Բարի Սամարացին Ղուկաս 10։25-37 25 Եվ ահա մի իրավաբան վեր կացավ ու փորձեց նրան՝ ասելով. «Վարդապե՛տ, ի՞նչ անեմ, որ հավիտենական կյանքը ժառանգեմ»։ 26 Նա ասաց նրան. «Ի՞նչ է գրված օրենքում, ինչպե՞ս ես կարդում»։ 27 Նա պատասխանեց եւ ասաց. «Պիտի սիրես քո Տեր Աստծուն քո ամբողջ սրտով, քո ամբողջ հոգով, քո ամբողջ զորությամբ եւ քո ամբողջ մտքով, եւ քո մերձավորին՝ ինչպես քո անձը»։ 28 Եվ նա ասաց նրան. « Ճիշտ պատասխանեցիր. այս արա և կապրես»։ 29 Բայց նա, կամենալով արդարացնել իրեն, ասաց Հիսուսին. «Իսկ ո՞վ է իմ մերձավորը»։ 30 Հիսուսը պատասխանեց և ասաց. « Մի մարդ Երուսաղեմից իջնում էր Երիքով և ընկավ ավազակների ձեռքը, որոնք մերկացրին նրան, վիրավորեցին նրան և կիսամեռ թողնելով՝ հեռացան»։ 31 Պատահաբար մի քահանա այդ ճանապարհով իջնում էր. և նրան տեսնելով՝ անցավ մյուս կողմով։ 32 Նույնպես մի ղևտացի, երբ նա այնտեղ էր, մոտեցավ, նրան տեսավ և անցավ մյուս կողմից։ 33 Բայց մի սամարացի, ճանապարհին, հասավ նրա մոտ և տեսնելով նրան, խղճաց նրան։ 34 Եվ մոտեցավ նրան, կապեց նրա վերքերը, վրան յուղ ու գինի լցրեց, նստեցրեց նրան իր անասունի վրա, տարավ մի պանդոկ և հոգ տարավ նրա մասին։ 35 Եվ հաջորդ օրը, երբ նա մեկնեց, հանեց երկու դահեկան, տվեց տանտիրոջը և ասաց նրան. «Խնամիր նրան, և ինչ էլ որ ավելի ծախսես, երբ ես վերադառնամ, կվճարեմ քեզ»։ 36 Արդ, այս երեքից ո՞րը, կարծում ես, մերձավոր էր նրան, ով ավազակների ձեռքն էր ընկել։ 37 Եվ նա ասաց. «Նա, որ ողորմություն ցուցաբերեց նրա նկատմամբ»։ Այն ժամանակ Հիսուսն ասաց նրան. « Գնա՛ և դու էլ այդպես արա»։ Բարի սամարացու պատմությունը (Ղուկաս 10։25–37) Հիսուսի ամենահայտնի առակներից մեկն է։ Այն խորը մեկնաբանություն է ներկայացնում իսկական սիրո, ողորմածության և մերձավոր լինելու իրական նշանակության մասին։ Ահա պատմությունը տող առ տող
1
Բարի Սամարացին
ամփոփող վերլուծությունը, որին հաջորդում են հիմնական դասերը և գործնական կիրառությունները։
Տող առ տող բաժանում Ղուկաս 10։25–28 — Օրենսգետի փորձությունը և մեծ պատվիրանները Համար 25։ Մի օրենսգետ (Մովսեսի օրենքի գիտնական) կանգնում է՝ փորձելու Հիսուսին՝ հարցնելով, թե ինչ պետք է անի հավիտենական կյանքը ժառանգելու համար։ Հատված 26։ Հիսուսը պատասխանում է՝ հարցը ուղղելով դեպի սուրբ գրությունները՝ հարցնելով օրենսգետին, թե ինչպես է նա կարդում Օրենքը։ Համար 27. Օրենքի հեղինակը ճշգրիտ պատասխանում է՝ Օրենքը ամփոփելով երկու հիմնական սկզբունքների՝ սիրել Աստծուն ամբողջ սրտով, հոգով, ուժով և մտքով, և սիրել մերձավորին ինչպես ինքդ քեզ (հղում անելով Բ Օրինաց 6։5-ին և Ղևտացոց 19։18-ին): Համար 28։ Հիսուսը գովաբանում է նրա պատասխանը՝ ասելով, որ դա անելը կյանք կբերի։ Ղուկաս 10։29–32 — Շտապողներն ու անսպասելի ականատեսները Հատված 29. Փորձելով արդարացնել իրեն կամ սահմանափակել իր պարտականության շրջանակը, իրավաբանը հարցնում է. «Իսկ ո՞վ է իմ մերձավորը»։ Հատված 30. Հիսուսը սկսում է առակը։ Երուսաղեմից դեպի Երիքով իջնող զառիթափ, վտանգավոր ճանապարհով իջնող մի մարդ գողերի զոհ է դառնում։ Նրանք մերկացնում են նրա հագուստը, դաժանորեն ծեծում և կիսամեռ թողնում։ Հատված 31. Նույն ճանապարհով մի քահանա է իջնում։ Տեսնելով վիրավոր մարդուն՝ նա անցնում է հակառակ կողմը և շարունակում քայլել։ Հատված 32. Հաջորդը ղևտացի է (տաճարի օգնական): Նա նայում է վիրավոր մարդուն, բայց քահանայի նման անցնում է մյուս կողմը և անցնում կողքով: Ղուկաս 10։33–35 — Կարեկից սամարացին Համար 33. Ճանապարհով իջնում է մի սամարացի՝ այն խմբի անդամ, որին այդ դարաշրջանի շատ հրեաներ խորապես արհամարհում և խուսափում էին։ Տեսնելով վիրավոր մարդուն՝ նա խորը կարեկցանք է զգում։ 34-րդ համարում ասվում է, որ սամարացին ուղիղ գնում է մարդու մոտ, կապում նրա վերքերը, մշակում դրանք յուղով ու գինով (այդ դարաշրջանի տարածված բուժական մեթոդներ), նստեցնում է նրան իր կենդանու վրա, տանում մի պանդոկ և հոգ է տանում նրա մասին ամբողջ գիշեր։ Հատված 35։ Հաջորդ օրը սամարացին երկու դահեկան (դինար) է տալիս հյուրանոցի տիրոջը՝ հետագա խնամքի համար, խոստանալով վերադառնալ և վճարել ցանկացած լրացուցիչ ծախս։ Ղուկաս 10։36–37 — Գործնական եզրակացություն Հատված 36. Հիսուսը շրջում է սկզբնական հարցը՝ հարցնելով փաստաբանին, թե երեք ճանապարհորդներից ով է եղել զոհի մերձավորը։ Հատված 37։ Չկարողանալով իրեն ստիպել ասել «սամարացին», իրավաբանը պատասխանում է. «Նա, ով ողորմություն ցուցաբերեց նրա նկատմամբ»։ Հիսուսը հրամայում է նրան. « Գնա՛ և դու էլ այդպես արա » ։
Հիմնական դասեր և կյանքի կիրառություններ Վերաիմաստավորելով «Հարևան»-ը. Հարևան լինելը չի սահմանվում աշխարհագրական, էթնիկ կամ սոցիալական սահմաններով, այլ կարիքավոր յուրաքանչյուրին սեր և ողորմություն ցուցաբերելու պատրաստակամությամբ։
2
Բարի Սամարացին
Կարեկցանք ավանդույթների նկատմամբ. Կրոնական գիտելիքները կամ սոցիալական կարգավիճակը քիչ բան են նշանակում առանց ակտիվ սիրո: Ե՛վ քահանան, և՛ ղևտացին պահպանում էին կրոնական մաքրությունը կամ հարմարավետությունը՝ մարդկային կարեկցանքի հաշվին: Գործողության վրա հիմնված սեր. Իսկական սերը պահանջում է գործնական, թանկարժեք գործողություններ: Սամարացին զոհաբերեց իր ժամանակը, միջոցները, անվտանգությունը և անձնական հարմարավետությունը՝ անծանոթին վերադարձնելու համար: Նախապաշարմունքների հաղթահարում. Օգնությունն ու բարությունը հաճախ գալիս են անսպասելի աղբյուրներից: Առակը մեզ մարտահրավեր է նետում նայել հասարակական նախապաշարմունքներից այն կողմ և տեսնել մարդկայնությունը յուրաքանչյուրի մեջ:
