Gedeón, Mä Chʼamani Jaqi Jueces ukanaka 6 1 Israelitanakax Tatitun nayraqatapan jan walinak lurapxäna, Tatitux paqallq maraw Madián markar katuyäna. 2 Ucatsti madianitanacaw Israel marcarojj atipjäna, ucatsti madianitanaca laycuw israelitanacajj jupanacar collunaca, p'iyanaca, ch'aman ch'akhanaca lurapjjäna. 3 Israelanakajj phawasipkäna ukhajja, madianitanakampi, amalequitanakampi, inti jalsu toqenkir jaqenakampiw jupanak contra saytʼasipjjäna. 4 Jupanak contraw campamentonak sayt'ayapxäna, Gaza markar puriñkamaw aka uraqin jilir uywanakap t'unjapxäna, janiw Israel markatakix manq'añanak jaytapkänti, janirakiw ovejanaka, vaca, asno ukanakas jaytapkänti. 5 Jupanakasti uywanakapampi, carpanakapampi, waljani saltamontes ukham jutapxäna. Jupanakas camellonakapas jan jakt'kayäpxänwa. 6 Israel markax madianitanak laykux wali pisin jakasitaw uñjasïna. ucat israelitanacajj Tatituruw art'asipjjäna. 7 Kunapachatix israelitanakax madianitanak layku Tatitur art'asipxäna. 8 Tatitux mä profetaruw israelitanakar khithäna, jupasti sänwa: “Israelan Tatit Diosapax akham siwa: “Nayaw jumanakar Egipto markat irpapxsma, esclavot irpapxsma. 9 Nayasti egipcionakan amparapat qhispiyapxsma, taqi t'aqhisiyirinakan amparapat qhispiyapxsma. 10 Nayasti sapxsmawa: Naya Tatitu Diosamaxa; jan axsarapxamti amorreonakan diosanakaparu, jupanakan uraqipan jakasipkta, ukampis janiw nayan arunakaxar ist'apktati. 11 Tatitun mä angelapaw purinïna, Ofra sat cheqankir mä encina sat qollu manqhan qontʼatäskäna, uka qoqasti Joás sat abiezri chachankiwa, Gedeón yoqapajj madianitanakat imantañatakejj trigo jawqʼjäna. 12 Tatitun angelapaw jupar uñstäna, jupar sarakïnwa: — Tatitux jumampïskiwa, ch'aman ch'aman jaqi! 13 Gedeonasti juparux sänwa: —Ay Tatay, Tatitux nanakamp chikäskchixa, ¿kunatsa taqi akax jiwasanakar purt'istu? “¿Kawkharak taqi milagronaktix nayra awkinakajax sapkitu ukkhasti, akham
1
Gedeón, Mä Chʼamani Jaqi
sasa: “¿Janit Tatitux Egipto markat irpapxitu?” ukampis jichhax Tatitux jaytanukupxitu, madianitanakan amparapar katuyapxitu. 14 Tatitusti jupar uñkatasin säna: —Aka ch'amamampi saram, Israel markar madianitanakan amparapat qhispiyäta. 15 Jupasti sarakïnwa: —Ay Tatay, ¿kunampirak israelitarojj qhespiyästi? Uñtapxam, familiajax Manasés markan pisin jakasiriwa, nayasti awkijan utapansa juk'amp jisk'ätwa. 16 Tatitux juparux sänwa: —Chiqpachansa jumampïskäwa, jumasti madianitanakar mä jaqir uñtataw nuwjäta —sasa. 17 Jesusasti sarakïnwa: —Jichhatix juman khuyapayasiñ jikxattaxa, nayamp parlatamat mä unañcha uñacht'ayita —sasa. 18 Achikt'asipxsmawa, jan akat sarxapxamti, jumar jak'achasisin regalox apanipkäyät ukakama. Jupasti sarakïnwa: —Kutt'aniñamkamaw qhipararakï —sasa. 19 Ucat Gedeonajj mantasinjja, mä efa jakʼut mä cabrito, jan levaduran tortanak wakichtʼäna, uka aychajj mä canastaruw uchasïna, ukatsti caldojj mä manqʼaruw uchasïna, ukatsti encina sat qoqa manqhar apanipjjarakïna. 20 Diosan angelapajj juparojj sänwa: “Jichhsa, jan levaduran tortanak aptasajj aka qarqa patjjar uchasim, ukatsti caldo warjjatam” sasa. Ukat ukham lurarakïna. 