Anax Samuelan taykapawa 1 Samuel 1. 1.1 1 Efraín qullunkir Ramataimzofim sat chachan mä jaqiw utjäna, jupasti Elcaná satänwa, jupax Jeroham chachan wawapänwa, Elihú chachan wawapänwa, Tohú chachan wawapänwa, Zuf chachan wawapänwa, jupasti Efrata markankirïnwa. 2 Jupasti pä warminïnwa; maynïristi Ana satänwa, maynïristi Penina satänwa, Peninax wawanïxänwa, ukampis Anax janiw wawanïkänti. 3 Uka jaqejj sapa maraw markapat misturïna, Silo markanjja, chʼamani Tatitur yupaychañataki, sacrificio loqtañataki. Ukansti Elí chachan pani yokanakapaw utjäna, Hofni, Finees, Tatitun sacerdotenakapa. 4 Elcanax waxt'äwi churañ horasäxäna ukkhasti, Penina warmiparu, yuqall wawanakaparu, phuchhanakaparu churarakïnwa. 5 Ucampis Anaruw mä suma wakt'äwi churäna. Anarux munasïnwa, ukampis Tatitux purakap jist'antatayna. 6 Uñisiripasti jupar chuym ust'ayarakïnwa, Tatitun purakapar jist'antatap layku. 7 Kunjämtix sapa marax ukham luraskäna, Tatitun utapar sarkasaxa, ukhamarakiw juparux colerayäna. ukatwa jachäna, janirakiw manq'känti. 8 Ukatsti Elcanax chachapax akham sasaw säna: —Ana, ¿kunatsa jachtaxa? ¿Kunatsa jan manq'asktasti? ¿Kunatsa chuymamax llakisi? ¿Janit nayajj tunka yoqanakat sipansa jumat jukʼamp sumäkirista? 9 Ucatsti Anajj Siló markan manqʼasipkäna, umapkäna uka qhepat sartasïna. Elí sacerdotesti Tatitun utapan mä poste jak'an qunt'atäskäna. 10 Uca warmisti wali llakt'ataw Tatitur mayisïna, wal jachäna. 11 Jupasti mä arsüwi arsüna: “Taqi ch'amani Tatay, jumatix chiqpachapuniw sirvientaman t'aqhisiñap uñch'ukiskäta, ukat nayat amtasïta, uywatamar jan armaskäta, jan ukasti uywatamar mä chacha wawa churäta, ukhamax Tatituruw jakäwip tukuykam churarakï, janirakiw kuna navajas p'iqip patxaru jutkaniti” sasa. 12 Tatitun nayraqatapan mayisiskakïn ukkhasti, Elí chachax lakaparuw chimpuntäna.
1
Anax Samuelan taykapawa
13 Jichhasti Ana, chuymapan parläna; lakapakiw kuynt'äna, ukampis arupax janiw ist'askänti, ukatwa Elí chachax machantat amuyasïna. 14 Elí chachasti juparux sänwa: —¿Kunapachkamas machjäta? vinom jumat apanukum” sasa. 15 Anasti sarakïnwa: —Janiwa, tata, nayajj wali llakit warmitwa, janiw vinosa, machjayir umañanaksa umkti, jan ukasti Tatitun nayraqatapanwa almajj warjjatta. 16 Janiw esclavomarojj Belial chachan phuchapjam jaktʼamti, nayajj wal llakisiñajata, llakitajat jichhakamajj parlaskta” sasa. 17 Ucatsti Elí chachajj sänwa: —Sumakiw sarjjam, Israelan Diosapajj jupar mayipctam ucanacama —sasa. 18 Jupasti sarakïnwa: —Uka sirvientamax juman khuyapayasiñap jikxatpan —sasa. Ukatwa warmix sarxäna, manq'asirakïnwa, ajanupas janiw juk'amp llakisxänti. 19 Ukatsti wali alwat sartasisin Tatitun nayraqatapan yupaychapxäna, ukatsti Ramá markaruw kutt'xapxäna. Tatitux jupat amtasïna. 20 Kunapachatix Anax usurïkän uka pachax purinxäna, ukat mä yuqall wawa wawachasïna, ukatsti Samuel sutimpiw sutichäna, akham sasa: “Tatitur mayitax layku” sasa. 21 Ukatsti Elcaná chachampi, taqpach utapampiw Tatitur sacrificio loqtañatak sarapxäna, arsüwipampi. 22 Anax janiw makhatxänti. Chachaparux sänwa: “Janiw wawax ñuñut apsutäñapkamax makhatkäti, ukatsti Tatitun nayraqatapan uñstañapataki, wiñayatak ukan jakañapataki” sasa. 23 Elcaná chachapax juparux sänwa: —Kuntix jumatakix askïki uk luram. ñuñut apsuñkamaw qhiparañama; Tatitu sapakiw arunakap ch'amañchi. Ukatwa warmix qhiparäna, ukat wawapar chuchuyäna, ñuñut apsuñkama. 24 Uka warmix ñuñut apsutäxäna ukhaxa, kimsa vaca, mä efa jak'u, mä vino vinompiw irpxaruwayäna, ukatsti Silo markan Tatitun utaparuw irpäna. 25 Ukatsti mä vaca qallu jiwayasaw uka wawarux Elí ukar irpapxäna. 26 Jupasti sarakïnwa: —Tata, almamax jakaski ukhamarjama, tata, nayätwa, Tatitur mayisisin juma jak'an sayt'atäskayäta —sasa. 27 Aka wawatakiw nayajj mayisiyäta; Tatituw nayar mayitax churitu. 28 Ukatpï nayax Tatitur mayt'arakta; Jakaskani ukhakamaw Tatitur mayt'atäni. Ukansti Tatituruw yupaychäna.
