प्र दा शक्शाशा दूत यरशशले दा रका करदा ऐ २राजा १८-१९ २राजा १८ १ इसारा दे राजा राा दे पुतर होशेआ दे त्र साा च यहदा दे राजा आहाज दा पुतर हहजहियाह राज िरना शुर िर् हदतात २ जदुं राज िरना शुर हिता तां ओह़ पच्स सााे दा हा; ते उन्स साा यरशाेे च राज हितात उद् ेां दा नां ब् जिरयाह द् िुड् हात ३ ते उन अपने हपता दाऊद दे अनुसार जेडा हिता हा, उना गै प्ु द् नजर च ठ्ि उस् िरदा हात ४ उन उचे थाहरे ग् हटाई ाेता, ते ेूहततयां ग् तोड् हदता, ते बग्चे ग् िट् हदता, ते ेूसा दे बने दे प्ता दे नाग ग् तोड् हदता, ि्जे उने हदने तिर इसारा दे ाोि उस् धूप जाां दे हे , ते उस् नेहुान आखयात ५ उन इसारा दे परेाता यहोवा उपर ्रोसा हिता; इस आस् ते उदे बाद यह़ूदा दे सारे राजारं च ते उदे शा पैह़ाै दे िोई ब् नेई हात ६ ि्हिे ओह यहोवा िने हचपिदा रे या, ाेिन ओस दे आजारं ग् ेनदा रे या, जेिे प्ु ने ेूसा ग् आजा हदत् ह्त ७ ते परेेसरे उदे िन् ने हा; ते हजते ब् हनिादा हा, उते-उते ओह़ फादा-फूादा रे ह़या, ते अशूर दे राजा दे खााफ बगावत हिता, ते उद् सेवा नेई हित्त ८ ओस ने पहाह्ये ग् गाजा ते ओस दे स्ेारं , चौि्दारे दे बुजत थेां ाेइयै बाड आाे शैहर तिर ेार् ओडे यात ९ राजा हहजहियाह दे चौथे साा च, जेडा इसारा दे राजा राा दे पुतर होशे दे सतेे साा हा, अशूर दे राजा शाेनेसर ने साेररया दे खखााफ चढ् गेया ते उस् घेरा ाायात १० ते तै सााे दे अंत च उने उस् ाेई ाेता, ते हहजहियाह दे छठे साा, यान् इसारा दे राजा होशे दे नौवे साा च साेररया ग् पिड् ाेतात ११ अशूर दे राजा ने इसारा ग् अशूर च ाेई गेया ते उनेग् गोजान नद् दे िंडे हााा ते हाबोर ते ेाद् दे शैहरे च पाई हदतात
1
प्र दा शक्शाशा दू त यरशशले दा रका करदा ऐ
१२ ि्जे ओह अपने परेाता यहोवा द् गल नेई ेनदे हे , ाेिन उदे वाचा ते जे हिश परेेसरे दे सेवि ेूसा ने आजा हदत् ह्, उदे उपर उलंघन िरदे हे , ते उं द् गल नेई सुनदे हे ते ना गै उनेग् ेनदे हे त १३ राजा हहजहियाह दे चौदहवे साा च अशूर दे राजा सनहे र्ब ने यहदा दे सारे बाड आाे शहरे उपर चढ् गेया ते उनेग् अपने िबे च ाेई ाेआत १४ यहदा दे राजा हहजहियाह ने अशूर दे राजा ग् ााि्श च ्ेजेया, “ेै गुनाह ि्ता ऐ; ेेरे िोाां ाौट आओ, जेडा तू ेेरे उपर ााना ऐ, उस् ेै सहना ऐत अशूर दे राजा ने यहदा दे राजा हहजहियाह ग् तै सौ चां द् ते त्स टोाा सोना हनयुक हितात १५ हहजहियाह ने प्ु दे घर ते राजा दे घर दे खजाने च जेडा चां द् हेा् ह्, उस् दे ई हदतात १६ उस वेाे हहजहियाह ने यहोवा दे ेंदर दे दरवाजे ते उस खं्े हवचों सोना िट िे अशूर दे राजा नू दे हदतात १७ अशूर दे राजा ने यरशाेे दे खााफ बड् सेना िने ााि्श थवां ताततन ते रबसार् ते रबशािे ग् राजा हहजहियाह दे िोा ्ेजेयात ते चा् गे ते यरशाेे चा् गेत जदुं ओह़ चढ् गे, ते उदे उप् पराे िुंड दे नाा् दे िंडे खडोई गे, जेिा ़्रोचे दे खेतर दे रस् ते च ऐत १८ जदुं उने राजा ग् बुााया ते घरै दा सरदार हहख्या दा पुतर रहायाि्े ते शास् शेबना ते ररिाडत र आसाफ दा पुतर योआह उं दे िोा हनिा् गेत १९ रबशािे ने उने िने आखया, “ तुहे हहजहियाह िने बोाो, अशूर दे राजा ेहान राजा र आखदा ऐ, “तुस हिस उपर ्रोसा िरदे ओ? २० तू आखदा ऐ, (पर ओह बेिार गलां न,) ेेरे िोा युद आुे सााह ते ताित ऐत तू हिस उपर ्रोसा िरदा ऐ िे तू ेेरे िने बगावत िरो ? २१ ह़ुन हदि् खो, तू हेस उप् पर इस िटे दे ईख दे डं डे उप् पर ़्रोसा िरदा ऐ, हजस उप् पर जेिर िोई झुिदा ऐ, तां ओह़ उदे ह़त् थे च जाईये उस् छे दना ऐत २२ ाेिन जे तुस हेग् आखदे ओ, 'अस अपने परेाता परेाता उपर ्रोसा िरदे आं , तां िे ओह नेईं ऐ, हजसद् ऊंच् थाहरे ते वेद् ग् हहजहियाह ने ाेई ाेता ऐ, ते यहदा ते यरशाेे ग् आखदा ऐ, 'तुस यरशाेे च इस वेद् दे साेने पूजा िरगे? २३ इस आस् ते ेेरे साे् अशूर दे राजा ग् हगरव् रखो, ते जेिर तू उं दे उपर सवार होई सिदा ऐ तां ेै तुग् दो हजार घोडे बचाई दे गात २४ हफर् तू ेेरे साे् दे हनके नौिरे दे इि सेनापहत दा ेुंह हिस चाल् ेुहडयै रथे ते घुडसवारे आुै हेस उपर ्रोसा िरगे ? २५ का ेै हन इस थाहर ग् न् िरने आुे प्ु दे बगैर इस थाहर दे खखााफ चा् गेदा ऐं? प्ु ने हेग् ग् ााया, “ इस दे स दे खााफ चा् जा ते उस् न् िर् ओडत” २६ उस बेाे हहख्या ते शेबना ते योआह दे पुतर रहायाि्े ने रबशािे ग् आखया, “ ेेहरबान् िरना, अपने दासे िने स्ररयाई ्ाशा च बोा; ि्हिे अस इस गल ग् सेझने आं ; २७ ाेिन रबशािे ने उने िने आखया, “ िे ेेरे ेाहाि ने हेग् तेरे ेाहाि ते तेरे िोा ्ेजेया ऐ हि ेै र गलां बोा सिां ? िे उन् ने हेग् उने ेनुखे दे िश नेई ्ेजेया जेिे हदवार उप् पर बैठे दे ह़न, तां जे ओह़ तुंदे िन् ने अपना गोबर खाऐ ते अपने आप ग् पेशाब प्न? २८ उस बेाे रबशािे खडे होईये यहहदये द् ्ाशा च जोर िने हचलाया ते आखया, “ अशूर दे राजा ेहान राजा दा वचन सुनोत २९ राजा आखदा ऐ, “ हहजहियाह तुसे ग् धोखा नेईं दे ओ; ३० ते हहजहियाह तुसे ग् यहोवा उपर ्रोसा नेईं िरन दे यो, “प्ु साह्डे ग् जरर बचाई ाैग, ते रह् नगर अशूर दे राजा दे हत च नेई सौंप् जागत” ३१ हहजहियाह द् गल नेई सुनो, ि् वे अशूर दा राजा र आखदा ऐ, “ेेरे िने दान दे ईये इि सेझौता िरो, ते ेेरे िोा हनिा् जाओ, ते हर इि अपन् बेा ते हर इि अंज्र दे पेड खाओ, ते हर इि अपने िुंड दा पान् प्ओत
2
प्र दा शक्शाशा दू त यरशशले दा रका करदा ऐ
३२ जदुं तिर ेै तुसे ग् तुंदे अपने ेुल दे सेान दे श, धान ते शराब द् दे श, रोट् ते अंगूर दे बाग, तेा जैतून ते शहद दे दे श च ाेई जाइर, तां जे तुस हजंदा रौहगे, ते ेर् नेईं जाओत ३३ का जाहत दे दे वतारं च िुसै ने अपने दे श ग् अशूर दे राजा दे हतै थेां बचाई ाेता ऐ ? ३४ हेत ते अपतद दे दे वता हिते न? सेफरवैे, हे ना ते इवाह दे दे वता िुते न? िे उन् ने साेररया ग् ेेरे हत थवां बचाई ाेता ऐ ? ३५ दे शे दे सारे दे वतारं च ओह िुन न, हजने अपने दे श ग् ेेरे हतै थेां बचाई ाेता ऐ, तां जे प्ु यरशाेे ेेरे हतै थेां बचाई ाै ? ३६ ाेिन ाोि चुप रे ई गे, ते उस् इि शब दा जवाब नेई हदता; ३७ उस बेाे हहख्या दा पुतर रहायाि्े, जेडा घरै दा सरदार हा, ते शास् शेबना, ते ररिाडत र असफ दा पुतर योआह, अपने िपडे फाडदे होई हहजहिया दे िोा आर ते रबशािे द् गलां उस् दस्त २राजा १९ १ राजा हहजहियाह ने र गल सुन्, ते अपने िपडे फाड िे बोर् िने ढि िे यहोवा दे घर चा् गेयात २ ओस ने घरै दे सरदार रहायाि्े ते शास् शेबना ते याजिे दे बुजुग् ग् बोर् िने ढिदे होई अेोज दे पुतर यशायाह ्हवषवका िोा ्ेजेयात ३ उनै उस् आखया, “ हहजहियाह र आखदा ऐ, “र हदन ेुस्बत, डां ट ते हनंदा दा हदन ऐ; ४ हो सिदा ऐ िे तेरा परेातेा यहोवा रबशािे दे सारे वचन सुन् ाैन, हजस् अशूर दे राजा ने हजंदे परेाता ग् हनंदा िरने आुे ्ेजे दा ऐत ते उने गले ग् डां टग जेडे तुंदे परेाता ने सुने दा ऐ, इस आस् ते बचे दे बचे दे ाोिे आस् ते अपन् पाथतना िरोत ५ इस िररर राजा हहजहियाह दे सेवि यशायाह दे िोा आरत ६ यशायाह ने उने िने आखया, “तुस अपने ेाहाि ग् र आखगे, “प्ु र आखदा ऐ, “उस गले िोाां ेत डरो, हजने िने तुसे सुनेया ऐ, हजंदे िने अशूर दे राजा दे दासे ेेर् हनंदा ि्त् ऐत” ७ हदखो, ेै उदे उपर धेािा ्ेजगा, ते ओह इि अफवाह सुन् ाैग ते अपने दे श च वापस आई जाह्गत ते ेै उस् अपने दे श च तावार िने ेार् दे गात ८ रबशािे वापस आया ते अशूर दे राजा ग् हाबना िने ाडदे पाया; ९ उन इहथयोहपया दे राजा हतरहिा दे बारे च र गल सुन्, “ हदखो, ओह तेरे िने ाडने आुे हनिा् आया ऐ; १० तुस यहदा दे राजा हहजहियाह िने इस चाल् बोागे, '' तेरा परेाता हजस उपर तुस ्रोसा िरदे ओ, उस् धोखा नेईं दे ओ, ' यरशाेे अशूर दे राजा दे हत च नेई सौंप् जागत' ११ हदखो, तू सुनेया ऐ िे अशूर दे राजारं सारे ेुले ग् न् िररयै िेह ि्ता ऐ; १२ रा््े दे दे वतारं उने ग् बचाई ाेता ऐ, हजनेग् ेेरे पुरखे न् हिता हा; हजयां गोजान, हारान, रे सेफ ते अदन दे संतान जेडे थेाासर च हे ? १३ हेत दा राजा, अपतद दा राजा, ते सेफरवैे शहर दा राजा, हे ना ते इवा हिते ऐ? १४ ते हहजहियाह ने दू ते दे हत दा हचट् ाेईये पढ् ाेया, ते हहजहियाह ने यहोवा दे घर च जाइयै यहोवा दे साेने फैाायात १५ ते हहजहियाह ने यहोवा दे साेने पाथतना हित् ते आखा, “हे इसारा दे परेाता, जो िरबे दे ब्च रौंदा ऐ, तू ह् धरत् दे सारे राजे दा परेाता ओत तूने अंबर ते धरत् बनाई ऐत १६ हे प्ु, अपना िान झुिाओ ते सुनो, हे प्ु, अपन् अक् ं खोाो ते हदखो, ते सनहे र्ब दे वचन सुनो, हजने उस् हजंदे परेाता ग् हनंदा िरने आुे ्ेजे दा ऐत १७ हे प्ु, सच् चाई च अशूर दे राजारं रा््े ते उं दे दे शे ग् न् िर् हदता ऐत १८ ते अपने दे वतारं ग् अग च सुट् हदता ऐ, ि्जे ओह िोई दे वता नेईं हे , ाेिन ेनुखे दे हते दे िमे हे , ािड् ते पतरत १९ इसे आुे हे साहडे परेाता प्ु, ेे तुग् गुहार ााना ऐ िे तू सानु उदे हत थेा बचाई ाै, तां जे धरत् दे सारे राज जानन हि तू हसफत तू ह् प्ु परेाता ओत
3
प्र दा शक्शाशा दू त यरशशले दा रका करदा ऐ
