Debora, Barak ani Yaɛl Kiiritigɛlaw 4 1 Israɛldenw ye kojugu kɛ Matigi ɲɛ kɔrɔ, Ehud sara tuma min na. 2 Matigi y'u feere Kanan masakɛ Yabin bolo, o min tun bɛ masaya kɛ Hazɔri. A ka kɛlɛbolo kuntigi tun ye Sisera ye. 3 Israɛldenw pɛrɛnna Matigi ma, katuguni nɛgɛ wotoro kɛmɛ kɔnɔntɔn tun b'a bolo. A ye Israɛldenw degun kosɛbɛ san mugan kɔnɔ. 4 O waati la, kira muso Debora, Lapidoti muso ye Israɛl kiri tigɛ. 5 A sigilen tora Debora ka jirisunba jukɔrɔ Rama ni Betɛli cɛ Efrayimu kulu la. 6 A ye ci bila ka Abinoam denkɛ Barak wele ka bɔ Kedesnaftali, k'a fɔ a ye ko: «Matigi Israɛl ka Ala ma ci fɔ ko: «Tabor kulu fan fɛ ka taa ni cɛ waa tan ye Neftali bɔnsɔnw ni Zabulɔn bɔnsɔnw na wa?» 7 Ne na Jabin ka kɛlɛbolo kuntigi Sisera ni a ka wotoroninw n'a ka jamaba sama ka na Kisɔn baji la. Ne na a don i bolo.» 8 Barak y'a fɔ a ye ko: «Ni i b'a fɛ ka taa ni ne ye, ne bɛ taa. 9 A ko: «Ne na taa ni i ye tiɲɛ na, hali ni i bɛ taama min kɛ, o tɛna kɛ i bonya ye. katuguni Matigi na Sisera feere muso bolo.» Debora wulila ka taa ni Barak ye Kedɛsi. 10 Barak ye Zabulɔn ni Naftali wele Kedɛsi. A taara ni cɛ waa tan ye a sen kɔrɔ. 11 Kenɛka Hebɛri min tun bɛ Musa facɛ Hobab bɔnsɔnw na, o tun y'a yɛrɛ fara Kenikaw kan, ka a ka fanibugu jɔ Zanayim kɛnɛba la, Kedes kɛrɛfɛ. 12 U y'a jira Sisera la ko Abinoam denkɛ Barak wulila Tabɔri kulu la. 13 Sisera y'a ka wotoro bɛɛ lajɛ, nɛgɛ wotoro kɛmɛ kɔnɔntɔn ani a fɛ mɔgɔw bɛɛ, k'a ta siya wɛrɛw ka Harosɛti la ka taa a bila Kisɔn baji la. 14 Debora y'a fɔ Barak ye ko: «Yɛlɛma. Matigi ye Sisera don i bolo don min na, o don don. O tuma la, Barak jiginna ka bɔ Tabɔri kulu la, ka cɛ waa tan tugura a nɔfɛ. 15 Matigi ye Sisera ni a ka wotoroninw ni a ka kɛlɛbolow bɛɛ lafiɲɛ ni npan da ye Barak ɲɛkɔrɔ. Sisera bɔra a ka wotoro la, ka boli a senw kan. 16 Nka Barak tugura wotoro ni kɛlɛbolo nɔfɛ fo ka se siya wɛrɛw ka Harosɛti ma. Cɛ si ma to yen. 17 O bɛɛ n'a ta, Sisera bolila a sen kan ka taa Kenɛka Hebɛri muso Yaɛl ka fanibugu kɔnɔ, katuguni hɛrɛ tun bɛ Hazɔri masakɛ Yabin ni Kenika Hebɛri ka so cɛ.
1
Debora, Barak ani Yaɛl
18 Yaɛl bɔra ka taa Sisera kunbɛn k'a fɔ a ye ko: «Ne matigi, i ka don ne fɛ. Aw kana siran. A donna fanibugu kɔnɔ tuma min na, a y'a datugu ni fini ye. 19 A y'a fɔ a ye ko: «I ka ji dɔɔni di ne ma ka min. katuguni minnɔgɔ bɛ ne la.» A ye nɔnɔ daga dɔ dayɛlɛ, ka minfɛn di a ma ka a datugu. 20 A y'a fɔ a ye tugun ko: «I jɔ fanibugu da la, ni mɔgɔ dɔ nana i ɲininka k'a fɔ ko: «Mɔgɔ dɔ bɛ yan wa?» ko i k'a fɔ ko: «Ayi.» 21 O tuma la, Yaɛl Hebɛri muso ye fanibugu nɛgɛso dɔ ta, ka marifa ta a bolo, ka taa a fɛ ni dususuma ye, ka nɛgɛso gosi a kɔw la, k'a siri duguma. O la, a sara. 22 Barak tun bɛ ka Sisera nɔfɛ tuma min na, Yaɛl bɔra ka taa a kunbɛn k'a fɔ a ye ko: «I bɛ cɛ min ɲini, ne na o jira i la.» A donna a ka fanibugu kɔnɔ tuma min na, Sisera dalen tun bɛ a ka fanibugu kɔnɔ. 23 Elohim ye Kanan masakɛ Yabin kolo o don na Israɛldenw ɲɛ kɔrɔ. 24 Israɛldenw bolo ye se sɔrɔ Kanan masakɛ Yabin kan fo u ka Kanan masakɛ Yabin halaki.
