Skip to main content

Chichewa Nyanja - Stars in Scriptures (Stellar Astronomy)

Page 1

Nyenyezi mu Malemba Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Pentateuch Ndipo Mulungu anapanga zounikira ziwiri zazikulu: chounikira chachikulu kuti chilamulire usana, ndi chounikira chaching'ono kuti chilamulire usiku; anapanganso nyenyezi. Genesis 1:16 Ndipo anamtulutsa iye kunja, nati, Yang'anatu kumwamba, uwerenge nyenyezi, ngati ukhoza kuziwerenga; ndipo anati kwa iye, Zoterezo zidzakhala mbeu zako. Genesis 15:5 Kuti m’kudalitsa ndidzakudalitsa, ndipo m’kuchulukitsa ndidzachulukitsa mbewu zako ngati nyenyezi zakumwamba, ndi ngati mchenga wa m’mphepete mwa nyanja; ndipo mbewu yako idzatenga chipata cha adani ake; Genesis 22:17 Ndipo ndidzachulukitsa mbewu yako ngati nyenyezi zakumwamba, ndipo ndidzapatsa mbewu yako mayiko onsewa; ndipo mwa mbewu yako mitundu yonse ya dziko lapansi idzadalitsidwa; Genesis 26:4 Ndipo analotanso maloto ena, nawafotokozera abale ake, nati, Taonani, ndalotanso maloto ena; ndipo taonani, dzuwa ndi mwezi ndi nyenyezi khumi ndi chimodzi zinandiweramira. Genesis 37:9 Kumbukirani Abrahamu, Isake, ndi Israyeli, atumiki anu, amene munawalumbirira ndi inu nokha, ndi kuti kwa iwo, Ndidzachulukitsa mbeu zanu ngati nyenyezi zakumwamba, ndipo dziko lonseli limene ndanena ndidzalipatsa mbeu yanu, ndipo idzakhala nalo kosatha. Eksodo 32:13 Ndidzamuona, koma osati tsopano; ndidzamuona, koma osati pafupi; nyenyezi idzatuluka mwa Yakobo, ndi ndodo yachifumu idzatuluka mwa Israyeli, ndipo idzakantha malire a Mowabu, ndi kuwononga ana onse a Seti. Numeri 24:17 Yehova Mulungu wanu wakuchulukitsani, ndipo taonani, lero muli ochuluka ngati nyenyezi zakumwamba. Deuteronomo 1:10 Ndipo kuti musakweze maso anu kumwamba, ndipo mukawona dzuwa, ndi mwezi, ndi nyenyezi, khamu lonse lakumwamba, mukakakamizika kuzilambira ndi kuzitumikira, zimene Yehova Mulungu wanu anazigawa kwa mitundu yonse pansi pa thambo lonse. Deuteronomo 4:19


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Makolo anu anatsikira ku Igupto ndi anthu makumi asanu ndi awiri; ndipo tsopano Yehova Mulungu wanu wakuchulukitsani ngati nyenyezi zakumwamba. Deuteronomo 10:22 Ndipo mudzatsala ochepa, ngakhale munali ochuluka ngati nyenyezi zakumwamba, chifukwa simunamvere mawu a Yehova Mulungu wanu. Deuteronomo 28:62

Mbiri Anamenyana kuchokera kumwamba; nyenyezi m'njira zawo zinamenyana ndi Sisera. Oweruza 5:20 Koma Davide sanawerenge kuyambira azaka makumi awiri ndi pansi pake, chifukwa Yehova adati adzachulukitsa Israyeli ngati nyenyezi zakumwamba. 1 Mbiri 27:23 Kotero tinagwira ntchito; ndipo theka la iwo linagwira mikondo kuyambira m'mawa mpaka nyenyezi zitatuluka. Nehemiya 4:21 Ana awo munawachulukitsa ngati nyenyezi zakumwamba, ndipo munawalowetsa m'dziko limene munalonjeza makolo awo kuti adzalowamo ndi kulitenga. Nehemiya 9:23 Nyenyezi za m'mawa wake zikhale zakuda; ziyang'ane kuwala koma zisapezeke; kapena ziwone kuwala kwa m'mawa. Yobu 3:9 amene amalamulira dzuwa kuti lisatuluke, ndipo amatseka nyenyezi. Yobu 9:7 Kodi Mulungu sali pamwamba pa thambo? Ndipo onani kutalika kwa nyenyezi, momwe zilili pamwamba! Yobu 22:12 Taonani ngakhale mwezi, koma suwala; Inde, nyenyezi sizili zoyera pamaso pake. Yobu 25:5 Pamene nyenyezi za m’mawa zinayimba pamodzi, ndipo ana onse a Mulungu anafuula ndi chimwemwe? Yobu 38:7

Ndakatulo Ndikayang'ana kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika, Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalmo 8:3-4 Mwezi ndi nyenyezi kuti zilamulire usiku: pakuti chifundo chake chimakhala kosatha. Masalimo 136:9 Iye amawerenga chiwerengero cha nyenyezi, ndipo amazitcha zonse mayina awo. Masalimo 147:4 Mulemekezeni, dzuwa ndi mwezi; mulemekezeni, nyenyezi zonse zowala. Masalmo 148:3 Dzuwa, kapena kuwala, kapena mwezi, kapena nyenyezi, sizingadetsedwe, kapena mitambo isabwerere mvula itagwa: Mlaliki 12:2

2


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Ulosi Pakuti nyenyezi zakumwamba ndi magulu ake a nyenyezi sizidzapereka kuwala kwawo: dzuwa lidzadetsedwa pakutuluka kwake, ndipo mwezi sudzawonetsa kuwala kwake. Yesaya 13:10 Pakuti unati mumtima mwako, Ndidzakwera kumwamba, ndidzakweza mpando wanga wachifumu pamwamba pa nyenyezi za Mulungu; ndidzakhalanso pa phiri la msonkhano, m'mbali mwa kumpoto; Yesaya 14:13 Watopa ndi uphungu wako wambiri. Tsopano openda nyenyezi, owonera nyenyezi, ndi olosera zamwezi, ayime, nadzakupulumutsa ku zinthu izi zomwe zidzakugwera. Yesaya 47:13 Yehova, amene amapatsa dzuwa kuwala kwa usana, ndi malamulo a mwezi ndi nyenyezi kuwala kwa usiku, amene amagawa nyanja pamene mafunde ake amveka, dzina lake ndi Yehova wa makamu. Yeremiya 31:35 Ndipo ndikakuzimitsa, ndidzaphimba thambo, ndi kuchititsa nyenyezi zake kukhala zamdima, ndidzaphimba dzuwa ndi mtambo, ndipo mwezi sudzapereka kuwala kwake. Ezekieli 32:7 Ndipo inakula, kufikira khamu la kumwamba; ndipo inagwetsa zina mwa khamulo ndi nyenyezi pansi, nizipondaponda. Danieli 8:10 Ndipo anzeru adzawala ngati kuwala kwa thambo, ndi iwo otembenuza ambiri ku chilungamo ngati nyenyezi ku nthawi za nthawi. Danieli 12:3 Dziko lapansi lidzagwedezeka pamaso pawo, thambo lidzagwedezeka; dzuwa ndi mwezi zidzada, ndipo nyenyezi zidzasiya kuwala kwawo; Yoweli 2:10 Dzuwa ndi mwezi zidzadetsedwa, ndipo nyenyezi zidzasiya kuwala kwawo. Yoweli 3:15 Funani Iye amene amapanga nyenyezi zisanu ndi ziwiri ndi Orion, amene amasandutsa mthunzi wa imfa kukhala m'mawa, ndipo amadetsa usana ndi usiku, amene amaitana madzi a m'nyanja, nawatsanulira padziko lapansi: Dzina lake ndi Yehova. Amosi 5:8 Koma mwanyamula chihema cha Moloki wanu ndi Kiyuni zifaniziro zanu, nyenyezi ya mulungu wanu, amene munadzipangira nokha. Amosi 5:26 Ngakhale udzikweza ngati chiwombankhanga, ndipo ngakhale utakhala ndi chisa chako pakati pa nyenyezi, ndidzakugwetsa kumeneko,” akutero Yehova. Obadiya 1:4 Wachulukitsa amalonda ako kuposa nyenyezi zakumwamba: mbozi imawononga ndi kuuluka. Nahumu 3:16