21 Tatitun angelapax amparapankkäna uka thujru apt'asisaw aychampi, jan levaduran tortanakampi llamkt'äna. Ukatsti ninax qarqat mistunïna, ukatsti jan levaduran jan levaduran t'ant'anakap nakhantäna. Ucatsti Tatitun angelapajj jupan nayrakatapat sarawayjjäna. 22 Gedeonajj Tatitun angelapätap amuyasinjja, Gedeonajj sänwa: —¡Ay, ¡Dios Tatay! Tatitun mä angelap nayraqatar uñkatatax layku. 23 Tatitux juparux sänwa: —Sumankañax jumatakix utjpan. jan axsaramti, janiw jiwkätati. 24 Ucat Gedeonajj Tatitutak mä altar lurayäna, ucarojj ‘Jehovásalom’ sasaw sutichäna. 25 Uka arumasti Tatitux juparux sänwa: —Awkiman mä vaca qallupa, paqallqu marani payïr vaca qallup aptasim, ukatsti Baal altar awkiman utjki uka altar liwxatam, ukatsti uka jak'ankir Arboleda khuchhuqam. 26 Tatitu Diosamatak mä altar lurapxam aka qarqa patxaru, kawkïr chiqarusti, payïr vaca aptapxam, ukatsti nakt'at sacrificio luqtapxam, uka quqanak khuchhurapkäta uka quqampi. 27 Ukat Gedeonax tunka uywatanakapat irpxaruwayäna, ukatsti Tatitux siskän ukhamarjamaw luräna, awkipan utaparu, markan jaqinakar ajjsarayasisa, urux janiw uk lurañ puedkänti, ukat arumaw ukham luräna. 28 Markankir jaqenakajj wali alwat sartasipkäna ukhajja, Baal diosan altarapajj tʼunjatäjjänwa, uka jakʼankir Arboledajj tʼunjatäjjänwa, ukat payïr vacajj luraskäna uka altar patjjaruw loqtatäjjäna. 29 Jupanakasti maynit maynikamaw jiskt'asipxäna: —¿Khitis uk lurpacha? Ukat jiskt'asin jiskt'asipxäna, sapxarakïnwa: —Joasan Gedeón yuqapaw ukham lurawayi —sasa. 30 Markankir jaqinakax Joásarux sapxänwa: —Wawamar irpsum, jiwañapataki, Baal diosan altarap liwxatasin, uka jak'ankir Arboleda khuchhuratapata —sasa. 31 Ucatsti Joásajj taqe jupa contra saytʼirinakarojj sänwa: —¿Baal diosatak achiktʼapjjätati? ¿qhispiyapxätati? khititix jupat achikt'asiñ munki ukax wali alwat jiwayatäpan, diosächixa, jupa pachpat achikt'asiñapawa, maynix altarap jaquntatapatxa. 32 Uka urusti Jesusax Jerubaal sasaw sutichäna: —Baal diosax jupa contra arxaypan, altarap t'unjatapata —sasa. 33 Ukatsti taqpach madianitanakampi, amalecitanakampi, inti jalsu tuqinkir jaqinakampiw tantachasipxäna, ukatsti Jezreel valleruw sayt'asipxäna. 34 Ucampis Tatitun Ajayupaw Gedeonar purintäna, jupasti trompeta phust'äna. Ucatsti Abiezer chachajj jupar qhepäjjaruw tantachtʼasipjjäna. 35 Ukatsti Manasés markpacharuw khitanak khithäna. Jupasti jupar qhipat tantacht'asipxäna, ukatsti Aser, Zabulón, Neftalí markanakaruw khitanak khithäna. ukatsti jupanakamp jikisiñatakiw makhatapxäna.
2
Gedeón, Mä Chʼamani Jaqi
36 Ucat Gedeonajj Diosarojj sänwa: —Jumatejj nayan amparajampi israelitarojj qhespiyasma, cunjämtï siscta ukhama. 37 Uñtapxam, mä lip'ichit lurat ñik'ut pamparuw ucharakï; Ukatsti, ch'uxu ñik'utan lip'ichinakakïspa, uraqpachan wañt'ayatäspa ukhaxa, nayax yattwa Israel markar nayan amparajampi qhispiyapxäta, kunjämtix siskta ukhama” sasa. 38 Qhepürojj wali alwat sartasisinjja, lipʼichit lurat ñikʼutat chʼiyar chʼiyar chʼiyjäna, mä phukhu umampi phoqantatänwa. 39 Ucat Gedeonajj Diosarojj säna: —Jan colerasiñamajj nayar jan walïpanti, nayajj mä kutikiw arsü. jichhax lip'ichit lurat lip'ichirukiw wañt'añapa, taqi uraqirus ch'uxu tukuñapa. 40 Uka arumasti Diosax ukham luräna, ñik'utax wañt'atäxänwa, taqpach uraqinsti ch'amakaw utjäna.
