WINTER 19/20
gina’s
+ 8 pa
G CHTI OPZI UKT R RIJK OP
Gemaakt door amsterdam & partners
FOTOGRAAF LARA VERHEIJDEN ‘Op zo’n playboykalender vinden wij de mensen niet knap’
jaargang 54 #04
00 UK COVER DEC 2019.indd 1
15-11-19 13:58
Winter in Het Concertgebouw
IA D U A L C EIJ R B E D
20
0 UARI 2
#NU
18 JAN 15 T/M
YOUPK HE T ‘ N VA
AN NU NNIS V
22
/M 22 JAN T
20
FEB 20
Rachmaninoff Pianoconcert 3
symfonie, Pianoconcert 16 0
D
WIJZIG
TIE GE SITUA
T/M 27 FEB
T 202 15 MR
JOHNE CLEES 0
IL 202
EFORE
AST
za 14, zo 15 december Nederlands Philharmonisch Orkest
Mozart Parijse
THEOSSEN MAA
THE L
Bernstein tot Strauss
za 4, ma 6 januari Nederlands Philharmonisch Orkest
E KE
MET D
Feestconcert
ME B O SEE T E IM T
APR 18 & 19
I DIE
zo 12, ma 13 januari Nederlands Kamerorkest
Tsjaikovski Symfonie 5
za 18, ma 20 januari Nederlands Philharmonisch Orkest
Beethoven Vioolconcert in D
za 1, ma 3 februari Nederlands Philharmonisch Orkest
ALI B S
T KOOR
T HET OR WA
VO
D WAAR
BOEK
IS
7 26 & 2
20
MEI 20
R PIETEKS DER 9 MEI
28 & 2
2020
E.NL
ARR C : U N
Schubert
Symfonie in b ‘Onvoltooide’ za 8, ma 10 februari Nederlands Kamerorkest Volledig programma en tickets www.orkest.nl
www.orkest.nl
De tento tot stand Blockbu
00 UK COVER DEC 2019.indd 2
15-11-19 13:58
Gratis toegang musea Gratis rondvaart Gratis openbaar vervoer en meer
ELI CONTENT SO MUCH I GAZED ON BEAUTY OVERZICHTSTENTOONSTELLING
FOTO: © INGA POWILLEIT
29 NOVEMBER 2019 T/M 10 MEI 2020
iamsterdam.com/citycard
01 UK OPENING DEC 2019_RD_SF.indd 3
15-11-19 14:51
Kom je huis /uit Uit in Amsterdam, ontdek het allemaal.
iamsterdam.nl/uit UIT advertenties UK 210x276.indd 9 01 UK OPENING DEC 2019_RD_SF.indd 4
07-11-19 15:33 15-11-19 14:51
19 15:33
5
dec 2019 & jan 2020
OVERVLOED Je ziet ze steeds vaker opduiken: de vierkantige autootjes van het merk Birò. Voor de moeders van Zuid zijn ze uitgegroeid tot hét vervoermiddel voor het naar school brengen van de kinderen, maar als boodschappen-karretje doet de Birò het ook prima. Op zich is daar niks mis mee. Het ding is elektrisch, neemt minder ruimte in dan een personen-auto en rijdt lekker door. Maar de trend zegt wel iets over de verdeling van de welvaart in deze stad. Zo’n Birò is namelijk niet voor iedereen weggelegd. De instappprijs bedraagt 12.375 euro, evenveel als een kleine auto. En u kunt er veilig vanuit gaan dat de Birò voor de meeste gezinnen de tweede auto is, naast de Volvo of Range Rover. Eeuwenlang gold Nederland als een van de meest egalitaire landen ter wereld en Amsterdam was geen uitzondering. Historicus Simon Schama beschrijft in Overvloed en onbehagen hoe onze calvinistische inslag ons ervan weerhield onze welvaart tentoon te spreiden. Tot de jaren tachtig van deze eeuw hebben we dat redelijk weten vol te houden. Rijk en arm woonden door elkaar, bezochten dezelfde scholen, kochten bij dezelfde winkels. Maar dat beeld is aan het veranderen. Het economische succes van Amsterdam trekt steeds meer buitengewoon talent aan, met buitengewone salarissen. Gevolg: sinds 1995 zijn de huizenprijzen verviervoudigd en de helft van die stijging dateert van de afgelopen vijf jaar. Zo ontstaat een wisselwerking: alleen rijk kan zich nu nog een huis veroorloven in de stad (en koopt er de laatste jaren het liefst meteen nog een pandje bij als investering). Natuurlijk, we zijn nog lang geen Los Angeles, Kaapstad of Rio de Janeiro, waar de rijken veelal in bewaakte compounds wonen of afgeschermde privéwijken. Maar terwijl openbare voorzieningen langzaam kariger worden, is ook in deze stad steeds meer geluk te koop – en vooral: ongemak af te kopen. Aan huizen met inpandige garages, privéscholen, private gezondheidszorg, nanny’s en exclusieve sportclubs is allang geen gebrek meer, zo blijkt uit ons coververhaal over opzichtige rijkdom (p.10). Bart van Oosterhout Hoofdredacteur b.vanoosterhout@iamsterdam.com
VOLG ONS: iamsterdam.com facebook.com/iamsterdamnl iamsterdam.com/uitmail instagram.com/uitinams youtube.com/videoiamsterdam coverfoto: Sascha Heintze
01 UK OPENING DEC 2019_RD_SF.indd 5
INHOUD P.06 WAT IS ER NIEUW?