Mauthenga Abwino ndi Machitidwe Anati, “Ali kuti amene anabadwa Mfumu ya Ayuda?” Pakuti tinaona nyenyezi yake kummawa, ndipo tabwera kudzamulambira.” Pamenepo Herode, ataitana anzeruwo mwamseri, anawafunsa mosamala nthawi yomwe nyenyeziyo inaonekera. Atamva mfumu, anachoka; ndipo onani, nyenyezi imene anaiona kum'mawa inawatsogolera, mpaka inafika ndi kuyima pamwamba pa malo pamene 3


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

panali mwanayo. Pamene anaona nyenyeziyo, anakondwera ndi chisangalalo chachikulu. Mateyu 2:2 , 7, 9, 10 Nthawi yomweyo pambuyo pa chisautso cha masiku amenewo, dzuwa lidzadetsedwa, ndi mwezi sudzapereka kuwala kwake, ndi nyenyezi zidzagwa kuchokera kumwamba, ndi mphamvu zakumwamba zidzagwedezeka. Mateyu 24:29 Ndipo nyenyezi zakumwamba zidzagwa, ndi mphamvu zakumwamba zidzagwedezeka. Marko 13:25 Ndipo kudzakhala zizindikiro padzuwa, ndi mwezi, ndi nyenyezi; ndipo padziko lapansi mitundu ya anthu idzasauka, ndi kusokonezeka; ndi mkokomo wa nyanja ndi mafunde; Luka 21:25 Inde, munatenga chihema cha Moloki, ndi nyenyezi ya mulungu wanu Refani, zifaniziro zimene munazipanga kuti muzilambire; ndipo ndidzakutengerani kutali ndi Babulo. Machitidwe 7:43 Ndipo pamene dzuwa kapena nyenyezi sizinawonekere masiku ambiri, ndipo mphepo yamkuntho inatigwera, chiyembekezo chonse chakuti tidzapulumuka chinatheratu. Machitidwe 27:20

Makalata Ulemerero wina wa dzuwa, ndi ulemerero wina wa mwezi, ndi ulemerero wina wa nyenyezi: pakuti nyenyezi imodzi imasiyana ndi nyenyezi ina muulemerero. 1 Akorinto 15:41 Chifukwa chake kunatuluka mmodzi, ndipo iye anali ngati wakufa, ochuluka ngati nyenyezi zakumwamba, ndi ngati mchenga womwe uli m'mphepete mwa nyanja osawerengeka. Ahebri 11:12 Ndipo tili ndi mawu otsimikizika kwambiri a uneneri; amene muchita bwino kuwasamalira, monga nyali younikira m'malo amdima, kufikira tsiku litacha, ndi nyenyezi ya m'mawa itatuluka m'mitima yanu; 2 Petro 1:19 Mafunde amphamvu a nyanja, akutulutsa thovu la manyazi awoawo; nyenyezi zosochera, zomwe mdima wakuda udawasungira kosatha. Yuda 1:13

Chivumbulutso Ndipo m'dzanja lake lamanja munali nyenyezi zisanu ndi ziwiri, ndipo mkamwa mwake munatuluka lupanga lakuthwa konsekonse; ndipo nkhope yake inali ngati dzuwa lowala ndi mphamvu yake. Chinsinsi cha nyenyezi zisanu ndi ziwiri zomwe unaziona m'dzanja langa lamanja, ndi zoyikapo nyali zisanu ndi ziwiri zagolide. Nyenyezi zisanu ndi ziwiri ndi angelo a mipingo isanu ndi iwiri: ndipo zoyikapo nyali zisanu ndi ziwiri zomwe unaziona ndi mipingo isanu ndi iwiri. Chivumbulutso 1: 16,20 Kwa mngelo wa mpingo wa ku Efeso lemba kuti: Izi anena Iye amene ali ndi nyenyezi zisanu ndi ziwiri m'dzanja lake lamanja, amene amayenda pakati pa zoyikapo nyali zisanu ndi ziwiri zagolide; Chivumbulutso 2:1 Ndipo ndidzamupatsa nyenyezi ya m'mawa. Chivumbulutso 2:28

4


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Ndipo kwa mngelo wa mpingo wa ku Sarde lemba kuti: Izi anena iye amene ali ndi mizimu isanu ndi iwiri ya Mulungu, ndi nyenyezi zisanu ndi ziwiri: Ndidziwa ntchito zako, kuti uli ndi dzina lakuti uli ndi moyo, ndipo ndiwe wakufa. Chivumbulutso 3:1 Ndipo nyenyezi zakumwamba zinagwa pansi, monga momwe mtengo wa mkuyu umataya nkhuyu zake zosapsa, pamene ugwedezeka ndi mphepo yamphamvu. Chivumbulutso 6:13 Ndipo mngelo wachitatu anaomba, ndipo nyenyezi yaikulu inagwa kuchokera kumwamba, yoyaka ngati nyali, ndipo inagwa pa gawo limodzi mwa magawo atatu a mitsinje, ndi pa akasupe a madzi; Ndipo dzina la nyenyeziyo limatchedwa Chowawa; ndipo gawo limodzi mwa magawo atatu a madzi linasanduka chowawa; ndipo anthu ambiri anafa ndi madziwo, chifukwa anasanduka owawa. Ndipo mngelo wachinayi anaomba, ndipo gawo lachitatu la dzuwa linamenyedwa, ndi gawo lachitatu la mwezi, ndi gawo lachitatu la nyenyezi; kotero kuti gawo lachitatu la iwo linadetsedwa, ndipo usana sunawale gawo lachitatu lake, ndi usiku womwewo. Chivumbulutso 8: 10-12 Ndipo mngelo wachisanu anaomba, ndipo ndinaona nyenyezi yochokera kumwamba ikugwa padziko lapansi; ndipo anapatsidwa chifungulo cha dzenje lopanda malire. Chivumbulutso 9:1 Ndipo chizindikiro chachikulu chinaoneka kumwamba; mkazi wovala dzuwa, ndi mwezi pansi pa mapazi ake, ndi pamutu pake korona wa nyenyezi khumi ndi ziwiri; Ndipo mchira wake unakoka gawo limodzi mwa magawo atatu a nyenyezi zakumwamba, nuziponya padziko lapansi; ndipo chinjoka chinaima pamaso pa mkazi wokonzeka kubereka, kuti chidye mwana wake akangobadwa. Chivumbulutso 12: 1,4 Ine Yesu ndatuma mngelo wanga kukakuchitirani umboni izi m'mipingo. Ine ndine muzu ndi mbadwa ya Davide, ndi nyenyezi yowala ndi ya m'mawa. Chivumbulutso 22:16

Apocrypha Pa tsiku lachinayi munalamula kuti dzuwa liwale, ndi mwezi upereke kuwala kwake, ndi nyenyezi zikhale m'dongosolo; 2 Esdras 6:45 Ndipo kuti nkhope za iwo amene adziletsa zidzawala kuposa nyenyezi, pomwe nkhope zathu zidzakhala zakuda kuposa mdima? 2 Esdras 7:55 Adzamenyana wina ndi mnzake, ndipo adzapha nyenyezi zambiri padziko lapansi, ngakhale nyenyezi yawoyawo; ndipo magazi adzakhala kuyambira lupanga mpaka m'mimba, Ndipo mphepo zamphamvu zidzabwera kuchokera kum'mawa, ndipo zidzatsegula mtambo umene anaukweza mu mkwiyo, ndi nyenyezi yomwe inawombedwa kuti ichititse mantha kum'mawa ndi kumadzulo, zidzawonongedwa. Mitambo ikuluikulu ndi yamphamvu idzadzikuza yodzaza ndi mkwiyo, ndi nyenyezi, kuti ziwopseze dziko lonse lapansi, ndi iwo okhalamo; ndipo adzatsanulira nyenyezi yoopsa pamwamba pa malo onse okwera ndi apamwamba, Adzabwera kwa iye, nadzamuzungulira, nyenyezi ndi mkwiyo wonse adzatsanulira pa iye: pamenepo fumbi ndi utsi zidzakwera kumwamba, ndipo onse okhala mozungulira iye adzamulira. 2 Esdras 15:35 ,39-40,44 M'mawu ake nyenyezi zinalengedwa, ndipo amadziwa chiwerengero cha nyenyezizo. 2 Ezara 16:56 Mayendedwe a zaka, ndi malo a nyenyezi: Nzeru ya Solomo 7:19