Kiiritigɛlaw 5 1 O don na, Debora ni Abinoam denkɛ Barak ye dɔnkili da ko: 2 Aw ka Matigi tanu Israɛl ka hakɛ sarali kosɔn, tuma min na jama y'u yɛrɛ saraka diyagoya la. 3 Masakɛw, aw ka lamɛnni kɛ. Aw kuntigiw, aw ka tulo kɛ. Ne yɛrɛ, ne na dɔnkili da Matigi ye. Ne na dɔnkili da Matigi Israɛl ka Ala ye. 4 Matigi, i bɔra Seyiri tuma min na, i bɔra Edɔmu foro la tuma min na, dugukolo yɛrɛyɛrɛla, sankolo fana binna, sankaba fana ye ji bɔn. 5 Kuluw wulila ka bɔ Matigi ɲɛ kɔrɔ, Sinayi fana wulila ka bɔ Matigi Israɛl ka Ala ɲɛ kɔrɔ. 6 Anati denkɛ Samgar ka waati la, Yaɛl ka waati la, mɔgɔ si tun tɛ yen siraw kan, taamakɛlaw tun bɛ taama siraba kan. 7 Duguw sigibagaw dabilalen don, u jɔra Israɛl jamana na, fo ne Debora kununni, ne ka ba lakunun Israɛl. 8 U ye ala kuraw sugandi. o tuma na, kɛlɛ kɛra daaw kɔnɔ: yala kala walima tama dɔ yelen bɛ mɔgɔ ba binaani cɛma Israɛl jamana kɔnɔ wa? 9 Ne dusukun bɛ Israɛl kuntigiw la, olu minnu y'u yɛrɛ di jama cɛma ni diyanye ye. Aw ka dugawu kɛ Matigi ye.» 10 Aw minnu bɛ fali finmanw kan, aw minnu sigilen bɛ kiritigɛ waati la ka taama sira kan, aw ka kuma. 11 Minnu kisi bɛlɛkisɛtigiw mankan ma jibɔyɔrɔw la, u na Matigi ka tilennenya kɛwalew ladege yen, a ka kɛwale tilennenw ka ɲɛsin a ka duguw sigibagaw ma Israɛl jamana kɔnɔ. 12 Aw ka kunun, aw ka kunun, Debora: aw ka kunun, aw ka dɔnkili da, aw ka wuli, Barak, ka aw ka jɔnya ta jɔnya la, e Abinoam denkɛ. 13 O kɔ, a ye min tolen kɛ ka kuntigiya kɛ jama cɛma faamaw kan. 14 U ju bɔra Efrayimu la ka Amalɛki kɛlɛ. I kɔfɛ, Bɛnzamɛn, i ka mɔgɔw cɛma. Gofɛrɛnamanw bɔra Makiri, ani sɛbɛnnikɛla ka sɛbɛnnikɛlan minɛbagaw bɔra Zabulɔn. 15 Isakar dugu kuntigiw tun bɛ Debora fɛ. hali Isakar, ani Barak fana. Rubɛn ka faranfasiw kosɔn, dusukun miirilibaw tun bɛ yen. 16 Mun na i sigilen bɛ sagasow cɛma ka sagakuluw ka kulekan mɛn? Rubɛn ka faranfasiw kosɔn, u tun bɛ u dusukunw sɛgɛsɛgɛ kosɛbɛ. 17 Gilead tora Jurdɛn kɔ fɛ, mun na Dan tora kurunw kɔnɔ? Aser tora ba da la, ka to a ka bɔgɔdagaw la. 18 Zabulɔn ni Naftali tun ye mɔgɔw ye minnu y'u ka ɲɛnamaya bila farati la fo ka se saya ma foro sanfɛyɔrɔw la. 19 Masakɛw nana kɛlɛ kɛ, o kɔ, u ye Kanan masakɛw kɛlɛ Taanak dugu la Megido ji da la. u ma tɔnɔ si ta wari la.
