Debora, Baraku dhe Jaela Gjyqtarët 4 1 Pas vdekjes së Ehudit, bijtë e Izraelit filluan përsëri të bënin të keqen në sytë e Zotit. 2 Dhe Zoti i dha në duart e Jabinit, mbretit të Kanaanit, që mbretëronte në Hazor, komandanti i ushtrisë së të cilit ishte Sisera, që banonte në Haroshet të kombeve. 3 Dhe bijtë e Izraelit i klithën Zotit, sepse ai kishte nëntëqind qerre të hekurta dhe për njëzet vjet i shtypi rëndë bijtë e Izraelit. 4 Në atë kohë, Debora, një profeteshë, gruaja e Lapidothit, ishte gjyqtare e Izraelit. 5 Ajo banonte nën palmën e Deborës, midis Ramahut dhe Bethelit, në malin Efraim; dhe bijtë e Izraelit ngjiteshin tek ajo për të kërkuar drejtësi. 6 Ajo dërgoi të thërrasë Barakun, birin e Abinoamit, nga Kedeshnaftali, dhe i tha: “A nuk të ka urdhëruar vallë Zoti, Perëndia i Izraelit: “Shko dhe sulmohu drejt malit Tabor dhe merr me vete dhjetë mijë burra nga bijtë e Neftalit dhe nga bijtë e Zabulonit? 7 Unë do të tërheq drejt teje, në përruan Kishon, Siseran, komandantin e ushtrisë së Jabinit, me gjithë qerret dhe turmën e tij, dhe do ta dorëzoj në duart e tua. 8 Baraku i tha: «Nëse do të vish me mua, unë do të shkoj; por nëse nuk do të vish me mua, nuk do të shkoj.» 9 Ajo tha: "Do të vij me siguri me ty; megjithatë, udhëtimi që do të ndërmarrësh nuk do të jetë për lavdinë tënde, sepse Zoti do ta dorëzojë Siseran në duart e një gruaje". Kështu Debora u ngrit dhe shkoi me Barakun në Kedesh. 10 Baraku thirri Zabulonin dhe Neftalin në Kedesh; ai u ngjit me dhjetë mijë burra në këmbë; dhe Debora shkoi me të. 11 Heberi, keniti, nga fëmijët e Hobabit, vjehrrit të Moisiut, ishte ndarë nga kenitët dhe kishte ngritur tendën e tij në fushën e Zaanaimit, që është pranë Kedeshit. 12 Siseras i thanë që Baraku, bir i Abinoamit, ishte ngjitur në malin Tabor. 13 Sisera mblodhi të gjitha qerret e tij, nëntëqind qerre të hekurta, dhe tërë njerëzit që ishin me të, nga Haroshethi i kombeve deri në përruan e Kishonit.
1
Debora, Baraku dhe Jaela
14 Atëherë Debora i tha Barakut: “Çohu, sepse kjo është dita që Zoti e dorëzoi Siseran në dorën tënde. A nuk ka dalë vallë Zoti para teje?” Kështu Baraku zbriti nga mali Tabor, i ndjekur nga dhjetë mijë burra. 15 Zoti e mundi Siseran, të gjitha qerret dhe tërë ushtrinë e tij, që u shfaros me shpatë përpara Barakut; kështu Sisera zbriti nga qerrja dhe iku me vrap në këmbë. 16 Por Baraku ndoqi qerret dhe ushtrinë deri në Harosheth të kombeve; dhe tërë ushtria e Siserës ra në teh të shpatës dhe nuk mbeti as edhe një njeri. 17 Megjithatë, Sisera iku më këmbë në drejtim të çadrës së Jaelës, gruas së Heberit, Keneut, sepse mbretëronte paqja midis Jabinit, mbretit të Hatsorit, dhe shtëpisë së Heberit, Keneut. 