Jaunaren aingeru ahaltsuak Jerusalem defendatzen du 2 Erregeak 18-19 2 Erregeak 18 1 Israelgo errege Elaren seme Oseasen hirugarren urtean hasi zen errege izaten Ezekias, Akazen semea, Judako errege. 2 Hogeita bost urte zituen errege izaten hasi zenean, eta hogeita bederatzi urtez errege izan zen Jerusalemen. Bere amaren izena Abi zen, Zakariasen alaba. 3 Jaunaren aurrean zuzena zena egin zuen, bere aita Davidek egin zuen guztiaren arabera. 4 Leku gorenak kendu zituen, irudiak hautsi, basoak moztu eta Moisesek egindako brontzezko sugea hautsi zuen; izan ere, garai haietaraino, israeldarrek intsentsua erretzen zioten; eta Nehuxtan deitu zion Moisesek. 5 Jaunaren, Israelgo Jainkoaren,gan konfiantza izan zuen; eta Judako errege guztien artean, ez zen haren parekorik izan haren ondoren, ezta haren aurretik ere. 6 Jaunari eutsi zion, eta ez zen haren atzetik aldendu, baizik eta Jaunak Moisesi eman zizkion aginduak bete zituen. 7 Jauna harekin zegoen, eta aurrera egin zuen nonahi arrakasta izan zuen; Asiriako erregearen aurka matxinatu zen, eta ez zion zerbitzatu. 8 Filistearrak Gazaraino eta inguruetaraino jo zituen, zaindarien dorretik hiri gotorturaino. 9 Ezekias erregearen laugarren urtean, hau da, Israelgo Elaren seme Oseas erregearen zazpigarren urtean, gertatu zen Asiriako errege Salmanasar Samariaren aurka igo eta setiatu egin zuela. 10 Hiru urteren buruan hartu zuten Samaria. Ezekiasen seigarren urtean, hau da, Israelgo errege Oseasen bederatzigarren urtean, hartu zuten. 11 Asiriako erregeak israeldarrak Asiriara eraman zituen, eta Halah-en eta Habor-en, Gozan ibaiaren ondoan, eta Mediako hirietan kokatu zituen. 12 Jaunaren, beren Jainkoaren, ahotsa ez zutelako obeditzen, baizik eta haren ituna hautsi zutelako, eta Jaunaren zerbitzari Moisesek agindutako guztia ere ez zutelako entzun, ezta bete ere. 13 Ezekias erregearen hamalaugarren urtean, Asiriako errege Senakerib Judako hiri gotortu guztien aurka igo eta hartu zituen.
1
Jaunaren aingeru ahaltsuak Jerusalem defendatzen du
14 Judako Ezekias erregeak Asiriako erregeari bidali zion Lakixera, esatera: «Bekatu egin dut; alde egin niregandik; zuk ezartzen didazun guztia jasango dut». Eta Asiriako erregeak Judako Ezekias erregeari hirurehun talentu zilar eta hogeita hamar talentu urre agindu zizkion. 15 Ezekiasek Jaunaren etxean eta errege-jauregiko altxortegietan aurkitutako zilar guztia eman zion. 16 Garai hartan, Ezekiasek Judako errege Ezekiasek estali zituen Jaunaren tenpluko ateetako eta zutabeetako urrea moztu eta Asiriako erregeari eman zizkion. 17 Asiriako erregeak Tartan, Rabsaris eta Rabshakeh bidali zituen Lakixetik Ezekias erregearengana, gudaroste handi batekin Jerusalemera. Hauek igo eta Jerusalemera iritsi ziren. Igo zirenean, goiko urtegiaren ubidearen ondoan gelditu ziren, oihal-garbitzailearen sororako bidean zegoena. 18. Eta erregeari dei egin ziotenean, atera zitzaizkien Eliakim, Hilkiasen semea, jauregiko arduraduna, Xebna idazkaria eta Joah, Asafen semea, bozeramailea. 19 Rabshakesek esan zien: «Esaiozue Ezekiasi: Hau dio errege handiak, Asiriako erregeak: Zer konfiantza duzu? 20. Esaten duzu (baina hitz hutsalak dira) badudala aholkua eta indarra gerrarako. Norengan duzu orain konfiantza, nire aurka matxinatzeko? 21 Orain, hara, Egiptoko kanabera urratu honen makilan zaudela konfiantzaz, zeinaren gainean makurtzen den norbait, eskuan sartuko zaion eta zulatuko dion. Horrelakoa da Egiptoko errege Faraoia harengan konfiantza duten guztientzat. 22 Baina Jaunarengan, gure Jainkoarengan, konfiantza dugula esaten badidazue, ez al da bera Ezekiasek kendu dizkion toki gorenak eta aldareak, eta Judari eta Jerusalemi esan die: Aldare honen aurrean gurtuko duzue Jerusalemen? 23 Orain, beraz, egin ezazu zin nire jaun Asiriako erregearekin, eta bi mila zaldi emango dizkizut, baldin eta gai bazara horien gainean zaldizkoak aurkitzeko. 24 Nola, orduan, nire nagusiaren zerbitzari txikienen artean baten aurpegia uxatuko duzu, eta Egiptoan jarriko duzu zure konfiantza gurdi eta zaldizkoengatik? 25 Jaunaren baimenik gabe etorri al naiz toki honetara suntsitzera? Jaunak esan zidan: «Igo lurralde honetara eta suntsitu ezazu». 26 Orduan, Eliakimek, Hilkiasen semeak, Xebnak eta Joahek Rabsakehi esan zioten: «Otoitz egiten dizut, hitz egin iezaiezu zure zerbitzariei siriako hizkuntzaz, ulertzen baitugu; baina ez hitz egin gurekin judu hizkuntzaz, harresi gainean dagoen jendearen belarrietan». 27 Baina Rabshake-k esan zien: «Nire jaunak bidali nau zure jaunarengana eta zuri hitz hauek esatera? Ez al nau bidali harresi gainean dauden gizonengana, beren gorotza jan eta beren pixa edan dezaten zuekin batera?» 28 Orduan, Rabshake zutik jarri eta ozenki oihu egin zuen judu hizkuntzan, eta esan zuen: «Entzun errege handiaren, Asiriako erregearen, hitza: 29 Hau dio erregeak: Ez zaitzatela engaina Ezekiasek, ezingo zaituztelako libratu haren eskuetatik. 