Магутны Анёл Гасподні абараняе Іерусалім 2 Царстваў 18-19 2-я кніга Царстваў 18 1 І сталася, што на трэцім годзе Асіі, сына Ілы, цара Ізраільскага, зацараваў Эзекія, сын Ахаза, цара Юдэйскага. 2 Яму было дваццаць пяць гадоў, калі ён пачаў валадарыць, і дваццаць дзевяць гадоў валадарыў у Ерусаліме. Імя маці ягонай было Аві, дачка Захарыі. 3 І рабіў ён справядлівае ў вачах Госпада, ва ўсім так, як рабіў Давід, бацька ягоны. 4 Ён адмяніў вышыні, разбіў статуі, высек астравы і разбіў меднага змея, якога зрабіў Майсей, бо да тых дзён сыны Ізраілевыя палілі яму кадзіла; і ён назваў яго Нехуштан. 5 Ён спадзяваўся на Госпада Бога Ізраілевага, і сярод усіх цароў Юдэйскіх і да яго не было падобнага да яго. 6 Бо ён прыляпіўся да Госпада і не адступаў ад Яго, і выконваў запаведзі Ягоныя, якія наказаў Гасподзь Майсею. 7 І Гасподзь быў з ім, і ён меў поспех ва ўсім, куды ні хадзіў; і ён паўстаў супраць цара Асірыйскага і не служыў яму. 8 Ён пабіў філістымлян да Газы і да межаў яе, ад вежы вартаўнікоў да ўмацаванага горада. 9 І сталася ў чацвёрты год цара Эзекіі, гэта значыць у сёмы год Асіі, сына Ілы, цара Ізраільскага, што Салманасар, цар Асірыйскі, пайшоў на Самарыю і аблажыў яе. 10 І ў канцы трох гадоў яны ўзялі яе; на шостым годзе Эзекіі, гэта значыць на дзявятым годзе Асіі, цара Ізраільскага, была ўзята Самарыя. 11 І цар Асірыйскі перасяліў Ізраільцян у Асірыю і пасяліў іх у Халаху і ў Хаворы, каля ракі Гозан, і ў гарадах Мідыйскіх. 12 За тое, што яны не паслухаліся голасу Госпада Бога свайго, і парушылі запавет Ягоны і ўсё, што загадаў Майсей, раб Гасподні, і не паслухаліся іх і не зрабілі гэтага. 13 У чатырнаццаты год цара Эзекіі пайшоў Сэнахірым, цар Асірыйскі, супраць усіх умацаваных гарадоў Юдэі і ўзяў іх. 14 І паслаў Эзекія, цар Юдэйскі, да цара Асірыйскага ў Лахіс, кажучы: «Я зграшыў; адвярніся ад мяне; тое, што ты накладзеш на мяне, я панясу». І прызначыў цар Асірыйскі Эзекіі, цару Юдэйскаму, трыста талантаў срэбра і трыццаць талантаў золата. 1
Магутны Анёл Гасподні абараняе Іерусалім
15 І аддаў яму Эзекія ўсё срэбра, якое знайшлося ў доме Гасподнім і ў скарбніцах царскага дома. 16 У той час Эзекія зрэзаў золата з дзвярэй храма Гасподняга і са слупоў, якія пакрыў Эзекія, цар Юдэйскі, і аддаў яго цару Асірыйскаму. 17 І паслаў цар Асірыйскі з Лахіса Тартана, Рабсарыса і Рабсака з вялікім войскам да цара Эзэкіі ў Ерусалім. І пайшлі яны і прыйшлі ў Ерусалім. І, падняўшыся, яны прыйшлі і сталі каля канала Верхняй сажалкі, што на дарозе поля бялільні. 18 І калі яны паклікалі цара, выйшаў да іх Эліякім, сын Хілкіі, які быў начальнікам двара, і Сэўна пісар, і Ёах, сын Асафа, дзеяпісец. 19 І сказаў ім Рабсак: «Скажыце Эзэкіі: так кажа вялікі цар, цар Асірыйскі: на што ты спадзяешся? 20 Ты кажаш (але гэта толькі пустыя словы): «У мяне ёсць парада і сіла для вайны». На каго ж ты спадзяешся, што паўстаў супраць мяне? 21 І цяпер ты спадзяешся на гэтую трыснёг надламаны, на Егіпет, які, калі хто абаперецца на яго, увойдзе ў руку яму і праткне яе. Такі фараон, цар Егіпецкі, для ўсіх, хто спадзяецца на яго. 22 Але калі вы скажаце мне: «Мы спадзяемся на Госпада Бога нашага», дык ці ж не на таго, чые вышыні і ахвярнікі адмяніў Эзекія і сказаў Юдэі і Ерусаліму: «Перад гэтым ахвярнікам пакланяйцеся ў Ерусаліме»? 23 Дык вось, прашу цябе, дай абяцанне гаспадару майму, цару Асірыйскаму, і я дам табе дзве тысячы коней, калі ты зможаш знайсці на іх вершнікаў. 24 Як жа ты адхіліш аблічча аднаго начальніка з найменшых слуг гаспадара майго і спадзяешся на Егіпет адносна калясніц і вершнікаў? 25 Ці ж я цяпер без волі Госпада пайшоў на гэтае месца, каб знішчыць яго? Гасподзь сказаў мне: «Ідзі на гэтую зямлю і знішчы яе». 26 Тады Эліякім, сын Хілкіін, і Сэўна і Ёах сказалі Рабсаку: «Гавары са сваімі слугамі пасірыйску, бо мы разумеем яе, і не гавары з намі па-юдэйску ў вушы народа, які на сцяне». 27 Але Рабсак сказаў ім: «Ці паслаў мяне гаспадар мой да гаспадара твайго і да цябе, каб сказаць гэтыя словы? Ці не паслаў ён мяне да людзей, якія сядзяць на сцяне, каб яны елі свой гной і пілі сваю мачу з вамі?» 28 Тады Рабсак устаў і закрычаў гучным голасам па-юдэйску, кажучы: слухайце слова вялікага цара, цара Асірыйскага: 29 Так кажа цар: «Няхай не падманвае вас Эзекія, бо ён не зможа выратаваць вас ад сваёй рукі». 30 Няхай Эзекія не абнадзейвае вас Госпадам, кажучы: «Гасподзь абавязкова выратуе нас, і горад гэты не будзе аддадзены ў рукі цара Асірыйскага». 