5


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Pakuti iye ndi wokongola kwambiri kuposa dzuwa, ndipo pamwamba pa nyenyezi zonse: poyerekeza ndi kuwala, iye amapezeka patsogolo pake. Nzeru ya Solomo 7:29 Anawapatsa olungama mphotho ya ntchito zawo, anawatsogolera m'njira yodabwitsa, ndipo anali ngati mthunzi wawo masana, ndi kuwala kwa nyenyezi usiku; Nzeru ya Solomo 10:17 Koma anawona moto, kapena mphepo, kapena mpweya wothamanga, kapena bwalo la nyenyezi, kapena madzi amphamvu, kapena magetsi akumwamba, ngati milungu yomwe imalamulira dziko lapansi. Nzeru ya Solomoni 13:2 Palibe mphamvu ya moto imene ingawapatse kuwala: ndipo malawi owala a nyenyezi sakanatha kupirira kuunika usiku woopsa umenewo. Nzeru ya Solomoni 17:5 Kukongola kwa kumwamba, ulemerero wa nyenyezi, chokongoletsera chounikira m'malo okwezeka a Ambuye. Mlaliki 43:9 Chifukwa chake adamulonjeza ndi lumbiro, kuti adzadalitsa mitundu ya anthu mwa mbewu yake, ndi kuti adzamuchulukitsa ngati fumbi la dziko lapansi, nadzakweza mbewu yake ngati nyenyezi, nadzawapatsa cholowa kuyambira kunyanja kufikira kunyanja, ndi kuyambira kumtsinje kufikira kumalekezero a dziko lapansi. Mlaliki 44:21 Anali ngati nyenyezi ya m'mawa pakati pa mtambo, ndi ngati mwezi wathunthu: Mlaliki 50:6 Nyenyezi zinawala m'maola awo, ndipo zinakondwera: pamene Iye anaziitana, zimati, Taonani, ndipo mokondwera zinaonetsa kuwala kwa Iye amene anazipanga. Baruki 3:34 Pakuti dzuwa, mwezi, ndi nyenyezi, pokhala zowala ndipo zotumizidwa kukachita maudindo awo, zimamvera. Kalata ya Yeremiya 1:60 Kwa iwo amene mudawalankhula ndi kuwalonjeza, kuti mudzachulukitsa mbewu zawo ngati nyenyezi zakumwamba, ndi ngati mchenga womwe uli m'mphepete mwa nyanja. Pemphero la Azariya 1:13 Inu nyenyezi zakumwamba, lemekezani Yehova: mutamandeni ndi kumukweza pamwamba pa zonse kwamuyaya. Pemphero la Azariya 1:41 Ndipo munthu amene ankaganiza pang'ono asanafikire nyenyezi zakumwamba, palibe amene akanatha kupirira kunyamula chifukwa cha fungo lake losapiririka. 2 Makabe 9:10

Enoki Ndipo masomphenyawa anandionetsa motere: Taonani, m’masomphenya mitambo inandiitana ndipo chifunga chinandiitana, ndipo kayendedwe ka nyenyezi ndi mphezi zinathamanga ndi kundifulumizitsa, ndipo mphepo m’masomphenyawo zinandipangitsa kuuluka ndi kundinyamula mmwamba, ndi kundinyamula kupita kumwamba. Denga lake linali ngati njira ya nyenyezi ndi mphezi, ndipo pakati pawo panali akerubi amoto, ndipo thambo lawo linali loyera ngati madzi. Ndipo pansi pake panali moto, ndipo pamwamba pake panali mphezi ndi njira ya nyenyezi, ndipo denga lake linalinso ndi moto woyaka. Enoke 14:8,11,17

6


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Ndipo ndinaona malo a zounikira, ndi chuma cha nyenyezi, ndi mabingu, ndi m'malo akuya kwambiri, komwe kunali uta wamoto, ndi mivi, ndi chitoliro chawo, ndi lupanga lamoto, ndi mphezi zonse. Enoke 17:3 Ndinaona mphepo zakumwamba zomwe zimazungulira ndi kubweretsa kuzungulira kwa dzuwa ndi nyenyezi zonse kumalo awo olowera. Ndinaona nyenyezi zisanu ndi ziwiri ngati mapiri akulu oyaka moto, ndipo kwa ine, nditafunsa za izo, mngelo anati: 'Malo awa ndi mapeto a kumwamba ndi dziko lapansi: apa akhala ndende ya nyenyezi ndi khamu lakumwamba. Ndipo nyenyezi zomwe zimagubuduzika pamoto ndi iwo omwe aswa lamulo la Yehova pachiyambi cha kutuluka kwawo, chifukwa sanatuluke pa nthawi yawo yoikika. Enoke 18:4,12-14 Ndipo pamenepo ndinaona nyenyezi zisanu ndi ziwiri zakumwamba zomangidwa pamodzi, ngati mapiri akulu, zikuyaka moto. Izi ndi nyenyezi zakumwamba, zomwe zinalakwira lamulo la Ambuye, ndipo zamangidwa pano mpaka zaka zikwi khumi, zomwe nthawi yochokera ku machimo awo, yatha. Enoke 21:3,6 Ndipo ndinaona momwe nyenyezi zakumwamba zimatulukira, ndipo ndinawerenga zipata zomwe zimatuluka, ndipo ndinalemba malo awo onse otulukira, nyenyezi iliyonse payokha, malinga ndi chiwerengero chawo ndi mayina awo, njira zawo ndi malo awo, ndi nthawi zawo ndi miyezi yawo, monga momwe Urieli mngelo woyera amene anali ndi ine anandisonyezera. Enoke 33:3 Kudzera m'zipata zazing'ono zonsezi, nyenyezi zakumwamba zimadutsa ndikuyenda kumadzulo panjira yomwe yawonetsedwa kwa iwo. Enoke 36:3 Ndipo ndinaona mphezi zina ndi nyenyezi zakumwamba, ndipo ndinaona momwe Iye anazitcha zonse ndi mayina awo ndipo zinamumvera Iye. Enoke 43:1 Ndiponso chinthu china chomwe ndinawona chokhudza mphezi: momwe nyenyezi zina zimatulukira ndikukhala mphezi ndipo sizingasiyane ndi mawonekedwe awo atsopano. Enoke 44:1 Ndipo awa ndi omwe akuweruza nyenyezi zakumwamba, ndi kukweza manja awo motsutsana ndi Wam'mwambamwamba, ndi kuponda padziko lapansi ndi kukhalapo. Ndipo zochita zawo zonse zikuwonetsa kusalungama, ndipo mphamvu zawo zimakhala pa chuma chawo, ndipo chikhulupiriro chawo chili mwa milungu yomwe adapanga ndi manja awo, ndipo amakana dzina la Ambuye wa Mizimu, ndipo amazunza nyumba za mipingo Yake, ndi okhulupirika omwe amadalira dzina la Ambuye wa Mizimu. Enoke 46:7-8 Inde, dzuwa ndi zizindikiro zisanalengedwe, nyenyezi zakumwamba zisanapangidwe, dzina lake linatchulidwa pamaso pa Ambuye wa mizimu. Enoke 48:3 Ndipo zipinda za mphepo, ndi momwe mphepo zimagawidwira, ndi momwe zimayezedwa, ndi momwe zitseko za mphepo zimawerengedwa, chilichonse malinga ndi mphamvu ya mphepo, ndi mphamvu ya kuwala kwa mwezi, ndi mphamvu yoyenera: ndi magawano a nyenyezi malinga ndi mayina awo, ndi momwe magawano onse amagawidwira. Enoke 60:12 Ndipo kudzera mu lumbiro limenelo nyenyezi zimamaliza ulendo wawo, Ndipo Iye amazitcha mayina awo, Ndipo zimamuyankha kuyambira muyaya mpaka muyaya. Enoke 69:21 Ndipo anandionetsa zinsinsi zonse za malekezero a thambo, ndi zipinda zonse za nyenyezi zonse, ndi zounikira zonse, kumene zimachokera pamaso pa oyera mtima. Enoke 71:4 7


