míatsɔ dzideƒo ava amenuveve ƒe fiazikpui la gbɔ, bene míakpɔ nublanui na mí, eye míakpɔ amenuveve atsɔ akpe ɖe mía ŋu le hiãɣi. Hebritɔwo 4:16 Eya ta nɔviwo, dzideƒo le mía si be míage ɖe kɔkɔeƒe kɔkɔetɔ la me to Yesu ƒe ʋu me, To mɔ yeye kple gbagbe, si wòkɔ na mí, to nutsyɔnu la me, si nye eƒe ŋutilã la me; Hebritɔwo 10:19-20 Enye nu dziŋɔ be woage ɖe Mawu gbagbe la si me. Hebritɔwo 10:31 To xɔse me, esi Mawu xlɔ̃ nu Noa tso nu siwo womekpɔ kpɔ haɖe o ŋu la, vɔvɔ̃ ʋãe wòdzra aɖakaʋu ɖo hena eƒe aƒe la ɖeɖe; Eya ta wòbu fɔ xexeame, eye wòzu dzɔdzɔenyenye, si le xɔse me la ƒe domenyila. Le xɔse me, esime wodzi Mose la, woɣlae ɣleti etɔ̃ na edzilawo, elabena wokpɔe be enye vi nyui; eye womevɔ̃na na fia ƒe sedede o.

Hebritɔwo 11:7,23 Eyata esi míexɔ fiaɖuƒe si womate ŋu aʋuʋu o la, mina amenuveve nanɔ mía si, si dzi míato asubɔ Mawu le bubu kple mawuvɔvɔ̃ me wòadze eŋu: Hebritɔwo 12:28 Mina miaƒe dzeɖoɖo nanye ŋukeklẽ manɔmee; eye nu siwo le mia si la nadze mia ŋu, elabena egblɔ bena: Nyemagblẽ wò ɖi akpɔ o, eye nyemagblẽ wò ɖi gbeɖe o. Ne míagblɔe kple dzideƒo bena: Aƒetɔ lae nye nye kpeɖeŋutɔ, eye nyemavɔ̃ nusi ame awɔ nam o. Hebritɔwo 13:5-6 De bubu amewo katã ŋu. Lɔ̃ nɔviwo ƒe habɔbɔa. Vɔ̃ Mawu. De bubu fia la ŋu. Mi dɔlawo, mibɔbɔ mia ɖokui na miaƒe aƒetɔwo kple vɔvɔ̃ blibo; menye na ame nyuiwo kple ame fatuwo ɖeɖeko o, ke na ame siwo doa vlo ame hã.

Petro I, 2:17-18 Abe ale si Sara ɖo to Abraham, eye wòyɔe be aƒetɔ ene, eye mienye eƒe vinyɔnuwo, ne miewɔ dɔ nyuie, eye mievɔ̃na kple nuku aɖeke o. Ke ne miekpe fu le dzɔdzɔenyenye ta la, dzidzɔtɔwoe mienye, eye migavɔ̃ woƒe ŋɔdzidoname o, eye migatsi dzodzodzoe o; Ke mikɔ Aƒetɔ Mawu ŋu le miaƒe dziwo me, eye minɔ klalo ɣesiaɣi be yewoaɖo nya ŋu na amesiame, si bia mi tso mɔkpɔkpɔ si le mia me ƒe susu ŋu kple tufafa kple vɔvɔ̃: 1 Petro 3:6,14-15 Le esia me la, míaƒe lɔlɔ̃ de blibo, ale be dzi nanɔ mía ƒo le ʋɔnudrɔ̃gbe la, elabena abe ale si wòle ene la, nenema kee míele le xexe sia me. Vɔvɔ̃ aɖeke mele lɔlɔ̃ me o; ke lɔlɔ̃ deblibo nyãa vɔvɔ̃ doa goe, elabena vɔvɔ̃ hea funyafunya vɛ. Ame si vɔ̃na la, mede blibo le lɔlɔ̃ me o. Yohanes I, 4:17-18

Nyaɖeɖefia Eye esi mekpɔe la, medze anyi ɖe eƒe afɔ nu abe ame kuku ene. Eye wòtsɔ eƒe nuɖusi da ɖe dzinye gblɔ nam bena: Mègavɔ̃ o; Nyee nye gbãtɔ kple mamlɛtɔ: Nyaɖeɖefia 1:17 Mègavɔ̃ fu siwo nàkpe la dometɔ aɖeke o, kpɔ ɖa, Abosam atsɔ mia dometɔ aɖewo ade gaxɔ me, ne woado mi kpɔ; eye miakpɔ xaxa ŋkeke ewo: Wɔ nuteƒe vaseɖe ku me, eye mana agbefiakuku wò. Nyaɖeɖefia 2:10

16

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Eye dukɔwo do dziku, eye wò dɔmedzoedodo kple ame kukuwo ƒe ɣeyiɣi ɖo, be woadrɔ̃ ʋɔnu wo, eye nàna teƒeɖoɖo wò dɔla nyagblɔɖilawo kple ame kɔkɔewo kpakple ame siwo vɔ̃a wò ŋkɔ, ame suewo kple gãwo; eye wòatsrɔ̃ amesiwo tsrɔ̃ anyigba la. Nyaɖeɖefia 11:18 Egblɔ kple gbe sesẽ bena: Mivɔ̃ Mawu, eye mitsɔ ŋutikɔkɔe nɛ; elabena eƒe ʋɔnudɔdrɔ̃ gaƒoƒo la ɖo, eye mide ta agu na amesi wɔ dziƒo kple anyigba kple atsiaƒu kple tsivudowo. Nyaɖeɖefia 14:7 Oo Aƒetɔ, ameka mavɔ̃ wò, eye wòakafu wò ŋkɔ o? elabena wò ɖeka koe le kɔkɔe, elabena dukɔwo katã ava de ta agu le ŋkuwòme; elabena wò ʋɔnudɔdrɔ̃wo dze ƒã. Nyaɖeɖefia 15:4 Eye gbe aɖe ɖi tso fiazikpui la me gblɔ bena: Mi kafu mía Mawu, mi eƒe dɔlawo katã kple mi ame siwo vɔ̃nɛ, ame suewo kple gãwo siaa. Nyaɖeɖefia 19:5

Apokrifa (Apokrifa) ƒe agbalẽ Wò viawo dada, mègavɔ̃ o, elabena nyee tia wò, Yehowa ye gblɔe.” 2 Esdra 2:17 Eya ta ne ele nu ƒom la, migavɔ̃ o, elabena nuwuwu ƒe nya la tso, eye wose anyigba ƒe gɔmeɖoanyi gɔme. 2 Esdra 6:15 Elabena wose wò gbe le Dziƒoʋĩtɔ la ŋkume, elabena Ŋusẽtɔ la kpɔ wò nuwɔwɔ dzɔdzɔe, eye wòkpɔ wò dzadzɛnyenye, si le asiwò tso wò ɖekakpui me ke. Eya ta edɔm be maɖe nu siawo katã afia wò, eye magblɔ na wò bena: Fa akɔ na wò, eye mègavɔ̃ o. 2 Esdra 6:32-33 Ame si ƒe subɔsubɔdɔ nyanya le ya kple dzo me; ame si ƒe nya nye nyateƒe, eye nyagbɔgblɔwo nɔa anyi ɖaa; ame si ƒe sedede sesẽ, eye ɖoɖo vɔ̃na; 2 Esdra 8:22 Azɔ dzra wò nuxaxa ɖo na ɖokuiwò, eye nàtsɔ dzideƒo ado dzi le nu si dzɔ ɖe dziwò la me. Eye le esia ta mègavɔ̃ o, mègana wò dzi navɔ̃ o, ke boŋ yi ɖe eme, eye nàkpɔ xɔa ƒe atsyɔ̃ kple gãnyenye, alesi wò ŋkuwo ate ŋu akpɔe: 2 Esdras 10:15,55 Kpɔ ɖa, gblɔ nyagblɔɖinya siwo matsɔ ade wò nu me la le nye dukɔ ƒe to me, Yehowa ye gblɔe be: Eye nàna woaŋlɔ wo ɖe pepa dzi, elabena wonye nuteƒewɔlawo kple nyateƒetɔwo. Mègavɔ̃ susumenuwo ɖe ŋuwò o, eye woƒe dzimaxɔse naɖe fu na wò, amesiwo le nu ƒom tsi tre ɖe ŋuwò o. Elabena nuteƒemawɔlawo katã aku le woƒe nuteƒemawɔmawɔ me. 2 Esdra 15:1-4 Kpɔ ɖa, Mawu ŋutɔe nye ʋɔnudrɔ̃la, mivɔ̃e, miɖe asi le miaƒe nu vɔ̃wo ŋu, eye miŋlɔ miaƒe vodadawo be, be miagade nu wo me azɔ o tegbee, aleae Mawu akplɔ mi ado goe, eye wòaɖe mi tso xaxawo katã me. 2 Esdra 16:67 Migavɔ̃ o, eye migake ɖi o; elabena Mawue nye miaƒe mɔfiala, Eye nye mɔfiala na amesiwo léa nye sewo kple sededewo me ɖe asi, Aƒetɔ Mawu ye gblɔe: Miaƒe nuvɔ̃wo megakpe mi o, eye miaƒe vodadawo megakɔ wo ɖokui dzi o. Esdras II, 16:75-76 Ne nu geɖe le asiwò la, na dɔmenyonunana ɖe edzi, ne nu sue aɖe koe le asiwò la, mègavɔ̃ be yeana nu sue ma o: Eye vinye, mègavɔ̃ be míeda ahe o, elabena kesinɔnu geɖe le asiwò, ne èvɔ̃ Mawu, eye nèɖe asi le nuvɔ̃wo katã ŋu, eye nèwɔ nu si dzea eŋu. Tobit 4:8,21 Eye Abosam ase eƒe ʋeʋẽ, eye wòasi adzo, eye magava azɔ o, gake ne èva egbɔ la, mi ame evea tsi tre, eye mido gbe ɖa na Mawu, nublanuikpɔla, amesi akpɔ nublanui na mi, eye wòaɖe mi. eye nakpɔ eta, eye wòayi kpli wò.

Gawu la, mesusu be adzi viwo na wò. Ke esi Tobias se nya siawo la, elɔ̃e, eye eƒe dzi va kpe ɖe eŋu nyuie. Tobit 6:17 Ke egblɔ na wo bena: Migavɔ̃ o, elabena anyo na mi; eyata mikafu Mawu. Tobit 12:17 Eye wòxɔ ƒe blaatɔ̃ vɔ enyi, esime eƒe ŋku bu, eye wògakpɔ nu le ƒe enyi megbe. Eye dukɔwo katã atrɔ, eye woavɔ̃ Yehowa Mawu vavã, eye woaɖi woƒe legbawo. Tobit 14:2,6

17

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Tete Ozias gblɔ na wo bena: Nɔviwo, milé dzi ɖe ƒo, mina míagado dzi ŋkeke atɔ̃, ne Yehowa mía Mawu natrɔ eƒe nublanuikpɔkpɔ ɖe mía ŋu. elabena magblẽ mí ɖi keŋkeŋ o. Yudit 7:30 Persiatɔwo ʋuʋu le eƒe dzideƒo ta, eye Mediatɔwo ƒe dzi gbã le eƒe sesẽ ta. Elabena towo aʋuʋu tso woƒe gɔmeɖoanyiwo dzi kple tsiwo, agakpewo afa abe aŋɔ ene le ŋkuwòme, ke hã èkpɔa nublanui na ame siwo vɔ̃a wò.

Eye ame aɖeke meganɔ vɔvɔ̃m na Israel-viwo le Yudit ƒe ŋkekeawo me, alo le eƒe ku megbe ɣeyiɣi didi aɖeke o.

Yudit 16:10,15,25 Oo Aƒetɔ, ɖo ŋku edzi na wò le míaƒe xaxaɣiwo, eye nàna dzideƒom, Oo dukɔwo ƒe Fia, kple ŋusẽwo katã ƒe Aƒetɔ. Oo Mawu kalẽtɔ ƒo wo katã ta, se ame siwo ŋu nu te ɖo la ƒe gbe, eye nàɖe mí tso ame vɔ̃ɖiwo si me, eye nàɖem tso vɔvɔ̃ me. Nusiwo wotsɔ kpe ɖe Ester 14:12,19 ŋu Ekema ame dzɔdzɔe la atsi tre kple dzideƒo gã aɖe le ame siwo ɖe fu nɛ la ŋkume, eye womebu akɔnta le eƒe agbagbadzedzewo ŋu o. Salomo ƒe nunya 5:1 Elabena amesi nye Aƒetɔ ɖe nusianu dzi la, mavɔ̃ ame aɖeke ƒe ŋku o, eye matsi tre ɖe ame aɖeke ƒe gãnyenye ŋu o, elabena eyae wɔ sue kple gã, eye wòléa be na amewo katã sɔsɔe. Salomo ƒe nunya 6:7 Elabena ne amewo mexɔe se be ŋusẽ blibo le asiwò o la, èɖea wò ŋusẽ fiana, eye nèɖea woƒe dzideƒo fiana le amesiwo nyae dome. Salomo ƒe nunya 12:17 Elabena vɔvɔ̃ menye nu bubu aɖeke o, negbe kpekpeɖeŋu si susu nana la dede asi ko. Salomo ƒe nunya 17:12 Aƒetɔ la vɔvɔ̃ enye bubu kple ŋutikɔkɔe kple dzidzɔkpɔkpɔ kpakple dzidzɔfiakuku. Aƒetɔ la vɔvɔ̃ doa dzidzɔ na dzi, eye wònaa dzidzɔ kple dzidzɔ, kple agbe didi. Aƒetɔ la vɔvɔ̃ enye nunya ƒe gɔmedzedze, eye wowɔe kple nuteƒewɔlawo le vidzidɔ me. Aƒetɔ la vɔvɔ̃ nye nunya ƒe blibonyenye, eye wòtsɔa eƒe kutsetsewo yɔa amewo me fũ. Aƒetɔ la vɔvɔ̃ nye nunya ƒe fiakuku, si naa ŋutifafa kple lãmesẽ deblibo tsina; wo ame evea siaa nye Mawu ƒe nunanawo, eye wòdzia woƒe dzidzɔkpɔkpɔ ɖe edzi, amesiwo lɔ̃nɛ. Nunya ƒe ke enye be woavɔ̃ Aƒetɔ la, eye eƒe alɔwo nɔa agbe didi. Aƒetɔ la vɔvɔ̃ nya nu vɔ̃ ɖa, eye afi si wòle la, etrɔa dziku. Elabena Aƒetɔ la vɔvɔ̃ enye nunya kple nufiame, eye xɔse kple tufafa nye dzidzɔ nɛ. Mègaka ɖe Aƒetɔ la vɔvɔ̃ dzi ne èda ahe o, eye mègava egbɔ kple dzi eve o. Mègado ɖokuiwò ɖe dzi o, ne màdze anyi, eye nàhe vlododo wò luʋɔ vɛ o, eye ale Mawu nake ɖe wò nya ɣaɣlawo ŋu, eye wòatsɔ wò aƒu gbe ɖe hame la titina, elabena mèva le nyateƒe me va Aƒetɔ la vɔvɔ̃ me o, ke wò dzi yɔ fũ kple ayemɔ. Nya siwo woɖe tso Nyagblɔla 1 lia me Mi ame siwo vɔ̃a Yehowa la, milala eƒe nublanuikpɔkpɔ; eye migadzo o, ne menye nenema o la, miagadze anyi o.”