२० उस बेाे अेोज दे पुतर यशायाह ने हहजहियाह ग् ्ेजेया, “ इसारा दा परेाता यहोवा आखदा ऐ, जे तू अशूर दे राजा सनाहे र्ब दे खााफ ेेरे िोाा पाथतना ि्त् ऐ, ेै सुन् ऐत २१ यहोवा ने उदे बारे च जेडा वचन आखया ऐ; िुंवार् हसयोन द् िुड् ने तुग् तुच सेझ्, ते तुग् हतरसार िरने आुे हस्; यरशाेे द् िुड् ने तेरे उपर हसर हहााया ऐत २२ तू हिस द् हनंदा ते हनंदा हित् ? ते तू हिस दे खााफ अपन् आवाज उपर चढा िे अपन् अक् ं उपर चुक् ाेत् ऐ ? इतूं तिर िे इसारा दे पहबतर दे खााफ ब्त २३ तू अपने दू ते दे जररर प्ु ग् हनंदा हिता ऐ ते आखया, “ेेरे रथे द् ््ड िने ेै पहाडे द् उं चाई उपर, ाेबनान दे िंडे च आई गेदा ऐं, ते ओदे ऊंचे दे वदार दे बूह्टे ते उं दे चंगे दे वदार दे पेडे ग् िट् ाैना ऐत २४ ेै परदे पान् खोदया ते प्ता, ते अपने पैरे दे तावे िने घेरे आा् जगहे द् सार् नहदये ग् सुक् हदता ऐत २५ िे तू बड् पैह़ाै नेई सुनेया िे ेै रह़ हिय् यां हिता ऐ, ते पुराने सेे दे बारे च हेग् रह़ बनाया ऐ? ह़ुन ेै रह़ िर् ओडे या ऐ िे तू बाड आाे शैह़रे ग् बरबाद दे ढे रे च सुट् ओडना ऐत २६ इस आस् ते उने बास् थोड् शखक दे हे , ते ओह घबराई गे ते उाझन च पेदे हे ; ओह खेतर द् घाह् दे सेान हे , ते हररयां जड्-बूट् दे सेान, घरे दे चोट् उपर घाह् दे सेान हे , ते ेिई दे बडे होने िोाा पैहे धेािे दे सेान हे त २७ ाेिन ेै तेरा हनवास, तेरा बाहर हनिाना, तेरे अंदर आना ते ेेरे उपर तेरा गुसा जानना ऐत २८ कोंहि ेेरे उपर तेरा गुसा ते तेरा िोााहा ेेरे िाने च आई गेदा ऐ, इस आस् ते ेै तेरे नक च अपना हि, ते अपन् ागाे तेरे होंठ च पाई दे गा, ते हजस रुे च तू आया हा, उस रुे च तुग् ेुडना ऐत २९ तेरे आुे र हनशान् होग, “तुस इस साा अपने आप च उगने आा् च्जां खाओगे, ते दू र साा उदे िोाा पैदा होने आा् च्जां खाओगेत ते त्र साा च बोओ, ते फसा िटो, ते अंगूर दे बाग ााओ ते उं दे फा खाओत ३० ते यहदा दे घरै दे बचे दे बचे दे ाोि हफर् थले जडे ग् जडे ते उपर च फा दे ङनत ३१ ि् वे यरशाेे च इि बचे दा ाोि हनिाग, ते हसयोन दे पहाड थेां बचने आहे ाोि हनिान गेत ३२ इस आस् ते परेेसरे अशूर दे राजा दे बारे च रह़ ग् ाां दा ऐ िे ओह़ इस शैह़रे च नेई औग, ना गै उदे च त्र चााग, ते ना गै ढाा दे ईये उदे साेने औग, ते ना गै उदे उप् पर हिनारा पागत ३३ हजस रुे च ओह आया हा, उसै रुे िने वापस औग, ते इस शैहर च नेई औग, प्ु आखदा ऐत ३४ ि् वे ेै इस नगर द् रका िरगा, इस ग् बचाने आुे , अपने ते अपने सेवि दाऊद आुेत ३५ उस रात परेेसरे दे सुगतदूत ने अशूर दे डे रे च इि ाक पंच हजार ाोिे ग् ेार् ओडे या, ते जदुं ओह़ सवेरे उठे , ते हदि् खो, ओह़ सारे ेरे दे ााश हे त ३६ इस आस् ते अशूर दे राजा सनहे ररब चा् गेया ते बापस चा् गेया ते न्नवे च रौहना ाग् पेयात ३७ जदुं ओह़ अपने दे वता हनसोि दे घ़र च ़्जन िरदा हा, तां उदे पुतरे अदमेाेि ते सरे जर ने उस् तावार िन् ने ेार् ओडे या, ते ओह़ आे्हनया दे ेुा् िे च बच गेत ते उदा पुतर रसरहददोन उद् जगह राज हितात
२ इहतहास ३२:१-२३ १ इनां गलां ते ओस द् सापना दे बाद अशूर दा राजा सनहे र्ब आ िे यहदा हवच दाखा हो िे बाड वााे नगरां दे खखााफ डे रा ाा िे अपने आप नू हजतन दा सोचेयात २ हहजहियाह ने हदखया हि सनहे र्ब आ गया ते यरशाेे िने ाडने दा इरादा रखेया ऐत ३ ओस ने अपने सरदारे ते अपने पराके् ाोिे िने सााह हित् िे शैहर दे बाहर दे फवारे दे पान् ग् रोिन; ४ इस आुे ेते सारे ाोि इिटे होई गे, हजने सारे फवारे ते दे श दे हबचो-हबच हनिाने आा् नहदये ग् रोिदे होई आखया, “अशूर दे राजा ि् ं आईये ेता पान् पाना? ५ ओस ने अपने आप ग् ेजबूत हिता, ते टू ट् द् सार् द्वार ग् बणाया, ते बुज् तिर ते बाहर द् इि होर द्वार तिर उपर चुक् ाेता, ते दाऊद दे नगर च हेाो ग् ठ्ि िर् ओडे या, ते ेते सारे बाण ते ढाा बनाई हदतेत 4
प्र दा शक्शाशा दू त यरशशले दा रका करदा ऐ
६ ते उन ाोिे उपर युद दे सेनापहत ाार, ते उनेग् नगर दे फाटि दे गा् च अपने िोा इिटा िर् ाेता ते उं दे िने आराे िने आखयात ७ बावान ते हहमत बनो, अशूर दे राजा ते ना ह् उदे िने होने आा् ््ड आुे ेत डरो ते ना डरो; ८ उदे िने शर्र द् बां ह ब् ऐ; ाेिन साडा परेातेा साहडे िने ऐ िे साड् ेदद िरन ते साड् ाडाइयां ाडनत ते ाोि यहदा दे राजा हहजहियाह दे वचन उपर हटि् गेत ९ इस दे बाद अशूर दे राजा सनहे र्ब ने अपने नौिरे ग् यरशाेे ्ेजे, (ाेहिन उने अपने आप ग् ााि्श ते अपन् सार् शखक िने घेरा ााया) यहदा दे राजा हहजहियाह ते यरशाेे दे सारे यहदा दे िोा ्ेजेयात १० अशूर दे राजा सनहे र्ब ने र आखया, “तुस हिस उपर ्रोसा िरदे ओ िे यरशाेे दे घेरे च रौहगे ? ११ का हहजहियाह तुसे ग् अिाा