2
Debora, Barak ani Yaɛl
20 U ye kɛlɛ kɛ ka bɔ sankolo la. dolow minnu tun bɛ u ka siraw kan, olu ye Sisera kɛlɛ. 21 Kisɔn baji ye u labɔ, o ba kɔrɔlen Kisɔn baji. Ne ni, i ye fanga sennatan. 22 O tuma la, sow senw karilen don u ka fangatigiw ka sɔgɔsɔgɔninjɛw fɛ. 23 Matigi ka mɛlɛkɛ y'a fɔ ko aw ka Meroz danga. katuguni u ma na Matigi ka dɛmɛn na, ka sebaaw dɛmɛ. 24 Dubaden na kɛ musow ye ka tɛmɛ Kenɛka Hebɛri muso Yaɛl kan, a na duba sɔrɔ ka tɛmɛ musow kan fanibugu kɔnɔ. 25 A ye ji deli, muso ye nɔnɔ di a ma. a nana ni tulu ye matigikɛ ka minɛn dɔ kɔnɔ. 26 A y'a bolo da nɛgɛ kan, ka a kininbolo da baarakɛlaw ka marifa la. A ye Sisera gosi ni marifa ye, a y'a kunkolo gosi, k'a sɔrɔ a ye a senw sɔgɔ ka a gosi. 27 A y'i biri a sen kɔrɔ, a binna, a y'i da, a y'i biri a sen kɔrɔ, a binna. 28 Sisera ba ye a filɛ finɛtiri dɔ la ka pɛrɛn ka bɔ dawolo la ko: «Mun y'a to a ka wotoro nali ka jan ten?» mun na a bɛ a ka wotoroninw wotoroninw to yen? 29 A muso hakilitigiw y'a jaabi ko: 30 U ma teliya wa? u ma fɛn minɛlenw tila-tila wa; mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ ka sunguru kelen wala fila. ka Sisera a ka fɛn minɛ min bɛ jikuruw kulɛriw la, a ka fɛnɲɛnɛma dɔ ye jikuruw kulɛriw ye nɛgɛso, ka jikuruw kulɛriw ka nɛgɛso baara fan fila bɛɛ la, ka ɲɔgɔn sɔrɔ u kɔw kama minnu bɛ nafolo ta? 31 Matigi, i juguw bɛɛ ka halaki. Jamana ye lafiɲɛ sɔrɔ san binaani kɔnɔ.
Ɲɛfɔli Debora, Barak ani Yaɛl ka maana bɛ sɔrɔ Kiritigɛlaw tilayɔrɔba 4nan ni tilayɔrɔba 5nan na bɛ Israɛl ka kisili min kɛra jamana wɛrɛw ka degun na, o min ye mɔgɔ kabakoya kosɛbɛ, o dɔ sɛbɛn. A bɛ Ala ka kuntigiya jira, ɲɛmɔgɔya jagɛlɛya la, ani Ala bɛ baara kɛ ni minɛnw ye cogo min na a ma deli ka kɛ walasa k’a sagonataw dafa.
Yɔrɔ fɔlɔ: Vɛrise ni tɛmɛsira tila-tila Kiiritigɛlaw Sapitiri 4nan: Kisili lakali Vɛrise 1–3: Israɛl ka jurumu ani degun jugu Kiiritigɛla Ehud salen kɔ, Israɛldenw ye kojugu kɛ tugun Matigi ɲɛ kɔrɔ. O de kosɔn, Ala y’u don Kanan masakɛ Yabin bolo (min bɛ masaya kɛ Hazɔri), min ka sɔrɔdasi kuntigi ye Sisera ye . sisera ye Israɛl degun kosɛbɛ san mugan kɔnɔ , a kɛtɔ ka sɔrɔdasi fanga juguba dɔ kɛ , nɛgɛ wotoro 900 . Israɛldenw bɛ pɛrɛn Matigi fɛ a ka dɛmɛ ɲini. Vɛrise 4–9: Debora ni Barak ka weleli Debora , kira muso ani Lapidoti muso, bɛ ka kiri tigɛ Israɛl kan nin waati in na, a sigilen bɛ Debora ka jirisunba jukɔrɔ. A ye Abinowamu denkɛ Barak wele ka ci bila Ala yɔrɔ: a ka Naftali ni Zabulɔn cɛ 10000 ta ka taa Tabɔri kulu la, Ala na Sisera ni a ka wotoroninw sama ka taa Kisɔn ba la. Barak b’a jaabi ni sarati ye ko: “Ni i b’a fɛ ka taa ni ne ye, ne bɛ taa, nka ni i