Jueces ukanaka 7.1 1 Ukatsti Jerubaal chachasti Gedeón satawa, jupamp chikäskäna uka jaqinakax wali alwat sartasipxäna, Harod phuch'u jak'an sayt'asipxäna, ukhamat madianitanakan ejercitopax alay toqenkapxäna, Moré qullu jak'an. 2 Tatitux Gedeonarux sänwa: —Jumamp chikäpki uka markax waljanipuniwa, janiw madianitanakar amparapar katuyañ munkti, ukhamat Israel markax naya contra jach'a jach'a tukuñapataki: ‘Amparajaw qhispiyitu’ sasa. 3 Jichhajj jaqenakar yatiyapjjam: “Khititejj ajjsarañasa, ajjsarañasa, Galaad qollut wali alwat kuttʼanpan” sasa. Ucatsti pä tunka payan waranqa jakenacaw kutt'anipjjäna; tunka waranqa jaqinakaw qhiparapxäna. 4 Tatitux Gedeonarux sänwa: —Jaqinakax wali waljanipxiwa. umaruw saraqapxam, ukan yant'apxäma, khitinakattix nayax sisksma: ‘Akax jumamp chikaw sarani, jupaw jumamp chika sarxani’ sasa. Khitirutix jumar siskäma: ‘Akax janiw jumamp chik sarkaniti’ sasa. 5 Ukatsti markarux umaruw irpäna, Tatitux Gedeonarux sänwa: —Khititix laxrapamp uma t'axllirki, kunjämtix mä anun t'ant'ki ukhama, juparuw sapak sayt'ayäta. ukhamaraki taqi khititix qunqurt'asis umañataki. 6 Lakapar amparap luqxatasinsti kimsa patak jaqinakäpxänwa, ukampis mayninakax qunqurt'asisaw uma umañatak qunqurt'asipxäna. 7 Tatitux Gedeonarux sänwa: —Kimsa patak jaqinak tuqiw qhispiyäma, madianitanakar katuyapxäma. 8 Ukatsti jaqinakax manq'añanak apt'asipxäna, trompetanakap apt'asipxäna. 9 Uka arumasti Tatitux juparux sänwa: —Sartasim, ejercito taypin saraqam. Nayaw amparamar katuyasta” sasa. 10 Ucampis sarañ ajjsarätajja, Fura uywatamampi chika ejercitoruw sarapjjäta. 11 Jumaw ist'äta kuntix sapki uk; Uka qhipatsti amparanakamax ch'amanchatäniwa, ejercito ukar sarañataki” sasa. Ukatsti jupasti Fura uywatapampi chikaw ejercitonkir soldadonakan anqäxapar sarapxäna. 12 Madianitanakampi, amalecitanakampi, inti jalsu tuqinkir taqe wawanakampix saltamontes ukham waljaniruw qullun ikisipxäna. camellonakapasti jan jakt'kayänwa, quta thiyankir laq'anakjama. 13 Gedeonajj purinkäna ukhajja, mä jaqew jaqepar samkasïna, jupajj akham sänwa: “Nayajj mä samka samkasta, ukatsti mä torta cebada tʼantʼajj Madián ejercitoruw liwjjatäna, ukatsti mä carparuw jawqʼjäna, ukat tʼijtjjäna, ukhamatwa carpajj aynachtʼayäna” sasa. 14 Maynipasti sarakïnwa: —Akax janiw yaqhakiti, jan ukasti Joás chachan Gedeón yuqapan espadapawa, Israel markankir jaqiwa, juparuw Diosax Madián ukat taqpach ejercitopar katuyawayi. 15 Gedeonax samkan yatiyatapa, samkan kun sañs muni uk ist'asax Diosar yupaychañ qalltäna, ukat Israelan ejercitopar kutt'asax akham sänwa: —Sartam! Tatitux madián markankir ejercitonakamaruw katuyapxtamxa.