Mi ame siwo vɔ̃a Yehowa la, mixɔ edzi se; eye miaƒe fetu nu madzo o. Mi ame siwo vɔ̃a Yehowa la, mikpɔ mɔ na nyuiwɔwɔ, kple dzidzɔ kple nublanuikpɔkpɔ mavɔ. Mikpɔ dzidzime siwo nɔ anyi le blema la ɖa, eye mikpɔe ɖa; ɖe woɖo ŋu ɖe Aƒetɔ la ŋu kpɔ, eye wòtɔtɔa? alo ɖe ame aɖe nɔ eƒe vɔvɔ̃ me, eye wogblẽe ɖia? alo amekae wòdo vloe kpɔ, si yɔe? Nyagblɔla 2:7-10 Baba na dzi vɔ̃wo kple asi siwo gbɔdzɔ, kple nuvɔ̃wɔla, si zɔ mɔ eve! Nyagblɔla 2:12 Ame siwo vɔ̃a Yehowa la magbe toɖoɖo eƒe Nya la o; eye ame siwo lɔ̃nɛ la alé eƒe mɔwo me ɖe asi. Ame siwo vɔ̃a Yehowa la adi nu nyui, si adze eŋu; eye se la ayɔ ame siwo lɔ̃nɛ la fũ. Ame siwo vɔ̃a Yehowa la adzra woƒe dziwo ɖo, eye woabɔbɔ woƒe luʋɔ ɖe eŋkume bena: Míage ɖe Yehowa si me, ke menye amewo si me o, elabena ale si eƒe gãnyenye le la, nenema kee eƒe nublanuikpɔkpɔ hã le. Nyagblɔla 2:15-18 Le avuléle gome la, mègavɔ̃ be yeatsɔ nuvɔ̃ akpe ɖe nuvɔ̃ ŋu o: Nyagblɔla 5:5 Xɔlɔ̃ nuteƒewɔla nye agbe ƒe atike; eye ame siwo vɔ̃a Yehowa la akpɔe. Nyagblɔla 6:16 Migadi be yewoanye ʋɔnudrɔ̃la o, elabena miate ŋu aɖe nuvɔ̃ɖiwɔwɔ ɖa o; ne màgavɔ̃ kalẽtɔ, si nye nukikli na wò dzɔdzɔenyenye ƒe mɔ gbeɖe o. Vɔ̃ Yehowa kple wò luʋɔ blibo, eye nàde bubu eƒe nunɔlawo ŋu. Mivɔ̃ Yehowa, eye mide bubu nunɔla la ŋu; eye nàtsɔ eƒe gome la nɛ, abe ale si wode se na wò ene; kutsetse gbãtɔwo, vodadavɔsa, abɔta nunana, kɔkɔevɔsa, kple nu kɔkɔewo ƒe kutsetse gbãtɔ. Nyagblɔla 7:6,29,31 Eye ame dzɔdzɔewo naɖu nu ahano nu kpli wò; eye wò ŋutikɔkɔe nanɔ Aƒetɔ la vɔvɔ̃ me. Nyagblɔla 9:16

18

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Ame siwo vɔ̃a Yehowa la nye nuku si ŋu kakaɖedzi le, eye ame siwo lɔ̃nɛ la nye numiemie si ŋu bubu le; ame siwo da seawo dzi la nye nuku si woble. Le nɔviwo dome la, ame si nye amegã la, bubu le eŋu; nenema kee ame siwo vɔ̃a Yehowa le eƒe ŋkume hã le. Aƒetɔ la vɔvɔ̃ doa ŋgɔ na ŋusẽ xɔxɔ, gake dada kple dadae nye eƒe bu. Eɖanye kesinɔtɔ, bubume, alo ame dahe o, woƒe ŋutikɔkɔe nye Aƒetɔ la vɔvɔ̃. Nyagblɔla 10:19-22 Aƒetɔ la lé fu ŋunyɔnuwo katã; eye ame siwo vɔ̃a Mawu la melɔ̃nɛ o. Eye eƒe ŋku le ame siwo vɔ̃nɛ la ŋu, eye wònya amegbetɔ ƒe dɔwɔwɔ ɖe sia ɖe. Nyagblɔla 15:13,19 Eye wòna amegbetɔvɔvɔ̃ na ŋutilãwo katã, eye wòna wòɖu lãwo kple xeviwo dzi. Nyagblɔla 17:4 Nunyala avɔ̃ le nu sia nu me, eye le nu vɔ̃ wɔɣi la, aɖɔ ŋu ɖo le agɔdzedze me, ke bometsila malé ɣeyiɣi me ɖe asi o.

Nyagblɔla 18:27 Ne èse nya aɖe la, neku kpli wò; eye dzi nenɔ ƒowò, magbã wò o. Aƒetɔ la vɔvɔ̃e nye afɔɖeɖe gbãtɔ si wòle be wòaxɔe, eye nunya xɔa eƒe lɔlɔ̃. Aƒetɔ la vɔvɔ̃ nye nunya katã; eye nunya katã me la, se la dzi wɔwɔ kple eƒe ŋusẽkatãtɔnyenye ŋuti sidzedze le. Nyagblɔla 19:10,18,20 Ame si léa Aƒetɔ ƒe se la me ɖe asi la, esea egɔme, eye Aƒetɔ la vɔvɔ̃ ƒe blibodede nye nunya. Nyagblɔla 21:11 Pales si woɖo ɖe teƒe kɔkɔ aɖe matsi tre ɖe ya ŋu gbeɖe o: eyata dzi si vɔ̃na le bometsila ƒe susu me mate ŋu anɔ te ɖe vɔvɔ̃ aɖeke nu o. Ne èʋu wò nu ɖe xɔ̃wò ŋu la, mègavɔ̃ o; elabena avuléle ate ŋu anɔ anyi: negbe ameŋugblẽnyawo, dada, alo nya ɣaɣlawo ɖeɖe ɖe go, alo abi si nye alakpanuwɔwɔ ko, elabena nu siawo ta xɔlɔ̃ sia xɔlɔ̃ adzo. Nyagblɔla 22:18,22 Eye ame siwo susɔ la anya be naneke menyo wu Yehowa vɔvɔ̃ o, eye naneke meli si vivina wu be woalé to ɖe Yehowa ƒe sededewo ŋu o. Nyagblɔla 23:27 Nuteƒekpɔkpɔ geɖe nye ame tsitsiwo ƒe fiakuku, eye Mawu vɔvɔ̃ nye woƒe ŋutikɔkɔe. Aƒetɔ la vɔvɔ̃e nye eƒe lɔlɔ̃ ƒe gɔmedzedze, eye xɔse nye eƒe kuku ɖe eŋu ƒe gɔmedzedze. Nyagblɔla 25:6,12 Srɔ̃nyɔnu nyui nye gome nyui, si woana le amesiwo vɔ̃a Yehowa la ƒe gome. Woabu nyɔnu ŋukpemanɔsitɔ abe avu ene; ke nyɔnu si ŋu ŋu kpe ɖo la, avɔ̃ Yehowa. Nyagblɔla 26:3,25 Ne ame aɖe lé eɖokui vevie le Yehowa vɔvɔ̃ me o la, eteƒe madidi o woamu eƒe aƒe. Nyagblɔla 27:3 Eƒe ku nye ku vɔ̃ɖi, yɔdo nyo wui. Maɖu ame siwo vɔ̃a Mawu dzi o, eye womatɔ dzo wo kple dzobibi o. Nyagblɔla 28:21-22 Ame siwo vɔ̃a Yehowa la akpɔ ʋɔnudɔdrɔ̃, eye woatɔ dzo dzɔdzɔenyenye abe kekeli ene. Nyagblɔla 32:16 Ame siwo vɔ̃a Yehowa la ƒe gbɔgbɔ anɔ agbe; elabena woƒe mɔkpɔkpɔ le ame si xɔna na wo la me. Ame sia ame si vɔ̃a Yehowa la, mavɔ̃ o, eye mavɔ̃ o; elabena eyae nye eƒe mɔkpɔkpɔ. Nyagblɔla 34:13-14 Oo Yehowa, amewo katã ƒe Mawu, kpɔ nublanui na mí, eye nakpɔ mí ɖa, eye nàɖo wò vɔvɔ̃ ɖe dukɔ siwo katã mele yowòme o la dzi. Do wò asi ɖe dzi ɖe dutadukɔwo ŋu, eye na woakpɔ wò ŋusẽ. Nyagblɔla 36:1-3 Kesinɔnuwo kple ŋusẽ doa dzi ɖe dzi, ke Aƒetɔ la vɔvɔ̃ ƒo wo ame evea ta, Aƒetɔ la vɔvɔ̃ mehiã o, eye mehiã be woadi kpekpeɖeŋu o. Aƒetɔ la vɔvɔ̃ nye abɔ si tsea ku, eye wòtsyɔa edzi wu ŋutikɔkɔe katã. Nyagblɔla 40:26-27 Mègavɔ̃ kufiatsotso o, ɖo ŋku amesiwo nɔ anyi do ŋgɔ na wò kple esiwo va emegbe dzi; elabena esiae nye Aƒetɔ la ƒe tohehe ɖe ŋutilãwo katã dzi. Nyagblɔla 41:3 Eye wòkplɔ nublanuikpɔla aɖe do goe tso eme, si kpɔ ŋudzedze ɖe ŋutilãwo katã ŋu, Mose, Mawu kple amegbetɔwo ƒe lɔlɔ̃tɔ, si ƒe ŋkuɖodzinu woyra. Ewɔe abe ŋutikɔkɔetɔ kɔkɔewo ene, eye wòdoe ɖe dzi, ale be eƒe futɔwo tsi tre ɖe evɔvɔ̃ me. To eƒe nyawo me na nukunuawo nu tso, eye wòna ŋutikɔkɔe wònye le fiawo ŋkume, eye wòde se nɛ na eƒe dukɔ, eye wòɖe eƒe ŋutikɔkɔe ƒe akpa aɖe fiae. Nyagblɔla 45:1-3

19

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Etɔ̃lia le ŋutikɔkɔe me enye Finees, Eleazar vi, elabena etsɔ dzonɔameme le Yehowa vɔvɔ̃ me, eye wòtsi tre kple dzideƒo, esime dukɔ la trɔ gbɔ, eye wòdzra wo dome ɖo na Israel. Nyagblɔla 45:23 Eye le esia ta nètsɔ wò vɔvɔ̃ de míaƒe dziwo me, bena míayɔ wò ŋkɔ, eye míakafu wò le míaƒe aboyomenɔnɔ me, elabena míeɖo ŋku mía tɔgbui siwo wɔ nuvɔ̃ le ŋkuwòme la ƒe vodadawo katã dzi. Ame si dɔ kekeli ɖa, eye wòdzo la, egayɔe ake, eye wòɖoa toe kple vɔvɔ̃. Barux 3:7,33 Azɔ miakpɔ klosalo kple sika kple ati ƒe mawu siwo wotsɔ ɖe abɔta, siwo nana dukɔwo vɔ̃na la le Babilon. Eya ta wonya wo be womenye mawuwo o, eyata migavɔ̃ wo o. Miate ŋu adze sii to esia me be, womenye mawuwo o, eyata migavɔ̃ wo o. Nyɔnu siwo le dzinu kpɔm kple nyɔnu siwo le vidzidɔ me la ɖua woƒe vɔsawo, eye miate ŋu adze sii to nu siawo me be, womenye mawuwo o, eye migavɔ̃ wo o. Eya ta esi mienyae be, womenye mawuwo o ta la, migavɔ̃ wo o, Ekema meɖee fia mí gbeɖe be mawuwoe wonye o, eyata migavɔ̃ wo o. Yeremya ƒe Lɛta 1: 4,16,23,29,65,69 Eye fifia míedze yowòme kple míaƒe dzi blibo, míevɔ̃a wò, eye míele ŋku lém ɖe ŋuwò. Azariya ƒe gbedodoɖa 1:18 Oo Yehowa, mía tɔgbuiwo, Abraham, Isak, kple Yakob kpakple woƒe dzidzimevi dzɔdzɔewo ƒe Mawu Ŋusẽkatãtɔ; ame si wɔ dziƒo kple anyigba kple eƒe atsyɔ̃ɖonuwo katã; ame si tsɔ wò sedede ƒe nya bla atsiaƒu la; ame si tu gogloƒe la, eye wòtsɔ wò ŋkɔ dziŋɔ kple ŋutikɔkɔe la tre enu; ame si amewo katã vɔ̃na, eye woʋuʋuna le wò ŋusẽ ŋkume; elabena womate ŋu atsɔ wò ŋutikɔkɔe ƒe gãnyenye o, eye wò dzikudodo ɖe nuvɔ̃wɔlawo ŋu le vevie, gake wò nublanuikpɔkpɔ ƒe ŋugbedodo la nye nusi womate ŋu adzidze o, eye womate ŋu aku nu me o; elabena wòe nye Aƒetɔ dziƒoʋĩtɔ, nublanuikpɔla gã, dzigbɔgbɔ blewu, nublanuikpɔla ŋutɔ, eye nètrɔ dzime tso amegbetɔwo ƒe vɔ̃ɖinyenye me. Wò, Aƒetɔ, le wò nyuiwɔwɔ gã la nu la, èdo dzimetɔtrɔ kple tsɔtsɔke ƒe ŋugbe na amesiwo wɔ nuvɔ̃ ɖe ŋuwò, eye wò nublanuikpɔkpɔ si seɖoƒe meli na o la, èɖo dzimetɔtrɔ na nuvɔ̃wɔlawo, bena woakpɔ ɖeɖe.

Eya ta Yehowa, wò, ame dzɔdzɔewo ƒe Mawu la, mèɖo dzimetɔtrɔ na ame dzɔdzɔewo abe Abraham, Isak kple Yakob, ame siwo mewɔ nu vɔ̃ ɖe ŋuwò o la ene o; ke èɖo dzimetɔtrɔ na nye nuvɔ̃wɔla, elabena mewɔ nu vɔ̃ wu atsiaƒu ƒe kewo. Oo Aƒetɔ, nye dzidadawo dzi ɖe edzi, nye dzidadawo dzi ɖe edzi, eye nyemedze be makpɔ dziƒo ƒe kɔkɔme ahakpɔe le nye vodada gbogboawo ta o. Mede ta agu kple gayibɔ geɖe, be nyemate ŋu akɔ nye ta ɖe dzi o, eye nyemate ŋu aɖe asi le ŋunye o, elabena medo dziku na wò, eye mewɔ vɔ̃ le ŋkuwòme, nyemewɔ wò lɔlɔ̃nu o, eye nyemelé wò sededewo me ɖe asi o, meɖo ŋunyɔnuwo, eye medzi agɔdzedzewo ɖe edzi. Azɔ la, mebɔbɔ klo na nye dzi, hele kuku ɖem na wò le amenuveve me. Mewɔ nu vɔ̃, Oo Aƒetɔ, mewɔ nuvɔ̃, eye melɔ̃ ɖe nye vodadawo dzi, eyata mele kuku ɖem na wò ɖokuibɔbɔtɔe, tsɔe kem, Aƒetɔ, tsɔe kem, eye mègatsrɔ̃m kple nye vodadawo o.

Mègado dziku ɖe ŋunye tegbee o, to vɔ̃ dzadzraɖo ɖi nam me; eye mègabu fɔm ɖe anyigba ƒe akpa siwo le anyime hã o. Elabena wòe nye Mawu, ame siwo trɔ dzime la ƒe Mawu; eye nàɖe wò nyuiwɔwɔ katã afia le menye, elabena àɖem, ame si medze o, le wò nublanuikpɔkpɔ gã la nu. Eya ta makafu wò tegbee le nye agbemeŋkekewo katã me, elabena dziƒoŋusẽwo katã kafua wò, eye tɔwòe nye ŋutikɔkɔe tso mavɔ me yi mavɔ me. Amen. Manase ƒe gbedodoɖa 1:1 Ekema migavɔ̃ nuvɔ̃wɔla ƒe nyawo o, elabena eƒe ŋutikɔkɔe anye aɖu kple nudzodzoewo. Makabeetɔwo I, 2:62 Le eƒe nuwɔnawo me la, enɔ abe dzata ene, eye wònɔ abe dzatavi si le ɣli dom be yealé yeƒe lã ene. Elabena Eti ame vɔ̃ɖiwo yome, eye wòdi wo, eye wòtɔ dzo ame siwo le fu ɖem na eƒe dukɔ. Eya ta ame vɔ̃ɖi la tsi le evɔvɔ̃ ta, eye nu madzɔmadzɔwɔlawo katã tsi dzodzodzoe, elabena ɖeɖekpɔkpɔ dze edzi le esi. Elé nuxaxa na fia geɖewo hã, eye wòna Yakob kpɔ dzidzɔ ɖe eƒe nuwɔnawo ta, eye woyra eƒe ŋkuɖodzinu tegbee. 1 Makabeetɔwo 3:4-7 Elabena aʋadziɖuɖu metsi tre ɖe aʋakɔ ƒe agbɔsɔsɔ me o; ke ŋusẽ tso dziƒo. Wova ɖe mía ŋu le dada kple nu madzɔmadzɔ geɖe me, be yewoatsrɔ̃ mí, kple mía srɔ̃wo kple mía viwo, eye yewoagblẽ nu le mía ŋu: Ke míeʋlia míaƒe agbe kple míaƒe sewo ta. Eya ta Yehowa ŋutɔ agbã wo le mía ŋkume, eye miawo ya migavɔ̃ wo o.