30 Ez zaitzatela Ezekiasek Jaunarengan konfiantza izanarazi, esanez: Jaunak libratuko gaitu, eta hiri hau ez da Asiriako erregearen eskuetara emango. 31 Ez entzun Ezekiasi; hau dio Asiriako erregeak: Egin ezazue nirekin ituna opari baten bidez, eta atera zaitezte niregana, eta jan dezazue bakoitzak bere mahatsondoaren eta pikondoaren fruituetatik, eta edan dezazue bakoitzak bere putzuko ura. 32. Zuen lurraldearen antzeko lurralde batera etorri eta eraman zaitzaten arte, gari eta ardo lurralde batera, ogi eta mahasti lurralde batera, oliba eta ezti lurralde batera, bizi zaitezten eta ez hil zaitezten. Eta ez entzun Ezekiasi, Jaunak libratuko gaituela esanez engainatzen zaituztenean. 33 Nazioen jainkoek libratu al dute beren lurralde osoa Asiriako erregearen eskuetatik? 34 Non dira Hamat eta Arpadeko jainkoak? Non dira Sefarbaim, Hena eta Ibako jainkoak? Libratu al dute Samaria nire eskuetatik? 35. Zein dira, herrialdeetako jainko guztien artean, beren herrialdea nire eskuetatik libratu dutenak, Jaunak Jerusalem nire eskuetatik libra dezan?
2
Jaunaren aingeru ahaltsuak Jerusalem defendatzen du
36 Baina herria isilik egon zen, eta ez zion hitzik erantzun; izan ere, erregearen agindua hau zen: «Ez erantzun». 37 Orduan, Eliakim, Hilkiasen semea, jauregiko arduraduna, Xebna idazkaria eta Joah, Asafen semea, bozeramailea, Ezekiasengana joan ziren, jantziak urratuta, eta Rabshakesen hitzak jakinarazi zizkioten. 2 Erregeak 19 1 Ezekias erregeak, hori entzun zuenean, jantziak urratu, zakuz jantzi eta Jaunaren etxera joan zen. 2 Eta Eliakim, etxeko arduraduna, Xebna idazkaria eta apaiz-zaharrak, zakuz jantzita, Amotzen seme Isaias profetarengana bidali zituen. 3 Eta esan zioten: «Hau dio Ezekiasek: «Gaurko eguna larrialdi, errieta eta blasfemia da; haurrak erditzeko garaia da, eta ez dago erditzeko indarrik». 4. Baliteke Jaunak zure Jainkoak entzungo izatea Rabsacesen hitz guztiak, zeina Asiriako erregeak bere nagusiak Jainko bizia iraintzera bidali duen; eta Jaunak zure Jainkoak entzun dituen hitzak gaitzetsiko dituen. Horregatik, altxa zure otoitza geratzen direnen alde. 5 Ezekias erregearen zerbitzariak Isaiasengana joan ziren, beraz. 6 Isaiasek esan zien: «Honela esango diozue zuen nagusiari: Honela dio Jaunak: Ez izan beldurrik entzun dituzun hitzez, zeinekin Asiriako erregearen zerbitzariek ni blasfematu nauten». 7 Hara, eztanda bat bidaliko diot, eta zurrumurru bat entzungo du, eta bere lurraldera itzuliko da; eta ezpataz hilaraziko dut bere lurraldean. 8 Rabshake itzuli zen, eta Asiriako erregea Libnaren aurka borrokan aurkitu zuen; izan ere, entzun baitzuen Lakixetik joan zela. 9 Etiopiako Tirhaka erregearen berri entzun zuenean, «Hara, zure aurka borrokatzera dator», mezulariak bidali zizkion berriro Ezekiasi, esanez: 10. Huna zer esango diozue Ezekias Judako erregeari: Ez zaitzatela engaina zure Jainkoak, zeinarengan konfiantza duzun, esanez: Jerusalem ez da Asiriako erregearen eskuetara emango. 11. Begira, entzun duzu zer egin dieten Asiriako erregeek lurralde guztiei, erabat suntsitu dituztenak; eta libratuko al zara? 12 Nire aitek Gozan, Haran, Rezef eta Telasarren bizi ziren Edengo seme-alabak suntsitu zituzten nazioen jainkoek libratu al dituzte? 13 Non dira Hamateko erregea, Arpadeko erregea, Sefarbaim hiriko, Henako eta Ibako erregea? 14. Ezekiasek gutuna jaso eta mezularien eskutik irakurri zuen; gero, Jaunaren etxera igo eta Jaunaren aurrean zabaldu zuen. 15 Ezekiasek Jaunaren aurrean otoitz egin zuen, esanez: «Jauna, Israelgo Jainkoa, kerubinen artean bizi zarena, zu zara lurreko erreinu guztien Jainkoa bakarrik; zuk egin dituzu zerua eta lurra». 16 Jauna, makurtu zure belarria eta entzun; ireki, Jauna, zure begiak eta ikusi; entzun Senakeriben hitzak, Jainko bizia iraintzeko bidali dituenak. 17 Egiaz, Jauna, Asiriako erregeek suntsitu dituzte nazioak eta haien lurraldeak, 18 Eta sutara bota dituzte haien jainkoak; ez baitziren jainko, baizik eta gizakien eskuen lana, egurrezkoa eta harrizkoa; horregatik suntsitu dituzte. 19 Orain, beraz, gure Jainko Jauna, otoitz egiten dizut, salba gaitzazu haren eskuetatik, lurreko erreinu guztiek jakin dezaten zu zarela Jainko Jauna, zu bakarra. 20 Orduan, Amotzen seme Isaiasek Ezekiasi mezu hau bidali zion: «Hau dio Israelgo Jainko Jaunak: Asiriako errege Senakeriben aurka otoitz egin didazun hori entzun dut. 21 Jaunak haren aurka esan duen hitza hau da: Siongo birjina alabak mespretxatu eta iseka egin dizu; Jerusalemgo alabak burua astindu du zure aurka. 22 Nori iseka egin eta blasfema egin diozu? Noren aurka altxatu duzu ahotsa eta noren aurka altxatu dituzu begiak? Israelgo Santuaren aurka, hain zuzen ere.
