Predica di a muntagna Matteu 5:1-48 1 È videndu e folle, ellu cullò nantu à una muntagna; è quand'ellu si pusò, i so discìpuli s'avvicinaru à ellu. 2 È apre a bocca, è li insignava, dicendu: 3 Beati i poveri in spiritu: perchè à elli hè u regnu di i celi. 4 Beati quelli chì pienghjenu, perchè saranu cunsulati. 5 Beati i miti, perchè elli erediteranu a terra. 6 Beati quelli chì anu fame è sete di ghjustizia: perchè saranu pieni. 7 Beati i misericordiosi: perchè elli otteneranu misericordia. 8 Beati i puri di core: perchè elli videranu Diu. 9 Beati i pacificatori, perchè seranu chjamati figlioli di Diu. 10 Beati quelli chì sò perseguitati per via di a ghjustizia, perchè à elli hè u regnu di i celi. 11 Beati voi, quandu l'omi vi insulteranu, vi perseguiteranu è diceranu ogni sorta di male contru à voi mendamente, per via di mè. 12 Rallegratevi, è siate assai cuntenti, perchè grande hè a vostra ricumpensa in celu; perchè cusì anu perseguitatu i prufeti chì eranu prima di voi. 13 Voi site u sale di a terra; ma s'ellu u sale perde u so sapore, cù chì serà salatu ? Da tandu in avanti ùn serve à nunda, fora d'esse ghjittatu fora è d'esse calpestatu da l'omi. 14 Voi site a luce di u mondu. Una cità chì hè posta sopra una muntagna ùn pò esse ammucciata. 15 Nè l'omi accendenu una candela per mette la sottu à un moghju, ma sopra un candelabru; è dà luce à tutti quelli chì sò in casa. 16 Chì a vostra luce brilli cusì davanti à l'omi, affinchì vedanu e vostre bone opere è glorifichinu u vostru Babbu chì hè in celu. 17 Ùn pensate micca ch'eiu sia ghjuntu per annulla a lege o i prufeti: ùn sò micca ghjuntu per annulla, ma per compie. 18 Perchè in verità vi dicu: Finu à chì u celu è a terra passinu, ùn passerà mancu un iota nè un apice da a lege, finu à chì tuttu sia cumpiitu.
1
Predica di a muntagna
19 Quellu dunque chì romperà unu di sti cumandamenti i più chjuchi, è insignarà cusì à l'omi, serà chjamatu u più chjucu in u regnu di i celi; ma quellu chì li metterà in pratica è li insignarà, quellu serà chjamatu grande in u regnu di i celi. 20 Perchè vi dicu chì, s'è a vostra ghjustizia ùn supererà a ghjustizia di i scribi è di i farisei, ùn entrerete micca in u regnu di i celi. 21 Avete intesu chì hè statu dettu da l'antichi: Ùn tumberai micca; è quellu chì tumbera serà in periculu di ghjudiziu. 22 Ma eiu vi dicu: quellu chì s'arrabbia cù u so fratellu senza ragione serà in periculu di ghjudiziu; è quellu chì dice à u so fratellu: "Raca", serà in periculu di u cunsigliu; ma quellu chì dice: "Scetticu", serà in periculu di u focu di l'infernu. 23 Dunque, sè porti u to rigalu à l'altare, è quì ti ricordi chì u to fratellu hà qualcosa contru à tè; 24 Lascia quì u to rigalu davanti à l'altare, è vai prima ricunciliati cù u to fratellu, è dopu veni è offre u to rigalu. 