ते पास िने ेरने आुे अपने आप ग् सौंपने आुे नेई ेनां दा ऐ िे, “साढे परेातेा यहोवा असेग् अशूर दे राजा दे हत थेा बचाई दे ग? १२ का हहजहियाह ने अपन् ऊंचे थाहरे ते अपन् वेद्रं ग् नेईं ाेई ाेता, ते यहदा ते यरशाेे ग् आजा नेईं हदत्, “तुस इि वेद् दे साेने आराधना िरो ते उस उपर धूप जााओ? १३ िे तुस नेई जानदे िे ेै ते ेेरे पुरखे दू र ेुले दे सारे ाोिे िने िे ि्ता ऐ ? का उने ेुले दे जाहतरं दे दे वता अपने ेुले ग् ेेरे हतै थेां बचाई सिदे हे ? १४ उने जाहतये दे सारे दे वते च िुन हा, हजनेग् ेेरे पुरखे पूर् चाल् न् िर् हदता हा, जेडा अपने ाोिे ग् ेेरे हतै थेां बचाई सिदा हा, तां जे तुंदा परेाता तुसे ग् ेेरे हतै थेां बचाई सिै? १५ इस आस् ते हहजहियाह तुसे ग् धोखा नेई दे ओ ते ना गै तुसे ग् इस चाल् सेझाओ ते ना गै उदे उपर हवशास िरो, ि्जे िुसे ब् जाहत जां राज दा िोई परेाता अपने ाोिे ग् ेेरे हते ते ेेरे हपता-हपता दे हते थेां नेई बचाई सिदा हात १६ उदे दास परेाता ते उदे सेवि हहजहियाह दे खखााफ होर ब् बोादे रे हत १७ उसै इसारा दे परेाता परेाता ग् हनंदा िरने ते उं दे खखााफ बोाने आुै हचहटयां ब् हाखखयां , “ हजयां दू र ेुले दे जाहतये दे दे वतारं अपने ाोिे ग् ेेरे हतै थेां नेई बचाया ऐ, उयां गै हहजहिया दा परेाता अपने ाोिे ग् ेेरे हते थेां नेई बचागत १८ उस बेाे ओह यरशाेे दे ाोिे ग् जेडे दे वाा उपर हे , उने ग् डराने ते परे शान िरने आुे यरशाेे द् गल च बड् आवाज च पुिारदे हे त तां जे ओह शैहर ग् ाेई सिनत १९ ओह यरशाेे दे परेाता दे खखााफ बोादे हे , हजयां धरत् दे ाोिे दे दे वतारं दे खखााफ, जेडे ेनुखे दे हते दे िमे हे त २० इस आुे राजा हहजहियाह ते अेोज दे पुतर यशायाह ्हवषवका ने पाथतना हिता ते सुगत च पुिारे त २१ ते परेेसरे ने इि सुगतदूत ्ेजेया, हजसने अशूर दे राजा दे डे रे च सारे व्र ते सरदारे ते सरदारे ग् िटवायात इस आस् ते ओह़ शेत िन् ने अपने गै धरत् च बापस आई गेयात जदुं ओह़ अपने दे वता दे घ़र च आई गेया, ते उदे आतरे थवां हनिाने आाे उस् तावार िन् ने ेार् ओडे यात २२ इस चाल् परेेसरे हहजहिया ते यरशाेे दे हनवाहसये ग् अशूर दे राजा सनहे र्ब ते बाि् सारे दे हते थवां बचाई ाेता ते उनेग् हर पासे रस् ता हितात २३ ते ेते सारे यरशाेे च परेेसरे ग् दान ते यहदा दे राजा हहजहियाह ग् ्ेट ाेई आरत
यशायाह ३६-३७ च यशायाह 36 ऐ १ राजा हहजहियाह दे चौदहवे साा च अशूर दे राजा सनहे र्ब ने यहदा दे सारे रकि नगरे उपर चढ् गेया ते उनेग् िबा िर् ाेयात २ अशूर दे राजा ने रबशािे ग् ााि्श थेा यरशाेे च इि बड् फौज िने राजा हहजहियाह दे िोा ्ेजेयात ते फुल दे खेतर दे राजेागत च उपराे िुंड दे नाा् दे िोा खडोते दा हात
5
प्र दा शक्शाशा दू त यरशशले दा रका करदा ऐ
३ उस बेाे घरै दा सरदार हहख्या दा पुतर रहायाि्े ते शास् शेबना, ते असफ दा पुतर योआह, जेडा हाखने आाा हा, उदे िोा आई गेत ४ रबशािे ने उने िने आखया, “ तुहे हहजहियाह िने आखो, अशूर दा राजा ेहान राजा र आखदा ऐ, “तुस हिस दा ्रोसा िरदे ओ? ५ ेै आखना ऐं, (पर ओह बेिार गलां न) ेेरे िोा युद आुे सााह ते ताित ऐ; ६ हदखो, तू हेस उपर इस टू ट् द् खढ द् ााठ् उपर ्रोसा िरदा ऐ; जेस उपर जेिर िोई झुिदा ऐ तां ओह ओस दे हत च जाइयै उस् छे दगत ७ ाेिन जेिर तू े्ग् आखगे, 'अस अपने परेाता परेाता उपर ्रोसा िरदे आं , तां िे ओह नेईं ऐ, हजसद् ऊंच् थाहरे ते वेद्रं ग् हहजहियाह ने ाेई ाेता ऐ, ते यहदा ते यरशाेे ग् आखया ऐ, 'तुस इस वेद् दे साेने ्गाई िरो? ८ ते हन ेेरे ेाहाि अशूर दे राजा ग् हगरव् रखो, ते जेिर तू उं दे उपर सवार होई सिदा ऐ तां ेै तुग् दो हजार घोडे दे गात ९ हफर् तू ेेरे ेाहाि दे हनके सेवि दे इि सेनापहत दा ेुंह हिवे ेुड िे रथे ते घुडसवारे आुे हेस उपर ्रोसा िरगे ? १० ते िे अऊं हन इस दे स ग् न् िरने आस् ते परेेसरे दे बगैर चा् आया ऐं ? यहोवा ने े्ग् आखा, “ इस दे स दे खखााफ चा् जाओ ते उस् न् िर दे त” ११ रहायाि्े ते शेबना ते योआह ने रबशािे ग् आखया, “ ेेहरबान् िरना, अपने दासे िने स्ररयाई ्ाशा च बोा; ि् वे अस इस गल ग् सेझने आं ; १२ ाेिन रबशािे ने आखा, “ िे ेेरे ेाहाि ने हेग् तेरे ेाहाि ते तेरे िोा ्ेजेया ऐ हि ेै र गलां बोा सिां ? िे उन् ने हेग् उने ेनुखे दे िश नेई ्ेजेया जेिे हदवार उप् पर बैठे दे न, तां जे ओह़ अपने आप ग् गोबर खाऐ ते तुंदे िन् ने अपने गै पेशाब प्न? १३ उस बेाे रबशािे खडोईये यहहदयों द् ्ाशा च जोर िने हचलाया ते आखया, “ तुस ेहान राजा अशूर दे राजा द् गल सुनोत” १४ राजा आखदा ऐ, “ हहजहियाह तुसे ग् धोखा नेईं दे ओ, ि्जे ओह तुसे ग् नेई बचाई सिगत” १५ ते हहजहियाह ने तुसे ग् यहोवा उपर ्रोसा नेईं िरन दे यो जे प्ु साह्डे ग् जरर बचाई दे गत १६ हहजहियाह द् गल नेई सुनो, ि् वे अशूर दा राजा र आखदा ऐ, 'ेेरे िने इि दान दे ईये ेेरे िोा हनिा् जाओ; १७ जद ति ेै तुहानू तुहानू अपने दे श दे सेान दे श, धान ते शराब द् दे श, रोट् ते अंगूर दे बागवान् दे दे श हवच आऊंत १८ सावधान रहो हि हहजहियाह तुहानू र गल सेझ् न हि प्ु सानु छु डावेगात का जाहत दे दे वतारं अपने दे श ग् अशूर दे राजा दे हतै थेां बचाई ाेता ऐ ? १९ हेत ते अरफाद दे दे वता हिते न? सेफरवैे दे दे वता हिते न? ते िे उने साेररया ग् ेेरे हत थेा बचाई ाेता ऐ ? २० इने दे शे दे सारे दे वते च िुन ऐ, हजने अपने दे श ग् ेेरे हतै थेां बचाई ाेता ऐ, तां जे यहोवा यरशाेे ेेरे हतै थेां बचाई ाै? २१ ाेिन उनै चुप रे ई गे ते उस् इि शब दा जवाब नेई हदता; २२ उस बेाे घरै दा सरदार हहख्या दा पुतर रहायाि्े ते शास् शेबना ते ररिाडत र असफ दा पुतर योआह अपने िपडे फाडे दे हहजहिया दे िोा आर ते रबशािे द् गलां दस्त यशायाह 37 ऐ १ राजा हहजहियाह ने र गल सुन्, ते अपने िपडे फाड िे बोर् िने ढि िे यहोवा दे घर चा् गेयात २ उन घरै दा सरदार रहायाि्े ते शास् शेबना ते याजिे दे बुजुग् ग् बोर् िने ढिे दे अेोज दे पुतर यशायाह ्हवषवका िोा ्ेजेयात
6
प्र दा शक्शाशा दू त यरशशले दा रका करदा ऐ
३ उनै उस् आखया, “ हहजहियाह र आखदा ऐ, “र हदन ेुस्बत, डां ट ते हनंदा दा हदन ऐ; ४ हो सिदा ऐ िे तेरा परेातेा यहोवा रबशािे दे वचन सुनग, हजस् अशूर दे राजा ने हजंदे परेाता ग् हनंदा िरने आुे ्ेजे दा ऐ, ते तुंदे परेातेा ने जेडे वचन सुने दा ऐ, उस् डां ट दे ग; ५ तां राजा हहजहियाह दे दास यशायाह दे िोा आरत ६ यशायाह ने उने िने आखया, “तुस अपने ेाहाि ग् इयां आखगे, “प्ु र आखदा ऐ, “उस गले िोाां ेत डर, जेडे तुसे सुनेया ऐ, हजने िने अशूर दे राजा दे दासे ेेर् हनंदा ि्त् ऐत” ७ हदखो, ेै उदे उपर धेािा ्ेजना ऐ, ते ओह इि अफवाह सुन् ाैग ते अपने दे श च वापस औग; ते ेै उस् अपने दे श च तावार िने ेार् दे गात ८ रबशािे वापस आया ते अशूर दे राजा ग् हाबना िने ाडदे पाया, ि् वे सुनेया हा िे ओह ााि्श चा् गेदा ऐत ९ उन इहथयोहपया दे राजा हतरहिा दे बारे च र आखदे सुनेया, “ ओह तेरे िने ाडने आुे हनिाे दा ऐत” उन र सुहनयै हहजहियाह दे िोा दू त ्ेजेत १० तुस यहदा दे राजा हहजहियाह िने इस चाल् बोागे, '' तेरा परेाता, हजस उपर तुस ्रोसा िरदे ओ, तुसेग् र आखदे होई धोखा नेईं दे ओ, ' यरशाेे अशूर दे राजा दे हत च नेई सौंप् जागत' ११ हदखो, तू सुनेया ऐ िे अशूर दे राजारं सारे ेुले ग् न् िररयै उनेग् िेह़ हिता ऐ; ते तुग् ेुखक हेान् ऐ? १२ का जाहत दे दे वतारं उने ग् बचाई ाेता ऐ, हजनेग् ेेरे पुरखे न् हिता हा, हजयां गोजान, हारान, रे सेफ ते अदन दे बचे ग्, जेडे तेाासर च हे ? १३ हेत दा राजा, अरफाद दा राजा, ते सेफरवैे, हे ना ते इवा शहर दा राजा हिते ऐ? १४ ते हहजहियाह ने दू ते दे हतै थेां हचट् ाेई ाेता ते पढ् ाेआ, ते हहजहियाह ने परेेसरे दे घर चा् गेया ते उस् परेेसरे दे साेने फैाायात १५ ते हहजहियाह ने यहोवा िोा पाथतना हित्त १६ हे सेनारं दे प्ु, इसारा दा परेाता, जेडा िरबे दे हबच रौंदा ऐ, तू गै धरत् दे सारे राजे दा परेाता ओत १७ हे प्ु, अपना िान झुिाओ, ते सुनो; हे प्ु, अपन् अक् ं खोहायै हदखो, ते सनाहे र्ब दे सारे वचन सुनो, हजनेग् हजंदे परेाता ग् हनंदा िरने आुे ्ेजे दा ऐत १८ हे परेेसरे , सच् चाई च अशूर दे राजारं सारे जाहतये ते उं दे ेुले ग् बरबाद िर् ओडे यात १९ ते अपने दे वतारं ग् अग च सुट् हदता ऐ, ि्जे ओह िोई दे वता नेईं हे , ाेिन ेनुखे दे हते दे िमे हे , ािड् ते पतरत २० इसे आुे हे साडे परेाता प्ु, सानु उदे हत थेा बचाओ, तां जे धरत् दे सारे राज जानन हि तू हसफत तू ह् यहोवा ऐत २१ उस बेाे अेोज दे पुतर यशायाह ने हहजहियाह िोा ्ेजेया, “ इसारा दा परेाता यहोवा आखदा ऐ, “जदू ं तूं अशूर दे राजा सनहे र्ब दे खखााफ ेेरे िोाा पाथतना ि्त् ऐत २२ यहोवा ने उदे बारे च जेडा वचन आखया ऐ; िुंवार्, हसयोन द् िुड् ने तुग् तुच सेझ्, ते तुग् हतरसार िरने आुे हस्; यरशाेे द् िुड् ने तेरे उपर हसर हहााया ऐत २३ तू हिस द् हनंदा ते हनंदा हित् ? ते तू हिस दे खााफ अपन् आवाज उपर चढा िे अपन् अक् ं उपर चुक् ाेत् ऐ ? इतूं तिर िे इसारा दे पहबतर दे खााफ ब्त २४ तू अपने दासे दे दारा प्ु ग् हनंदा हिता ऐ, ते आखया, “ेेरे रथे द् ््ड दे िारण ेै पहाडे द् ऊंचाई उपर, ाेबनान दे िंडे चा् गेदा ऐंत ते ेै उदे ऊंचे दे वदार ते उदे चंगे दे बूह्टे ग् िटगा, ते उद् स्ेा द् उं चाई ते उदे िरेेा दे जंगा च दाखा होई जां त २५ ेै खोदया ते पान् प्या; ते ेै अपने पैरे दे तावे िने घेरे आा् जगहे द् सार् नहदये ग् सुक् हदता ऐत २६ िे तू बड् पैह़ाै नेई सुनेया िे ेै हिय् यां हिता ऐ; ते पाच्न िाा दे , िे ेै इसग् बनाई ाेदा ऐ? ह़ुन ेै रह़ िर् ओडे या ऐ िे तू रचे दे शैह़रे ग् खंडहर दे ढे रे च उजाड िर् ओडना ऐत