ma taa ni ne ye, ne tɛna taa” . Debora sɔnna ka taa, nka a ye kiraya kɛ ko taama tɛna bonya lase a yɛrɛ ma , bawo Matigi bɛna Sisera feere muso bolo. Vɛrise 10–16: Kɛlɛ min kɛra Tabɔri kulu ni Kisɔn kulu la Barak ye Zabulɔn ni Naftali wele ka na Kadɛsi, ka tugubaga 10 000 lajɛ ni Debora n’a ye. Sisera y’o mɛn tuma min na, a y’a ka nɛgɛwotoro 900 ni a ka kɛlɛbolo bɛɛ lajɛ Kisɔn baji la. Debora y'a fɔ Barak ye ko a ka wuli, k'a fɔ ko: «Matigi ma bɔ i ɲɛ kɔrɔ wa?» Barak y'a ka cɛdenw ɲɛminɛ ka jigin
3
Debora, Barak ani Yaɛl
kulu kan, Matigi ye Sisera n'a ka kɛlɛbolow ɲagami (siraw) . Sisera ka kɛlɛbolo halakira pewu npan da la, mɔgɔ si ma to ɲɛnamaya la, k’a sɔrɔ Sisera y’a ka wotoro bila ka boli senna. Vɛrise 17–22: Yaɛl ni Sisera ka se sɔrɔli Yaɛl , Kenika Heber muso ka fanibugu kɔnɔ , bawo hɛrɛ bɛ Yabin ka masaya so ni Heber ka denbaya cɛ. Jaɛl bɔra ka taa a kunbɛn, k’a wele ka don, ka a datugu. Sisera bɛ ji ɲini; o nɔ na, a bɛ tulu (nɔnɔ kurulen) di a ma matigi ka dumunikɛminɛn dɔ kɔnɔ . Sisera sɛgɛnnen ani a dalen bɛ a la, a sunɔgɔra joona. Yaɛl ye fanibugu nɛgɛ (peg) ni marifa ta a bolo la ni dususuma ye, ka taa a fɛ ni dususuma ye, ka nɛgɛso gɛn ka tɛmɛ a ɲɛda la ka don duguma, k’a faga o yɔrɔnin bɛɛ. Barak sera a nɔfɛ tuma min na, Yaɛl ye jugu kuntigi salen jira a la, ka Debora ka kiraya kuma tiimɛ. Vɛrise 23–24: Masakɛ Jabin ka fanga kɔrɔ O don na, Ala ye Kanan masakɛ Jabin kolo Israɛldenw kɔrɔ, Israɛl bolo ye ɲɛtaa sɔrɔ ka se sɔrɔ a kan fo ka se a halakili ma. Kiiritigɛlaw tilayɔrɔba 5nan: Debora ni Barak ka dɔnkili Vɛrise 1–5: Tanuli ka kɛ Matigi ye Debora ni Barak bɛ se sɔrɔli dɔnkili da, ka Ala tanu Israɛl ɲɛmɔgɔw ni u yɛrɛ sago la. U hakili bɛ Ala ka kɛta bonyalen na, dugukolo yɛrɛyɛrɛli la, tuma min na a taamana ka bɔ Seir ni Edɔmu. Vɛrise 6–11: Israɛl ka tiɲɛni kɛra tilennenya ye Dɔnkili in bɛ mɔgɔ hakili jigin degun don dibi la, waati min na sirabaw tun lankolon don ani dugudenw tun dogolen bɛ fo Debora ka wuli "ba dɔ Israɛl" . A bɛ faamaw, kiritigɛlaw ani duguden gansanw wele minnu lajɛlen bɛ jibɔyɔrɔw la, u ka Matigi ka kɛwale tilennenw ni kisili walew lakali. Vɛrise 12–18: Kabila minnu bɛ sɔn ka kɛ ni kabila minnu bɛ u yɛrɛ wasa Se sɔrɔli welekan dɔ bɔra Barak fɛ walisa ka jɔnya bila jɔnya la. Dɔnkili bɛ kabila minnu y’u yɛrɛ di ni kɔnɔnajɛya ye, olu ɲɛfɔ ka ɲɛ— Efrayimu, Bɛnzamɛn, Makiri, Zabulɔn, Isakari ani Naftali — ani ka mɔgɔ minnu tora u ka sagabɔyɔrɔw walima u ka kɔgɔjida la, i n’a fɔ Rubɛn, Dan ani Aser , olu kɔrɔfɔ kosɛbɛ . Vɛrise 19–23: Dugukolo kan kɛlɛ ani Meroz ka danga Kanan masakɛw ye kɛlɛ kɛ, nka “dolow minnu tun bɛ u ka taamaw