Wali sa Bukid Mateo 5:1-48 1 Ug sa pagkakita niya sa mga panon sa katawhan, mitungas siya sa bukid. Ug sa nakalingkod na siya, miduol kaniya ang iyang mga tinun-an. 2 Ug gibuka niya ang iyang baba, ug gitudloan sila, nga nag-ingon, 3 Bulahan ang mga kabos sa espiritu: kay ila ang gingharian sa langit. 4 Bulahan ang mga nagbangotan, kay sila pagalipayon. 5 Bulahan ang mga maaghop, kay sila makapanunod sa yuta. 6 Bulahan ang mga gigutom ug giuhaw sa pagkamatarong, kay sila pagabusgon. 7 Bulahan ang mga maloloy-on: kay sila makadawat ug kalooy. 8 Bulahan ang mga putli ug kasingkasing: kay makakita sila sa Dios. 9 Bulahan ang mga makigdaiton: kay sila pagatawgon nga mga anak sa Dios. 10 Bulahan ang mga ginalutos tungod sa pagkamatarong, kay ila ang gingharian sa langit. 11 Bulahan kamo kon ang mga tawo magbiaybiay kaninyo, ug maglutos kaninyo, ug magsulti sa tanang matang sa kadautan batok kaninyo nga bakak, tungod kanako. 12 Paglipay ug paglipay kamo pag-ayo, kay dako ang inyong ganti didto sa langit: kay sa ingon niini gilutos nila ang mga propeta nga nauna kaninyo. 13 Kamo mao ang asin sa yuta: apan kon ang asin mawad-an sa iyang lami, unsaon pa man kini pagpaaslom? Dili na kini magpulos, kondili ilabay na lang ug tunobtunoban sa mga tawo. 14 Kamo mao ang kahayag sa kalibutan. Ang usa ka siyudad nga nahimutang sa ibabaw sa bungtod dili matago. 15 Dili usab ang mga tawo magdagkot og kandila, ug ibutang kini sa ilalom sa gantangan, kondili sa ibabaw sa tangkawan; ug kini mohatag og kahayag sa tanan nga anaa sa sulod sa balay. 16 Pasigaa ang inyong kahayag sa atubangan sa mga tawo, aron makita nila ang inyong maayong mga buhat, ug himayaon nila ang inyong Amahan nga anaa sa langit. 17 Ayaw kamo paghunahuna nga mianhi ako aron sa pagguba sa balaod, o sa mga propeta: wala ako mianhi aron sa pagguba, kondili aron sa pagtuman. 18 Kay sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, Nga hangtud nga ang langit ug ang yuta mahanaw, walay bisan usa ka kudlit o usa ka tulpok nga mawala sa balaod, hangtud nga ang tanan matuman.
1
Wali sa Bukid
19 Busa, bisan kinsa nga molapas sa usa niining labing gamay nga mga sugo, ug motudlo sa mga tawo sa ingon, siya pagatawgon nga labing gamay sa gingharian sa langit: apan bisan kinsa nga mobuhat ug motudlo niini, siya pagatawgon nga bantugan sa gingharian sa langit. 20 Kay sultihan ko kamo, nga kon ang inyong pagkamatarung dili molabaw sa pagkamatarung sa mga escriba ug mga Fariseo, dili gayud kamo makasulod sa gingharian sa langit. 21 Nakadungog kamo nga giingon kanila sa karaang panahon, Dili ka magpatay; ug bisan kinsa nga magpatay anaa sa peligro sa paghukom: 22 Apan sultihan ko kamo, nga bisan kinsa nga masuko sa iyang igsoon nga walay hinungdan, mahiagum sa paghukom; ug bisan kinsa nga moingon sa iyang igsoon, Raca, mahiagum sa konseho; apan bisan kinsa nga moingon, Buang ka, mahiagum sa kalayo sa impyerno. 23 Busa, kon magdala ka sa imong halad ngadto sa halaran, ug didto mahinumdom ka nga ang imong igsoon adunay bisan unsa nga batok kanimo; 24 Ibilin ang imong halad didto sa atubangan sa altar, ug lakaw; pakig-uli una sa imong igsoon, ug unya balik ug ihalad ang imong halad. 