Debora, Baraki, ndi Yaeli Oweruza 4 1 Ndipo ana a Israyeli anabwerezanso kuchita choipa pamaso pa Yehova, atamwalira Ehudi. 2 Ndipo Yehova anawagulitsa m'manja mwa Yabini mfumu ya Kanani, wolamulira ku Hazori, kazembe wa gulu lake lankhondo anali Sisera, amene anakhala ku Haroseti wa amitundu. 3 Ndipo ana a Israyeli anafuulira kwa Yehova; pakuti iye anali ndi magaleta achitsulo mazana asanu ndi anayi; ndipo anapondereza ana a Israyeli mwamphamvu zaka makumi awiri. 4 Ndipo Debora, mneneri wamkazi, mkazi wa Lapidoti, ndiye anaweruza Israyeli nthawi imeneyo. 5 Iye ankakhala pansi pa mtengo wa kanjedza wa Debora pakati pa Rama ndi Beteli m'mapiri a Efuraimu. Ndipo ana a Isiraeli ankapita kwa iye kukawaweruza. 6 Ndipo iye anatumiza uthenga kukaitana Baraki mwana wa Abinoamu, kuchokera ku Kedesi Nafitali, nati kwa iye, Kodi Yehova Mulungu wa Israyeli sanalamule, nati, Muka, ukwere ku phiri la Tabori, nutenge amuna zikwi khumi a ana a Nafitali ndi ana a Zebuloni? 7 Ndipo ndidzakukokerani ku mtsinje wa Kisoni, Sisera, mkulu wa gulu lankhondo la Yabini, pamodzi ndi magaleta ake ankhondo ndi gulu lake lonse, kumtsinje wa Kisoni, pamodzi ndi magaleta ake ankhondo ndi khamu lake, ndipo ndidzampereka m'dzanja lanu. 8 Ndipo Baraki anati kwa iye, Ngati udzapita nane, ndidzapita; koma ngati sudzapita nane, sindidzapita. 9 Ndipo Debora anati: “Ndipita nawe ndithu, koma ulendo umene upite sudzakhala waulemu kwa iwe, chifukwa Yehova adzagulitsa Sisera m’manja mwa mkazi.” Pamenepo Debora ananyamuka ndi kupita ndi Baraki ku Kedesi. 10 Baraki anaitana Zebuloni ndi Nafitali ku Kedesi, ndipo anakwera ndi amuna 10,000 omwe anali kumutsatira, ndipo Debora nayenso anakwera naye. 11 Tsopano Heberi Mkeni, yemwe anali wa ana a Hobabu, mpongozi wa Mose, anadzipatula kwa Akeni, ndipo anamanga hema lake pafupi ndi mtengo wa Zaanaimu, womwe uli pafupi ndi Kedesi. 12 Ndipo anauza Sisera kuti Baraki mwana wa Abinoamu wakwera kuphiri la Tabori. 13 Ndipo Sisera anasonkhanitsa magaleta ake onse, magaleta mazana asanu ndi anayi achitsulo, ndi anthu onse omwe anali naye, kuyambira ku Haroseti wa Amitundu mpaka kumtsinje wa Kisoni.