Nieuws uit de stad, met o.a. een debuterende Kinderburgemeester, gamen in Zuidoost en natuurlijk: tulpen uit Amsterdam. Ook kijken we weer binnen bij een stadsgenoot.
P.10 OPZICHTIG RIJK
Van gecustomizede birò’s tot handtassen van dertigduizend euro: ligt het aan ons of zien we in de stad steeds meer uitspattingen van exorbitante rijkdom? En wat zegt dat over Amsterdam anno nu? We duiken in de flonkerende wereld van de allerrijksten.
P.19 KUNST & VERMAAK
Met uiteraard een gezellig kerstoverzicht, de virtual reality-versie van Alice in Wonderland, expo Intimate Audrey en een interview met filmmaker Sophie Dros. Ook vroegen we fotograaf Lara Verheijden, die als helft van kunstenaarsduo stadman.lara De Amsterdamse Naaktkalender maakte, o.a. naar haar definitie van schoonheid.
P.39 ETEN & DRINKEN EN ZO
Het is de meest gehate inwoner van onze stad: de rat. Is dat terecht, en ook: hoe kom je nog van een plaag af als straks het gifverbod ingaat? Verder: de beste eet- en winkeltips én een buurtwandeling door De Pijp.
P.63 TOT SLOT
Met uniek archiefbeeld van onze skyline in 1948, de beste adresjes buiten de stad en stand-upcomedian Martijn Koning over zijn favoriete plekken in Amsterdam.
P.49 AGENDA De onmisbare culturele maandagenda en het colofon (p. 60)
15-11-19 14:51
6
krant KRANT
dec 2019 & jan 2020
OPENING
Wat is er nieuw? (in de stad)
Nieuws uit de wereld van kunst en cultuur, nieuwe uitgaanstips, gespot op Instagram en binnenkijken bij Amsterdammers.
ARCADE-HEMEL In 1955 werkte opa Veltmeijer al in de automaten-business, dus misschien stond het wel in de sterren geschreven dat zijn kleinzoon later Gamestate zou oprichten en een enorme speelhal zou oprichten in Zuidoost. Op deze eerste Amsterdamse locatie vind je als game- of spelletjesfanaat wel 1250 m² aan arcadegames en vermaak. Alles is voorhanden: van PacMan, flipper en Mario Kart tot de nieuwste VR-games, elke dag van twaalf tot twaalf. ArenA Boulevard 183-187 gamestate.com/amsterdam
PIEPEND GEMEENTEBLIK Voor veel mensen betekent het eind van het jaar een periode van terugblikken. En is er een mooiere manier om dat te doen dan in een karaktervol historisch trammetje, zoevend en piepend door de stad? Je hebt ze vast weleens zien rijden. Op 19 december kun je bij het Amstelstation instappen op tram 465 uit 1929, voor een nostalgische rit van zo’n twee uur. Ook rond Sinterklaas en oud en nieuw zullen er ritten plaatsvinden. Kijk online voor de data, vertrektijden en prijzen. o.a. 19 december, vanaf Amstelstation museumtramlijn.org
KINDERBAAS Amsterdam heeft natuurlijk al een Nachtburgemeester, een Stadsdichter, een Stadsfotograaf en een Stadstekenaar. En een Fietsburgemeester. En zelfs een junior-Fietsburgemeester. Aan dit illustere rijtje mogen we sinds kort ook de allereerste Kinderburgemeester toevoegen. De eer is aan Ilias (11) uit Zuidoost, die thuis werd verrast met het nieuws. Hij zal de gemeenteraad nu en dan op de hoogte brengen van wat er echt belangrijk is voor kinderen,en hoe de stad nog leuker kan. Waarom hij de Kinderburgemeester wilde worden? ‘Omdat ik vind dat alle kinderen goed behandeld moeten worden. En omdat Amsterdam een heel leuke stad is.’ amsterdam.nl/kinderburgemeester
01 UK OPENING DEC 2019_RD_SF.indd 6
15-11-19 14:51
JOSSY PHOTOGRAPHY & FILM
tekst Janna Reinsma
7
‘WAT M’N MOND NIET ZEGGEN KAN, ZEGGEN TULPEN UIT AMSTERDAM’
JOSSY PHOTOGRAPHY & FILM
HERMAN EMMINK ZONG HET IN 1957 AL. KOM JE OP 18 JANUARI OOK GRATIS TULPEN PLUKKEN OP DE DAM, OP NATIONALE TULPENDAG?