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Ndipo ndinaona zipata zisanu ndi chimodzi momwe dzuwa limatulukira, ndi zipata zisanu ndi chimodzi momwe dzuwa limalowa ndipo mwezi umatuluka ndi kulowa m'zipata izi, ndi atsogoleri a nyenyezi ndi omwe amawatsogolera: asanu ndi limodzi kum'mawa ndi asanu ndi limodzi kumadzulo, ndipo onse akutsatirana motsatirana bwino: komanso mawindo ambiri kumanja ndi kumanzere kwa zipata izi. Enoke 72:3 Ndipo kuchuluka kwa dzuwa ndi nyenyezi kumakhala masiku asanu ndi limodzi: m'zaka 5 masiku 6 chaka chilichonse kumakhala masiku 30: ndipo mwezi umagwa kumbuyo kwa dzuwa ndi nyenyezi kufika pa chiwerengero cha masiku 30. Ndipo dzuwa ndi nyenyezi zimabweretsa zaka zonse ndendende, kotero kuti sizipita patsogolo kapena kuchedwetsa malo awo ndi tsiku limodzi mpaka muyaya; koma zimamaliza zakazo ndi chilungamo changwiro m'masiku 364. Enoke 74:11-12 Ndipo atsogoleri a atsogoleri a zikwizikwi, omwe aikidwa pa chilengedwe chonse ndi nyenyezi zonse, nawonso amachita ndi masiku anayi ophatikizana, omwe sali osiyana ndi udindo wawo, malinga ndi kuwerengera kwa chaka, ndipo awa amapereka utumiki pa masiku anayi omwe sawerengedwa mu kuwerengera kwa chaka. Enoke 75:1 Pakuti zizindikiro ndi nthawi ndi zaka ndi masiku amene mngelo Urieli anandionetsa, amene Ambuye wa ulemerero adamuyika kosatha pamwamba pa zounikira zonse zakumwamba, kumwamba ndi padziko lapansi, kuti azilamulira pamwamba pa kumwamba ndi kuwoneka padziko lapansi, ndi kukhala atsogoleri a usana ndi usiku, mwachitsanzo dzuwa, mwezi, ndi nyenyezi, ndi zolengedwa zonse zotumikira zomwe zimayenda m'magaleta onse akumwamba. Enoke 75:3 Ponena za zipata khumi ndi ziwiri kumwamba, kumapeto kwa dziko lapansi, zomwe dzuwa, mwezi, ndi nyenyezi zimatuluka, ndi ntchito zonse zakumwamba kummawa ndi kumadzulo. Pali mawindo ambiri otseguka kumanzere ndi kumanja kwawo, ndipo zenera limodzi pa nthawi yake yoikika limapanga kutentha, kofanana ndi izi zitseko zomwe nyenyezi zimatuluka monga momwe Iye adazilamulira, ndipo momwe zimakhalira molingana ndi chiwerengero chawo. Ndipo ndinawona magaleta kumwamba, akuthamanga padziko lapansi, pamwamba pa zipata zomwe nyenyezi zomwe sizimalowa. Ndipo imodzi ndi yayikulu kuposa zina zonse, ndipo ndiyo yomwe imadutsa padziko lonse lapansi. Enoke 75:6-9 Enoki 79 1 Ndipo tsopano, mwana wanga, ndakuwonetsa zonse, ndipo lamulo la nyenyezi zonse zakumwamba lakwaniritsidwa. 2 Ndipo anandionetsa malamulo onse awa a tsiku lililonse, ndi nyengo iliyonse yolamulira, ndi chaka chilichonse, ndi kutuluka kwake, ndi lamulo lolembedwa mwezi uliwonse ndi sabata iliyonse: 3 Ndipo mwezi ukutha pa chipata chachisanu ndi chimodzi: pakuti pa chipata ichi chachisanu ndi chimodzi kuwala kwake kumatheka, ndipo pambuyo pake pali chiyambi cha kutha: 4 Ndipo kuchepa komwe kumachitika pachipata choyamba munthawi yake, mpaka masiku zana limodzi mphambu makumi asanu ndi awiri mphambu asanu ndi awiri atatha: kuwerengedwa molingana ndi masabata, masabata makumi awiri ndi asanu ndi masiku awiri. 5 Imagwa kumbuyo kwa dzuwa ndi dongosolo la nyenyezi masiku asanu enieni mkati mwa nthawi imodzi, ndipo pamene malo awa omwe mukuwawona adutsa. 6 Ichi ndi chithunzi ndi chithunzi cha nyenyezi iliyonse yomwe Urieli mngelo wamkulu, yemwe ndi mtsogoleri wawo, anandionetsa. Ndipo m'masiku amenewo mngelo Urieli anayankha nati kwa ine: Taona, ndakuwonetsa chilichonse, Enoki, ndipo ndakuwululira chilichonse kuti uwone dzuwa ili ndi mwezi uno, ndi atsogoleri a 8


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

nyenyezi zakumwamba ndi onse omwe amazisintha, ntchito zawo, nthawi zawo, ndi maulendo awo. Enoki 80:1 Ndipo atsogoleri ambiri a nyenyezi adzaphwanya dongosolo lolamulidwa. Ndipo awa adzasintha mayendedwe awo ndi ntchito zawo, Ndipo sadzawonekera pa nyengo zomwe zalamulidwa. Ndipo dongosolo lonse la nyenyezi lidzabisika kwa ochimwa, Ndipo malingaliro a omwe ali padziko lapansi adzasochera pa iwo, Ndipo adzasinthidwa kuchoka pa njira zawo zonse, Inde, adzasochera ndi kuwatenga kukhala milungu. Enoke 80:6-7 Odala onse olungama, odala onse amene amayenda m’njira yachilungamo osachimwa ngati ochimwa, powerengera masiku awo onse omwe dzuwa limadutsa kumwamba, kulowa ndi kutuluka m’zipata kwa masiku makumi atatu ndi mitu ya nyenyezi zikwizikwi, pamodzi ndi zinayi zomwe zimagaŵana magawo anayi a chaka, zomwe zimawatsogolera ndi kulowa nawo masiku anayi. Enoke 82:4 Ndipo ali ndi mphamvu pa usiku ndi usana kumwamba kuti apangitse kuwala kuunikira anthu— dzuwa, mwezi, ndi nyenyezi, ndi mphamvu zonse zakumwamba zomwe zimazungulira m’magaleta awo ozungulira. Ndipo awa ndi malamulo a nyenyezi, zomwe zimakhazikika m’malo awo, ndi m’nyengo zawo, zikondwerero, ndi miyezi. Enoke 82:8-9 Ndipo pamene ndinapita pansi ndi kuona kumwamba, ndi dzuwa likutuluka kummawa, ndi mwezi ukulowa kumadzulo, ndi nyenyezi zochepa, ndi dziko lonse lapansi, ndi chilichonse monga momwe Iye anachidziwira pachiyambi, pamenepo ndinatamanda Ambuye wa chiweruzo ndi kumulemekeza chifukwa Iye anatulutsa dzuwa kuchokera m'mawindo a kum'mawa, ndipo anakwera nakwera pamwamba pa thambo, nayamba kuyenda ndi kupitiriza kuyenda m'njira yomwe anasonyezedwa. Enoke 83:11 Ndipo ndinaonanso ndi maso anga pamene ndinali kugona, ndipo ndinaona kumwamba pamwamba, ndipo taonani nyenyezi inagwa kuchokera kumwamba, ndipo inadzuka ndi kudya ndi kudya pakati pa ng'ombe zimenezo. Ndipo pambuyo pake ndinaona ng'ombe zazikulu ndi zakuda, ndipo taonani zonse zinasintha makola awo ndi malo awo odyetsera ziweto ndi ziweto zawo, ndipo zinayamba kukhala limodzi. Ndipo ndinaonanso m'masomphenya, ndipo ndinaona nyenyezi zambiri zikutsika ndi kudzigwetsa pansi kuchokera kumwamba kupita ku nyenyezi yoyamba ija, ndipo zinakhala ng'ombe pakati pa ng'ombe zimenezo ndipo zinadya nazo pakati pawo. Enoke 86:1-3 Ndipo wina anati kwa ine: Khalani pano mpaka muone zonse zomwe zachitikira njovu, ngamila, ndi abulu, ndi nyenyezi ndi ng'ombe, ndi zonsezo. Enoke 87:4 Ndipo ndinaona mmodzi mwa anayi aja amene anatuluka koyamba, ndipo anagwira nyenyezi yoyamba imene inagwa kuchokera kumwamba, naimanga manja ndi mapazi, naiponya m’phompho: tsopano phompho limenelo linali lopapatiza, lozama, loopsa komanso lamdima. Ndipo mmodzi wa iwo anatulutsa lupanga, nalipereka kwa njovu, ngamila, ndi abulu: kenako anayamba kumenyana wina ndi mnzake, ndipo dziko lonse linagwedezeka chifukwa cha iwo. Ndipo pamene ndinali kuyang’ana m’masomphenya, taonani, mmodzi wa anayi aja amene anatuluka anawaponya miyala kuchokera kumwamba, nasonkhanitsa ndi kutenga nyenyezi zonse zazikulu zomwe ziwalo zake zamkati zinali ngati za akavalo, nazimanga zonse manja ndi mapazi, naziponya m’phompho la dziko lapansi. Enoke 88:1-3 Ndipo Ambuye anaitana amuna amenewo asanu ndi awiri oyamba oyera, nawalamula kuti abweretse pamaso pake, kuyambira ndi nyenyezi yoyamba yomwe inatsogolera, nyenyezi zonse zomwe ziwalo zake zamkati zinali ngati za akavalo, ndipo anazibweretsa zonse pamaso pake. Enoke 90:21 9