31 Не слухайце Эзэкіі, бо так кажа цар Асірыйскі: заключыце са мною дабро і выйдзіце да мяне, і хай кожны ежце плады сваёй вінаграднай лазы і смакоўніцы сваёй, і хай кожны піце ваду са сваёй крыніцы. 32 пакуль Я не прыйду і не вазьму вас у зямлю, падобную да вашай зямлі, у зямлю збожжа і віна, у зямлю хлеба і вінаграднікаў, у зямлю аліўкавага алею і мёду, каб вы жылі і не памерлі; і не слухайце Эзэкіі, калі ён падманвае вас, кажучы: «Гасподзь выратуе нас». 33 Ці выбавіў які-небудзь з багоў народаў усю сваю зямлю ад рукі цара Асірыйскага? 34 Дзе багі Эмата і Арпада? Дзе багі Сепарваіма, Эны і Івы? Ці выратавалі яны Самарыю з рукі маёй? 35 Хто з усіх багоў гэтых краін выратаваў сваю краіну ад рукі маёй, каб Гасподзь выратаваў Ерусалім ад рукі маёй? 36 Але народ маўчаў і не адказваў яму ні слова, бо загад цара быў такі: «Не адказвайце яму». 37 Тады прыйшоў Эліякім, сын Хілкіі, які быў начальнікам двара, і Сэўна, пісар, і Ёах, сын Асафа, дзеяпісец, да Эзэкіі ў падранай вопратцы і пераказалі яму словы Рабсака.
2
Магутны Анёл Гасподні абараняе Іерусалім
2 Царстваў 19 1 Калі пачуў гэта цар Эзекія, дык разадраў вопратку сваю, накрыўся вярэтай і пайшоў у дом Гасподні. 2 І паслаў ён Эліякіма, які быў начальнікам дома, і Сэўну, пісара, і старэйшын святароў, апранутых у вярэціну, да прарока Ісаі, сына Амосавага. 3 І сказалі яму: так кажа Эзекія: гэты дзень — дзень смутку, дакору і блюзнерства, бо дзеці прыйшлі да родаў, а сілы няма нарадзіць. 4 Можа, пачуе Гасподзь, Бог твой, усе словы Рабсака, якога паслаў цар Асірыйскі, гаспадар ягоны, зневажаць Бога жывога, і выкрые словы, якія пачуў Гасподзь, Бог твой; дык вось, узнясі малітву тваю за астатніх, што засталіся. 5 І прыйшлі слугі цара Эзекіі да Ісаі. 6 І сказаў ім Ісая: «Вось што скажаце гаспадару вашаму: так кажа Гасподзь: не бойся слоў, якія ты чуў, якімі зневажалі Мяне слугі цара Асірыйскага». 7 Вось, Я пашлю на яго дух, і ён пачуе чутку, і вернецца ў сваю зямлю; і Я пакараю яго мечам у ягонай зямлі. 8 І вярнуўся Рабсак і знайшоў цара Асірыйскага, які ваяваў супроць Ліўны, бо пачуў, што той адышоў ад Лахіса. 9 І пачуў ён пра Тыргака, цара Эфіопскага: «Вось, ён выйшаў ваяваць з табою». Дык зноў паслаў паслоў да Эзэкіі сказаць: 10 Так скажыце Эзэкіі, цару Юдэйскаму: Няхай не падманвае цябе Бог твой, на Якога ты спадзяешся, кажучы: «Не будзе аддадзены Ерусалім у рукі цара Асірыйскага». 11 Вось, ты чуў, што зрабілі цары Асірыі з усімі землямі, цалкам знішчыўшы іх; і ці будзеш ты выратаваны? 12 Ці выратавалі багі народаў тых, каго знішчылі мае бацькі, Гозан, Харан, Рэцэф і сыноў Эдэна, якія былі ў Тэласары? 13 Дзе цар Хамата і цар Арпада і цар горада Сепарваіма, Гены і Івы? 14 І ўзяў Эзекія ліст з рукі пасланцоў і прачытаў яго; і пайшоў Эзекія ў дом Гасподні і разгарнуў яго перад Госпадам. 15 І маліўся Эзекія перад Госпадам і сказаў: Госпадзе Божа Ізраілеў, Які сядзіш на херувімах! Ты — Бог, Ты адзіны, усіх царстваў зямлі; Ты стварыў неба і зямлю. 16 Госпадзе, прыхілі вуха Тваё і пачуй; адкрый, Госпадзе, вочы Твае і паглядзі, і пачуй словы Сэнахірыма, які паслаў яго зневажаць жывога Бога. 17 Сапраўды, Госпадзе, цары Асірыі знішчылі народы і іх землі, 18 І кінулі іхніх багоў у агонь, бо яны былі не багі, а справа рук чалавечых, дрэва і камень; таму яны і знішчылі іх. 19 Дык вось, Госпадзе Божа наш, малю Цябе, выратуй нас ад рукі ягонай, каб усе царствы зямлі ведалі, што Ты — Гасподзь Бог, Ты адзіны. 20 Тады Ісая, сын Амоса, паслаў да Эзэкіі сказаць: «Так кажа Гасподзь Бог Ізраілеў: тое, за што ты маліўся Мне супроць Сэнахірыма, цара Асірыйскага, Я пачуў». 21 Вось слова, якое сказаў пра яго Гасподзь: пагарджае табою і высмейвае цябе дзева, дачка Сіёна; хітае галавой на цябе дачка Ерусаліма. 22 Каго ты зняважыў і зняважыў? І супраць каго ты ўзвысіў голас свой і ўзняў вочы свае ўгору? супраць Святога Ізраілевага. 23 Праз пасланцоў тваіх ты зняважыў Госпада і сказаў: «З мноствам калясніц маіх я ўзышоў на вышыню гор, на схілы Лівана, і ссяку высокія кедры ягоныя і найлепшыя піхты ягоныя, і ўвайду ў межы ягоныя і ў лес Кармэль ягоны». 24 Я капаў і піў чужыя воды, і ступнямі маіх высушыў усе рэкі абложаных мясцін. 25 Ці ж ты не чуў, як Я зрабіў гэта з даўніх часоў, і ці не з даўніх часоў Я гэта задумаў? Цяпер жа Я зрабіў так, што ты ператворыш умацаваныя гарады ў руіны.