1 Samuel 2. 1.1 1 Anax mayisïna: —Chuymaxax Tatituruw kusisi, wajjrajasti Tatitun jach'ar aptatawa. Qhispiyasiñamat kusisitax layku. 2 Tatitjamax janiw khitis qullan utjkiti, janirakiw khitis jumat sipanx utjkiti, janirakiw Diosasar uñtasit qalas utjkaspati. 3 Jan jukʼamp jachʼa jachʼa tukusajj parlapjjamti; Lakamat jach'a jach'a tukuñax jan mistpanti, Tatitux yatiñ munir Diosawa, jupa tuqiw luratanakax pesadas ukhama. 4 Ch'amani jaqinakan arconakapax p'akjataw uñjasi, lankt'asirinakan ch'amampi chint'ata. 5 Khitinakatix phuqt'atäpkän ukanakax jupanakpachaw t'ant'atak contratasipxi. Manq'at awtjatanakax janiw tukusxapxänti, jan wawani jaqisti paqallqu wawanïxänwa. Walja wawanïki ukax jan ch'amanïxiwa. 6 Tatitux jiwayi, jaktayaraki, sepulturaruw saraqani, jiltayaraki. 7 Tatitux pisin jakasirinakaruw tukuyi, qamiriptayaraki, jisk'acharaki, jach'ar aptaraki. 8 Jupaw pisinkirinakar laq'at sartayi, mayisirinakarus wañt'ayaraki, jilïrinak taypin utt'ayañataki, jach'a tronopar katuyañataki, aka uraqin pilaranakapax Tatitunkiwa, jupaw akapach jupanakar ucharaki. 9 Jupaw qullan jaqinakan kayunakap jark'aqani, ñanqha jaqinakax ch'amakan amukt'apxani; ch'amampisti janiw khitis atipkaniti” sasa.
2
Anax Samuelan taykapawa
10 Tatitur uñisirinakax t'unjatäpxani; out of heaven shall he thunder upon them: the LORD shall judge the ends of the earth; Reyiparux ch'am churarakini, ajllitanakapan wajjrap jach'ar aptarakini.
Qhanañchäwi Ana warmin sarnaqäwipax 1 Samuel 1 ukat 2 jaljan jikxatasi , Biblian wali chʼaman sarnaqäwinakat maynïriwa, llakisiña, jan jaytjasis mayisiña, iyawsäwi ukat Diosan chiqapar uñjatäñ tuqitwa.