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Ndipo chiweruzo chinayamba kuchitika pa nyenyezi, ndipo anaweruzidwa ndi kupezedwa olakwa, ndipo anapita kumalo a chiweruzo, ndipo anaponyedwa m’phompho, lodzaza ndi moto ndi lawi la moto, komanso lodzaza ndi mizati ya moto. Enoch 90:24 Kapena pali wina aliyense amene angathe kuzindikira kutalika kwa thambo, kutalika kwake, ndi maziko ake, ndi kuchuluka kwa nyenyezi, ndi kumene zounikira zonse zili? Enoke 93:14 Ndipo tsopano, dziwani kuti kuchokera kwa angelo adzafunsa za ntchito zanu kumwamba, kuchokera ku dzuwa, mwezi, ndi nyenyezi ponena za machimo anu chifukwa padziko lapansi muweruza olungama. Enoke 100:10

Jasher Jasher 8 1 Ndipo usiku umene Abramu anabadwa, antchito onse a Tera, ndi anzeru onse a Nimrode, ndi amatsenga ake anadza, nadya ndi kumwa m'nyumba ya Tera, ndipo anasangalala naye usiku womwewo. 2 Ndipo pamene anzeru onse ndi okhulupirira nyenyezi anatuluka m’nyumba ya Tera, anakweza maso awo kumwamba usiku umenewo kuti akaone nyenyezizo, ndipo anaona, ndipo onani nyenyezi imodzi yaikulu kwambiri inachokera kum’mawa ndipo inathamanga kumwamba, ndipo inameza nyenyezi zinayi kuchokera mbali zonse zinayi za kumwamba. 3 Ndipo anzeru onse a mfumu ndi amatsenga ake anadabwa ndi chowonadicho, ndipo anzeru anamvetsa nkhaniyi, ndipo anadziwa tanthauzo lake. 4 Ndipo anati wina ndi mnzake, Ichi chikungosonyeza mwana amene Tera wabadwa usiku uno, amene adzakula ndi kubereka ana ambiri, nadzalandira dziko lonse lapansi, iye ndi ana ake kwamuyaya, ndipo iye ndi mbewu yake adzapha mafumu akuluakulu, nadzalandira dziko lawo. 5 Ndipo amuna anzeru ndi okhulupirira nyenyezi anabwerera kunyumba usiku womwewo, ndipo m'mawa amuna onse anzeru ndi okhulupirira nyenyezi anadzuka m'mawa kwambiri, nasonkhana m'nyumba yosankhidwa. 6 Ndipo analankhulana wina ndi mnzake, Taonani, choonekacho tidachiona usiku watha chabisika kwa mfumu, sichinadziwike kwa iye. 7 Ndipo ngati nkhaniyi ikadziwika kwa mfumu masiku otsiriza, idzati kwa ife, Chifukwa chiyani mwandibisira nkhaniyi, ndipo tonse tidzafa; chifukwa chake, tiyeni tsopano tipite kukauza mfumu zomwe tidawona, ndi tanthauzo lake, ndipo tidzamvetsetsa. 8 Ndipo anachitadi zimenezo, ndipo onse anapita kwa mfumu, nagwada pansi pamaso pake, nati, Mfumu ikhale ndi moyo, mfumu ikhale ndi moyo. 9 Tinamva kuti Tera, mwana wa Nahori, kalonga wa gulu lanu lankhondo, anabereka mwana wamwamuna, ndipo tinafika kunyumba kwake usiku watha, ndipo tinadya ndi kumwa, ndipo tinasangalala naye usiku womwewo. 10 Ndipo pamene akapolo anu anatuluka m’nyumba ya Tera, kupita ku nyumba zathu kuti akagone kumeneko usiku, tinakweza maso athu kumwamba, ndipo tinaona nyenyezi yaikulu ikuchokera kum’mawa, ndipo nyenyezi yomweyo inathamanga mofulumira kwambiri, ndipo inameza nyenyezi zinayi zazikulu, kuchokera mbali zonse zinayi za thambo. 11 Ndipo akapolo anu anadabwa ndi chowonadi chimene tinachiwona, ndipo anaopa kwambiri, ndipo tinapanga chiweruzo chathu pa chowonadicho, ndipo tinadziwa mwa nzeru zathu kutanthauzira kwake koyenera, kuti chinthuchi chikugwira ntchito kwa mwana wobadwa kwa Tera, amene adzakula ndi kuchulukana kwambiri, ndi kukhala wamphamvu, ndi kupha mafumu onse a dziko lapansi, ndi kulandira dziko lawo lonse, iye ndi mbewu yake kwamuyaya.