1
Debora, Baraki, ndi Yaeli
14 Debora anauza Baraki kuti: “Nyamuka, pakuti lero ndi tsiku limene Yehova wapereka Sisera m’manja mwako. Kodi Yehova sanakutsogolere?” + Pamenepo Baraki anatsika kuchokera kuphiri la Tabori, amuna 10,000 akumutsatira. 15 Yehova anawononga Sisera ndi magaleta ake onse, ndi gulu lake lonse lankhondo ndi lupanga pamaso pa Baraki, kotero kuti Sisera anatsika m’galeta lake nathawa ndi mapazi ake. 16 Koma Baraki anathamangitsa magaleta ndi gulu lankhondo mpaka ku Haroseti wa mitundu ina, ndipo gulu lonse lankhondo la Sisera linaphedwa ndi lupanga, ndipo palibe amene anatsala. 17 Koma Sisera anathawira pansi kupita ku hema la Yaeli, mkazi wa Heberi Mkeni, pakuti panali mtendere pakati pa Yabini mfumu ya Hazori ndi nyumba ya Heberi Mkeni. 18 Ndipo Yaeli anatuluka kukakumana ndi Sisera, nati kwa iye, Lowani, mbuyanga, lowani kwa ine; musaope. Ndipo atalowa kwa iye m'hema, anamphimba ndi chovala. 19 Ndipo iye anati kwa iye, “Ndipatseko madzi pang'ono akumwa, chifukwa ndili ndi ludzu.” Ndipo anatsegula botolo la mkaka, namupatsa madzi akumwa, namuphimba. 20 Ndipo Sisera anamuuzanso kuti: “Ima pakhomo la hema, ndipo munthu akabwera kudzakufunsa kuti, ‘Kodi pali munthu pano?’ unene kuti, ‘Ayi.’ ” 21 Kenako Yaeli mkazi wa Heberi anatenga msomali wa hema, natenga nyundo m'dzanja lake, napita kwa iye mofatsa, namukhomera msomaliwo m'mutu mwake, namukhomerera pansi, popeza anali m'tulo tofa nato komanso wotopa. Choncho anamwalira. 22 Ndipo pamene Baraki anali kuthamangitsa Sisera, Yaeli anatuluka kudzamuchingamira, nati kwa iye, Bwera, ndipo ndidzakusonyeza munthu amene ukumufuna. Ndipo atalowa m’hema mwake, anapeza Sisera ali chigonere wakufa, ndipo msomali unali m’mutu mwake. 23 Motero Mulungu anagonjetsa Yabini mfumu ya Kanani tsiku lomwelo pamaso pa ana a Israyeli. 24 Ndipo dzanja la ana a Israyeli linakula, nalimbika pa Yabini mfumu ya Kanani, mpaka adamupha Yabini mfumu ya Kanani.
Oweruza 5 1 Ndipo Debora ndi Baraki mwana wa Abinoamu anaimba tsiku lomwelo, nati, 2 Tamandani Yehova chifukwa cha kubwezera chilango kwa Israyeli, pamene anthu anadzipereka okha mwaufulu. 3 Tamverani mafumu inu; tcherani khutu, akalonga inu; Ine, inedi, ndidzayimbira Yehova; ndidzayimbira Yehova Mulungu wa Israyeli zomlemekeza. 4 Yehova, pamene munatuluka m'Seiri, pamene munatuluka m'dziko la Edomu, dziko lapansi linagwedezeka, ndi thambo linagwa, ndi mitambo inagwetsa madzi. 5 Mapiri anasungunuka pamaso pa Yehova, ngakhale Sinai uja pamaso pa Yehova Mulungu wa Israyeli. 6 M’masiku a Shamgari mwana wa Anati, m’masiku a Yaeli, misewu inali yopanda anthu, ndipo apaulendo ankayenda m’misewu yokhotakhota. 7 Anthu okhala m'midzi anatha, anatha mu Israyeli, kufikira ine Debora ndinauka, kuti ine ndinauka ngati mayi mu Israyeli. 8 Anasankha milungu yatsopano, ndipo nkhondo inafika pazipata. Kodi chishango kapena mkondo zinaoneka pakati pa zikwi makumi anayi mu Israyeli? 9 Mtima wanga uli pa akazembe a Israyeli, amene anadzipereka mwaufulu pakati pa anthu. Lemekezani Yehova. 10 Lankhulani, inu okwera pa abulu oyera, inu okhala pampando woweruza, ndi oyenda panjira. 11 Iwo amene apulumutsidwa ku phokoso la oponya mivi m'malo otunga madzi, kumeneko adzanena za ntchito zolungama za Yehova, ngakhale ntchito zolungama za okhala m'midzi yake mu Israyeli; pamenepo anthu a Yehova adzatsikira kuzipata. 12 Dzuka, dzuka, Debora; dzuka, dzuka, imba nyimbo; dzuka, Baraki, tenga akapolo ako akapolo, iwe mwana wa Abinoamu.