NATUUR IN NOORD DE FATIMA’S VAN AMSTERDAM Vijftig vrouwen, vijftig levensverhalen: met het nieuwe project FATIMA wordt de Amsterdamse vrouw met een Marokkaanse achtergrond in de schijnwerpers gezet. In het kader van 50 jaar migratie, een landelijke viering van het arbeidswervingsverdrag tussen Nederland en Marokko in 1969, zijn de verhalen en portretten van deze Marokkaans-Amsterdamse vrouwen – van eerste tot vierde generatie – gebundeld in een (foto)boek. Alle vijftig anders, maar met één ding gemeen: ze hebben op hun eigen manier het verschil weten te maken in onze stad. Burgemeester Femke Halsema krijgt op 6 december het eerste boekexemplaar uitgereikt in het Stedelijk Museum , gelijktijdig start ook de socialmedia-campagne #ikbenFATIMA. fatima.amsterdam
@uitinams
Elke maand belonen we een gouden tipgever met een plek in de Uitkrant. Deze keer is dat @jaime_vjt. De bijna lichtgevende Japanse notenboom die hij op het Javaplein fotografeerde, had zo van Rembrandts hand kunnen komen.
‘Laten we van ons stadsdeel een groen paradijs maken: we roepen Noord uit tot Parkstad Amsterdam-Noord!’ Het is een oproep uit het manifest dat de Duurzame 100 van Amsterdam-Noord (geïnspireerd op de Duurzame 100-lijst van Trouw) in oktober lanceerde, waarin de organisatie pleit voor nieuwe groennormen. Want dat Noord in rap tempo stadser wordt, brengt de lokale natuur – de helft van al het groen in de stad ligt in Noord – in gevaar. De Tolhuistuin speelt daarop in met hun nieuwe natuurprogramma, waarin de focus ligt op grootse gebeurtenissen als klimaatverandering, biodiversiteitverlies en verstedelijking in Amsterdam-Noord. Ga bijvoorbeeld op expeditie naar de Wilmkebreekpolder of wildplukken met de Openluchtbuurt-super. Het programma loopt tot komend voorjaar. tolhuistuin.nl
Volg @uitinams op Instagram voor je dagelijkse dosis culturele tips en hotspotinspiratie in Amsterdam. Ook iets moois te delen? Deel je foto met #uitinams.
01 UK OPENING DEC 2019_RD_SF.indd 7
15-11-19 14:51
8
krant KRANT
OPENING
binnenkijken
THUIS IN DE STAD tekst en foto Daphne Ponsteen
Een kijkje achter de voordeur van een Amsterdammer. Wie GZ-psycholoog Julia de Breed (33) en twee katten: Bomba en Pluis Wat Koopappartement van 60 m² in Nieuwmarkt/Lastage Sinds 2014 Opvallend Het huis is gebouwd op een eilandje, midden in de stad. Er zijn maar drie straten. Fijnste plek ‘De bank. Dan kan ik mooi naar buiten kijken en vaak komt Bomba gezellig naast me zitten.’ Echt Amsterdams ‘In de kast staat een oude foto van het Koningsplein. Ik kocht hem omdat ik goede herinneringen heb aan die plek; ik heb er in mijn studententijd veel uren gespendeerd in de UB. Volgens mij kostte hij maar €1,50.’