7
प्र दा शक्शाशा दू त यरशशले दा रका करदा ऐ
२७ इस आस् ते उं दे बास् थोड् शखक दे हे , ते घबराई गेदे ते उाझन च पेदे हे , ते खेतर द् घाह् ते हररयां जड्-बूट् दे सेान हे , ते घरे दे चोट् उपर घाह् दे सेान हे , ते ेिई दे बडे होने िोाा पैहाे फटदे हे त २८ ाेिन ेै तेरा हनवास, तेरा बाहर हनिाना, तेरे अंदर आना ते ेेरे उपर तेरा गुसा जानना ऐत २९ ि् वे ेेरे उपर तेरा गुसा ते तेरा िोााहा ेेरे िाने च आई गेदा ऐ, इस आस् ते ेै तेरे नक च अपना हु, ते अपन् ागाे तेरे होंठ च पाई दे गा, ते हजस रुे च तू आया हा, उस रुे च तुग् ेुडना ऐत ३० ते तेरे आुे र हनशान् होग, “तुस इस साा ओह खाओगे जेडा अपने आप च उगदा ऐ; ते दू र साा उदे िोाां जेडा उगदा ऐ, ते त्र साा बोई ाैओ, ते फसा िटो, ते अंगूर दे बाग ााओ, ते उं दे फा खाओत ३१ ते यहदा दे घरै दे बचे दे बचे दे ाोि हफर् थले जडे ग् जडे ते उपर च फा दे ङनत ३२ ि् वे यरशाेे च इि बचे दा ाोि हनिाग, ते जेिे हसयोन दे पहाड थेां बचदे न; ३३ इस आस् ते परेेसरे अशूर दे राजा दे बारे च रह़ ग् ाां दा ऐ िे ओह़ इस शैह़रे च नेई औग, ते ना गै उदे च त्र ह़ोग, ते ना गै ढाा ाेईये उदे साेने औग, ते ना गै उदे उप् पर हिनारा पागत ३४ हजस रुे च ओह आया हा, उसै रुे िने वापस औग, ते इस शैहर च नेई औग, प्ु आखदा ऐत ३५ ि् वे ेै इस नगर द् रका िरगा हि ेै अपने ते अपने सेवि दाऊद आुे बचाई सिनात ३६ उस बेाे परेेसरे दा सुगतदूत हनिहायै अशूर दे डे रे च इि सौ पचास हजार ाोिे ग् ेार् ओडे यात ३७ इस आस् ते अशूर दे राजा सनहे र्ब चा् गेया ते बापस चा् गेया ते न्नवे च रौहना ाग् पेयात ३८ जदुं ओह़ अपने दे वता हनसोि दे घर च ़्जन िरदा हा, तां उदे पुतरे अदमेाेि ते सरे जर ने उस् तावार िन् ने ेार् ओडे यात ते ओह आे्हनया दे दे श च ्ाग् गे, ते ओस दे पुतर रसरहददोन ने राज ि्तात
छं द-छं द टू टना हहजहियाह, यशायाह, सनाहे ररब ते रबशािे द् ऐहतहाहसि बखान पुराने हनये च तै पाथहेि थाहरे उपर दजत ि्त् गेद् ऐ: 2 राजा 18-19 , यशायाह 36-37 , ते 2 इहतहास 32 त हिं ग जेम वजतन दे सेानां तर अंशे िनै ेेा खां दे होई इि शोि-दर-शोि हव्ाजन ऐ , हजसदे बाद ेुक पाठ ब् हदते गेदे नत 1. हहजहियाह द् वफादार् & शु र आत् सु ध ार 2 राजा 18:1-3 – हहजहियाह 25 साा द् उम च यहदा च अपना राज शुर िरदा ऐ ते "जेह्डा प्ु द् नजर च ठ्ि हा" िरदा ऐत २ राजा १८:४ – ओ उच् थाहरे ग् हटां दा ऐ, ेूहततयां ग् तोडदा ऐ, बग्चे ग् िटदा ऐ, ते प्ता दे नाग (नहुान) ग् तोड् हदं दा ऐ जेडा ेूसा ने बनाया हा, ि्जे इसारा ने उस् धूप जााना शुर िर् हदता हात २ राजा १८:५-७ ि – "उसने इसारा दे परेेसरे परेेसरे उप् पर ़्रोसा हिता, तां जे उदे बा'द यह़ूदा दे सारे राजारं च उदे सेान िोई नेई हा..." परेेसरे उदे िन् ने ऐ, ते हजत् थे ब् जां दा ऐ, उदे िन् ने उदे िन् ने ऐत २ राजा १८:७ख -८ – ओ अशूर दे राजा दे खााफ बगावत िरदा ऐ (उसद् सेवा िरने थेां इनार िरदा ऐ) ते पहाु्ये ग् गाजा तिर ेार् हदं दा ऐत २ इहतहास ३२:१-८ – सनाहे ररब दे नेडे औने ग् हदखदे होई हहजहियाह अपने राजिुेारे िने यरशाेे दे बाहर पान् दे सोते ग् रोिने द् सााह ाैदा ऐ, द्वारे ते बुज् ग् बनां दा ऐ, हहथयार बनां दा ऐ, ते ाोिे ग् पोराहहत िरदा ऐ: "ेजबूत ते हहमत िरो... उदे िने शर्र दा इि बां ह ऐ; पर साढे िने प्ु साढा परेाता ऐ जेडा साढ् ेदद िरदा ऐ, ते साढ् ाडाइये ग् ाडन" (2 इहतहास 32:7-8)त
8
प्र दा शक्शाशा दू त यरशशले दा रका करदा ऐ