18 Atëherë Jaela doli për të pritur Siseran dhe i tha: “Hyrë, zotëria ime, hyr tek unë; mos ki frikë.” Kështu ai hyri tek ajo në tendë dhe ajo e mbuloi me një mantel. 19 Ai i tha: “Më jep pak ujë të pi, sepse kam etje.” Ajo hapi një calik me qumësht, i dha të pijë dhe e mbuloi. 20 Ai i tha përsëri: “Qëndro në hyrje të çadrës; dhe kur të vijë dikush dhe të të pyesë: “A ka ndonjë këtu?”, ti do të thuash: “Jo”. 21 Atëherë Jaela, gruaja e Heberit, mori një gozhdë të tendës dhe një çekiç në dorë, iu afrua ngadalë, i nguli gozhdën në tëmtha dhe e nguli në tokë, sepse ai flinte thellë dhe ishte i rraskapitur. Kështu ai vdiq. 22 Ndërsa Baraku ndiqte Siseran, Jaela doli për ta takuar dhe i tha: “Eja dhe unë do të të tregoj njeriun që kërkon”. Kur Baraku hyri në tendën e saj, pa që Sisera dergjej i vdekur me gozhdën në tëmtha. 23 Kështu, atë ditë, Perëndia e poshtëroi Jabinin, mbretin e Kanaanit, përpara bijve të Izraelit. 24 Dora e bijve të Izraelit u bë gjithnjë e më e fortë kundër Jabinit, mbretit të Kanaanit, derisa e shkatërruan plotësisht Jabinin, mbretin e Kanaanit.
Gjyqtarët 5 1 Atë ditë kënduan Debora dhe Baraku, bir i Abinoamit, duke thënë: 2 Lëvdoni Zotin për hakmarrjen e Izraelit, kur populli u ofrua vullnetarisht. 3 Dëgjoni, o mbretër; vini veshin, o princa! Unë, pikërisht unë, do t’i këndoj Zotit, do të këndoj lavde Zotit, Perëndisë së Izraelit. 4 O Zot, kur dole nga Seiri, kur dole nga fusha e Edomit, toka u drodh dhe qiejtë pikuan, edhe retë pikuan ujë. 5 Malet u shkrinë para Zotit, vetë Sinai para Zotit, Perëndisë të Izraelit. 6 Në kohën e Shamgarit, birit të Anathit, në kohën e Jaelës, rrugët ishin të shkreta dhe udhëtarët ndiqnin shtigje dredha-dredha. 7 Banorët e fshatrave u zhdukën, u zhdukën në Izrael, derisa nuk dola unë, Debora, që dola si nënë në Izrael. 8 Ata zgjodhën perëndi të reja; atëherë lufta ishte te portat: a u pa vallë ndonjë mburojë apo shtizë midis dyzet mijë njerëzve në Izrael? 9 Zemra ime është me ata qeveritarë të Izraelit që u ofruan vullnetarisht midis popullit. Bekoni Zotin! 10 Folni, ju që hipni mbi gomarë të bardha, ju që rrini ulur për të gjykuar dhe ecni rrugës. 11 Ata që do të shpëtojnë nga zhurma e harkëtarëve në vendet ku mblidhet uji, atje do të shpallin veprat e drejta të Zotit, veprat e drejta për banorët e fshatrave të tij në Izrael. Atëherë populli i Zotit do të zbresë te portat. 12 Zgjohu, zgjohu, Debora! Zgjohu, zgjohu, dhe këndo një këngë! Çohu, Barak, dhe ço robërit e tua, bir i Abinoamit. 13 Pastaj ai i bëri të mbijetuarit të sundojë mbi fisnikët e popullit; Zoti më bëri mua të sundoj mbi të fuqishmit.
