Jumatix markajat khitirus qullqi mayt'ätaxa, jumamp chika pisin jakasir jaqirux janiw ususirïkätati, janirakiw usur katuykätati. Éxodo 22:25 qillqatanxa Janirakiw mä qillqatanxa
pobre
jaqirus
uñt'ayasiñamäkiti.
Éxodo
23:3
Jupan juchap laykux janiw pisin jakasirinakaman taripäwip apanukuñamäkiti. Ucampis paqallqu marajja, samarañ jaytäta, jan ikiñapataki; Ukhamat markaman pisin jakasirinakax manq'antapxañapataki, kuntix jaytapkani ukxa, pampankir uywanakaw manq'apxani. Ukhamarakiw uva yapumampi, olivo yapumpisa luräta. Éxodo 23:6,11 qillqatanxa Uva yapunakamsti janiw apthapipkätati, janirakiw uva yapunakamat uvas apthapipkätati; Jumasti ukanak jaytäta, pisinkirinakataki, yaqha markankirinakataki, naya Tatitu Diosamakïtwa. Jumanakax taripañ tuqix janiw jan walinak lurapxätati, janirakiw pisinkirinakarus jach'añchapkätati, janirakiw ch'aman jaqirus jach'añchapxätati, jan ukasti jaqi masimarux chiqapar uñjapxäta. Levítico 19:10,15 qillqatanxa Uraqinakaman yapu apthapipkäta ukkhasti, janiw yapunakaman k'uchunakapsa q'umachapkätati, janirakiw yapu apthapiñsa apthapipkätati naya Tatitu Diosamajja. Levítico 23:22 qillqatanxa Jilamax pisin jakaschixa, mä juk'a yänakap aljantxaspa, wila masinakapatix uka yänakap kutsuyañatak jutaspa ukhaxa, jilapax aljatapxa kutt'ayarakiniwa” sasa. Jilamax pisin jakaschixa, jumamp chika t'unjatäspa; ucat juparojj qhespiyapjjäta: jïsa, jupajj yaqha markankir jaqëkchïnsa, jan ukajj yaqha markankir jaqëkchïnsa; jumamp chika jakañapataki” sasa. Juman jak'ankir jilamatix pisin jakaschixa, jumar aljantatäspa ukhaxa; janiw esclavotjam irnaqañapatak wayt'kätati, jan ukasti mä irnaqir uywata, yaqha markankir jaqjamaw jumamp chikäni, ukatsti Jubile marakamaw luqtätam wawanakapasti jupamp chikaw kutt'ani, jupasti pachpa familiaparuw kutt'ani, awkinakapan uraqiparuw kutt'ani. Jumatix yaqha markankir jaqisa, jan ukax yaqha markankir jaqisa jumamp chika qamirïspa, jupan jak'ankir jilamasti pisin jakasir tukuspa, ukat yaqha markankir jaqiru, jan ukax yaqha markankir jaqiru, jan ukax yaqha markankir jaqir aljantasinxa, aljatäxasinxa, qhispiyatäspawa wasitampi; mä jilapaw jupar kutt’ayaspa: tiyupasa, jan ukax tiyupan yuqapas jupar kutt’ayaspawa, jan ukax khititix familiapat jupar jak’achasirïki ukax qhispiyaspawa; jan ukax ch'amanïchixa, jupa pachpaw qhispiyasispa. Levítico 25:25,35,39-41,47 qillqatanaka Sapa paqallqu mara tukuyatatxa, mä antutt'ayañamawa. Ukhamat antutañax akawa: Maynitix jaqi masipar qullqi mayt'ki ukax antutañapawa; janiw jaqi masipatsa, jilapatsa mayiñapäkiti; Tatitun antutatäñapa satawa. Yaqha markankir jaqit mayamp mayt'asisma, ukampis jilamampix amparamax antutatäniwa; Jan ukasti, kunapachatix jumanak taypin jan pisin jakasiñax utjkaniti; Tatitux walpun bendicipxätam, kawkïr uraqitix Tatit Diosamax churkätam uka uraqinxa, jumatix Tatit Diosaman arup sum ist'äta, taqi aka kamachinak phuqañamataki uru. Tatit Diosamax bendicipxätamwa, kunjämtix arsuwayktam ukhama, walja markanakaruw mayt'äta, ukampis janiw mayt'askätati. Jumasti walja markanakaruw apnaqäta, ucampis jupanakajj janiw jumar apnaqapkaniti” sasa. 7Tatitu Diosamatix churkätam uka uraqimanxa, jumanak taypin mä pisin jakasir jilataman punkuman utjchixa, janiw chuymam qalarayañamäkiti, janirakiw pisinkir jilamat amparamsa jist'antkätati amparap jach'ar aptapxam, munañapäkipansti jupar mayt'apxarakiniwa. Amuyasipxam, jan wali chuymanakamanxa, paqallqu mara, antutañ marax jak'ankxiwa; nayramasti jan waliruw tukuni, pisinkir jilamarux janiw kuns churktati; Juma contrasti Tatituruw art'asi, jumatakix jucharakïta —sasa. Chiqpachansa juparux churäta, chuymamax janiw llakiskaniti kunapachatï jupar churkäta ukkhaxa, Tatit Diosamaw taqi luratanakamat bendicipxätam, taqi kuntix amparam luqtkäta ukapacha. Kunapachatix pisinkirinakax aka uraqit jan tukuskaniti, ukatwa nayax sapxsma: “Amparam jach'at jist'arasma jilamaru, pisinkirinakaru, pisinkirinakaru, uraqiman” sasa. Deuteronomio 15:1-11 qillqatanxa
Uka jaqejj pisin jakaschi ukhajja, janiw prendapamp ikipkätati, kunapachatï inti jalantki ukhajj uka prenda mayamp katuyäta, ukhamat jupa pachpa isimp isthaptʼata ikiñapataki, bendiciñapataki jumasti Tatit Diosama nayraqatan uñt'ayapxam —sasa. Janiw mä irnaqir yanapirirux t'aqhisiyañamäkiti, pisin jakasir, pisin jakasir jaqirusti, jilanakamatsa, jan ukax yaqha markankirinakarusa, punkunakaman uraqiman utjki uka yaqha markankirinakarusa jupa; Jupajj pisin jakasiriwa, chuymapsa taqe chuymaw chuym ch'alljjtayi, jan juma contrajj Tatitur arnaqasiñapataki, jan juchar purt'asiñapataki. Deuteronomio 24:12-15 qillqatanxa Tatitux pisinkirinakaruw tukuyi, qamiriptayaraki, jisk'acharaki, jach'ar aptaraki. Jupaw pisinkirinakar laq'at sartayaraki, mayt'asir jaqirusti jach'a jilïrinak taypin utt'ayañataki, jach'a qunuñar katuyañataki, aka uraqin pilaranakapax Tatitunkiwa, jupaw utt'ayaraki akapachan jupanakxar uñt’ayapxäna. 1 Samuel 2:7-8 liytʼañataki Kunjämtix judionakax uñisirinakapat samart'apkän uka urunaka, mä phaxsiw llakit kusisiñar tukuwayxäna, llakisiñat mä suma ururuw tukuwayxäna , ukat pisinkirinakar regalonak churaña. Ester 9:22 qillqatanxa Ucampis pobrenacarojj espadat qhespiyaraki, lakapata, chʼamani jaqenakan amparapatsa. Ukhamaw pisinkirinakax suyt'äwinïpxi, ñanqha lurañas lakap jark'aqi. Uñtapxam, Diosax chiqañchki uka jaqix kusisiñaniwa, ukhamasti taqi ch'aman Diosan chiqañchäwip jan jisk'achamti, jupasti t'aqhisiriwa, ch'ankhayarakiwa, usuchjasi, amparanakapas k'umararakiwa. Job 5:15-18 qillqatanxa Pobrenakaru t'aqhisiyatapata, apanukutap layku; jan lurkatayna uka uta apt'asitap layku; Chiqpachansa janiw purakapan amuktʼatäkaniti, janiw kuntï munkäna ukat qhispiykaniti. Job 20:19-20 qillqatanxa Jiñchux ist’itu ukhaxa, bendicituwa; Nayrajj nayar uñjasajja, nayaruw qhanañchitu: Nayajj arnaqasir pobrenakaru, jan awkinakaru, jan khitin yanapiripar qhespiyawayta” sasa. Chhaqtañatak wakicht'at jaqin bendicionapax nayaruw purintäna, ukat viuda warmin chuymaparux kusisiñampiw q'ucht'ayawayta. Nayasti chiqapar sarnaqañampiw isthapisiyäta, ukaw nayarux isthapiyitu, taripäwijasti mä isimpi, mä diademampjamarakïnwa. Nayajj juykhunakar nayranacäyätwa, kayunakas cojonakatakis kayukïyätwa. Nayajj pisinkirinakan awkipätwa, kunatï jan yatkayäta uk thaqtayäta. Nayasti ñanqha jaqin lakanakap p'akjarakta, ukatsti q'añunakapsa kisunakapat apsuwaytxa. Job 29:11-17 qillqatanxa Uñtapxam, Diosax wali ch'amaniwa, janiw khitirus jisk'achkiti. Jupajj janiw ñanqha jaqenakan jakañap imkiti, jan ukasti pisinkirinakarojj cheqapar churaraki. Jupax janiw aski jaqinakat jithiqtkiti, jan ukasti reyinakamp chikaw tronon qunt'asipxi. jïsa, wiñayatakiw jupanacarojj chʼamañchi, jachʼar aptatäpjjarakiwa. Jupanakatix ch'ankhanakampi chint'atäpxani, t'aqhisiñatak ch'ankhanakampi katjatäpxani; Ucatsti jupanacarojj jupanacarojj luräwinakapsa, jan wali luräwinakapsa uñachtʼayaraki. Jupasti jupanakar chiqañchañ ist'ayaraki, ñanqha luräwinakat kutt'anipxañapataki. Jupar ist'asin yupaychapkanixa, suma jakañan urunakapasa, kusist'añanakan maranakapas apt'asipxani. Ukampis jan ist'apkanixa, espadampiw jiwarapxani, jan yatkasin jiwapxani. Ucampis k'ari chuyman jakenacajj colerasiñapwa tantacht'asipjje, jupanacarojj chint'qui ucapachajj janiw arnacapquiti. Waynäkasaw jiwapxi, jakäwipas q'añunak taypinkiwa. Jupaw t'aqhisiñanakapan pisinkirinakar qhispiyi, t'aqhisiyat jinchunakapsa jist'araraki. Job 36:5-15 qillqatanxa Kunatix pisinkirinakax janiw armatäkaniti, pisinkirinakan suyt'äwipax janiw wiñayatak tukuskaniti. Salmos 9:18 qillqatanxa Tatay, ¿kunatsa jayan sayt'atätasti? ¿Kunatsa jan walt'äwinakan imantasipxta? Jan wali jaqinakax jach'a jach'a tukusaw pisinkirinakarux arknaqapxi, jupanakax amuyt'apki uka amtanakampi katuntatäpxpan. Jan wali jaqix chuymapan munañapat jach'añchasi, munañan jaqirus bendicirakiwa, khitirutix Tatitux uñiski ukanakaru. Jan wali jaqix, ajanupan jach'a jach'a tukutapampix janiw Diosar thaqkaniti: Diosax janiw taqi amuyunakapan utjkiti. Thakinakapax llakisiñapuniwa; taripäwinakamax jupar jan uñjkayakiwa, taqi