3
Jaunaren aingeru ahaltsuak Jerusalem defendatzen du
23 Zure mezularien bidez Jauna irainka egin duzu, eta esan duzu: «Nire gurdi-multzoarekin igo naiz mendien gailurrera, Libanoko magalera, eta moztuko ditut bertako zedro garaiak eta izei ederrak; eta sartuko naiz haren mugako ostatuetara, Karmel basora». 24 Ur arrotzak zulatu eta edan ditut, eta oinen zolapean lehortu ditut setiatutako lekuetako ibai guztiak. 25. Ez al duzu entzun aspaldi egin dudana, eta antzinatik sortu dudala? Orain gauzatu dut, hiri gotortuak hondamendi-pila bihurtu ditzazun. 26 Horregatik, haien biztanleak indar gutxikoak ziren, izutu eta nahasi ziren; zelaiko belarra bezala ziren, belar berdea bezala, teilatuetako belarra bezala, eta hazi aurretik erretako garia bezala. 27 Baina badakit non bizi zaren, non irteten zaren eta non sartzen zaren, eta non zauden nire aurka haserre. 28 Zure amorrua nire aurka eta zure iskanbila nire belarrietara igo delako, nire kakoa jarriko dizut sudurrera, eta nire uzda zure ezpainetara, eta itzuliaraziko zaitut etorri zinen bidetik. 29 Eta hau izango da zuretzat seinale: Aurten berez hazten dena jango duzue, eta bigarren urtean bertatik ernetzen dena; eta hirugarren urtean erein eta bildu, eta landatuko dituzue mahastiak, eta jango dituzue haien fruituak. 30 Judako etxetik ihes egin dutenek berriro sustraiak botako dituzte behera eta fruituak emango dituzte gora. 31 Jerusalemdik aterako da hondarra, eta Sion menditik ihes egingo dutenak; armadetako Jaunaren suminkortasunak egingo du hori. 32 Horregatik, hau dio Jaunak Asiriako erregeari buruz: Ez da hiri honetara sartuko, ezta gezirik jaurtiko ere, ez da ezkutuarekin hurbilduko, ezta lubakirik eraikiko ere haren kontra. 33. Bide beretik etorriko da, eta ez da hiri honetara sartuko, dio Jaunak. 34. Izan ere, hiri hau defendatuko dut, salbatzeko, neure buruaren mesedetan eta nire zerbitzari Daviden mesedetan. 35 Gau hartan gertatu zen Jaunaren aingeruak ehun eta laurogeita bost mila gizon hil zituela asiriarren kanpalekuan. Biharamunean goiz jaiki zirenean, hara, denak gorpuak zirela. 36 Asiriako errege Senakerib alde egin zuen, joan eta itzuli zen, eta Niniven bizi izan zen. 37 Eta gertatu zen, Nisrok bere jainkoaren etxean adoratzen ari zela, Adramelekek eta Saretzerrek bere semeek ezpataz jo zuten; eta Armeniako lurraldera ihes egin zuten. Eta Asarhaddon bere semeak erreinatu zuen haren ordez.
2 Kronikak 32:1-23 1 Gertaera hauen eta haien ezarpenaren ondoren, Asiriako errege Senakerib etorri eta Judara sartu zen, eta hiri gotortuak inguratu zituen, eta beretzat irabaztea pentsatu zuen. 2 Ezekiasek ikusi zuenean Senakerib etorri zela eta Jerusalemen aurka borrokatzeko asmoa zuela, 3 Hiritik kanpo zeuden iturrietako urak ixteko aholkua hartu zuen bere buruzagiekin eta gizon indartsuekin, eta hauek lagundu zioten. 4 Jendetza handia bildu zen, iturri guztiak eta lurraldearen erditik zihoan erreka itxi zituzten, esanez: «Zergatik etorri behar dute Asiriako erregeek ur asko aurkitzeko?» 5. Indartu egin zuen bere burua, eta hautsi zen harresi guztia berreraiki zuen, eta dorreetaraino altxatu zuen, eta beste harresi bat kanpoaldean, eta Millo konpondu zuen Daviden hirian, eta gezi eta ezkutu ugari egin zituen. 6 Gerlarien kapitainak ezarri zituen herriaren gainean, eta hiriko atearen ondoko plazan bildu zituen bere inguruan, eta hitz egin zien lasaigarri, esanez: 7 Izan zaitezte sendo eta adoretsu, ez izan beldurrik eta ez izutu Asiriako erregearen aurrean, ezta harekin dagoen jendetza osoaren aurrean ere; izan ere, gehiago dira gurekin harekin baino. 8 Haragizko beso bat du harekin; baina gurekin dago Jauna, gure Jainkoa, guri laguntzeko eta gure guduak egiteko. Eta herriak Judako errege Ezekiasen hitzetan hartu zuen konfiantza. 4