2
Debora, Baraku dhe Jaela
14 Nga Efraimi erdhi një rrënjë kundër Amalekut; pas teje, Beniamin, midis popullit tënd; nga Makiri zbritën qeveritarë dhe nga Zabuloni ata që mbajnë penën e shkruesit. 15 Princat e Isakarit ishin me Deborën, madje edhe Isakari, ashtu si edhe Baraku; ai u dërgua në këmbë në luginë. Ndër divizionet e Rubenit kishte shumë mendime në zemër. 16 Pse rri ti midis vathëve për të dëgjuar blegërimën e kopeve? Ndër divizionet e Rubenit kishte vendime të mëdha zemre. 17 Galaadi qëndroi matanë Jordanit. Po Dani pse qëndroi në anije? Asheri qëndroi në breg të detit dhe qëndroi në të çarat e tij. 18 Zabuloni dhe Neftali ishin një popull që e rrezikoi jetën e tyre deri në vdekje në vendet e larta të fushës. 19 Mbretërit erdhën dhe luftuan, pastaj luftuan kundër mbretërve të Kanaanit në Taanak pranë ujërave të Megidos; ata nuk fituan asnjë fitim parash. 20 Ata luftuan nga qielli; yjet në lëvizjen e tyre luftuan kundër Siseras. 21 Lumi Kishon i përmbysi ata, lumi i lashtë, lumi Kishon. O shpirti im, ti ke shkelur forcën. 22 Atëherë thundrat e kuajve u thyen nga kërcimet, nga kërcimet e kuajve të tyre të fuqishëm. 23 "Mallkoni Merozin", tha engjëlli i Zotit, "mallkoni hidhur banorët e tij, sepse nuk i erdhën në ndihmë Zotit, në ndihmë të Zotit kundër të fuqishmëve". 24 E bekuar qoftë midis grave Jaela, gruaja e Heberit, Keneut, qoftë e bekuar midis grave në çadra! 25 Ai kërkoi ujë dhe ajo i dha qumësht; ajo i solli gjalpë në një pjatë madhështore. 26 Ajo e vuri dorën te gozhda dhe me të djathtën çekiçin e artizanëve; me të goditi Siseran dhe ia preu kokën; pastaj ia shpoi dhe ia shpoi tëmthat. 27 Në këmbët e saj ai u përkul, ra, u shtri; në këmbët e saj u përkul, ra; ku u përkul, aty ra i vdekur. 28 Nëna e Siseras shikoi nga dritarja dhe thirri nga hekurat e saj: "Pse qerrja jote po vonon kaq shumë të vijë? Pse po vonohen kaq shumë rrotat e qerres së tij?". 29 Zonjat e saj të urta iu përgjigjën, dhe ajo ia ktheu përgjigjen vetes, 30 A nuk kanë vrapuar vallë? A nuk e kanë ndarë plaçkën; për secilin burrë nga një ose dy vajza; për Siseran një plaçkë me ngjyra të ndryshme, një plaçkë me ngjyra të ndryshme të qëndisura, me ngjyra të ndryshme të qëndisura nga të dyja anët, të takuara për qafën e atyre që plaçkisnin? 31 Kështu u zhdukshin të gjithë armiqtë e tu, o Zot! Por ata që e duan qofshin si dielli kur lind me gjithë fuqinë e tij! Dhe vendi pati qetësi për dyzet vjet.
Koment Tregimi i Deborës, Barakut dhe Jaelës që gjendet në kapitullin 4 dhe 5 të librit të Gjyqtarëve Regjistron një nga çlirimet më të habitshme të Izraelit nga shtypja e huaj. Ai nxjerr në pah sovranitetin hyjnor, udhëheqjen e guximshme dhe mënyrën se si Perëndia përdor instrumente të papritura për të përmbushur qëllimet e Tij.
Pjesa 1: Ndarja varg për varg Gjyqtarët Kapitulli 4: Narrativa e Çlirimit Vargjet 1–3: Mëkati dhe Shtypja Mizore e Izraelit Pas vdekjes së gjyqtarit Ehud, izraelitët bëjnë përsëri të keqen në sytë e Zotit. Si pasojë, Perëndia i dorëzon ata në duart e Jabinit, mbretit të Kanaanit (i cili mbretëron në Hazor), komandanti ushtarak i të cilit është Sisera . Sisera e shtyp rëndë Izraelin për njëzet vjet duke përdorur një forcë ushtarake të frikshme prej 900 qerresh hekuri . Bijtë e Izraelit i bërtasin Zotit për ndihmë.