Պատմական նախապատմություն հրեաների և սամարացիների միջև Առաջին դարում հրեաների և սամարացիների միջև թշնամանքը պարզապես մեղմ սոցիալական մրցակցություն չէր, այլ խորապես արմատացած, դարավոր բաժանում, որը արմատավորված էր էթնիկ պատկանելության, քաղաքականության և հիմնական կրոնական համոզմունքների մեջ։ Որպեսզի լիովին հասկանանք, թե ինչու Հիսուսի լսարանը, որը խոսվում է Ղուկասի 10-րդ գլխում, կզարմանար՝ լսելով, որ պատմության հերոսը սամարացին է, օգտակար է հասկանալ, թե ինչպես է զարգացել այս թշնամանքը։
1. Պատմական բաժանումը. Բաժանված ակունքներ Ասորեստանյան նվաճումը (մ.թ.ա. 722): Երբ Ասորեստանյան կայսրությունը նվաճեց Իսրայելի հյուսիսային թագավորությունը (Սամարիա), նրանք արտաքսեցին բազմաթիվ իսրայելացիների և վերաբնակեցրին օտար ազգերի այդ տարածքում: Խառը տոհմ. նրանց սերունդները, ովքեր մնացել էին օտարերկրացի գաղութարարների հետ խառնամուսնացած։ Մինչ սամարացիները պնդում էին, որ իրենք հյուսիսային ցեղերի (Եփրեմ և Մանասե) իսկական, անխափան ժառանգներն են, հրեաները նրանց համարում էին ապականված «խառը ռասա» կամ կիսարյուն, որոնք վտանգել էին թե՛ էթնիկ մաքրությունը, թե՛ հավատարիմ երկրպագությունը։
2. Տաճարի վերակառուցումը հակամարտությունը
և
քաղաքական
Հակադրություն Եզրասի և Նեեմիայի դեմ (մ.թ.ա. 5-րդ դար). Երբ հրեա աքսորյալները վերադարձան Բաբելոնից՝ Երուսաղեմը և Երկրորդ տաճարը վերակառուցելու համար, սամարացիները առաջարկեցին միանալ նախագծին: Հրեա առաջնորդները մերժեցին նրանց օգնությունը՝ համարելով նրանց կրոնական առումով խոցելի: Հակադարձ գործողություն. Ի պատասխան՝ սամարացի առաջնորդները ակտիվորեն լոբբինգ արեցին պարսկական կառավարության մոտ՝ Երուսաղեմի վերակառուցումը հետաձգելու և խափանելու համար։ Սա ստեղծեց երկարատև քաղաքական դառնություն։
3
Բարի Սամարացին
3. Կրոնական բաժանում. Գարիզին լեռ ընդդեմ Սիոն լեռան Մրցակցող պաշտամունքի վայրեր. Երուսաղեմի կողմից մերժվելով՝ սամարացիները կառուցեցին իրենց սեփական տաճարը Սյուքեմի մոտ գտնվող Գարիզին լեռան վրա ՝ պնդելով, որ դա Մովսեսի կողմից նշանակված իրական սրբավայրն է։ Մի փոքր այլ Սուրբ Գրքեր. Սամարացիները որպես սուրբ գիրք ընդունում էին միայն Սամարական Հնգամատյանը (Մովսեսի առաջին հինգ գրքերը՝ մերժելով հրեական մարգարեները, Գրությունները և Երուսաղեմի ավանդույթները: Սամարական տաճարի ոչնչացումը (մ.թ.ա. 110 թ.): Լարվածությունը հասավ գագաթնակետին Հասմոնեյան ժամանակաշրջանում, երբ հրեա քահանայապետ Հովհաննես Հիրկանոսը ներխուժեց Սամարիա և ոչնչացրեց Գարիզին լեռան վրա գտնվող սամարական տաճարը: Այս ոչնչացումը ամրապնդեց սերունդների խորը փոխադարձ դժգոհությունը:
4. Առաջին ընթացքում
դարի
իրականությունը
Հիսուսի
ծառայության
Նոր Կտակարանի ժամանակներում այդ բաժանումը ազդեցություն էր թողնում առօրյա կյանքի վրա. Խուսափում և սոցիալական հեռավորություն. Գալիլեայի և Հրեաստանի միջև ճանապարհորդող հրեա ճանապարհորդները հաճախ շրջանցիկ ճանապարհ էին անցնում Հորդանան գետի հովտով՝ հատկապես սամարական տարածք չմտնելու համար։ Մշակութային վիրավորանքներ. Հրեային «սամարացի» անվանելը լուրջ վիրավորանք էր, համարժեք նրան հերետիկոս կամ հավատուրաց անվանելուն (ինչպես երևում է Հովհաննես 8։48-ում): Պղծման դեպքեր. Հովսեպոս Փլավիոսի պատմական վկայությունների համաձայն՝ Հիսուսի երիտասարդության շրջանում սամարացիների մի խումբ գաղտնի մարդկային ոսկորներ է ցրել Երուսաղեմի տաճարի ներսում՝ այն պղծելու համար։