3
Gedeón, Mä Chʼamani Jaqi
16 Kimsa patak jaqinakarux kimsa tamaruw jaljäna, sapa mayniruw mä trompeta ucharakïna, ch'usat phukhunaka, phukhunak manqhanx lamparanaka. 17 Jesusasti jupanakarux sänwa: —Uñtapxam, ukhamarak lurapxam, campamento anqäxar purinkä ukkhaxa, kunjamtï nayax lurkta ukhamarjamaw jumanakax lurapxäta —sasa. 18 Kunapachatix trompeta phust'askta, nayampi, taqi khitinakatix nayamp chikäpki ukanakampi, ukhamarakiw trompetanak phust'apxäta, taqi campamenton taqi chiqana, sapxarakïta: “Tatitun espadapa, Gedeonan espadapa” sasa. 19 Gedeonasa, jupamp chikäpkäna uka patak chachanakampi, chika taypi uñjañ qalltañkamaw campamento anqäxar puripxäna. Ucatsti jichhakiw relojanak utt'ayapjjäna, trompetanak phust'apjjäna, amparanakapan utjkäna uka jallunaksa p'akjapjjarakïna. 20 Kimsa t'aqanakax trompetanak phust'apxäna, phuch'unak p'akjapxäna, lamparanak ch'iqa amparanakaparu, trompetanak kupi amparanakapar katxarupxäna, ukhamat trompetanak phust'añataki. 21 Sapa mayniw campamento muytapan sayt'asipxäna, taqi ejercitonakax t'ijtxapxäna, jach'at arnaqasisa, jaltxapxäna. 22 Kimsa patak jaqinakax trompetanak phust'apxäna, Tatitux sapa maynin espadapampiw jaqi masipar tukjapxäna, taqi ejercitonak taypinxa, ukat ejercitonakax Bet-sitta markaruw jaltxapxäna, Zererat uraqin, Abel-Meholá qurqukama, Tabbat markakama. 23 Ukatsti israelitanakax Neftalí, Aser, Manasés uraqit tantachasipxäna, ukat madianitanakar arknaqapxäna. 24 Ucat Gedeonajj Efraín sat qollunjja, mä yatiyirinak khitäna, akham sasa: “Madianitanakar saykatapjjam, Betbará, Jordán sat jawirkamaw uma aptʼasipjjam” sasa. Ucatsti Efraín markankir taqe jaqenakaw tantachasipjjäna, ukatsti Betbará, Jordán markakamaw uma aptʼasipjjäna. 25 Madianitanakan pä p'iqinchiriparuw katuntapxäna, Oreb, Zeeb. Oreb sat chacharuw Oreb sat qarqa patxan jiwayapxäna, Zeeb sat chacharusti Zeeb sat markan vino apsuñ utapanwa jiwayapxäna, madián sat chiqan arknaqapxäna, Oreb, Zeeb chachan p'iqinakapsa Jordán quta thiyankir Gedeón sat chiqar irpapxäna.
Jueces ukanaka 8.1 1 Efraín markankirinakax juparux sapxarakïnwa: —¿Kunatarak madianitanakampi nuwasir sarkasaxa, ¿kunatsa ukham luqtapxista? Ucat jupanacajj wali qhuru toqew tucuyapjjaraquïna. 2 Jesusasti jupanacarojj sänwa: —¿Jichhajj nayajj jumanakamp chikajj kuns lurta? ¿Janit Efraín markan uva apthapiñapajj Abiezer chachan uva apthapiñat sipansa jukʼamp askïspa? 3 Diosax madián markan jilïrinakaparuw katuyapxtamxa, Oreb, Zeeb sat jilïrinakaru. Ukatxa colerasiñapax jupatakix jukʼampiw tukusxäna, ukham siskäna ukhaxa. 4 Gedeonasti Jordán jawir purisinsti, jupamp chik sarir kimsa patak chachanakampi chikaw pasawayxäna. 5 Jupasti Sucot markankirinakarux sänwa: —Nayar arkiri jaqinakar t'ant'a churapxam. Jupanakasti jan ch'amanïpxiwa, nayasti Zebá, Zalmuna sat reyinakar arknaqasktwa, jupanakax Madián markan reyinakaparux arknaqäyätwa. 6 Sucot markan jilïrinakapax sapxarakïnwa: —¿Zeba, Zalmunna sat chachan amparanakapasti ejercitomar t'ant'a churañataki? 7 Ucat Gedeonajj säna: —Tatitojj Zeba, Zalmuna sat chachanacaru nayan amparajjaru katuyjjani ukhajja, wasaran chʼaphinakampi, chʼaphinakampiw jañchinakam chʼiyjä” sasa. 8 Uka chiqatsti Penuel markaruw makhatasin jupanakar parläna. 9 Ukatsti Penuel markankirinakarux sarakïnwa: —Kunapachatix sumankañamp kutt'ankä ukkhaxa, aka torre t'unjä —sasa.