Jaunaren aingeru ahaltsuak Jerusalem defendatzen du
9 Ondoren, Asiriako errege Senakeribek bere zerbitzariak Jerusalemera bidali zituen (berak Lakix setiatu zuen, bere indar guztiekin) Judako errege Ezekiasi eta Jerusalemen bizi ziren Judako guztiei, esanez: 10 Hau dio Asiriako errege Senakeribek: Zertan duzue konfiantza, Jerusalemen setioan irauteko? 11 Ez al zaituzte Ezekiasek engainatzen gosez eta egarriz hiltzera, esanez: «Jaunak gure Jainkoak libratuko gaitu Asiriako erregearen eskuetatik»? 12 Ez al ditu Ezekiasek berak kendu haren toki gorenak eta aldareak, eta agindu zien Judari eta Jerusalemi, esanez: Aldare bakar baten aurrean adoratuko duzue eta intsentsua erreko duzue bertan? 13 Ez dakizue nik eta nire aitek beste lurraldeetako herri guztiei egin diegun guztia? Lurralde horietako nazioen jainkoek libratu ahal izan zituzten beren lurraldeak nire eskuetatik? 14 Nire aitek suntsitu zituzten nazio guztien jainkoen artean, zein izan zen bere herria nire eskuetatik askatu ahal izan zuena? Zuen Jainkoak zuek nire eskuetatik askatu ahal izateko. 15 Ez zaitzatela, beraz, Ezekiasek engaina, ezta modu honetan engaina zaitzatela ere, eta ez zaitezela harengan sinetsi; izan ere, ez dago inongo nazio edo erreinuko jainkorik gai izan denik bere herria nire eta nire arbasoen eskutik libratzeko. Zenbat eta gutxiago libratuko zaituzte zuen Jainkoak nire eskutik? 16 Eta haren zerbitzariek are gehiago hitz egin zuten Jainko Jaunaren eta Ezekias haren zerbitzariaren aurka. 17 Gutunak ere idatzi zituen Israelgo Jainko Jaunaren aurka iraintzeko eta haren aurka hitz egiteko, esanez: «Beste lurraldeetako nazioen jainkoek ez duten bezala beren herria nire eskutik libratu, Ezekiasen Jainkoak ere ez du bere herria nire eskutik libratuko». 18 Orduan, ozenki oihu egin zieten juduen hizkuntzan Jerusalemgo harresi gainean zegoen jendeari, beldurtzeko eta nahasteko, hiria hartzeko. 19. Eta Jerusalemgo Jainkoaren aurka hitz egin zuten, lurreko jendeen jainkoen aurka bezala, zeinak gizakiaren eskuen lana baitziren. 20 Horregatik, Ezekias erregeak eta Amotzen seme Isaias profetak otoitz egin eta zerura oihu egin zuten. 21 Jaunak aingeru bat bidali zuen, eta honek Asiriako erregearen kanpalekuko gizon ausart guztiak, buruzagiak eta kapitainak suntsitu zituen. Lotsaz itzuli zen bere lurraldera. Bere jainkoaren etxera sartu zenean, bere erraietatik atera zirenek ezpataz hil zuten han. 22 Horrela salbatu zituen Jaunak Ezekias eta Jerusalemgo biztanleak Asiriako errege Senakeriben eta beste guztien eskuetatik, eta alde guztietatik gidatu zituen. 23 Askok ekarri zioten Jaunari dohainak Jerusalemera, eta Judako errege Ezekiasi ere opariak; eta handik aurrera, herri guztien aurrean ohoratu zen.
Isaias 36-37 Isaias 36 1 Ezekias erregearen hamalaugarren urtean gertatu zen, Asiriako errege Senakerib Judako hiri gotortu guztien aurka igo eta hartu zituela. 2 Asiriako erregeak Rabshakeh bidali zuen Lakixetik Jerusalemera Ezekias erregearengana armada handi batekin. Eta Ezekias goiko urtegiaren ubidearen ondoan gelditu zen, oihal-saltzailearen sororako bidean. 3 Orduan, Eliakim, Hilkiasen semea, etxeko arduraduna, Xebna idazkaria eta Joah, Asafen semea, bozeramailea, atera ziren harengana. 4 Eta Rabshakeh-ek esan zien: «Esaiozue Ezekiasi: Hau dio errege handiak, Asiriako erregeak: Zer konfiantza duzu? 5. Esaten duzu, baina hitz hutsalak dira, badudala aholkua eta indarra gerrarako. Norengan duzu orain konfiantza, nire aurka matxinatzeko?