3
Магутны Анёл Гасподні абараняе Іерусалім
26 Таму жыхары іх былі маламоцныя, яны былі напалоханыя і пасаромленыя; яны былі як трава ў полі, і як зялёная зеляніна, як зеляніна на дахах, і як выпаленае збожжа, перш чым яно вырасце. 27 Але Я ведаю тваё месца жыхарства, і твой выхад, і твой уваход, і тваю лютасць супраць Мяне. 28 За тое, што твая лютасць супраць Мяне і твая бунтарства дайшлі да вушэй Маіх, дык Я ўкладу кручок Мой у нос твой і аброць Маю ў вусны твае, і павярну цябе назад той самай дарогай, якою ты прыйшоў. 29 І вось табе знак: у гэты год есціме тое, што вырастае само па сабе, а на другі год — тое, што вырасце з таго ж самага; а на трэці год сейце і жніце, і садзіце вінаграднікі, і ежце плады іх. 30 І ацалелыя з дому Юдавага зноў пусцяць карані ўнізе і прынясуць плод угары. 31 Бо з Ерусаліма выйдзе рэшта, і тыя, хто ўратуецца, — з гары Сіён: руплівасць Госпада Саваофа зробіць гэта. 32 Таму так кажа Гасподзь пра цара Асірыйскага: ён не ўвойдзе ў гэты горад і не пусціць туды стрэлы, і не падыдзе да яго з шчытом, і не насыпле супраць яго вала. 33 Таю ж дарогу, якою прыйшоў, той і вернецца, а ў горад гэты не ўвойдзе, кажа Гасподзь. 34 Бо Я буду абараняць гэты горад, каб выратаваць яго дзеля Сябе і дзеля Давіда, раба Майго. 35 І сталася ў тую ноч, што выйшаў анёл Гасподні і пабіў у лагеры асірыйскім сто восемдзесят пяць тысяч; і калі яны ўсталі раніцай, вось, усе яны былі мёртвыя трупы. 36 І пайшоў Сэнахірым, цар Асірыйскі, і пайшоў, і вярнуўся, і пасяліўся ў Ніневіі. 37 І сталася, калі ён пакланяўся ў доме Нісроха, бога свайго, што Адрамэлех і Шарэцэр, сыны ягоныя, забілі яго мячом, і самі ўцяклі ў зямлю Армянскую. І зацараваў замест яго сын ягоны Асархадон.
2-я Хронік 32:1-23 1 Пасля гэтых падзей і іх зацвярджэння прыйшоў Сэнахірым, цар Асірыйскі, і ўвайшоў у Юдэю, і размясціўся табарам каля ўмацаваных гарадоў, і думаў заваяваць іх сабе. 2 І калі Эзекія ўбачыў, што прыйшоў Сэнахірым і што ён мае намер ваяваць супраць Ерусаліма, 3 Ён параіўся са сваімі князямі і сваімі магутнымі людзьмі, каб затапіць ваду крыніц, якія былі за горадам, і яны дапамаглі яму. 4 І сабралася мноства людзей, і яны засыпалі ўсе крыніцы і ручай, які цячэ па зямлі, кажучы: навошта царам Асірыйскім, калі яны прыйдуць, знайсці шмат вады? 5 Ён умацаваўся і аднавіў усю разбураную сцяну, падняў яе да вежаў, а звонку — яшчэ адну сцяну, і аднавіў Міло ў горадзе Давідавым, і зрабіў мноства стрэл і шчытоў. 6 І паставіў ён над народам правадыроў вайны, і сабраў іх да сябе на вуліцы каля гарадской брамы, і гаварыў з імі суцяшальна, кажучы: 7 Будзьце моцныя і адважныя, не бойцеся і не жахайцеся цара Асірыйскага і ўсяго мноства, якое з ім, бо з намі больш людзей, чым з ім. 8 З Ім — рука з плоці, а з намі — Гасподзь, Бог наш, каб дапамагаць нам і весці нашы войны. І народ абапіраўся на словы Эзэкіі, цара Юдэйскага. 9 Пасля гэтага паслаў Сэнахірым, цар Асірыйскі, сваіх слуг у Ерусалім, — сам жа аблажыў Лахіс і ўзяў з сабой усю сваю сілу, — да Эзэкіі, цара Юдэйскага, і да ўсіх Юдэяў, якія былі ў Ерусаліме, кажучы: 10 Так кажа Сэнахірым, цар Асірыйскі: на што вы спадзяецеся, што застаецеся ў аблозе ў Ерусаліме? 11 Ці ж не падманвае вас Эзекія, каб вы самі памерлі ад голаду і смагі, кажучы: «Гасподзь, Бог наш, выратуе нас з рукі цара Асірыйскага»? 4
Магутны Анёл Гасподні абараняе Іерусалім