1 tʼaqa: Ana warmin sarnaqäwipat mä jiskʼa tʼaqa tʼaqa tʼaqa tʼaqa 1 Samuel 1 tʼaqa: Llakisiña, mayisiña ukat arsutanaka 1–2 jiskʼa tʼaqanaka (Elcana ukat pä warmipa): Efraín qollunkir levita Elcana ukat pä warminakapar uñtʼayasaw sarnaqäwijj qallti: Penina (wawanakanïnwa) ukat Ana (janiw wawanïkänti). 3–5 jisk’a t’aqanaka (Sapa mara yupaychaña ukat munaña): Familiax sapa maraw Siló markan taqi ch’aman Tatitur yupaychañataki ukat sacrificio luqtañatakix sarapxi. Peninax wawanïkchisa, Elcanax Anarux “digno porción” (jan ukax doble porción) churaraki, kunatix jupax wali munasiriwa, Tatitux purakap jist’antawaykchisa. 6–8 jiskʼa tʼaqanaka (Peninan colerasiñapa): Peninax sapa kutiw Anarux jiskʼacharaki ukat coleraraki, jan wawanïtap layku, ukatwa jachäna ukat manqʼañsa janiw munkänti. Elcanax wali munasiñampiw chuymachtʼañ yantʼi ( “¿Janit tunka yuqall wawanakat sipansa jumat jukʼamp sumäkista?” ), ukampis Anax chuymapax llaktʼataw uñjasi. 9–11 jiskʼa tʼaqanaka (Ana kullakajj kʼallkʼu mayisïwipa ukat arsutapa): Siló markan manqʼañ tukuyasajja, wali llakit Anajj sartasisaw templor saräna. Wali jacht'asisaw Tatitur mayisi, mä arsüwi luraraki: Diosatix mä chacha wawa churani ukhaxa, Tatitur katuyxaniwa taqi jakañapkama, janirakiw kuna navajas p'iqip llamkt'kaniti. 12–14 jiskʼa tʼaqanaka (Elí chachan jan wali amuyupa): Anajj chuymapan amukiw mayisiskakïna (lakapakiw kuyntʼi, ukampis janiw kuna arus istʼaskiti), Elí jachʼa sacerdotejj jupar uñjäna ukat pantjasisaw machantat amuyasïna, vino aptʼasim sasaw säna. 15–16 jiskʼa tʼaqanaka (Ana warmin arxatäwipa): Anax wali respetompiw Eliar chiqañchi, janiw vinompi machjatäkiti, jan ukasti “llakiskir warmiwa” sasaw qhanañchi , jupax wali quejasiñampi ukat llakisiñampiw Tatitur nayraqatan almap warxati. 17–18 jiskʼa tʼaqanaka (Elí chachan bendicionapa ukat Ana warmin sumankañap): Elí chachajj akham sasaw mä bendicionampi jaysäna: “Sumakiw sarjjam, Israelan Diosapajj kuntï jupar mayipkta uk churätam” sasa. Anajj jankʼakiw uñnaqapajj mayjtʼawayi; jupax thakiparuw sarxi, manq’asi, janiw llakitäxiti. 19–20 jiskʼa tʼaqanaka (Samuel chachan yurïwipa): Familiajj qhepürojj alwaw Diosar yupaychapjjäna, ukat Ramá markaruw utapar kuttʼjjapjjarakïna. Elcanax Ana warmiparuw uñt'i, Tatitux jupat amtasi. Jupax usurïxänwa ukat mä yuqall wawaw yuritayna, Samuel sutimpiw sutichatayna (“Diosar ist’ata” sañ muni), “Tatitur mayitax laykuw” sasaw saraki.
3
Anax Samuelan taykapawa
21–23 jiskʼa tʼaqanaka (Destetet mistuñkamaw qhepäjjaña): Kunapachatï Elcanajj Silo markar sapa mara sacrificio loqtañatak sarkäna ukhajja, Anajj utaparuw qheparäna, wawajj ñuñut apsutäjjani ukhakiw sarä sasaw säna, ukhamat wiñayatak Tatitun nayraqatapar uñachtʼayañataki. Elcanax uka amtarux yanapt’iwa. 24–28 jiskʼa tʼaqanaka (Promesa phuqaña): Samuelux chuchut apsutäxäna ukhaxa, Anax Siló markankir Tatitun utaparuw mä jachʼa ofrendampi (kimsa vaca, jakʼu ukat vino) irpxaruwayäna. Jupax Elí warmiruw amtayi, jupax walja maranak nayraw jupan jak’apan mayisiñatak sayt’atäna, ukat aka wawax jupatakiw mayiskäna sasaw yatiyaraki, ukat Tatitur mayt’i kunapachatix jakki ukhakama.
1 Samuel Capítulo 2:1–10: Ana warmin yuspärañ q’uchupa 1–3 jisk’a t’aqanaka (Diosan qullanätapat kusisiña): Anax mä profecía mayisiñampiw jach’añchasi. Chuymapax Tatitumpiw kusisi, wajjrapas jach'ar aptatawa, qhispiyasiñapat kusisirakiwa. Jupax yatiyiwa, janiw khitis Tatitur uñtasit qullan utjkiti, janirakiw khitis Jupjam qalas utjkiti. 4–5 jisk’a t’aqanaka (Jaqinakan jan walt’awinakapan mayjt’awipa): Anax Diosan jaqinakan fortunanakapar apnaqatapat jach’anchayi: ch’aman jaqinakan arconakapax p’akjataw uñjasi, lankt’asirinakas ch’amampiw chint’ata, phuqt’atanakax t’ant’atakiw contratasipxañapa, ukat jan wawanix paqallq wawanïxiwa , kunapachatix jupax walja wawanïkän ukax llakt’ataw jikxatasi. 6–8 jisk’a t’aqanaka (Diosan Ch’amapa Jakañampi Jiwañampi): Tatitux jiwayaraki, jaktayaraki; Jupax sepulturaruw saraqani ukat jiltayaraki. Jupaw pisinkirinakar laq'at sartayaraki, mayisirinakarux mä wañt'at apthapisin jilïrinak taypin utt'ayañataki, aka uraqin pilaranakapax Tatitunkiwa. 9–10 jisk’a t’aqa (Aski jaqinakar arxataña): Diosax qullan jaqinakan kayunakap jark’aqaraki, ukampis ñanqha jaqinakax ch’amakan amukt’apxani, ch’amampix janiw khitis atipkaniti. Tatituw aka oraqen tukusiñap taripani, ch'am churarakini, ajllitanakapan wajjrap jach'ar aptarakini.