4
Gedeón, Mä Chʼamani Jaqi
10 Zabá chachampi Zalmunampix Carcór markankapxarakïnwa, ejercitonakapampi, niya tunka phisqan waranqa jaqinaka, inti jalsu tuqinkir ejercitonakatxa, patak pä tunka waranqa jaqinakaw jiwarapxäna. 11 Gedeonasti Nobá, Jogbeé inti jalsu tuqinkir carpanakan jakasirinakan thakip makhatasinxa, ejercitoruw nuwjäna. 12 Zebá, Zalmuna sat reyimpix jaltxapxäna ukhaxa, jupanakar arknaqasaw Madián markankir Zebá, Zalmuna sat pä reyinakar katuntapxäna, taqi ejercitonakaruw jan waltʼayapxäna. 13 Joás chachan Gedeón yokapasti janïr inti jalantkipan nuwasiñat kuttʼanjjäna. 14 Sucot markankir mä waynaruw katjasin jupar jiskt'äna. 15 Ukatsti Sucot markankirinakar jak'achasisin akham sänwa: —Zeba, Zalmunna jupanakampiw jisk'achapxista, akham sasa: “¿Jichhax Zeba, Zalmuna jupanakan amparanakapax amparamankxiti, qarjata jaqinakamar t'ant'a churañataki? 16 Markankir jilïrinakaru, wasaran ch'aphinaka, ch'aphinaka, jupanakamp chikaw Sucot markankir jaqinakar yatichäna. 17 Ukatsti Penuel sat torreruw tukjäna, ukatsti uka markankir jaqinakar jiwayarakïna. 18 Ukatsti Zeba, Zalmuna sat chacharuw säna: —Tabor sat chiqan jiwayapkta uka jaqinakax ¿kunjam jaqinakäpxänsa? Jupanakasti sapxarakïnwa: —Kunjämtix jumax utjktam ukhama. sapa mayniw mä reyin wawanakapar uñtasitäpxäna. 19 Jupasti sarakïnwa: —Jupanakax jilanakajäpxänwa, taykajan wawanakapäpxänwa. 20 Jupajj Jeter jilïr yoqaparuw säna: “Sartam, jupanakar jiwayam” sasa. Ukampis waynax janiw espadap apskänti, ajjsaräna, waynäskatap layku. 21 Ukatsti Zebá chachampi Zalmunampix sapxänwa: —Jumaw sartasim, nanakar liwxatapxita, kunjämtix jaqix utjki ukhamarjamaw ch'amapax —sasa. Gedeonasti sartasinx Zeba, Zalmuna sat chacharuw jiwayäna, camellonakan kunkapar uchat k'achacht'äwinak apt'asirakïna. 22 Ukatsti israelitanakax Gedeonarux sapxänwa: —Jumaw nanakar apnaqapxita, yuqamampi, yuqaman yuqapampisa, jumaw madián uraqit qhispiyapxista —sasa. 23 Gedeonasti jupanacarojj sänwa: —Janiw nayajj jumanacarojj apnaqcäti, janirakiw yokajjajj jumanacarojj jumanacarojj jumanacarojj apnaqkaniti. 24 Ucat Gedeonajj jupanacarojj säna: —Nayajj jumanacaruw mayt'apjjsma, sapa mayniru katuntat pendientenak churapjjeta —sasa. (Jupanakajj qorit lurat pendientenakanïpjjänwa, ismaelitanakäpjjatap layku). 25 Jupanakasti sapxarakïnwa: —Munkañaw jupanakar churañäni —sasa. Jupanakasti mä isi ch'uqt'asipxäna, ukatsti sapa mayniw uka isimpi jawq'antapxäna. 26 Quri pendientenak mayïna, waranq paqallq patak quri pesa. Madián markan reyinakapan k'achacht'at k'achachatanaka, collaranaka, morado isimpi, camellonakan kunkapar muyuntat cadenanakampi. 27 Ucatsti Gedeonajj mä efod lurayäna, ucatsti Ofra sat marcaparuw uchapjjäna, ucatsti taqe israelitanacajj q'añu q'añu lurir sarapjjänwa. 28 Ukhamatwa Madián chachajj israelitanakan nayraqatapan apnaqatäjjäna, janiw mayampsa pʼeqenakap jachʼar aptjjapjjänti. Gedeonan urunakapansti pusi tunka maraw uka markax amukt'äna. 29 Joás chachan Jerubaal yokapajj utaparuw sarjjäna. 30 Gedeonasti paqallq tunka yuqall wawanakanïnwa, walja warminakanïtap layku. 31 Siquem markankir concubinapasti mä yoqall wawa wawachasïna, jupasti Abimelec sutimpiw sutichäna. 32 Joás chachan Gedeón yuqapax wali chuymankipstatäxänwa, ukatsti Joás awkipan sepulturaparuw imt'atäna, Abiezritanakan Ofra sat chiqana. 33 Gedeón jiwatatsti, israelitanakax wasitatwa kutt'xapxäna, ukatsti Baalberit diosaparuw tukuyapxäna. 34 Israelitanakax janiw Tatit Diosapat amtasipkänti, jupaw taqi uñisirinakapan amparapat qhispiyäna.
5
Gedeón, Mä Chʼamani Jaqi
35 Janirakiw Jerubaal reyin utaparus khuyapt'ayapkänti, mä arunxa, Gedeón chacharusti, kunjämtix Israel markar askinak lurkän ukhama.
Versículo-Versiculonak tʼaqa tʼaqa Jueces 6 ukat 8 jaljanakan Gedeonan sarnaqäwipax Biblian wali chʼamañchtʼkir sarnaqäwinakat maynïriwa. Ukanjja, mä markan kutkatasiñapataki ukat tʼaqhesiñapatakiw kunjamsa sarnaqäna, mä jan amuyañjam heroen jan munkasa ukat ajjsarañjam jawsatapatwa parli, 300 chachanakampikiw pallapallanakan mä milagro atipjäna, ukat kuna jan waltʼäwinakas suma sarantäwipat qhepatjja, ukanakatwa parli.