Makabeetɔwo I, 3:19-22 Emegbe Yuda kple nɔviawo ƒe vɔvɔ̃ kple vɔvɔ̃ gã aɖe dze dukɔ siwo ƒo xlã wo dzi: 1 Maccabees 3:25 Ke ame siwo le xɔ tum, alo ɖe srɔ̃, alo le weingble dem, alo le vɔvɔ̃m la, ede se na wo be woatrɔ ayi eya ŋutɔ ƒe aƒe me, le Se la nu. Makabeetɔwo I, 3:56

20

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Tete Yuda gblɔ na ŋutsu siwo le eŋu bena: Migavɔ̃ woƒe ameha la o, eye migavɔ̃ na woƒe amedzidzedze o. Miɖo ŋku ale si woɖe mía tɔgbuiwo le Ƒudzĩa me, esime Farao ti wo yome kple aʋakɔ la dzi. Makabeetɔwo I, 4:8-9 Esi wòwɔ esia vɔ la, Yuda gatrɔ gbɔ kple eƒe aʋakɔ tso wo yome titi me, Eye wògblɔ na dukɔ la bena: Migawɔ ŋuklẽ ɖe aboyonu ŋu o, elabena aʋa aɖe le ŋgɔ na mí, Eye Gorgia kple eƒe aʋakɔ le mía gbɔ le to la dzi, ke mitsi tre ɖe míaƒe futɔwo ŋu azɔ, eye miaɖu wo dzi, eye le esia megbe la, miate ŋu axɔ aboyonuawo kple dzideƒo.

Makabeetɔwo I, 4:16-18 Eya ta eƒu du yi edzi dzinɔameƒotɔe to aʋa la titina, eye wòwu ame le ɖusime kple miame, ale be woma tso egbɔ le akpa eveawo. Makabeetɔwo I, 6:45 Mawu nekpɔ nublanui na mi, eye miɖo ŋku nubabla si wòbla kple Abraham, Isak kple Yakob, eƒe dɔla wɔnuteƒewo dzi; Eye na dzi mi katã be miasubɔe, eye miawɔ eƒe lɔlɔ̃nu, kple dzinɔameƒo kple susu nyui; 2 Makabeetɔwo 1:2-3 Eye gbedodoɖa la nɔ alea; Oo Aƒetɔ, Aƒetɔ Mawu, nuwo katã Wɔla, amesi nye vɔvɔ̃nɔla kple ŋusẽtɔ, dzɔdzɔetɔ, nublanuikpɔla, kple Fia ɖeka kolia kple amenuvela, 2 Makabitɔwo 1:24 Ke esi wònɔ afi ma kple eƒe dzɔlawo le gaxɔa me la, gbɔgbɔwo ƒe Aƒetɔ kple ŋusẽwo katã ƒe Fiavi la ɖe eɖokui fia vevie, ale be ame siwo katã bu be yewoava kplii la ƒe mo wɔ yaa le Mawu ƒe ŋusẽ ta, eye wotsi dzodzodzoe, eye vɔvɔ̃ ɖo wo vevie. 2 Makabeetɔwo 3:24 Ke wokafu Yehowa, ame si de bubu eya ŋutɔ ƒe nɔƒe ŋu nukutɔe: ɖe gbedoxɔ la ta; si do ŋgɔ vie la, vɔvɔ̃ kple xaxa yɔ fũ, esime Aƒetɔ Ŋusẽkatãtɔ la ɖe eɖokui fia la, dzidzɔ kple dzidzɔ yɔe fũ. 2 Makabeetɔwo 3:30 Eye nàgblẽ kpɔɖeŋu ɖedzesi aɖe ɖi na amesiwo nye sɔhɛwo be woaku lɔlɔ̃nu faa kple dzideƒo ɖe se siwo ŋu bubu le eye wole kɔkɔe la ta. Eye esi wògblɔ nya siawo vɔ la, eyi funyafunya la gbɔ enumake: Amesiwo kplɔe wòtrɔ lɔlɔ̃nu nyui la, wotsɔe yi fuléle me do ŋgɔ vie, elabena nuƒoƒo siwo wogblɔ do ŋgɔ la do tso susu si me mɔkpɔkpɔ bu ɖee me abe alesi wosusui ene. Ke esi wòsu te be yeaku kple ƒoƒo la, efa hũ hegblɔ bena: Edze ƒã na Yehowa, amesi si sidzedze kɔkɔe la le, bena, togbɔ be woɖem tso ku me hã la, medoa dzi le vevesese sesẽwo me le ŋutilã me to ƒoƒo me, ke le luʋɔ me la, nye dzi dzea eme be makpe fu le nusiawo me, elabena mevɔ̃nɛ. Eye ale ŋutsu sia ku, eye wògblẽ eƒe ku ɖi wònye dzideƒo bubume ƒe kpɔɖeŋu, kple nyuiwɔwɔ ƒe ŋkuɖodzinu, menye na ɖekakpuiwo ɖeɖeko o, ke na eƒe dukɔ bliboa. Makabeetɔwo II, 6:28-31 Eye wògblɔ dzideƒotɔe bena: Esiawo le asinye tso dziƒo; eye le eƒe sewo ta la, medoa vlo wo; eye mele mɔ kpɔm be magaxɔ wo tso egbɔ ake. Alesi fia la kple ame siwo le eŋu la wɔ nuku na ɖekakpui la ƒe dzideƒo, elabena mebu veveseseawo ŋu kura o. Ke vidada la wɔ nuku wu wo katã, eye wòdze be woaɖo ŋku edzi na bubutɔe, elabena esi wòkpɔ viaŋutsu adre siwo wowu le ŋkeke ɖeka me la, etsɔ dzideƒo ƒoe, le mɔkpɔkpɔ si le esi le Aƒetɔ la me ta. Ẽ, exlɔ̃ nu wo dometɔ ɖesiaɖe le eya ŋutɔ degbe me, eye dzinɔameƒo ƒe gbɔgbɔwo yɔe fũ; eye wòtsɔ ŋutsu ƒe ƒodo ʋã eƒe nyɔnunyenye ƒe susuwo, eye wògblɔ na wo bena: 2 Maccabees 7:11-12,20-21 Mègavɔ̃ funyafunyawɔla sia o, ke boŋ esi nèdze na nɔviwòwo ta la, tsɔ wò ku, ne magaxɔ wò le nublanuikpɔkpɔ me kple nɔviwòwo. 2 Makabeetɔwo 7:29 Ame siwo nɔ vɔvɔ̃m, eye womeka ɖe Mawu ƒe dzɔdzɔenyenye dzi o la, si yi ɖaɖe wo ɖokui ɖa. 2 Makabeetɔwo 8:13 Eya ta Makabeo yɔ eƒe amewo va ɖo akpe ade, eye wòxlɔ̃ nu wo be, futɔwo ƒe vɔvɔ̃ nagaƒo wo o, eye be woagavɔ̃ dukɔwo ƒe ameha gã, siwo va dze wo ŋu vodadatɔe o; ke boŋ be woawɔ avu kple ŋutsu, 2 Maccabees 8:16 Ale esi wòtsɔ nya siawo na dzinɔameƒo na wo, eye wole klalo be yewoaku ɖe se kple dukɔ la ta la, ema eƒe aʋakɔ la ɖe akpa ene me; Eye wòwɔ ɖeka kple eya ŋutɔ nɔviŋutsu siwo nye aʋakɔ ɖe sia ɖe ƒe ŋgɔnɔlawo, eye wòna Simon, Yosef kple Yonatan, eye wòtsɔ ŋutsu alafa wuiatɔ̃ na wo dometɔ ɖesiaɖe. Makabeetɔwo II, 8:21-22 Ke ame siwo nɔ Makabeo gbɔ la ɖe to ɖe mɔ̃ sesẽ la dzinɔameƒotɔe ŋkeke ene. Ke hã le ŋkeke atɔ̃lia ƒe gɔmedzedze la, ɖekakpui blaeve siwo tso Makabeo ƒe ha me, siwo do dziku le busunyagbɔgblɔawo ta la, dze gli la dzi ŋutsutɔe, eye wotsɔ dzideƒo sesẽ wu amesiwo katã wodo goe. 2 Makabeetɔwo 10:33,35

21

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Eye mlɔeba la, vɔvɔ̃ kple zitɔtɔ yɔ asaɖaa me fũ, eye wodzo kple dzidzedze nyui aɖe. 2 Makabeetɔwo 13:16 Elabena le blemaɣeyiɣiwo me, esi wometsɔ wo ɖokui tsaka kple Trɔ̃subɔlawo o la, wotsɔ nya ɖe eŋu le Yudasubɔsubɔ me, eye wòtsɔ dzideƒo de eƒe ŋutilã kple agbe afɔku me vevie le Yudatɔwo ƒe subɔsubɔ ta. Gake esi wòto eƒe ƒoƒo ŋu le ablaɖeɖe me, ameha la hã nɔ du dzi le ʋɔtruawo me ta la, eƒu du dzideƒotɔe yi gli la gbɔ, eye wòtsɔ eɖokui ƒu gbe ɖe wo dometɔ siwo le kpekpem wu la dome ŋutsutɔe. Makabeetɔwo II, 14:38,43 Eya ta wòxlɔ̃ nu eƒe amewo be woagavɔ̃ trɔ̃subɔlawo ƒe vava ɖe wo ŋu o, ke boŋ be woaɖo ŋku kpekpeɖeŋu si woxɔ tso dziƒo le blema la dzi, eye azɔ la, woakpɔ mɔ na aʋadziɖuɖu kple kpekpeɖeŋu, si ava na wo tso Ŋusẽkatãtɔ la gbɔ. 2 Makabeetɔwo 15:8 Ale esi Yuda ƒe nyawo fa akɔ na wo nyuie, siwo nyo ŋutɔ, eye wòte ŋu ʋã wo be woawɔ kalẽ, eye wòde dzi ƒo na ɖekakpuiawo ƒe dzi ta la, woɖoe be yewomaƒu asaɖa anyi o, ke boŋ yewoatsɔ dzideƒo aɖo wo dzi, eye ŋutsutɔe atsɔ dzrewɔwɔ adrɔ̃ nya la, elabena dua kple kɔkɔeƒe la kpakple gbedoxɔa ɖo afɔku me. 2 Makabeetɔwo 15:17 Eya ta azɔ hã, Oo dziƒo ƒe Aƒetɔ, dɔ mawudɔla nyui aɖe ɖe mía ŋgɔ le vɔvɔ̃ kple vɔvɔ̃ ta na wo; Eye to wò alɔ ƒe ŋusẽ me la, na vɔvɔ̃ naƒo ame siwo va ɖe wò dukɔ kɔkɔe la ŋu be yewoagblɔ busunya. Eye wòwu enu alea.

Makabeetɔwo II, 15:23-24

Henox Eye wòɖo eŋu gblɔ nam, eye mese eƒe gbe bena: Mègavɔ̃ o, Henox, wò ame dzɔdzɔe kple dzɔdzɔenyenye ƒe agbalẽfiala, te ɖe afisia nàse nye gbe. Henox 15:1 Mi ame dzɔdzɔewo, migavɔ̃ nuvɔ̃wɔlawo o; Elabena Yehowa agatsɔ wo ade asi na mi ake, Be miadrɔ̃ ʋɔnu wo le miaƒe didiwo nu. Henox 95:3 Eya ta mi ame siwo kpe fu la, migavɔ̃ o; Elabena dɔyɔyɔ anye miaƒe gome, Eye kekeli si klẽna klẽ ɖe mia dzi, Eye miase gbɔɖemegbe tso dziƒo. Henox 96:3 Eye ɖe ame dzɔdzɔewo kple ame kɔkɔewo katã dzi la, aɖo dzɔlawo tso mawudɔla kɔkɔeawo dome, Be woakpɔ wo ta abe ŋku ƒe akɔɖu ene, Vaseɖe esime wòaɖe vɔ̃ɖinyenye katã kple nuvɔ̃wo katã ɖa, Eye togbɔ be ame dzɔdzɔewo dɔa alɔ̃ didi hã la, naneke mele wo si woavɔ̃ o. Henox 100:5 Mi dziƒoviwo, milé ŋku ɖe dziƒo kple Dziƒoʋĩtɔ ƒe dɔwɔwɔ ɖe sia ɖe ŋu, eye mivɔ̃e eye migawɔ vɔ̃ aɖeke le Eŋkume o. Henox 101:1 Mi ame dzɔdzɔewo ƒe luʋɔwo, migavɔ̃ o, Eye mɔkpɔkpɔ nanɔ mi ame siwo ku le dzɔdzɔenyenye me. Henox 102:4 Eye azɔ, mi ame dzɔdzɔewo, migavɔ̃ ne miekpɔ nuvɔ̃wɔlawo wole ŋusẽ kpɔm hele dzidzedze kpɔm le woƒe mɔwo dzi o. elabena miazu dziƒoʋakɔwo ƒe zɔhɛwo. Henox 104:6

Yaser Eye Metusala wɔ nu dzɔdzɔe le Mawu ŋkume, abe alesi fofoa Henox fiae ene, eye nenema ke le eƒe agbemeŋkekewo katã me la, efia nunya, sidzedze kple Mawu vɔvɔ̃ amegbetɔviwo, eye metrɔ tso mɔ nyui la dzi yi ɖusime alo miame o. Yaser 4:3 Eye wògblɔ na wo bena: Migavɔ̃ o, eye migavɔ̃ o, elabena woatsɔ míaƒe futɔwo katã ade asi na mí, eye miate ŋu awɔ nu si mielɔ̃. Yaser 7:36 Eye fia la va bɔbɔ nɔ Sarai ŋkume, eye wòkpɔ Yehowa ƒe dɔla aɖe le tsitre ɖe wo dzi, eye wòɖe eɖokui fia Sarai gblɔ nɛ bena: Mègavɔ̃ o, elabena Yehowa se wò gbedodoɖa. Yaser 15:20