uñisirinakaparux jach'a jach'a tukuñapawa. Jupajj chuymapan akham siwa: “Janiw nayajj chuym ustʼaykäti, janipuniw jan walin uñjasirïkti” sasa. Lakapax ñanqhachawinakampi, sallqjañampi, sallqjañampi phuqt'atawa, lakap manqhanxa jan wali lurañanaka, inamaya lurañanaka. Ayllunakan imantaskir chiqanakan qunt'asi, jamasat chiqanakan jan juchani jaqir jiwayi, pisinkirinakarux jamasat uñch'ukiski. Jupax jamasatw ikiski, kunjamtï mä leonax p'iyapan ikiski ukhama, pisinkirinakar katjañatakiw ikiski, pisinkirinakaruw katjaraki, kunapachatix q'ipipar irpki ukhaxa. Jupax qunqurt'asi, alt'at chuymaniwa, ukhamat pisinkirinakax ch'aman jaqinakapamp liwxatapxañapataki. Chuymapan akham siwa: “Diosax armasxiwa; janipuniw uk uñjkaniti. Tatay, sartasim; Diosay, amparam aytasim, alt'at chuymaninakat jan armasimti. ¿Kunatarak ñanqha jaqinakax Diosar jisk'achapxi? chuymapan akham siwa: “Janiw mayipkätati” sasa. Jumaw uk uñjtaxa; Jumaw jan walinak uñjta, jan walinak amparamamp kutt'ayañataki. jumax awkinakan yanapiripätawa. Jan wali jaqin, ñanqha jaqin amparap p'akjasim, ñanqha luräwip thaqham jan jikxatañkama. Tatitux wiñay wiñayatakiw Reyixa, yaqha markanakax uraqipat t'unjatäpxiwa. Tatitu, jumax alt'at chuyman jaqinakan munañap ist'tawa, jumaw chuymanakap wakicht'äta, jinchumarux ist'arakïtawa, jan awkininakaru, t'aqhisiyat jaqinakar taripañataki, akapachankir jaqix jan juk'amp t'aqhisiyañapataki. Salmos 10 ukat jukʼampinaka Wajchanakar t'aqhisiyatapata, pisin jakasirinakan jach'at jach'at arnaqasitapata, jichhaw sartä, Tatitux siwa. Khititï jupar jachʼañchki ukat sipansa, nayaw juparojj jan kuna jan waltʼäwin uñjasiyä. Salmos 12:5 qillqatanxa Jumanakax pobrenakan amtäwinakap p'inqachapxtaxa, Tatitux jupan imantatätap layku. Salmos 14:6 qillqatanxa Uka pobre jaqix art'asïna, Tatitux jupar ist'asaw taqi jan walt'äwinakapat qhispiyäna. Salmos 34:6 qillqatanxa Taqi ch'akhanakajasti sapxaniwa: ‘Tatitu, ¿khitirak jumar uñtasitästi, khititix pisinkirinakar qhispiyaskta, khititix jupatak sinti ch'amanïki ukata, pisinkirinakaru, pisin jakasirinakarus qhispiyista? Salmos 35:10 qillqatanxa Jan wali jaqinakax espadap apsusipxi, arconakap k'utthapipxi, pisinkirinakaru, jan kunan jaqinakar jiwayañataki, chiqa chuyman jaqinakar jiwayañataki. Salmos 37:14 qillqatanxa Ukampis nayax pisin jakasirïtwa, pisin jakasirïtwa; ukampis Tatitux nayaruw lup'itu, jumaw nayan yanapirixaxa, qhispiyirixarakïtawa; Diosaxay, jan qhiparamti. Salmos 40:17 qillqatanxa Khititix pisinkirinakar amuyt'ki ukax kusisiñaniwa, Tatitux t'aqhisiñ urunakan qhispiyani. Salmos 41:1 qillqatanxa Congregacionamaw ukan jakasi, jumaw Diosay, suma luräwinakamat wakicht'askta, pisinkirinakataki. Salmos 68:10 qillqatanxa Ucampis nayajj pobre, llakitätwa, Diosay, qhespiyasiñamajj jach'ar aytata —sasa. Tatitux pisinkirinakar ist'iwa, katuntat jaqinakarux janiw jisk'achkiti. Salmos 69:29,33 qillqata Ukampis nayax pisin jakasirïtwa, pisin jakasirïtwa, Diosay, jank'akiw nayar jutapxita, jumaw yanapirixaxa, qhispiyirixarakïtawa. Tatay, jan qhipt'amti. Salmos 70:5 qillqatanxa Jupaw markamarux chiqapar uñjani, pisinkirinakarus taripäwimpi. Salmos 72:2 qillqatanxa Jupaw markan pisinkirinakar juchañchani, pisin jakasir wawanakarus qhispiyani, t'aqhisirirus t'unjani. Jupaw pisin jakasirinakarux arnaqani; pisinkirinakasa, jan yanapiri jaqisa. Jupaw pisinkirinakaru, pisin jakasirinakarusa qhispiyani, pisin jakasirinakarus qhispiyani. Salmos 72:4,12-13 qillqatanaka Jan wali jaqinakarux palomaman almap katuyamti, pisinkirinakan tantachasiwimat jan wiñayatak armasipxamti. T'aqhisiyatanakax jan phinq'asis kutt'anipxamti, pisinkirinakasa, pisinkirinakasa sutim jach'añchapxpan. Salmos 74:19,21 qillqatanaka
Wajchanakaru, jan awkininakaru arxatapxam, t'aqhisiyatanakaru, pisin jakasirinakarusa chiqapar uñjapxam. Pobrenakaru, pisin jakasirinakarusa qhispiyapxam, ñanqha jaqinakan amparapat qhispiyapxam. Salmos 82:3-4 qillqatanxa Tatay, jinchum alt'asim, ist'ita, nayasti pobre, pisin jakasirïtwa. Salmos 86:1 qillqatanxa Ucampis pobrenacarojj t'aqhesiñat jach'ar apti, mä tama ovejar uñtata. Salmos 107:41 qillqatanxa Nayasti pisin jakasirïtwa, pisin jakasirïtwa, chuymajasti chuymajan usuchjataw uñjasi. Nayajj chʼiwjamaw chhaqtjjä, tʼiju tʼijunakjam liwjjatatätwa. Qunqurinakajax ayuno tuqiw jan ch'amanïxi; ukatsti jañchixax lik'i tukusxiwa. Nayasti jupanakatak jisk'achatätwa, nayar uñkatasin p'iqinakap ch'allxtasipxäna. Tatitu Diosaxay, yanapt'ita, khuyapayasiñamarjam qhispiyapxita; Tatitu, jumaw uk lurtaxa — sasa. Jupanakasti ñanqhachasipxpan, jumasti bendicipxam, sartasipxani ukkhaxa, phinq'asipxpan; Ucampis uywatamajj kusisipan” sasa. Nayan uñisirinakax p'inqamp isthapt'asipxpan, jupanakan jan walt'äwinakapamp imt'asipxpan, mä isimp isthapt'ata. Lakajjampiw Tatitur jach'añchä; jïsa, walja jaqenak taypin jupar jachʼañchä. Jupajj pobre jaqen kupëjjapan saytʼatäniwa, jupar juchañchirinakat qhespiyañataki. Salmos 109:22-31 qillqatanxa Jupax ch'iqintawayiwa, pisinkirinakaruw churaraki; chiqapar kankañapax wiñayatakiw utjani; wajjrapajj jachʼañchatäniwa” sasa. Salmos 112:9 qillqatanxa Jupaw pisinkirinakar laq'at sartayi, jan kunaninakarus wanu manq'at apsu; Salmos 113:7 qillqatanxa Nayajj walja bendicirakïwa, wajchanakaparojj tʼantʼampiw manqʼayä. Salmos 132:15 qillqatanxa Nayasti yattwa Tatitux t'aqhisiñanakan jan walt'äwipsa, pisinkirinakan askipsa arxatani. Salmos 140:12 qillqatanxa Uka ch’uqiruw sarañama, jumax q’añu jaqi; thakinakapat amuyt'apxam, yatiñanïpxam: Jani irpiri, uñjiri, jan apnaqirini, jallupachan manq'a churi, yapu apthapiñ urusti manq'a apthapi. ¿Qhawqha tiempos ikisma, qʼañu jaqi? ¿Kunapachas ikiñat sartäta? Ukampis mä juk'a ikiña, mä juk'a ikiña, mä juk'a amparanaka ch'allt'asiña ikiñataki: Ukhamaw pisinkañax purini, sarnaqir jaqir uñtata, pist'añamax mä armat jaqir uñtataw purini. Proverbios 6:6-11 qillqatanxa Khititix q'al amparampi sarnaqki ukax pobreruw tuku, ukampis ch'amachasiri jaqin amparapampiw qamiriptayaraki. Qamir jaqin qamir kankañapaxa ch'aman markapawa: pisinkirinakar t'unjañax jupanakan pisinkañapawa. Proverbios 10:4,15 qillqatanxa Ukanx ch'iqiyañax utjiwa, ukampis jilxattaskiw; ukatsti, kunatix wakiski ukat sipan juk'amp jark'ki ukax utjarakiwa, ukampis pisinkañar puriyi. Proverbios 11:24 qillqatanxa Kunatix jupa pachpa qamir tukuski, ukampis janiw kunas utjkiti, khititix pisin tukuski, ukampis jach'a qamirïki ukax utjarakiwa. Jaqin jakañap qhispiyasiñax qamir kankañapawa, ukampis pobre jaqix janiw tuqiñ ist'kiti. Khititejj jan yatichañ munki ukajja, pisin jakañasa, pʼinqachañasa utjani, ukampis khititejj cheqañchatäñ munki ukajja, jachʼañchatäniwa. Walja manq'anakax pisinkirinakan yapuchañankiwa, ukampis jan taripañ laykux t'unjatawa. Proverbios 13:7-8,18,23 qillqatanaka Pobre jaqejj jaqe masipan uñisiñapawa, qamir jaqejj walja amigonakaniwa. Jaqi masipar jisk'achirix jucharuw puri, ukampis pisinkirinakat khuyapt'ayasiristi, kusisiñaniwa. Khititix pisinkirinakar t'aqhisiyki ukax Luririparuw jisk'acharaki, ukampis khititix jupar jach'añchki ukax pisinkirinakat khuyapt'ayasi. Proverbios 14:20-21,31 qillqatanaka