6 t’aqa: T’aqhisiyawi, jawsaña, wakicht’aña 1–6 jiskʼa tʼaqanaka (Madianitanakan tʼaqhisiyatapa): Israelan Tatitun nayraqatapan jan walinak lurapjjatapatjja, Diosajj paqallq maraw Madián chachan amparapar katuyäna. Madianitanaka, amalecitanaka ukat inti jalsu tuqinkir wawanakax uka uraqi tʼunjapxäna, juyranaka ukat uywanakas tʼunjapxäna, ukhamatwa israelitanakax pʼiyanakaru, pʼiyanakaru ukat qullunakar imantasipxañapatak waytʼapxäna. 7–10 jisk’a t’aqanaka (Profeta tuqi k’umiwi): Kunapachatix Israel markax madianitanak layku Tatitur arnaqaskäna ukhaxa, Diosax mä profetaruw khitäna, jupanakarux khuyapayasiñapat amtayañataki, kunjämtix Egipto markat apsuwaykäna ukat amorreonakan diosanakapar jan axsarapxañapatak mayïna —ukampis jupanakax janiw arup ist’apkänti. 11–16 jiskʼa tʼaqanaka (Tatitun angelapaw uñsti): Tatitun angelapaw jutasinjja, Ofra sat cheqan mä encina sat qoqa manqhan qontʼasïna, uka qoqajj Joás abiezritankänwa. Gedeón , yuqapajj madianitanakat imantañatakiw trigo tʼijtʼir saräna. Angelax akham sasaw qhanancht’äna: “Tatituw jumampïski, jumax ch’aman ch’aman jaqi” sasa. Gedeonajj uka toqet jisktʼasïna, Israel markan pisin jakasirïtapa ukat awkipan utapansa jupajj jiskʼakïtapwa uñachtʼayäna. Tatitux akham sasaw juparux säna: “Chiqpachansa jumampïskäwa” sasa. 17–24 jiskʼa tʼaqanaka (Aceptación uñachtʼäwi): Gedeonajj cheqapuni Diosan parlatap uñachtʼayañatakiw mä señal mayïna, aychampi jan levadurampi tortanaksa wakichtʼasa. Kunapachatï Angelax thujru puntapampi luqtañ llamktʼäna ukhaxa, ninax qalat mistusaw nakhantäna, ukat Angelax chhaqtawayxänwa. Khitis uk amuyasajja, Gedeonajj jakañap ajjsaräna, ukampis Tatitojj akham sänwa: “Sumankañajj utjpan, jan ajjsaramti, janiw jiwkätati” sasa. Ukanjja, Gedeonajj mä altar lurayäna, uka altarjja Jehová-salom (Tatitojj sumankañawa). 25–32 jiskʼa tʼaqanaka (Baal chachan altarap tʼunjaña): Uka pachpa arumajja, Diosajj Gedeonarojj awkipan payïr torop aptʼasisin awkipan altarap Baalar tʼunjañapatakiw säna, ukat uka jakʼankir lawat lurat arboleda (Aserah) khuchhuqasa. Gedeonax arumpachaw tunka uywatanakampix ukham luräna, familiaparu ukat markachirinakar axsarasaw ukham luräna. Qhipür alwax jikxatasinx markachirinakax jiwañap mayipxäna, ukampis Joásax arxatäna, akham sasa: “¿Baal diatakix achikt’asipxätati?... jupax pachpa amtapat achikt’asipxpan” sasa. Ukham luratapatjja, Gedeonarojj Jerubaal sutimp uñtʼatäjjänwa (“Baal chachajj jupa contra achiktʼpan”). 33–35 jisk’a t’aqanaka (Diosan ajayupax Gedeonarux ch’amañchi): Madianitanakampi amalecitanakampix tantachasipxäna ukat Jezreel valleruw sayt’asipxäna. "Tatitun ajayupax
6
Gedeón, Mä Chʼamani Jaqi
Gedeonar purintäna" (literalmente juparux isimpiw isthapiyäna), ukat jupax trompeta phust'äna, Abiezer, Aser, Zabulón ukat Neftalí clanes ukanakaruw jupar arktañatak tantacht'äna. 36–40 jiskʼa tʼaqanaka (Lana ñikʼutan chimpupa): Wali chuymachtʼatäñ thaqhasaw Gedeonajj Diosar mä lipʼichit lurat mä señal mayïna. Nayraqatxa, uraqix wañtʼkipanxa, lipʼichit lurat ñikʼutarukiw chʼuñu mayïna; Diosaw uk churi. Ukxarusti, uraqix ch’uxñakïkipanx lip’ichix wañt’añapatakiw mayitayna; Diosajj ukhamarakiw luräna.