5
Jaunaren aingeru ahaltsuak Jerusalem defendatzen du
6. Hara, Egiptorengan konfiantza duzu kanabera hautsi honen makilan; norbaitek gainean makurtzen bada, eskuan sartuko zaio eta zulatuko dio. Horrelakoa da Egiptoko errege Faraoia harengan konfiantza duten guztientzat. 7 Baina Jaunarengan, gure Jainkoarengan, konfiantza dugula esaten badidazu, ez al da bera zeinaren toki gorenak eta aldareak kendu dituen Ezekiasek, eta Judari eta Jerusalemi esan die: Aldare honen aurrean adoratuko duzue? 8 Eman iezaiozu, otoitz, nire jaunari, Asiriako erregeari, hitzemateko, eta bi mila zaldi emango dizkizut, baldin eta gai bazara horien gainean zaldizkoak aurkitzeko. 9 Nola, orduan, nire nagusiaren zerbitzari txikienen artean baten aurpegia uxatuko duzu, eta Egiptoan jarriko duzu zure konfiantza gurdi eta zaldizkoengatik? 10 Jaunaren baimenik gabe etorri al naiz lurralde honen aurka, suntsitzeko? Jaunak esan zidan: «Igo lurralde honen aurka eta suntsitu ezazu». 11 Orduan Eliakimek, Xebnak eta Joahek Rabshakesi esan zioten: «Otoi, hitz egin iezaguzu zure zerbitzariei siriako hizkuntzan, ulertzen baitugu; baina ez hitz egin judu hizkuntzan, harresi gainean dagoen jendearen belarrietan». 12 Baina Rabshake-k esan zuen: «Nire jaunak bidali nau zure jaunarengana eta zuri hitz hauek esatera? Ez al nau bidali harresiaren gainean dauden gizonengana, beren gorotza jan eta beren pixa edan dezaten zuekin batera?» 13 Orduan, Rabshake zutik jarri eta oihu egin zuen judu hizkuntzan, eta esan zuen: «Entzun errege handiaren, Asiriako erregearen, hitzak». 14 Hau dio erregeak: Ez zaitzatela engaina Ezekiasek, ezingo zaituztelako libratu. 15 Ez zaitzatela Ezekiasek Jaunarengan konfiantza izanarazi, esanez: Jaunak libratuko gaitu, eta hiri hau ez da Asiriako erregearen eskuetara emango. 16 Ez entzun Ezekiasi! Hau dio Asiriako erregeak: Egin nirekin ituna opari baten bidez eta atera niregana; jan dezazula bakoitzak bere mahatsondotik eta pikondotik, eta edan dezazula bakoitzak bere putzuko ura. 17 Zuen lurraldearen antzeko lurralde batera etorri eta eraman zaitzaten arte, gari eta ardoaren lurraldera, ogi eta mahastietako lurraldera. 18 Kontuz Ezekiasek engaina zaitzatela, esanez: Jaunak libratuko gaitu. Nazioen jainkoek libratu al dute beren lurraldea Asiriako erregearen eskuetatik? 19 Non dira Hamat eta Arfadeko jainkoak? Non dira Sefarbaimgo jainkoak? Eta libratu al dute Samaria nire eskuetatik? 20 Lurralde hauetako jainko guztien artean, zeintzuk dira beren lurraldea nire eskuetatik libratu dutenak, Jaunak Jerusalem nire eskuetatik libra dezan? 21 Baina isilik egon ziren, eta ez zioten hitzik erantzun; izan ere, erregearen agindua hau zen: «Ez erantzun». 22 Orduan, Eliakim, Hilkiasen semea, jauregiko arduraduna, Xebna idazkaria eta Joah, Asafen semea, bozeramailea, Ezekiasengana joan ziren, jantziak urratuta, eta Rabshakesen hitzak jakinarazi zizkioten. Isaias 37 1 Ezekias erregeak, hori entzun zuenean, jantziak urratu, zakuz jantzi eta Jaunaren etxera joan zen. 2 Eta Eliakim, etxeko arduraduna, Xebna idazkaria eta apaiz-zaharrak, zakuz jantzita, Amotzen seme Isaias profetarengana bidali zituen. 3 Eta esan zioten: «Hau dio Ezekiasek: «Gaurko eguna larrialdi, errieta eta blasfemia da; haurrak erditzera iritsi dira, eta ez dago erditzeko indarrik». 4. Baliteke Jaunak zure Jainkoak entzungo izatea Rabshakeh-en hitzak, zeina Asiriako erregeak bere nagusiak Jainko bizia iraintzera bidali duen, eta Jaunak zure Jainkoak entzun dituen hitzak gaitzetsiko dituen. Horregatik, altxa zure otoitza geratzen direnen alde. 5 Ezekias erregearen zerbitzariak Isaiasengana joan ziren, beraz.
6
Jaunaren aingeru ahaltsuak Jerusalem defendatzen du
6 Isaiasek esan zien: «Honela esango diozue zuen nagusiari: Honela dio Jaunak: Ez izan beldurrik entzun dituzun hitzez, zeinekin Asiriako erregearen zerbitzariek ni blasfematu nauten». 7 Hara, eztanda bat bidaliko diot, eta zurrumurru bat entzungo du, eta bere lurraldera itzuliko da; eta ezpataz hilaraziko dut bere lurraldean. 8 Rabshake itzuli zen, eta Asiriako erregea Libnaren aurka borrokan aurkitu zuen; izan ere, entzun baitzuen Lakixetik joan zela. 9 Etiopiako Tirhaka erregearen berri izan zuen, zurekin gerra egitera etorri dela. Eta hori entzun zuenean, mezulariak bidali zizkion Ezekiasi, esanez: 10. Huna zer esango diozue Ezekias Judako erregeari: Ez zaitzatela engaina zure Jainkoak, zeinarengan konfiantza duzun, esanez: Jerusalem ez da Asiriako erregearen eskuetara emango. 11 Begira, entzun duzu zer egin dieten Asiriako erregeek lurralde guztiei, erabat suntsitu dituztela; eta libratuko al zara? 12 Nire aitek Gozan, Haran, Rezef eta Telasarren bizi ziren Edengo semeak suntsitu zituzten nazioen jainkoek libratu al dituzte? 13 Non dira Hamateko erregea, Arfadeko erregea, Sefarbaim, Hena eta Iba hiriko erregea? 14. Ezekiasek gutuna hartu eta mezularien eskutik irakurri zuen; gero, Jaunaren etxera igo eta Jaunaren aurrean zabaldu zuen. 15 Ezekiasek Jaunari otoitz egin zion, esanez: 16 Jaun ahalguztiduna, Israelgo Jainkoa, kerubinen artean bizi zarena, zu zara lurreko erreinu guztien Jainkoa, zu bakarrik: zuk egin dituzu zerua eta lurra. 17. Jauna, makurtu zure belarria eta entzun; ireki zure begiak, Jauna, eta ikusi; eta entzun Senakeriben hitz guztiak, Jainko bizia iraintzeko bidali dituenak. 