Khititix pisinkir jaqit sawkasirïki ukax Luririparuw jisk'acharaki, jan walt'äwinakat kusisiristi janiw jan mutuyatäkaniti. Proverbios 17:5 qillqatanxa Pobre jaqinakax intratadonak apnaqapxi; ukampis qamir jaqinakax qhuru chuymampiw jaysapxi. Proverbios 18:23 qillqatanxa Khititejj suma chuyman sarnaqki ukajj jukʼamp askiwa, jan amuytʼasir jaqet sipansa. Qamir kankañax walja amigonakaruw puriyi; ukampis pisinkirinakax jaqi masipat jithiqtatawa. Taqe pisinkirinakan jilanakapajj jupar uñisipjjewa, ¿kunjäkis amigonakapajj jupat jayarstʼapjje? arunakampiw jupanakar arknaqaski, ukampis jupanakajj munasipjjewa. Khititix pisinkirinakat khuyapt'ayaski ukax Tatituruw mayt'i; kuntix churki ukxa, wasitatwa payllxani” sasa. Jaqin munañapax khuyapayasiñapawa, pobre jaqix k'arisirit sipan juk'amp askiwa. Proverbios 19:1,4,7,17,22 qillqatanaka Jan ikiñ munamti, jan pisinkañar puriñkama; nayranakam jist'arasim, ukatsti t'ant'ampi phuqt'atätawa. Proverbios 20:13 qillqatanxa Khititix pobrenakan arnaqasitap ist'ki ukax jupa pachpaw arnaqasini, ukampis janiw ist'atäkaniti. Khititejj kusisiñ munki ukajja, pobre jaqëniwa, vinompi aceitempi munaski ukajja, janiw qamirïkaniti. Proverbios 21:13,17 qillqatanxa Qamirinakasa, pisinkirinakasa tantachasipxi, Tatituw taqi ukanak luriri. Qamirix pisinkirinakaruw apnaqi, mayt'asir jaqix mayt'ir jaqin esclavopawa. Khititejj suma nayranïki ukajja, bendicitäniwa; Jupajj t'ant'apatjja pisinkirinakaruw churi” sasa. Khititix pisinkirinakar t'aqhisiyaski ukax qamirïñap jilxatayañataki, khititix qamir jaqinakar churki ukax chiqpachapuniw pisin uñjasini. Jan pisinkir jaqirux jan lunthatapxamti, pisin jakasirip layku, janirak t'aqhisiyatarus punkun t'aqhisiyapxamti: Proverbios 22:2,7,9,16,22 Jan vino umañ munirinak taypinkapjjamti; janchi manq'irinak taypin: Machirinakasa, manq'añ munirinakas pisinkañar puripxani, ikiñax jaqirux q'añunakampi isthapiyarakiniwa. Proverbios 23:20-21 qillqatanxa Nayajj qʼañu jaqenakan yapuparu, jan amuytʼasir jaqen uva yapup jakʼaruw sarayäta. Taqpach ch'aphinakampi ch'aphinakampi, ortiganakampi ch'uqt'ata, qala pirqapas t'unjata. Ukatsti uñjaraktwa, ukat sum amuytʼarakta: uñnaqasajj yatichäw katoqarakta. Ukampis mä juk'a ikiña, mä juk'a ikiña, mä juk'a amparanaka ch'allt'asiña ikiñataki: Ukhamaw pisinkañamax purini, sarnaqir jaqir uñtata; ukat mä armat jaqjamaw pistʼañama. Proverbios 24:30-34 qillqatanxa Pobre jaqejj pisinkirinakar tʼaqhesiyki ukajja, mä jachʼa jallur uñtasitawa, uka jallujj janiw manqʼa jaytkiti. Khititejj cheqapar sarnaqki ukajj jukʼamp askiwa, qamir jaqëkchisa, jan wali sarnaqer jaqet sipansa. Khititejj usumpi, jan cheqapar qollqe katoqasajj qollqep jiljjattayki ukajja, pisinkirinakat khuyaptʼayasirïki ukatakiw apthapini. Qamiri jaqix jach'a jach'a tukuñapanxa yatiñaniwa; ukampis amuyt'asir pisinkirinakax juparuw thaqhi. Kunjamtix mä leonax warariski, ukat mä oso jayarst'ki ukhama; ukhamarakiw mä jan wali apnaqirix pisin jakasir jaqinakar apnaqi. Khititix uraqip yapuchki ukax walja t'ant'anïniwa, ukampis inamaya jaqinakar arktaski ukax pisin jakasiniwa. Khititejj jankʼak qamirïñ munki ukajja, jan wali nayraniwa, pisinkañajj jupar purinkani uk janiw amuykiti. Khititix pisinkirinakar churki ukax janiw pist'kaniti, jan ukasti khititix nayranakap imantki ukax walja ñanqhachatäniwa. Proverbios 28:3,6,8,11,15,19,22,27 qillqatanaka Aski jaqejja, pisinkirinakan amtapwa amuyi, ukampis ñanqha jaqejj janiw uk yatkiti. Pobrenakasa, sallqjirinakasa, mäkiw tantachasipxi, Tatitux panpachaniw nayranakap qhant'ayi. Khititix reyix jan jithiqtir pisinkirinakar taripkani ukaxa, tronopax wiñayatakiw utt'ayatäni. Proverbios 29:7,13-14 qillqatanxa Pä kunsa jumat mayista; janïr jiwkasax janiw ukanak jan uñt'ayapkistati: Inamaya, k'arinaksa jayarst'apxita, janirak pisinkañsa, qamir kankañsa churapxita; Nayatakix aski manq'anak manq'ayapxita, ukhamat jan phuqt'ataja, ukat jumar jan uñt'ayasiñataki, ukat sapxañamataki: “¿Khitis Tatituxa?” jan ukax jan pisin jakasiñataki,
lunthatasiñataki, Diosan sutip inamayar aytasiñataki. Mä generacionaw utji, jupanakan kisunakapax espadanakar uñtatawa, ñik'utapas cuchillonakjamawa, pisinkirinakar aka uraqit manq'antañataki, pisinkirinakarus jaqinak taypit manq'antañataki. Proverbios 30:7-9,14 qillqatanxa Lakam jist'arasim, chiqapar uñjam, pisinkirinakampi, pisin jakasirinakampit arxatasim. Jupajj pisinkirinakaruw amparap luqtäna; jïsa, amparanakap jan kunaninakar luqti. Proverbios 31:9,20 qillqatanxa Mä pobre, yatiñan wawax juk'amp askiwa, chuymankipstat jan amuyt'ir reyit sipansa, janiw juk'amp iwxt'atäxaniti. Carcelat mistusaw reyïñatak juti; Ucampis khititejj reinopan nasqui ucajja, pobreruw tukuraqui. Eclesiastés 4:13-14 qillqatanxa Jumatix mä provincian pisinkirinakar t'aqhisiyat uñjasma, ukhamarak taripäwinak chiqapar uñjañ tuqit qhuru t'aqhisiyat uñjasmaxa, jan musparamti, khititix jach'a jaqit sipan juk'amp jach'äki ukax jach'anchatawa. ukat jupanakat sipan jukʼamp jachʼa jaqenakaw utjaraki. Eclesiastés 5:8 qillqatanxa ¿Kunas yatiñan jaqejj jan amuytʼasir jaqet sipansa jukʼamp utji? ¿Kunarak pisin jakasirinakan nayraqatapan sarnaqañ yati? Eclesiastés 6:8 qillqatanxa Nayasti aka yatiñ kankañ intix uñjarakta, nayatakix wali jach'äkaspas ukhamaw amuyasiyäta: mä jisk'a markaw utjäna, uka taypinx juk'a jaqinakaw utjäna. ukatsti mä jach'a reyiw uka markar muyuntäna, ukatsti jach'a jark'aqasiñanak sayt'ayarakïna: Jichhasti mä pobre yatiñan jaqiruw jikxatäna, jupax yatiñapampiw markar qhispiyäna; ukampis janiw khitis uka pachpa pobre jaqit amtaskänti. Ucat nayajj sista: “Yatiñaw ch'amat sipan juk'amp aski, ucampis pobre jaken yatiñ kankañapajj jisk'achatawa, arsutapas janiw ist'atäkiti” sasa. Yatiñan jaqinakan arunakapax jan amuyt'asir jaqinak taypin apnaqirin arnaqasitapat sipan juk'amp amukiw ist'asi. Yatiñ kankañax nuwasiñ armanakat sipansa juk'amp askiwa, ukampis mä jucharar jaqikiw walja askinak t'unji. Eclesiastés 9:13-18 qillqatanxa Tatitux markapan nayra jaqinakapampi, markapan jilïrinakapamp chikaw taripañ utar mantapxani, uva yapu manq'antapxätawa. pisinkirinakan yänakapajj jumanakan utanakamankiwa. ¿Kuns jumanakax jawq'japxtaxa markaxarux t'unjaña, ukat pisinkirinakan ajanunakap muyuña? sasaw taqi ch'aman Tatit Diosax saraki. Isaías 3:14-15 liytʼañataki Ay, khitinakatix jan chiqap kamachinak amtapki, jan wali arunak qillqapki ukanaka; ¡Jan kunan jaqinakar taripäwit jithiqtañataki, markajan pisinkirinakat ch'amap apaqañataki, ukhamat ijma warminakax jupanakan manq'antatäpxañapataki, jan awkininakar lunthatapxañapataki! Isaías 10:2 liytʼañataki Ucampis askinacampiw pisinkirinakarojj juchañchani, uca oraqen llamp'u chuyman jakenacapataqui, uca orakerojj lakapan thujrupampiw jawq'jani, lakapan samanapampiw ñanqha luririrojj jiwarayani. Isaías 11:4 qillqatanxa Wajchanakan jilïr wawanakapax manq'asipxani, pisin jakasirinakasti jan kuna llakiniw ikipxani, mach'ampiw saphinakamar jiwayapxä, jupasti qhiparirinakamar jiwayapxarakïta. Ukhamasti, ¿kunsa maynix markar yatiyirinakarux jaysani? Tatitux Sión markaruw utt'ayi, markapan pisin jakasirinakas uka markaruw atinisipxani. Isaías 14:30,32 qillqatanxa Tatay, jumaw nayan Diosaxätaxa; Nayaw jach'ar aptapxäma, sutim jach'añchapxäma; Muspharkañanak lurtaxa; nayra amtäwinakamax chiqa chuymanïña, chiqa kankañawa. Jumaw mä markar mä montón lurtaxa; mä arxatat markan mä t’unjäwi: jan uñt’at jaqinakan palaciopax jan markakïñapataki; janipuniw luratäkaniti. Ukatpï ch'aman markax jach'añchapxätam, axsarkañ markanakan markapax ajjsarapxätamwa. Jumaw pisinkirinakatakix ch'amanïtaxa, jan walt'ayat jaqinakatakix ch'amakïtawa, jach'a thayat imantasirïtawa, junt'u pachat mä ch'iwi, kunapachatix axsarkañ jaqinakan phust'atapax pirqar thayt'anki ukhama. Isaías 25:1-4 liytʼañataki