22

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Ɣemaɣi la, Yehowa gaɖe eɖokui fia Abram le Hebron, eye wògblɔ nɛ bena: Mègavɔ̃ o, wò fetu lolo ŋutɔ le ŋkunyeme, elabena nyemagblẽ wò ɖi o, va se ɖe esime madzi wò, eye mayra wò, eye mawɔ wò dzidzimeviwo abe ɣletivi siwo le dziƒo, siwo womate ŋu adzidze alo axlẽ o ene. Eye matsɔ anyigba siawo katã, siwo nèkpɔ kple ŋkuwo la ana wò dzidzimeviwo, matsɔ wo ana wo woanye domenyinu tegbee, ɖeko nàsẽ ŋu eye mègavɔ̃ o, zɔ le ŋkunyeme eye nàde blibo. Yaser 16:20-21 Eye Yehowa ƒe dɔla aɖe kpɔe le teƒe si wòsi le, le vudo aɖe to, eye wògblɔ nɛ bena: Mègavɔ̃ o, elabena mana wò dzidzimeviwo nadzi ɖe edzi, elabena àdzi ŋutsuvi, eye àtsɔ ŋkɔ nɛ be Ismael; azɔ trɔ yi wò aƒenɔ Sarai gbɔ, eye nàbɔbɔ ɖokuiwò ɖe eƒe asi te. Yaser 16:34 Eye Yehowa gblɔ na Satana bena: Èbu nye dɔla Abraham ŋu alea? elabena ame aɖeke mele anyigba dzi abe eya ene o, ame deblibo kple dzɔdzɔetɔ le ŋkunyeme, amesi vɔ̃a Mawu, eye wòƒoa asa na vɔ̃; abe ale si mele agbe ene la, ne magblɔ nɛ bena: Kplɔ viwò Isak le ŋkunyeme la, maxe mɔ nɛ o, ne megblɔ nɛ be wòatsɔ numevɔ tso eƒe alẽwo alo nyiwo me ava ŋkunyeme. Yaser 22:54 Ɣemaɣi la, Aƒetɔ la ɖe eɖokui fia Abraham, eye wòyɔe tso dziƒo gblɔ nɛ bena: Mègatsɔ wò asi da ɖevi la dzi o, eye mègawɔ naneke nɛ o, elabena azɔ la, menyae be èvɔ̃a Mawu le nu sia wɔwɔ me, eye mèxe mɔ na viwò, wò tenuvi, nam o. Yaser 23:69 Eye ame aɖeke metsi tre, si vɔ̃a Mawu abe Abraham ene o, elabena evɔ̃a eƒe Mawu tso eƒe ɖevime ke, eye wòsubɔ Yehowa, eye wòto eƒe mɔwo katã dzi le eƒe agbenɔɣi, tso eƒe ɖevime va se ɖe eƒe kugbe. Yaser 26:34 Eye Yakob ƒe vɔvɔ̃ kple eƒe ŋɔdzidoname dze nɔvia Esau dzi, elabena Esau vɔ̃ Yakob vevie le nusi Mawu ƒe dɔlawo wɔ ɖe Esau ŋu ta, eye Esau ƒe dziku ɖe Yakob ŋu trɔ zu amenuveve. Eye esi Esau kpɔ Yakob wònɔ du dzi gbɔna egbɔ la, eya hã ƒu du va egbɔ, eye wòkpla asi kɔ nɛ, eye wòdze kɔ nɛ, eye wogbugbɔ nu na wo nɔewo, eye wofa avi. Eye Mawu na vɔvɔ̃ kple dɔmenyonyo na Yakob le ŋutsu siwo va kple Esau la ƒe dzi me, eye woawo hã wogbugbɔ nu na Yakob hekpla asi kɔ nɛ. Eye Elifaz, Esau vi, kple nɔviaŋutsu ene siwo nye Esau viwo hã fa avi kple Yakob, eye wogbugbɔ nu nɛ hekpla asi kɔ nɛ, elabena Yakob ƒe vɔvɔ̃ dze wo katã dzi. Yaser 32:55-58 Azɔ nɔ anyi kpoo le wo ŋu, eye nàtsɔ wò vɔvɔ̃wo aƒu gbe, ke ɖo ŋu ɖe Yehowa mía Mawu ŋu, eye nàdo gbe ɖa nɛ be wòakpe ɖe mía ŋu, eye wòaɖe mí, eye wòatsɔ míaƒe futɔwo ade asi na mí. Eye Yuda gblɔ na Simeon kple Lewi kpakple nɔviawo katã bena: Mido ŋusẽ mia ɖokui, eye mianye kalẽtɔwo, elabena Yehowa mía Mawu li kpli mí, migavɔ̃ wo o. Yaser 34:56,59 ƒe agbalẽ Eye Yehowa se Isak kple Yakob ƒe gbedodoɖawo, eye wòna vɔvɔ̃ kple vɔvɔ̃ gã aɖe yɔ fiawo ƒe aɖaŋuɖola siawo katã ƒe dzi me ale gbegbe be wo kple susu ɖeka do ɣli bena: Ðe nènye bometsila egbea, alo gɔmesese aɖeke mele mewò o, be àwɔ aʋa kple Hebritɔwo, eye nukatae àkpɔ dzidzɔ ɖe wò ŋutɔ wò tsɔtsrɔ̃ ŋu egbea? Kpɔ ɖa, wo dometɔ eve va Sekem-dua me vɔvɔ̃ kple vɔvɔ̃ manɔmee, eye wowu dua me nɔlawo katã, ale be ame aɖeke metsi tre ɖe wo ŋu o, eye aleke nàwɔ awɔ aʋa kpli wo katã? Eye fiawo trɔ, eye woƒo asa na Yakob viwo, elabena womete ɖe wo ŋu be yewoawɔ aʋa kpli wo o, elabena wonɔ vɔvɔ̃m na wo vevie, eye woƒe dzi gbã le wo me le vɔvɔ̃ na wo ta. Yaser 35:2-3,23 Eye vɔvɔ̃ kple vɔvɔ̃ xɔ woƒe dzi me le Yakob viwo ta, eye wovɔ̃ na wo vevie, eye wogbugbɔ yi megbe hesi le wo ŋgɔ yi dua me, eye Yakob viwo ti wo yome va se ɖe dua ƒe agbo nu, eye wova dze wo dzi le dua me. Eye ŋutsu kple nyɔnu siwo ade blaatɔ̃ gakpɔtɔ le gli la liam tso dua me eye wo katã woƒo xlã Yuda, eye Aƒetɔ la na Yuda vɔvɔ̃ de woƒe dzi me, be womete ŋu te ɖe eŋu o. Eye kalẽtɔ sia esi wòƒo Yuda vɔ la, eƒu du ɖe eƒe agbe ta, le Yuda vɔvɔ̃ ta, eye eƒe afɔwo ge ɖe gli la dzi, eye wòge dze Yakob vi siwo le gli la te la dome, eye Yakob viwo ƒoe hewui.

Yaser 39:8,35,39 Eye Kanaantɔwo ƒe duwo me nɔlawo katã kple amesiwo katã le Yordan-tɔsisia ƒe go kemɛ dzi la vɔ̃ Yakob viwo vevie, elabena wogblɔ bena: Kpɔ ɖa, nenema ke woawɔ na mí abe alesi wowɔ na du mawo ene, elabena ameka ate ŋu atsi tre ɖe woƒe ŋusẽ sesẽ la ŋu? Yaser 40:10 Azɔ vinye, vinye Yosef, kpɔ mɔ na Yehowa, eye nàlalae, eye mègavɔ̃ o, elabena Yehowa li kpli wò, aɖe wò tso xaxawo katã me. Tso vinye, yi Egipte kple wò aƒetɔwo, eye mègavɔ̃ o, elabena Yehowa li kpli wò, vinye. Eye wòyi edzi nɔ nu ƒom na Yosef abe nya siawo ene, eye wònɔ anyi kpoo. Yaser 42:39-40

23

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Azɔ vinye, fia viwòwo kple viwòwo ƒe viwo be woavɔ̃ Yehowa, eye woato mɔ nyui si adze Yehowa, wò Mawu ŋu la dzi, elabena ne èlé Yehowa ƒe mɔwo kple eƒe ɖoɖowo me ɖe asi la, Yehowa alé nubabla si wòbla kple Abraham hã me ɖe asi na wò, eye wòawɔ nu nyui na wò kple wò dzidzimeviwo ŋkekeawo katã. Yaser 47:8 Mèkpɔ Egipte dziɖuɖu ƒe nyawo le ɖoɖo nu, eye mèbia eƒe aƒetɔ Farao o; mèkpɔ vɔvɔ̃ kple vɔvɔ̃ si wòde Egiptetɔwo katã dzi o. Yaser 52:16 Eye le ŋdɔ ga wuieve me la, Yosef dɔ amewo be woava do ŋgɔ na ye kple Benyamin, eye ŋutsuawo gblɔ klosalo, si wogbugbɔ ɖo ɖe woƒe kotokuwo me la na Yosef ƒe aƒedzikpɔla, eye wògblɔ na wo bena: Anyo na mi, migavɔ̃ o, eye wòkplɔ wo nɔvi Simeon va wo gbɔ. Yaser 53:4 Eye Yuda gblɔ na Yosef bena: Vavãe wò kple wò dukɔ miavɔ̃ nye; abe alesi Yehowa le agbe ene ne meɖe nye yi zi ɖeka la, nyemagatsɔe abla o vaseɖe esime mawu Egipte blibo egbea, eye madze egɔme kpli wò, eye mawu enu kple wò aƒetɔ Farao. Yaser 54:10 Eye esi Yuda kpɔ nɔviawo dometɔ aɖewo vɔvɔ̃ ɖo la, egblɔ na wo bena: Nukaŋuti miele vɔvɔ̃m esime Mawu ƒe amenuveve le mía gbɔ? eye esi Yuda kpɔ Egiptetɔwo katã ƒo xlã wo le Yosef ƒe sedede nu be woado vɔvɔ̃ na wo la, Yosef koe de se na wo bena: Migaka asi wo dometɔ aɖeke ŋu o! Yaser 54:42 Kpɔ ɖa, Yehowa ƒe gbe va nɛ bena: Yi Egipte kple wò aƒe blibo la katã, eye nàtsi afima, megavɔ̃ be yeayi Egipte o elabena mawɔ wò dukɔ gã aɖe le afima. Eye Yakob gblɔ le eɖokui me bena: Mayi aɖakpɔ vinye ɖa be eƒe Mawu vɔvɔ̃ gakpɔtɔ le eƒe dzi me le Egiptetɔwo katã dome hã. Eye Yehowa gblɔ na Yakob bena: Mègavɔ̃ Yosef o, elabena egakpɔtɔ lé eƒe fɔmaɖimaɖi me ɖe asi, be yeasubɔm, abe ale si wòadze le ŋkuwòme ene, eye Yakob kpɔ dzidzɔ ŋutɔ le via ŋu. Yaser 55:2-4 Eye be woanya dzesi kple nukunu gã siwo Yehowa awɔ le Egipte le eƒe dukɔ Israel ta, bena Israel-viwo navɔ̃ Yehowa, wo tɔgbuiwo ƒe Mawu, eye woazɔ eƒe mɔwo katã dzi la, woawo kple woƒe dzidzimeviwo adze wo yome ŋkekeawo katã. Yaser 63:8 Eye Yehowa na vɔvɔ̃ ɖo fiawo ƒe asaɖa me ale gbegbe be vɔvɔ̃ ɖo Israel-viwo dzi. Eye Egiptetɔwo katã kpɔ vɔ̃, si Israel-viwo wɔ ɖe wo ŋu, ale Egipte blibo la vɔ̃ Israel-viwo vevie, elabena wokpɔ woƒe ŋusẽ gã la, eye ame ɖeka pɛ hã medze anyi o. Yaser 64:36,49 Gake vixelaawo vɔ̃a Mawu eye womeɖoa to Egipte-fia alo eƒe nyawo o, eye ne Hebri nyɔnuwo dzi viŋutsu alo vinyɔnu na vixela la, ekema vixela la wɔa nu siwo katã hiã na ɖevia eye wòna wònɔa agbe; aleae vixelawo wɔna ŋkekeawo katã. Yaser 66:27 Eye Mose vɔ̃ Yehowa, tɔgbuiawo ƒe Mawu, ale be meva egbɔ o, eye metrɔ ŋku ɖe eŋu o. Eye Mose vɔ̃ Yehowa eƒe Mawu le eƒe agbemeŋkekewo katã me, eye Mose zɔ Aƒetɔ la ŋkume le nyateƒe me, kple eƒe dzi blibo kple eƒe luʋɔ blibo, metrɔ tso mɔ dzɔdzɔe la dzi le eƒe agbemeŋkekewo katã me o; megbe le mɔ si yi ɖusime alo miame, si dzi Abraham, Isak kple Yakob zɔ la dzi o. Yaser 73:32,37 Eye Kus-viwo katã nɔ vɔvɔ̃m be yewoado asi ɖa ɖe Mose ŋu, elabena Yehowa nɔ Mose gbɔ, eye Kus-viwo ɖo ŋku atam si woka na Mose la dzi, eyata womewɔ nuvevi aɖekee o. Yaser 76:10 Eye Mose gblɔ na Farao bena: Kpɔ ɖa, togbɔ be dawò ƒe ŋgɔgbevie nènye hã la, mègavɔ̃ o, elabena màku o, elabena Yehowa de se be nànɔ agbe, ne wòaɖe eƒe ŋusẽ gã kple eƒe alɔ sesẽ si wòdo la afia wò. Yaser 80:57 Eye Mose gblɔ na wo bena: Migavɔ̃ o, mitsi tre ne miakpɔ Yehowa ƒe xɔname, si wòawɔ na mi egbea. Asrafoha evelia nye Zebulon, Benyamin kple Naftali viwo, eye woɖoe be yewoatrɔ ayi Egipte kple Egiptetɔwo. Eye Mose gblɔ na wo bena: Migavɔ̃ o, elabena abe ale si miekpɔ Egiptetɔwo egbea ene la, nenemae miagakpɔ wo tegbee o.

Aʋalɔgo etɔ̃lia nye Yuda kple Yosef viwo, eye woɖoe be yewoayi aɖakpe Egiptetɔwo aɖawɔ aʋa kpli wo. Eye Mose gblɔ na wo bena: Mitsi tre ɖe mia teƒe, elabena Yehowa aʋli mi, eye miazi ɖoɖoe. Lewi, Gad kple Aser viwo ƒe hatsotso enelia, eye woɖoe be yewoayi Egiptetɔwo dome, aɖado ŋukpe wo, eye Mose gblɔ na wo bena: Minɔ miaƒe nɔƒewo, eye migavɔ̃ o, ɖeko miyɔ Yehowa, ne wòaɖe mi tso wo si me. Yaser 81:28-33

24

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Ɣemaɣi la, Yehowa gblɔ na Israel-viwo bena: Migavɔ̃e o, elabena metsɔ eya kple eƒe dukɔ blibo kple eƒe anyigba blibo de asi na mi, eye miawɔe abe ale si miewɔe na Sihon ene. Yaser 85:26 Eye Yehowa de se na Yosua, Nun vi, eye wògblɔ nɛ bena: Ŋusẽ, eye dzi nenɔ ƒowò, elabena àkplɔ Israel-viwo ava anyigba, si meka atam be matsɔ ana wo la dzi, eye manɔ kpli wò. Eye Mose gblɔ na Yosua bena: Ŋusẽ, eye dzi nenɔ ƒowò, elabena àna Israel-viwo nanyi anyigba la dome, eye Yehowa anɔ kpli wò, magblẽ wò ɖi, eye magblẽ wò ɖi o, megavɔ̃ o, eye dzi megaɖe le ƒowò o. Yaser 87:3-4 Ame aɖeke matsi tre ɖe ŋuwò le wò agbemeŋkekewo katã me o; abe ale si menɔ kple Mose ene la, nenema ke manɔ kpli wò, ɖeko nàsẽ ŋu eye dzi nanɔ ƒowò be malé se siwo katã Mose de se na wò la me ɖe asi, mègatrɔ tso mɔa dzi yi ɖusime alo miame o, ale be nàkpɔ dzidzedze le nu siwo katã nèwɔna me. Eye le ŋkeke adre megbe la, wova Yosua gbɔ le asaɖa la me, eye wogblɔ nɛ bena: Yehowa tsɔ anyigba blibo la de asi na mí, eye edzinɔlawo ƒe vɔvɔ̃ le mía ta. Eye Yehowa gblɔ na Yosua bena: Mègavɔ̃ o, eye megatsi dzodzodzoe o, kpɔ ɖa, metsɔ Ai, eƒe fia kple eƒe dukɔ de asi na wò, eye nawɔ wo abe alesi nèwɔ na Yerixo kple eƒe fia ene, eƒe aboyonu kple eƒe nyiwo koe miatsɔ azu aboyonu na mia ɖokui; da bebeƒe na dua si le megbe nɛ. Yaser 88:4,8,38 Eye Yehowa gblɔ na Yosua bena: Mègavɔ̃ wo o, elabena etsɔ le ɣeyiɣi sia me la, matsɔ wo katã ade asi na wò, eye àtsɔ dzo atɔ woƒe sɔwo, eye nàtɔ dzo woƒe tasiaɖamwo. Yaser 89:42 Mido ŋusẽ mia ɖokui, eye mi amesiwo katã ɖoa ŋu ɖe Aƒetɔ la ŋu la ƒe dzi nalé dzi ɖe ƒo. Nuwuwua. Yaser 91:17