la, olu ye Sisera kɛlɛ” (o b’a jira ko Ala y’a sen don a la, n’a sɔrɔla sanjiba ye Kisɔn baji tigɛli kɛ sanjiba ye min ye nɛgɛwotoroninw bali ka lamaga). Kisɔn baji kɔrɔ ye juguw bɛɛ labɔ. danga jugu dɔ fɔra Meroz dugu kan bawo u ma bɔ "Matigi dɛmɛni na fangatigiw kama". Vɛrise 24–27: Jaɛl ka jagɛlɛya bonya Jaɛl bɛ seli kɛ iko "dubatigi musow sanfɛ" fanibugu kɔnɔ. Dɔnkili b’a ka wale latigɛlen ɲɛfɔ ka jɛya, n’o ye k’a bolo se marifa ma ani ka nɛgɛso gɛn ka tɛmɛ Sisera kun na, yɔrɔ min na a binna ka bin a sen kɔrɔ ka sa. Vɛrise 28–30: Sisera ba ka nisɔndiya Vignette kabakoma dɔ, min bɛ mɔgɔ lafili, o bɛ wuli ka taa Sisera ba la k’a filɛ a ka lattice finɛtiri fɛ, k’a yɛrɛ ɲininka ni jɔrɔ ye mun na a denkɛ ka wotoro bɛ segin dɔɔnin dɔɔnin. A ka muso hakilitigiw b’a dusu saalo ni hakilina ye ko a bɛ ka nafolofɛnw tila-tila dɔrɔn, n’o ye mɔgɔ minɛlenw ni fɛn dilannen nafamaw ye — k’a sɔrɔ a t’a dɔn ko a sara kaban.
4
Debora, Barak ani Yaɛl
Vɛrise 31: Kuncɛli delili Dɔnkili bɛ kuncɛ ni delili barikama ye: "O cogo la, i juguw bɛɛ ka halaki, Matigi, nka a kanubagaw ka kɛ i ko tile, n'a bɔra a fanga la. O se in kɔfɛ, dugukolo ye lafiɲɛ sɔrɔ san binaani kɔnɔ .
Yɔrɔ 2nan: Kalansen jɔnjɔnw ani ɲɛnamaya kɛcogo Ala bɛ baara kɛ ni fɛnw ye minnu tɛ se ka kɛ ani minnu ye fɛn gansanw ye: Kisili ma kɛ masakɛ ka kɛlɛbolo laadalata fɛ ni marifa ɲumanw ye, nka muso gansan dɔ fɛ (Jael) min tun bɛ baara kɛ ni du fanibugu sɔgɔlan ni marifa ye, k’a jira ko a ka di Ala ye ka baara kɛ ni baarakɛminɛn majiginlenw ye kuntilenna danmadɔw kama. Farati min bɛ Alako ta fan fɛ danfara ni wasabaliya la: Debora ka dɔnkili bɛ kabilaw kɔrɔfɔ kosɛbɛ minnu tora so (i n’a fɔ Rubɛn ni Dan) ani ka Meroz danga ko a banna ka dɛmɛ don. Alako ta fan fɛ, jogoɲumanya gɛlɛya waatiw la, o bɛ jate iko kɛlɛ; dannabaaw welelen don ka u sen don baara la sanni ka kɛ filɛlikɛla lafiyalen ye. Jɛɲɔgɔnya ni dusudon fanga: Barak y’a dɔn ko a mago bɛ dugukoloko la alako ta fan fɛ, a y’a ɲini Debora fɛ a ka taa n’a ye kɛlɛ la. Tuma caman na, Ala b’an ka se sɔrɔli labɛn alako ta fan fɛ ani waleyali siratigɛ la sigida lamini na, ɲɔgɔn jatebɔ, ani jɛɲɔgɔnya Alaɲɛsiran na sanni ka kɛ mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ ka danfara ye. Ka nɔɔrɔ segin Ala ma: Debora ni Barak ye ɲɛtaa caman sɔrɔ sɔrɔdasiya la o yɔrɔnin bɛɛ, u ma waso u yɛrɛ ka fɛɛrɛbɔ seko la; o nɔ na, u pɛrɛnna bato dɔnkili dɔ la k’a fɔ ko nɔɔrɔ, tariku fanga ani se sɔrɔli bɛɛ seginna Matigi ma. An yɛrɛ ka se sɔrɔli waatiw la walima an ka baara la, tanuli ni majigilenya ni laɲini ye, o b’a to an sinsinnen bɛ an ka fanga sɔrɔyɔrɔ lakika kan.
5