3
Debora, Baraku dhe Jaela
Vargjet 4–9: Thirrja e Deborës dhe Barakut Debora , një profeteshë dhe gruaja e Lapidothit, po gjykon Izraelin në këtë kohë, e ulur nën palmën e Deborës. Ajo dërgon të thërrasë Barakun, birin e Abinoamit, dhe i jep një urdhër nga Perëndia: ai duhet të marrë 10,000 burra nga Neftali dhe Zabuloni në malin Tabor, dhe Perëndia do ta tërheqë Siseran dhe qerret e tij në lumin Kishon. Baraku përgjigjet me kusht: “Nëse do të vish me mua, unë do të shkoj; por nëse nuk do të vish me mua, unë nuk do të shkoj” . Debora pranon të shkojë, por profetizon se udhëtimi nuk do t’i sjellë nder personal , sepse Zoti do ta shesë Siseran në duart e një gruaje. Vargjet 10–16: Beteja në Malin Tabor dhe Kishon Baraku thërret Zabulonin dhe Neftalin në Kadesh, duke mbledhur 10,000 ndjekës me Deborën që e shoqëron. Kur Sisera dëgjon për këtë, ai mbledh 900 qerret e tij të hekurta dhe të gjitha trupat e tij në lumin Kishon. Debora i thotë Barakut të ngrihet, duke deklaruar: "A nuk ka dalë vallë Zoti para teje?" Baraku i udhëheq njerëzit e tij poshtë malit dhe Zoti i shkatërron Siserën dhe ushtrinë e tij . Ushtria e Siserës shkatërrohet plotësisht nga tehu i shpatës, duke mos lënë asnjë njeri të gjallë, ndërsa Sisera braktis qerren e tij dhe ikën në këmbë. Vargjet 17–22: Jaela dhe Disfata e Siserës Sisera ikën në tendën e Jaelës , gruas së Heberit, Kenitit, sepse midis shtëpisë mbretërore të Jabinit dhe familjes së Heberit mbretëron paqja. Jaela del ta takojë, e fton brenda dhe e mbulon. Sisera kërkon ujë; në vend të kësaj, ajo i jep gjalpë (qumësht të tharë) në një pjatë fisnike . I rraskapitur dhe plot besim, Sisera bie në gjumë të thellë. Jaela merr në heshtje një gozhdë tendë dhe një çekiç në dorë, shkon butësisht drejt tij dhe ia ngul gozhdën nëpër tëmthat në tokë, duke e vrarë menjëherë. Kur Baraku arrin në ndjekje, Jaela i tregon komandantin e vdekur të armikut, duke përmbushur profecinë e Deborës. Vargjet 23–24: Nënshtrimi i Mbretit Jabin Atë ditë, Perëndia e nënshtron Jabinin, mbretin e Kanaanit, përpara bijve të Izraelit, dhe dora e Izraelit përparon dhe triumfon kundër tij derisa ai shkatërrohet. Gjyqtarët Kapitulli 5: Kënga e Deborës dhe Barakut Vargjet 1–5: Lavdi Zotit Debora dhe Baraku këndojnë një këngë triumfi, duke lavdëruar Perëndinë për udhëheqësit vullnetarë dhe popullin e Izraelit. Ato kujtojnë praninë madhështore dhe drithëruese të Perëndisë kur Ai marshoi nga Seiri dhe Edomi. Vargjet 6–11: Shkatërrimi i Izraelit i kthyer në drejtësi Kënga kujton ditët e errëta të shtypjes kur autostradat ishin të zbrazëta dhe fshatarët fshiheshin derisa Debora u shfaq "një nënë në Izrael" . Ajo fton sundimtarë, gjyqtarë dhe banorë të thjeshtë të qytetit të mbledhur në vendet e ujitjes për të rrëfyer veprat e drejta dhe veprat e çlirimit nga Zoti. Vargjet 12–18: Fiset e Gatshme kundrejt Fiseve të Vetëkënaqura Një thirrje triumfuese i drejtohet Barakut për të çuar robërinë në robëri. Kënga detajon se cilat fise u ofruan vullnetarisht me padurim - Efraimi, Beniamini, Makiri, Zabuloni, Isakari dhe Neftali dhe qorton ashpër ata që mbetën pranë vathëve të tyre ose pranë vendeve bregdetare, si Rubeni, Dani dhe Asheri .