12 Ці ж не той самы Эзекія адмяніў ягоныя вышыні і ягоныя ахвярнікі і загадаў Юдэі і Ерусаліму, кажучы: «перад адным ахвярнікам пакланяйцеся і паліце на ім кадзіла»? 13 Хіба вы не ведаеце, што я і мае бацькі зрабілі ўсім народам іншых земляў? Ці маглі багі народаў тых земляў выратаваць свае землі ад маёй рукі? 14 Хто з усіх багоў тых народаў, якіх мае бацькі цалкам знішчылі, мог выратаваць свой народ ад маёй рукі, каб ваш Бог мог выратаваць вас ад маёй рукі? 15 Дык вось, няхай не падманвае вас Эзекія і не ўгаворвае вас такім чынам, і не верце яму, бо ніводзін бог якога-небудзь народа ці царства не мог выратаваць свой народ ад рукі маёй і ад рукі бацькоў маіх, тым менш ваш Бог выратуе вас ад рукі маёй? 16 І яшчэ больш казалі слугі ягоныя супраць Госпада Бога і супраць слугі Ягонага Эзэкіі. 17 Ён таксама пісаў лісты, каб зняважыць Госпада Бога Ізраілевага і гаварыць супраць Яго, кажучы: як багі народаў іншых земляў не выратавалі свой народ ад рукі маёй, так і Бог Эзекіі не выратуе свой народ ад рукі маёй. 18 Тады яны гучна закрычалі па-юдэйску да жыхароў Ерусаліма, якія былі на сцяне, каб напалохаць іх і ўстрывожыць, каб яны маглі ўзяць горад. 19 І яны гаварылі супраць Бога Ерусаліма, як супраць багоў народаў зямлі, якія былі справай рук чалавечых. 20 І па гэтай прычыне цар Эзекія і прарок Ісая, сын Амоса, маліліся і ўсклікалі да неба. 21 І паслаў Гасподзь анёла, які вынішчыў усіх адважных воінаў, і правадыроў, і начальнікаў войска ў лагеры цара Асірыйскага. І ён вярнуўся з сорамам на твары ў сваю зямлю. І калі ён увайшоў у дом свайго бога, тыя, што выйшлі з ягоных нутро, забілі яго там мячом. 22 Так выратаваў Гасподзь Эзекію і жыхароў Ерусаліма ад рукі Сэнахірыма, цара Асірыйскага, і ад рукі ўсіх астатніх, і павёў іх з усіх бакоў. 23 І многія прынеслі дарункі Госпаду ў Ерусалім і ахвяраванні Эзэкіі, цару Юдэйскаму, так што з таго часу ён стаў вялікім у вачах усіх народаў.
Ісая 36-37 Ісая 36 1 І сталася, на чатырнаццатым годзе цара Эзекіі, што Сэнахірым, цар Асірыйскі, пайшоў супраць усіх умацаваных гарадоў Юдэі і ўзяў іх. 2 І паслаў цар Асірыйскі Рабсака з Лахіса ў Ерусалім да цара Эзэкіі з вялікім войскам. І ён стаў каля канала Верхняй сажалкі, на дарозе поля бялільні. 3 Тады выйшаў да яго Эліякім, сын Хілкіі, які быў начальнікам дома, і Сэўна пісар, і Ёах, сын Асафа, дзеяпісец. 4 І сказаў ім Рабсак: «Скажыце Эзэкіі: так кажа вялікі цар, цар Асірыйскі: на што ты спадзяешся? 5 Я кажу, кажаш ты (але гэта толькі пустыя словы): у мяне ёсць парада і сіла для вайны; на каго ж ты спадзяешся, што паўстаў супраць мяне? 6 Вось, ты спадзяешся на Егіпет на гэтую зламаную трыснёг, на якую, калі хто абаперецца, яна ўвойдзе ў руку яму і праткне яе. Такі фараон, цар Егіпецкі, для ўсіх, хто спадзяецца на яго. 7 Але калі ты скажаш мне: «Мы спадзяемся на Госпада Бога нашага», дык ці ж не на таго, чые вышыні і ахвярнікі адмяніў Эзекія і сказаў Юдэі і Ерусаліму: «Перад гэтым ахвярнікам пакланяйцеся»? 8 Дык вось, дай абяцанне гаспадару майму, цару Асірыйскаму, і я дам табе дзве тысячы коней, калі ты зможаш знайсці на іх вершнікаў. 9 Як жа ты адхіліш аблічча аднаго начальніка з найменшых слуг гаспадара майго і спадзяешся на Егіпет адносна калясніц і вершнікаў? 10 Ці ж я цяпер без волі Госпада пайшоў на гэтую зямлю, каб знішчыць яе? Гасподзь сказаў мне: «Ідзі на гэтую зямлю і знішчы яе». 5