Ablɔɖeŋkekewo Eye mi, midzi ɖe edzi, midzi ɖe edzi le anyigba dzi, eye miasɔ gbɔ ɖe edzi, eye mianye yayra ɖe edzi. Maʋã wò vɔvɔ̃ kple vɔvɔ̃ na wò le nusianu si le anyigba dzi kple atsiaƒu me la me. Ablɔɖewo 6:5 Eye manye Mawu na wò kple viwòŋutsu, viwòŋutsu kple wò dzidzimeviwo katã, mègavɔ̃ o, tso fifia dzi va se ɖe anyigba dzi dzidzimewo katã dzi la, nyee nye wò Mawu. Ablɔɖewo 12:24 Le nusiawo megbe, le kwasiɖa sia ƒe ƒe enelia me, le ɣleti etɔ̃lia ƒe dzinu yeye dzi la, Yehowa ƒe gbe va na Abram le drɔ̃e me be: ‘Abram, mègavɔ̃ o; Nyee nye wò taʋlila, eye wò fetu asɔ gbɔ ŋutɔ.’ Ablɔɖewo 14:1 Eye megblɔ nɛ be: ‘Mègatsɔ wò asi da ɖevi la dzi o, eye mègawɔ naneke nɛ o; elabena azɔ la, meɖee fia be èvɔ̃a Yehowa, eye mèxe mɔ na viwòŋutsu, viwò gbãtɔ, nam o.’ Ablɔɖewo 18:11 Vinye Yakob, mègavɔ̃ o, Eye mègatsi dzodzodzoe o, Abraham vi: Mawu Dziƒoʋĩtɔ la nakpɔ tawò tso tsɔtsrɔ̃ me, Eye wòaɖe wò tso vodadamɔwo katã me. Ablɔɖewo 22:23 Eye Yehowa ɖe eɖokui fiae le zã ma me, le ɣleti gbãtɔ ƒe dzinu yeyea dzi, eye wògblɔ nɛ bena: Nyee nye fofowò Abraham ƒe Mawu; mègavɔ̃ o, elabena meli kpli wò, eye mayra wò, eye madzi wò dzidzimeviwo ɖe edzi abe anyigba ƒe ke ene, le nye dɔla Abraham ta.’ Ablɔɖewo 24:22 Mègavɔ̃ o, dada; kakaɖedzi nenɔ asiwò be mawɔ wò lɔlɔ̃nu eye mazɔ le dzɔdzɔenyenye me, eye nyemagblẽ nye mɔwo tegbee o. Ablɔɖeŋkekewo 25:10 Nɔvinyenyɔnu, megavɔ̃ le eta o, elabena ele mɔ dzɔdzɔe dzi eye wònye ame deblibo, eye wònye nuteƒewɔla, eye matsrɔ̃ o. Mègafa avi o. Ablɔɖewo 27:17 Eye wògblɔ na Yuda be: ‘Yehowa nena ŋusẽ kple ŋusẽ wò Be nàtu afɔ ame siwo katã lé fu wò la anyi; Wò kple viwòŋutsuwo dometɔ ɖeka nanye amegã ɖe Yakob viwo dzi; Wò ŋkɔ kple viwòŋutsuwo ƒe ŋkɔ nayi aɖatsa le anyigba kple nuto ɖesiaɖe me. Ekema Trɔ̃subɔlawo avɔ̃ le ŋkuwòme, Eye dukɔwo katã aʋuʋu. Ablɔɖewo 31:18 Mègavɔ̃ o, elabena ale si nèkpɔe hexlẽe la, aleae wò katã anɔ; eye nàŋlɔ nu sia nu ɖi abe ale si nèkpɔe hexlẽe ene.

Ablɔɖewo 32:24 Eye mègavɔ̃ le Yakob ta o; elabena Yakob ƒe dzɔla lolo, ŋusẽ le eŋu, eye bubu le eŋu, eye wokafui wu Esau dzɔla.

Ablɔɖewo 35:17 25

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Eye azɔ mana mi ka atam gã aɖe -elabena atam aɖeke meli si lolo wui to ŋkɔ si nye ŋutikɔkɔe kple bubu kple gã kple atsyɔ̃ɖoɖo kple nukunu kple ŋusẽtɔ, si wɔ dziƒowo kple anyigba kple nuwo katã ɖekae- be miavɔ̃e eye miade ta agu nɛ o. Ablɔɖewo 36:7 Le ŋkeke wuiadelia dzi la, Yehowa ɖe eɖokui fiae, eye wògblɔ nɛ bena: Yakob, Yakob; eye wògblɔ bena: Nyee nye esi. Eye Egblɔ nɛ be: ‘Nyee nye tɔgbuiwòwo ƒe Mawu, Abraham kple Isak ƒe Mawu; megavɔ̃ be yeayi Egipte o, elabena mawɔ dukɔ gã aɖe tso afima, mayi kpli wò, eye makplɔ wò ayi dzi (agate ŋu), eye woaɖi wò ɖe anyigba sia dzi, eye Yosef atsɔ eƒe asiwo aɖo ŋkuwòme. Ablɔɖewo 44:5

Biblia ƒe Agbalẽ Bubuwo Yoaxim, mègavɔ̃ o, eye mègatsi dzodzodzoe le ŋkunyeme o, elabena Aƒetɔ la ƒe dɔla si wòdɔ ɖe gbɔwòe menye, bena mana nànya be wose wò gbedodoɖawo, eye wò dɔmenyonunanawo yi dzi le Mawu ŋkume. Maria Dzidzi Ŋuti Nyanyui 2:3 Emegbe mawudɔla la ɖe eɖokui fia srɔ̃a Hana gblɔ bena: Mègavɔ̃ o, eye mègabu nusi nèkpɔ la be enye gbɔgbɔ o.

Elabena nyee nye mawudɔla, si tsɔ miaƒe gbedodoɖawo kple dɔmenyonunanawo sa vɔe le Mawu ŋkume, eye wodɔm ɖe mi azɔ, bena magblɔ na mi bena, woadzi nyɔnuvi na mi, si woayɔ be Maria, eye woayrae wu nyɔnuwo katã. Maria Dzidzi Ŋuti Nyanyui 3:1-2 Eye Aƒetɔ la ƒe Gbɔgbɔ anɔ edzi, Nunya kple gɔmesese ƒe Gbɔgbɔ, Aɖaŋuɖoɖo kple Ŋusẽ ƒe Gbɔgbɔ, Sidzedze kple Mawuvɔvɔ̃ ƒe Gbɔgbɔ, eye Aƒetɔ la vɔvɔ̃ ƒe Gbɔgbɔ ayɔe fũ. Maria Dzidzi Ŋuti Nyanyuigbalẽ 5:15 Ke esi wònɔ nu siawo ŋu bum la, kpɔ ɖa, Yehowa ƒe dɔla ɖe eɖokui fiae le eƒe alɔ̃ me, eye wògblɔ be Yosef, Dawid vi, megavɔ̃ o; Mègalɔ̃ be yeatsɔ ɖikeke aɖeke ɖe Ðetugbi Nɔaƒe la ƒe fɔɖiɖi le ahasiwɔwɔ ta ŋu o, alo abu nane si mesɔ o le eŋu o, eye mègavɔ̃ be yeakplɔe azu srɔ̃ o; Elabena nusi wodzi Le eyama me eye wòle fu ɖem na miaƒe susu fifia la, menye amegbetɔ ƒe dɔwɔwɔ o, ke boŋ Gbɔgbɔ Kɔkɔe lae. Maria Dzidzi Ŋuti Nyanyuigbalẽ 8:810 Tete nunɔlagã la ɖo eŋu bena: Yosef, vɔ̃ Yehowa, wò Mawu, eye nàɖo ŋku ale si Mawu wɔ nu ɖe Datan, Korax kple Abiram ŋu, ale si anyigba ʋu wo, eye wòmi wo, le woƒe tsitretsiɖeŋu ta. Eya ta Yosef, vɔ̃ Mawu, ne nu mawo tɔgbe nagadzɔ le wò ƒomea me o. Protevangelion 8:14-15 ƒe agbalẽ Eye kpɔ ɖa, Yehowa ƒe dɔla la tsi tre ɖe egbɔ hegblɔ bena: Maria, mègavɔ̃ o, elabena èkpɔ amenuveve le Mawu ŋkume; Protevangelion 9:9 Migavɔ̃ be yeaxɔ ɖetugbui ma o, elabena nusi le eme la tso Gbɔgbɔ Kɔkɔe la gbɔ; Eye wòadzi ŋutsuvi, eye nàna ŋkɔe be Yesu, elabena eyae aɖe eƒe dukɔ tso woƒe nu vɔ̃wo me. Protevangelion 10:18-19 ƒe agbalẽ Dadaa gblɔ nɛ bena: Mègavɔ̃ vinyɔnuvi o; ɖe asi le eŋu vaseɖe esime wòate ɖe ŋuwò! emegbe nàtsɔ avɔ si Aƒenɔ Maria tsɔ na mí la afiae, eye míakpɔ nudzɔdzɔa. Yesu Kristo ƒe Vidzĩme Nyanyui 1 lia 13:15 Yesu gblɔ nɛ bena: Mègavɔ̃ o, eye mègatsɔ wò ƒu gbe o; Yesu Kristo ƒe Vidzĩme Nyanyui 1 lia 16:12 Eye míese mawudɔla aɖe nɔ gbɔgblɔm na nyɔnuawo le Yesu ƒe yɔdo gbɔ bena: Migavɔ̃ o; Menya be miele Yesu si woklã ɖe ati ŋu la dim; wofɔe abe ale si wògblɔe ɖi ene. Nikodemo ƒe Nyanyuigbalẽ 10:5 Ke Yesu lé nye asi, kɔm tso anyigba, eye zãmu la hlẽ ɖe dzinye; ke eya tutu mo, eye wògbugbɔ nu nam hegblɔ nam bena: Yosef, mègavɔ̃ o; kpɔm ɖa, elabena nyee nye Nikodemo Nyanyui 11:21 Eyata amekae nènye, amesi tsɔ dzideƒo sia ge ɖe míaƒe nɔƒewo dome, eye menye ɖeko mèvɔ̃na be yeatsɔ tohehe gãtɔwo ado ŋɔdzi na mí o, ke boŋ èdzea agbagba hã be yeaɖe ame bubuwo katã tso kɔsɔkɔsɔ siwo me míelé wo ɖo la me? Nikodemo ƒe Nyanyuigbalẽ 17:11 Tete fia ƒe nyagblɔɖila Dawid do ɣli dzideƒotɔe gblɔ bena: Midzi ha yeye na Yehowa, elabena ewɔ nukunuwo; eƒe ɖusibɔ kple eƒe alɔ kɔkɔe lae na wòɖu dzi. Nikodemo ƒe Nyanyuigbalẽ 19:13 26

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Eya ta, nye lɔlɔ̃tɔwo, abe alesi miese Aƒetɔ ƒe vava ŋuti nya ene la, nenema ke mibu tame eye miwɔ nu le vɔvɔ̃ me, eye wòanye agbe mavɔ na mi; Paulo ƒe agbalẽ si wòŋlɔ na Laodikeatɔwo 1:10 Le esia ta la, Mawu dɔ Via Yesu Kristo, amesi meɖea gbeƒã le, eye amesi me mefiaa nu amewo le be woatsɔ woƒe mɔkpɔkpɔwo aɖo abe l ame ma si ƒe dɔme trɔ ɖe xexe si woble la ŋu alea gbegbe ene, ale be, O nutodziɖula, womabu fɔe o, ke boŋ xɔse, Mawuvɔvɔ̃, mawusubɔsubɔ ŋuti sidzedze, kple nyateƒe lɔlɔ̃ nanɔ esi. Eye esi wòkpɔe be Paulo mevɔ̃na na fukpekpe o, ke boŋ be to Mawu ƒe kpekpeɖeŋu me la, ewɔa nu dzinɔameƒotɔe la, eƒe xɔse dzi ɖe edzi ale gbegbe be wògbugbɔ nu na eƒe kɔsɔkɔsɔwo. Paulo ƒe Dɔwɔwɔwo kple Tekla 4:5,12 Tete gbe aɖe ɖi tso dziƒo gblɔ bena: Mègavɔ̃ o, Thecla, nye dɔla nuteƒewɔla, elabena meli kpli wò. Kpɔ teƒe si woʋu ɖi na wò la ɖa, eye afi mae wò nɔƒe mavɔ anɔ; afimae nàxɔ dzidzɔkpɔkpɔ ƒe ŋutega la le. Paulo ƒe Dɔwɔwɔwo kple Tekla 11:11 Aleae ame gã kple ame nyuitɔ siawo ƒe ɖokuibɔbɔ kple mawuvɔvɔ̃, si woŋlɔ ɖe Ŋɔŋlɔawo me, to toɖoɖo me, na menye míawo ɖeɖeko o, ke boŋ dzidzime siwo do ŋgɔ na mí hã nyo wu; ame geɖe siwo xɔ eƒe nyagbɔgblɔ kɔkɔewo kple vɔvɔ̃ kple nyateƒe gɔ̃ hã. Clement ƒe Agbalẽ 1 lia si wòŋlɔ na Korintotɔwo 9:1 Mina míade bubu ame siwo woɖo ɖe mía dzi la ŋu; mina míade bubu ame tsitsi siwo le mía dome ŋu; eye mina míafia nu ɖekakpuiawo, le Aƒetɔ la ƒe amehehe kple vɔvɔ̃ me. Woƒe dɔmenyonyo nanye bubumademade amewo ŋu ɖekae na amesiwo katã vɔ̃a Mawu le mawusubɔsubɔ me. Eye vevietɔ mina woasrɔ̃ alesi gbegbe ŋusẽ gã aɖe le ɖokuibɔbɔ ŋu na Mawu; aleke gbegbe dɔmenyonyo dzadzɛ kple kɔkɔe aɖe vi nɛ; aleke gbegbe eƒe vɔvɔ̃ nyo wu eye wòloloe; kple alesi wòaɖe amesiwo katã trɔna ɖe eŋu kple kɔkɔenyenye le susu dzadzɛ me. Clement ƒe Agbalẽ 1 lia si wòŋlɔ na Korintotɔwo 10:7,11,13 Mi viwo miva ɖo tom, eye mafia Aƒetɔ la vɔvɔ̃ mi. Ame kae le agbe dim, eye wòlɔ̃a ŋkeke nyuiwo kpɔkpɔ? Dzra wò aɖe ta tso vɔ̃ gbɔ, eye wò nuyiwo nagagblɔ ayemɔ aɖeke o. Midzo le vɔ̃ gbɔ eye miawɔ nyui; di ŋutifafa eye nàdze eyome. Mía Fofo nublanuikpɔla kple dɔmenyotɔ la ƒe dɔme trɔna ɖe amesiwo vɔ̃nɛ ŋu; eye wòtsɔa eƒe amenuveve naa amesiwo katã va egbɔ kple susu bɔbɔe la dɔmenyotɔe kple lɔlɔ̃tɔe. Clement ƒe Agbalẽ 1 lia si wòŋlɔ na Korintotɔwo 11:2-4,9 Eya ta Mawu kpɔ nuwo katã hesea wo; mina míavɔ̃e, eye mina míaɖe asi le míaƒe dɔ vɔ̃ɖi siwo dona tso dzodzro vɔ̃wo me la ŋu; bene to eƒe nublanuikpɔkpɔ me la, woaɖe mí tso fɔbubu si gbɔna la me. Clement ƒe Agbalẽ 1 lia si wòŋlɔ na Korintotɔwo 13:1 Woaɣla wò ɖe aɖe ƒe fuwɔame; eye mègavɔ̃ tsɔtsrɔ̃ ne eva o. Àko nu na ame vɔ̃ɖiwo kple nuvɔ̃wɔlawo; eye mègavɔ̃ anyigba dzi lãwo hã o. Lã wɔadã la anɔ ŋutifafa me kpli wò. Clement ƒe Agbalẽ 1 lia si wòŋlɔ na Korintotɔwo 23:10-11 Mina xɔse, vɔvɔ̃, ŋutifafa, dzigbɔgbɔ blewu, dzigbɔɖi, ɖokuidziɖuɖu, kɔkɔenyenye kple ŋuɖɔɖɔɖo na amegbetɔ ƒe luʋɔ ɖe sia ɖe, si yɔa eƒe ŋutikɔkɔe ŋkɔ kɔkɔe la, na ame sia ame si ƒe nu dzea eŋu; to míaƒe Nunɔlagã kple Ametakpɔla Yesu Kristo dzi, amesi dzi ŋutikɔkɔe kple gãnyenye kple ŋusẽ kple bubu nanɔ eŋu fifia yi mavɔmavɔ me. Amen. Clement ƒe Agbalẽ 1 lia si wòŋlɔ na Korintotɔwo 24:2 Azɔ hã, mina míavɔ̃ amewo o, ke boŋ míavɔ̃ Mawu. Eyata ne míewɔ nu vɔ̃ɖi siawo tɔgbe la, Aƒetɔ la gblɔ be: Togbɔ be miewɔ ɖeka kplim, le nye akɔnu ŋutɔ gɔ̃ hã, eye mielé nye sededewo me ɖe asi o hã la, matsɔ mi aƒu gbe, eye magblɔ na mi be: Midzo le gbɔnye; Nyemenya afi si mietso o, mi nu vlo wɔlawo. Clement ƒe Agbalẽ 2 lia si wòŋlɔ na Korintotɔwo 2:15 Eya ta nɔviwo, esi míeɖe asi le míaƒe xexe sia me nɔnɔ ŋu le dzitsinya ta la, mina míawɔ ame si yɔ mí la ƒe lɔlɔ̃nu, eye míagavɔ̃ be míadzo le xexe sia me o. Elabena Yehowa gblɔ bena: Mianɔ abe alẽ siwo le amegãxiwo dome ene.