7 tʼaqa: Jiskʼa ejercito ukat Madián markar atipjaña 1–3 jiskʼa tʼaqanaka (Ejército khuchhuqaña): Jerubaal (Gedeón) ukat ejercitopampiw Harod sat phuchʼu jakʼan campamento lurapjjäna, madianitanakajj alay toqenkapjjänwa. Diosajj Gedeonarojj jaqenakajj waljanïpjjewa sasaw säna , ukhamat Israel markajj Diosar jachʼañchapjjañapataki. Diosajj Gedeonarojj khititï ajjsarirïki ukajj sarjjaspawa sasin yatiyañapatakiw ewjjtʼäna. 22.000 chachanakaw sarxapxäna , 10.000 jaqinakaw qhiparxapxäna. 4–8 jisk’a t’aqanaka (Uma yant’awi): Diosax wali waljaw utji sasaw säna. Gedeonarux umaruw saraqanipxam sasaw säna, ukanwa jupanakar jaljtayapxäma. Khitinakatix mä allqamarir uñtat lakapamp uma lip’katirinakax (300 chachanaka) yaqhawjar jaytatäpxäna. Khitinakatix qunqurt’asis umañatak qunt’asipxäna ukanakax utaparuw khithatäpxäna. 300 chachanakampikiw Diosajj Madián chachar Gedeonan amparapar katuyañ arsüna. 9–15 jiskʼa tʼaqanaka (Madianitanakan samkapa): Uka arumajja, Diosajj Gedeonarojj uñisirinakan campamentopar saraqam sasaw säna, kunattejj jupaw amparapar katuyäna. Gedeonax Fura uywatapampi chikaw mä madianita soldadorux masipar mä samkan yatiyir ist’äna, mä torta cebada t’ant’a madián ejercito ukar jaquqanisa, mä carpar ch’allt’ata ukhamat t’unjata. Mayni pallapallax akham sasaw qhanañcht’äna: “Akax janiw yaqhakiti, Gedeonan espadapakiw... Diosax jupan amparaparuw Madiánar katuyawayi”. Diosar yupaychasaxa, Gedeonax jan axsarasaw jaqinakapar kuttʼxäna. 16–22 jiskʼa tʼaqanaka (Lamparanaka ukat jarranakan estrategiapa): Gedeonajj 300 jaqenakarojj kimsa tamaruw jaljäna. Sapa mayniruw mä trompeta, mä chʼusa jallu, ukat mä antorcha (lampara) jarra manqhan churäna . Arumanakax campamento ukar muyuntasinx trompetanak phust'apxäna, phuch'unak p'akjapxäna, ch'iqa amparanakaparuw antorchanak katxarupxäna, kupi amparanakaparus trompetanak katxarupxäna, ukat arnaqasipxäna: “Tatitun espadapa, Gedeonan espadapa” sasa. Madianitanakan campamentoparux sustjataw uñjasïna, Tatitux sapa maynin espadapampiw ejercito taypinkir masinakapar nuwjäna. 23–25 jiskʼa tʼaqanaka (Arknaqaña): Neftalí, Aser ukat Manasés sat israelita chachanakaw tʼijtʼir madianitanakar arknaqapxäna. Gedeonax Efraín qullu chiqaruw khithatayna, Bet-Bará ukat Jordán uksankir uma katuntañataki, madianita pä p’iqinchirinakaruw katuntasin jiwayatayna, Oreb ukat Zeeb , jupanakan p’iqinakap Gedeón ukar kutt’ayapxäna.