Wiñay Tatitur confiyasipxam, Tatitux wiñay ch'amaw utji. jach'a markaruw jisk'acharaki; jupasti uraqiruw liwxati; laq'aruw puriyi. Kayukiw aynacht'ayani, pisinkirinakan kayunakapasa, pisin jakasirinakan kayunakapasa. Isaías 26:4-6 qillqatanxa
jan ukasti manq'at awtjatanakaruw t'ant'ap churi, q'ala jan isin jaqirus mä isimpiw imt'asi, Jupan isthapitapawa pisinkirinakan amparapa, khititix jan usuy katuqki, janirakiw yapu katoqkiti, taripäwinakax phuqhaski, kamachinakaxar phuqhaski; janiw awkipan juchap layku jiwkaniti, jakaskakiniwa. Ezequiel 18:10-17 liytʼañataki
Llamp'u chuymaninakax Tatitumpix juk'ampiw kusisipxani, jaqinak taypin pisin jakasirinakasti Israelan Qullan Diosapat kusisipxarakiniwa. Isaías 29:19 qillqatanxa
Uraqin jakirinakax t'aqhisiyapxi, lunthatasiñanak lurapxäna, pisinkirinakaru, pisinkirinakarus t'aqhisiyapxäna. Ezequiel 22:29 qillqatanxa
Churl ukan instrumentunakapas jan waliwa, jan wali amtanakaw amti, pisinkirinakar k'ari arunakampi t'unjañataki, kunapachatix pisinkirinakax chiqapar arsupki ukhasa. Isaías 32:7 qillqatanxa
Uqhamasti, rey, iwxt'atax jumatakix askïpan, juchanakamsa apanukum, aski luräwimpi, jan wali luräwinakamsa, pisinkirinakar khuyapt'ayasisa; ukax inas samarañaman jayarst’ayatächispa. Daniel 4:27 qillqatanxa
Kunapachatix pisinkirinakasa, pisin jakasirinakasa uma thaqkani, janirak umax utjkani, laxrapas umat pharjatäkani ukkhaxa, naya Tatitux jupanakar ist'ä, Israelan Diosapax janiw jupanakar jaytkäti. Isaías 41:17 qillqatanxa ¿Janit aka ayunox nayan ajllitäki? ¿Jan walin ch'akhanakap antutañataki, jach'a q'ipinak chhaqtayañataki, t'aqhisiyatanakar qhispiyañataki, ukat sapa yugo p'akjañataki? ¿Janit manq'at awtjatanakar t'ant'am churañama, utamar jaqunukut pisinkirinakar irpañamasti? kunapachatï qʼala jan isin uñjkäta ukhajja, jupar imtʼañamawa; ¿Janchimat jan imantasismasti? Ukapachaw qhanamax alwajam qhant'ani, k'umaräñamasti jank'akiw mistuni, aski kankañamasti juman nayraqatam saraqaniwa. Tatitun jach'a kankañapaw jumar kutt'ayatäni. Isaías 58:6-8 qillqatanxa Tatitux siwa, taqi ukanakxa amparajampiw lurta, taqi kunas utjawayxiwa, ucampis aka jaqiruw uñch'ukiskä, khititix pobre, arrepentisiri, arunak ist'asax khathatt'ki uka jaqiru. Isaías 66:2 qillqatanxa Ukhamaraki, faldanakamanxa, jan juchani pisinkirinakan almanakapan wilapaw jikxatasi, janiw jamasat thaqhatax jikxatkti, jan ukasti taqi ukanakxaruw jikxatta. Jeremías 2:34 qillqatanxa Ukatwa nayax sista: “Chiqpachansa aka jaqinakax pisin jakasirinakawa; jupanakax jan amuyt'asirïpxiwa, janiw Tatitun thakip yatipkiti, janirakiw Diosan taripäwipsa yatipkiti. Jeremías 5:4 qillqatanxa Tatitur q'uchupxam, Tatitur jach'añchapxam, jupaw jan wali luririnakan amparapat qhispiwayi. Jeremías 20:13 qillqatanxa Jupaw pisinkirinakampi, pisin jakasirinakarusa taripäna; ukatsti jupatakix walikïskänwa: ¿janit akax nayar uñt’añatakiki? sasaw Tatitux saraki. Jeremías 22:16 qillqatanxa Ukatsti Nabuzaradán guardianakan p'iqinchiripax Babilonia markaruw katuntat apasxäna, uka markan qhiparapkäna uka jaqinakampiru, jiwat jaqinakampiru, mayni jaqinakampiru. Ucampis Nabuzaradán chachasti guardianakan p'iqinchiripaxa, Judá uraqin jan kunani pisin jakasirinakatxa, uva yapunaka, yapunak churarakïna. Jeremías 39:9-10 qillqatanxa Uñtapxam, Sodoma kullakaman juchapänwa, jach'a jach'a tukuña, t'ant'a phuqt'ata, walja ina ch'usat sarnaqañaw jupan phuchhanakapan utjäna, janirakiw pisinkirinakaru, pisin jakasirinakan amparapar ch'amañchkänti. Ezequiel 16:49 qillqatanxa Jupatix mä yuqall wawa wawachaspa, uka yuqall wawax lunthata, wila wartasiri, ukat maynirus ukham luraraki, ukat janirakiw kuna lurañanaksa phuqkchiti, jan ukasti qullunakan manq'asin jaqi masipan warmipar q'añuchawaychixa. Pobrenakaru, pisin jakasirinakarus t'aqhisiyaraki, nuwasiñampi q'añuchawayi, janirakiw prenda kutt'aykiti, idolonakarus uñch'ukiskiwa, jan walinak luraraki, usur katuyasi, jilt'araki, ¿janit jakañapa? janiw jakkaniti, jupaw taqi uka ajjtaskañanak lurawayi; chiqpachapuniw jiwani; wilapajj juparuw purini. Jichhasti, mä yuqall wawa wawachaschixa, awkipan taqi juchanakap uñjasa, janirak ukham lurkchixa, janirakiw qullunakan manq'kataynati, janirakiw utan idolonakapar uñch'ukkataynati —sasa Israel markankirixa, janiw jaqi masipan warmipar q'añuchkiti, janirakiw khitirus t'aqhisiyawaykiti, janirakiw khitirus t'aqhisiyañ munkiti, janirakiw q'añunaksa q'añuchawaykiti,
Tatitux akham siwa: Israelan kimsa jucha luratapata, pusi jucha luratapata, janiw uka mutuyäwip apanukkäti; kunatix jupanakax aski jaqinakarux qullqit aljapxirïna, pisinkirinakarus mä zapatompiw aljapxirïna; Uka pantjawi uraqin laq’a qhipäxaru pisinkirinakan p’iqiparu, ukat kutt’aniña llamp'u chuyman jaqinakan thakip maysar apanukupxam, mä chachampi awkipampix pachpa sirvientaruw mantapxani, qullan sutix q'añuchañataki: Amós 2:6-7 Aka aru ist'apxam, Basán markankir vacanaka, Samaria qullun jakasirinaka, pisinkirinakar t'aqhisiyirinaka, pisinkirinakar t'aqhisiyirinaka, uywirinakapar sapxam: “Apanipxam, umapxañäni” sasa. Tatitu Tatitux qullan kankañap tuqiw juramento lurawayi, urunakax purininiwa, jumanakarux ch'ankhanakampi, wawanakamar ch'ankhanakampi apaqapxätam. Amós 4:1-2 liytʼañataki Jumanakax pisin jakasirinakaruw takxatapxtaxa, trigo q'ipinak apt'asipxtaxa. suma uva yapunak yapuchapxtaxa, ukampis janiw vino umapkätati. Nayax yattwa kunayman juchanakama, jach'a juchanakama, aski jaqinakar t'aqhisiyapxi, soborno katuqapxi, punkunkir pobrenakarus ch'iqapat jithiqtapxi. Amós 5:11-12 qillqatanxa Uk ist'apxam, pisinkirinakar manq'antirinaka, uraqin pisinkirinakar jan walt'ayañataki: “¿Kunapachas machaq phaxsix tukusxani, siwara aljasiñasataki? Sábado urusti, trigo apthapiñasataki, efa jisk'a, seclo jach'a, sallqjañampiw balanzanak k'arisiñasataki? Ukhamat pisinkirinakar qullqit alasipxañasataki, pisinkirinakarus mä zapato alañasataki; jïsa, ukat trigon q'añunakap aljaña? Amós 8:4-6 liytʼañataki Jumax lawanakapampix ayllunakan p'iqinchiriparuw jawq'jtaxa, jupanakax mä thaya thayt'irjamaw mistunipxäna nayar ch'iqiyañataki, kusisiñapax pisinkirinakar jamasat manq'antañjamarakïnwa. Habacuc 3:14 qillqatanxa Nayasti juma taypin t'aqhisiyata, pisin jakasir markar jaytarakï, jupanakajj Tatitun sutiparuw atinisipjjani. Sofonías 3:12 qillqatanxa Ucampis jan t'aqhisiyamti viuda warmirusa, jani awkininakarusa, yaqha markankir jaqirusa, pisinkirinakarus t'aqhisiyapxamti; Jumanakat maynis chuymanakaman jan walinak jilapar jan walinak amuyapxamti. Zacarías 7:10 qillqatanxa Ucatsti nayajj jiwayir ovejanakaruw manqʼayäjja, jumanakaru, ovejanakat pisin jakasirinaka. Ucat nayajj pä thujru apta; maynirux Suma uñnaqt’aniw sasaw sutichawayta, maynirusti Bandas sasaw sutichawayta; uwijanakarusti manq'ayaraktwa. Uka urusti t'unjatäxänwa, nayar suyt'apkitu uka ovejanakat pisin jakasirinakax Tatitun arunakapätap yatipxäna. Zacarías 11:7,11 qillqatanxa Kusisiñanïpxiwa ajayun pisin jakasirinakaxa, alaxpach apnaqäwipaxa. Mateo 5:3 liytʼañataki
jupanakankiwa
Juykhunakax uñjxapxi, ch'uqt'atanakax sarnaqapxi, lepra usuninakax q'umachatäpxiwa, oqaranakas ist'apxi, jiwatanakax jaktapxi, pisinkirinakarus suma yatiyäwinak yatiyapxi. Mateo 11:5 qillqatanxa