2 t’aqa: Jach’a apnaqaña
Yatichawinaka
ukhamaraki
Jakawiru
1. Radical Honestidad ukax Oracionanwa Yatichäwi: Anax janiw yupaychäwin suma arunakap qhipäxan llakip imantkänti. Jupax wali jachäna, almap warxatäna, ukat Dios nayraqatan jan wali llakinak uñachtʼayarakïna. Jakäwin apnaqawipa: Diosax chiqpach chuymasan utjkistu, mä arunxa, llakisiña, chuym ustʼayasiña, chuym ustʼayasiña ukat munasiña— Jupar chiqak puriyañasatakiw jawstʼistu. Diosamp janïr parlkasajj janiw kunjamsa jikjjatasta uk qʼomachañajj wakiskiti; Jupax chiqa chuyman llakinakxa mayninakat sipansa jukʼamp sumwa uñji. 2. Mayninakan Juchañchäwiparusa ukat Jan sum amuytʼasiñapatakis atipjaña Yatichäwi: Diosar yupaychañ tuqit mä pʼiqtʼiris (Elí) Anarux jan walit uñjäna, chiqpachansa Diosampi wali sum apaskäna ukhaxa, machantatwa juchañchäna. Anax janiw kuttʼaykänti ni arxatasiñatakis chʼaxwkänti; altʼat chuymampiw ukat respetompiw kuntï siskäna uk qhanañchäna.
4
Anax Samuelan taykapawa
Jakäwin apnaqañapataki: Kunapachatï jaqinakax kuna amtampis chʼaxwapxtam, jan ukax amuktʼat ajay tuqit nuwasiñ horasanak jan sum amuyapki ukhaxa, jan sinti llakisimti. Sapa kʼarisirinakar arxatañat sipansa, Diosar lupʼiñamawa. 3. Diosar jukʼamp confiyaña (Integridad de votos) . Yatichäwi: Anax mä wawa jikxatañatakix wal mayisisaxa, arsutap phuqäna, walja tiempo suytʼat wawaparux ñuñut apsutäxäna ukhaxa, taqi chuymaw templon Tatitur luqtañapatak jaytawayäna. Jakäwin apnaqañapataki: Kunapachatï Diosax jachʼa mayisitanakasar istʼkistu ukhaxa, uka bendicionarux jiwasan yänakasjam wali chʼamampi katxaruñax janiw chʼamäkiti. Anax bendicionanak jan jaytjasaw katxaruñ amtayistu, taqi kunatix katuqktan ukax Diosat juti ukat qhiparux Jupar jach’añchañatakiw amtasi. 4. Tʼaqhisiñanak jachʼañchañ qʼochur tukuyaña Yatichäwi: Ana warmin sarnaqäwipax 1 jaljan amuktʼat jachañat sipansa, 2 jaljan atipjañatak mä profecía qʼuchuruw mayjtʼi, nayra tiempon jiskʼachatätapatjja, Diosan qhip qhipa sarnaqäwiparu ukat jachʼa apnaqäwiparuw tukuyäna. Jakäwir apnaqaña: Llakisiñax mä uruw tukusi, ukampis yupaychañax aguantatawa. Kunawsatix Diosax mä yant’äw pachan irpkätam jan ukax mä jach’a suyt’at mayisir jayskätam ukhax jaysäwimax suma chuymanïtapat uñacht’ayañapawa, ukax mayninakar ch’amañchañapawa. Key Takeaway: Anax sarnaqatapax yatichistuwa, janiw kuna pachas jan wawanïñsa, jisk’achasiñas Diosan amparapan wiñayatakïkiti. Jan uñjatanakar uñji, p’akintat chuyman jaqinakan amukt’at arnaqasitanakap ist’i, ukat llakisiñax thuqt’awiruw tukuyañ yati.
5