25 Pakig-uyon dayon sa imong kaaway samtang anaa ka pa sa dalan uban kaniya; kay tingali unya nga itugyan ka sa kaaway ngadto sa maghuhukom, ug ang maghuhukom magatugyan kanimo ngadto sa opisyal, ug ikaw ibalhog sa bilanggoan. 26 Sa pagkatinuod, magaingon ako kanimo, Dili ka gayud makagula didto, hangtud nga mabayran mo ang katapusang sentimos. 27 Nakadungog kamo nga giingon sa mga karaan nga panahon, Dili ka manapaw: 28 Apan sultihan ko kamo, nga bisan kinsa nga motan-aw sa usa ka babaye nga may kaibog kaniya, nakapanapaw na kaniya diha sa iyang kasingkasing. 29 Ug kon ang imong tuo nga mata mao ang makaingon kanimo sa imong pagpakasala, lugita kini ug ilabay; kay mas maayo pa alang kanimo nga ang usa ka bahin sa imong lawas mawala, ug dili nga ang imong tibuok lawas itambog ngadto sa impyerno. 30 Ug kon ang imong tuo nga kamot mao ang hinungdan sa imong pagpakasala, putla kini, ug ilabay gikan kanimo; kay mas maayo pa alang kanimo nga ang usa sa imong mga bahin mawala, ug dili nga ang imong tibuok lawas itambog ngadto sa impyerno. 31 Giingon na, Bisan kinsa nga mobulag sa iyang asawa, kinahanglan nga mohatag siya kaniya og sulat sa pakigbulag. 32 Apan ako magaingon kaninyo, Nga bisan kinsa nga mobulag sa iyang asawa, gawas kon tungod sa pakighilawas, magatukmod kaniya sa pagpanapaw; ug bisan kinsa nga mangasawa sa babaye nga diborsiyada, nagapanapaw. 33 Nadungog usab ninyo nga giingon sa mga karaan, Dili ka manumpa ug bakak, kondili tumanon mo sa Ginoo ang imong mga panumpa. 34 Apan ako magaingon kaninyo, Ayaw gayud kamo panumpa; bisan sa langit; kay kini mao ang trono sa Dios; 35 Ni pinaagi sa yuta; kay kini mao ang iyang tumbanan sa tiil: ni pinaagi sa Jerusalem; kay kini mao ang siyudad sa bantugang Hari. 36 Ayaw usab kamo pagpanumpa sa inyong ulo, kay dili kamo makahimo sa usa ka buhok nga maputi o maitom. 37 Apan ang inyong panagsulti, Oo, oo; Dili, dili: kay ang bisan unsa nga labaw pa niini gikan sa dautan. 38 Nakadungog kamo nga giingon, Mata bayran ug mata, ug ngipon bayran ug ngipon; 39 Apan ako magaingon kaninyo, nga dili kamo mosukol sa dautan: kondili bisan kinsa nga mosagpa kanimo sa imong tuo nga aping, itahan mo usab kaniya ang pikas. 40 Ug kon adunay tawo nga mokiha kanimo sa balaod, ug mokuha sa imong bisti, ihatag usab kaniya ang imong kupo. 41 Ug bisan kinsa nga mopugos kanimo sa pagpalakaw ug usa ka milya, ubani siya ug duha. 42 Hatagi ang mangayo kanimo, ug ang buot manghulam kanimo ayaw pagbalibad.
2
Wali sa Bukid
43 Nakadungog kamo nga giingon, Higugmaon mo ang imong silingan, ug dumti ang imong kaaway. 44 Apan ako magaingon kaninyo, Higugmaa ang inyong mga kaaway, panalangini sila nga nagatunglo kaninyo, buhata ang maayo sa mga nagadumot kaninyo, ug pag-ampo alang kanila nga nagaabuso kaninyo, ug nagalutos kaninyo; 45 Aron kamo mahimong mga anak sa inyong Amahan nga anaa sa langit: kay siya nagapasubang sa iyang adlaw ngadto sa mga dautan ug sa mga maayo, ug nagapaulan ngadto sa mga matarung ug sa mga dili matarung. 46 Kay kon mao ray inyong higugmaon ang mga nahigugma kaninyo, unsa may inyong balos? Dili ba mao usab kana ang gibuhat sa mga maniningil sa buhis? 47 Ug kon ang inyong mga igsoon lamang ang inyong yukboan, unsa may inyong nahimo nga labaw pa sa uban? Dili ba gani ingon niana ang gibuhat sa mga maniningil sa buhis? 48 Busa, magmahingpit kamo, sama nga ang inyong Amahan nga langitnon hingpit.