‘Ik bezocht een huis in de buurt tijdens Open Huizen Dag, dit lag op de route en ik besloot een kijkje te nemen. Als voormalig huurwoning was er niet zo veel interesse, maar ik zag meteen de potentie en was op slag verliefd.’ ‘Het aquarelkunstwerk op de vensterbank heb ik gekregen van mijn moeder nadat mijn relatie uitging. Heel lief. Zij had het kunstwerk jaren eerder gekregen van haar eigen vader toen ze door een moeilijke periode ging.’
01 UK OPENING DEC 2019_RD_SF.indd 8
‘De eettafel heb ik samen met mijn vriend gemaakt. Het buisframe vonden we op de Geldersekade; een galerie werd verbouwd, dus dit lag op straat. Samen hebben we het tafelblad gemaakt. Ik ben heel blij met het resultaat.’
‘Ik heb bewust niets van Ikea. De meeste meubels heb ik gevonden op straat of gescoord op het Waterlooplein om de hoek. De kast en m’n bed zijn nieuw, verder is alles tweedehands.’
15-11-19 14:52
9
‘De basgitaar heb ik ooit online gekocht. Laatst heb ik met mijn broer als band opgetreden als verrassing voor mijn schoonzus tijdens hun bruiloft. Dat was fantastisch, maar erg goed ben ik nog niet.’
01 UK OPENING DEC 2019_RD_SF.indd 9
‘Ik spaarde altijd gekke souvenirs, zoals de fertility doll uit Zuid-Afrika op de vensterbank. Op een gegeven moment had ik wel dertig souvenirs en werd ik niet meer blij van al die spullen. Toen heb ik alleen de leukste gehouden. De pop zorgt voor vruchtbaarheid en je geeft ’m door als-ie zijn werk heeft gedaan.’
‘Mijn Barcelona-stoel is me het meest dierbaar. Hij is in 1929 ontworpen door Ludwig Mies van der Rohe. Het was een afstudeercadeau van mijn familie. Het is wel een replica, hoor. Ik zit er niet zo veel in, hij is vooral erg mooi om naar te kijken.’
15-11-19 14:52
10
krant KRANT
OPENING
opzichtig rijk
KIJK ONS RIJK ZIJN!
Er was een tijd dat het niet chic was om te pochen met je geld. Anno nu zijn Lamborghini’s in de PC, opzichtige klokjes en jongeren in peperdure merken geen uitzondering meer. Wat is er gebeurd?
02 UK COVERVERHAAL DEC 2019_RD.indd 10
15-11-19 14:50
11
Rijk zijn is hip. Elk jaar trekt de Masters of LXRY-beurs hordes dagjesmensen die tevergeefs hopen een glimp op te vangen van de steenrijken. Waar houden zij zich wél op in de stad? tekst Ivo Weyel foto’s Herman van Heusden
NIET MEER ZO BESCHEIDEN
O
ud geld houdt zich gedeisd. Oud geld rijdt in oude Volvo’s, maalt niet om een torngaatje in de lievelingstrui (de trouwe hulp kan goed stoppen), koopt geen dure spullen (die erven ze immers al generaties lang), draagt geen gouden Rolex maar een antieke Patek Philippe van wijlen overgrootpapá en woont niet in opzichtige penthouses waar de lift direct in het appartement uitkomt, maar in oude huizen waar de parketvloer kraakt en de verf bladdert. Lange tijd was oud geld hét voorbeeld van hoe men zich diende te gedragen in Nederland, en in Amsterdam. Bescheidenheid, calvinisme en een doe-maar-gewoonattitude was eeuwenlang de norm. Je pocht niet met je rijkdom, maar deelt die, bij voorkeur in stilte. Dus waar komen dan ineens al die glimmende Lamborghini’s en Bentley SUV’s in de stad vandaan? En die gigantische woontorens met loftachtige appartementen van vijfhonderd vierkante meter plus, de opzichtige liefdadigheidsgala’s om en plein public met geld te kunnen smijten en de niet aan
te slepen karrenvrachten Hermèstassen die de winkel uitvliegen – ondanks het prijskaartje van zo’n zevenduizend euro tot ver over de dertig mille voor een krokodillenversie? Is de Amsterdamse volksaard veranderd? En zo ja, hoezo? RIJKER DAN OOIT Het antwoord is veelkantig. Door de aanzienlijk verruimde reismogelijkheden en wereldwijde digitale snelwegen is de wereld kleiner geworden. Invloeden uit alle buitenlanden bereiken ons als nooit tevoren. De nationale Nederlanden zijn internationaal geworden en onze volksaard verandert daardoor, kijkt verder over de dijken heen. Daarbij zijn we rijker dan ooit tevoren, óók die rijkste één procent. En we zijn niet meer alleen Nederlanders onder elkaar: Amsterdam is vergeven van de expats. In sommige delen van de gracht wordt hoofdzakelijk Engels gesproken. Op bouwsteigers Pools. In de horeca word je in het Engels aangesproken. Onze taal verengelst, de nieuwe generatie spreekt geen plat Amsterdams meer, maar rapt en appt.