25 Mettiti prestu d'accordu cù u to avversariu, mentre sì in strada cun ellu; per paura chì l'avversariu ti cunsegni à u ghjudice, è u ghjudice ti cunsegni à l'ufficiale, è chì tu sia messu in prigiò. 26 In verità ti dicu: ùn ne surtirai micca finchè ùn avrai pagatu l'ultimu centesimu. 27 Avete intesu chì hè statu dettu da l'antichi: Ùn cummetterai micca adulteriu. 28 Ma eiu vi dicu chì quellu chì guarda una donna per desideralla hà digià cummessu adulteriu cun ella in u so core. 29 È s'è u to ochju drittu ti face scandalu, strappalu è ghjittàlu luntanu da tè; perchè hè megliu per tè chì perisca unu di i to membri, è micca chì tuttu u to corpu sia ghjittatu in l'infernu. 30 È s'è a to manu dritta ti face scandalu, tagliala è ghjittala luntanu da tè; perchè hè megliu per tè chì perisca unu di i to membri, è micca chì tuttu u to corpu sia ghjittatu in l'infernu. 31 Hè statu dettu: Quellu chì ripudierà a so moglia, ch'ellu li dessi un attu di divorziu. 32 Ma eiu vi dicu chì quellu chì ripudia a so moglia, salvu per causa di fornicazione, a face cummette adulteriu; è quellu chì si marita cù quella chì hè divorziata cummette adulteriu. 33 Avete dinò intesu chì hè statu dettu da quelli di i tempi antichi: Ùn ti perderai micca di ghjurà, ma adempierai à u Signore i to ghjuramenti. 34 Ma eiu vi dicu: Ùn ghjurate micca, nè per u celu, perchè hè u tronu di Diu. 35 Nè per a terra, perchè hè u so sgabello; nè per Ghjerusalemme, perchè hè a cità di u grande Rè. 36 È ùn ghjurerai mancu per u to capu, perchè ùn pudete fà un solu capeddu biancu o neru. 37 Ma chì a vostra parolla sia: Iè, iè; Innò, innò; perchè tuttu ciò chì hè di più vene da u male. 38 Avete intesu ch'ellu hè statu dettu: Ochju per ochju, è dente per dente. 39 Ma eiu vi dicu: ùn resisti micca à u male; ma quellu chì ti ferisce nantu à a guancia dritta, porghjili ancu l'altra. 40 È s'è qualchissia ti vole fà causa è piglià a to tunica, lasciali ancu u to mantellu. 41 È quellu chì ti ubligherà à fà un chilometru, vai cun ellu dui. 42 Dà à quellu chì ti dumanda, è ùn ti ne vultà da quellu chì vole piglià in prestitu da tè. 43 Avete intesu ch'ellu hè statu dettu: Amerai u to prossimu, è odiarai u to nemicu. 44 Ma eiu vi dicu: Amate i vostri nemici, benedite quelli chì vi maledicenu, fate u bè à quelli chì vi odianu, è pregate per quelli chì vi maltrattanu è vi perseguitanu; 45 Per ch'è vo siate figlioli di u vostru Babbu chì hè in celu; perchè ellu face spuntà u so sole sopra i gattivi è sopra i boni, è manda a pioggia sopra i ghjusti è sopra i gattivi. 46 Perchè s'è vo amate quelli chì vi amanu, chì ricumpensa avete ? Ùn facenu micca listessu ancu i publicani ? 47 È s'è vo salutate solu i vostri fratelli, chì fate di più cà l'altri ? Ancu i publicani ùn facenu micca cusì ? 48 Siate dunque perfetti, cum'è u vostru Babbu chì hè in celu hè perfettu.
