ጌዴዎን፣ ኃያል ኃያል ሰው መሳፍንት 6 1፤ የእስራኤልም ልጆች በእግዚአብሔር ፊት ክፉ ሠሩ፤ እግዚአብሔርም በምድያም እጅ ሰባት ዓመት አሳልፎ ሰጣቸው። 2፤ የምድያምም እጅ በእስራኤል ላይ በረታች፤ ከምድያምም የተነሣ የእስራኤል ልጆች በተራሮች ላይ ዋሻዎችንና ዋሻዎችን ምሽጎችንም አበጁላቸው። 3፤ እስራኤልም ዘር ሲዘሩ ምድያማውያንም አማሌቃውያንም የምሥራቅም ልጆች ይወጡባቸው ነበር፤ 4፤ በእነርሱም ላይ ሰፈሩ፥ እስከ ጋዛም ድረስ የምድርን ቡቃያ አጠፉ፤ ለእስራኤልም ምግብ አልተዉም፤ በግም በሬም አህያም ቢሆን አልተዉም። 5፤ ከብቶቻቸውንና ድንኳኖቻቸውን ይዘው ይወጡ ነበር፥ እንደ አንበጣም በብዛት ይመጡ ነበር፤ እነርሱና ግመሎቻቸውም ቍጥር አልነበራቸውም፤ ምድሪቱንም ሊያጠፉአት ገቡ። 6፤ እስራኤልም ከምድያማውያን የተነሣ እጅግ ተቸገሩ፤ የእስራኤልም ልጆች ወደ እግዚአብሔር ጮኹ። 7፤ የእስራኤልም ልጆች በምድያማውያን ምክንያት ወደ እግዚአብሔር በጮኹ ጊዜ፥ 8 እግዚአብሔር ወደ እስራኤል ልጆች ነቢይ ላከ፥ እርሱም። የእስራኤል አምላክ እግዚአብሔር እንዲህ ይላል። ከግብፅ አወጣኋችሁ፥ ከባርነትም ቤት አወጣኋችሁ፤ 9፤ ከግብፃውያንም እጅ፥ ከሚጨቁኑአችሁም ሁሉ እጅ አዳንኋችሁ፥ ከፊታችሁም አሳደድኋቸው፥ ምድራቸውንም ሰጠኋችሁ፤ 10 እኔም። እኔ እግዚአብሔር አምላካችሁ ነኝ፤ በምድራቸው የምትኖሩባቸውን የአሞራውያንን አማልክት አትፍሩ አልኋችሁ፤ ቃሌን ግን አልሰማችሁም። 11 የእግዚአብሔርም መልአክ መጥቶ በዖፍራ ባለችው ለአቢዔዝራዊው ለኢዮአስ በነበረችው በአድባሩ ዛፍ በታች ተቀመጠ፤ ልጁም ጌዴዎን ከምድያማውያን ለመደበቅ በወይን መጥመቂያው አጠገብ ስንዴ ይወቃ ነበር። 12 የእግዚአብሔርም መልአክ ተገልጦለት። አንተ ጽኑዕ ኃያል ሰው፥ እግዚአብሔር ከአንተ ጋር ነው አለው።
1
ጌዴዎን፣ ኃያል ኃያል ሰው
13 ጌዴዎንም። ጌታዬ ሆይ፥ እግዚአብሔር ከእኛ ጋር ከሆነ ይህ ሁሉ ለምን ደረሰብን? አባቶቻችንም። እግዚአብሔር ከግብፅ አላወጣንም ብለው የነገሩን ተአምራቱ ሁሉ ወዴት አሉ? አሁን ግን እግዚአብሔር ትቶናል፥ በምድያማውያንም እጅ አሳልፎ ሰጥቶናል አለው። 14፤ እግዚአብሔርም ወደ እርሱ ተመለከተውና። በዚህ ኃይልህ ሂድ፥ እስራኤልንም ከምድያማውያን እጅ ታድናለህ፤ እኔ አልላክሁህምን? አለው። 15፤ እርሱም። ጌታዬ ሆይ፥ እስራኤልን በምን አድናለሁ? እነሆ፥ ቤተሰቦቼ በምናሴ ዘንድ ድሀ ናቸው፥ እኔም በአባቴ ቤት ከሁሉ ታናሽ ነኝ አለው። 16፤ እግዚአብሔርም። በእውነት ከአንተ ጋር እሆናለሁ፥ ምድያማውያንንም እንደ አንድ ሰው ትመታቸዋለህ አለው። 17 እርሱም። በፊትህ ሞገስ አግኝቼ ከሆነ፥ ከእኔ ጋር እንደምትነጋገር ምልክት አሳየኝ አለው። 18፤ ወደ አንተ እስክመጣና ስጦታዬንም እስክሰጥ ድረስ፥ በፊትህም እስካቀርብልህ ድረስ፥ እባክህ፥ ከዚህ አትውጣ። እርሱም። እስክትመለስ ድረስ እቆያለሁ አለ። 19፤ ጌዴዎንም ገባ፥ የፍየል ጠቦትንም የኢፍ መስፈሪያ ዱቄት ቂጣ አዘጋጀ፤ ሥጋውንም በቅርጫት ውስጥ አኖረ፥ መረቁንም በምንቸት ውስጥ አደረገ፥ ይዞም ከአድባሩ ዛፍ በታች አቀረበለት። 20 የእግዚአብሔርም መልአክ። ሥጋውንና ያልቦካውን ቂጣ ወስደህ በዚህ ድንጋይ ላይ አኑር፥ መረቁንም አፍስስ አለው። እርሱም እንዲሁ አደረገ። 21 የእግዚአብሔርም መልአክ በእጁ የነበረውን የበትር ጫፍ ዘርግቶ ሥጋውንና ያልቦካውን እንጎቻ ነካ፤ እሳትም ከድንጋዩ ወጥቶ ሥጋውንና ያልቦካውን እንጎቻ በላ፤ የእግዚአብሔርም መልአክ ከዓይኑ ወጣ። 22፤ ጌዴዎንም የእግዚአብሔር መልአክ እንደ ሆነ አየ፤ ጌዴዎንም። ወዮልኝ፥ ጌታ እግዚአብሔር ሆይ፥ የእግዚአብሔርን መልአክ ፊት ለፊት አይቻለሁና አለ። 23 እግዚአብሔርም አለው። ሰላም ለአንተ ይሁን፤ አትፍራ፤ አትሞትም። 24፤ ጌዴዎንም በዚያ ለእግዚአብሔር መሠዊያ ሠራ፥ ስሙንም እግዚአብሔር ሰላም ብሎ ጠራው፤ እስከ ዛሬም ድረስ በአቢዔዝራውያን በዖፍራ አለ። 25 በዚያችም ሌሊት እግዚአብሔር። የአባትህን በሬ፥ የሰባት ዓመት ልጅ የሆነውን ሁለተኛውን በሬ ውሰድ፥ የአባትህም የሆነውን የበኣልን መሠዊያ አፍርስ፥ በዙሪያውም ያለውን የማምለኪያ ዐፀድ ቍረጥ አለው። 26፤ በዚህ ድንጋይ ላይ ለአምላክህ ለእግዚአብሔር መሠዊያ በሥርዓት ሥራ፤ ሁለተኛውንም ወይፈን ወስደህ ከምትቆርጠው የማምለኪያ እንጨት ጋር የሚቃጠል መሥዋዕት አቅርብ። 27፤ ጌዴዎንም ከባሪያዎቹ አሥር ሰዎችን ወስዶ እግዚአብሔር እንዳለው አደረገ፤ የአባቱንም ቤተ ሰብና የከተማውን ሰዎች ስለ ፈራ በሌሊት አደረገው። 28፤ የከተማውም ሰዎች በማለዳ ተነሡ፥ እነሆም፥ የበኣል መሠዊያ ፈርሶ፥ በዙሪያውም የነበረው የማምለኪያ ዐፀድ ተቈርጦ ነበር፥ ሁለተኛውም በሬ በተሠራው መሠዊያ ላይ ተሠዋ። 29 እርስ በርሳቸውም። ይህን ነገር ያደረገ ማን ነው? ተባባሉ። ጠይቀውም ጠየቁትም። የኢዮአስ ልጅ ጌዴዎን ይህን ነገር አድርጓል አሉ። 30 የከተማውም ሰዎች ኢዮአስን። የበኣልን መሠዊያ አፍርሶአልና፥ በዙሪያውም ያለውን የማምለኪያ ዐፀድ ቆርጦአልና ልጅህን እንዲሞት አውጣው አሉት። 31 ኢዮአስም በእርሱ ላይ ለቆሙት ሁሉ። ለበኣል ትሟገታላችሁን? ታድኑታላችሁን? ስለ እርሱ የሚሟገትለት ገና ጠዋት ይገደል፤ እርሱ አምላክ ከሆነ፥ መሠዊያውን አፍርሶአልና ለራሱ ይሟገት። 32፤ ስለዚህም በዚያ ቀን፡- በኣል መሠዊያውን አፍርሶአልና ከእርሱ ጋር ይሟገት፡ ሲል ስሙን ይሩበዓል ብሎ ጠራው። 33፤ ምድያማውያንም ሁሉ፥ አማሌቃውያንም ሁሉ፥ የምሥራቅም ልጆች ተሰብስበው ተሻገሩ፥ በኢይዝራኤልም ሸለቆ ሰፈሩ። 34 የእግዚአብሔርም መንፈስ በጌዴዎን ላይ ወረደ፥ እርሱም መለከት ነፋ፤ አቢዔዘርም ተከትለውት ተሰበሰቡ። 35 ወደ ምናሴም ሁሉ መልእክተኞችን ላከ፤ እነርሱም ደግሞ ከእርሱ በኋላ ተሰበሰቡ፤ ወደ አሴርና ወደ ዛብሎን ወደ ንፍታሌምም መልእክተኞችን ላከ፤ እነርሱም ሊገናኙአቸው ወጡ።
2
ጌዴዎን፣ ኃያል ኃያል ሰው
36፤ ጌዴዎንም እግዚአብሔርን። እንደ ተናገርህ እስራኤልን በእጄ ታድናለህን አለው። 37፤ እነሆ፥ በአውድማው ላይ የሱፍ ጠጕር አኖራለሁ፤ ጠልም በጠጕሩ ብቻ ላይ ቢሆን፥ በምድርም ሁሉ ላይ ደረቅ ቢሆን፥ እንደ ተናገርህ እስራኤልን በእጄ እንድታድኑ አውቃለሁ። 38 እንዲህም ሆነ፤ በነጋታውም ማልዶ ተነሣ፥ የበግ ጠጕሩንም አንድ ላይ ጨመቀ፥ ከጠጕሩም ውስጥ ጠልን ጨመቀ፥ ጎድጓዳ ሳህንም ሙሉ ውሃ ሞላ። 39 ጌዴዎንም እግዚአብሔርን። ቁጣህ በእኔ ላይ አይቃጠል፥ ይህን አንድ ጊዜ ብቻ እናገራለሁ፤ ይህን አንድ ጊዜ ግን በጠጕሩ ልፈትን፤ አሁን በጠጕሩ ላይ ብቻ ደረቅ ይሁን፥ በምድርም ሁሉ ላይ ጠል ይሁን አለው። 40 እግዚአብሔርም በዚያች ሌሊት እንዲሁ አደረገ፤ በጠጉ ላይ ብቻ ደረቅ ነበረና በምድር ሁሉ ላይ ጠል ነበረ።
መሳፍንት 7 1፤ ጌዴዎንም የሆነው ይሩበኣል ከእርሱም ጋር የነበሩት ሕዝብ ሁሉ ማልደው ተነሡ፥ በሐሮድ ምንጭ አጠገብም ሰፈሩ፤ የምድያምም ሰፈር በስተ ሰሜን በሞሬ ኮረብታ አጠገብ በሸለቆው ውስጥ ነበረ። 2፤ እግዚአብሔርም ጌዴዎንን። ከአንተ ጋር ያሉት ሕዝብ እጅግ ብዙ ናቸው፤ እስራኤልም። እጄ አዳነኝ ብለው እንዳይታበዩብኝ፥ ምድያማውያንን በእጃቸው አሳልፌ አልሰጣቸውም። 3 እንግዲህ ሂድና በሕዝቡ ጆሮ። የፈራና የፈራ ማንም ቢኖር ከገለዓድ ተራራ በማለዳ ይመለስ ብለህ አውጅ። ከሕዝቡም ሃያ ሁለት ሺህ ተመለሱ፤ አሥር ሺህም ቀሩ። 4፤ እግዚአብሔርም ጌዴዎንን። ሕዝቡ ገና ብዙ ነው፤ ወደ ውሃ አውርዳቸው፥ በዚያም እፈትናቸዋለሁ፤ እኔም። ይህ ከአንተ ጋር ይሄዳል የምልህ እርሱ ከአንተ ጋር ይሄዳል፤ እኔም። ይህ ከአንተ ጋር አይሄድም የምልህ እርሱ አይሄድም አለው። 5፤ ሕዝቡንም ወደ ውሃ አወረደ፤ እግዚአብሔርም ጌዴዎንን። ውሻ እንደሚጠጣ ውኃ በምላሱ የሚጠጣውን ሁሉ፥ እርሱን ለብቻው አድርገው፤ እንዲሁም ሊጠጣ በጉልበቱ የሚንበረከክ ሁሉ ለብቻው አድርገው አለው። 6፤ እጃቸውንም ወደ አፋቸው የጫኑት ሰዎች ቁጥር ሦስት መቶ ነበር፤ የቀሩትም ሕዝብ ሁሉ ውሃ ሊጠጡ በጉልበታቸው ተንበረከኩ። 7 እግዚአብሔርም ጌዴዎንን። በእጃቸው በእጃቸው በጠጡት በሦስት መቶ ሰዎች አድናችኋለሁ፥ ምድያማውያንንም በእጅህ አሳልፌ እሰጣችኋለሁ፤ የቀሩትንም ሕዝብ ሁሉ እያንዳንዱ ወደ ስፍራው ይሂድ አለው። 8፤ ሕዝቡም በእጃቸው ስንቅና ቀንደ መለከቶቻቸውን ወሰዱ፤ የቀሩትንም የእስራኤልን ሰዎች ሁሉ ወደ ድንኳናቸው ሰደዳቸው፥ እነዚያንም ሦስቱን መቶ ሰዎች ጠበቃቸው፤ የምድያምም ሰፈር ከእርሱ በታች በሸለቆው ውስጥ ነበረ። 9 በዚያችም ሌሊት እግዚአብሔር። ተነሥተህ ወደ ሰፈሩ ውረድ፤ በእጅህ አሳልፌ ሰጥቼዋለሁና። 10፤ ለመውረድ ብትፈራ ግን ከሎሌህ ከፉራ ጋር ወደ ሰፈሩ ውረድ፤ 11 የሚሉትንም ትሰማለህ፤ ከዚያም በኋላ ወደ ሰፈሩ ትወርድ ዘንድ እጅህ ትበረታለች። እርሱም ከሎሌው ከፉራ ጋር ወደ ሰፈሩ ወደ ነበሩት ሰልፈኞች ወደ ውጭ ወረደ። 12፤ ምድያማውያንና አማሌቃውያን የምሥራቅም ልጆች ሁሉ እንደ አንበጣ በሸለቆው ውስጥ በዙ፤ የግመሎቻቸውም ብዛት እንደ ባሕር ዳር አሸዋ ቍጥር አልነበረውም። 13 ጌዴዎንም በመጣ ጊዜ፥ እነሆ፥ አንድ ሰው ሕልምን ለባልንጀራው ነግሮት ነበር። እነሆ፥ ሕልምን አልሜአለሁ፤ እነሆም፥ የገብስ ዳቦ ወደ ምድያም ሰፈር ተንከባለለ፥ ወደ ድንኳንም ደረሰ፥ እስኪወድቅ ድረስ መታው፥ ገለበጠውም፥ ድንኳኑም ተኝቶ ነበር። 14፤ ባልንጀራውም መልሶ። ይህ ከእስራኤል ሰው ከኢዮአስ ልጅ ከጌዴዎን ሰይፍ በቀር ሌላ ነገር አይደለም፤ እግዚአብሔር ምድያማውያንንና ሰራዊቱን ሁሉ በእጁ አሳልፎ ሰጥቶታልና። 15፤ ጌዴዎንም የሕልሙንና የሕልሙን ትርጓሜ በሰማ ጊዜ ሰገደ፥ ወደ እስራኤልም ሰፈር ተመልሶ። እግዚአብሔር የምድያምን ሠራዊት በእጃችሁ አሳልፎ ሰጥቶአልና ተነሡ አለ።
3
ጌዴዎን፣ ኃያል ኃያል ሰው
16፤ ሦስቱንም መቶ ሰዎች በሦስት ወገን ከፈላቸው፥ በእያንዳንዱም እጅ መለከት፥ ባዶ ማሰሮዎችም፥ በማሰሮውም ውስጥ መብራት አኖረ። 17 እርሱም። ተመልከቱኝ፥ እንዲሁ አድርጉ፤ እነሆም፥ ወደ ሰፈሩ ውጭ ስመጣ፥ እኔ እንደማደርገው እናንተ ደግሞ እንዲሁ አድርጉ አላቸው። 18፤ እኔና ከእኔ ጋር ያሉት ሁሉ ቀንደ መለከት ስንነፋ፥ በሰፈሩ ዙሪያ ሁሉ ቀንደ መለከቶቻችሁን ንፉና የእግዚአብሔርና የጌዴዎን ሰይፍ በሉ። 19 ጌዴዎንና ከእርሱ ጋር የነበሩት መቶ ሰዎች በመካከለኛው ሰዓት መጀመሪያ ወደ ሰፈሩ ውጭ መጡ፤ ዘበኛውንም ገና አስቀመጡ፤ ቀንደ መለከቱንም ነፉ፥ በእጃቸውም የነበሩትን ማሰሮዎች ሰበሩ። 20፤ ሦስቱም ወገኖች ቀንደ መለከቱን ነፉ፥ ማሰሮዎቹንም ሰበሩ፥ መብራቶቹንም በግራ እጃቸው፥ በቀኝ እጃቸውም መለከቱን ያዙ፤ እነርሱም። የእግዚአብሔርና የጌዴዎን ሰይፍ ጮኹ። 21፤ እያንዳንዱም በሰፈሩ ዙሪያ በየቦታው ቆመ፤ ሰራዊቱም ሁሉ ሮጠ፥ ጮኸ፥ ሸሸም። 22፤ ሦስቱም መቶ መለከቶችን ነፉ፥ እግዚአብሔርም የእያንዳንዱን ሰው ሰይፍ በባልንጀራው ላይ በሠራዊቱም ሁሉ ላይ አደረገ፤ ሰራዊቱም በጸሬራ ወደ ቤትሺታ፥ እስከ አቤልምሆላም ዳርቻ እስከ ታባት ድረስ ሸሸ። 23፤ የእስራኤልም ሰዎች ከንፍታሌም፣ ከአሴርና ከምናሴ ሁሉ ተሰብስበው ምድያማውያንን አሳደዱ። 24 ጌዴዎንም በኤፍሬም ተራራማ አካባቢ ሁሉ “ምድያማውያንን ለመውጋት ውረዱ፤ እስከ ቤትባራና እስከ ዮርዳኖስ ድረስ ያሉትን ውሃዎች በፊታቸው ያዙ” ብሎ መልእክተኞችን ላከ። የኤፍሬምም ሰዎች ሁሉ ተሰብስበው እስከ ቤትባራና እስከ ዮርዳኖስ ያሉትን ውሃዎች ያዙ። 25፤ የምድያማውያንንም ሁለት መኳንንት ሔሬብንና ዜብን ያዙ፤ ሔሬብንም በሔሬብ ዓለት ላይ ገደሉት፥ ዜብንም በዜብ መጥመቂያ አጠገብ ገደሉት፥ ምድያምንም አሳደዱ፥ የኦሬብንና የዜብንም ራስ በዮርዳኖስ ማዶ ወዳለው ወደ ጌዴዎን አመጡ።
መሳፍንት 8 1፤ የኤፍሬምም ሰዎች። ከምድያማውያን ጋር ለመዋጋት በሄድህ ጊዜ ለምን እንዲህ አደረግህብን? አሉት። በብርቱም ተከራከሩት። 2፤ እርሱም። እናንተ ያደረጋችሁት ከዚህ ጋር ሲነጻጸር እኔ ምን አደረግሁ? የኤፍሬም የወይን ቃርሚያ ከአቢዔዘር ወይን መከር አይሻልምን? አላቸው። 3 እግዚአብሔር የምድያምን መኳንንት ሔሬብንና ዜብን በእጃችሁ አሳልፎ ሰጥቷችኋል፤ እናንተን በተመለከተ ምን ማድረግ ቻልኩ? ይህን በተናገረ ጊዜ ቁጣቸው በእርሱ ላይ በረደ። 4፤ ጌዴዎንም ወደ ዮርዳኖስ መጥቶ ተሻገረ፤ ከእርሱም ጋር የነበሩት ሦስቱ መቶ ሰዎች ደክመው ያሳድዷቸው ነበር፤ 5 የሱኮትንም ሰዎች። የሚድያን ነገሥታት ዛብሄልንና ስልሙናን እያሳደድሁ ነውና ለሚከተሉኝ ሕዝብ እንጀራ ስጡ፤ እባካችሁ፥ እባካችሁ፥ ለሚከተሉት ሕዝብ እንጀራ ስጡ አላቸው። 6 የሱኮትም አለቆች። ለሠራዊትህ እንጀራ እንድንሰጥ የዛብሄልና የጻልሙና እጅ አሁን በእጅህ ነውን? አሉ። 7፤ ጌዴዎንም። እንግዲህ እግዚአብሔር ዛብሄልንና ስልማናን በእጄ አሳልፎ ሲሰጥ፥ ሥጋችሁን በምድረ በዳ እሾህና በኩርንችት እቀጣዋለሁ አለ። 8 ከዚያም ወደ ጰኑኤል ወጣ፥ ለእነርሱም እንዲሁ አላቸው፤ የጰኑኤልም ሰዎች የሱኮት ሰዎች እንደ መለሱለት መለሱለት። 9፤ ለጵኑኤልም ሰዎች። በሰላም ስመለስ ይህን ግንብ አፈርሰዋለሁ ብሎ ተናገራቸው። 10፤ ዛብሄልና ስልማናም ከሠራዊቶቻቸው ጋር በቀርኮር ነበሩ፤ ከምሥራቅ ልጆች ሠራዊት ሁሉ የቀሩት አሥራ አምስት ሺህ ያህል ሰዎች ነበሩ፤ ሰይፍ የሚመዝዙ መቶ ሀያ ሺህ ሰዎች ወድቀዋልና። 11፤ ጌዴዎንም በኖባህና በዮግቤሃ በምሥራቅ በኩል በድንኳን ውስጥ በሚኖሩት ሰዎች መንገድ ወጣ፥ ሰፈሩንም መታ፤ ሰፈሩም ተጠብቆ ነበርና።
4
ጌዴዎን፣ ኃያል ኃያል ሰው
12፤ ዛብሄልና ስልማናም ሸሹ፥ እርሱም አሳደዳቸው፥ ሁለቱንም የምድያም ነገሥታት ዛብሄልንና ስልማናን ያዘ፥ ሠራዊቱንም ሁሉ አስደነገጠ። 13፤ የኢዮአስም ልጅ ጌዴዎን ፀሐይ ከመውጣቷ በፊት ከጦርነቱ ተመለሰ። 14፤ ከሱኮትም ሰዎች አንድ ጕልማሳ ይዞ ጠየቀው፤ የሱኮትንም አለቆችና ሽማግሌዎች ሰባ አሥራ ሰባት ሰዎችን ገለጻላቸው። 15 ወደ ሱኮትም ሰዎች መጥቶ። የዛብሄልና የስልማና እጅ አሁን በእጅህ ነውን? 16፤ የከተማይቱንም ሽማግሌዎች፥ የምድረ በዳ እሾህና ኵርንችት ያዘ፥ የሱኮትንም ሰዎች አስተማረ። 17 የጰኑኤልንም ግንብ አፈረሰ፥ የከተማይቱንም ሰዎች ገደለ። 18 ከዚያም ዘባህንና ስልማናን፣ “በታቦር የገደላችኋቸው ሰዎች እንዴት ነበሩ?” አላቸው። እነሱም “እንደ አንተ ያለ ሰው ነበሩ፤ እያንዳንዳቸውም የንጉሥ ልጆች ይመስላሉ” ብለው መለሱለት። 19 እርሱም። የእናቴ ልጆች ወንድሞቼ ነበሩ፤ በሕይወት ባትተርፏቸውስ ኖሮ ሕያው እግዚአብሔርን እምላለሁ ባልገድላችሁም ነበር። 20፤ የበኵር ልጁንም ዬቴርን። ተነሣና ግደላቸው አለው። ብላቴናው ግን ገና ብላቴና ስለነበር ፈርቶ ነበርና ሰይፉን አልመዘዘም። 21 ከዚያም ዘባህና ሳልሙና “ተነሥተህ ውደቅብን፤ ምክንያቱም ሰውየው እንዳለ ሁሉ ኃይሉም እንዲሁ ነው” አሉ። ጌዴዎንም ተነስቶ ዘባህንና ሳልሙናን ገደለ፤ በግመሎቻቸውም አንገት ላይ የነበሩትን ጌጣጌጦች ወሰደ። 22 የእስራኤልም ሰዎች ጌዴዎንን። ከምድያም እጅ አድነኸናልና አንተና ልጅህ የልጅ ልጅህም ግዙን አሉት። 23 ጌዴዎንም። እኔ አልገዛችሁም፥ ልጄም አይገዛችሁም፤ እግዚአብሔር ይገዛችኋል አላቸው። 24 ጌዴዎንም። እያንዳንዳችሁ ከምርኮአችሁ ጕትቻ እንድትሰጡኝ እለምናችኋለሁ አላቸው። (እስማኤላውያን ስለነበሩ የወርቅ ጕትቻ ነበራቸውና)። 25 እነሱም “በፈቃደኝነት እንሰጣቸዋለን” አሉት። ልብስም ዘርግተው እያንዳንዳቸው የምርኮውን ጕትቻ እዚያ ላይ ጣሉበት። 26 የጠየቀውም የወርቅ ጕትቻ ክብደት ሺህ ሰባት መቶ ሰቅል ወርቅ ነበር፤ ከጌጣጌጡና ከአንገትጌው፥ ከምድያምም ነገሥታት ከለበሱት ሐምራዊ ልብስ፥ በግመሎቻቸውም አንገት ላይ ከነበሩት ሰንሰለቶች ሌላ። 27 ጌዴዎንም ኤፉዱን ሠርቶ በከተማው በኦፍራ አኖረው፤ እስራኤልም ሁሉ ተከትለውት አመነዘሩ፤ ይህም ለጌዴዎንና ለቤቱ ወጥመድ ሆነ። 28፤ ምድያምም በእስራኤል ልጆች ፊት ተዋረደ፥ ራሳቸውንም ዳግመኛ አላነሡም፤ በጌዴዎንም ዘመን ምድሪቱ አርባ ዓመት ጸጥታ ሰፈነች። 29፤ የኢዮአስም ልጅ ይሩበዓል ሄዶ በቤቱ ተቀመጠ። 30፤ ጌዴዎንም ብዙ ሚስቶች ነበሩት፥ ከሥጋውም የተወለዱ ሰባ ልጆች ነበሩት። 31፤ በሴኬምም የነበረችው ቁባቱ ወንድ ልጅ ወለደችለት፥ ስሙንም አቤሜሌክ ብሎ ጠራው። 32፤ የኢዮአስም ልጅ ጌዴዎን በመልካም ሽምግልና ሞተ፥ በአቢዔዝራውያንም በዖፍራ በነበረችው በአባቱ በኢዮአስ መቃብር ተቀበረ። 33 ጌዴዎንም ከሞተ በኋላ የእስራኤል ልጆች ተመለሱ፥ በኣሊምንም ተከትለው አመነዘሩ፥ በኣልበሪትንም አምላካቸው አደረጉ። 34፤ የእስራኤልም ልጆች በዙሪያቸው ካሉት ከጠላቶቻቸው ሁሉ እጅ ያዳናቸውን አምላካቸውን እግዚአብሔርን አላሰቡትም፤ 35፤ ለእስራኤልም ባደረገው በጎ ነገር ሁሉ መጠን ለጌዴዎን ለይሩበዓል ቤት ቸርነት አላደረጉም።
5
ጌዴዎን፣ ኃያል ኃያል ሰው
የቁጥር-በ-ቁጥር ዝርዝር የጌዴዎን ታሪክ በመሳፍንት ምዕራፍ 6 እስከ 8 ውስጥ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ካሉት እጅግ ማራኪ ትረካዎች አንዱ ነው። የአንድን ሕዝብ የአመፅና የጭቆና ዑደት፣ የማይታሰብ ጀግናን ያለመፈለግና የሚያስፈራ ጥሪ፣ በ300 ሰዎች ብቻ የተገኘውን ተአምራዊ ወታደራዊ ድል እና የስኬት ውስብስብ ውጤት ይዘግባል።
ምዕራፍ 6፡ ጭቆና፣ ጥሪው እና ዝግጅት ከቁጥር 1–6 (የምድያማውያን ጭቆና): እስራኤል በእግዚአብሔር ፊት ክፉ ስለሠሩ እግዚአብሔር ለሰባት ዓመታት በምድያማውያን እጅ አሳልፎ ሰጣቸው። ምድያማውያን፣ አማሌቃውያንና የምሥራቅ ልጆች ምድሪቱን አወደሙ፣ ሰብሎችንና ከብቶችን አወደሙ፣ እስራኤላውያንም በዋሻዎች፣ በዋሻዎችና በተራሮች ውስጥ እንዲደበቁ አስገደዷቸው። ከቁጥር 7–10 (ትንቢታዊ ተግሣጽ): እስራኤል በምድያማውያን ምክንያት ወደ እግዚአብሔር በጮኸች ጊዜ፣ እግዚአብሔር ከግብፅ እንዴት እንዳወጣቸውና የአሞራውያንን አማልክት እንዳይፈሩ እንዳዘዛቸው የሚያስታውሳቸውን ነቢይ ላከላቸው፤ ነገር ግን ድምፁን አልሰሙም። ቁጥር 11–16 (የእግዚአብሔር መልአክ ታየ) ፡ የእግዚአብሔር መልአክ መጥቶ በኦፍራ ባለችው የአቢዔዝራዊው የኢዮአስ ዛፍ ሥር ተቀመጠ። ልጁ ጌዴዎን ከምድያማውያን ለመደበቅ በወይን መጥመቂያው አጠገብ ስንዴ ይወቃ ነበር። መልአኩም “አንተ ጽኑዕ ኃያል ሰው፣ እግዚአብሔር ከአንተ ጋር ነው” አለ። ጌዴዎን ይህንን ጠየቀ፣ የእስራኤልን ድህነት እና በአባቱ ቤት ውስጥ ያለውን ዝቅተኛ ደረጃ አመልክቷል። እግዚአብሔር “በእርግጥ ከአንተ ጋር እሆናለሁ” ሲል አረጋገጠለት። ቁጥር 17–24 (የመቀበል ምልክት) ፡ ጌዴዎን በእውነት እግዚአብሔር እየተናገረ መሆኑን የሚያረጋግጥ ምልክት ጠየቀ፣ ሥጋና ያልቦካ ቂጣ አዘጋጀ። መልአኩም መሥዋዕቱን በበትሩ ጫፍ ሲነካው፣ እሳት ከድንጋዩ ወጥቶ በላው፣ መልአኩም ጠፋ። ጌዴዎን ማን እንደሆነ ስለተገነዘበ፣ ለሕይወቱ ፈራ፣ ነገር ግን እግዚአብሔር “ሰላም ለአንተ ይሁን፤ አትፍራ፤ አትሞትም” አለው። ጌዴዎንም በዚያ ያህዌ-ሻሎም (እግዚአብሔር ሰላም ነው) የሚባል መሠዊያ ሠራ ። ቁጥር 25–32 (የበኣል መሠዊያ ጥፋት): በዚያው ሌሊት እግዚአብሔር ጌዴዎንን የአባቱን ሁለተኛ በሬ ወስዶ የአባቱን የበኣል መሠዊያ እንዲያፈርስ፣ ከጎኑ ያለውን የእንጨት ማምለኪያ (አሼራ) እንዲቆርጥ አዘዘው። ጌዴዎን ይህንን ያደረገው ከቤተሰቡና ከከተማው ሰዎች በመፍራት ከአስር አገልጋዮች ጋር በሌሊት ነበር። በማግስቱ ጠዋት ሲገኝ የከተማው ሰዎች እንዲሞት ጠየቁት፣ ኢዮአስ ግን “ለበኣል ትሟገታላችሁን?... ስለራሱ ጉዳይ ይሟገት” በማለት ተከላከለው። በዚህም ምክንያት ጌዴዎን ይሩበዓል (“በኣል በእሱ ላይ ይሟገት”) ተብሎ ተጠራ። ከቁጥር 33–35 (የእግዚአብሔር መንፈስ ለጌዴዎን ኃይል ሰጠው)፡- ምድያማውያንና አማሌቃውያን ተሰብስበው በኢይዝራኤል ሸለቆ ሰፈሩ። “የእግዚአብሔር መንፈስ በጌዴዎን ላይ ወረደ” (ቃል በቃል አለበሰው)፣ እርሱም መለከት ነፋ፤ የአቢዔዘር፣ የአሴር፣ የዛብሎንና የንፍታሌም ወገኖች እንዲከተሉት ሰበሰበ። ቁጥር 36–40 (የበግ ጠጉ ምልክት)፡- ጌዴዎን አሁንም ማረጋገጫ እየፈለገ፣ የሱፍ ጠጉ በመጠቀም ምልክት እንዲሰጠው እግዚአብሔርን ጠየቀ። በመጀመሪያ፣ መሬቱ ደረቅ ሆኖ ሳለ በበግ ጠጉ ላይ ጠል ብቻ እንዲሰጠው
6
ጌዴዎን፣ ኃያል ኃያል ሰው
ጠየቀ፤ እግዚአብሔርም ፈቀደለት። ቀጥሎም፣ መሬቱ ጠል እያለበት፣ የበግ ጠጉ ደረቅ እንዲሆን ጠየቀ፤ እግዚአብሔርም እንዲሁ አደረገው።
ምዕራፍ 7፡ የቀጨጨው ሠራዊት እና በምድያም ላይ የተደረገው ድል ከቁጥር 1–3 (ሰራዊቱን መጨፍለቅ)፡- ይሩበዓል (ጌዴዎን) እና ሠራዊቱ በሐሮድ ምንጭ አጠገብ ሰፈሩ፣ ምድያማውያን ደግሞ በስተሰሜን ነበሩ። እግዚአብሔር ለጌዴዎን ሕዝቡ እጅግ ብዙ እንደሆነ ነግሮታል ፣ እስራኤል በእግዚአብሔር ላይ ለራሳቸው ክብር እንዳይሰጥ። እግዚአብሔር ጌዴዎንን የሚፈራ ማንኛውም ሰው ሊሄድ እንደሚችል እንዲያውጅ አዘዘው። 22,000 ሰዎች ሄዱ ፣ 10,000 ሰዎችም ቀሩ። ከቁጥር 4–8 (የውሃው ፈተና): እግዚአብሔር አሁንም በጣም ብዙ እንደሆኑ ተናግሯል። ጌዴዎንን ወደ ውሃው እንዲያወርዳቸው ነገረው፣ እዚያም ይለያቸዋል። ውሃውን በምላሳቸው የሚጠጡት (300 ሰዎች) ተለዩ። ተንበርክከው የሚጠጡት ወደ ቤታቸው ተላኩ። እግዚአብሔር 300 ሰዎች ብቻ ይዘው ምድያማውያንን በጌዴዎን እጅ አሳልፎ እንደሚሰጣቸው ቃል ገባ። ከቁጥር 9–15 (የምድያማውያን ሕልም) ፡ በዚያች ሌሊት እግዚአብሔር ጌዴዎንን በእጁ አሳልፎ ስለሰጠው ወደ ጠላት ሰፈር እንዲወርድ ነገረው። ጌዴዎን ከአገልጋዩ ከፉራ ጋር ሆኖ አንድ የምድያማዊ ወታደር ለጓደኛው የገብስ ዳቦ ወደ ምድያም ሰፈር ሲወድቅ፣ ድንኳን ሲመታና ሲፈርስ ሕልም ሲነግረው ሰማ። ሌላኛው ወታደርም “ይህ ከጌዴዎን ሰይፍ በቀር ሌላ ነገር አይደለም… እግዚአብሔር ምድያማውያንን በእጁ አሳልፎ ሰጥቶታልና።” ጌዴዎን እግዚአብሔርን እያመለከ በልበ ሙሉነት ወደ ሰዎቹ ተመለሰ። ቁጥር 16–22 (የመብራትና የማሰሮ ስልት) ፡ ጌዴዎን 300ዎቹን ሰዎች በሦስት ቡድን ከፈላቸው። ለእያንዳንዱም መለከት ፣ ባዶ ማሰሮ፣ በማሰሮው ውስጥ ችቦ (መብራት) ሰጣቸው ። በሌሊት ሰፈሩን ከበቡት፣ መለከቶቹን ነፉ፣ ማሰሮዎቹንም ሰበሩ፣ ችቦዎቹንም በግራ እጃቸው በቀኝ እጃቸው መለከቱን፣ “የእግዚአብሔርና የጌዴዎን ሰይፍ” ብለው ጮኹ። ድንጋጤ የምድያማውያንን ሰፈር ያዘ፣ እግዚአብሔርም የእያንዳንዱን ሰው ሰይፍ በሠራዊቱ ውስጥ በባልንጀራው ላይ አደረገ። ከቁጥር 23–25 (ማሳደድ) ፡ ከንፍታሌም፣ ከአሴርና ከምናሴ የመጡ የእስራኤል ሰዎች የሸሹትን ምድያማውያንን አሳደዱ። ጌዴዎን በኤፍሬም ተራራማ አካባቢ ያሉትን ወንዞች ከፊታቸው በቤትባራና በዮርዳኖስ እንዲይዙ መልእክተኞችን ላከ፤ ሁለት የምድያም መኳንንት ዖሬብንና ዜብን ያዙና ገደሏቸው ፤ ጭንቅላታቸውንም ወደ ጌዴዎን አመጡ።
ምዕራፍ 8፡ ማሳደድ፣ ግጭቶች እና መዘዙ ከቁጥር 1–3 (ከኤፍሬም ጋር የተደረገ ዲፕሎማሲያዊ ውሳኔ) ፡ የኤፍሬም ሰዎች ቀደም ብለው ለመዋጋት እንዳልተጠሩ በምሬት አጉረመረሙ። ጌዴዎን በትህትና እና በብልሃት እንዲህ ሲል መለሰ፡- “እኔ አሁን ከእናንተ ጋር ሲነጻጸር ምን አደረግሁ? የኤፍሬም ወይን ቃርሚያ ከአቢዔዘር ወይን መከር አይሻልምን?” ለስላሳው መልስ ቁጣቸውን መለሰ። ከቁጥር 4–9 (በሱኮትና በጰኑኤል ውድቅ የተደረገ) ፡ ጌዴዎንና የደከሙት 300 ሰዎች የቀሩትን የምድያም ነገሥታት ዛብሄልንና ስልማናን ለማሳደድ የዮርዳኖስን ወንዝ ተሻገሩ። የሱኮትንና የፋኑኤልን ሽማግሌዎች የደከሙትን ወታደሮች
7
ጌዴዎን፣ ኃያል ኃያል ሰው
ለመመገብ ዳቦ ጠየቁ፣ ነገር ግን መሪዎቹ ጌዴዎንን አፌዙበትና እምቢ አሉ፣ ነገሥታቱን ገና አላስያዙም ብለው። ጌዴዎን እሾህና አሜከላ ሊቀጣቸው ተመልሶ እንደሚመጣ አስጠነቀቃቸው። ከቁጥር 10–17 (ቅጣትና እስራት) ፡ ጌዴዎን የቀረውን የምድያማውያንን ሠራዊት አስገርሞ ነገሥታትን ዛብሄልንና ስልማናን ያዘ ። ሲመለስም የሱኮትን ሽማግሌዎች በበረሃ እሾህና አሜከላ ገሠጻቸው፤ የጰኑኤልንም ግንብ አፈረሰ፤ የከተማይቱንም ሰዎች ገደለ። ከቁጥር 18–21 (የነገሥታት ዕጣ ፈንታ) ፡ ጌዴዎን ዘባህንና ስልማናን በታቦር ምን ዓይነት ሰዎችን እንደገደሉ ጠየቃቸው፤ ወንድሞቹ መሆናቸውን ተረዳ። የበኩር ልጁን ዬቴርን እንዲገድላቸው አዘዘው፤ ነገር ግን ልጁ ገና ወጣት ስለነበር ፈራ። ከዚያም ሁለቱ ነገሥታት ጌዴዎንን ራሱ እንዲገድላቸው ጠየቁት፤ ጌዴዎንም በግመሎቻቸው አንገት ላይ የጨረቃ ጌጦችን ወሰደ። ከቁጥር 22–27 (የወርቁ ኤፎድ እና የእስራኤል ጥፋት) ፡ እስራኤል ጌዴዎንንና ዘሩን የውርስ ገዥዎች ለማድረግ ሞከረ፣ ነገር ግን ጌዴዎን “እግዚአብሔር ይገዛችኋል” በማለት አጥብቆ እምቢ አለ። ሆኖም ጌዴዎን አንድ ጥያቄ አቀረበ፡- እያንዳንዱ ሰው ከምርኮው የጆሮ ጌጥ እንዲሰጠው። 1,755 ሰቅል ወርቅ ሰብስቦ ኤፉድ ሠራና በከተማው በኦፍራ አስቀመጠው። በሚያሳዝን ሁኔታ፣ እስራኤል ሁሉ በዚያ አመነዘረበት ፣ ለጌዴዎንና ለቤቱም ወጥመድ ሆነ። ከቁጥር 28–35 (የጌዴዎን ሞት እና የእስራኤል ረስቶ መኖር) ፡ ምድያማውያን ተገዙ፣ ምድሪቱም ለ40 ዓመታት አረፈች። ጌዴዎን በመልካም ሽምግልና ሞተ፣ በአባቱም በኢዮአስ መቃብር ተቀበረ። ከሞተ በኋላ ወዲያውኑ፣ እስራኤላውያን ወደ መንፈሳዊ ምንዝር ተመለሱ፣ በኣልበሪትን አመለኩ፣ ላደረጋቸውም መልካም ነገሮች ሁሉ ለይሩባአል (ጌዴዎን) ቤት ደግነት አላሳዩም።
ከጌዲዮን ታሪክ የተገኙ ቁልፍ ትምህርቶች እግዚአብሔር የማይታሰቡትንና ደካማዎችን ይጠቀማል ፡ ጌዴዎን በፍርሃት መደበቅ ጀመረና ጎሳውን በምናሴ ውስጥ ካሉት ሁሉ በጣም ደካማ አድርጎ ይመለከተው ነበር። እግዚአብሔር ሆን ብሎ ሠራዊቱን ከ32,000 ወደ 300 ዝቅ አድርጎ ድል ከሰው ኃይል ሳይሆን ከመለኮታዊ ኃይል መሆኑን ለማረጋገጥ። ከሰው ጥርጣሬ ጋር ትዕግስት ፡ እግዚአብሔር የጌዴዎንን ጥልቅ አለመተማመን እና የምልክት ልመናዎች (እሳቱንና የበግ ጠጉሩን) በሚያስደንቅ ትዕግስት እና ጸጋ ያሟላለት፣ እምነቱንም ደረጃ በደረጃ በእርጋታ ገነባ። እውነተኛ አመራር ትሕትናን ያካትታል፡- ጌዲዮን ደካማ የሆነውን የጎሳ ፖለቲካ (የኤፍሬማውያንን ሰላም በማረጋገጥ) በተሳካ ሁኔታ አስተዳድሯል፣ እናም የንጉሣዊ ሥልጣንን በግልጽ እምቢ አለ፣ እግዚአብሔር ብቻ እስራኤልን መግዛት እንዳለበት አምኗል። በስኬት ውስጥ የመደራደር አደጋ፡- ጌዴዎን አስደናቂ ድሎችን ቢያገኝም፣ የወርቅ ኤፉዱን መፍጠሩ ለቤተሰቡና ለሀገሩ መንፈሳዊ ወጥመድ (ጣዖት አምልኮ) ሆነ፣ ይህም ከታላቅ ድል በኋላም ቢሆን መንፈሳዊ ንቃት እንደሚያስፈልግ አረጋግጧል።
8