Mateo 6:1-34 1 Pagbantay kamo nga dili kamo magbuhat sa inyong mga limos atubangan sa mga tawo aron lang makita nila; kay kon dili, wala kamoy ganti gikan sa inyong Amahan nga anaa sa langit. 2 Busa, kon magahatag ka sa imong mga limos, ayaw pagpatunog ug trumpeta sa imong atubangan, sama sa gibuhat sa mga salingkapaw sa mga sinagoga ug sa kadalanan, aron sila pagadayegon sa mga tawo. Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga sila nakadawat na sa ilang balus. 3 Apan kon ikaw magahatag ug limos, ayaw pahibaloa ang imong wala nga kamot sa gibuhat sa imong tuo nga kamot: 4 Aron ang imong mga limos mahimo sa tago: ug ang imong Amahan nga nagatan-aw sa tago magabalus kanimo sa dayag. 5 Ug kon mag-ampo kamo, ayaw kamo pagsunod sa mga salingkapaw; kay sila nahigugma sa pagampo nga nagatindog sa mga sinagoga ug sa mga eskina sa kadalanan, aron makita sila sa mga tawo. Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga sila nakadawat na sa ilang ganti. 6 Apan ikaw, sa diha nga ikaw mag-ampo, sulod sa imong lawak, ug sa diha nga ikaw nakasira sa imong pultahan, pag-ampo sa imong Amahan nga anaa sa tago; ug ang imong Amahan nga nagatanaw sa tago magabalus kanimo sa dayag. 7 Apan kon mag-ampo kamo, ayaw paggamit ug mga balik-balik nga walay pulos, sama sa gibuhat sa mga pagano; kay naghunahuna sila nga dunggon sila tungod sa ilang daghang pagsulti. 8 Busa ayaw kamo pagsundog kanila; kay ang inyong Amahan nasayod na sa inyong mga kinahanglanon sa wala pa kamo mangayo kaniya. 9 Busa, pag-ampo kamo niining paagiha: Amahan namo nga anaa sa langit, pagabalaanon ang imong ngalan. 10 Moabot ang imong gingharian. Matuman ang imong kabubut-on dinhi sa yuta, maingon sa langit. 11 Ihatag kanamo karong adlawa ang among tinapay sa matag adlaw. 12 Ug pasayloa kami sa among mga utang, sama sa among pagpasaylo sa mga nakautang kanamo. 13 Ug ayaw kami itugyan sa panulay, kondili luwasa kami gikan sa dautan: Kay imo ang gingharian, ug ang gahum, ug ang himaya, hangtod sa kahangturan. Amen. 14 Kay kon pasayloon ninyo ang mga tawo sa ilang mga kalapasan, pasayloon usab kamo sa inyong Amahan nga langitnon: 15 Apan kon dili kamo mopasaylo sa mga tawo sa ilang mga kalapasan, dili usab mopasaylo ang inyong Amahan sa inyong mga kalapasan. 16 Ug kon magpuasa kamo, ayaw kamo pagpakita ug masulub-on nga panagway, sama sa mga salingkapaw, kay ilang gipakadaot ang ilang mga nawong aron lang makita sa mga tawo nga nagpuasa sila. Sa pagkatinuod, sultihan ko kamo, nga nakadawat na sila sa ilang ganti. 17 Apan ikaw, sa diha nga ikaw magpuasa, hisoan mo ang imong ulo, ug hilam-usi ang imong nawong; 3
Wali sa Bukid