4
Debora, Baraku dhe Jaela
Vargjet 19–23: Beteja Kozmike dhe Mallkimi i Merozit Mbretërit e Kanaanit luftuan, por "yjet në kursin e tyre luftuan kundër Siserës" (që nënkupton ndërhyrje hyjnore, me shumë mundësi shi të rrëmbyeshëm që e shndërruan lumin Kishon në një përmbytje që i bllokoi qerret e hekurta). Lumi i lashtë Kishon i rrëmbeu armiqtë. Një mallkim i hidhur shqiptohet mbi qytetin e Merozit sepse ata nuk dolën "në ndihmë të Zotit kundër të fuqishmëve". Vargjet 24–27: Nderimi i guximit të Jaelës Jaela festohet si "e bekuar mbi gratë" në tendë. Kënga përshkruan gjallërisht veprimin e saj vendimtar - shtrirjen e dorës për çekiç dhe nguljen e gozhdës në kokën e Siserës, ku ai u fundos dhe ra i vdekur në këmbët e saj. Vargjet 28–30: Ironia e Nënës së Siserës Një skicë dramatike dhe ironike kalon te nëna e Siserës, e cila shikon nga dritarja e saj me rrjetë, duke u pyetur me ankth pse qerrja e të birit është kaq e ngadaltë në kthim. Zonjat e saj të mençura e ngushëllojnë me iluzionin se ai thjesht po ndan plaçkën - robërit dhe qëndisjet e pasura - pa e ditur se është tashmë i vdekur. Vargu 31: Lutja Përfundimtare Kënga përfundon me një lutje të fuqishme: "Kështu u zhdukshin të gjithë armiqtë e tu, o Zot! Por ata që e duan qofshin si dielli kur lind me gjithë fuqinë e tij." Pas kësaj fitoreje, toka pushoi për dyzet vjet .
Pjesa 2: Mësimet kryesore dhe zbatimet në jetë Perëndia Përdor të Pabesueshmen dhe të Zakonshmen: Çlirimi nuk erdhi nëpërmjet një ushtrie tradicionale perandorake me armë elitare, por nëpërmjet një gruaje të zakonshme (Jaela) që përdorte një kunj dhe çekiç për çadrën e shtëpisë, duke demonstruar se Perëndia kënaqet duke përdorur mjete të përulura për qëllime të jashtëzakonshme. Rreziku i Neutralitetit dhe Vetëkënaqësisë Shpirtërore: Kënga e Deborës kritikon ashpër fiset që qëndruan në shtëpi (si Rubeni dhe Dani) dhe mallkon Merozin për refuzimin e ndihmës. Neutraliteti shpirtëror në kohë krize morale trajtohet si kundërshtim; besimtarët thirren për angazhim aktiv në vend të statusit të rehatshëm të spektatorit. Fuqia e Partneritetit dhe Inkurajimit: Baraku e njohu nevojën e tij për mbështetje shpirtërore, duke i kërkuar Deborës ta shoqëronte në betejë. Zoti shpesh i projekton fitoret tona shpirtërore dhe praktike rreth komunitetit, përgjegjësisë së ndërsjellë dhe partneritetit të devotshëm në vend të individualizmit të izoluar. Kthimi i Lavdisë Perëndisë: Menjëherë pas arritjes së suksesit masiv ushtarak, Debora dhe Baraku nuk u mburrën me shkëlqimin e tyre taktik; përkundrazi, ata shpërthyen në një këngë adhurimi duke ia atribuar të gjithë lavdinë, fuqinë historike dhe fitoren Zotit. Në stinë triumfi personal ose profesional, lavdërimi dhe përulësia e qëllimshme e mbajnë fokusin tonë të ankoruar në burimin e vërtetë të forcës sonë.
5