>
WE ZIJN RIJKER DAN OOIT TEVOREN, ÓÓK DIE RIJKSTE ÉÉN PROCENT
02 UK COVERVERHAAL DEC 2019_RD.indd 11
15-11-19 14:50
krant KRANT
opzichtig rijk
OPENING
ER STAAN OP DIT MOMENT 142 WONINGEN TE KOOP MET EEN PRIJSKAARTJE VAN BOVEN DE TWEE MILJOEN EURO
MASTERS OF LXRY
Er staan in Amsterdam momenteel 142 huizen en appartementen te koop van boven de twee miljoen euro. Dat het aanbod in het hoogste echelon niet meer beperkt blijft tot Zuid en de grachtengordel, bewijzen de penthouses van drie miljoen of meer die te vinden zijn op de Zuidas (het domein van dj’s en voetballers), maar ook in Noord, Oud-West en ver voorbij de Omval. Het duurste penthouse bevindt zich in de Pontsteiger; dat werd in 2016 voor 16 miljoen euro gekocht door horeca-ondernemer Won Yip, die het in drieën splitste en met vette winst doorverkocht aan nieuw-geld-jongens Adriaan Mol, Marcel Boekhoorn en de directeur Nederland van Tommy Hilfiger. En je auto dan? Een plekje in de parkeergarage van een appartementencomplex aan de Prinsengracht kost, schrik niet, 200.000 euro. Die eigen parkeerplek heeft het duurste huis van de stad dan weer wel: Villa Betty aan de Overtoom (foto), dat in bezit is van vastgoedbaas Niek Sandmann. John de Mol zou er in 2010 nog 34 miljoen op hebben geboden, zonder succes. Sandmann: ‘Al biedt iemand honderd miljoen: ik doe dit huis nooit meer weg.’
MILJOENENKASTEN
Ook rijst de vraag of het historisch gezien eigenlijk allemaal wel klopt. Waren we echt zo bescheiden en calvinistisch als altijd wordt beweerd? Want wat nu voor oud geld doorgaat, schreeuwde eeuwen geleden hun toen niet altijd op even legale wijze vergaarde rijkdom luidruchtig van de daken. Épater le bourgeois, heet dat op z’n oud-gelds. De nu chique, oud-adellijke Amsterdamse familie Van Loon liet zich in de negentiende eeuw vanuit hun overdadige grachtenpand in vergulde koetsen door de stad rijden, met hun nieuw in elkaar geflanste familiewapen in gouddraad geborduurd op de uniformen van hun personeel. Geen twee paarden voor de koets, maar vier, soms zelfs zes, niet omdat het moest maar omdat het kon, etalerend dat er genoeg geld was voor die extra paarden. Is dat niet hetzelfde als de huidige rijkelui die op zaterdag in de P.C. Hooft pochen met al die extra paardenkracht in hun Ferrari’s, Porsches en Spykers? VADERLANDSE SCHAAMTE En dat ingetogen zwart dat de rijkaards uit de zeventiende eeuw droegen in Amsterdam, dat was toch zo sober en pretentieloos als wat? De stemmig zwarte kleding waarin Rembrandt de schatrijke, in de
02 UK COVERVERHAAL DEC 2019_RD.indd 12
Het epicentrum van luxe, zo noemt de copywriter van Masters of LXRY de beurs voor mensen met een gevulde beurs in de RAI. De twintigste aflevering (12 tot 16 december) heet de ‘Love edition’ (want mensen met veel geld houden ook heel veel van elkaar) en belooft groter dan ooit te worden. Anders dan op de kade van Saint-Tropez moet u hier wel betalen (vijftig euro) om u te kunnen vergapen aan mensen die alles hebben wat u niet hebt. Bentley’s en Lamborghini’s, IWC-horloges en onmisbare accessoires als de Extra-Night gun, een champagnegeweer waarmee u uw fles bubbels kunt leegspuiten tegen uw minnaar op uw Pardo yacht. O nee, want dat hebt u juist niet.