18 Aron dili ka makita sa mga tawo nga nagpuasa ka, kondili sa imong Amahan nga anaa sa tago: ug ang imong Amahan, nga nagatan-aw sa tago, magabalus kanimo sa dayag. 19 Ayaw pagtigom ug mga bahandi alang sa inyong kaugalingon dinhi sa yuta, diin ang anunugba ug taya makadaot, ug diin ang mga kawatan molungkab ug mangawat. 20 Apan pagtigom kamog mga bahandi alang sa inyong kaugalingon didto sa langit, diin walay anunugba ug taya nga makadaot, ug diin walay mga kawatan nga magalungkab ug mangawat. 21 Kay kon asa ang imong bahandi, tua usab didto ang imong kasingkasing. 22 Ang suga sa lawas mao ang mata: busa kon ang imong mata matin-aw, ang imong tibuok lawas mapuno sa kahayag. 23 Apan kon daotan ang imong mata, ang tibuok mong lawas mapuno sa kangitngit. Busa, kon ang kahayag nga anaa kanimo mao ang kangitngit, pagkadako sa maong kangitngit! 24 Walay tawo nga makaalagad sa duha ka agalon; kay iyang dumtan ang usa, ug higugmaon ang usa; o modapig siya sa usa, ug tamayon ang usa. Dili kamo makaalagad sa Dios ug sa bahandi. 25 Busa, sultihan ko kamo, ayaw kamo kabalaka bahin sa inyong kinabuhi, kon unsa ang inyong kan-on o imnon; o bahin sa inyong lawas, kon unsa ang inyong isul-ob. Dili ba ang kinabuhi labaw pa sa pagkaon ug ang lawas labaw pa sa bisti? 26 Tan-awa ang mga langgam sa langit: kay wala sila magpugas, ni mag-ani, ni magtigom sa mga kamalig; apan ang inyong Amahan nga langitnon nagapakaon kanila. Dili ba kamo labaw pa ka maayo kay kanila? 27 Kinsa ba kaninyo ang makadugang ug usa ka maniko sa iyang gitas-on pinaagi sa pagkabalaka? 28 Ug nganong mabalaka man kamo bahin sa mga bisti? Hunahunaa ninyo kon giunsa pagtubo sa mga lirio sa kapatagan; wala sila maghago, ni maghabol. 29 Apan sultihan ko kamo, nga bisan si Solomon sa tanan niyang himaya wala makabisti sama sa usa niini. 30 Busa, kon ang Dios nagbisti sa mga sagbot sa kapatagan, nga karon anaa, ug ugma igasalibay ngadto sa hudno, dili ba siya labi pa nga magbisti kaninyo, O kamo nga diyutay og pagtuo? 31 Busa ayaw kamo kabalaka, nga nagaingon, Unsa may among kan-on? o, Unsa may among imnon? o, Unsa may among isul-ob? 32 (Kay kining tanan nga mga butanga mao ang gipangita sa mga Gentil:) kay ang inyong Amahan nga langitnon nasayod nga kamo nagkinahanglan niining tanan nga mga butanga. 33 Apan pangitaa una ninyo ang gingharian sa Dios, ug ang iyang pagkamatarung; ug kining tanan nga mga butang igadugang ra kaninyo. 34 Busa ayaw kabalaka alang sa ugma: kay ang ugma adunay kabalaka alang sa iyang kaugalingon. Igo na alang sa adlaw ang iyang kaugalingong kadautan.
Mateo 7:1-29 1 Ayaw kamo paghukom, aron dili kamo pagahukman. 2 Kay sa hukom nga inyong gihukman, pagahukman kamo; ug sa sukdanan nga inyong gisukod, pagasukod usab kini kaninyo. 3 Ug nganong nagtan-aw ka man sa puling nga anaa sa mata sa imong igsoon, apan wala nimo tagda ang troso nga anaa sa imong kaugalingong mata? 4 O unsaon man nimo pag-ingon sa imong igsoon, Tugoti ako nga kuhaon ang puling gikan sa imong mata; ug, tan-awa, adunay troso sa imong kaugalingong mata? 5 Ikaw nga salingkapaw, kuhaa una ang troso gikan sa imong kaugalingong mata; ug unya makakita ka pag-ayo aron makuha ang puling gikan sa mata sa imong igsoon. 6 Ayaw ihatag ang balaan ngadto sa mga iro, ni iitsa ang inyong mga perlas ngadto sa mga baboy, kay tingali unya ilang yatakan kini sa ilalom sa ilang mga tiil, ug mobalit-ad ug mokunis-kunis kaninyo.