Jesusasti juparux sänwa: —Jumatix jan pantjasirïñ munstaxa, sarxam, kunatï utjktam uk aljasim, ukat pisinkirinakar churarakim, ukhamat alaxpachan qamir kankañ utjani. Mateo 19:21 qillqatanxa Jesusax Betania markankkäna ukhaxa, Simón lepra usun utapankänwa, mä warmiw jupar jak'achasisin mä jach'a suma q'apkir qullampi p'iqipar warxatäna. Uk uñjasasti discipulonakapajj wal colerasipjjäna, akham sasa: “¿Kunatsa aka ina chʼusar aptʼasi? Aka q'apkir qullax walja qullqit aljatäspawa, ukat pisinkirinakar churasispa. Uk amuyasinsti, Jesusax jupanakar sänwa: —¿Kunatarak warmir llakisiyapxtasti? Jupajj nayarojj mä suma luräwi lurawayi” sasa. Jumanakax sapüruw pisinkirinakax jumanakamp chikäpxi; ucampis nayajj janiw sapürus utjquituti —sasa. Uka q'añu q'apkir qulla janchijar warantatapatxa, imt'añatakiw lurawayi. Qhanakwa sapxsma, kawkhatix aka suma yatiyäwinakax aka oraqpachan yatiyatäni, ukhamarakiw aka warmin luratapat yatiyatäni, jupat amtañataki. Mateo 26:6-13 qillqatanxa Ukatsti Jesusax jupar uñjasax wal munasïna, ukat sarakïna: —Mäkiw pist'tamxa: sarxam, kunatï utjktam uk aljasim, ukatsti pisinkirinakar churäta, ukatsti alaxpachan qamir kankañ utjani, ukatsti jutam, cruz aptasin arkta nayaru. Marcos 10:21 qillqatanxa Ucatsti mä pobre viuda warmiw purinïna, jupasti pä t'ant'a jaquqanïna. Ukatsti discipulonakapar jawsasaw säna: —Qhanak sapxsma, aka pobre viuda warmix juk'ampiw qullqi imañ utar jaquntirinakat sipan juk'amp mantani. Ucampis jupajj pisin jakañapsa, taqe kunatï utjkäna ukanaksa, taqe jakañapsa aptʼasïna. Marcos 12:42-44 qillqatanxa Tatitun Ajayupax nayaruw utji, jupaw nayar ajllisitu, pisinkirinakar suma yatiyäwinak yatiyañataki. jupaw nayar khitanitu, p'akintatanakar qullañataki, katuntat jaqinakar qhispiyañataki, juykhunakarus uñjañapataki, t'aqhisiyat jaqinakar qhispiyañataki, Lucas 4:18 Ukatsti discipulonakapar uñkatasaw säna: —Jumanakax pobrenakan jach'añchatäpxam, Diosan Reinopax jumanakankiwa —sasa. Lucas 6:20 qillqatanxa Jesusasti jupanakarux sänwa: —Sarapxam, kuntix uñjapkta, ist'apkta uk Juanar yatiyapxam. kunjämtix juykhunakax uñjapxi, cojonakax sarnaqapxi, lepra usuninakax q'umachasipxi, oqaranakas ist'apxi, jiwatanakax jaktapxi, pisinkirinakaruw suma yatiyäwinak yatiyapxi. Lucas 7:22 qillqatanxa Ukampis mä jach'a phunchhäwi lurkäta ukkhaxa, pisinkirinakaru, jan ch'amaninakaru, ch'ullanakaru, juykhunakaru jawst'am; Jupanakajj janiw jumar kuttʼayapkaspati, cheqapar sarnaqer jaqen jaktäwipanwa kuttʼayatäyäta” sasa. Uca uywatasti jutasin uywiriparuw ukanak yatiyäna. Ukatsti uta apnaqirix colerasisaw uywatapar säna: — Jank'akiw markan callenakaparu, thakinakapar mistum, ukat pisinkirinakaru, jan ch'amaninakaru, sayt'atanakaru, juykhunakaru irptanim —sasa. Lucas 14:13,21 qillqatanxa Uk ist'asax Jesusax juparux sänwa: —Ukampis mä kunaw pist'tamxa, taqi kunatix utjktam uk aljasim, ukat pisinkirinakar lakiram, alaxpachan qamir kankañ utjani. Lucas 18:22 qillqatanxa Zaqueosti sayt'asisaw Tatitur säna: Tatay, chikat yänakaxax pisinkirinakaruw churta; Nayatix k'ari juchañchasin khitirus kuns apt'asta ukaxa, pusi kutiw kutt'ayarakta. Lucas 19:8 qillqatanxa Ucatsti mä pobre viuda warmiruw uñjarakïna, jupajj pä qollqe uchaskirïnwa. Jupasti sarakïnwa: —Qhanakwa sapxsma, aka pobre viuda warmix taqi jupanakat sipan juk'amp qullqi churawayi ukat jupax ukhamänwa. Lucas 21:2-4 qillqatanxa Kunatix pisinkirinakax jumanakamp chikäpxapuniwa; ucampis nayajj janiw sapürus utjquituti —sasa. Juan 12:8 qillqatanxa Macedonia, Acaya markankirinakasti, Jerusalén markankir pobre qullan jaqinakar mä qullqi churañ munapxi. Romanos 15:26 qillqatanxa
Nayatix taqi yänakax pobrenakar manq'ayañatak churaskä, janchix phichhantañatak churasktxa, jan munasiñax utjkitu ukax janiw kuna askis nayatakix wakiskiti. 1 Corintios 13:3 liytʼañataki Llakit jaqinakjama, ukampis sapüru kusisiña; pisin jakasirjama, ukampis waljaniruw qamiriptayi; janis kunas utjkaspa, ukampis taqi kuns utjkaspa ukhama. 2 Corintios 6:10 liytʼañataki Jilatanaka, Macedoniankir iglesianakar Diosan khuyapayasiñap uñt'ayañ munapxsma. Mä jach'a t'aqhisiñ yant'äwinxa, jupanakan kusisiñapasa, jach'a pisin jakasiñapas juk'amp jach'a khuyapayasiñapan qamirïñapkama. Jumanakax yatipxtawa Jesucristo Tatitusan khuyapayasiñapxa, jupax qamirïkchïnsa, jumanak laykuw pisin jakasir tukuwayxi, ukhamat pisinkañap tuqi qamirïpxañamataki. 2 Corintios 8:1-2,9 qillqatanaka (Kunjämtix Qillqatan siskixa: “Jupax ch'iqintawayiwa, pisinkirinakaruw churaraki, aski kankañapax wiñayatakiw utjani” 2 Corintios 9:9 Jupanakakiw pisinkirinakat amtasiñasatak munapxäna; pachparakiw nayajj lurañ munayäta. Gálatas 2:10 qillqatanxa
uka
Jilatanaka, jan iyawsapjjamti Jesucristo Tatitusaru, jach'a kankañan Tatituparu. Tantachäwiman mä jaqix quri anillo apt'ata, suma isimpi isthapt'ata jutani, ukatsti mä pobre jaqisti jan wali isimpi isthapt'ata mantani; Jumanakax khititix gay isimp isthapt'atäki ukaruw respetapxtaxa, ukat sapxaraktawa: “Akan mä suma chiqan qunt'asim; ukatsti pisinkirinakarux sapxam: “Ukan sayt'asim, jan ukax akan kayunakaj manqhan qunt'asim: ¿Janit jumanakax maynit maynikam yaqhachasipxtaxa, jan wali amuyunakaru taripirinakäpktasti? Munat jilatanaka, ist'apxam, ¿janit Diosax akapachankir pisinkirinakar ajllki, iyawsäwin qamirinakaru, jupar munasirinakar arskäna uka reino katuqañataki? Santiago 2:2-5 liytʼañataki Laodiceankir iglesiankir angelarux qillqapxam; Ukanaksti siwa Amén, chiqa chuyman chiqpach qhanañchiri, Diosan luratanakapan qalltatapa; Nayajj luräwinakam yattwa, janiw thayäktati, janirakiw juntʼüktati, nayajj thaya, juntʼu ukhamäñwa munta. Ukhamajj jumajj jan thaya, janirak juntʼütamat lakajat jaqonukuñ munsma. Jumasti sasmawa: ‘Nayax qamirïtwa, walja yänakanïtwa, janiw kunas munaskiti’ sasa. ucat janiw yatktati jumajj jan wali jaqëtam, jan wali jaqëtam, pobre, juykhüta, qʼala jan isinïtamsa: nayajj ninampi yantʼat qori alasim sasaw ewjjtʼsma, ukhamat qamirïñamataki; Janq'u isimpi isthapt'asiñamataki, q'ala p'inqasiñaman jan uñstañapataki; ukatsti nayranakamar qullampiw jawq'jañama, ukhamat uñjañamataki. Khitinakarutix munaskta ukanakarux tuqinuqtwa, chiqañcharakta, ukhamasti taqi chuyma ch'amachasipxam, arrepentisipxam. Nayasti punku jak'an sayt'atäskta, liqt'askta, khititix nayan arux ist'ani, punku jist'arasinxa, nayaruw mantani, jupamp chikaw manq'askä, jupasti nayamp chikaw manq'askä —sasa. Khititejj atipjki ukarojja, nayamp chikaw tronojan qontʼasiñapa, kunjämtejj nayajj atipjkta ukhama, Awkijamp chika tronopan qontʼatäskta ukhama. Khititejj jinchunïki ukajja, kuntï Ajayujj iglesianakar siski uk istʼpan. Apocalipsis 3:1422 qillqatanxa Jupasti akham sänwa: —¡Jumanaka, ¡wali ch'amani vinoxa! ukax taqi jaqiruw pantjayi, ukax reyin ukhamarak jan awkipan amuyuparux mäkiw tukuyi; esclavota, libre jaqita, pisinkirinakata, qamirinakata: 1 Esdras 3:18-19 Viuda warmir chiqapar lurañamawa, jan awkininakar taripañamawa, pisinkirinakar churañamawa, awki taykanakar arxatañamawa, qʼala jan isinïñapataki, pʼakjatanakarusa, jan chʼamaninakarusa qullañamawa, jan larusipxamti jan chʼamani jaqiru jiskʼachañataki, jan chʼamaninakaru arxatañamawa, ukat juykhurus mantañapawa nayan qhanpach uñjataja. 2 Esdras 2:20-21 liytʼañataki Walja manq'anak uñjasasti, wawajaruw sista: “Sartam, kawkïr pobre jaqirus jilanakasat jikxatkäta, Tatitur amtasiri; ucat nayajj juma laycuw qhepararacta” sasa. Tobit 2:2 qillqatanxa Jach'a yänakamat limosna churam; limosna churkäta ukkhasti, janirak nayramajj envidiasimti, janirak khiti pobrerus ajanup aytamti, Diosan ajanupas janiw jumat jitheqtkaniti” sasa. Tobit 4:7
qillqatanxa Wawaxay, jan axsaramti, pisin jakasipxatasatxa, jumatix walja qamirïtaxa, jumatix Diosar axsarasma, taqi juchat jithiqtasma, Jupan nayraqatapan kusisiñap lurasma —sasa. Tobit 4:21 qillqatanxa
janirakiw qamirinakax jan amuyt’asir jaqinakax jach’añchatäñapäkiti. Eclesiastico 22:23 qillqatanxa
Tatitur axsarañarux jan atinisimti, kunapachatix pisin jakasktaxa, janirakiw pä chuymampi jupar jak'achasimti. Eclesiastico 1:28 qillqatanxa
Kimsa kasta jaqinakaruw almajax uñisi, jupanakan jakäwipatxa walpun chuym ust'ayasi: mä pisinkir jaqi, jach'a jach'a tukuri, qamir jaqi, k'ari jaqi, mä chuyman wachuq jucha luriri. Eclesiastico 25:2 qillqatanxa