18 Egiaz, Jauna, Asiriako erregeek suntsitu dituzte nazio guztiak eta haien herrialdeak, 19 Eta sutara bota dituzte haien jainkoak; ez baitziren jainko, baizik eta gizakien eskuen lana, egurrezkoa eta harrizkoa; horregatik suntsitu dituzte. 20 Orain, beraz, gure Jainko Jauna, salba gaitzazu haren eskutik, lurreko erreinu guztiek jakin dezaten zu zarela Jauna, zu bakarrik. 21 Orduan, Amotzen seme Isaiasek mezu hau bidali zion Ezekiasi: «Hau dio Israelgo Jainko Jaunak: Asiriako errege Senakeriben aurka otoitz egin didazulako, 22 Jaunak haren aurka esan duen hitza hau da: Siongo birjinak, zu mespretxatu eta iseka egin dizu; Jerusalemgo alabak burua astindu du zure aurka. 23 Nori iseka egin eta blasfema egin diozu? Noren aurka altxatu duzu ahotsa eta altxatu dituzu begiak? Israelgo Santuaren aurka, hain zuzen ere. 24 Zure zerbitzarien bidez Jauna irainka egin diozu, eta esan duzu: Nire gurdi-koskorren ugaritasunari esker igo naiz mendien gailurrera, Libanoko magalera; eta moztuko ditut hango zedro garaiak eta hango izei ederrak; eta sartuko naiz haren mugako gailurrera, haren Karmel basora. 25 Zulatu eta ura edan dut; eta oinen zoruarekin lehortu ditut setiatutako lekuetako ibai guztiak. 26. Ez al duzu entzun aspaldi egin dudala, eta antzinatik nik sortu dudala? Orain gauzatu dut, hiri gotortuak hondamendi-pila bihurtu ditzazun. 27 Horregatik, haien biztanleak indar gutxikoak ziren, izutu eta nahasi ziren; zelaiko belarra bezala ziren, belar berdea bezala, teilatuetako belarra bezala, hazi aurretik erretako garia bezala. 28 Baina badakit non bizi zaren, non irteten zaren eta non sartzen zaren, eta nola haserretzen zaren nire aurka. 29 Zure amorrua nire aurka eta zure iskanbila nire belarrietara igo delako, nire kakoa jarriko dizut sudurrera, eta nire uzda zure ezpainetara, eta etorri zinen bidetik itzuliko zaitut. 30 Eta hau izango da zuretzat seinale: Aurten berez hazten dena jango duzue; eta bigarren urtean bertatik ernetzen dena; eta hirugarren urtean erein eta bildu, eta landatuko dituzue mahastiak, eta jan haien fruitua. 31 Judako etxetik ihes egin dutenek berriro sustraiak botako dituzte behera eta fruituak emango dituzte gora.
7
Jaunaren aingeru ahaltsuak Jerusalem defendatzen du
32 Jerusalemdik aterako da hondarra, eta Sion menditik ihes egingo dutenak; armadetako Jaunaren suminkortasunak egingo du hori. 33 Horregatik, hau dio Jaunak Asiriako erregeari buruz: Ez da hiri honetara sartuko, ezta gezirik jaurtiko ere, ez da ezkutuekin hurbilduko, ezta lubakirik eraikiko ere haren kontra. 34. Bide beretik etorri zen, eta hiri honetara ez da sartuko, dio Jaunak. 35 Izan ere, hiri hau defendatuko dut, neure buruaren eta nire zerbitzari Daviden mesedetan salbatzeko. 36 Orduan, Jaunaren aingeruak ehun eta laurogeita bost mila gizon jo zituen asiriarren kanpalekuan. Goizean goiz jaiki zirenean, hara, denak gorpuak zirela. 37 Asiriako errege Senakerib alde egin zuen, eta joan eta itzuli zen, eta Niniven bizi izan zen. 38. Eta gertatu zen, Nisrok bere jainkoaren etxean adoratzen ari zela, Adramelekek eta Saretzerrek, bere semeek, ezpataz jo zuten; eta Armeniako lurraldera ihes egin zuten; eta Asarhaddon, bere semeak, erreinatu zuen haren ordez.
Bertsoz bertso banaketa Ezekias, Isaias, Senakerib eta Rabshakeh-ren kontakizun historikoa Itun Zaharreko hiru toki nagusitan idatzita dago: 2 Erregeak 18-19 , Isaias 36-37 eta 2 Kronikak 32 . , King James bertsioko pasarte paraleloekin bat datorren bertsoz bertso banaketa ageri da , eta ondoren ikasgai nagusiak azaltzen dira. 1. Ezekiasen leialtasuna eta lehen erreformak 2 Erregeak 18:1–3 – Ezekiasek 25 urterekin hasten du Judako erregealdia eta «Jaunaren begietan zuzena zena» egiten du. 2 Erregeak 18:4 – Leku gorenak kentzen ditu, irudiak hautsi, baso sakratuak mozten ditu eta Moisesek egindako brontzezko sugea (Nehushtan) puskatzen du, Israelek intsentsua erretzen hasi baitzitzaion hari. 2 Erregeak 18:5–7a – «Jaunaren, Israelen, Jainkoaren,gan jarri zuen konfiantza; eta haren ondoren ez zen Judako errege guztien artean haren antzekorik izan...» Jauna berarekin dago, eta nonahi doa aurrera. 2 Erregeak 18:7b–8 – Asiriako erregearen aurka matxinatu zen (hau zerbitzatzeari uko eginez) eta filistearrak Gazaraino garaitu zituen. 2 Kronikak 32:1–8 – Senakeriben hurbilketa ikusita, Ezekiasek bere printzeekin aholkua hartu zuen Jerusalemgo kanpoko ur iturriak ixteko, harresiak eta dorreak eraiki zituen, armak egin zituen eta herria animatu zuen: «Izan zaitezte sendo eta adoretsu... harekin haragizko beso bat dago; baina gurekin dago Jauna, gure Jainkoa, guri laguntzeko eta gure guduak egiteko» (2 Kronikak 32:7–8). 2. Samariaren erorketa eta Asiriaren inbasioa 2 Erregeak 18:9–12 – Ezekiasen laugarren urtean, Asiriako errege Salmanasarrek Samaria (Israelgo iparraldeko erreinua) setiatu zuen, eta Ezekiasen seigarren urtean hartu zuen, Israelek "ez baitzuen Jaunaren, bere Jainkoaren, ahotsa entzun". 2 Erregeak 18:13 / Isaias 36:1 – Ezekiasen erregealdiko 14. urtean, Asiriako errege Senakerib Judako hiri gotortu guztiei eraso eta hartu egin zien. 2 Erregeak 18:14–16 – Beldur une batean, Ezekiasek zergak bidaltzen dizkio Lakixeko Senakeribi, esanez: «Bekatu egin dut; alde egin niregandik: niri ezartzen didazun guztia jasango dut». 300 talentu zilar eta 30 talentu urre ordaintzen ditu, Jaunaren tenpluko ate eta zutabeetako urrea kenduz.