2
Predica di a muntagna
Matteu 6:1-34 1 Fate attenzione à ùn fà e vostre elemosine davanti à l'omi, per esse visti da elli; altrimenti ùn avete micca ricumpensa da u vostru Babbu chì hè in celu. 2 Dunque, quandu fate l'elemosina, ùn sunate micca a tromba davanti à voi, cum'è l'ipocriti facenu in e sinagoghe è in e strade, per esse glorificati da l'omi. In verità vi dicu, anu ricevutu a so ricumpensa. 3 Ma quandu tù faci l'elemosina, ùn sappia micca a to manu manca ciò chì face a to manu diritta: 4 Affinchì a to elemosina sia in secretu; è u to Babbu chì vede in secretu ti ricumpensarà publicamente. 5 È quandu pregate, ùn siate micca cum'è l'ipocriti, perchè amanu à pricà stendu in piedi in e sinagoghe è in l'anguli di e strade, per esse visti da l'omi. In verità vi dicu, anu a so ricumpensa. 6 Ma tù, quandu preghi, intra in a to camera, è quandu hai chjusu a to porta, prega à u to Babbu chì hè in secretu; è u to Babbu chì vede in secretu ti ricumpensarà publicamente. 7 Ma quandu pregate, ùn aduprate micca ripetizioni vane, cum'è facenu i pagani; perchè pensanu ch'elli seranu ascoltati per via di e so molte parolle. 8 Ùn siate dunque cum'è elli; perchè u vostru Babbu sà ciò chì avete bisognu, prima ch'è vo li dumandate. 9 Pregate dunque cusì: Babbu nostru chì sì in celu, sia santificatu u to nome. 10 Ch'ellu venga u to regnu. Ch'ella sia fatta a to vuluntà, cum'è in celu, cusì in terra. 11 Dacci oghje u nostru pane cutidianu. 12 È rimettici i nostri debiti, cum'è noi rimettimu à i nostri debitori. 13 È ùn ci induce micca in tentazione, ma liberaci da u male: Perchè u toiu hè u regnu, a putenza è a gloria, per sempre. Amen. 14 Perchè s'è vo perdonate à l'omi i so peccati, u vostru Babbu celeste vi perdonerà ancu à voi. 15 Ma s'è vo ùn perdonate micca à l'omi i so peccati, mancu u vostru Babbu vi perdonerà i vostri peccati. 16 È quandu digiunate, ùn siate micca tristi cum'è l'ipocriti, perchè si sfiguranu a faccia per vede à l'omi ch'elli digiunanu. In verità vi dicu: anu ricevutu a so ricumpensa. 17 Ma tù, quandu digiuni, ungi u to capu è lava a to faccia; 18 Per ùn esse micca vistu à l'omi chì digiuni, ma à u to Babbu chì hè in secretu; è u to Babbu, chì vede in secretu, ti ricumpensarà publicamente. 19 Ùn vi accumulate micca tesori nantu à a terra, induve a tignola è a ruggine corrodenu, è induve i ladri sfondanu è arrubanu. 20 Ma accumulate tesori in celu, induve nè a tignola nè a ruggine ùn corrompenu, è induve i ladri ùn sfondanu nè arrubanu. 21 Perchè induve hè u vostru tesoru, ci serà ancu u vostru core. 22 A luce di u corpu hè l'ochju: dunque, se u to ochju hè sanu, tuttu u to corpu serà pienu di luce. 23 Ma s'è u to ochju hè gattivu, tuttu u to corpu serà pienu di bughjura. Dunque, s'è a luce chì hè in tè hè bughjura, quantu hè grande sta bughjura! 24 Nimu pò serve dui patroni: perchè o ne odierà unu è amerà l'altru; o si tenerà à unu è disprezzerà l'altru. Ùn pudete serve à Diu è à Mammona. 25 Per quessa vi dicu: Ùn vi preoccupate micca di a vostra vita, di ciò chì manghjarete, o di ciò chì beverete; nè ancu di u vostru corpu, di ciò chì vi vestirete. A vita ùn hè micca più chè u cibu, è u corpu più chè i vestiti ? 26 Fighjate l'acelli di l'aria: perchè ùn seminanu, nè coglienu, nè accumulanu in granai; eppuru u vostru Babbu celeste li nutrisce. Ùn site micca voi assai megliu cà elli? 27 Quale di voi, per via di a so primura, pò aghjunghje un cubitu à a so statura ? 28 È perchè vi preoccupate di i vestiti ? Cunsiderate i gigli di u campu, cumu crescenu ; ùn travaglianu micca, nè filanu. 29 Eppuru vi dicu chì ancu Salomone in tutta a so gloria ùn era micca vistutu cum'è unu di questi. 3
Predica di a muntagna
30 Dunque, se Diu veste cusì l'erba di u campu, chì oghje hè, è dumane serà ghjittata in fornu, ùn vestirà micca assai di più voi, o persone di poca fede ? 31 Dunque, ùn vi preoccupate micca, dicendu: Chì manghjeremu, o chì beveremu, o cumu seremu vestiti? 32 (Perchè tutte queste cose cercanu i pagani) perchè u vostru Babbu celeste sà chì avete bisognu di tutte queste cose. 33 Cercate prima u regnu di Diu è a so ghjustizia, è tutte queste cose vi saranu date in più. 34 Ùn vi preoccupate dunque di u dumane, perchè u dumane si preoccuperà di e so cose. Basta à u ghjornu u so male.