2. साेररया & अशू र दे आकेण दा पतन 2 राजा 18:9-12 – हहजहियाह दे 4वे साा च, अशूर दे राजा शाेनेसर ने साेररया (इसारा दे उतर् राज) ग् घेर ाेदा ऐ, हहजहियाह दे 6वे साा च उस् िबा िर् ाैदा ऐ, ि्जे इसारा ने "अपने परेेसरे द् गा् ा नेई ेनन्त" 2 राजा 18:13 / यशायाह 36:1 – हहजहियाह दे 14वे साा च, अशूर दे राजा सनहे र्ब यहदा दे सारे बाड आाे शहरे दे खखााफ आ िे उनेग् ाेई ाेदा ऐत 2 राजा 18:14-16 – डर दे इि पा च, हहजहियाह ााि्श च सनहे र्ब ग् िर ्ेजदा ऐ, ते आखदा ऐ, "ेै गुसा हिता ऐ; ेेरे िोाा वापस आओ; जे हिश तू ेेरे उपर ाां दे ओ, उस् ेै सहन िरगात" ओह़ 300 टोाा चां द् ते 30 टोाा सोना दे ई हदं दा ऐ, ते इत् थे तिर िे परेेसरे दे ेंदर दे दरवाजे ते खं्े थवां सोना ब् उतारदा ऐत 3. रबशािे ह दा ताना & ेनोवै ज ाहनि यु द 2 राजा 18:17-18 / यशायाह 36:2-3 – सनाहे ररब ााि्श थवां तरतान, रबसर् ते रबशािे ग् बड् सेना िन् ने यरशाेे च ्ेजदा ऐत उपराे िुंड द् नाा् दे िोा खडोते दे नत रहायाि्े, शेबना ते योआह उं दे िने हेाने आस् ते हनिादे नत 2 राजा 18:19-21 / यशायाह 36:4-6 – रबशािे सनहे र्ब दा संदेश हदं दा ऐ: "रह़ िेह़ ़्रोसा ऐ, हजस उप् पर तुस ़्रोसा िरदे ओ?" ओ यह़ूदा दा ेजाि उडां दा ऐ िे ओह़ हेस उप् पर ़्रोसा िरदा ऐ, हेस ग् "टु ट् गेद् खढ" आस् ते आखदा ऐ, जेिा उदे उप् पर झुिने आाा हिसे ब् वखक दे ह़त् थ ग् छे दगत २ राजा १८:२२ / यशायाह ३६:७ – रबशािे हहजहियाह दे धाहेति सुधारों िूं हविृत िरण द् िोहशश िरे दे , र दावा िरे दे हि हहजहियाह ने उच् थां ते वेद् िूं हटा िे परेेशर िूं नाराज हितात 2 राजा 18:23-25 / यशायाह 36:8-10 – रबशािे ेजाि च 2,000 घोडे द् पेशिश िरदा ऐ जेिर यहदा उं दे आस् ते सवाररये द् आपूहतत ब् िर् सिदा ऐत हफर् ओह़ दावा िरदा ऐ िे परेेसरे ने गै उस् यह़ूदा ग् नाश िरने आस् ते ्ेजेया हा: "परेेसर ने हेग् ग् ााया, इस ेुा् िे उप् पर चा् जा, ते उस् नाश िर् ओडत" २ राजा १८:२६ / यशायाह ३६:११ – रहायाि्े, शेबना, ते योआह रबशािे ग् यहहदयों द् ्ाशा (इबान्) द् बजाय स्ररयाई (अराे्) च बोाने ाेई आखदे न तां जे द्वार पर बैठे दे आे ाोि घबराई नेईं जानत 2 राजा 18:27-35 / यशायाह 36:12-20 – रबशािे द्वार पर बैठे दे ेनुखे ग् इबान् च हचलां दे होई ेना िर् हदं दा ऐत ओह़ उनेग् आगह िरदा ऐ िे ओह़ हहजहियाह़ उनेग् रह़ वादे िन् ने धोखा नेई दे न िे परेेसरे उनेग् छु डाई दे गत ओ घेंड िरे दे हि हेथ, अरपद, सेफरवैे, या साेररया दे हिसे व् दे वता ने अपणेह दे शों िूं अशूर िाों बचावे – तां "ओह सारे दे शों दे दे वताओं रचों िौन हे न, हजनोंने अपणेह दे श िूं ेेढे हथ िाों छु डाया हे , ताहि प्ु यरशाेे िूं ेेढे हथ िाों बचा सगे ?" (२ राजा १८:३५)त 2 राजा 18:36-37 / यशायाह 36:21-22 – ाोग अपने चुपचाप रखदे न ते उस् इि शब दा जवाब नेई दे ना, हजयां हहजहियाह ने आजा हदत् ह् ("उसदा जवाब नेई दे ओ")त अहधिार् अपने िपडे हिरार पर ाेईये हहजहियाह दे िोा वापस आं दे नत 4. हहजहियाह यशायाह & प्ु दा पै ह ाा वादा ें ग दा ऐ 2 राजा 19:1-5 / यशायाह 37:1-5 – राजा हहजहियाह अपने िपडे फाडदा ऐ, बोर् िने ढिदा ऐ, प्ु दे घर च जाइयै रहायाि्े, शेबना ते याजिे दे बुजुग् ग् यशायाह नब् दे िोा ्ेज दा ऐ त ओह् घोशणा िरदे न: "रह् हदन ेुस्बत दा हदन ऐ, ते डां टने दा हदन ऐ, ते हनंदा दा हदन ऐ... इस आुै बचे दे बचे दे ाोिे आुै अपन् पाथतना ग् बधाओत" 9
प्र दा शक्शाशा दू त यरशशले दा रका करदा ऐ
2 राजा 19:6-7 / यशायाह 37:6-7 – यशायाह परेेसरे दे वचन िन् ने जवाब हदं दा ऐ: "उस गा् ाे थवां नेई डरना, हजनेग् तू सुनेया ऐ, हजनेग् अशूर दे राजा दे दासे हेग् हनंदा हिता ऐत हदि् खो, अऊं उदे उप् पर इि धेािा ्ेजना ऐ, ते ओह़ इि अफवाह सुन् ाैग, ते अपने ेुा् िे च बापस औग; अपन् धरत् च तावारत" 5. रबशािे दा हनं दा िरने आाा पत & हहजहियाह द् पाथत न ा २ राजा १९:८-१३ / यशायाह ३७:८-१३ – रबशािे वापस आ िे सनहे र्ब िूं हाबना दे नाा ाडदे डे खदे त इहथयोहपया दा राजा हतरहिा उदे िने ाडने आस् ते हनिाे दा ऐ, रह़ सुन्ये सेनहे ररब हहजहियाह़ ग् हफर् हचट् ्ेजदा ऐ, उनेग् चेतावन् हदं द् ऐ िे परेेसरे यरशाेे ग् नेई बचाई सिदा ते नाश होर दे जाहतये (गोजान, हारान, रजेफ, तेाासर) द् सूच् बनां दा ऐत 2 राजा 19:14 / यशायाह 37:14 – हहजहियाह दू त िोाा हचट् ाैदा ऐ, उस् पढदा ऐ, प्ु दे घर च चा् जंदा ऐ, ते प्ु दे साेने फै ाांदा ऐ त 2 राजा 19:15-19 / यशायाह 37:15-20 – हहजहियाह पाथतना िरदा ऐ: "हे यहोवा इसारा दा परेाता, जेडा िरबे दे ब्च रौंदा ऐ, तू गै धरत् दे सारे राजे दा परेाता ऐ... हे प्ु, अपने िान ग् झुिाओ ते सुनो: हे प्ु, तुंद् अक् ं खोा् ाैओ, ते हदको: ते सेनािरर्ब दे वचन सुनोत हजस ने उस् हजंदे परेाता ग् हनंदा िरने आुे ्ेजेया ऐत" ओह़ रह़ स्िार िरदा ऐ िे अशूर ने दु ऐ जाहतरं ग् इस आस् ते नाश िर् ओडे या िे उं दे दे वता हसफत ािड् ते पतर गै हे , ते रह़ पाथतना िरदा ऐ िे "इस आस् ते, हे साढे परेेसरे , अऊं तुसेग् हबनत् िरना ऐ िे, तू असेग् उदे ह़त् थे थवां बचाई ाै, तां जे धरत् दे सारे राज जानन िे तू गै परेेसरे गै ऐत" 6. यशायाह दे जररर परेे स रे दा जवाब 2 राजा 19:20 / यशायाह 37:21-22 – यशायाह हहजहियाह ग् खबर ्ेजदा ऐ: "जेि् तूं अशूर दे राजा सनहे र्ब दे खााफ ेेरे िोाा पाथतना हित् ह्, ेै सुन् ऐत" 2 राजा 19:21-28 / यशायाह 37:22-29 – परेेसरे सनाहे ररब दे घेंड ग् डां टदा ऐ: "तुस िुस ग् हनंदा हिता ते िुस द् हनंदा हित्?... इसारा दे पहबतर दे खााफ ब्त" परेेशर नोट िरे दे हि अशूर द् ज्त िूं िेवा हन् ईशर्य पयोजन दे नाा ह् अनुेहत डे द् हई ("का तुसां बहं पहाे ह् िाहन् सुणया हे हि ेै हिवे हिता हे ?")