2
Debora, Baraki, ndi Yaeli
13 Kenako anapatsa otsala ulamuliro pa anthu aulemu pakati pa anthu: Yehova anandipatsa ulamuliro pa amphamvu. 14 Kuchokera ku Efraimu kunachokera muzu wawo wotsutsana ndi Amaleki; Pambuyo pako, Benjamini, pakati pa anthu ako; kuchokera ku Makiri kunatsika akazembe, ndi kuchokera ku Zebuloni iwo ogwira ntchito yolembera. 15 Ndipo akalonga a Isakara anali ndi Debora, ngakhale Isakara, ndi Baraki; anatumizidwa pansi kupita kuchigwa. Kwa magulu a Rubeni panali malingaliro akulu a mtima. 16 N’chifukwa chiyani unakhala pakati pa makola a nkhosa, kuti umve kulira kwa ziweto? Pa magulu a Rubeni panali kufufuza kwakukulu mumtima. 17 Gileadi anakhala tsidya lija la Yordano; ndipo Dani anakhaliranji m'zombo? Aseri anakhalabe m'mphepete mwa nyanja, nakhalabe m'mabwato ake. 18 Zebuloni ndi Nafitali anali anthu amene anaika miyoyo yawo pachiswe mpaka kufa m’malo okwezeka a kuthengo. 19 Mafumu anadza, namenyana; pamenepo anamenyana ndi mafumu a Kanani ku Taanaki, pafupi ndi madzi a Megido; sanatenge phindu lililonse. 20 Anamenyana kuchokera kumwamba; nyenyezi m'njira zawo zinamenyana ndi Sisera. 21 Mtsinje wa Kisoni unawakokera kutali, mtsinje wakale uja, mtsinje wa Kisoni: Moyo wanga, wapondaponda mphamvu. 22 Pamenepo ziboda za akavalo zinathyoledwa ndi kugwedezeka, kugwedezeka kwa amphamvu awo. 23 “Tembererani Merozi,” anatero mngelo wa Yehova, “Tembererani moŵa okhalamo moŵaŵa, chifukwa sanabwere kudzathandiza Yehova, kuthandiza Yehova kumenyana ndi amphamvu.” 24 Yaeli, mkazi wa Heberi Mkeni, akhale wodala pakati pa akazi, ndipo adzakhala wodala pakati pa akazi onse okhala m’hema. 25 Iye anapempha madzi, ndipo mkaziyo anampatsa mkaka; Anambweretsera mafuta m'mbale yaulemu. 26 Anatambasula dzanja lake ku msomali, ndi dzanja lake lamanja ku nyundo ya ogwira ntchito; ndipo ndi nyundo anamenya Sisera, nadula mutu wake, pamene anapyoza ndi kupyoza m'mutu mwake. 27 Pa mapazi ake anawerama, anagwa, anagona; Pa mapazi ake anawerama, anagwa; Pamene anawerama, anagwa pansi wakufa. 28 Amayi a Sisera anayang'ana pawindo, nafuwula kudzera pa zenera, nati, Nchifukwa chiyani galeta lake lachedwa kufika? Nchifukwa chiyani mawilo a magaleta ake akuchedwa? 29 Akazi ake anzeru anamuyankha, inde, anadzibwezera yankho lake, 30 Kodi sanathamange? Kodi sanagawire zofunkha kwa mwamuna aliyense mtsikana mmodzi kapena awiri, kwa Sisera zofunkha zamitundu yosiyanasiyana, zofunkha zamitundu yosiyanasiyana za nsalu, zamitundu yosiyanasiyana za nsalu mbali zonse ziwiri, zomwe zimakwanira makosi a iwo omwe atenga zofunkha? 31 Adani anu onse awonongeke, Yehova: koma iwo akukonda Iye akhale ngati dzuwa lotuluka mu mphamvu yake. Ndipo dziko linapumula zaka makumi anayi.
Ndemanga Nkhani ya Debora, Baraki, ndi Yaeli imapezeka mu Oweruza chaputala 4 ndi 5 Bukuli limafotokoza za kupulumutsidwa kodabwitsa kwa Israeli ku kuponderezedwa ndi akunja. Limafotokoza za ulamuliro wa Mulungu, utsogoleri wolimba mtima, ndi momwe Mulungu amagwiritsira ntchito zida zosayembekezereka kuti akwaniritse zolinga zake.