Wawaxa, jan pisinkirinakar sallqjamti, janirakiw pisin jakasir nayranakaparus jaya suyt'ayañamäkiti. T'aqhisit jaqinakan achikt'asiwiparux jan apanukupxamti; janirakiw mä pobre jaqit ajanum jithiqtapxamti —sasa. Jan wali jaqir ist'asa, llamp'u chuymamp suma arunakampi jaysañasa, jan llakisimti. Eclesiastico 4:1,4,8 qillqatanxa
Mä jaqejj qamirïpansa, pisin jakaschisa, Tatitur suma chuymanïchejja, kusisit ajanumpiw kusisini. Pä kunaw chuymajar llakisiyitu; kimsïristi nayaruw colerayitu: mä nuwasir jaqi, pisinkañ t'aqhisiri; ukat amuytʼasir jaqinakas jan uñtʼatäpki ukanaka; khititix chiqapar sarnaqañat juchar kutt'anki; Tatituw ukham jaqirux espadatak wakicht'i. Eclesiastico 26:4,28 qillqatanxa
Ukat pisinkirinakar amparam luqxatam, phuqhasiñapataki. Eclesiastico 7:32 qillqatanxa
Ucampis mä pisin jakasir jaqempejj paciencianïm, jan khuyapt'ayasimti. Kamachi laykux pisinkirinakar yanapt'apxam, pisin jakatapat jan jithiqtapxamti. Mä pisinkir jaqin jakäwipax mä jan wali uta manqhan juk’amp askiwa, yaqha jaqin utapan delicado pasaje ukanakat sipansa. Eclesiastico 29:8-9,22 qillqatanxa
bendicionamax
Qamirïpansa, jachʼa jachʼa tukurïpansa, pisin jakasirïpansa, jupanakan jachʼa kankañapajj Tatitur ajjsarañawa. Ch'ikhi jaqir jisk'achañax janiw askïkiti; janirakiw jucharar jaqir jach'añchañas askïkiti. Eclesiastico 10:22-23 qillqatanxa Pobre jaqejj yatitapat jachʼañchatawa, qamir jaqejj qamirïtapat jachʼañchatawa. Khititejj pisinkañan jachʼañchatäki ukajja, ¿qhawqha qamirïñansa jukʼamp jachʼañchatäspa? Khititejj qamir kankañan jan respetatäki ukajja, ¿qhawqharak pisin jakañan jukʼampïspasti? Eclesiastico 10:30-31 qillqatanxa Maynix ch'amampi, t'aqhisiñampi, jank'aki, juk'amp qhipharkir jaqiw utji. Mayampiw yaqhax utji, ukax llamp’u chuymaniwa, ukat yanapt’a munaraki, jan ch’amanïñapataki, ukat pisinkañamp phuqt’ata; ucampis Tatitun nayrapajj juparojj suma uñnaqtʼanïnwa, jiskʼa jañchipat saytʼayäna, Tʼaqhesiñat pʼeqep jachʼar aptäna; Uk uñjirinakasti waljaniw jupat muspharapxäna. Suma jakañasa, tʼaqhesiñasa, jakañasa jiwañasa, pisinkañasa, qamir kankañasa, Tatitutwa juti. Yatiñasa, yatiñasa, kamachi amuyt'añasa, Tatitutwa juti, munasiñasa, suma luräwinak lurañ thakisa jupat juti. Juchararanakan luratanakapat jan muspharayapxamti; Jan ukasti Tatitur atinisim, ch'amachasitamampi, mä akatjamat mä pobre jaqir qamiriptayañax Tatitu nayraqatan ch'amakïskiwa. Eclesiastico 11:1115,21 qillqatanxa Qamiri jaqix jan wali luratayna, ukampis ajjsarayaraki, pisinkirinakax jan wali luratäpxiwa, jupasti achikt'asiñapawa. ¿Kuna acuerdos utji hiena ukat mä allqamarimpi? ukat ¿kuna sumankañas qamirinakampi pisinkirinakampixa? Kunjämtix sallqa asnux wasaran leonarux manq'antkixa, ukhamarakiw qamir jaqinakax pisinkirinakar manq'antapxi. Kunjämtix jach'a jach'a tukurinakax alt'at chuymanïñ uñisipkixa, ukhamarakiw qamir jaqinakax pisinkirinakar uñisipxi. Mä qamir jaqix jaltxañ qalltki ukax amigonakapan jach'aptayatawa, ukampis pisin jakasir jaqix amigonakapan jaqunukutapxiwa. Kunapachatix mä qamir jaqix liwxatasinxa, walja yanapirinakaniwa: jan arsuñjam arunak arsu, ukampis jaqinakax chiqapar uñjapxi, uka pobre jaqix liwxatasiwayi, ukampis jupanakax tuqipxarakïnwa; wali yatiñampiw parläna, janiw kawkhans utjkaspati. Kunapachatix mä qamir jaqix arski ukhaxa, sapa mayniw lakap katxarusi, uñtapxam, kuntix siski ukxa, qinayanakkamaw jach'añchapxi. ukat lanktʼasini ukhajja, tʼunjañatakiw yanaptʼapjjani. Jani juchani jaqitakix qamir kankañax wali askiwa, pisinkañax jan wali jaqin lakapan jan waliwa. Eclesiastico 13:3,18-24 qillqatanxa Kunapachatix wakiskäta ukkhaxa, manq'at awtjata pachat amtasipxam, qamirïxäta ukhaxa, pisinkañampi, jan walt'äwinakampi amuyt'asim. Eclesiastico 18:25 qillqatanxa Mä pobre jaqin lakapat mayisiñax Diosan jinchuparuw puri, taripäwipax jank'akiw purini. Eclesiastico 21:5 qillqatanxa Jaqi masimarux pisin jakasiñapan chiqa chuymanïñamawa, suma jakañan kusisiñamataki, t'aqhisiñ pachanx jupamp chika ch'amanchasim, herenciapan jupamp chika herencia katuqañamataki, kunatix a mean estate ukax janiw sapa kutix jisk’achatäñapäkiti:
Janchipan t'aqhisiyat qamir jaqit sipansa, pisinkirinakax juk'amp askiwa, k'umara, ch'amani, janchipan t'aqhisit jaqit sipansa. Eclesiastico 30:14 qillqatanxa Pobre jaqix pisin jakasiñapan irnaqaski; ukat jaytanukusaxa, wali pisin jakasiriwa. Eclesiastico 31:4 qillqatanxa Khititejj pobrenakan yänakap apanki ukajja, kunjamtï awkipan nayraqatapan yoqapar jiwayki ukhama. Eclesiastico 34:20 qillqatanxa Jupax janiw khitirus mä pobre jaqi contrax katuqkaniti, jan ukasti t'aqhisiyat jaqinakan mayisitap ist'ani. Eclesiastico 35:13 qillqatanxa T'aqhisiñanakax utjaskakiwa, pisinkirinakan jakañapasti chuymapan maldicionapawa. Eclesiastico 38:19 qillqatanxa Ucampisa, Sodoma markanakan taqe luratanakapatjja, Tatitojj wal colerasïna, jupanakajj walja manqʼañanakanïpjjatap laykojja, sumankañanïpjjatap laykojja, janirakiw pisinkirinakarusa, jan kunaninakarusa, uka urunakan jan wali luratanakapatsa, jan wali luratanakapatsa, jan chʼamanïpkäna ukanakarus jan yanaptʼañ munkänti juchanakax Tatitun nayraqatapan jach'aruw tukuwayxäna. Ucat Tatitojj Abrahanan utapar purinipcän uca pä angelanakaruw jawsayäna, jupasti Sodoma markarusa, marcanacaparus t'unjapjjaraquïnwa. Jaser 19:44-45 ukat juk’ampinaka Joseasti caballot sarasin alaxpachar uñtat art'asisin säna: —Jupaw pobre jaqirux laq'at sartayi, pisin jakasirinakaruw wanu manq'at sartayi —sasa. Taqi ch'aman Tatitu, kusisiñaw jumar atinisir jaqixa. Jaser 49:30 pachakama Bendita ukat wiñay jach’a kankaña Virgen María, Davidan reyin familiapat ukhamarak familiapat juti, Nazaret markan yuritayna, ukat Jerusalén markan yatiqatayna, Tatitun templopan. Awkipajj Joachim satänwa, taykapajj Ana satänwa. Awkipan familiapajj Galileankirïnwa, Nazaret markankirïnwa. Taykapan familiapajj Belén markankirïnwa. Jakäwinakapajj Tatitun nayraqatapan qhana ukat cheqapänwa, jaqenakan nayraqatapan Diosar yupaychiri ukat jan pantjasirïpjjänwa. Taqi yänakapxa kimsa chiqaruw jaljapxäna: Maynïristi temploru, templon jilïrinakaparuw katuyapxäna; maynix jan uñt’at jaqinakaruw jaljapxirïna, ukat pisin jakasir jaqinakaruw jaljapxirïna; ukat kimsïristi jupanak pachpataki ukat pachpa familiapan apnaqañapatakiw imapjjäna. Marian Yurïwipat Evangelio 1:1-4 Ukampis Trifinax walja qullqinak Pablor apayanitayna, ukat Thecla sat jaqin amparapampiw isinak apayanitayna, pisinkirinakar yanapt’añataki. Pablon luratanakapa ukat Tecla 10:5 Qamiri jaqejj pisinkirinakan munañaparjam jaljapan, pobre jaqejj Diosar jachʼañchpan, jupajj mä jaqeruw churi, jupampiw pisin