10


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Ndipo Abramu anaona nyenyezi ndi mwezi pamaso pake, ndipo anati, Ndithudi uyu ndiye Mulungu amene analenga dziko lonse lapansi komanso munthu, ndipo taonani atumiki ake awa ndi milungu yomuzungulira: ndipo Abramu anatumikira mwezi napemphera kwa iwo usiku wonsewo. Ndipo m'mawa pamene kunawala ndipo dzuwa linawala padziko lapansi monga mwachizolowezi, Abramu anaona zinthu zonse zimene Yehova Mulungu analenga padziko lapansi. Ndipo Abramu anati mumtima mwake, ndithudi awa si milungu imene inapanga dziko lapansi ndi anthu onse, koma awa ndi atumiki a Mulungu, ndipo Abramu anakhalabe m'nyumba ya Nowa ndipo kumeneko anadziwa Yehova ndi njira zake ndipo anatumikira Yehova masiku onse a moyo wake, ndipo mbadwo wonsewo unaiwala Yehova, ndipo unatumikira milungu ina yamtengo ndi miyala, ndipo unapanduka masiku awo onse. Jasher 9:17-19 Ndipo pamene Abramu anafika, oimba a mfumu ndi anzeru anaona Abramu, ndipo anafuulira mfumu, nati, Ambuye wathu, ndithudi uyu ndiye munthu amene timamudziwa kuti anali mwana amene nyenyezi yaikulu inameza nyenyezi zinayi pa kubadwa kwake, zomwe tinalengeza kwa mfumu tsopano zaka makumi asanu kuchokera pamenepo. Jasher 12:9 Ndipo tsopano, ngati udzamvera mawu anga, ndi kusunga malamulo anga, ndi malamulo anga, ndidzagwetsa adani ako pamaso pako, ndipo ndidzachulukitsa mbewu yako ngati nyenyezi zakumwamba, ndipo ndidzatumiza madalitso anga pa ntchito zonse za manja ako, ndipo sudzasowa kalikonse. Tauka, tenga mkazi wako ndi zonse zako, upite kudziko la Kanani, ukakhale kumeneko, ndipo ndidzakudalitsa kumeneko, ndipo ndidzakupatsa Mulungu wako, ndipo ndidzakudalitsa. Ndipo Abramu ananyamuka, natenga mkazi wake ndi zonse zake, napita kudziko la Kanani monga momwe Yehova adamuuzira; ndipo Abramu anali ndi zaka makumi asanu pamene adachoka ku Harana. Ndipo Abramu anafika kudziko la Kanani, nakhala pakati pa mzinda, ndipo kumeneko anamanga hema wake pakati pa ana a Kanani, okhala m'dzikomo. Ndipo Yehova anaonekera kwa Abramu, atafika kudziko la Kanani, nati kwa iye, Ili ndi dziko limene ndinakupatsani iwe ndi mbewu yako pambuyo pako kosatha, ndipo ndidzachulukitsa mbewu yako ngati nyenyezi zakumwamba, ndipo ndidzapatsa mbewu yako kukhala cholowa chawo maiko onse omwe ukuona. Yasher 13:4-7 Pa nthawi imeneyo Yehova anaonekeranso kwa Abramu ku Hebroni, nati kwa iye, Usaope, mphotho yako ndi yaikulu kwambiri pamaso panga, pakuti sindidzakusiya kufikira nditakuchulukitsa, ndikukudalitsa, ndikuchulukitsa mbewu yako ngati nyenyezi zakumwamba, zomwe sizingathe kuyezedwa kapena kuwerengedwa. Jasher 16:20 Ndipo Isake anati, Yehova Mulungu wa kumwamba ndi dziko lapansi, amene kukoma mtima kwanu ndi chifundo chanu zadzaza dziko lapansi, inu amene munatenga atate wanga m'nyumba ya atate wake ndi m'nyumba yake yobadwira, ndi kumubweretsa kudziko lino, ndi kumuuza kuti, Ndidzapatsa mbewu yako dzikolo, ndipo munamulonjeza ndi kumuuza kuti, Ndidzachulukitsa mbewu yako ngati nyenyezi zakumwamba ndi ngati mchenga wa m'nyanja, tsopano mawu anu atsimikizidwe omwe mudalankhula ndi atate wanga. Jasher 26:6 Ndipo Yakobo anatuluka ulendo wake wopita ku Harana, nafika ku phiri la Moriya, nagona kumeneko usiku wonse pafupi ndi mzinda wa Luzi; ndipo Yehova anaonekera kwa Yakobo kumeneko usiku womwewo, nati kwa iye, Ine ndine Yehova Mulungu wa Abrahamu, ndi Mulungu wa Isaki atate wako; dziko limene ukugona ndidzakupatsa iwe ndi mbewu yako. Ndipo taona, Ine ndili ndi iwe, ndipo ndidzakusunga kulikonse kumene upitako, ndipo ndidzachulukitsa mbewu yako ngati nyenyezi zakumwamba, ndipo ndidzagwetsa adani ako onse pamaso pako; ndipo akachita nkhondo ndi iwe sadzakugonjetsa, ndipo ndidzakubwezera kudziko lino ndi chisangalalo, ndi ana,

11


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

ndi chuma chambiri. Ndipo Yakobo anadzuka m'tulo take, nakondwera kwambiri ndi masomphenya amene adawona; ndipo anatcha malowo dzina lakuti Beteli. Yaseri 30:1-3 Ndipo ena amazipanga ngati zifaniziro za anthu, zagolide ndi siliva, ndipo amazipita kwa iwo nthawi zomwe amazidziwa, ndipo zifanizirozo zimalandira mphamvu ya nyenyezi, ndi kuziuza zinthu zamtsogolo, ndipo mwanjira imeneyi ndi zithunzi zomwe Rakele anaba kwa abambo ake. Jasher 31:43 Ine ndine Yehova Mulungu wa kholo lako Abrahamu, ndi Mulungu wa Isake; ndidzakupatsa iwe dziko lino, ndi mbeu yako ya pambuyo pako, ndipo ndidzachulukitsa mbewu yako ngati nyenyezi zakumwamba, ndipo udzafalikira mbali zonse zinayi zakumwamba, ndipo mwa iwe ndi mwa mbewu yako mabanja onse a dziko lapansi adzadalitsidwa. Jasher 32:17 Ndipo Isaki mwana wa Abrahamu anapemphera kwa Yehova chifukwa cha ana ake, ndipo anati, Ambuye Mulungu, munalonjeza atate wanga, kuti, Ndidzachulukitsa mbewu yako ngati nyenyezi zakumwamba, ndipo munandilonjezanso, ndipo kwaniritsani lonjezo lako, popeza mafumu a Kanani akubwera pamodzi kudzamenyana ndi ana anga chifukwa sanachite chiwawa. Jasher 34:65 Ndipo pambuyo pake Yosefe analotanso maloto ena, nafotokozera atate wake malotowo pamaso pa abale ake, ndipo Yosefe anati kwa atate wake ndi abale ake, Taonani, ndalotanso maloto, ndipo taonani, dzuwa ndi mwezi ndi nyenyezi khumi ndi chimodzi zinandiweramira. Jasher 41:14 Ndipo Isake anaika manja ake pa ana onse a Yakobo, ndipo anawagwira, nawakumbatira, nawapsompsona mmodzi ndi mmodzi, ndipo Isake anawadalitsa tsiku limenelo, nati kwa iwo, Mulungu wa makolo anu akudalitseni, nachulukitse mbeu zanu ngati nyenyezi zakumwamba. Jasher 47:5 Ndipo anawalamula kuti abweretse mapu ake a nyenyezi pamaso pake, omwe Yosefe ankadziwa nthawi zonse, ndipo Yosefe anati kwa Benjamini, Ndamva kuti Ahebri amadziwa nzeru zonse, kodi mukudziwa chilichonse cha izi? Ndipo Benjamini anati, Kapolo wanu akudziwanso nzeru zonse zomwe abambo anga anandiphunzitsa, ndipo Yosefe anati kwa Benjamini, Taonani chida ichi ndipo muzindikire komwe kuli mbale wanu Yosefe ku Igupto, amene munati adatsikira ku Igupto. Ndipo Benjamini anaona chidacho chokhala ndi mapu a nyenyezi zakumwamba, ndipo anali wanzeru ndipo anayang'ana mmenemo kuti adziwe komwe kuli mbale wake, ndipo Benjamini anagawa dziko lonse la Igupto m'magawo anayi, ndipo anapeza kuti amene anakhala pampando wachifumu pamaso pake anali mbale wake Yosefe, ndipo Benjamini anadabwa kwambiri, ndipo Yosefe ataona kuti mbale wake Benjamini anali wodabwa kwambiri, anati kwa Benjamini, Waona chiyani, ndipo chifukwa chiyani ukudabwa? Jasher 53:18-20

Zaka za Jubilee Ntchito zazikulu zinayi izi Mulungu adalenga pa tsiku lachitatu. Ndipo pa tsiku lachinayi adalenga dzuwa, mwezi, ndi nyenyezi, naziyika mu thambo la kumwamba, kuti ziunikire dziko lonse lapansi, ndi kulamulira usana ndi usiku, ndi kusiyanitsa kuwala ndi mdima. Jubilee 2:8 Ndipo anapeza cholembedwa chomwe mibadwo yakale idachilemba pathanthwe, ndipo adawerenga zomwe zinali pamenepo, ndipo adachilemba ndipo adachimwa chifukwa cha icho; chifukwa chinali ndi chiphunzitso cha Alonda mogwirizana ndi momwe ankachitira poyang'anira zizindikiro za dzuwa ndi mwezi ndi nyenyezi mu zizindikiro zonse zakumwamba. Jubilees 8:3