8 t’aqa: Arktaña, ch’axwawinaka ukat qhipat 1–3 jisk’a t’aqanaka (Efraín markampi mä resolución diplomática): Efraín markankirinakax janiw nayrax nuwasiñatak jawsatäpkti sasaw chuym ch’allxtasipxäna. Gedeonajj altʼat chuymampi ukat wali amuyumpiw akham säna: “¿Kunsa jichhajj jumamp chika lurawayta?, ¿janit Efraín
7
Gedeón, Mä Chʼamani Jaqi
markan uva apthapiñajj Abiezer chachan uva apthapiñat sipansa jukʼamp askïki?” Jupan llampʼu chuyman jaysatapajj colerasiñap apaqäna. 4–9 jisk’a t’aqanaka (Sucot ukat Penuel ukanakan jan iyawsäwipa): Gedeón ukat qarjata 300 jaqinakapampix Jordán jawir makhatapxäna, madianita qhipharkir reyinakaru, Zeba ukat Zalmunna sat reyinakar wal arknaqasa. Sucot, Penuel jilïrinakaruw t'ant'a mayipxäna, qarjata soldadonakar manq'ayañataki, ukampis p'iqinchirinakax Gedeonat sawkasipxäna, janiw munapkänti, janiw jichhakamax reyinakar katuntapkti sasaw sapxäna. Gedeonax ch’aphinakampi, ch’aphinakampi mutuyañatak kutt’aniñaw sasaw iwxt’äna. 10–17 jiskʼa tʼaqanaka (Catigo ukat katuntatäña): Gedeonajj madianitanakan qheparkäna uka ejercitonakaruw muspharayäna, ukat Zeba ukat Zalmunna reyinakaruw katuntarakïna . Kuttʼanjjasajja, wasar chʼaphinakampi, chʼaphinakampiw Sucot markankir jilïrinakar cheqañchäna, ukat Penuel sat torre tʼunjasajj uka markankir jaqenakaruw jiwayarakïna. 18–21 jiskʼa tʼaqanaka (Reyinakan destinopa): Gedeonajj Zeba ukat Zalmunna chacharuw jisktʼäna, kuna kasta jaqenakarus Tabor markan jiwayapjjta, jupanakajj jupan jilanakapäpjjatap amuyasïna. Jupajj Jeter sat jilïr yoqaparuw jupanakar jiwayañapatak mayïna, ukampis waynajj waynäskatap laykojj wal ajjsarasïna. Ukatxa pä reyinakax Gedeonarux jupa pachpaw jawqʼjañapatak mayipxäna, ukat Gedeonax jupanakar jiwayäna, camellonakapan kunkapat chʼuxña kʼachachtʼäwinak aptʼasisa. 22–27 jiskʼa tʼaqanaka (Quri Éfod ukat Israelan jan waltʼäwipa): Israel markax Gedeonaru ukat familiaparu herenciat katuqañ munäna, ukampis Gedeonax taqi chuymaw jan munkänti, “Tatituw jumar apnaqätam” sasaw säna. Ukampis Gedeonax mä mayiw luräna: sapa mayniw lunthatat yänakapat mä pendiente churapxañapataki. Jupajj 1.755 siclo qori apthapisin mä efod luräna , ukat Ofra markaparuw ucharakïna. Wali llakkañawa, taqe israelitanakaw ukan qʼañu juchar purtʼasipjjäna , ukat Gedeonarusa utaparus mä sipitaruw tuküna. 28–35 jiskʼa tʼaqanaka (Gedeonan jiwatapa ukat Israelan armasitapa): Madián markajj apnaqatäjjänwa, Gedeonajj jakkäna ukhajj 40 maranakaw uka oraqejj samaratäjjäna. Gedeonax wali chuymankipstat jiwxänwa, Joás awkipan sepulturaparuw imtʼapxäna. Jiwatapat jankʼakiw israelitanakajj Diosar yupaychañ toqet wachuq jucha lurañar kuttʼjjapjjäna, Baal-berit sat diosaruw yupaychapjjäna, Jerubaal (Gedeón) chachan utaparus janiw suma chuymamp uñachtʼayapkänti.
Gedeonan sarnaqäwipat wali wakiskir yatichäwinaka Diosax jan amuytʼkaya ukat jan chʼamani jaqinakampiw apnaqi: Gedeonax ajjsarañampiw imantasiñ qalltäna, ukatwa familiaparux Manasés markan jan chʼamanïkaspas ukham uñjäna. Diosajj yatkasaw ejercitopar 32.000 ukhat 300 ukhar jiskʼachäna, ukhamat atipjañatakejj Diosan chʼamapatwa juti, janiw jaqen chʼamapatsa juti, ukwa uñachtʼayäna. Jaqinakan pächasiñapampi paciencia: Diosax Gedeonan wali jan seguridadaparu ukat chimpunak mayitaparu (nina ukat lip’ichi) jan iyawsañjam pacienciampi ukat khuyapayasiñampiw uñjäna, llamp’u chuymampiw iyawsäwip mä juk’at juk’at sayt’ayäna. Chiqpach pʼiqtʼañax altʼat chuymanïñawa: Gedeonax tribunakan jan chʼamani políticap sum apnaqäna (efraimitanakar samarañ churañataki) ukat reyin munañapxa qhanwa jan munkänti, Dios sapakiw Israel markar apnaqañapa sasaw säna.
8
Gedeón, Mä Chʼamani Jaqi
Compromisos ukan jan walt’äwipa: Janis iyawsañjam atipt’äwinakapsa, Gedeonax quri efod luratapax familiapatakis markapatakis ajay tuqit mä sipitaruw tukuwayi (idolonakar yupaychañataki), ukax mä jach’a atipt’äw tukuyatatpachas —ukat juk’ampirus— ajay tuqit amuyt’asiñax wakisitap uñacht’ayi.
9