Магутны Анёл Гасподні абараняе Іерусалім
11 Тады Эліякім, Сэўна і Ёах сказалі Рабсаку: «Гавары са сваімі рабамі па-сірыйску, бо мы разумеем яе, а не гавары з намі па-юдэйску ў вушы народа, які на сцяне». 12 Але Рабсак сказаў: «Ці паслаў мяне гаспадар мой да гаспадара твайго і да цябе, каб сказаць гэтыя словы? Ці не паслаў ён мяне да людзей, якія сядзяць на сцяне, каб яны елі свой гной і пілі сваю мачу з вамі?» 13 Тады Рабсак устаў і закрычаў гучным голасам па-юдэйску, кажучы: слухайце словы вялікага цара, цара Асірыйскага. 14 Так кажа цар: «Няхай не падманвае вас Эзекія, бо ён не зможа вас выратаваць». 15 Няхай Эзекія не абнадзейвае вас Госпадам, кажучы: «Гасподзь абавязкова выратуе нас; гэты горад не будзе аддадзены ў рукі цара Асірыйскага». 16 Не слухайце Эзэкіі, бо так кажа цар Асірыйскі: заключыце са мною дабро і выйдзіце да мяне, і ежце кожны плады сваёй вінаграднай лазы і кожны са сваёй смакоўніцы, і піце кожны ваду са сваёй крыніцы; 17 пакуль Я не прыйду і не зважу вас у зямлю, падобную да вашай зямлі, у зямлю збожжа і віна, у зямлю хлеба і вінаграднікаў. 18 Сцеражыцеся, каб не падмануў вас Эзекія, кажучы: «Гасподзь выратуе нас». Ці выбавіў які-небудзь з багоў народаў зямлю сваю з рукі цара Асірыйскага? 19 Дзе багі Эмата і Арфада? Дзе багі Сепарваіма? Ці выратавалі яны Самарыю з маёй рукі? 20 Хто з усіх багоў гэтых земляў выратаваў зямлю сваю з рукі маёй, каб Гасподзь выратаваў Ерусалім з рукі маёй? 21 Але яны маўчалі і не адказалі яму ні слова, бо цар загадаў: «Не адказвайце яму». 22 Тады прыйшоў Эліякім, сын Хілкіі, які быў начальнікам двара, і Сэўна пісар, і Ёах, сын Асафа, дзеяпісальнік, да Эзэкіі ў падранай вопратцы і пераказалі яму словы Рабсака. Ісая 37 1 Калі пачуў гэта цар Эзекія, дык разадраў вопратку сваю, накрыўся вярэтай і пайшоў у дом Гасподні. 2 І паслаў ён Эліякіма, які быў начальнікам двара, і Сэўну, пісара, і старэйшын святароў, апранутых у вярэціну, да прарока Ісаі, сына Амосавага. 3 І сказалі яму: так кажа Эзекія: гэты дзень — дзень смутку, дакору і блюзнерства, бо дзеці прыйшлі да родаў, а сілы няма нарадзіць. 4 Можа, пачуе Гасподзь, Бог твой, словы Рабсака, якога паслаў цар Асірыйскі, гаспадар ягоны, зневажаць Бога жывога, і выкрые словы, якія пачуў Гасподзь, Бог твой; дык узнясі малітву тваю за астатніх, што засталіся. 5 І прыйшлі слугі цара Эзекіі да Ісаі. 6 І сказаў ім Ісая: «Вось што скажаце гаспадару вашаму: так кажа Гасподзь: не бойся слоў, якія ты чуў, якімі зневажалі Мяне слугі цара Асірыйскага». 7 Вось, Я пашлю на яго дух, і ён пачуе чутку і вернецца ў сваю зямлю; і Я пакараю яго мечам у ягонай зямлі. 8 І вярнуўся Рабсак і знайшоў цара Асірыйскага, які ваяваў супроць Ліўны, бо пачуў, што той адышоў ад Лахіса. 9 І пачуў ён пра Тыргака, цара Эфіопскага: «Ён выйшаў ваяваць з табою». Пачуўшы гэта, ён паслаў паслоў да Эзекіі сказаць: 10 Так скажыце Эзэкіі, цару Юдэйскаму: Няхай не падманвае цябе Бог твой, на Якога ты спадзяешся, кажучы: «Ерусалім не будзе аддадзены ў рукі цара Асірыйскага». 11 Вось, ты чуў, што зрабілі цары Асірыі з усімі землямі, цалкам знішчыўшы іх; і ці будзеш ты выратаваны? 12 Ці выратавалі багі народаў тых, каго знішчылі мае бацькі, Гозан, Харан, Рэцэф і сыноў Эдэна, якія былі ў Тэласары? 13 Дзе цар Эмата і цар Арфада і цар горада Сепарваіма, Гены і Івы?