Ինչու է այս համատեքստը ընդգծում առակը
Երբ օրենսգետը Ղուկաս 10։29-ում հարցրեց ՝ «Եվ ո՞վ է իմ մերձավորը» , նա սպասում էր սահմանագծի՝ հաստատման, որ «մերձավոր» բառը վերաբերում է միայն օրինապահ հրեա քաղաքացիներին։ Երբ Հիսուսը պատմության մեջ մտցրեց սամարացուն՝ ասելով. Հերոսի շոկի գործոնը. լսողները սպասում էին պատմողական եռյակի՝ քահանայի, ղևտացու և իսրայելացի աշխարհիկի: Երրորդ տեղում արհամարհված սամարացու տեղակայումը լիովին կոտրեց նրանց մշակութային սպասումները: Դինամիկայից շեղվելը. վիրավոր հրեան ստիպված էր իր ողջ կյանքի ընթացքում հույսը դնել իր երդվյալ թշնամու վրա։ Վերաիմաստավորելով մերձավորական սերը. Հիսուսը ապացուցեց, որ ողորմածությունը անտեսում է պատմական վիրավորանքները, նախապաշարմունքները և սոցիալական սահմանները: Իսկական մերձավորությունը դրսևորվում է կարեկցանքով վերաբերվելով կարիքավոր յուրաքանչյուրին՝ անկախ ծագումից:
4
Բարի Սամարացին
Աստվածային ողորմածության արմատական բնույթն ընդդեմ ինքնաարդարացնող օրինականության Թեև Բարի Սամարացու առակը հաճախ ընկալվում է որպես բարության վերաբերյալ էթիկական հրահանգ, դրա հիմնական աստվածաբանական խորությունը շատ ավելի խորն է։ Այս հատվածի ամենաակնառու աստվածաբանական թեմաներից մեկը Աստվածային ողորմածության արմատական բնույթն ընդդեմ ինքնաարդարացնող օրինականության է։ Ահա այս թեմայի վերլուծությունը երեք չափումներով.
1. Ինքնարդարացում ընդդեմ սրտի վերափոխման
Երկխոսությունը սկսվում է իրավական և աստվածաբանական բանավեճով. Իրավաբանի մտադրությունը. 29-րդ համարը հստակ նշում է, որ իրավաբանը հարցրել է. «Իսկ ո՞վ է իմ մերձավորը», քանի որ «ցանկանում էր արդարացնել իրեն»։ Նա փնտրում էր ճշգրիտ իրավական սահմանում, որը թույլ կտար նրան սահման գծել իր պարտավորությունների շուրջ՝ գիծ, որը կնշեր, թե որտեղ է ավարտվում նրա պարտականությունը և որտեղ նա կարող էր հարմարավետորեն դադարեցնել սիրելը։ Աստվածաբանական հակամարտությունը. Օրենսգետը արդարությունը դիտարկում էր որպես իրավական սահմանների ցանկ: Հիսուսը արդարությունը վերաձևակերպում է որպես սրտի վիճակ, որն արտահայտվում է անվերապահ սիրով: Հակադրություն. Իսկական աստվածապաշտությունը չի կարող չափվել նրանով, թե որքան նեղ ենք մենք սահմանում մեր պարտականությունները, այլ նրանով, թե որքան լայնորեն ենք մենք տարածում Աստծո ողորմածությունը։
2. Առանց կարեկցանքի ծիսական մաքրության պատրանքը