jakañapajj yanaptʼaspa” sasa. Clemente chachan Nayrïr Cartapa Corintios 17:35 Qullan Davitax siwa: “Nayax Tatituruw arxayä, ukax waxranakani, kayunakani vaca qallut sipan juk'amp kusisiyaniwa” sasa. Uka pisinkirinakax uk uñjapxpan, kusisipxpan. Clemente chachan Nayrïr Cartapa Corintios 22:8 qillqatanxa Ukampis jiwasarux akham sasaw sistu. ¿Janit akax ayunox nayan ajllitäki, ñanqha lurañanakan ch'akhanakap antutañataki, jach'a q'ipinak chhaqtayañataki, t'aqhisiyat jaqinakar qhispiyañataki; ¿Sapa yugo p'akjapxtati? ¿Janit manq'at awtjatanakar t'ant'am churañama, utamar jaqunukut pisinkirinakar irpañasa? Kunapachatix q'ala jan isin jaqir uñjasax jupar imt'askta, janchimat jan imantasiñamataki. Ukapachaw qhanamax alwat qhant'ani, k'umaräñamasti jank'akiw mistuni; aski kankañamax juman nayrankxaniwa, Tatitun jach'a kankañapaw juman payllawimaxa. Epístola General de Bernabé 2:16-18 qillqatanxa Jumasti amparamampiw ch'amachasïta, pisinkirinakar churañataki, ukhamat juchanakamat pampachatäñamataki. Janiw churañamäkiti janicha uk amuyt'añamäkiti, janirakiw churañ tukuyasax uka tuqit arnaqasiñamäkiti. Epístola General de Bernabé 14:20 qillqatanxa Ukatsti, kusisiñanïpxiwa pisinkirinakasa, chiqa kankañ layku arknaqatäpki ukanakasa; Diosan Reinopajj jupanakankiwa. Policarpo chachan Filipenses 1:11 qillqatan qillqatapa Jilïr irpirinakasti taqinir khuyapt'ayasipxpan, khuyapt'ayasipxpan; pantjasitanakapat jithiqtayaña; jan ch'amaninakaru thaqhapxam; ijma warminakata, awki taykanakatsa, pisinkirinakatsa jan armasimti; jan ukasti Diosan nayraqatapansa, jaqin nayraqatapansa kunatï askïki uk churañapuniwa. Policarpo chachan Filipos chachan qillqatapa 2:15 Kunapachatï maynix chuymankipstatäxi ukhaxa, jan chʼamanïtapata ukat pisin jakasitapat jupa pachpat aynachtʼi, ukat janiw kuns suykiti, jan ukasti jakäwipan qhipa urupaw suytʼi. Hermas 3:124 qillqatan awatiripa Jaqen jakawipanjja, janiw kunas ukanakat sipan jukʼamp sumajj utjkaspati; khitinakati uka lurañanakxa jakäwipanxa imapxani, lurapxarakini. Ukxarusti ist’apxam kunas ukanak arktasa. Viuda warminakar luqtañataki; jani awkininakaru, pisinkirinakaru jisk'achañataki; Diosan luqtirinakapar jan munañat qhispiyañataki; katoqtʼasirïñataki; (kunatix suma katuqt'añanxa awisax jach'a achunakaw utji) janiw ch'axwañakiti, jan ukasti amukt'añawa. Hermas 8:9-10 qillqatan Payïr Libropa Nayasti pampar saraskäyätwa, olmompi, uva alimpi amuytʼasa, achunakapat lupʼiskäyät ukhajja, mä angelaw uñstanitu, jupasti situwa; ¿Kunatsa juma pachpajj ukham jaya tiempo amuytʼaskta? Nayasti juparux saraktwa: —Tata, aka uva ali, aka olmo achunakatxa lup'istwa, achunakapax wali sumawa —sasa. Ucat jupajj nayarojj saraquituwa; Uka pä qoqanakajj Diosan servirinakapatak mä uñachtʼäwitak uttʼayatawa. Ukat nayax sarakïnwa: —Tata, nayajj yatiñ muntwa, kuna uñnaqanïpachas uka qoqanakan uñnaqapajj utji —sasa. Ist'apxam, sasaw jupax saraki; jumax aka uva ali, aka olmo uñjtati; Tata, nayax jupanakar uñjtwa sasaw sista, Aka uvas quqax, jupax siwa, achuniwa, ukampis olmox jan achuni quqawa. Ucampis aka uva alijj jan aka olmompi saytʼayatäkaspäna, ukat ukampi yanaptʼayatäkaspäna ukhajja, janiw walja achunak achuñapäkänti; ukampis uraqin ikiskäna ukhaxa, jan wali achunak achuñapäna, kunattix janiw olmo warktʼatäkänti; ukampis olmo sat qoqa patjjar saytʼatäsajj jupatakis ukat ukatakis achuyaraki. Ukhamasti, kunjamsa olmo sat quqax uva sat quqat sipansa jukʼamp achunak churi, uk uñjañäni. ¿Kunjamarak Tata, uvas achut sipan juk’amp achuspasti? Kunattix uva quqax olmo patxaruw saytʼayasi, ukax walja achunaka ukat suma achunak churi sasaw jupax säna; ukampis uraqi patxar ikispa ukhaxa, jukʼakiw aguantasispa, ukat ukax wali usuntarakïnwa. Ukhamasti, uka uñtasïwix Diosan luqtirinakaparux uñacht’ayatawa; ukat qamir jaqimpi, pisin jakasir jaqimp sasiwa. Nayasti saraktwa: — Tata, akax nayar qhanstayata —sasa. Ist'apxam, sasaw jupax säna; qamir jaqix qamirïniwa; ukampis Tatitu nayraqatan jupax pisin jakasiriwa; kunatix jupax 1 qamir kankañapat apt'atawa, Tatiturux
juk'akiw mayiski; ukat mayisitanakapax qʼañu, jan chʼamani. Ukhamasti, kunapachatix qamir jaqix munaski ukanak pisinkirinakar purini ukhaxa, pisinkir jaqix Tatituruw qamirinakatak mayi; Diosax qamir jaqirux taqi askinak churi, pisin jakirix mayisiñan qamirïtap layku; mayitanakapasti Tatitumpix wali ch'amaniwa. Ukat qamir jaqix taqi kuns pisinkirinakar luqta, Tatitun ist'atap amuyasi, ukat juk'amp munasiñampiw jan pächasis kuntix munki uk churaraki, ukat jan kunas pist'añapataki. Ukat pisinkir jaqejj Tatitur yuspagararaki, qamirinakatjja; kunattix panpachaniw Tatitun luräwinakap phuqapxi. Ukhamasti jaqinakampixa, olmox janiw kuna achunaksa churkaspati sasaw amuyapxi; ukat janiw yatipkiti, janirakiw amuyapkiti, compañíapax uva quqar yapxatasinxa, uva yapux pä kutiw jilxati, jupatakis olmotakis. Ukhamarakiw pisinkirinakax Tatitur mayisipxi qamirinakataki, jupaw ist'apxi; ukatsti qamir kankañapax juk'ampiw jilxattaski, kunatix jupanakax qamir yänakapat pisinkirinakar luqtapxi. Ukatpï panpachaniw maynit maynikam aski luräwinakapan chikanchasipxi. Ukhamasti, khititix ukanak lurkani ukaxa, janiw Tatitun jaytanukkaniti, jan ukasti jakañ libron qillqatäniwa. Khitinakatix qamirïpki ukanakax kusisipxani, jupanakpachas jilxattapxatap amuyasipxi, khititix uk amuyt'ki ukax mayninakar mä juk'a luqtañapawa. Hermas chachan kimsïr libropa 2 Ukhamajj ukhamajj lurapjjam. Kuntix nayrax qillqatäki uk phuqasaxa, ayunañ urux janiw kuns mallt'kätati, jan ukasti t'ant'ampi umampikiw mallt'äta. ukatsti, qawqha manq'anaktix yaqha urunakax manq'añ yatipkta uk jakt'asax, kunjämtix uka urux lurañamäki uk apanukupxäta, ukat viuda warmiru, awkinakaru, pisinkirinakaru churapxäta” sasa. Hermas qillqatan kimsïr libropa 5:30 Tata, nayax sista, nayax yatiristwa, kuna kasta llakinakas sapa maynix utji? Ist’apxam, sasaw jupax säna; Walja t’aqhisiñanaka ukat t’aqhisiñanakax chachanakax sapa uruw jichha jakäwipanx uñjapxi. Yaqhipanakax chhaqtäwinakampiw t’aqhisiwayapxi; yaqhipanakax pisinkaña; yaqhipanakax divers usunaka. Yaqhepajj janiw sum jikjjatasipkiti; yaqhipanakax jan askïki ukanakat usuchjataw uñjasipxi; yaqhipanakax yaqha walja yant’awinakaru, jan walt’awinakaruw puripxi. Hermas 6:22 qillqatan kimsïr libropa Ukatx khitinakatix ministerio inferior ukanakar utt’ayat ukanakax; ukatsti pisinkirinakaru, ijma warminakarusa jark'aqapxaraktawa; sapüruw q'uma sarnaqapxi, ukatwa Tatitun jark'aqatäpxaraki. Hermas 9:231 qillqatan kimsïr libropa Ch'amamarjamaw pisinkirinakarux amparanakam luqtapxam. Janiw qullqimxa aka uraqiru imantañamäkiti. Diosar jan jithiqtir jaqirux t'aqhisiñanakan yanapt'am, t'aqhisiñanakax janiw t'aqhisiñ urunakan jikxatkätamti. Enoc chachan imantatanakapat parlir libro 51:1-3 Kunapachatï jaqejj qʼala isimp isthaptʼani ukat manqʼat awtjatanakar phoqtʼani ukhajja, Diosat mä premio katoqani. Ukampis chuymapax arnaqasispaxa, pä jan walinak luraraki: jupa pachparu, churki ukanaksa t'unjaraki. ukat jupatakix janiw uka laykux premio jikxatañax utjkaniti. Jupatix chuymapax manq'añampi phuqt'ata, janchipax isimpi phuqt'ataxa, jisk'achasiwa, pisinkañ aguantañsa apt'asi, suma luratanakapatsti janiw payllañ jikxatkaniti. Taqi jach'a jach'a tukuri, jach'a jach'a tukuri jaqix Tatitur uñisiriwa, taqi k'ari arunaksa, jan chiqa isimp isthapt'ata; Jiwañ espadampi khuchhurata, ninaruw jaquntatäni, wiñayatakiw phichhantani. Enoc chachan imantat yatiyäwinakap libro 63 Tatitu Diosay, nayajj kusisiñampiw sutimar jachʼañchä, cheqapar taripäwinakam uñtʼirinaka taypinjja. Jumasti suma jaqïtawa, khuyapayasirïtawa, pisinkirinakan imantasiñapawa; Kunapachatï jumar artʼaskta ukhajja, jan amukiw jan yäqkistati. Janiw khitis mä ch'aman jaqit yänak apt'kiti; Ukhamasti, ¿khitis juman lurat mä kuns apsuspa, jan juma pachpa churkasmaxa? Jaqimpi chikachasiñapampix balanzan nayraqatamankiwa; Jupax janiw yapxatkaspati, ukhamat jach’aptayañataki, kunatix Juman kamachitax... Jaqinakaru ukhamarak challwanakaruw manq’ayasta, Ukhamat estepanakar jallu churta, ch’uxña ch’uxña quqanak mistuñapataki, Ukhamat estepa ukan manq’añanak wakicht’añataki sapa jakirinakataki ; Ukat manqʼat awtjatäpkchejja, Jumaruw ajanunakap jachʼar aptapjjaraki. Reyinakaru, apnaqirinakaru, markanakaru Jumaw manq'ayasta, Diosay; Ukat ¿khitirak pisinkirinakaru, pisin jakasirinakarusa, jan Jumatix Tatitu,
yanapt'aspasti? Ukat jumax ist'arakïtawa--¿khitis jumat sipan suma, llamp'u chuymanïspa? Altʼat chuyman jaqinakan almapar kusisiyañamawa, khuyapayasiñampiw amparam jistʼarasma... Salomón Salmo 5
jiwayatäpki ukanakax Testamentopa 4:31
jakañaruw
sartapxani.