6
Магутны Анёл Гасподні абараняе Іерусалім
14 І ўзяў Эзекія ліст з рук пасланцоў і прачытаў яго; і пайшоў Эзекія ў дом Гасподні і разгарнуў яго перад Госпадам. 15 І памаліўся Эзекія Госпаду, кажучы: 16 Госпадзе Саваоф, Божа Ізраілеў, Які сядзіш на херувімах! Ты — Бог усіх царстваў зямлі, Ты стварыў неба і зямлю. 17 Нахілі, Госпадзе, вуха Тваё і пачуй; адкрый, Госпадзе, вочы Твае і паглядзі, і пачуй усе словы Сэнахірыма, які паслаў зневажаць жывога Бога. 18 Сапраўды, Госпадзе, цары Асірыі спустошылі ўсе народы і іхнія краіны, 19 І кінулі іхніх багоў у агонь, бо яны былі не багі, а справа рук чалавечых, дрэва і камень; таму яны і знішчылі іх. 20 Дык вось, Госпадзе Божа наш, выратуй нас ад рукі ягонай, каб усе царствы зямлі ведалі, што Ты — Гасподзь, Ты адзіны. 21 Тады Ісая, сын Амоса, паслаў да Эзэкіі сказаць: так кажа Гасподзь Бог Ізраілеў: за тое, што ты маліўся Мне супраць Сэнахірыма, цара Асірыйскага, 22 Вось слова, якое сказаў пра яго Гасподзь: пагарджае табою і высмейвае цябе дзева, дачка Сіёна; пакруціла галавой на цябе дачка Ерусаліма. 23 Каго ты зняважыў і зняважыў? І супраць каго ты ўзвысіў голас свой і ўзняў вочы свае ўгору? супраць Святога Ізраілевага. 24 Праз слугаў тваіх ты зняважыў Госпада і сказаў: «З мноствам калясніц маіх я ўзышоў на вышыню гор, на схілы Лівана, і ссяку высокія кедры ягоныя і найлепшыя піхты ягоныя, і ўвайду на вышыню ягонай мяжы, у лес ягоны Кармэль». 25 Я капаў і піў ваду, і ступнямі маіх высушыў усе рэкі абложаных мясцін. 26 Ці ж ты не чуў, як Я зрабіў гэта з даўніх часоў, і з даўніх часоў Я гэта задумаў? А цяпер Я зрабіў гэта так, што ты ператварыў умацаваныя гарады ў руіны. 27 Таму жыхары іх былі маламоцныя, яны былі напалоханыя і пасаромленыя; яны былі як трава ў полі, і як зялёная зеляніна, як зеляніна на дахах, і як збожжа, выпаленае, перш чым яно вырасце. 28 Але Я ведаю тваё месца жыхарства, і твой выхад, і твой уваход, і тваю лютасць супраць Мяне. 29 За тое, што твая лютасць супраць Мяне і твая бунтарства дайшлі да вушэй Маіх, дык Я ўкладу кручок Мой у нос твой і аброць Маю ў вусны твае, і павярну цябе назад той самай дарогай, якою ты прыйшоў. 30 І вось табе знак: у гэты год есцімеце тое, што само па сабе вырастае, а на другі год — тое, што вырастае з таго ж самага; а на трэці год сейце і жніце, і садзіце вінаграднікі, і ежце плады іхнія. 31 І ацалелыя з дому Юдавага зноў пусцяць карані ўнізе і прынясуць плод угары: 32 Бо з Ерусаліма выйдзе рэшта, і тыя, хто ўратуецца, — з гары Сіён: руплівасць Госпада Саваофа зробіць гэта. 33 Таму так кажа Гасподзь пра цара Асірыйскага: ён не ўвойдзе ў гэты горад і не пусціць туды стрэлы, і не падыдзе да яго з шчытамі, і не насыпле супраць яго вала. 34 Таю ж дарогу, якою прыйшоў, той і вернецца, а ў горад гэты не ўвойдзе, кажа Гасподзь. 35 Бо Я буду абараняць гэты горад, каб выратаваць яго дзеля Сябе і дзеля Давіда, раба Майго. 36 І выйшаў анёл Гасподні і пабіў у лагеры асірыйскім сто восемдзесят пяць тысяч; і калі яны ўсталі раніцай, вось, усе яны былі трупамі мёртвымі. 37 І пайшоў Сэнахірым, цар Асірыйскі, і пайшоў, і вярнуўся, і пасяліўся ў Ніневіі. 38 І сталася, калі ён пакланяўся ў доме Нісроха, бога свайго, што Адрамэлех і Шарэцэр, сыны ягоныя, забілі яго мячом, і самі ўцяклі ў зямлю Армянскую. І зацараваў замест яго сын ягоны Асархадон.
7
Магутны Анёл Гасподні абараняе Іерусалім
Паасобны разбор вершаў Гістарычнае апавяданне пра Эзекію, Ісаю, Сеннахерыба і Рабсака запісана ў трох асноўных месцах Старога Запавету: 2-я кніга Царстваў 18–19 , Ісая 36–37 і 2-я кніга Летапісаў 32 . Ніжэй прыведзены верш за вершам, які адпавядае паралельным урыўкам з Бібліі караля Якава , а таксама ключавыя ўрокі. 1. Вернасць Эзекіі і раннія рэформы 2 Царстваў 18:1–3 — Эзекія пачынае сваё праўленне ў Іудзеі ва ўзросце 25 гадоў і робіць «тое, што было справядлівым у вачах Госпада». 2 Царстваў 18:4 – Ён знішчыў узвышшы, разбіў статуі, высек гаі і разбіў меднага змея (Нехуштана), якога зрабіў Майсей, бо Ізраіль пачаў паліць яму кадзіла. 