Քահանայի և ղևտացու ներգրավվածությունը ընդգծում է կրոնական առաջնահերթության վերաբերյալ կարևորագույն աստվածաբանական նախազգուշացումը. Մաքրության օրենքներն ընդդեմ ավելի կարևոր հարցերի. Հին Կտակարանի օրենքի համաձայն, դիակի դիպչելը քահանային ծիսականորեն անմաքուր էր դարձնում (Ղևտական 21։1): Ճանապարհին զոհը «կիսա-մեռած» էր (Ղուկաս 10։30): Եթե քահանան կամ ղևտացին կանգ առներ և նրան մահացած գտներ, նրանք կարող էին ծիսական պղծման ենթարկվել՝ ընդհատելով իրենց կրոնական պարտականությունները և համայնքում իրենց դիրքը: Սխալ առաջնահերթությունը. Նրանք ծիսական ստվերը գերադասեցին բարոյական էությունից : Հիսուսը Ավետարաններում անընդհատ սովորեցնում է, որ սերը, ողորմածությունը և մարդկային կյանքը գերազանցում են ծիսական արարողակարգին (օրինակ՝ շաբաթ օրը բուժումը): Աստվածաբանական հայացք. կրոնը, որը մարդուն մեկուսացնում է մարդկային տառապանքից, այլ ոչ թե ստիպում է դրան, չի արտացոլում Աստծո բնավորությունը։
5
Բարի Սամարացին
3. Ողորմությունը որպես հավատքի իրական չափանիշ Հիսուսը փոխում է իրավաբանի սկզբնական հարցի ամբողջ նախադրյալը. Փաստաբանը հարցրեց.
Հիսուսը պատասխանեց.
«Ո՞վ է իմ հարևանը»։ (Ուշադրության կենտրոնում՝ Ո՞վ է արժանի իմ սերը ստանալուն):
«Այս երեքից ո՞վ էր նրա մերձավորը»։ (Ուշադրության կենտրոնում՝ Ինչպիսի՞ մարդ եմ ես։)
Գործող շնորհք. Սամարացու ողորմածությունը թանկ էր, ռիսկային և անվերապահ։ Նա վտանգի ենթարկեց իր անվտանգությունը վտանգավոր ճանապարհին, օգտագործեց իր սեփական յուղն ու գինին, հրաժարվեց իր ձիուց, ծախսեց իր փողը և խոստացավ վերադառնալ՝ ավելին վճարելու համար։ Աստծո բնույթի արտացոլումը. Աստվածաշնչյան աստվածաբանության մեջ ողորմությունը ( եբրայերեն՝ հեզե , հունարեն՝ էլեոս ) պարզապես համակրանքի զգացում չէ, այլ ուխտի, գործուն կարեկցանք: Սամարացին դարձավ Աստծո շնորհի պատկերը՝ չվաստակած բարեհաճություն ցուցաբերելով մեկին, ով, հավանաբար, նրան թշնամի էր համարում:
Պատմական այլաբանական մեկնաբանություն (քրիստոսաբանական տեսակետ) առակում ներկառուցված խորը քրիստոսաբանական թեմա . Ընկած ճանապարհորդը. մարդկությունը, զրկված արդարությունից և վիրավորված մեղքից, կիսամեռ մնացած ընկած աշխարհի ճանապարհին։ Քահանան և Ղևտացին. Օրենքը և զոհաբերությունների համակարգը, որը կարող էր դիտարկել մարդկային անկումը, բայց զուրկ էր այն բուժելու կամ փրկելու զորությունից։ Բարի Սամարացին. Հիսուս Քրիստոսն ինքը՝ կրոնական հաստատության կողմից արհամարհված, մերժված և որպես օտար դիտվող, բայցևայնպես անմիջապես մոտենում էր այնտեղ, որտեղ մարդկությունը մեռնում էր։ Յուղը, գինին և հյուրանոցը. Աստվածային շնորհը, Սուրբ Հոգին և Եկեղեցին որպես ապաստան բուժման համար մինչև Նրա վերադարձը: Մինչդեռ պատմական համատեքստը բարոյական և ուխտային դաս է, այս ավանդական քրիստոսաբանական տեսակետը ընդգծում է, որ մենք կարող ենք ուրիշներին ցուցաբերել միայն արմատական ողորմածություն, քանի որ Քրիստոսն առաջին անգամ արմատական ողորմածություն ցուցաբերեց մեզ նկատմամբ, երբ մենք հոգևորապես աղքատ էինք։
6