Іфтах Галаадыцянін Суддзі 11 1 Іфтай Галаадыцянін быў чалавек адважны і моцны, сын распусніцы; ад Гілеада нарадзіўся Іфтай. 2 І жонка Галаадава нарадзіла яму сыноў; і выраслі сыны жонкі ягонай, і выгналі Іфтая, кажучы яму: ты не будзеш спадчыннікам у доме бацькі нашага, бо ты сын іншай жанчыны. 3 Тады Іфта ўцёк ад сваіх братоў і пасяліўся ў зямлі Тоў; і сабраліся да Іфтая людзі марныя і выйшлі з ім. 4 І сталася з цягам часу, што Аманіцяне пачалі вайну супраць Ізраіля. 5 І сталася, што калі Аманіцяне пачалі вайну супраць Ізраіля, старэйшыны Галаадскія пайшлі ўзяць Іфтая з зямлі Тоў. 6 І сказалі яны Іфтаю: «Ідзі і будзь нашым правадыром, і мы будзем біцца з Аманіцянамі». 7 І сказаў Іфтай старэйшынам Галаадскім: «Ці ж не вы зненавідзелі мяне і выгналі з дому бацькі майго? Чаму ж вы прыйшлі да мяне цяпер, калі вам цяжка?» 8 І сказалі старэйшыны Галаадскія Іфтаю: «Таму мы цяпер зноў звяртаемся да цябе, каб ты пайшоў з намі і ваяваў з Аманіцянамі і быў нам за правадыра над усімі жыхарамі Галаада». 9 І сказаў Іфтай старэйшынам Галаадскім: калі вы вернеце мяне, каб ваяваць з Аманіцянамі, і Гасподзь аддасць іх мне, ці буду я ў вас за правадыра? 10 І сказалі старэйшыны Галаадскія Іфтаю: Гасподзь хай будзе сведкай паміж намі, калі мы не зробім паводле тваіх слоў. 11 І пайшоў Іфтай са старэйшынамі Галаадскімі, і народ паставіў яго над сабой начальнікам і правадыром. І Іфтай прамовіў усе словы свае перад Госпадам у Масіфе. 12 І паслаў Іфтах паслоў да цара Аманіцян сказаць: «Што табе да мяне, што ты прыйшоў супраць мяне ваяваць у маёй зямлі?» 13 І адказаў цар Амоніцянаў паслам Іфтая: Ізраіль, калі выходзіў з Егіпта, захапіў маю зямлю ад Арнона да Явока і да Ярдана; дык вось, вярні мне гэтыя землі мірна. 14 І зноў паслаў Іфтах паслоў да цара сыноў Амонавых, 15 І сказаў яму: «Так кажа Іфтай: Ізраіль не захапіў зямлі Маава і зямлі Амонавых;
1
Іфтах Галаадыцянін
16 Але калі Ізраіль выйшаў з Егіпта і прайшоў праз пустыню да Чырвонага мора і прыйшоў у Кадэс; 17 І паслаў Ізраіль паслоў да цара Эдомскага сказаць: «Дазволь мне прайсці праз тваю зямлю». Але цар Эдомскі не паслухаўся. І паслалі яны да цара Маавіцкага, але ён не згадзіўся. І Ізраіль застаўся ў Кадэсе. 18 І пайшлі яны праз пустыню, і абышлі зямлю Эдомскую і зямлю Маавіцкую, і прыйшлі на ўсходні бок зямлі Маавіцкай, і разбілі табар па той бок Арнона, але не ўваходзілі ў межы Маава, бо Арнон быў мяжа Маава. 19 І паслаў Ізраіль паслоў да Сігона, цара Амарэйскага, цара Есэвонскага, і сказаў яму Ізраіль: дазволь нам прайсці праз тваю зямлю ў маё месца. 20 Але Сігон не даверыўся Ізраілю прайсці праз ягоныя межы; і сабраў Сігон увесь свой народ, і размясціўся табарам у Яацы, і ваяваў з Ізраілем. 21 І аддаў Гасподзь Бог Ізраілеў Сігона і ўвесь народ ягоны ў рукі Ізраіля, і яны пабілі іх; і Ізраіль валодаў усёй зямлёй Амарэяў, жыхароў той краіны. 22 І яны валодалі ўсімі межамі Амарэйцаў ад Арнона да Явока і ад пустыні да Ярдана. 23 Дык вось, Гасподзь, Бог Ізраілеў, выгнаў Амарэяў ад аблічча народу Свайго Ізраіля, а ты хочаш валодаць імі? 24 Ці ж не валодаеш ты тым, што дае табе ў валоданне Хамос, бог твой? Дык усіх, каго праганяе Гасподзь, Бог наш, ад нас, тымі і валодаем. 25 Ці ж ты чымсьці лепшы за Валака, сына Сэпфора, цара Маава? Ці сварыўся ён калі-небудзь з Ізраілем, ці ваяваў ён з імі? 26 Калі Ізраіль жыў у Хэшбоне і ў залежных ад яго гарадах, у Араэры і ў залежных ад яго гарадах і ва ўсіх гарадах, што паблізу Арнона, трыста гадоў, чаму ж вы не вярнулі іх за гэты час? 27 Дык вось, я не зграшыў перад табою, а ты мне вінаваты, што ваюеш супраць мяне. Гасподзь Судзьдзя хай будзе судзіць сёньня паміж сынамі Ізраіля і сынамі Амонавымі. 28 Але цар Амоніцян не паслухаўся слоў Іфтая, якія той паслаў да яго. 29 І сышоў Дух Гасподні на Іфтая, і ён прайшоў Гілеад і Манасію, і прайшоў Міцпу Гілеадскую, а з Міцпы Гілеадскай пайшоў да Амоніцян. 30 І даў Іфтай абяцанне Госпаду, кажучы: калі Ты сапраўды аддасі Аманіцян у рукі мае, 31 Дык што выйдзе з дзвярэй дома майго насустрач мне, калі я вярнуся з мірам ад Аманіцян, будзе Госпаду, і я прынясу гэта на цэласпаленне. 32 І пайшоў Іфтай да Аманіцян, каб ваяваць з імі, і Гасподзь аддаў іх у рукі ягоныя. 33 І пабіў іх ад Ароэра да Мініта, дваццаць гарадоў, і да даліны вінаграднікаў вельмі вялікай разгромнай паразай. Так былі Аманіцяне ўпакораны сынамі Ізраіля. 34 І прыйшоў Іфтай у Масіфу ў свой дом, і вось, дачка ягоная выйшла насустрач яму з тымпанамі і танцамі; яна была ў яго адзіная; акрамя яе ў яго не было ні сына, ні дачкі. 35 І калі ён убачыў яе, разадраў вопратку на сабе і сказаў: «Гор мне, дачка мая! ты вельмі прыніжыла мяне, і ты адна з тых, хто бянтэжыць мяне; бо я адкрыў вусны мае перад Госпадам і не магу адступіцца». 36 І сказала яна яму: «Ойча мой! калі ты адкрыў вусны твае перад Госпадам, дык зрабі са мной тое, што выйшла з вуснаў тваіх, бо Гасподзь адпомсціў за цябе ворагам тваім, сынам Амонавым». 37 І сказала яна бацьку свайму: зрабі мне вось што: пакінь мяне на два месяцы, каб я пахадзіла па гарах і аплакала дзявоцтва сваё я і мае сяброўкі. 38 І сказаў ён: «Ідзі». І адпусціў яе на два месяцы. Яна пайшла з сяброўкамі сваімі і аплаквала дзявоцтва сваё ў гарах. 39 Праз два месяцы яна вярнулася да бацькі свайго, і ён выканаў з ёй абяцанне сваё, якое даў; і яна не ведала мужа. І было гэта звычаем у Ізраілі,
2
Іфтах Галаадыцянін
40 што дочкі Ізраілевыя штогод хадзілі аплакваць дачку Іфтая Галаадыцяніна чатыры дні ў годзе.
Суддзі 12 1 І сабраліся жыхары Яфрэмавыя, і пайшлі на поўнач, і сказалі Іфтаю: чаму ты пайшоў ваяваць з Аманіцянамі і не паклікаў нас з табою? мы спалім твой дом агнём. 2 І сказаў ім Іфтах: я і мой народ былі ў вялікай сварцы з Аманіцянамі, і я паклікаў вас, але вы не выратавалі мяне з рук іхніх. 3 І калі я ўбачыў, што вы не ратуеце мяне, я рызыкаваў жыццём сваім і пайшоў супроць Аманіцян, і Гасподзь аддаў іх у рукі мае. Навошта ж вы прыйшлі да мяне сёння ваяваць са мною? 4 Тады Іфта сабраў усіх жыхароў Галаада і ваяваў з Яфрэмам; і жыхары Галаада пабілі Яфрэма, бо сказалі: «Вы, Галаадцы, уцекачы Яфрэма сярод Яфрэма і Манасіі». 5 І Галаадыцяне захапілі пераправы праз Ярдан перад Яфрэмлянамі. І калі ацалелыя Яфрэмляне казалі: «Дазвольце мне перайсці», дык жыхары Галаада казалі яму: «Ці ты Яфрэмлянін?» Калі ён казаў: «Не», 6 Тады сказалі яму: «Скажы «Шыбалет». А ён сказаў «Сібалет», бо не мог правільна вымавіць гэтае слова. Тады яны схапілі яго і забілі каля Ярданскай ракі. І загінула ў той час Яфрэмлян сорак дзве тысячы. 7 І судзіў Іфтай Ізраіля шэсць гадоў. Тады памёр Іфтай Галаадыцянін і быў пахаваны ў адным з гарадоў Галаада.
Каментарый Гісторыя пра Іфтая , якую можна знайсці ў 11-м і 12-м раздзелах Кнігі Суддзяў Бібліі караля Якава, — адна з самых моцных, складаных і трагічных апавяданняў Старога Запавету. У ёй распавядаецца пра магутнага воіна, адкінутага сваёй сям'ёй, які паўстае, каб вызваліць Ізраіль, але трапляе ў пастку трагічнай клятвы і пазней аказваецца ўцягнутым у жорсткую грамадзянскую вайну.
Частка 1: Разбор па вершах раздзелаў 11–12 кнігі Суддзяў Суддзі, раздзел 11: Уздым Іфтая і канфлікт з Аманіцянамі 11:1–3 — Біяграфія і выгнанне Іфтая Іфтай прадстаўлены як «моцны муж адважны», але ён сын распусніцы. У яго бацькі, Гілеада, ёсць законныя сыны, якія выганяюць Іфтая, каб той не атрымаў спадчыны. Іфтай уцякае ў зямлю Тоб, дзе вакол яго збіраецца група «марных людзей» (ізгояў або гультай) і ідзе за ім як за сваім правадыром. 11:4–11 — Старэйшыны Галаадскія шукаюць дапамогі Калі аманіцяне пачалі вайну супраць Ізраіля, старэйшыны Галаада зразумелі, што ім патрэбен ваенны камандзір. Яны адправіліся ў зямлю Тоў, каб папрасіць Іфтая ўзначаліць іх. Спачатку Іфтай распытвае іх пра іх мінулае адхіленне, але яны згаджаюцца, што калі ён прывядзе іх да перамогі, то стане кіраўніком усіх жыхароў Галаада. Яны замацавалі гэтую клятву перад Госпадам у Масіфе.
3
Іфтах Галаадыцянін
11:12–28 — Дыпламатычныя і тэалагічныя перамовы Іфтая Перад боем Іфта пасылае паслоў да цара Амонітаў з пытаннем, чаму яны нападаюць на зямлю Ізраіля. Цар Амонітаў сцвярджае, што Ізраіль захапіў іх зямлю, калі выходзіў з Егіпта. Іфта адказвае падрабязным гістарычным і тэалагічным апраўданнем: Ізраіль забіраў зямлю не ў Амонітаў ці Маава, а ў Сігона, цара Амарэйцаў, якога Бог аддаў у іх рукі. Ён аспрэчвае права Амонітаў скардзіцца пасля трохсот гадоў мірнага ўрэгулявання і пакідае рашэнне Госпаду. Цар Амонітаў ігнаруе пасланне. 11:29 — Умацаванне Духа «Тады Дух Гасподні сышоў на Іфтая». Атрымаўшы Божую сілу, Іфтай праходзіць праз Гілеад і Манасію, збірае войска і ідзе да аманіцян. 11:30–31 — Неабдуманая клятва Іфтая Перад бітвай Іфтай даў абяцанне Госпаду: калі Бог аддасць Аманіцян у яго рукі, то ўсё, што выйдзе з дзвярэй яго дома насустрач яму, калі ён вернецца з мірам, будзе належаць Госпаду, і ён прынясе гэта ў ахвяру цэласпалення. 11:32–33 — Перамога над Амонам Іфтай наступае і змагаецца з аманіцянамі. З дапамогай Госпада ён наносіць ім разгромную паразу ў дваццаці гарадах, скарыўшы аманіцян перад сынамі Ізраіля. 11:34–40 — Трагічнае вяртанне дадому і выкананне абяцання Іфтай вяртаецца дадому ў Масіфу. Яго адзінае дзіця — яго дачка — выходзіць яму насустрач, танцуючы з тымпанамі. Ахоплены горам, Іфтай раздзірае вопратку і аплаквае сваю клятву, разумеючы, што не можа адмовіцца ад яе. Яго дачка мужна пагаджаецца, просячы толькі два месяцы, каб пайсці ў горы са сваімі спадарожніцамі і аплакаць яе цнатлівасць. Праз два месяцы яна вяртаецца, і Іфтай выконвае сваю клятву, дадзеную ёй. Гэта падзея становіцца штогадовай традыцыяй, калі дочкі Ізраіля аплакваюць яе чатыры дні кожны год. Суддзі, раздзел 12: Грамадзянская вайна з Яфрэмам і наступнымі суддзямі 12:1–3 — Скаргі Яфрэма Нахабныя жыхары Эфраіма збіраюцца і пераходзяць у Цафон, дзе гнеўна выступаюць супраць Іфтая. Яны скардзяцца, што ён пайшоў ваяваць супраць Амона, не паклікаўшы іх на дапамогу, і пагражаюць спаліць яго дом разам з ім унутры. Іфтай адказвае, што ён і яго людзі клікалі на дапамогу, калі былі ў вялікай бядзе, але Іфраім не выратаваў іх. 12:4–6 — Грамадзянская вайна і выпрабаванне «Шыбалет» Іфтай збірае жыхароў Галаада і змагаецца з Яфрэмам, перамагаючы іх. Галаадыцяне захопліваюць пералівы ракі Ярдан. Калі ўцякаючыя Яфрэмляне спрабуюць пераправіцца назад, вартавыя выпрабоўваюць іх, просячы сказаць слова «Шыбалет». Паколькі ў яфрэмскім дыялекце гук «ш» вымаўляецца як «Сібалет». Гэтая лінгвістычная памылка выкрывае іх, што прыводзіць да забойства 42 000 Яфрэмлянаў. 12:7 — Смерць Іфтая Іфтай судзіў Ізраіль шэсць гадоў, перш чым памёр. Яго пахавалі ў адным з гарадоў Гілеада.
4
Іфтах Галаадыцянін
Частка 2: Ключавыя ўрокі і жыццёвае прымяненне 1. Бог можа выкарыстоўваць ізгояў і адкінутых Урок: Іфтая выгнала ўласная сям'я з-за яго паходжання, але Бог абраў яго, каб выратаваць цэлы народ. Ужыванне: Ніколі не дазваляйце вашаму мінуламу, сямейнаму паходжанню або непрыняццю людзей вызначаць ваш патэнцыял. Бог часта выкарыстоўвае людзей, якіх грамадства ігнаруе або спісвае з рахункаў, для дасягнення незвычайных мэтаў. 2. Найважнейшая важнасць таго, каб берагчы свае словы (небяспека неабдуманых абяцанняў) Урок: Іфтах, пад уздзеяннем эмацыйнага запалу і трывогі, даў паспешлівую і непатрэбную абяцанку, што прывяло да разбуральнай асабістай трагедыі. Ужыванне: Словы маюць велізарную вагу. Мы павінны быць асцярожнымі з імпульсіўнымі абяцаннямі, эмацыйнымі заявамі або абавязацельствамі, зробленымі пад ціскам. Сапраўдная вера давярае Божаму суверэнітэту, не спрабуючы «падкупіць» Яго ці гандлявацца з Ім праз неабдуманыя абяцанні (Эклезіяст 5:2, 5). 3. Веданне сваёй гісторыі і стаянне на праўдзе Урок: Іфтай быў не проста жорсткім воінам; ён глыбока ведаў гісторыю Ізраіля і запаветныя адносіны Бога з навакольнымі народамі. Ён выкарыстоўваў дыпламатыю і гістарычную праўду, перш чым звярнуцца да гвалту. Ужыванне: Засяродзьцеся на праўдзе Божага Слова і гістарычнай рэальнасці. Веданне падмурка вашай веры дазваляе вам адказваць крытыкам, мудра вырашаць канфлікты і цвёрда супрацьстаяць ілжывым абвінавачванням. 4. Разбуральная прырода гонару і трайбалізму Урок: Яфрэмляне кіраваліся параненым гонарам, зайздрасцю і племянным эга, што прывяло да бессэнсоўнай грамадзянскай вайны, якая забрала жыцці дзясяткаў тысяч ізраільцян. Ужыванне: Гонар і дробныя сваркі сярод вернікаў (ці ўнутры супольнасцей і сем'яў) руйнуюць адзінства знутры. Замест таго, каб змагацца за тое, хто атрымлівае заслугу ці славу, мы павінны аддаваць прыярытэт Божаму Царству і ўзаемнай падтрымцы. 5. Недасканалыя чалавечыя прылады і Боская ласка Урок: Іфтай згадваецца ў Зале веры Новага Запавету (Габрэяў 11:32), аднак яго жыццё было адзначана сур'ёзнымі недахопамі, неабдуманымі рашэннямі і жорсткімі міжпляменнымі войнамі. Ужыванне: Бог дзейнічае праз зламаных, недасканалых людзей. Хоць нашы дрэнныя рашэнні ўсё яшчэ нясуць балючыя зямныя наступствы, Божая ласка можа адкупіць добраахвотнае сэрца, нават калі яно яшчэ не зусім да канца апрацаванае.
5
Іфтах Галаадыцянін
Іефтай у Новым Запавеце У Пасланні да Габрэяў 11 , якое часта называюць «Залай веры», Іефтай атрымлівае нечаканую і пачэсную згадку сярод вялікіх гераінь і герояў біблейскай гісторыі. Улічваючы трагічныя вынікі і маральныя неадназначнасці, запісаныя ў яго гісторыі ў Кнізе Суддзяў, яго ўключэнне ў гэты раздзел дае глыбокае разуменне таго, як Новы Запавет успрымае веру, ласку і чалавечую недасканаласць. 1. Дзе згадваецца Іфтай у Пасланні да Габрэяў 11 Іфта згадваецца ў Пасланні да Габрэяў 11:32–34 : «І што яшчэ мне сказаць? Бо ў мяне не хапае часу, каб расказаць пра Гедэона, і Барака, і Самсона, і Іфтая , і пра Давіда, і Самуіла, і пра прарокаў, якія верай перамагалі царствы, чынілі праўду, атрымлівалі абяцанні, замыкалі пашчы львам, гасілі лютасць агню, пазбягалі вастра мяча, ад слабасці станавіліся моцнымі, станавіліся адважнымі ў барацьбе, звярталі ва ўцёкі войскі чужынцаў». 2. Ключавыя ідэі з пункту гледжання Новага Запавету А. Вера прызнаецца сярод недасканалага чалавецтва Кніга Суддзяў апісвае перыяд духоўнага заняпаду ў Ізраілі, і жыццё Іфтая было далёка не чыстым і не ідэальным. Ён быў незаконнанароджаным дзіцем, выгнаннікам, правадыром «марных людзей» і воінам, які даў неабдуманую клятву, якая скончылася трагедыяй. Аднак у Пасланні да Габрэяў 11 святых не пералічваюць паводле маральнай дасканаласці, а паводле веры . Аўтар Новага Запавету не звяртае ўвагі на сацыяльную стыгму, цяжкае мінулае і асабістыя памылкі Іфтая, каб падкрэсліць момант, калі ён даверыўся Богу, каб змагацца за Ізраіль. Божая пахвала ў Новым Запавеце грунтуецца на даверы да Яго , а не на чалавечай бездакорнасці. Б. «З слабасці сталі моцнымі» Пасланне да Габрэяў 11:34 падсумоўвае досвед многіх суддзяў фразай: «з слабасці сталі моцнымі». Слабасці Ефтая: Ён пачаў як ізгой, выгнаны сваімі ж братамі (Суддзі 11:2), і не меў традыцыйнага, высакароднага радаводу. Божая сіла: Калі на яго сышоў Дух Гасподні (Суддзі 11:29), яго натуральная нястача і сацыяльнае выгнанне ператварыліся ў духоўную ўладу і ваеннае вызваленне. Сувязь з Новым Запаветам: Гэта непасрэдна супадае з тэалогіяй Паўла ў 2-м Пасланні да Карынфянаў 12:9 ( «Дастаткова табе Маёй ласкі, бо сіла Мая ўдасканальваецца ў слабасці» ). C. Вера, якая праяўляецца ў вусным і тэалагічным перакананні Перад тым, як Іфтай пачаў ваяваць з аманіцянамі, ён уступіў у працяглую дыпламатычную перамову, якая грунтавалася на гісторыі Ізраіля (Суддзі 11:12–27). Ён смела заявіў, што Гасподзь Бог Ізраіля аддаў зямлю Свайму народу, і пацвердзіў: «Гасподзь Суддзя няхай сёння судзіць паміж сынамі Ізраіля і сынамі Амонавымі». Вера Іефтая праявілася ў яго перакананні, што толькі Бог з'яўляецца вярхоўным Суддзёй і валадаром над чалавечымі царствамі .
6
Іфтах Галаадыцянін
У Пасланні да Габрэяў 11:33 гэты аспект веры апісваецца як перамаганне царстваў і ўмацаванне ў барацьбе . D. Сіла запаветнай ласкі Уключэнне такіх постацяў, як Іфтай, Самсон і Гедэон, у Пасланне да Габрэяў 11 падкрэслівае галоўную тэму Новага Запавету: адкупленчую ласку . Калі б выратаванне і Божае адабрэнне залежалі ад бездакорнага выканання абавязкаў, Іфтая не было б у спісе. Яго ўключэнне ў гэтае пасланне паказвае на евангельскую вестку — што Бог дзейнічае праз зламаных, бязладных і недасканалых людзей, якія звяртаюцца да Яго з надзеяй. 3. Параўнанне апавядання Старога Запавету з кароткім зместам Новага Запавету Фокус на Старым Запавеце (Суддзі 11–12)
Фокус на (Габрэяў 11)
Гістарычная і чалавечая рэальнасць: ізгойства, жорсткая дыпламатыя, неабдуманая клятва, трагічная страта, грамадзянскія беспарадкі.
Духоўная праўда: перамога праз давер, пераадоленне слабасці, спадзяванне на Божую сілу.
Акцэнт: складанасць чалавечага бязладдзе племянной эпохі Ізраіля.
Акцэнт: Божая сіла, якая дзейнічае праз сапраўдную веру ў цяжкіх абставінах.
асяроддзя
і
Урок: Непрадбачаныя наступствы дурных слоў і пашкоджаных чалавечых сістэм.
Новым
Запавеце
Урок: Вечная пашана аддаецца тым, хто давярае Богу змагацца за свае бітвы.
Жыццёвае прымяненне з пункту гледжання Новага Запавету Бог не вызначае цябе па тваіх найгоршых памылках: Іефтай у Новым Запавеце ўспамінаецца за яго веру ў Божую сілу вызвалення, а не за яго трагічную неабдуманую абяцанку. У Хрысце твая спадчына фарміруецца верай і Божай ласкай, а не тваімі мінулымі памылкамі. Вера дзейнічае ў недасканалыя часы: Іфтай жыў у эпоху маральнага хаосу, але ўсё ж давяраў Богу. Вам не патрэбныя ідэальныя ўмовы, каб праяўляць сапраўдную веру. Засяродзьцеся на Збаўцу, а не толькі на прыладзе: уключэнне Іефтая ў Пасланне да Габрэяў 11 найважнейшых указанняў на Бога — сапраўднага Героя Бібліі, які дае сілы слабым людзям выконваць Яго абяцанні.
7