Petro ɖo eŋu gblɔ bena: Ke ne amegãxiwo vuvu alẽawo ɖe? Yesu gblɔ na Petro bena: Alẽwo megavɔ̃ amegãxiwo le ku megbe o. ke boŋ mivɔ̃ amesi le mia ku megbe la, ŋusẽ le esi be wòatsɔ luʋɔ kple ŋutilã siaa aƒu gbe ɖe dzomavɔ me. Clement ƒe lɛta 2 lia si wòŋlɔ na Korintotɔwo 3:1-2 Fifia míaƒe xɔse ƒe kpeɖeŋutɔwoe nye vɔvɔ̃ kple dzigbɔɖi; mía hati aʋawɔlawo, dzigbɔgbɔ blewu kple ɖokuidziɖuɖu. Barnaba ƒe Agbalẽ Gbãtɔ 2:2

27

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Mina míazu gbɔgbɔmemewo, gbedoxɔ deblibo na Mawu. Alesi alakpa le mía me la, mina míade ŋugble le Mawu vɔvɔ̃ ŋu; eye míadze agbagba ale si míate ŋui be míalé eƒe sededewo me ɖe asi; bene míakpɔ dzidzɔ le eƒe ʋɔnudɔdrɔ̃ dzɔdzɔewo me. Barnaba ƒe Agbalẽ Gbãtɔ 3:12 Eye le esia me la, eƒo nu nyuie, eye wòde bubu sedede la ŋu. Eya ta nya kae wògblɔ?—Be míalé amesiwo vɔ̃a Aƒetɔ la me ɖe asi sesĩe; kple amesiwo dea ŋugble le nya si woxɔ le woƒe dzi me ƒe sedede ŋu; kple ame siwo gblɔa Yehowa ƒe ʋɔnudɔdrɔ̃ dzɔdzɔewo, eye woléa eƒe sededewo me ɖe asi; Barnaba ƒe Agbalẽ Gbãtɔ 9:17 Eye agate ŋu agblɔ be: Anɔ agakpe sesẽ la ƒe do kɔkɔ la me. Eye emegbe la, nukae kplɔe ɖo le nyagblɔɖila ma ke me? Eƒe tsi la wɔa nuteƒe; miakpɔ fia la kple ŋutikɔkɔe, eye miaƒe luʋɔ asrɔ̃ Aƒetɔ la vɔvɔ̃. Eye nukae kplɔe ɖo?— Eye tɔsisi aɖe nɔ sisim le ɖusime, eye ati dzeaniwo mie ɖe edzi; eye ame si aɖu wo la, anɔ agbe tegbee. Gɔmesese si le eŋue nye esi: be míaɖi ɖe tsi si me nuvɔ̃wo kple ɖiƒoƒo yɔ fũu la me; ke boŋ migatrɔ va dzi, miatse ku; vɔvɔ̃ kple mɔkpɔkpɔ si le Yesu me la le míaƒe dziwo me to gbɔgbɔ la me. Eye ame sia ame si aɖu wo la, anɔ agbe tegbee.

Barnaba ƒe Agbalẽ Gbãtɔ 10:6,14 Mègaɖe asi le viwòŋutsu alo viwònyɔnu ŋu o; ke boŋ afia Yehowa vɔvɔ̃ wo tso woƒe ɖevime ke. Mègabiã ŋu na hawòvi ƒe nunɔamesiwo o; eye mèganye adzodala hã o. Eye wò dzi hã mawɔ ɖeka kple dadalawo o; ke woaxlẽ wò ɖe ame dzɔdzɔewo kple ame tsɛwo dome. Nu siwo katã adzɔ ɖe dziwò la, àxɔ wo abe nyui ene. Mègatsɔ susu eve alo aɖe eve o; elabena aɖe eve nye ku ƒe mɔ̃. Àbɔbɔ ɖokuiwò na Aƒetɔ la kple aƒetɔ siwo bɔbɔ ɖe anyi wu abe Mawu teƒenɔlawo ene te, le vɔvɔ̃ kple bubu me. Mègase veve ɖe wò dɔla siwo ɖoa ŋu ɖe Mawu ŋu la dometɔ aɖeke ŋu o; be màgavɔ̃ amesi le wo ame evea siaa dzi o; elabena meva be yeayɔ ame aɖeke le amewo ŋu o, ke boŋ ame sia ame si gbɔgbɔ la dzra ɖo. Barnaba ƒe Agbalẽ Gbãtɔ 14:12-15 Ɣeyiɣi mamlɛawo va mía dzi: eyata mina míade bubu gã aɖe ŋu, eye míavɔ̃ Mawu ƒe dzigbɔgbɔ blewu, bene wòaganye mía e fɔbubu me o. Elabena mina míavɔ̃ dziku si gbɔna la, alo mina míalɔ̃ amenuveve si le vivi sem na mí fifia, ale be to esiawo dometɔ ɖeka alo bubu me nakpɔ mí le Kristo Yesu me, ayi agbe vavã la me. Ignatius ƒe lɛta si wòŋlɔ na Efesotɔwo 3:5-6 Elabena fifia ele be mavɔ̃ wu; eye nyemaɖo to amesiwo di be yewoado dzinye o. Ignatius ƒe lɛta si wòŋlɔ na Efesotɔwo 1:13 Ke esi meva ɖo ɖokuinye dzi, eye meɖo ŋku Gad ƒe ŋutikɔkɔe dzi, eye dzi nɔ ƒonye la, medze klo, eye megadze nye nuvɔ̃wo ʋuʋu gɔme abe tsã ene. Hermas ƒe Alẽkplɔla (Ŋutegawo) 3:8 Gbã la, xɔe se be Mawu ɖeka aɖe li si wɔ nu dzodzrowo katã eye wòɖo wo ɖe ɖoɖo nu wozu nuwɔwɔ. Esea nuwo katã gɔme, eye lolo ŋutɔ koe wònye, ame aɖeke mate ŋu ase egɔme o. Ame si womate ŋu atsɔ nya aɖeke aɖe gɔmee o, eye susu mate ŋu asusui hã o. Eya ta xɔ edzi se; eye mivɔ̃e; eye le vɔvɔ̃ nɛ ta la, mitsri nu vɔ̃ɖiwo katã. Dzra nu siawo ɖo, eye nàtsɔ nudzodzrowo katã kple nuvɔ̃ɖiwɔwɔwo katã aƒu gbe ɖe adzɔge tso gbɔwò, eye nàdo dzɔdzɔenyenye, eye ànɔ agbe na Mawu, ne èlé se sia me ɖe asi. Hermas ƒe Agbalẽ 2 lia (Sededewo) 1:1-5 Mede se na wò, egblɔ, le nye se gbãtɔwo me, be nàlé xɔse kple vɔvɔ̃, kple dzimetɔtrɔ me ɖe asi. Ẽ, Aƒetɔ, megblɔe.

2nd Book of Hermas (Sededewo) 6:1 Egblɔ be, vɔ̃ Mawu, eye nalé eƒe sededewo me ɖe asi. Elabena ne èlé eƒe sededewo me ɖe asi la, ŋusẽ anɔ ŋuwò le dɔwɔwɔ ɖe sia ɖe me, eye wò dɔwɔwɔwo katã anyo wu. Elabena ne èvɔ̃ Mawu la, àwɔ nusianu nyuie. Esiae nye vɔvɔ̃ ma si wòle be woatsɔ akpɔ ŋusẽ ɖe dziwò ale be nàkpɔ ɖeɖe. Ke mègavɔ̃ Abosam o, elabena ne èvɔ̃a Yehowa la, àɖu edzi; elabena ŋusẽ aɖeke mele eme o. Azɔ ne ŋusẽ aɖeke mele eme o la, ekema mele be woavɔ̃ eya hã o. Ke ame si me ŋusẽ geɖe le la, ele be woavɔ̃e, elabena ame sia ame si si ŋusẽ le la, ele be woavɔ̃e. Ke ame si si ŋusẽ mele o la, ame sia ame doa vloe. Vɔ̃ abosam ƒe dɔwɔwɔwo, elabena wonye vɔ̃. Elabena ne èvɔ̃ Yehowa la, àvɔ̃ eye màwɔ Abosam ƒe dɔwɔwɔwo o, ke boŋ àkpɔ ɖokuiwò ta tso wo gbɔ. Eyata vɔvɔ̃ eve li; ne mèwɔ vɔ̃ o la, vɔ̃ Yehowa eye mègawɔe o. Ke ne èdi be yeawɔ nyui la, Aƒetɔ la vɔvɔ̃ nu sẽ, eye wòlolo eye ŋutikɔkɔe le eŋu. Eya ta vɔ̃ Mawu, eye ànɔ agbe, eye ame sia ame si vɔ̃nɛ, eye wòléa eƒe sededewo me ɖe asi la, woƒe agbe le Aƒetɔ la gbɔ.

Ke ame siwo meléa wo me ɖe asi o la, agbe hã mele wo me o. Hermas ƒe Agbalẽ 2 lia (Sededewo) 7:1-6

28

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Migatsri dɔ nyui aɖeke o, ke miwɔ wo. Egblɔ be, se nusi dɔ nyui mawo ƒe nyonyo le, si wòle be nàwɔ, be nàkpɔ ɖeɖe. Gbãtɔ le wo katã domee nye xɔse; Aƒetɔ la vɔvɔ̃; dɔmenyo; ɖekawɔwɔ; sɔsɔ; nyateƒe; dzigbᴐɖi; dzadzɛnyenye. Hermas ƒe Agbalẽ 2 lia (Sededewo) 8:8 Ke ame siwo vɔ̃a Yehowa, eye wodzroa nyateƒe si ku ɖe Mawu ŋu me, eye woƒe tamesusuwo katã le Yehowa ŋu; milé nya sia nya si wogblɔ na wo la ɖe asi, eye miase egɔme enumake, elabena Aƒetɔ la vɔvɔ̃ le wo me. Hermas ƒe Agbalẽ 2 lia (Sededewo) 10:13 Eya ta ame sia ame si adzo le nudzodzro vɔ̃wo katã gbɔ la, anɔ agbe na Mawu; ke ame siwo bɔbɔ wo ɖokui na wo la aku tegbee. Elabena dzodzro vɔ̃ sia wua ame. Eya ta do dzɔdzɔenyenye ƒe nudzodzro, eye nàtsɔ Aƒetɔ la vɔvɔ̃ bla aʋakpa la, tsi tre ɖe dzodzro vɔ̃wo katã ŋu. Elabena vɔvɔ̃ sia nɔa nudzodzro nyuiwo me; eye ne ŋukeklẽ vɔ̃ kpɔ wò nètsɔ Aƒetɔ la vɔvɔ̃ bla aʋakpa, eye nètsi tre ɖe eŋu la, adzo le gbɔwò, eye maɖe eɖokui afia le ŋkuwòme o, ke boŋ avɔ̃ wò aʋawɔnuwo. Eye aʋadziɖuɖu la asu asiwò, eye woaɖo fiakuku ɖe eta; eye wòaɖo didi ma si nyo la gbɔ; eye nàtsɔ aʋadziɖuɖu si nèkpɔ la ana Mawu, eye nàsubɔe le nusi nèdi be yeawɔ la wɔwɔ me. Elabena ne èsubɔ nudzodzro nyuiwo, eye nèbɔbɔ ɖokuiwò ɖe wo te; àte ŋu akpɔ ŋusẽ ɖe wò dzodzro vɔ̃wo dzi; eye woabɔbɔ wo ɖokui na wò abe ale si nèdi ene. Eye megblɔ bena: Aƒetɔ, manya ale si masubɔ didi ma si nyo la? Egblɔ bena: Vɔ̃ Mawu, eye nàɖo ŋu ɖe eŋu, eye nàlɔ̃ nyateƒe kple dzɔdzɔenyenye, eye nàwɔ nu nyui. Hermas ƒe Agbalẽ 2 lia (Sededewo) 12:6-10 Mitrɔ mia ɖokui ɖe Yehowa mia Mawu ŋu, eye migblẽ Abosam kple eƒe vivisesewo ɖi, elabena wonye vɔ̃, veve, kple makɔmakɔwo. Eye migavɔ̃ Abosam o, elabena ŋusẽ aɖeke mele esi ɖe mia dzi o. Elabena meli kpli wò, dzimetɔtrɔ ƒe dɔla, ame si kpɔ ŋusẽ ɖe edzi. Abosam doa vɔvɔ̃ na amewo vavã; gake eƒe ŋɔdzidoname nye dzodzro.

Eya ta migavɔ̃e o, eye asi le mia nu. Elabena ne mietsi tre ɖe eŋu la, adzo le mia gbɔ. Ke ame siwo meyɔ fũ le xɔse me o la, vɔ̃a Abosam, abe ɖe ŋusẽ gã aɖe le esi ene. Elabena abosam tea i Mawu subɔlawo kpɔ eye ne ekpɔ wo ƒuƒlu la, etsrɔ̃a wo. Gake nye, dzimetɔtrɔ ƒe dɔla, mele egblɔm na mi be, migavɔ̃ abosam o, elabena wodɔm ɖe mia gbɔ, bena wòanɔ mia gbɔ, amesiwo katã atrɔ dzime kple miaƒe dzi blibo, eye maɖo kpe mi dzi le xɔse la me.

Ekema mègavɔ̃ eƒe ŋɔdzidoname suetɔ kekeake o, elabena ŋusẽ aɖeke mele wo ŋu o, abe ame kuku ƒe lãmekawo ene. Ke miɖo tom, eye mivɔ̃ Aƒetɔ Ŋusẽkatãtɔ, amesi ate ŋu axɔ na mi eye wòatsrɔ̃ mi; eye milé eƒe sededewo me ɖe asi, ne mianɔ agbe na Mawu. Hermas ƒe Agbalẽ 2 lia (Sededewo) 12:22-23,27,30,33 Ke nu si miawɔ na Yehowa ƒe ŋkɔ la, miakpɔe le miaƒe du me, eye miakpɔ dzidzɔ blanuiléle alo vɔvɔ̃ manɔmee.

Eya ta mègabiã ŋu na trɔ̃subɔlawo ƒe kesinɔnuwo o; elabena wogblẽa nu na Mawu ƒe dɔlawo. Hermas ƒe Agbalẽ 3 lia (Nu Siwo Sɔ Kple Wo Nɔewo) 1:9 Ke ɖo ŋu ɖe Aƒetɔ la ŋu bena, ne èwɔ nu siawo, eye nèvɔ̃nɛ, eye nètsri nu vɔ̃ ɖe sia ɖe la, ànɔ agbe na Mawu.