4
Wali sa Bukid
7 Pangayo, ug kini ihatag kaninyo; pangita, ug kamo makakaplag; pagtuktok, ug kini pagaablihan kaninyo: 8 Kay ang matag usa nga mangayo makadawat; ug ang matag usa nga mangita makakaplag; ug ang matag usa nga motuktok pagaablihan. 9 O kinsang tawhana diha kaninyo, nga kon ang iyang anak mangayo og tinapay, hatagan ba niya siya og bato? 10 O kon mangayo siyag isda, hatagan ba niya siyag bitin? 11 Kon kamo nga mga dautan mahibalo man mohatag ug maayong mga gasa ngadto sa inyong mga anak, unsa pa kaha ang inyong Amahan nga anaa sa langit nga mohatag ug maayong mga butang niadtong mga nagapangayo kaniya? 12 Busa, bisan unsa nga mga butang nga buot ninyo nga buhaton sa mga tawo kaninyo, buhata usab ninyo kanila: kay mao kini ang balaod ug ang mga profeta. 13 Sulod kamo sa higpit nga ganghaan: kay halapad ang ganghaan, ug halapad ang dalan, nga padulong sa kalaglagan, ug daghan ang nagasulod agi niini: 14 Kay sigpit ang ganghaan, ug pig-ot ang dalan, nga padulong sa kinabuhi, ug diyutay ra ang mga nakatultol niini. 15 Pagbantay kamo sa mga mini nga propeta, nga moanha kaninyo nga nagsapot sa pagka-karnero, apan sa sulod sila mga lobo nga manunukob. 16 Maila ninyo sila pinaagi sa ilang mga bunga. Makapaninguha ba ang mga tawo ug ubas gikan sa mga tunokon nga tanom, o mga igos gikan sa mga sampinit? 17 Sa ingon niana, ang matag maayong kahoy mamunga ug maayong bunga; apan ang usa ka dautang kahoy mamunga ug dautang bunga. 18 Ang maayong kahoy dili makabunga og dautang bunga, ni ang dautang kahoy dili makabunga og maayong bunga. 19 Ang matag kahoy nga dili mamunga og maayong bunga putlon ug ilabay sa kalayo. 20 Busa, pinaagi sa ilang mga bunga, mailhan ninyo sila. 21 Dili ang tanan nga moingon kanako, Ginoo, Ginoo, makasulod sa gingharian sa langit; kondili ang nagatuman sa kabubut-on sa akong Amahan nga anaa sa langit. 22 Daghan ang moingon kanako niadtong adlawa, Ginoo, Ginoo, wala ba kami magpropesiya sa imong ngalan, ug sa imong ngalan naghingilin sa mga yawa, ug sa imong ngalan nakahimo sa daghang mga katingalahang buhat? 23 Ug unya magaingon ako kanila, Wala ko gayud kamo igkaila: pahawa gikan kanako, kamong mga mamumuhat ug dautan. 24 Busa, bisan kinsa nga makadungog niining akong mga pulong, ug magabuhat niini, igapakasama ko siya sa usa ka tawong maalamon, nga nagtukod sa iyang balay ibabaw sa bato: 25 Ug mibundak ang ulan, ug mibaha ang mga baha, ug mihuros ang mga hangin, ug mihapak niadtong balaya; ug kini wala mapukan: kay kini gitukod ibabaw sa bato. 26 Ug ang tanan nga makadungog niining akong mga pulong ug dili motuman niini, mahisama sa usa ka buang nga tawo nga nagtukod sa iyang balay ibabaw sa balas. 27 Ug mibundak ang ulan, ug mibaha ang mga baha, ug mihuros ang mga hangin, ug mihapak niadtong balaya; ug kini napukan: ug dako kaayo ang pagkapukan niini. 28 Ug nahitabo nga sa natapus na ni Jesus kining mga pulonga, ang mga tawo nanghibulong sa iyang pagtulon-an. 29 Kay nagtudlo siya kanila ingon nga adunay awtoridad, ug dili sama sa mga escriba.
5