3
Debora, Baraki, ndi Yaeli
Gawo 1: Kusanthula Vesi ndi Vesi Oweruza Chaputala 4: Nkhani ya Chipulumutso Vesi 1–3: Uchimo wa Israyeli ndi Kuponderezedwa Kwankhanza Pambuyo pa imfa ya woweruza Ehudi, Aisrayeli anachitanso choipa pamaso pa Yehova. Motero, Mulungu anawapereka m'manja mwa Yabini, mfumu ya Kanani (yemwe akulamulira ku Hazori), yemwe mtsogoleri wake wankhondo ndi Sisera . Sisera anazunza kwambiri Aisrayeli kwa zaka makumi awiri pogwiritsa ntchito gulu lankhondo lamphamvu la magaleta 900 achitsulo . Ana a Israyeli anafuulira kwa Yehova kuti awathandize. Vesi 4-9: Kuitanidwa kwa Debora ndi Baraki Debora , mneneri wamkazi komanso mkazi wa Lapidoti, akuweruza Israyeli panthawiyi, atakhala pansi pa mtengo wa kanjedza wa Debora. Anatuma uthenga kwa Baraki mwana wa Abinoamu ndipo anapereka lamulo lochokera kwa Mulungu: Iye ayenera kutenga amuna 10,000 a Nafitali ndi Zebuloni kupita ku Phiri la Tabori, ndipo Mulungu adzakoka Sisera ndi magaleta ake ku mtsinje wa Kisoni. Baraki anayankha mopanda kukayikira kuti: “Ukapita nane, ndidzapita; koma ukapanda kupita nane, sindipita .” Debora anavomera kupita, koma analosera kuti ulendowo sudzamubweretsera ulemu , chifukwa Yehova adzagulitsa Sisera m’manja mwa mkazi. Vesi 10–16: Nkhondo ya ku Phiri la Tabori ndi Kisoni Baraki anaitana Zebuloni ndi Nafitali ku Kadesi, nasonkhanitsa otsatira 10,000 pamodzi ndi Debora akumutsatira. Sisera atamva izi, anasonkhanitsa magaleta ake 900 achitsulo ndi asilikali ake onse kumtsinje wa Kisoni. Debora anauza Baraki kuti aime, nati, "Kodi Yehova sanakutsogolereni?" Baraki anatsogolera asilikali ake kutsika m'phiri, ndipo Yehova anawononga (kugonjetsa) Sisera ndi gulu lake lankhondo . Gulu lankhondo la Sisera linawonongedwa kotheratu ndi lupanga, osasiya munthu aliyense wamoyo, pamene Sisera anasiya galeta lake nathawa wapansi. Vesi 17-22: Yaeli ndi Kugonjetsedwa kwa Sisera Sisera anathawira ku hema la Yaeli , mkazi wa Heberi Mkeni, chifukwa panali mtendere pakati pa nyumba yachifumu ya Yabini ndi banja la Heberi. Yaeli anatuluka kukakumana naye, anamuitana kuti alowe, ndipo anamuphimba. Sisera anapempha madzi; m'malo mwake, anamupatsa batala (mkaka wokazinga) m'mbale yaulemu . Atatopa komanso wodalira, Sisera anagona tulo tofa nato. Yaeli anagwira mwakachetechete msomali wa hema (msomali) ndi nyundo m'dzanja lake, anapita kwa iye mofewa, ndipo anakhoma msomaliwo m'makutu mwake mpaka pansi, n’kumupha nthawi yomweyo. Baraki atafika akumutsatira, Yaeli anamuonetsa mtsogoleri wa adani akufa, kukwaniritsa ulosi wa Debora. Mavesi 23–24: Chachiwiri cha Mfumu Jabin Pa tsiku limenelo, Mulungu anagonjetsa Yabini mfumu ya Kanani pamaso pa ana a Israyeli, ndipo dzanja la Israyeli linapambana ndi kumugonjetsa mpaka atawonongedwa. Oweruza Chaputala 5: Nyimbo ya Debora ndi Baraki Vesi 1-5: Kutamanda Yehova Debora ndi Baraki akuimba nyimbo yopambana, kutamanda Mulungu chifukwa cha atsogoleri odzipereka komanso anthu odzipereka a Israyeli. Akukumbukira ulemerero wa Mulungu, womwe unagwedeza dziko lapansi pamene Iye anayenda kuchokera ku Seiri ndi Edomu.