Matteu 7:1-29 1 Ùn ghjudicate micca, per ùn esse ghjudicati. 2 Perchè cù u ghjudiziu cù quale ghjudicate, sarete ghjudicati; è cù a misura cù a quale misurate, vi serà misurata torna. 3 È perchè guardi a pagliuzza chì hè in l'ochju di u to fratellu, ma ùn cunsideri micca a trave chì hè in u to ochju ? 4 O cumu dirai à u to fratellu: «Lasciami caccià a pagliula da u to ochju», è eccu, ci hè una trave in u to ochju ? 5 Ipocrita, cacci prima a trave da u to ochju; è tandu ci viderete chjaramente per caccià a pagliula da l'ochju di u to fratellu. 6 Ùn date micca ciò chì hè santu à i cani, è ùn ghjittate micca e vostre perle davanti à i porchi, per paura ch'elli ùn li calpestinu sottu à i so pedi, è ùn si vultinu è ùn vi strappinu. 7 Dumandate, è vi serà datu; cercate, è truverete; bussate, è vi serà apertu. 8 Perchè quellu chì dumanda riceve; è quellu chì cerca trova; è à quellu chì bussa li sarà apertu. 9 O quale omu ci hè trà voi, chì s'ellu u so figliolu dumanda pane, li darà una petra ? 10 O s'ellu dumanda un pesciu, li darà un serpente ? 11 Sè dunque voi, essendu gattivi, sapete dà cose bone à i vostri figlioli, quantu più u vostru Babbu chì hè in celu darà cose bone à quelli chì li dumandanu ? 12 Dunque, tutte e cose chì vulete chì l'omi facenu per voi, fate cusì ancu voi per elli; perchè questa hè a lege è i prufeti. 13 Entrate per a porta stretta; perchè larga hè a porta, è spaciosa hè a via, chì porta à a distruzzione, è parechji sò quelli chì ci entrenu. 14 Perchè stretta hè a porta, è angusta hè a via chì porta à a vita, è pochi sò quelli chì a trovanu. 15 Guardatevi da i falsi prufeti, chì venenu à voi in vestiti di pecure, ma in l'internu sò lupi rapaci. 16 I cunnoscerete da i so frutti. Si coglie l'uva da e spine, o i fichi da i cardi ? 17 Cusì ogni bon arburu porta boni frutti; ma un arburu cattivu porta frutti gattivi. 18 Un bon arburu ùn pò micca dà frutti gattivi, nè un arburu cortu pò dà frutti boni. 19 Ogni arburu chì ùn porta micca boni frutti hè tagliatu è ghjittatu in u focu. 20 Dunque, da i so frutti i cunnoscerete. 21 Micca tutti quelli chì mi dicenu: Signore, Signore, entreranu in u regnu di i celi, ma quelli chì facenu a vuluntà di u mo Babbu chì hè in celu. 22 Molti mi diceranu in quellu ghjornu: Signore, Signore, ùn avemu micca prufetizatu in u to nome? è in u to nome avemu cacciatu diavuli? è in u to nome avemu fattu parechje opere maravigliose? 23 È tandu li diceraghju: Ùn vi aghju mai cunnisciutu: alluntanatevi da mè, voi chì fate l'iniquità. 24 Dunque, quellu chì sente ste parolle meie è e mette in pratica, u paraguneraghju à un omu saviu, chì hà custruitu a so casa sopra à a petra. 25 È a pioggia hè cascata, è l'inundazioni sò ghjunte, è i venti anu soffiatu, è anu battutu contr'à quella casa; è ùn hè cascata: perchè era fundata sopra una roccia.
4
Predica di a muntagna
26 È quellu chì sente ste parolle meie, è ùn e mette micca in pratica, serà paragunatu à un scemu, chì hà custruitu a so casa nantu à a rena: 27 È a pioggia hè cascata, è l'inundazioni sò ghjunte, è i venti anu soffiatu, è anu battutu contr'à quella casa; è hè cascata: è grande hè stata a so caduta. 28 È accadde chì, quandu Ghjesù ebbe finitu sti discorsi, a ghjente era stupita di a so duttrina. 29 Perchè li insignava cum'è quellu chì hà autorità, è micca cum'è i scribi.
5