12


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Ndipo m’sabata lachisanu ndi chimodzi, m’chaka chachisanu, Abramu anakhala usiku wonse pa mwezi watsopano wa mwezi wachisanu ndi chiwiri kuti ayang’ane nyenyezi kuyambira madzulo mpaka m’mawa, kuti aone momwe chaka chidzakhalire pankhani ya mvula, ndipo anali yekha pamene anakhala pansi ndi kuyang’ana. Ndipo mawu anabwera mumtima mwake ndipo anati: Zizindikiro zonse za nyenyezi, ndi zizindikiro za mwezi ndi dzuwa zonse zili m’manja mwa Yehova. N’chifukwa chiyani ndimazifufuza? Ngati Iye afuna, Iye agwetsa mvula, m’mawa ndi madzulo; Ndipo ngati Iye afuna, Iye saigwira, Ndipo zonse zili m’manja mwake. Jubilee 12:16-18 Ndipo anamutulutsa kunja, nati kwa iye: Yang'ana kumwamba, uwerenge nyenyezi ngati ungathe kuziwerenga. Ndipo anayang'ana kumwamba, naona nyenyezi. Ndipo anati kwa iye: Momwemonso mbewu yako idzakhala. Ndipo anakhulupirira Yehova, ndipo kunawerengedwa kwa iye ngati chilungamo. Jubilee 14:4-6 Ndipo anati: “Ndalumbira mwa Ine ndekha,” akutero Yehova, “Popeza wachita izi, ndipo sunandiletse mwana wako wokondedwa, kuti m’kudalitsa ndidzakudalitsa, ndipo m’kuchulukitsa ndidzachulukitsa mbewu zako.” Monga nyenyezi zakumwamba, ndi monga mchenga wa m’mphepete mwa nyanja. Ndipo mbewu yako idzalandira mizinda ya adani ake, ndipo m’mbewu yako mitundu yonse ya dziko lapansi idzadalitsidwa; chifukwa wamvera mawu anga, ndipo ndasonyeza kwa onse kuti ndiwe wokhulupirika kwa Ine m’zonse zimene ndakuuza: Pita mumtendere.” Jubilee 18:15-16 Pakuti ndidzakupatsa iwe ndi mbeu yako dziko lonseli, ndipo ndidzakwaniritsa lumbiro langa limene ndinalumbira kwa Abrahamu atate wako, ndipo ndidzachulukitsa mbewu yako ngati nyenyezi zakumwamba, ndipo ndidzapatsa mbewu yako dziko lonseli. Jubilee 24:10 Ndipo achulukitse ana ako m'moyo wako, Ndipo atuluke molingana ndi chiwerengero cha miyezi ya chaka. Ndipo ana awo achuluke ndi kukula kuposa nyenyezi zakumwamba, Ndipo chiwerengero chawo chichuluke kuposa mchenga wa m'nyanja. Jubilee 25:16 Kumbukirani, ana anga, Yehova Mulungu wa Abrahamu atate wanu, ndi momwe inenso ndinamulambira Iye ndi kumutumikira Iye m’chilungamo ndi m’chimwemwe, kuti akuchulukitseni ndi kuchulukitsa mbewu zanu ngati nyenyezi zakumwamba, ndi kukukhazikitsani padziko lapansi ngati chomera cha chilungamo chomwe sichidzachotsedwa ku mibadwomibadwo kwamuyaya. Jubilee 36:6

Mabuku Otayika a M'Baibulo Amene anati, Ali kuti Mfumu ya Ayuda yobadwira? Pakuti tinaona nyenyezi yake kummawa, ndipo tabwera kudzamulambira. Protevangelion 15:2 Iwo anayankha kuti, “Tinaona nyenyezi yaikulu kwambiri ikuwala pakati pa nyenyezi zakumwamba, ndipo inawala kuposa nyenyezi zina zonse, kotero kuti sizinawonekere, ndipo tinadziwa kuti mfumu yaikulu inabadwa mu Israyeli, ndipo chifukwa chake tabwera kudzamulambira.” Choncho anzeru anatuluka, ndipo onani, nyenyezi imene anaiona kum’mawa inawatsogolera, mpaka inafika n’kuima pamwamba pa phanga pamene mwanayo anali ndi Mariya amake.” Protevangelion 15:7,9 Ndipo nthawi yomweyo anaonekera kwa iwo mngelo wooneka ngati nyenyezi imene inali kuwatsogolera paulendo wawo, ndipo kuwalako kunawatsatira mpaka atabwerera kudziko lawo. 1 Uthenga Wabwino wa Ubwana wa Yesu Khristu 3:3

13


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Koma atabwera kudzamuona, anaona pakati pa maso ake zizindikiro za khate ngati nyenyezi, ndipo pamenepo anati ukwatiwo watha ndipo sunathe. 1 Uthenga Wabwino wa Ukhanda wa Yesu Khristu 12:9 Ndani anagona m'manda akufa, ndipo anatsika ali moyo kwa ife, ndipo mu imfa yanu zolengedwa zonse zinagwedezeka, ndipo nyenyezi zonse zinagwedezeka, ndipo tsopano muli ndi ufulu wanu pakati pa akufa, ndipo mukusokoneza magulu athu ankhondo? Uthenga Wabwino wa Nikodemo 17:6 Ndipo anatinso: Ndipo Mulungu anatulutsa Abrahamu, nati kwa iye, Yang'ana kumwamba, uwerenge nyenyezi, ngati ukhoza kuziwerenga; momwemonso mbewu yako idzakhala. 1 Clement kwa Akorinto 5:10 Dzuwa ndi mwezi, ndi magulu onse ndi magulu a nyenyezi, zimayendetsa njira zomwe adazikonzera mogwirizana, osachoka nazo konse. 1 Clement kwa Akorinto 9:7 Ndipo mafuko ena onse ace sanapatsidwe ulemerero wochepa: Mulungu analonjeza kuti mbeu yako (akuti iye) idzakhala ngati nyenyezi zakumwamba. 1 Clement kwa Akorinto 14:18 Ndipo akunena chiyani kuti, Ndipo anapumula tsiku lachisanu ndi chiwiri: akutanthauza izi; kuti Mwana wake akadzabwera, nadzathetsa nyengo ya Woipayo, nadzaweruza osalungama; nadzasintha dzuwa ndi mwezi, ndi nyenyezi; pamenepo adzapumula modabwitsa tsiku lachisanu ndi chiwiri limenelo. Kalata Yonse ya Barnaba 13:6 Nanga Mpulumutsi wathu anaonekera bwanji ku dziko lapansi? Nyenyezi inawala kumwamba kuposa nyenyezi zina zonse, ndipo kuwala kwake kunali kosaneneka, ndipo zatsopano zake zinachititsa mantha m'maganizo mwa anthu. Nyenyezi zina zonse, pamodzi ndi dzuwa ndi mwezi, zinali nyimbo za nyenyezi iyi; koma imeneyo inatumiza kuwala kwake pamwamba pa zonse. Ndipo anthu anayamba kuda nkhawa poganiza kuti nyenyezi yatsopanoyi inachokera kuti mosiyana ndi zina zonse. Kalata ya Ignatius kwa Aefeso 4:11-12 Tsopano pamene anapachikidwa, panali mdima padziko lonse lapansi, ndipo dzuwa linabisika kwa theka la tsiku, ndipo nyenyezi zinaonekera, koma palibe kuwala komwe kunaoneka mwa izo; ndipo mwezi unataya kuwala kwake, ngati kuti unali ndi magazi; ndipo dziko la akufa linamezedwa; kotero kuti malo opatulika a kachisi, monga momwe amawatchulira, sanawonekere kwa Ayuda okha pa kugwa kwawo, koma anaona phompho padziko lapansi, ndi mabingu otsatizana. Tsopano pamene anapachikidwa mdima unadza padziko lonse lapansi; dzuwa linabisika kwathunthu, ndipo thambo linaoneka lakuda pamene linali masana, kotero kuti nyenyezi zinaoneka, ngakhale kuti zinalibe kuwala kwawo, chifukwa chake, ndikuganiza kuti ulemu wanu sukudziwa kuti padziko lonse lapansi anayatsa nyali zawo kuyambira ola lachisanu ndi chimodzi mpaka madzulo. Ndipo mwezi, womwe unali ngati magazi, sunawale usiku wonse, ngakhale unali wathunthu, ndipo nyenyezi ndi Orion zinalira Ayuda, chifukwa cha kulakwa kwawo. Kuchokera ku Makalata a Herode ndi Pilato

Mabuku Oiwalika a Edeni Anandibweretsera pamaso panga akuluakulu ndi olamulira a magulu a nyenyezi, ndipo anandionetsa angelo mazana awiri, omwe amalamulira nyenyezi ndi mautumiki awo kumwamba, ndipo amauluka ndi mapiko awo ndi kuzungulira onse oyenda panyanja. Zinsinsi za Enoke 4:1