4
Debora, Baraki, ndi Yaeli
Vesi 6-11: Chiwonongeko cha Israyeli Chatembenukira ku Chilungamo Nyimboyi ikukumbutsa masiku amdima a nkhanza pamene misewu inali yopanda anthu ndipo anthu akumidzi anabisala mpaka pamene Debora anaonekera kukhala "mayi mu Israyeli" . Ikuitana olamulira, oweruza, ndi anthu wamba a m'tawuni omwe anasonkhana m'malo othirira madzi kuti afotokoze ntchito zolungama ndi ntchito zopulumutsa za Ambuye. Mavesi 12–18: Mafuko Odzipereka vs. Mafuko Osakhutira Kuitanidwa kwa Baraki kuti atsogolere akapolo ku ukapolo. Nyimboyi ikufotokoza mafuko omwe anadzipereka mofunitsitsa— Efraimu, Benjamini, Makiri, Zebuloni, Isakara, ndi Nafitali — ndipo ikudzudzula mwamphamvu iwo omwe anatsala m'makola awo a nkhosa kapena m'mphepete mwa nyanja, monga Rubeni, Dani, ndi Aseri . Mavesi 19–23: Nkhondo ya Dziko Lonse ndi Temberero la Merozi Mafumu a Kanani anamenyana, koma “nyenyezi m’njira zawo zinamenyana ndi Sisera” (kutanthauza kulowererapo kwa Mulungu, mwina mvula yamphamvu inasandutsa mtsinje wa Kisoni kukhala chigumula chomwe chinalepheretsa magaleta achitsulo kuyenda). Mtsinje wakale wa Kisoni unakokolola adani. Temberero lopweteka likuperekedwa pa mzinda wa Merozi chifukwa iwo sanabwere “kuthandiza Yehova kulimbana ndi amphamvu”. Vesi 24-27: Kulemekeza Kulimba Mtima kwa Yaeli Yaeli akuonedwa kuti ndi “wodala kuposa akazi” m’hema. Nyimboyi ikufotokoza momveka bwino zomwe anachita—kukhudza nyundo ndi kukhoma msomali pamutu pa Sisera, komwe anamira ndi kugwa pansi pa mapazi ake. Mavesi 28–30: Kupusa kwa Amayi a Sisera Nkhani yochititsa chidwi komanso yoseketsa ikupita kwa amayi a Sisera akuyang'ana pawindo lawo, akudabwa chifukwa chake galeta la mwana wawo likuchedwa kubwerera. Akazi ake anzeru akumutonthoza ndi lingaliro lakuti akungogawa zofunkha—akapolo ndi nsalu zolemera—osadziwa kuti wafa kale. Vesi 31: Pemphero Lomaliza Nyimboyi ikutha ndi pemphero lamphamvu lakuti: “Adani anu onse awonongeke, Yehova: koma iwo akumukonda akhale ngati dzuwa lotuluka mu mphamvu yake.” Pambuyo pa chigonjetsochi, dzikolo linakhala pamtendere kwa zaka makumi anayi .
Gawo 2: Maphunziro Ofunika Kwambiri ndi Ntchito Za Moyo Mulungu Amagwiritsa Ntchito Zosayembekezereka ndi Zachilendo: Chipulumutso sichinabwere kudzera mu gulu lankhondo lachifumu lachikhalidwe lokhala ndi zida zapamwamba, koma kudzera mwa mkazi wamba (Yaeli) pogwiritsa ntchito msomali wa hema ndi nyundo, kusonyeza kuti Mulungu amasangalala kugwiritsa ntchito zida zodzichepetsa pazifukwa zapadera. Kuopsa kwa Kusalowerera M’nkhani Zauzimu ndi Kusadziletsa: Nyimbo ya Debora ikutsutsa mwamphamvu mafuko omwe anakhalabe kwawo (monga Rubeni ndi Dani) ndipo ikutemberera Merozi chifukwa chokana kuthandiza. Kusalowerera ndale mwauzimu nthawi yamavuto a makhalidwe abwino kumaonedwa ngati kutsutsa; okhulupirira amaitanidwa kuti azichita zinthu mwachangu m'malo mokhala omasuka ndi owonera. Mphamvu ya Mgwirizano ndi Chilimbikitso: Baraki anazindikira kufunikira kwake kolimbikitsidwa mwauzimu, napempha Deborah kuti apite naye kunkhondo. Mulungu nthawi
5
Debora, Baraki, ndi Yaeli
zambiri amapanga zipambano zathu zauzimu komanso zothandiza pozungulira anthu ammudzi, kuyankha mlandu kwa onse, ndi mgwirizano waumulungu m'malo mongodzipatula. Kubwezera Ulemerero kwa Mulungu: Debora ndi Baraki atangopambana kwambiri pankhondo, sanadzitamande chifukwa cha luso lawo lankhondo; m'malo mwake, anayamba kuimba nyimbo yolambira yomwe inapereka ulemerero wonse, mphamvu zakale, ndi chigonjetso kwa Ambuye. Mu nyengo za kupambana kwaumwini kapena kwa ntchito, matamando ndi kudzichepetsa mwadala zimasunga chidwi chathu pa gwero lenileni la mphamvu zathu.
6