Hermas ƒe Agbalẽ 3 lia (Nu Siwo Sɔ Kple Wo Nɔewo) 5:6 Megblɔ nɛ bena; Aƒetɔ, mele kuku ɖem na wò kokoko be nàfia nu ɖekam fifia. Egblɔ be, nukae nèbia? Megblɔ nɛ bena; Ðe wole fu wɔm amesiwo do le Mawu vɔvɔ̃ me, le ɣeyiɣi ma ke si me wokpɔ dzidzɔ le woƒe alakpa vivisese kple vivisesewo mea? Eɖo eŋu nam bena: Wowɔa funyafunya wo hena ɣeyiɣi ɖeka. Hermas ƒe Agbalẽ 3 lia (Nu Siwo Sɔ Kple Wo Nɔewo) 6:28 Megblɔ nɛ bena: Aƒetɔ, mele mɔ kpɔm be ne wo katã woase nya siawo la, woatrɔ dzime. Elabena meka ɖe edzi be ame sia ame si lɔ̃ ɖe eƒe nu vɔ̃wo dzi, eye wòtsɔ Aƒetɔ la vɔvɔ̃ la, atrɔ ayi dzimetɔtrɔ me. Hermas ƒe Agbalẽ 3 lia (Nu Siwo Sɔ Kple Wo Nɔewo) 8:81 Ke azɔ la, mawudɔla la na kekeli klẽ na wò, gake Gbɔgbɔ ma ke na wò. Ke ele be nàlé ŋku ɖe nuwo katã ŋu vevie; elabena eya tae wodɔm ɖe wò aƒe me to dɔla bubume ma dzi, bena ne èkpɔ nuwo katã kple ŋusẽ vɔ la, màgavɔ̃ abe tsã ene o. Hermas ƒe Agbalẽ 3 lia (Nu Siwo Sɔ Kple Wo Nɔewo) 9:4 Ke ame siwo nɔ vɔvɔ̃m heke ɖi, eye wodzro wo ɖokui me nenye be yewoaʋu eme alo agbe nu le Kristo gbɔ, gake wokpe fu; woƒe kutsetsewo le sue wu, elabena be susu sia va woƒe dzi me. Hermas ƒe Agbalẽ 3 lia (Nu Siwo Sɔ Kple Wo Nɔewo) 9:237 Nyae eye kpɔe ɖa bena, gbesigbe nètsɔ Yesu de asi nam la, mekpɔ nublanui na ɖokuinye, eye meɖi ɖase to nye asiwo kɔklɔ me (be nyemeɖi fɔ o), le amesi fɔ tso yɔdo me le ŋkeke etɔ̃ megbe, eye wòwɔ wò dzidzɔ ɖe eŋu, elabena èdi be made ha kpli wò le eƒe atitsoga ŋu. Ke azɔ la, mesrɔ̃e tso amewulawo kple asrafo siwo nɔ eƒe yɔdo

29

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

dzi kpɔm gbɔ be efɔ tso ame kukuwo dome. Eye meɖo kpe nusi wogblɔ nam la dzi vevietɔ, be eɖe eɖokui fia le ŋutilã me le Galilea, le nɔnɔme ma ke me, kple gbe ɖeka ma ke, kple nufiafia ɖeka ma ke, kple nusrɔ̃la siwo ƒe susu me kɔ, esi metrɔ 1 le naneke me o, ke boŋ eɖe gbeƒã dzideƒotɔe eƒe tsitretsitsi, kple fiaɖuƒe mavɔ. Pilato ƒe lɛta si wòŋlɔ na Herodes

Eden ƒe Agbalẽ Siwo Woŋlɔ Be Do ŋusẽ wò dzi, eye mègavɔ̃ o. Viviti sia menye tohehe o. Ke, Oo Adam, mewɔ ŋkeke la, eye metsɔ ɣe da ɖe eme be wòana kekeli; ne mia kple viwòwo miawɔ miaƒe dɔwo. Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 1 lia 13:12 Eye esi wokpɔ kekeli la trɔ gbɔ va wo gbɔ la, wodzudzɔ vɔvɔ̃, eye wodo ŋusẽ woƒe dziwo. Esi wònye be esime wònɔ abɔa me eye wòse Mawu ƒe gbe kple gbeɖiɖi si Wòwɔ le abɔa me, eye wònɔ vɔvɔ̃m nɛ ta la, Adam mekpɔ ɣe ƒe keklẽ si le keklẽm la kpɔ o, eye eƒe dzoxɔxɔ si le bibim hã meka asi eƒe ŋutilã ŋu o. Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 1 lia 16:2,7 "Gake azɔ do ŋusẽ wò dzi eye mègavɔ̃ o. Mele kpli wò vaseɖe ŋkeke siwo meɖo ɖe ŋuwò la ƒe nuwuwu." Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 1 lia 19:6 Gake Mawu gblɔ na Adam kple Xawa be, "Tso fifia dzi la, migavɔ̃ o, nyemaɖe mɔ wòate ɖe mia ŋu o; menyae ɖa le mia ŋu, tso to sia dzi; eye nyemagblẽ naneke ɖe eme si awɔ nuvevi mi o." Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 1 lia 20:2 Eye Adam gblɔ na Mawu be, "Esi menɔ abɔa me la, nyemenya dzoxɔxɔ alo kuviawɔwɔ, ʋuʋu alo ʋuʋudedi alo vɔvɔ̃ o; gake fifia tso esime meva anyigba sia dzi la, xaxa siawo katã va dzinye." Emegbe Mawu gagblɔ na Adam be, "Esi nèdo dzi vɔvɔ̃ kple ʋuʋudedi le anyigba sia dzi, kuviawɔwɔ kple fukpekpe le afɔ ƒom hele tsatsam, le to sia dzi yim, eye nèku le edzi ta la, matsɔ nusiawo katã ɖe ɖokuinye dzi be maɖe wò." Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 1 lia 22:3,6 Esi Adam gblɔ nya sia teti ko la, mawudɔla aɖe si tso Mawu gbɔ va ɖe eɖokui fiae le agadoa me, eye wògblɔ nɛ bena, "Oo Adam, mègavɔ̃ o. Satana kple eƒe aʋakɔwoe nye esia; edi be yeable wò abe alesi wòble wò ene le gɔmedzedzea me. Zi gbãtɔe nye esia, woɣlae ɖe da la me; gake fifia ya la, eva gbɔwò le kekeli ƒe mawudɔla ƒe nɔnɔme me; be ne èsubɔe la, wòate ŋu awɔe." do dzidzɔ na wò, le Mawu ŋkume ŋutɔ." Tete mawudɔla la nya Satana kple eƒe aʋakɔwo ɖa le Adam kple Xawa gbɔ, eye wògblɔ na wo bena: Migavɔ̃ o, Mawu, si wɔ mi la, ado ŋusẽ mi." Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 1 lia 27:12,15 Esiae Mawu wɔ le eƒe nunya me, ale be sikati siawo, esi wole Adam gbɔ le agadoa me la, naklẽ kple kekeli le zã si ƒo xlãe me, eye wòaɖe eƒe vɔvɔ̃ na viviti la ɖa. Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 1 lia 29:7 Emegbe Mawu ƒe Nya la va Adam gbɔ, eye wògblɔ nɛ bena, "O, Adam, nukatae mèvɔ̃ alea o, nutsitsidɔ sia, alo ɖetsɔleme sia do ŋgɔ na esia o? Eye nukatae vɔvɔ̃ sia menɔ asiwò hafi nèda se o? 1st Book of Adam and Eve 40:1 Ke hã, Oo Adam, mègavɔ̃ o, eye mègagblɔ le wò dzi me bena, mekeke agakpe sia ɖe dziwò abe xɔmetsovɔ ene, be wòaɖe fu na wò o. Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 1 lia 49:5 Eye Mawu de se na eƒe dɔlawo be woakplɔ Adam kple Xawa ayi agadoa me kple dzidzɔ, ɖe vɔvɔ̃ si va wo dzi teƒe.

Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 1 lia 56:10 Emegbe Mawu ƒe Nya la va na Adam kple Xawa, amesi fɔ wo tso woƒe fukpekpewo me, eye Mawu gblɔ na Adam be, "Ŋusẽ, eye mègavɔ̃ amesi va gbɔwò teti la o." Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 1 lia 59:4 Ekema kpɔ ɖa, Oo Adam, eye kpɔe woblae le ŋkuwòme, le yame, eye mete ŋu si dzo o! Eya ta mele egblɔm na wò be, mègavɔ̃e o; tso fifia dzi la, kpɔ nyuie, eye nàkpɔ nyuie le eŋu, le nu sia nu si wòawɔ na wò la me. Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 2 lia 4:5 Vinye, mègavɔ̃ o; ŋukpe aɖeke mele eme o. Medi be nàɖe srɔ̃, le vɔvɔ̃ be futɔ la magaɖu dziwò o ta. Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 2 lia 7:3

30

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Ke azɔ, vinye Set, tsɔ ɖokuiwò ɖo wò dukɔ ƒe ta me; mikpɔ wo dzi eye mikpɔ wo dzi le Mawu vɔvɔ̃ me; eye nàkplɔ wo le mɔ nyui la dzi, De se na wo be woatsi nu adɔ na Mawu; eye nàna woase egɔme be mele be woaɖo to Satana o, ne menye nenema o la, matsrɔ̃ wo o. Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 2 lia 8:14 Emegbe Set tsia nu dɔ ŋkeke blaene ɖesiaɖe, abe ale si via tsitsiawo hã wɔnɛ ene. Elabena Set ƒe ƒomea se ati siwo le abɔa me ƒe ʋeʋẽ, esime ya nɔ ƒoƒom nenema. Wokpɔ dzidzɔ, womeɖi fɔ o, vɔvɔ̃ kpata aɖeke menɔ wo ŋu o, ŋuʋaʋã aɖeke menɔ wo dome o, nuwɔna vɔ̃ɖi aɖeke menɔ wo dome o, eye fuléle aɖeke menɔ wo dome o. Lãwo ƒe dzodzro aɖeke menɔ anyi o; nya ƒaƒãwo alo fiƒode aɖeke medo tso wo dome o; aɖaŋuɖoɖo vɔ̃ alo ametafatafa hã mele eme o. Elabena ɣemaɣi me ŋutsuwo meka atam kpɔ o, ke boŋ le nɔnɔme sesẽwo me, ne ele be amewo naka atam la, woka atam ɖe dzɔdzɔetɔ Habel ƒe ʋu ta. Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 2 lia 11:11-12 Henox gblɔ na wo hã be, "Mikpɔ miaƒe luʋɔwo dzi, eye milé miaƒe Mawu vɔvɔ̃ kple eƒe subɔsubɔ me ɖe asi sesĩe, eye misubɔe le xɔse dzɔdzɔe me, eye misubɔe le dzɔdzɔenyenye, fɔmaɖimaɖi kple ʋɔnudɔdrɔ̃ me, le dzimetɔtrɔ kple dzadzɛnyenye me." Adam kple Xawa ƒe Agbalẽ 2 lia 22:7 Dzi nenɔ ƒowò, Henox, mègavɔ̃ o; Mawu mavɔ la dɔ mí ɖe gbɔwò, eye kpɔ ɖa! àyi dziƒo kpli mí egbea, eye nàgblɔ nusiwo katã woawɔ na wò manɔmee le anyigba dzi le wò aƒe me na viwòŋutsuwo kple wò aƒetɔwo katã, eye ame aɖeke megadi wò o vaseɖe esime Aƒetɔ la natrɔ wò ava wo gbɔ. Henox ƒe nya ɣaɣlawo 1:10 Vinyewo, miɖo tom, nyemenya afi si mayi, alo nusi ava dzɔ ɖe dzinye o; azɔ eyata vinyewo, mele egblɔm na mi bena: migatrɔ tso Mawu gbɔ le tofloko, ame si mewɔ Dziƒo kple anyigba o la ŋkume o, elabena amesiawo atsrɔ̃ kple amesiwo dea ta agu na wo, eye Aƒetɔ la nana kakaɖedzi miaƒe dziwo le evɔvɔ̃ me. Eye azɔ, vinyewo, ame aɖeke megabu eŋu be yeadim o, va se ɖe esime Aƒetɔ la natrɔm ava mia gbɔ. Henox 2:1 ƒe nya ɣaɣlawo Dzi nenɔ ƒowò, Henox, mègavɔ̃ o,’ eye wòɖe Aƒetɔ la fiam tso adzɔge, esi wòbɔbɔ nɔ Eƒe fiazikpui kɔkɔ ŋutɔ la dzi. Elabena nuka le dziƒo ewolia dzi, esi Aƒetɔ la le afisia? Henox ƒe nya ɣaɣlawo 20:2 Eye Yehowa dɔ eƒe ŋutikɔkɔetɔ ɖeka, si nye mawudɔla gã Gabriel, eye wògblɔ nam bena: Dzi nenɔ ƒowò, Henox, mègavɔ̃ o, tso le Aƒetɔ la ŋkume yi mavɔmavɔ me, tso, va kplim. Henox ƒe nya ɣaɣlawo 21:4 Dzi nenɔ ƒowò, Henox, mègavɔ̃ o, tso eye nàtsi tre ɖe ŋkunyeme vaseɖe mavɔmavɔ me. Henox ƒe nya ɣaɣlawo 22:5 Abe alesi bubu le ƒe ɖeka ŋu wu bubu ene la, nenema ke bubu le ame ɖeka ŋu wu bubu, ɖewo le nunɔamesi gãwo ta, ɖewo le dzi ƒe nunya ta, ɖewo le nunya tɔxɛ ta, ɖewo le nunya tɔxɛ ta, ɖewo le ayemɔ ta, ɖeka le nuyi ƒe ɖoɖoezizi ta, bubu le dzadzɛnyenye ta, ɖeka le ŋusẽ ta, bubu le tugbedzedze ta, ɖeka na sɔhɛmenɔɣi, bubu le nunya ɖaɖɛ ta, ɖeka le ŋutilã ƒe nɔnɔme ta, ame bubu le seselelãme gome, ne woasee le afisiafi, gake ame aɖeke meli si nyo wu amesi vɔvɔ̃a Mawu, eƒe ŋutikɔkɔe geɖe wu le ɣeyiɣi siwo gbɔna me. Henox ƒe nya ɣaɣlawo 43:2 Aleae mena mia, vinyewo, eye memaa agbalẽawo na mia viwo, ɖe miaƒe dzidzimewo katã me, kple dukɔ siwo si susu anɔ be woavɔ̃ Mawu dome la, mina woaxɔ wo, eye woava lɔ̃ wo wu nuɖuɖu alo anyigbadzinu vivi ɖesiaɖe, eye woaxlẽ wo ahatsɔ wo ɖokui ade wo me. Eye amesiwo mese Aƒetɔ la gɔme o, amesiwo mevɔ̃a Mawu o, amesiwo mexɔa wo o, ke boŋ wogbea, amesiwo mexɔa wo o (sc. agbalẽawo), ʋɔnudɔdrɔ̃ dziŋɔ aɖe le amesiawo lalam. Henox ƒe nya ɣaɣlawo 48:5-6 Elabena nye mɔkpɔkpɔ le Aƒetɔ la dzi, eye nyemavɔ̃ o, eye esi Aƒetɔ lae nye nye xɔname ta la, nyemavɔ̃ o: Odes of Salomon 5:9 Eye mezu ŋusẽ le nyateƒe la me, eye mezu ame kɔkɔe le wò dzɔdzɔenyenye me; eye nye futɔwo katã vɔ̃m; Salomo ƒe Odes 25:10 Eye ame siwo zɔa wo dzi ɖiƒoƒomanɔmee la, womavɔ̃ o. Salomo ƒe Odes 39:5 Eye le míaƒe asiwo hã dzi la, eɖe gbe tẽ be woabla dzesia, si ɖee fia kɔte be ele be míawɔ nuwɔna ɖesiaɖe le dzɔdzɔenyenye me, aɖo ŋku mía ŋutɔwo ƒe nuwɔwɔwo dzi, eye ƒo wo katã ta la, Mawu vɔvɔ̃. Aristeas ƒe Lɛta 6:48

31

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

Eye eɖo eŋu be, ‘Ne ame aɖe lé nukpɔsusu dzɔdzɔe me ɖe asi ɖe amewo katã ŋu la, awɔ nu wòasɔ ɣesiaɣi le ɣeyiɣi ɖesiaɖe me, eye wòaɖo ŋku edzi be Mawu nya tamesusu ɖesiaɖe. Ne ètsɔ Mawu vɔvɔ̃ be enye wò gɔmedzedze la, màto taɖodzinua ŋu gbeɖe o.’ Aristeas ƒe Lɛta 7:35 Eye wògblɔ be, ‘Ne èse susu si nye be Mawue tia amewo katã be woama vɔ̃ gãtɔ kpakple nyui gãtɔ hã la gɔme sesĩe, elabena manya wɔ be ame si nye ame navo tso nusiawo me o. Gake Mawu si wòle be míado gbe ɖa na ɣesiaɣi la, tsɔa dzideƒo ʋãa mí be míado dzi.’ Le ema megbe la, ebia ŋutsua be, ‘Nukae nye dzideƒo ƒe taɖodzinu vavãtɔ?’ Eye wòɖo eŋu be, ‘Ne wowɔ ɖoɖo nyui aɖe le afɔku ƒe gaƒoƒoa me le ɖekawɔwɔ me kple tameɖoɖo gbãtɔa. Elabena Mawu wɔ nuwo katã vaa eme na wò, Oo fia, elabena wò tameɖoɖo nyo.’ Aristeas ƒe Lɛta 7:49,5152 Eye wòɖo eŋu be, ‘ne ènyo dɔme na amewo katã eye nèɖu xɔlɔ̃wɔwɔ dzi la, mehiã be nàvɔ̃ ame aɖeke o. Be amewo katã nalɔ̃ wòe nye nunana nyuitɔ kekeake si nàxɔ tso Mawu gbɔ! Aristeas ƒe Lɛta 8:32 Eye esi fia la kafui abe alesi wòkafu ame mamlɛawo ene la, ebia bubu be, aleke wòawɔ akpɔ ablɔɖe tso vɔvɔ̃ me?