2 Царстваў 18:5–7a – «Ён спадзяваўся на Госпада Бога Ізраілевага, і пасля яго не было падобнага да яго сярод усіх цароў Юдэйскіх...» Гасподзь з ім, і ён будзе паспяховым усюды, куды ён пойдзе. 2 Царстваў 18:7б–8 – Ён паўстаў супраць цара Асірыі (адмовіўшыся служыць яму) і разбіў філістымлян да Газы. 2 Хронік 32:1–8 — Бачачы набліжэнне Сеннахірыма, Эзекія раіцца са сваімі князямі, каб закрыць крыніцы вады за межамі Іерусаліма, будуе сцены і вежы, вырабляе зброю і падбадзёрвае народ: «Будзьце моцныя і адважныя... з Ім рука з плоці; а з намі Гасподзь, Бог наш, каб дапамагаць нам і весці нашы войны» (2 Хронік 32:7–8). 2. Падзенне Самарыі і ўварванне Асірыі 2 Царстваў 18:9–12 — На 4-м годзе праўлення Эзекіі Салманасар, цар Асірыі, абложвае Самарыю (Паўночнае царства Ізраіля) і захапіў яе на 6-м годзе праўлення Эзекіі, бо Ізраіль «не паслухаўся голасу Госпада Бога свайго». 2 Царстваў 18:13 / Ісая 36:1 – На 14-м годзе праўлення Эзекіі асірыйскі цар Сэнахірым пайшоў супраць усіх умацаваных гарадоў Юдэі і захапіў іх. 2 Царстваў 18:14–16 — У хвіліну страху Эзекія пасылае даніну Сеннахірыбу ў Лахіс, кажучы: «Я зграшыў; адвярніся ад мяне: тое, што ты на мяне накладзеш, я панясу». Ён плаціць 300 талантаў срэбра і 30 талантаў золата, нават здымаючы золата з дзвярэй і слупоў храма Гасподняга. 3. Кпіны і псіхалагічная вайна Рабсака 2 Царстваў 18:17–18 / Ісая 36:2–3 – Сэнахірым пасылае з Лахіса ў Іерусалім тартана, рабсарыса і рабсака з вялікім войскам. Яны стаяць каля канала верхняй сажалкі. Эліякім, Шэўна і Ёах выходзяць ім насустрач. 2 Царстваў 18:19–21 / Ісая 36:4–6 — Рабсак перадае пасланне Сэнахірыма: «На што ты спадзяешся?» Ён высмейвае Юдэю за тое, што яна спадзяецца на Егіпет, называючы Егіпет «зламанай трыснёгам», які праткне руку кожнаму, хто абаперецца на яго. 2 Царстваў 18:22 / Ісая 36:7 — Рабсак спрабуе скажаць рэлігійныя рэформы Эзекіі, сцвярджаючы, што Эзекія пакрыўдзіў Бога, зняўшы ўзвышшы і ахвярнікі. 2 Царстваў 18:23–25 / Ісая 36:8–10 – Рабсак насмешліва прапануе 2000 коней, калі Іуда зможа даць ім вершнікаў. Затым ён сцвярджае, што сам Гасподзь паслаў яго знішчыць Іудзею: «Гасподзь сказаў мне: «Ідзі на гэтую зямлю і знішчы яе». 8
Магутны Анёл Гасподні абараняе Іерусалім
2 Царстваў 18:26 / Ісая 36:11 — Эліякім, Шэўна і Ёах просяць Рабсака гаварыць па-сірыйску (арамейску), а не па-яўрэйску (іўрыце), каб простыя людзі на сцяне не панікавалі. 2 Царстваў 18:27–35 / Ісая 36:12–20 – Рабсак адмаўляецца, крычачы па-іўрыту людзям на сцяне. Ён заклікае іх не дазваляць Эзэкіі падмануць іх абяцаннямі, што Бог выратуе іх. Ён хваліцца, што ніякія багі Эмата, Арпада, Сепарваіма ці Самарыі не выратавалі іх землі ад Асірыі, таму «хто з усіх багоў краін выратаваў сваю краіну з маёй рукі, каб Гасподзь выбавіў Ерусалім з маёй рукі?» (2 Царстваў 18:35). 2 Царстваў 18:36–37 / Ісая 36:21–22 – Народ маўчыць і не адказвае яму ні слова, як загадаў Эзекія («Не адказвай яму»). Чыноўнікі вяртаюцца да Эзекіі ў парваным адзенні. 4. Эзекія шукае Ісаю і першае абяцанне Госпада 2 Царстваў 19:1–5 / Ісая 37:1–5 – Цар Эзекія разарваў сваё адзенне, накрыўся вярэтай, пайшоў у дом Гасподні і паслаў Эліякіма, Сэўну і старэйшын святароў да прарока Ісаі . Яны абвясцілі: «Гэты дзень — дзень смутку, дакору і блюзнерства... таму ўзнясі малітву за астатніх, якія засталіся». 2 Царстваў 19:6–7 / Ісая 37:6–7 – Ісая адказвае Божым словам: «Не бойся слоў, якія ты чуў, якімі зневажалі Мяне слугі цара Асірыйскага. Вось, Я пашлю на яго дух, і ён пачуе чутку, і вернецца ў сваю зямлю; і Я пакараю яго мечам у ягонай зямлі». 5. Блюзнерскі ліст Рабсака і малітва Эзекіі 2 Царстваў 19:8–13 / Ісая 37:8–13 — Рабсак вяртаецца і знаходзіць Сэнахірыба, які змагаецца супраць Ліўны. Пачуўшы, што Тыргака, цар Эфіопіі, выйшаў змагацца з ім, Сэнахірыб зноў дасылае лісты Эзэкіі, папярэджваючы яго, што Бог не можа выратаваць Іерусалім, і пералічваючы разбураныя народы (Гозан, Харан, Рэцэф, Тэласар). 2 Царстваў 19:14 / Ісая 37:14 – Эзекія атрымлівае ліст ад пасланца, чытае яго, уваходзіць у дом Гасподні і разгортвае яго перад Госпадам . 2 Царстваў 19:15–19 / Ісая 37:15–20 – Эзекія моліцца: «Госпадзе, Божа Ізраілеў, Які жывеш на херувімах, Ты — Бог, Ты адзіны, усіх царстваў зямлі... Прыхілі вуха Тваё, Госпадзе, і пачуй; адкрый, Госпадзе, вочы Твае і глядзі, і пачуй словы Сэнахірыма, які паслаў яго зневажаць Бога жывога». Ён прызнае, што Асірыя знішчыла іншыя народы, таму што іх багі былі проста дрэвам і каменем, і моліцца: «А цяпер, Госпадзе, Божа наш, малю Цябе, выратуй нас ад рукі ягонай, каб усе царствы зямлі ведалі, што Ты — Гасподзь Бог, Ты адзіны». 6. Божы адказ праз Ісаю 2 Царстваў 19:20 / Ісая 37:21–22 — Ісая пасылае Эзекіі: «Я пачуў тое, за што ты маліўся мне супраць Сэнахірыма, цара Асірыйскага». 2 Царстваў 19:21–28 / Ісая 37:22–29 – ГОСПАД дакарае гонар Сэнахірыма: «Каго ты зняважыў і зняважыў?... на Святога Ізраілевага». Бог адзначае, што перамогі Асірыі былі дазволены толькі Яго боскім промыслам («Ці ж ты не чуў даўно, як Я гэта зрабіў?»). З-за гневу Сэнахірыма Бог абвяшчае: «Я ўкладу кручок Мой у нос твой і аброць Маю ў вусны твае, і вярну цябе назад той самай дарогай, па якой ты прыйшоў». 2 Царстваў 19:29–31 / Ісаі 37:30–32 – Бог дае Юдэі знак выжывання і росту: рэшта дому Юды зноў пусціць карані ўніз і прынясе плод уверх. 2 Царстваў 19:32–34 / Ісая 37:33–35 – Бог абяцае адносна цара Асірыі: «Ён не ўвойдзе ў гэты горад і не кіне туды стрэлы, і не падыдзе да яго з шчытом, і не насыпле супраць яго вала... Бо Я буду абараняць гэты горад, каб выратаваць яго дзеля Сябе і дзеля Давіда, раба Майго».
9
Магутны Анёл Гасподні абараняе Іерусалім
7. Боскае ўмяшанне і падзенне Сеннахерыба 2 Царстваў 19:35 / Ісаі 37:36 / 2 Хрон. 32:21 – У тую ж ноч выйшаў Анёл Гасподні і забіў у лагеры асірыйцаў 185 000 чалавек . Калі людзі ўсталі раніцай, «вось, усе яны былі трупамі». 2 Царстваў 19:36 / Ісая 37:37 — Сэнахірым сыходзіць, вяртаецца ў Ніневію і жыве там. 2 Царстваў 19:37 / Ісая 37:38 / 2 Хрон. 32:21 – Калі Сэнахірым пакланяўся ў доме Нісроха, свайго бога, яго сыны Адрамэлех і Шарэцар забілі яго мячом, і ён уцёк у зямлю Армянскую. Замест яго зацараваў сын ягоны Асархадон.
Асноўныя ўрокі з апавядання Розніца паміж чалавечым кампрамісам і Божым вызваленнем Спачатку Эзекія спрабаваў адкупіцца ад Сеннахірыма, забраўшы золата з Храма (2 Царстваў 18:14–16), але Асірыя ўсё роўна вярнулася і цалкам заваявала яго. Супакойванне ворага Бога рэдка спраўляецца; трывалы мір наступіў толькі тады, калі Эзекія перастаў спадзявацца на срэбра і цалкам звярнуўся да малітвы. Практычная падрыхтоўка ў спалучэнні з духоўным даверам Перад пачаткам аблогі Эзекія спыніў падачу вады, умацаваў сцены і арганізаваў абарончыя збудаванні (2 Хрон. 32:2–5). Вера ў Бога не азначае ігнаравання практычнай адказнасці, але Эзекія грунтаваў сваю найвышэйшую ўпэўненасць ва Усемагутным, а не на сваіх умацаваннях. Духоўнае распазнаванне супраць кпінаў і падману Рабсак выкарыстоўваў псіхалагічную тактыку — скажаў Святое Пісанне, сеяў страх, ставіў пад сумнеў Божую сілу і спрабаваў аддзяліць кіраўніцтва ад народа (2 Царстваў 18:22, 28–35). Загад Эзекіі «не адказвай яму» вучыць мудрасці адмовіцца спрачацца з блюзнерскімі здзеклівамі, замест гэтага вырашыўшы звярнуцца з гэтым пытаннем непасрэдна да Бога. Распаўсюджванне нашых праблем перад Госпадам Калі Эзекія атрымаў запалохваючы ліст ад Сеннахерыба, ён адразу ж аднёс яго ў храм і «разгарнуў перад Госпадам» (2 Царстваў 19:14). Гэта дае ўзор малітвы: прынесці рэальныя пагрозы, страхі і трывогі непасрэдна ў прысутнасць Бога і адкрыта выкласці іх перад Ім. Божая слава як найвышэйшы прыярытэт у малітве Эзекія маліўся не толькі аб асабістым выжыванні; ён маліўся, каб Бог дзейнічаў, «каб усе царствы зямлі ведалі, што Ты — Гасподзь Бог, Ты адзіны» (2 Царстваў 19:19). Малітвы, сканцэнтраваныя на Божай гонары, цесна супадаюць з Яго воляй. Гордасць чалавека супраць суверэнітэту Бога Сеннахерыб лічыў, што яго ваенныя заваёвы былі вынікам яго ўласнай сілы (2 Царстваў 19:23–24). Бог нагадаў яму, што ён быў толькі інструментам у агульным Божым плане (2 Царстваў 19:25–28). Бог супраціўляецца ганарлівым, і ніякая свецкая сіла не можа перамагчы Яго суверэнныя намеры.
10