Judá
chachan
...Ukat Diosar yupaychirinakax jaqinakan tantachasiwipanx yuspagarapxani; Diosax pisinkirinakarux khuyapt'ayasiniwa Israelan kusisiñapampi; Diosax wiñayatakiw aski, khuyapt'ayasiri, Israelan tantachasiwinakapax Tatitun sutip jach'añchapxani... Salmos de Salomón 10
Taqi pisinkirinakaru, t'aqhisiyata jaqinakarux sapa chuymaw aka uraqin askinak churta. Ukhamajj wawanakajja, Diosan leyip phoqapjjam, sapakïpjjam, jan kʼarinak sarnaqapjjam, jan jaqe masiman negociopamp jan sinti chʼamanïpjjamti, jan ukasti Tatiturusa, jaqe masimarusa munasipjjam, pisinkirinakatsa, jan chʼamani jaqenakatsa khuyaptʼayapjjam. Isacar chachan Testamentopa 1:31,38
Kunapachatix jan walt'äwin jikxataskayäta ukhax Tatitun sutip art'asiyäta, Jacobun Diosan yanapt'ap suyt'ayäta ukat qhispiyatätwa; Diosay, pisinkirinakan suytʼäwipasa, imantasiñapas jumawa... Salomón Salmonaka 15
Maynix llakin jikxataschi ukhax nayax jachaqt'asiwinakax jupan jach'a jach'a tukuñanakapamp mayachasirïtwa, Ukat pisinkirinakampiw t'ant'ax jaljapxirïta. Isacar 2:11-12 qillqatan Testamentopa
...Jumatix jan ch'am churkasmaxa, ¿Khitis pisinkañamp mutuyañ aguantaspa? Kunapachatï maynix jan wali luratapat tuqinuqatäxi ukhaxa, yantʼatamax jañchipanwa, pisinkañan tʼaqhisiñamarakiwa... Salmos de Salomón 16
Pobre jaqejja, jan envidiasisin Tatitur taqe kunan kusisiyaspa ukhajja, taqe jaqenakat sipansa jukʼamp bendicitaw uñjasi, inamaya jaqenakan jan wali tʼaqhesiñanakapatjja. Ukhamasti, envidiasiñ almanakamat apanukupxam, suma chuymampi munasipxam. Gad 2:15-16 qillqatan Testamentopa
Tatay, khuyapayasiñamax amparaman luratanakapat wiñayatakiw utji; Suma luräwimax Israel markarux mä qamir churäwimpiw utji. Nayranakamaw jupanakar uñch'ukipxi, janirakiw maynis t'aqhisiñatak pist'kiti; Jiñchunakamax pisinkirinakan suyt’äwi mayitapar ist’apxam... Salmos de Salomón 18 ¡Ay wawaja! qamir jaqix katari manq'aspa ukhaxa, sapxiwa:--"Yatiñ kankañapampiw lurasi", ukat mä pisinkir jaqix manq'aspa ukhaxa, jaqinakax sapxiwa: "Manq'at awtjatapatwa". ¡Ay wawaja! wawamaru, uywatamar janïr yänakam katuykasax yant'asim, ukhamat jupanakar jan apanukupxañapataki. kunattix khititix phuqt’at amparanix yatiñan satawa, jan amuyt’asirïkchisa, jan yatiñanisa, ukat ch’usat amparanïki ukax pobre, jan yatiñani, yatiñan jaqinakan p’iqinchiripäkchisa, satawa. ¡Ay wawaja! Nayax mä colocinto manq'awayta, ukat aloes manq'antawayta, ukat janiw kunas juk'amp k'allk'u jikxatkti, pisinkañampi, pisin jakañat sipansa. ¡Ay wawaja! wawamarux frugalidad ukat manq'at awtjata yaticham, ukhamat utapan sum sarnaqañapataki. ¡Ay wawaja! amparaman mä ch'uqi thixnixa, jaqi masiman manq'apan gansopat sipansa juk'amp askiwa; Juman jak'ankir mä ovejasti jaya vacat sipansa juk'amp askiwa; ukat mä gorrión in amparamax waranq gorrión tʼijuñat sipansa jukʼamp askiwa; ukat tantacht'asir pisinkañax juk'amp askiwa, walja manq'añanak ch'iqiyañat sipansa; ukat mä jakkir zorrox jiwat leonat sipan juk’amp askiwa; ukat mä libra lanax mä libra qamirïñat sipanx juk’amp askiwa, quri qullqit sista; Qurimpi qullqimpix imantatawa, uraqin imt'atawa, janirakiw uñjatäkiti; ukampis lanax qhathunakan qhipararaki ukat uñjatarakiwa, ukat khititix uchaski ukatakix mä suma uñnaqt’awiwa. ¡Ay wawaja! mä jisk’a fortunax ch’iqiyata fortunat sipanx juk’amp askiwa. ¡Ay wawaja! mä jakkir allqamarix jiwat pisinkir jaqit sipanx juk’amp askiwa. ¡Ay wawaja! mä pisinkir jaqejj cheqapar sarnaqer jaqejj jukʼamp askiwa, juchanakan jiwat qamir jaqet sipansa. ¡Ay wawaja! t’aqhisiñapan pisinkirinakar tumpt’am, ukat Sultan nayraqatan jupat parlt’am, ukat león lakapat qhispiyañatakix ch’amachasim. Pusi kunaw utji, ukanx janiw reyis ni ejercitopas seguro ukhamäkaspati: visir ukan t’aqhisiyatapa, ukat jan wali gobiernon t’aqhisiyatapa, ukat munañap mayjt’ayaña, ukat uka tuqitx tiranía; Pusi kunanakatix jan imantañjamäki ukanaka: amuyt'irinaka, jan amuyt'irinaka, qamirinaka, pisinkirinaka. Ahicar chachan sarnaqäwipa 2:17,39-41,49-52,57,67 Waljaniruw wachuq jucha lurañanak tukjawayi; cunalaycutejj mä jaqejj chuymankipstañasa, jachʼa jachʼa tukuñasa, qamirïkchisa, pisin jakasirïkchisa, jaqen yoqanakapamp chikaw jiskʼachasi, Beliar chachampis sawkasi. Rubén 2:8 qillqatan Testamentopa Ukat Diosan angelapax uñachtʼayituwa, warminakax wiñayatakiw reyiru, limosna mayisirinakarus apnaqapxi. Reyin jach'a kankañapa, ch'amani jaqitsa ch'amapsa apaqapxi, limosna mayisiritsa uka jisk'a pisin jakañapsa apaqapxi. Judá chachan Testamentopa 3:22-23 qillqata Khitinakatix llakimp jiwapki ukanakax kusisiñampiw sartasipxani, Tatitu layku pisin jakasirinakasti qamiriptatäpxani, Tatitu layku
Maynix lunthatasi, jan chiqapar luraski, lunthatasi, sallqjaski, pisinkirinakarus khuyapt'ayarakiwa, ukax pä tuqitwa jariqaraki, ukampis taqpachax jan waliwa. Jaqi masipar sallqjirix Diosaruw colerayaraki, Altu patat k'aris juramento luraraki, ukampis pisinkirinakat khuyapt'ayarakiwa, Tatitux kamachinak arskäna ukax inamayakiwa, colerasirakiwa, ukampis pisinkirinakaruw samarañapa. Testamento de Aser 1:14-15 qillqatanxa Tatitux utat jayankchixa, janiw vino umkti; janirakiw kimsa urus manq'añanakax apt'asirïkti, jan ukasti pisinkirinakaru, usutanakaruw churta. Josean Testamentopa 1:30 qillqata Maynitix jach'añchatächixa, janiw envidiasirïkiti; maynitix qamirïchixa, janiw envidiasirïkiti; maynitix ch'amanïchixa, juparuw jach'añcharaki; suma jaqeruw jachʼañchasi; pisinkir jaqirux khuyapt'ayasi; jan ch'amaninakarux khuyapt'ayasi; Diosaruw jach'añchañ q'uchu. Benjamín chachan Testamentopa 1:26