8
Jaunaren aingeru ahaltsuak Jerusalem defendatzen du
3. Rabshakehren iseka eta gerra psikologikoa 2 Erregeak 18:17–18 / Isaias 36:2–3 – Senakeribek Tartana, Rabsaris eta Rabshakeh bidaltzen ditu Lakixetik Jerusalemera gudaroste handi batekin. Goiko urtegiaren ubidearen ondoan gelditzen dira. Eliakim, Xebna eta Joah irteten zaizkie bila. 2 Erregeak 18:19–21 / Isaias 36:4–6 – Rabshakesek Senakeriben mezua helarazten du: «Zer konfiantza duzu?». Judari iseka egiten dio Egiptogan konfiantza izateagatik, Egipto «kanabera hautsia» dela esanez, bertan makurtzen den edonoren eskua zulatuko duena. 2 Erregeak 18:22 / Isaias 36:7 – Rabshakeh-ek Ezekiasen erlijio-erreformak desitxuratzen saiatzen da, Ezekiasek Jainkoa iraindu zuela aldarrikatuz toki gorenak eta aldareak kenduz. 2 Erregeak 18:23–25 / Isaias 36:8–10 – Rabshake-k iseka eginez 2.000 zaldi eskaintzen ditu Judak zaldizkoak eman baditzake. Ondoren, Jaunak berak bidali zuela dio Juda suntsitzera: «Jaunak esan zidan: Igo lurralde honen aurka eta suntsitu ezazu». 2 Erregeak 18:26 / Isaias 36:11 – Eliakimek, Xebnak eta Joahek Rabshakehi eskatzen diote sirieraz (aramaieraz) hitz egiteko, juduen hizkuntzan (hebreeraz) baino, harresiko jende xehea ez izutzeko. 2 Erregeak 18:27–35 / Isaias 36:12–20 – Rabshakesek uko egiten dio, hebreeraz oihuka harresi gainean dauden gizonei. Ezekiasek Jainkoak askatuko dituela promesekin engainatzen ez uzteko eskatzen die. Hamat, Arpad, Sefarbaim edo Samariako jainkoek ez zutela beren lurrak Asiriatik salbatu harrotzen da; beraz, «zein dira herrialdeetako jainko guztien artean, beren herrialdea nire eskutik askatu dutenak, Jaunak Jerusalem nire eskutik askatzeko?» (2 Erregeak 18:35). 2 Erregeak 18:36–37 / Isaias 36:21–22 – Herria isilik geratu zen eta ez zion hitzik erantzun, Ezekiasek agindu bezala ("Ez erantzun"). Funtzionarioak Ezekiasengana itzuli ziren arropak urratuta. 4. Ezekiasek Isaias eta Jaunaren lehen promesa bilatzen ditu 2 Erregeak 19:1–5 / Isaias 37:1–5 – Ezekias erregeak jantziak urratu, zakuz estali, Jaunaren etxera joan eta Eliakim, Xebna eta apaiz-zaharrak Isaias profetarengana bidali zituen . Hau adierazi zuten: «Egun hau arazo, errieta eta blasfemia eguna da... horregatik, altxa zure otoitza geratzen direnen alde». 2 Erregeak 19:6–7 / Isaias 37:6–7 – Isaiasek Jainkoaren hitzarekin erantzuten du: «Ez izan beldur entzun dituzun hitzez, Asiriako erregearen zerbitzariek ni blasfematu nautenez. Hara, eztanda bat bidaliko diot, eta zurrumurru bat entzungo du, eta bere lurraldera itzuliko da; eta ezpataz hilaraziko dut bere lurraldean». 5. Rabshakehren gutun blasfemoa eta Ezekiasen otoitza 2 Erregeak 19:8–13 / Isaias 37:8–13 – Rabshakeh itzultzen da eta Senakerib Libnaren aurka borrokan aurkitzen du. Etiopiako Tirhakah erregea beraren aurka borrokatzera atera dela entzutean, Senakeribek berriro gutunak bidaltzen dizkio Ezekiasi, Jainkoak ezin duela Jerusalem libratu ohartaraziz eta suntsitutako nazioak zerrendatuz (Gozan, Haran, Rezef, Telasar). 2 Erregeak 19:14 / Isaias 37:14 – Ezekiasek mezulariarengandik gutuna hartu, irakurri, Jaunaren etxera igo eta Jaunaren aurrean zabaldu zuen . 2 Erregeak 19:15–19 / Isaias 37:15–20 – Ezekiasek otoitz egiten du: «Jauna, Israelgo Jainkoa, kerubinen artean bizi zarena, zu zara lurreko erreinu guztien Jainkoa bakarrik... Makurtu belarria, Jauna, eta entzun: ireki, Jauna, zure begiak, eta ikusi: entzun Senakeriben hitzak, Jainko bizia iraintzeko bidali dituenak». Asiriak beste nazio batzuk suntsitu zituela aitortzen du, haien jainkoak egur eta harri hutsak zirelako, eta otoitz egiten du: «Orain, beraz, Jauna, gure Jainkoa, otoitz egiten dizut, salba gaitzazu haren eskuetatik, lurreko erreinu guztiek jakin dezaten zu zarela Jauna Jainkoa, zu bakarrik».