14


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Kudutsa kwake ndi kubwerera kwake kumatsagana ndi nyenyezi zinayi zazikulu, ndipo nyenyezi iliyonse ili ndi nyenyezi chikwi pansi pake, kudzanja lamanja la gudumu la dzuwa, ndi zinayi kumanzere, iliyonse ili ndi nyenyezi chikwi pansi pake, zonse pamodzi zikwi zisanu ndi zitatu, zomwe zimatulutsa dzuwa mosalekeza. Zinsinsi za Enoke 11:4 Ndipo kuchokera pamenepo anthu aja ananditenga nandinyamula kupita kumwamba kwachisanu ndi chimodzi, ndipo kumeneko ndinawona magulu asanu ndi awiri a angelo, owala kwambiri komanso aulemerero kwambiri, ndipo nkhope zawo zikuwala kuposa kuwala kwa dzuwa, zikuwala, ndipo palibe kusiyana pankhope zawo, kapena khalidwe lawo, kapena kavalidwe kawo; ndipo awa amapanga malamulo, ndikuphunzira mayendedwe a nyenyezi, ndi kusintha kwa mwezi, kapena kuzungulira kwa dzuwa, ndi ulamuliro wabwino wa dziko lapansi. Zinsinsi za Enoke 19:1 Ndipo anali kundiuza ntchito zonse zakumwamba, zapadziko lapansi ndi za m’nyanja, ndi zinthu zonse za m’mlengalenga, njira zawo ndi mayendedwe awo, ndi mabingu a mabingu, dzuwa ndi mwezi, mayendedwe ndi kusintha kwa nyenyezi, nyengo, zaka, masiku, ndi maola, kutuluka kwa mphepo, kuchuluka kwa angelo, ndi mapangidwe a nyimbo zawo, ndi zinthu zonse za anthu, lilime la nyimbo ndi moyo wa munthu aliyense, malamulo, malangizo, ndi nyimbo zokoma, ndi zinthu zonse zomwe ziyenera kuphunziridwa. Zinsinsi za Enoke 23:1 Ndipo ndinalamula kuti pachoke kuwala ndi mdima, ndipo ndinati: 'Khalani wandiweyani,' ndipo unakhala motere ndipo ndinautambasula ndi kuwalako, ndipo unasanduka madzi, ndipo ndinautambasula pamwamba pa mdima, pansi pa kuwalako, kenako ndinakhazikitsa madzi, kutanthauza kuti opanda pake, ndipo ndinapanga maziko a kuwala kuzungulira madziwo, ndipo ndinapanga mabwalo asanu ndi awiri kuchokera mkati, ndipo ndinaujambula ngati kristalo wonyowa ndi wouma, kutanthauza ngati galasi, ndi kuzungulira kwa madzi ndi zinthu zina, ndipo ndinawonetsa chilichonse cha izo njira yake, ndi nyenyezi zisanu ndi ziwiri chilichonse kumwamba kwake, kuti zimayenda motere, ndipo ndinaona kuti zinali zabwino. Zinsinsi za Enoke 27:1 Pa tsiku lachinayi ndinalamula kuti pakhale nyali zazikulu pa mabwalo akumwamba. Pa bwalo loyamba lapamwamba ndinaika nyenyezi, Kruno, ndi pa bwalo lachiwiri la Aphrodit, pa Aris wachitatu, pa Zeus wachisanu, pa Ermis wachisanu ndi chimodzi, pa mwezi wachisanu ndi chiwiri wocheperapo, ndipo ndinaukongoletsa ndi nyenyezi zazing'ono. Ndipo pansi ndinaika dzuwa kuti liunikire usana, ndi mwezi ndi nyenyezi kuti ziunikire usiku. Zinsinsi za Enoke 30:3-5 Ndipo ndinamupatsa dzina, kuchokera ku zigawo zinayi, kuchokera kummawa, kuchokera kumadzulo, kuchokera kum'mwera, kuchokera kumpoto, ndipo ndinamupatsa nyenyezi zinayi zapadera, ndipo ndinamutcha dzina lakuti Adamu, ndipo ndinamuwonetsa njira ziwiri, kuwala ndi mdima, ndipo ndinamuuza kuti: 'Izi ndi zabwino, ndi zoipa,' kuti ndidziwe ngati ali ndi chikondi kwa ine, kapena udani, kuti zidziwike bwino kuti ndi ndani mwa mtundu wake amene amandikonda. Pakuti ndaona chibadwa chake, koma sanaone chibadwa chake, chifukwa chake chifukwa chosawona adzachimwa kwambiri, ndipo ndinati, 'Pambuyo pa uchimo pali chiyani koma imfa?' Ndipo ndinamugoneka tulo ndipo anagona. Ndipo ndinatenga nthiti kwa iye, ndipo ndinamupangira mkazi, kuti imfa imudzere kudzera mwa mkazi wake, ndipo ndinatenga mawu ake omaliza ndi kumutcha dzina lakuti amayi, kutanthauza, Eva. Zinsinsi za Enoke 30:13-16 Ndayesa ndi kufotokoza nyenyezi, kuchuluka kwake kosawerengeka. Zinsinsi za Enoke 40:3 Ndinadula nyenyezi pamoto, ndinakongoletsa kumwamba, ndipo ndinaziika pakati pawo. Zinsinsi za Enoke 47:6 15


Selenology ya m'Baibulo - Mwezi Wowala Ndikaganizira za kumwamba kwanu, ntchito ya zala zanu, mwezi ndi nyenyezi, zomwe mudaziyika; Munthu ndani kuti mumukumbukire, ndi mwana wa munthu kuti mumuchezere? Masalimo 8:3-4

Iye anayeza kumwamba ndi kuyika nyenyezi: ndipo anakhazikitsa chilengedwe ndi kuchikhazikitsa: Mau a Solomo 16:11 Kondwerani, mayi woyera mtima, pokhala ndi chiyembekezo cha chipiriro chanu chotsimikizika m'dzanja la Mulungu. Mwezi suli wowala kwambiri pakati pa nyenyezi zakumwamba ngati inu, mutawunikira njira ya ana anu asanu ndi awiri ofanana ndi nyenyezi ku chilungamo, muyima muulemerero ndi Mulungu; ndipo mwaikidwa kumwamba pamodzi nawo. Pakuti kubereka kwanu kunachokera kwa mwana wa Abrahamu. 4 Makabe 8:4-6 Ndipo Abiqâm anati kwa iye, Ambuye wanga! Inu muli ngati mwezi, ndipo olemekezeka anu ali ngati mapulaneti ndi nyenyezi. Ndipo Farao anati kwa iye, Pita, ndipo mawa ukakhale kuno. Nkhani ya Ahikar 5:41,46 Ndipo Haiqâr anati kwa iye: Ambuye wanga ndiye Mulungu wakumwamba, ndipo olemekezeka ake ndi mphezi ndi mabingu, ndipo akafuna mphepo zimawomba ndipo mvula imagwa. Ndipo amalamula bingu, ndipo limawala ndi mvula, ndipo amasunga dzuwa, ndipo silipereka kuwala kwake, ndi mwezi ndi nyenyezi, ndipo sizimazungulira. Ndipo amalamula mphepo yamkuntho, ndipo imawomba ndipo mvula imagwa ndipo imaponda pa Epulo ndikuwononga maluwa ake ndi nyumba zake. Nkhani ya Ahikar 5:50-52 Pamenepo Ambuye adzamuukitsira wansembe watsopano. Ndipo mawu onse a Ambuye adzawululidwa kwa iye; ndipo adzaweruza dziko lapansi molungama kwa masiku ambiri. Ndipo nyenyezi yake idzaonekera kumwamba ngati mfumu. Chipangano cha Levitiko 5:13-15 Ndipo pambuyo pa izi nyenyezi idzakutulukirani mwa mtendere kuchokera kwa Yakobo, ndipo munthu adzatuluka mwa mbewu yanga, ngati dzuwa la chilungamo, akuyenda ndi ana a anthu mofatsa ndi mwachilungamo; ndipo sipadzapezeka tchimo mwa iye. Chipangano cha Yuda 4:20-23 Dzuwa ndi mwezi ndi nyenyezi, musasinthe dongosolo lawo; momwemonso inunso musasinthe lamulo la Mulungu chifukwa cha kusakhazikika kwa zochita zanu. Chipangano cha Nafitali 1:24

16


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook