Jefteu Galaaditi Gjyqtarët 11 1 Jefteu, Galaaditi, ishte një burrë i fortë dhe trim, bir i një prostitute; dhe Galaadit i lindi Jefteu. 2 Gruaja e Galaadit i lindi bij; bijtë e gruas së tij kur u rritën, e dëbuan Jefteun dhe i thanë: “Ti nuk do të trashëgosh në shtëpinë e atit tonë, sepse je bir i një gruaje të huaj”. 3 Atëherë Jefteu iku nga vëllezërit e tij dhe u vendos në vendin e Tobit. Rreth Jefteut u mblodhën njerëz të kotë që dolën bashkë me të. 4 Dhe ndodhi që me kalimin e kohës bijtë e Amonit i shpallën luftë Izraelit. 5 Kur bijtë e Amonit filluan luftën kundër Izraelit, pleqtë e Galaadit shkuan ta merrnin Jefteun nga vendi i Tobit. 6 Ata i thanë Jefteut: “Eja dhe bëhu komandanti ynë, që të luftojmë kundër bijve të Amonit”. 7 Atëherë Jefteu u tha pleqve të Galaadit: “A nuk më urreni dhe më dëbuat nga shtëpia e babait tim? Pse vini tek unë tani kur jeni në vështirësi? 8 Pleqtë e Galaadit i thanë Jefteut: “Prandaj ne jemi kthyer tani tek ti, që ti të vish me ne për të luftuar kundër bijve të Amonit, dhe të vish në krye të të gjithë banorëve të Galaadit.” 9 Jefteu u tha pleqve të Galaadit: “Nëse më ktheni në shtëpi për të luftuar kundër bijve të Amonit, dhe Zoti i lë në pushtetin tim, a do të jem unë kryetar juaj? 10 Pleqtë e Galaadit i thanë Jefteut: “Zoti le të jetë dëshmitar midis nesh, në rast se nuk veprojmë ashtu siç ke thënë ti!” 11 Pastaj Jefteu shkoi me pleqtë e Galaadit dhe populli e zgjodhi kryetar dhe udhëheqës të tij. Jefteu i tha të gjitha fjalët e tij para Zotit në Mizpeh. 12 Jefteu i dërgoi lajmëtarë mbretit të bijve të Amonit për t’i thënë: “Çfarë ke ti me mua, që je nisur kundër meje për të luftuar në vendin tim? 13 Mbreti i bijve të Amonit iu përgjigj lajmëtarëve të Jefteut: "Sepse Izraeli pushtoi vendin tim, kur doli nga Egjipti, nga Arnoni deri në Jabok dhe në Jordan. Tani, pra, ktheni këto vende në mënyrë paqësore". 14 Jefteu i dërgoi përsëri lajmëtarë mbretit të bijve të Amonit. 15 dhe i tha: “Kështu thotë Jefteu: Izraeli nuk mori vendin e Moabit, as vendin e bijve të Amonit; 16 Por kur Izraeli doli nga Egjipti dhe eci nëpër shkretëtirë deri në Detin e Kuq, dhe arriti në Kadesh,
1
Jefteu Galaaditi
17 Atëherë Izraeli i dërgoi lajmëtarë mbretit të Edomit duke i thënë: “Të lutem, më lejo të kaloj nëpër vendin tënd”. Por mbreti i Edomit nuk deshi ta dëgjonte. I dërguan lajmëtarë edhe mbretit të Moabit, por ai nuk pranoi. Kështu Izraeli qëndroi në Kadesh. 18 Pastaj ata kaluan nëpër shkretëtirë, rrethuan vendin e Edomit dhe vendin e Moabit; arritën në anën lindore të vendit të Moabit dhe fushuan matanë Arnonit, por nuk hynë brenda kufirit të Moabit, sepse Arnoni ishte kufiri i Moabit. 19 Pastaj Izraeli dërgoi lajmëtarë te Sihoni, mbreti i Amorejve, dhe te mbreti i Heshbonit, dhe i tha: “Të lutemi, na lejo të kalojmë nëpër vendin tënd për të ardhur në vendin tim.” 20 Por Sihoni nuk i besoi Izraelit të kalonte nëpër kufijtë e tij; përkundrazi, Sihoni mblodhi tërë popullin e tij, ngriti kampin në Jahaz dhe luftoi kundër Izraelit. 21 Zoti, Perëndia i Izraelit, e dha Sihonin dhe gjithë popullin e tij në duart e Izraelit, i cili i mundi. Kështu Izraeli pushtoi tërë vendin e Amorejve, banorëve të atij vendi. 22 Ata pushtuan tërë kufijtë e Amorejve, nga Arnoni deri në Jabok dhe nga shkretëtira deri në Jordan. 23 Tani që Zoti, Perëndia i Izraelit, i ka dëbuar amorejtë përpara popullit të tij, Izraelit, ti duhet ta zotërosh vendin? 24 A nuk do të zotërosh vallë atë që Kemoshi, perëndia yt, të ka dhënë në zotërim? Kështu ne do të zotërojmë atë që Zoti, Perëndia ynë, do të dëbojë para nesh. 25 Dhe tani, a je ti më i mirë se Balaku, bir i Tsiporit, mbret i Moabit? A ka luftuar ndonherë ai kundër Izraelit, apo ka luftuar ndonherë kundër tyre? 26 Izraeli banoi treqind vjet në Heshbon dhe në fshatrat e tij, në Aroer dhe në fshatrat e tij dhe në të gjitha qytetet gjatë brigjeve të Arnonit; pse, pra, nuk i rikuperuat gjatë kësaj kohe? 27 Prandaj unë nuk kam mëkatuar kundër teje, por ti më bën padrejtësi duke më bërë luftë. Zoti, Gjykatësi, le të gjykojë sot midis bijve të Izraelit dhe bijve të Amonit. 28 Megjithatë, mbreti i bijve të Amonit nuk i dëgjoi fjalët që Jefteu i kishte dërguar. 29 Atëherë Fryma e Zotit erdhi mbi Jefteun, i cili kaloi Galaadin dhe Manasin, kaloi Mizpehun e Galaadit dhe nga Mizpehu i Galaadit kaloi te bijtë e Amonit. 30 Jefteu iu betuan Zotit dhe tha: “Nëse ti më jep bijtë e Amonit në dorë, 31 Atëherë, kur të kthehem në paqe nga bijtë e Amonit, çdo gjë që do të dalë nga dyert e shtëpisë sime për të më pritur, do t’i përkasë Zotit dhe unë do ta ofroj si olokaust. 32 Kështu Jefteu kaloi kundër bijve të Amonit për të luftuar kundër tyre; dhe Zoti ia dha në dorë. 33 Dhe ai i mundi ata nga Aroeri deri në Minith, njëzet qytete, dhe deri në fushën e vreshtave, duke bërë një masakër të madhe. Kështu bijtë e Amonit u poshtëruan para bijve të Izraelit. 34 Jefteu u kthye në shtëpinë e tij në Mizpeh; dhe ja, e bija doli për ta pritur me dajre dhe valle. Ajo ishte e vetmja vajzë e tij; përveç saj nuk kishte as bir as bijë. 35 Kur e pa, ia shqyeu rrobat dhe tha: “O bijë e imja, ti më ke poshtëruar shumë dhe je një nga ato që më shqetësojnë! Unë ia kam hapur gojën Zotit dhe nuk mund të kthehem prapa”. 36 Ajo i tha: “Atë, nëse ia ke hapur gojën Zotit, bëj me mua atë që ka dalë nga goja jote, sepse Zoti është hakmarrë për ty kundër armiqve të tu, kundër bijve të Amonit.” 37 Pastaj i tha të atit: “Le të më bëhet kjo gjë: lermë të qetë dy muaj, që të ngjitem e të zbres nëpër male dhe të vajtoj virgjërinë time, unë dhe shoqet e mia.” 38 Ai tha: “Shko!” Dhe e la të shkonte për dy muaj; dhe ajo shkoi me shoqet e saj dhe qau virgjërinë e saj në male. 39 Mbas dy muajsh ajo u kthye tek i ati, i cili veproi me të sipas zotimit që kishte bërë. Ajo nuk njihte burrë. Kjo ishte një zakon në Izrael. 40 që bijat e Izraelit të shkonin çdo vit për të vajtuar bijën e Jefteut, Galaaditit, katër ditë në vit.
Gjyqtarët 12 1 Burrat e Efraimit u mblodhën, shkuan në veri dhe i thanë Jefteut: “Pse kalove të luftosh kundër bijve të Amonit dhe nuk na thirre të vinim me ty? Do ta djegim shtëpinë tënde bashkë me ty.”
2
Jefteu Galaaditi
2 Jefteu u tha atyre: “Unë dhe populli im kishim një grindje të madhe me bijtë e Amonit; dhe kur ju thirra nuk më shpëtuat nga duart e tyre. 3 Kur pashë se nuk më shpëtuat, vura jetën time në rrezik dhe kalova kundër bijve të Amonit, dhe Zoti i dha në duart e mia. Pse, pra, keni ardhur sot kundër meje për të luftuar kundër meje? 4 Atëherë Jefteu mblodhi tërë burrat e Galaadit dhe luftoi kundër Efraimit; dhe burrat e Galaadit e mundën Efraimin, sepse këta thanë: "Ju Galaaditët jeni ikanakë të Efraimit midis Efraimitëve dhe midis Manasitëve". 5 Galaaditët zunë vatë e Jordanit përpara efraimitëve; dhe kur ata efraimitë që kishin shpëtuar thoshin: “Lërmë të kaloj”, burrat e Galaadit i thoshin: “Je ti efraimit?”. Nëse ai përgjigjej: “Jo”, 6 Atëherë i thanë: “Thuaj tani Shiboleth!” Ai tha Siboleth, sepse nuk mundi ta shqiptonte drejt. Atëherë e kapën dhe e vranë pranë vaut të Jordanit. Në atë kohë ranë dyzet e dy mijë nga Efraimitët. 7 Jefteu qe gjyqtar i Izraelit gjashtë vjet. Pastaj vdiq Jefteu, galaditi, dhe u varros në një nga qytetet e Galaadit.
Koment Historia e Jefteut , që gjendet në Kapitujt 11 dhe 12 të Gjyqtarëve të Biblës së Mbretit James, është një nga rrëfimet më të fuqishme, komplekse dhe tragjike në Dhiatën e Vjetër. Ajo paraqet një luftëtar të fuqishëm të refuzuar nga familja e tij, i cili ngrihet për të çliruar Izraelin, vetëm për t'u zënë në kurth nga një betim tragjik dhe më vonë për t'u përfshirë në një luftë të hidhur civile.
Pjesa 1: Ndarja varg për varg e kapitujve 11–12 të Gjyqtarëve Gjyqtarët Kapitulli 11: Ngritja e Jefteut dhe Konflikti me Amonitët 11:1–3 — Sfondi dhe mërgimi i Jefteut Jefteu prezantohet si një "burrë i fuqishëm dhe trim", por ai është djali i një prostitute. Babai i tij, Galaadi, ka djem të ligjshëm që e dëbojnë Jefteun që ai të mos trashëgojë. Jefteu ikën në tokën e Tobit, ku një grup "njerëzsh të kotë" (të përjashtuar ose dembelë) mblidhen rreth tij dhe e ndjekin si udhëheqësin e tyre. 11:4–11 — Pleqtë e Galaadit kërkojnë ndihmë Kur Amonitët luftojnë kundër Izraelit, pleqtë e Galaadit e kuptojnë se kanë nevojë për një komandant ushtarak. Ata udhëtojnë për në tokën e Tobit për t'i lutur Jefteut t'i udhëheqë. Jefteu fillimisht i përball ata për refuzimin e tyre të kaluar, por ata bien dakord që nëse ai i udhëheq drejt fitores, ai do të bëhet kreu i të gjithë banorëve të Galaadit. Ata e vulosin këtë betim para Zotit në Mizpeh. 11:12–28 — Negociatat diplomatike dhe teologjike të Jefteut Përpara se të luftonte, Jefteu i dërgon lajmëtarë mbretit të Amonitëve, duke e pyetur pse po sulmojnë tokën e Izraelit. Mbreti amonit pretendon se Izraeli mori tokën e tyre kur doli nga Egjipti. Jefteu përgjigjet me një mbrojtje të detajuar historike dhe teologjike: Izraeli nuk mori tokë nga Amoni ose Moabi, por nga Sihoni, mbreti i Amorejve, të cilin Perëndia e dorëzoi në duart e tyre. Ai sfidon të drejtën e Amonit për t'u ankuar pas treqind vjetësh vendbanimi paqësor dhe ia lë gjykimin Zotit. Mbreti i Amonit e injoron mesazhin. 11:29 — Fuqizimi i Frymës "Atëherë Fryma e Zotit erdhi mbi Jefteun." I fuqizuar nga Perëndia, Jefteu udhëton nëpër Galaad dhe Manas, duke mbledhur trupa dhe marshon drejt Amonitëve.
3
Jefteu Galaaditi
11:30–31 — Betimi i nxituar i Jefteut Përpara betejës, Jefteu i bën një zotim Zotit: nëse Perëndia ia dorëzon Amonitët në duart e tij, çdo gjë që del nga dyert e shtëpisë së tij për ta pritur kur të kthehet në paqe, do t'i përkasë Zotit dhe ai do ta ofrojë si një ofertë të djegur. 11:32–33 — Fitorja ndaj Amonit Jefteu përparon dhe lufton kundër Amonitëve. Me ndihmën e Zotit, ai u shkakton një disfatë të madhe në njëzet qytete, duke i nënshtruar Amonitët para bijve të Izraelit. 11:34–40 — Kthimi tragjik në shtëpi dhe përmbushja e betimit Jefteu kthehet në shtëpi në Mizpeh. Fëmija i tij i vetëm - vajza e tij - del për ta pritur duke kërcyer me dajre. I pikëlluar, Jefteu gris rrobat dhe vajton betimin e tij, duke kuptuar se nuk mund ta tërheqë atë. Vajza e tij i nënshtrohet me guxim, duke kërkuar vetëm dy muaj për të shkuar në male me shoqet e saj për të vajtuar virgjërinë e saj. Pas dy muajsh, ajo kthehet dhe Jefteu e përmbush betimin e tij ndaj saj. Kjo ngjarje bëhet një traditë vjetore ku bijat e Izraelit e vajtojnë atë për katër ditë çdo vit. Gjyqtarët Kapitulli 12: Lufta Civile me Efraimin dhe Gjyqtarët Pasues 12:1–3 — Ankesa e Efraimit Burrat arrogantë të Efraimit mblidhen dhe kalojnë në Zafon, duke u përballur me zemërim me Jefteun. Ata ankohen se ai shkoi në luftë kundër Amonit pa i thirrur ata për ndihmë, dhe kërcënojnë se do t'i djegin shtëpinë ndërsa ai ishte brenda. Jefteu përgjigjet se ai dhe populli i tij thirrën për ndihmë kur ishin në vështirësi të mëdha, por Efraimi nuk i çliroi. 12:4–6 — Lufta Civile dhe Testi i "Shibolethit" Jefteu mbledh burrat e Galaadit dhe lufton kundër Efraimit, duke i mundur ata. Galaaditët pushtojnë kanalet e lumit Jordan. Kur efraimitët që ikin përpiqen të kalojnë mbrapsht, rojet i vënë në provë duke u kërkuar të thonë fjalën "Shibboleth". Meqenëse dialekti efraimit nuk mund ta shqiptojë tingullin "sh", ata e shqiptojnë atë "Sibboleth". Ky zbulim gjuhësor i ekspozon ata, duke rezultuar në masakrën e 42,000 efraimitëve. 12:7 — Vdekja e Jefteut Jefteu gjykon Izraelin për gjashtë vjet para se të vdesë. Ai është varrosur në një nga qytetet e Galaadit.
Pjesa 2: Mësimet kryesore dhe zbatimet në jetë 1. Zoti mund t’i përdorë të përjashtuarit dhe të refuzuarit Mësimi: Jefteu u dëbua nga familja e tij për shkak të prejardhjes së tij, megjithatë Perëndia e zgjodhi atë për të shpëtuar një komb të tërë. Zbatimi: Mos lejoni kurrë që e kaluara juaj, prejardhja familjare ose refuzimi njerëzor të përcaktojnë potencialin tuaj. Zoti shpesh përdor individë që shoqëria i anashkalon ose i nënvlerëson për të përmbushur qëllime të jashtëzakonshme. 2. Rëndësia kritike e ruajtjes së fjalëve tuaja (Rreziku i zotimeve të nxituara) Mësimi: Jefteu bëri një zotim të nxituar dhe të panevojshëm nga zelli emocional dhe ankthi, duke çuar në një tragjedi personale shkatërruese.
4
Jefteu Galaaditi
Zbatimi: Fjalët kanë një peshë të madhe. Ne duhet të tregojmë kujdes me premtimet impulsive, deklaratat emocionale ose angazhimet e bëra nën presion. Besimi i vërtetë i beson sovranitetit të Perëndisë pa u përpjekur të "ryshfetojë" ose të negociojë me Të përmes premtimeve të nxituara (Predikuesi 5:2,5). 3. Njohja e historisë suaj dhe qëndrimi ndaj së vërtetës Mësimi: Jefteu nuk ishte thjesht një luftëtar i egër; ai zotëronte një njohuri të thellë të historisë së Izraelit dhe të marrëveshjeve të besëlidhjes së Perëndisë me kombet përreth. Ai përdori diplomacinë dhe të vërtetën historike përpara se të përdorte dhunën. Zbatimi: Mbështetuni në të vërtetën e Fjalës së Perëndisë dhe në realitetin historik. Njohja e themelit të besimit tuaj ju lejon t'u përgjigjeni kritikëve, të zgjidhni konfliktet me mençuri dhe të qëndroni të vendosur kundër akuzave të rreme. 4. Natyra Shkatërruese e Krenarisë dhe Tribalizmit Mësimi: Efraimitët nxiteshin nga krenaria e plagosur, xhelozia dhe egoja fisnore, duke rezultuar në një luftë civile të pakuptimtë që kushtoi dhjetëra mijëra jetë izraelitësh. Zbatimi: Krenaria dhe rivalitetet e vogla midis besimtarëve (ose brenda komuniteteve dhe familjeve) e shkatërrojnë unitetin nga brenda. Në vend që të zihemi se kush merr meritën ose lavdinë, duhet t'i japim përparësi mbretërisë së Perëndisë dhe mbështetjes së ndërsjellë. 5. Instrumente Njerëzore me të Meta dhe Hir Hyjnor Mësimi: Jefteu është i listuar në Sallën e Besimit të Dhiatës së Re (Hebrenjve 11:32), megjithatë jeta e tij u shënua nga të meta serioze, vendime të nxituara dhe luftëra brutale fisnore. Zbatimi: Zoti vepron nëpërmjet njerëzve të thyer dhe të papërsosur. Ndërsa zgjedhjet tona të këqija ende mbartin pasoja të dhimbshme tokësore, hiri i Zotit mund të shpengojë një zemër të gatshme, edhe kur ajo zemër është e ashpër në skajet e saj.
Jefteu në Dhiatën e Re Në Hebrenjve 11 —shpesh i quajtur "Salla e Besimit"—Jefteu përmendet papritur dhe me nderim midis heroinave dhe heronjve të mëdhenj të historisë biblike. Duke pasur parasysh rezultatet tragjike dhe paqartësitë morale të regjistruara në historinë e tij te Gjyqtarët, përfshirja e tij në këtë kapitull ofron një pasqyrë të thellë se si Dhiata e Re e sheh besimin, hirin dhe papërsosmërinë njerëzore. 1. Ku shfaqet Jefteu te Hebrenjve 11 Jefteu përmendet te Hebrenjve 11:32-34 : "Dhe çfarë të them më? Sepse nuk do të më mjaftonte koha të tregoj për Gedeonin, për Barakun, për Samsonin, për Jefteun , për Davidin, për Samuelin dhe për profetët, të cilët me anë të besimit nënshtruan mbretëri, vepruan drejtësi, morën premtime, zunë gojën e luanëve, shuan dhunën e zjarrit, shpëtuan nga tehu i shpatës, nga dobësia u bënë të fortë, u bënë të guximshëm në luftë, ia mbathën ushtritë e të huajve."
5
Jefteu Galaaditi
2. Njohuri kryesore nga perspektiva e Dhiatës së Re A. Besimi i Njohur Mes Njerëzimit me të Meta Libri i Gjyqtarëve portretizon një periudhë rënieje shpirtërore në Izrael, dhe jeta e Jefteut ishte larg të qenit e pastër apo ideale. Ai ishte një fëmijë i paligjshëm, një i mërguar, një udhëheqës "njerëzsh të kotë" dhe një luftëtar që bëri një betim të nxituar që përfundoi në tragjedi. Megjithatë, Hebrenjve 11 nuk i rendit shenjtorët bazuar në përsosmërinë morale; i rendit ata bazuar në besim . Shkrimtari i Dhiatës së Re i anashkalon stigmën shoqërore, të kaluarën e vështirë dhe gabimet personale të Jefteut, për të vënë në qendër të vëmendjes momentin kur ai i besoi Perëndisë për të luftuar për Izraelin. Lavdërimi i Perëndisë në Dhiatën e Re bazohet në besimin tek Ai , jo në patëmetë njerëzore. B. "Nga dobësia u bëmë të fortë" Hebrenjve 11:34 përmbledh përvojën e shumë gjyqtarëve me frazën: "nga dobësia u bënë të fortë". Dobësia e Jefteut: Ai filloi si një i dëbuar i dëbuar nga vëllezërit e tij (Gjyqtarët 11:2) dhe i mungonte një prejardhje tradicionale dhe fisnike. Forca e Perëndisë: Kur Fryma e Zotit erdhi mbi të (Gjyqtarët 11:29), disavantazhi i tij natyror dhe mërgimi shoqëror u transformuan në autoritet shpirtëror dhe çlirim ushtarak. Lidhja me Dhiatën e Re: Kjo përputhet drejtpërdrejt me teologjinë e Palit në 2 Korintasve 12:9 ( "Hiri im të mjafton, sepse forca ime përsoset në dobësi" ). C. Besimi i Shfaqur në Bindjen Verbale dhe Teologjike Përpara se Jefteu të luftonte kundër Amonitëve, ai u përfshi në një shkëmbim të gjatë diplomatik të bazuar në historinë e Izraelit (Gjyqtarët 11:12–27). Ai deklaroi me guxim se Zoti, Perëndia i Izraelit, ia dha tokën popullit të Tij dhe pohoi: "Zoti, Gjykatësi, le të gjykojë sot midis bijve të Izraelit dhe bijve të Amonit". Besimi i Jefteut u tregua nga bindja e tij se vetëm Perëndia është Gjykatësi suprem dhe sovrani mbi mbretëritë njerëzore . Te Hebrenjve 11:33, ky aspekt i besimit përshkruhet si nënshtrim i mbretërive dhe bërje e guximshme në luftë . D. Fuqia e Hirit të Besëlidhjes Përfshirja e figurave si Jefteu, Samsoni dhe Gideoni në Hebrenjve 11 nxjerr në pah një temë kryesore të Dhiatës së Re: Hirin Shëlbues . Nëse shpëtimi dhe miratimi i Perëndisë vareshin nga performanca e patëmetë, Jefteu nuk do të ishte në listë. Përfshirja e tij tregon përpara mesazhin e Ungjillit - që Perëndia punon përmes njerëzve të thyer, të çrregullt dhe të papërsosur që i drejtohen Atij me mbështetje.
6
Jefteu Galaaditi
3. Krahasimi i rrëfimit të Dhiatës së Vjetër me përmbledhjen e Dhiatës së Re Fokusi në Dhiatën e Vjetër (Gjyqtarët 11–12)
Fokusi në Dhiatën e Re (Hebrenjve 11)
Realiteti Historik dhe Njerëzor: Statusi i të dëbuarit, diplomaci e ashpër, zotim i nxituar, humbje tragjike, konflikt civil.
E Vërteta Shpirtërore: Fitorja nëpërmjet besimit, kapërcimi i dobësisë, mbështetja në fuqinë e Zotit.
Theksi: Kompleksiteti njerëzor dhe rrëmuja e epokës fisnore të Izraelit.
Theksi: Fuqia e Perëndisë që vepron nëpërmjet besimit të vërtetë në rrethana të vështira.
Mësimi: Pasojat e padëshiruara të fjalëve të pamenduara dhe sistemeve njerëzore të prishura.
Mësimi: Nder i përjetshëm u jepet atyre që i besojnë Perëndisë për të luftuar betejat e tyre.
Zbatimi i Jetës nga Perspektiva e Dhiatës së Re Zoti nuk të përcakton nga gabimet e tua më të këqija: Jefteu kujtohet në Dhiatën e Re për besimin e tij në fuqinë e Zotit për të çliruar, jo për betimin e tij tragjik të nxituar. Në Krishtin, trashëgimia jote formësohet nga besimi dhe hiri i Zotit, jo nga gabimet e tua të së kaluarës. Besimi Funksionon në Kohë të Papërsosura: Jefteu jetoi gjatë një epoke kaotike morale, megjithatë ai ende i besonte Perëndisë. Nuk ke nevojë për një mjedis të përsosur për të ushtruar besim të vërtetë. Përqendrohuni te Çlirimtari, jo vetëm te Instrumenti: Përfshirja e Jefteut në letrën drejtuar Hebrenjve 11 tregon thelbësisht për Perëndinë - Heroin e vërtetë të Biblës që i fuqizon njerëzit e dobët për të përmbushur premtimet e Tij.
7