9
Jaunaren aingeru ahaltsuak Jerusalem defendatzen du
6. Jainkoaren erantzuna Isaiasen bidez 2 Erregeak 19:20 / Isaias 37:21–22 – Isaiasek Ezekiasi mezua bidali zion: «Entzun dut Asiriako errege Senakeriben aurka egin didazun otoitza». 2 Erregeak 19:21–28 / Isaias 37:22–29 – Jaunak Senakeriben harrotasuna errieta egiten dio: «Nori iraindu eta blasfematu diozu?... Israelgo Santuaren aurka ere». Jainkoak dio Asiriaren garaipenak bere jainkozko probidentziak bakarrik baimendu zituela («Ez al duzu aspaldi entzun nola egin dudan?»). Senakeriben haserreagatik, Jainkoak hau dio: «Nire kakoa jarriko dizut sudurrean, eta nire uzda zure ezpainetan, eta etorri zinen bidetik itzuliko zaitut». 2 Erregeak 19:29–31 / Isaias 37:30–32 – Jainkoak Judari biziraupen eta hazkunde seinale bat ematen dio: Juda etxearen hondarrak berriro sustraiak botako ditu behera eta fruituak emango ditu gora. 2 Erregeak 19:32–34 / Isaias 37:33–35 – Jainkoak Asiriako erregeari buruz agintzen du: «Ez da hiri honetara sartuko, ezta gezirik jaurtiko ere, ezta ezkutuarekin hurbilduko ere, ezta lubakirik eraikiko ere... Izan ere, hiri hau defendatuko dut, salbatzeko, neure onerako eta nire zerbitzari Davidengatik». 7. Jainkozko esku-hartzea eta Senakeriben erorketa 2 Erregeak 19:35 / Isaias 37:36 / 2 Kronikak 32:21 – Gau hartan bertan, Jaunaren Aingerua irten eta 185.000 gizon jo zituen asiriarren kanpalekuan . Jendea goizean goiz jaikitzen zenean, "hara, gorpuak ziren guztiak". 2 Erregeak 19:36 / Isaias 37:37 – Senakerib alde egin, Ninivera itzuli eta bertan bizitzen jarri zen. 2 Erregeak 19:37 / Isaias 37:38 / 2 Kronikak 32:21 – Senakerib bere jainko Nisroken etxean gurtzen ari zela, bere seme Adramelekek eta Saretzerrek ezpataz jo zuten, eta Armeniako lurraldera ihes egin zuen. Bere seme Asarhaddonek erreinatu zuen haren ordez.
Narraziotik ateratako ikasgai nagusiak Giza Konpromisoaren eta Jainkozko Askapenaren arteko Aldea Hasieran, Ezekiasek Senakerib erosten saiatu zen Tenpluko urrea kenduz (2 Erregeak 18:14-16), baina Asiria itzuli zen konkista osoa egitera. Jainkoaren etsai bat baretzeak gutxitan funtzionatzen du; bake iraunkorra Ezekiasek zilarrean fidatzeari utzi eta otoitzari erabat ekin zionean bakarrik etorri zen. Prestaketa praktikoa konfiantza espiritualarekin konbinatuta Setioa hasi aurretik, Ezekiasek ur hornidura gelditu, harresiak indartu eta defentsak antolatu zituen (2 Kronikak 32:2-5). Jainkoarenganako fedeak ez du esan nahi erantzukizun praktikoa alde batera uztea, baina Ezekiasek bere konfiantza osoa Jainko Ahalguztidunarengan oinarritu zuen, bere gotorlekuetan baino gehiago. Iseka eta engainuaren aurkako bereizketa espirituala Rabshake-k taktika psikologikoak erabili zituen: Eskritura desitxuratuz, beldurra zabalduz, Jainkoaren boterea zalantzan jarriz eta lidergoa herritik banatzen saiatuz (2 Erregeak 18:22, 28-35). Ezekiasen "Ez erantzun" aginduak jakinduria irakasten du irain blasfemoekin eztabaidatzeari uko egitearen eta, horren ordez, gaia zuzenean Jainkoarengana eramatearen alde egitea aukeratzearen. Gure arazoak Jaunaren aurrean zabaltzea Ezekiasek Senakeriben gutun beldurgarria jaso zuenean, zuzenean tenplura eraman eta "JAUNaren aurrean zabaldu" zuen (2 Erregeak 19:14). Honek otoitz egiteko eredu bat eskaintzen du: mehatxu,
10
Jaunaren aingeru ahaltsuak Jerusalem defendatzen du
beldur eta antsietate ukigarriak zuzenean Jainkoaren presentziara eramatea eta haren aurrean agerian uztea. Jainkoaren aintza otoitzean lehentasun nagusia izan dadin Ezekiasek ez zuen biziraupen pertsonalerako soilik otoitz egin; Jainkoak jardun zezan otoitz egin zuen, "lurreko erreinu guztiek jakin dezaten zu zarela Jainko Jauna, zu bakarrik" (2 Erregeak 19:19). Jainkoaren ohorean oinarritutako otoitzak bere nahiarekin bat datoz. Gizakiaren harrotasuna Jainkoaren subiranotasunaren aurka Senakeribek uste zuen bere konkista militarrak bere boterearen emaitza zirela (2 Erregeak 19:23–24). Jainkoak gogorarazi zion Jainkoaren plan orokorreko tresna bat besterik ez zela (2 Erregeak 19:25– 28). Jainkoak harroei aurre egiten die, eta munduko inongo boterek ezin du bere subiranotasunasmoen aurka egin.
11