त सनाहे र्ब दे गुसे दे िारण परेेसरे रह़ घोशणा िरदा ऐ िे "ेै तुंद् नाि च अपना हि, ते अपन् ागाे तेरे होंठ च पाई ाैना ऐ, ते हजस रुे च तू आया हा, उदे िन् ने तुसेग् हपचे िर् ओडना ऐत" 2 राजा 19:29-31 / यशायाह 37:30-32 – परेेसरे यह़ूदा ग् हजंदा रौह़ने ते बधने दा संिेत हदं दा ऐ: यह़ूदा दे घ़रे आाे दे बचे दे ाोि फ् थले जडे ग् जडे ते उप् पर फा दे ङनत 2 राजा 19:32-34 / यशायाह 37:33-35 – परेेसरे अशूर दे राजा दे बारे च वादा हिता ऐ: "ओह़ इस शैह़रे च नेई औग, ते ना गै उदे च त्र ह़ोग, ते ना गै ढाा िन् ने उदे साेने औग, ते ना गै इसदे खााफ हिनारा पाग... ि्जे अऊं इस शैह़रे द् रका िरगा, तां जे उस् बचाई सिां , अपने आप ग् ते अपने सेवि दाऊद आस् तेत" 7. ईशर्य हु के प & से न ाहे र रब दा पतन २ राजा १९:३५ / यशायाह ३७:३६ / २ इहतहासत ३२:२१ – उस् रात, परेेस रे दा सुग तदूत हनिा् गेया ते अशूर दे डे रे च 185,000 ाोिे ग् ेार् ओडे य ा त जदुं ाोि सवेरे-सवेरे उठदे ह़न, तां "हदको, ओह़ सारे ेरे दे ााश हे त" २ राजा १९:३६ / यशायाह ३७:३७ – सनाहे ररब चा् गेया, न्नवे च वापस आया ते उते गै रौंदा ऐत
10
प्र दा शक्शाशा दू त यरशशले दा रका करदा ऐ
२ राजा १९:३७ / यशायाह ३७:३८ / २ इहतहासत ३२:२१ – जदुं सेनाहे ररब अपने दे वता हनसोि दे घर च ़्जन िरदा ऐ, तां उदे पुतर अदराेाेि ते सरे जर उस् तावार िन् ने ेार् ओडदे न, ते आे्हनया दे ेुा् िे च ्ाग् गेत उं द् जगह उदा पुतर रसरहदोन राज िरदा ऐत
िथन थेां ेुक सबि ेनुक ् सेझौते ते ईशर्य ेुख क च फित हहजहियाह ने शुर रच ेंहदर िाों सोना उतार िे सनाहे ररब िूं खर्दण द् िोहशश हित् (२ राजा १८:१४१६), हफर व् अशूर हिसे व् तर्िे नाा पूर् ज्त हिते वापस आ गयात परेाता दे दु शन ग् शां त िरना शायद गै िम िरदा ऐ; साय् शां हत तदू ं ह् आया, जदों हहजहियाह ने चां द् दा ्रोसा िरना बंद हिता ते पूर् तरह नाा पाथतना द् तरफ ेुड गयात आध ाखति ्रोसे िनै जुड् द् वावहाररि तैय ार् घेराबंद् शुर ह़ोने थवां पैह़ाै, हहजहियाह़ ने पान् द् आपूहतत ग् रोि् ओडे या, द्वारे ग् ेजबूत हिता, ते रकारं ग् संगहठत हिता (2 इहतहास 32:2-5)त परेेसरे उप् पर हवश् वास िरने दा ेताब वावहाररि हजमेदार् ग् नजरअंदाज िरना नेई ऐ, पर हहजहियाह़ ने अपने हिाेबंद् दे बजार सवतशखकेान पर अपने अंहते ़्रोसे ग् आधार बनाई ाेतात ेजाि ते धोखे दे खख ााफ आध ाखति हववेि रबशािे ने ेनोवैजाहनि रणन्हत दा इुेेाा हिता- पहवतशास िूं हविृत िरण, डर फैाावण, परेेशर द् शखक उते सवाा उठावण, ते नेतृत िूं ाोगे िाों अाग िरण द् िोहशश हिता (२ राजा १८:२२, २८-३५)त हहजहियाह दा हु "उसदा जवाब नेई दे ओ" दा हु हनंदा िरने आा् ताने िन् ने बहस िरने थवां इन् िार िरने द् बुखद हसखां दा ऐ, हजसदे बजार इस ेुदे ग् स्धे परेेसरे िश ाेई जाना चुनना ऐत प्ू दे साेने साड् परे शाहनयां फै ााना जदुं हहजहियाह़ ग् सनाहे ररब दा डराने आाा हचट् हेा् गेई, तां ओह़ उस् स्धे ेंदर च ाेई गेया ते "परेेसर दे साेने फैााया" (2 राजा 19:14)त र पाथतना दे वाुे हे ि ेाडा पदान िरे दे : ेूतत धेहियां , डर, ते हचंताओं िूं स्धे परेेशर द् ेौजूदग् रच हघन िे हं दे साेणे खुाे रखणात पाथतन ा च सव्च पाथहेिता दे रप च परेेस रे द् ेहहेा हहजहियाह ने हसफत हनज् ज्ने आस् ते पाथतना नेई हित्; ओ पाथतना हित् हि परेेशर िम िरे "तां हि धरत् दे सारे राज र जान सगे हि तू ह् प्ु परेेशर हे " (२ राजा १९:१९)त परेेसरे दे आदर उप् पर िेहदत पाथतनारं उद् ेज् िन् ने गै ेेा खां द् ऐत ेनुख दा घेंड बनाे परेात ा द् प्ुत ा सनाहे ररब दा ेानना हा िे उं द् फौज् ज्ते ग् उं द् अपन् शखक दा नत्जा हा (2 राजा 19:23-24)त परेेसरे उस् चेता िराया िे ओह़ परेेसरे द् सेग योजना च इि साधन गै हा (2 राजा 19:25-28)त परेेसरे घेंड् ाोिे दा हवरोध िरदा ऐ, ते िोई ब् संसार् शखक उं दे सावत्ौहेि ेिसदे दे खााफ हाव् नेई होई सिद्त
11