Eye wògblɔ be, ‘Ne susu nyae be yemewɔ vɔ̃ aɖeke o, eye ne Mawu fia mɔe yi aɖaŋuɖoɖo nyuiwo katã gbɔ.’

Aristeas ƒe Lɛta 9:13-14 Fia la kafu ŋuɖoɖoa sesĩe eye emegbe esi wòlé ŋku ɖe ŋutsu si kplɔe ɖo ŋu la, egblɔ be, ‘Amekae wòle be míaɖo asrafomegãwoe?’ Eye wòɖe eme be, ‘Amesiwo bi ɖe dzideƒo kple dzɔdzɔenyenye me kple amesiwo tsia dzi ɖe woƒe amewo ƒe dedienɔnɔ ŋu wu be yewoakpɔ aʋadziɖuɖu to yewoƒe agbe dede afɔku me to ablaɖeɖe me.

Elabena abe ale si Mawu wɔa nu nyuie ɖe amewo katã ŋu ene la, nenema ke wò hã nènye wò teviwo katã ƒe dɔmenyotɔ le Esɔsrɔ̃ me.’ Aristeas ƒe Lɛta 10:9-10 Elabena ŋudzedzekpɔkpɔ si wokpɔ ɖe woƒe dzideƒo kple dzidodo ta, menye xexeame katã ɖeɖeko o ke boŋ woƒe amewulawo ŋutɔ hã na wozu ŋutasẽdziɖuɖu si te míaƒe dukɔa nɔ la ƒe anyidzedze ŋlɔlawo, woɖu ŋutasẽla la dzi to woƒe dzidodo me, ale be to wo dzi kɔ woƒe dukɔa ŋu. Fifia nunya dzena le ʋɔnudɔdrɔ̃ kple dzɔdzɔenyenye, kple dzideƒo, kple ɖokuidziɖuɖu ƒe nɔnɔmewo te. Maccabeetɔwo ƒe Agbalẽ Enelia 1:9,16 Eye mègaƒo ɖi nye tsitsi ƒe nu dzadzɛ kple nye agbemeŋkekewo katã ƒe anyinɔnɔ ɖe Se la ŋu o. Fofonyewo axɔm dzadzɛ, eye womavɔ̃ wò fuwɔamewo vaseɖe ku me o. Makabeetɔwo ƒe Agbalẽ Enelia 2:57 Le esia megbe la, le eƒe tsitsi ƒe nublanuikpɔkpɔ ƒe akpa aɖe, veveseseɖeamenu na wo xɔlɔ̃a ƒe akpa aɖe, eƒe dzideƒo ƒe akpa aɖe ƒe ŋudzedzekpɔkpɔ ta la, fia la ƒe fiasã me tɔ aɖewo yi egbɔ hegblɔ be: Maccabeetɔwo ƒe Agbalẽ Enelia 3:8 Gake woawo, esi wose eƒe nyaƒoɖeamenuwo, eye wokpɔ eƒe mɔ̃ dziŋɔwo la, menye ɖeko womeɖe vɔvɔ̃ aɖeke fia ko o ke le nyateƒe me la, woɖo woƒe xexemenunya ɖe ɖoɖo nu tsɔ tsi tre ɖe ŋutasẽla la ŋu, eye to woƒe Susu si sɔ me la, woɖe eƒe ŋutasẽdziɖuɖua dzi kpɔtɔ. Makabeetɔwo ƒe Agbalẽ Enelia 4:30 Gake wodo dziku vevie ɖe ŋutsua ƒe nuƒoƒo dzinɔameƒotɔe ta, eye wotsɔ woƒe mɔ̃ siwo le ʋuʋum la ɖe eƒe asiwo kple afɔwo ɖa, eye woɖe eƒe abɔwo le woƒe afɔtiwo me, eye woɖe ka le wo ŋu; eye wotrɔ ƒo xlã eƒe asibidɛwo, eƒe abɔwo, kple eƒe afɔwo, kple eƒe abɔta ƒe ƒunukpeƒewo. Makabeetɔwo ƒe Agbalẽ Enelia 5:31 Eye wo dometɔ ɖe sia ɖe kple wo katã ƒo ƒu, eye wokpɔ wo nɔewo ŋkume kple dzideƒo ŋutɔ, gblɔ bena: Míatsɔ dzi blibo atsɔ mía ɖokui ana Mawu, amesi tsɔ míaƒe luʋɔwo na mí, eye mina míado míaƒe ŋutilãwo hena Se la dzi wɔwɔ. Migana míavɔ̃ ame si susu be yewua ame o; elabena luʋɔ ƒe ʋiʋli kple afɔku gã aɖe le funyafunya mavɔ lalam na amesiwo da Mawu ƒe ɖoɖo dzi. Makabeetɔwo ƒe Agbalẽ Enelia 6:26-27 Gake, le vidadawo katã dome la, viŋutsu adreawo dometɔ ɖeka ƒe lɔlɔ̃ sɔ gbɔ wu susɔeawo, esi wòkpɔe be, esi wòse vidada ƒe veveseseɖeamenu le vidzidzi adre me ɖe eƒe vidzidɔ ƒe kutsetse ŋu, eye esi wozi edzi le vevesese gbogbo siwo me wòdzi wo dometɔ ɖesiaɖe le lɔlɔ̃ kplikplikpli me ta la, ke hã to Mawu vɔvɔ̃ me gbe viawo ƒe dedienɔnɔ si li fifia. Eye mèfa avi hã esi nèkpɔ wo dometɔ ɖesiaɖe ƒe ŋkuwo le fuwɔameawo dome nɔ ŋku lém ɖe vevesese ma ke ŋu dzideƒotɔe, eye nèkpɔ dzesi siwo fia be ku gogo le woƒe ŋɔti siwo le ʋuʋum la me o. Elabena ekpɔe le eya ŋutɔ ƒe susu me abe alesi wònye taʋlila ayetɔe le aɖaŋuɖotakpekpexɔ aɖe me ene la, dzɔdzɔme, kple dzilanyenye, kple vidada lɔlɔ̃, kple viawo le agbalẽdzraɖoƒea, eye wònɔ abe ɖe eya, vidadaa, si tiatia le akɔdada eve dome le viawo gome ene, ɖeka na woƒe ku eye ɖeka be wòaɖe wo agbagbee, emegbe mebu viaŋutsu adreawo

32

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

ɖeɖe hena ɣeyiɣi kpui aɖe o, ke boŋ, be enye nyateƒe Abraham vinyɔnu, na wòɖo ŋku eƒe dzideƒo si vɔ̃a Mawu dzi.

Makabeetɔwo ƒe Agbalẽ Enelia 7:5,14,20 Gake vidada kɔkɔe si vɔ̃a Mawu la mefa konyi kple konyifafa sia ɖe wo dometɔ aɖeke ta o, eye meɖe kuku na ame aɖeke be wòasi le ku nu o, eye mefa konyi le wo ta abe ame siwo le kukum ene o; gake, abe ɖe luʋɔ si li tegbee le esi eye wòle viaŋutsuwo ƒe xexlẽme dzim, zi evelia, yi agbe makumaku me ene la, eɖe kuku boŋ heɖe kuku na wo be woaku ɖe mawusubɔsubɔ ta. Makabeetɔwo ƒe Agbalẽ Enelia 7:34 Oo vinye! ku ɖe nunyala siwo vɔ̃a Mawu, eye nànɔ abe wo ene, eye mègate ɖe numanyalawo ŋu o, ne màgazu abe eyama ene, eye nàsrɔ̃ eƒe mɔwo o. Oo vinye! ame si vɔ̃a Mawu la, vɔ̃e eye nàde bubu eŋu. Oo vinye! megavɔ̃ wò Aƒetɔ si wɔ wò o, be wòagazi ɖoɖoe na wò o. Oo vinye! ame si si gbɔɖeme mele o la, eƒe ku nyo wu eƒe agbe; eye avifafa ƒe ɖiɖi nyo wu hadzidzi ƒe ɖiɖi; elabena nuxaxa kple avifafa, ne Mawu vɔvɔ̃ le wo me la, nyo wu hadzidzi kple dzidzɔkpɔkpɔ ƒe ɖiɖi. Ahikar ƒe ŋutinya 2:14,20,34,48 Eye Farao tɔtɔ le eƒe aɖe ƒe ablɔɖe kple eƒe dzideƒo le nyaŋuɖoɖo me ta. Tete Farao tso le eƒe fiazikpui dzi, eye wòtsi tre ɖe Haiqâr ŋkume, eye wògblɔ nɛ bena: Gblɔe nam azɔ, ne mate ŋu akpɔ amesi wò aƒetɔ fia la le, kple eƒe ame ŋkuta siwo ɖi wo.' Ahikar ƒe ŋutinya 5:49 Eyata vinyewo, migalé to ɖe nyɔnuwo ƒe tugbedzedze ŋu o, eye migatsɔ miaƒe susu--woƒe nyawo o; ke boŋ mizɔ le dzi ɖeka me le Aƒetɔ la vɔvɔ̃ me, eye miazã dɔ nyuiwo, kple nusɔsrɔ̃ kple miaƒe alẽwo, vaseɖe esime Aƒetɔ la nana srɔ̃ mi, si wòlɔ̃, bena miagakpe fu abe nye ene o. Ruben ƒe Nubabla 2:1 Ƒe eve enye sia la, metsɔ nutsitsidɔ le Aƒetɔ la vɔvɔ̃ me ɖe fu nye luʋɔ, eye mesrɔ̃e be Mawu vɔvɔ̃ nana ɖeɖe tso ŋuʋaʋã me. Simeon ƒe Nubabla 1:18 Eye azɔ, vinyewo, mele se dem na mi bena: Mivɔ̃ Yehowa mia Mawu kple miaƒe dzi blibo, eye mizɔ bɔbɔe le Eƒe sewo katã nu. Mixɔ nunya le Mawu vɔvɔ̃ me kple kutrikuku; elabena togbɔ be mɔ aɖe li si kplɔa ame yia aboyo me, eye woatsrɔ̃ duwo kple anyigbawo, eye sika kple klosalo kpakple nunɔamesiwo katã tsrɔ̃ hã la, nunyalawo ƒe nunya naneke mate ŋu axɔe o, negbe mawumavɔ̃mavɔ̃ ƒe ŋkumaʋumaʋu kple veveseseɖeamenu si dona tso nuvɔ̃ me ko.

Lewi 4:1,8 ƒe Nubabla Eye vɔvɔ̃ ɖo wo dzi, eye wodzudzɔ aʋawɔwɔ kpli mí. Mexɔ ƒe blaeve esime aʋa sia dzɔ. Eye Kanaantɔwo vɔ̃ nye kple nɔvinyewo. Yuda ƒe Nubabla 1:23,51 Ne mieno wein le dzidzɔ me la, ekema mibɔbɔ mia ɖokui le Mawu vɔvɔ̃ me. Elabena ne le miaƒe dzidzɔkpɔkpɔ me la, Mawu vɔvɔ̃ nu yina la, ekema ahamumu doa mo ɖa, eye ŋukpemanɔamesi fiam Yuda ƒe Nubabla 3:25-26 Ke ɖe mietsɔ miaƒe ŋusẽ katã vɔ̃ Yehowa mía Mawu le miaƒe agbemeŋkekewo katã me. Zabulon ƒe Nubabla 2:40 Eye azɔ, vinyewo, mivɔ̃ Aƒetɔ la, eye mikpɔ nyuie le Satana kple eƒe gbɔgbɔwo ŋu. Dan 2:14 ƒe Nubabla Eya ta vinyewo, mina miawɔ miaƒe dɔwɔwɔwo katã ɖe ɖoɖo nu kple susu nyui le Mawu vɔvɔ̃ me, eye migawɔ naneke le ɖoɖo nu le vlododo me alo le eƒe ɣeyiɣi ɖoɖi dzi o. Naftali ƒe Nubabla 1:21 Vinyewo, ne miewɔ nu nyui la, amewo kple mawudɔlawo ayra mi; eye woado ŋutikɔkɔe na Mawu le Trɔ̃subɔlawo dome to mia dzi, eye Abosam asi le mia gbɔ, eye lã wɔadãwo avɔ̃ mi, eye Aƒetɔ la alɔ̃ mi, eye mawudɔlawo alé ɖe mia ŋu. Naftali ƒe Nubabla 2:26 Meƒoa nu tsia tre ɖe ame kɔkɔe ŋu o, elabena Mawuvɔvɔ̃ ɖua fuléle dzi. Elabena le vɔvɔ̃m be yemado dziku na Yehowa o ta la, mawɔ nu gbegblẽ ɖe ame aɖeke ŋu le tamesusu me gɔ̃ hã o. Gad ƒe Nubabla 1:29-30 Elabena Aƒetɔ la megblẽa ame siwo vɔ̃nɛ la ɖi le viviti me alo le gaxɔ me alo le xaxa me alo le hiahiãwo me o.

Elabena womedoa ŋukpe Mawu abe amegbetɔ ene o, eye mevɔ̃na abe amegbetɔvi ene o, alo abe amesi wodzi le anyigba dzi ene la, megbɔdzɔ alo vɔvɔ̃ ɖonɛ o. Yosef ƒe Nubabla 1:21-22 Nɔvinyewo nya ale si fofonye lɔ̃m, ke hã nyemedo ɖokuinye ɖe dzi le nye susu me o, togbɔ be ɖevi menye hã la, Mawuvɔvɔ̃ nɔ nye dzi me; elabena menya be nuwo katã nu ava yi. Eye nyemefɔ ɖokuinye ɖe wo ŋu kple susu vɔ̃ o,

33

Yehowae nye nye kekeli kple nye xɔname; ame kae mavɔ̃? Yehowae nye nye agbe ƒe ŋusẽ; ame kae mavɔ̃? Psalmo 27:1

ke boŋ mede bubu nɔvinyewo ŋu; eye le bubudede wo ŋu ta, esime wodzram gɔ̃ hã la, meƒo asa na gbɔgblɔ na Ismaeltɔwo be Yakob vi menye, amegã kple kalẽtɔ. Vinyewo, miawo hã miavɔ̃ Mawu le miaƒe dɔwɔwɔwo katã me le mia ŋkume, eye mide bubu mia nɔviwo ŋu. Yosef ƒe Nubabla 2:5-7 Mivɔ̃ Aƒetɔ la, eye milɔ̃ mia havi; eye togbɔ be Beliartɔwo ƒe gbɔgbɔwo gblɔ be yewoatsɔ vɔ̃ ɖesiaɖe ɖe fu na mi hã la, womaɖu dzi ɖe mia dzi o, abe alesi womeɖu nɔvinye Yosef dzi o ene. Aleke gbegbe ŋutsu geɖe di be yewoawui, eye Mawu kpɔ eta! Elabena ame si vɔ̃a Mawu eye wòlɔ̃a ehavi la, Beliar ƒe gbɔgbɔ mate ŋu aƒoe o, elabena Mawu vɔvɔ̃ akpɔ eta. Benyamin ƒe Nubabla 1:14-16

34