MASTERS OF LXRY
12
hoofdstad wonende Marten Soolmans en zijn vrouw Oopjen Coppit portretteerde, dat getuigt toch van een hang naar simpelen onopvallendheid? Ook dat is betrekkelijk. Zwart was toen de allermoeilijkste kleur om te verwezenlijken in textiel, en dus peperduur. Wie zwart droeg, gaf juist aan zich het duurste van het duurste te kunnen permitteren. Dus tja, hoezeer houdt het ingesleten dogma stand over onze zogenaamde vaderlandse schaamte voor onze rijkdom? Ook tegenwoordig gelden nog strikte regels en gebruiken waar het oud en nieuw geld aangaat. Net zoals de locaties en clubs verschillen waar de twee groepen zich ophouden, de wijken waarin ze wonen, de restaurants die ze frequenteren. Soms komen de twee werelden samen, en dan kan het flink botsen. Zo wonen er in de lommerrijke lanen rond het Vondelpark veel lui die hun huis decennia geleden hebben gekocht of geërfd van hun ouders. Die wonen daar tevreden in hun kamer-en-suite met glas-inlooddeuren en hun badkamer (enkelvoud!) met ligbad op leeuwenpootjes. Die hebben genoeg aan hun drie- à vierhonderd vierkante meters en zitten rustig hun Franse literatuurparels te lezen op het gras in hun stadstuin terwijl op de achtergrond Brahms klinkt uit de Bang & Olufsen-
> 15-11-19 14:50
13
02 UK COVERVERHAAL DEC 2019_RD.indd 13
15-11-19 14:51
14
krant KRANT
OPENING
opzichtig rijk
PERSONEEL!
FORBES.COM
We moeten allemaal naar de wc, maar er zijn een heleboel andere vervelende zaken die niet hoeven als je rijk bent. Schoonmaken, wassen en strijken, koken, kinderen opvoeden, de administratie. Tickets voor het theater kopen of een tafel in een restaurant reserveren. Voor al die dingen heb je gespecialiseerde diensten. Ga maar eens kijken op het speelplein van een basisschool in de grachtengordel: je pikt er zo de vele au pairs uit. Soms lijken ze maar een paar jaar ouder dan de kinderen die ze komen ophalen. Zo’n au pair uit de Filipijnen of Brazilië kost een kleine vierduizend euro aan eenmalige kosten (ticket, visum, cursus, etc.) en daarna zo’n achthonderd per maand. En je moet uiteraard een kamer over hebben voor je nieuwe familielid. Anders is een nanny een betere keuze. Niet eens voor de superrijken trouwens: met twee kinderen kom je met een nanny maar iets duurder uit dan de crèche: 850 in plaats van 650 euro per maand. Voor al het overige heb je housekeepers (schoonmaak, koken), personal assistants (financiën en persoonlijke diensten), butlers en een gentleman’s genleman (persoonlijke bediende), household managers (alle diensten) en estate en property managers (ideaal voor wie meerdere verblijfplaatsen heeft), die op hun beurt ook nog je overige personeel (chauffeur, tuinman) kunnen managen.
02 UK COVERVERHAAL DEC 2019_RD.indd 14
VOOR NIEUW GELD ZIJN SNEAKERS VAN DUIZEND EURO EERDER NORM DAN UITZONDERING. HORLOGES HETEN KLOKJES, AUTO’S WIELEN EN HUIZEN CRIBS
15-11-19 14:51
15 WAAR KOMEN INEENS AL DIE GLIMMENDE LAMBORGHINI’S EN BENTLEY SUV’S VANDAAN?
PRIVÉJETS ONLY
installatie uit de jaren zeventig, die het nog puik doet. Oud geld koopt pas iets nieuw als het oude stuk is. ZES BADKAMERS, GRAAG Maar dan komen er nieuw-geld-buren en die willen meer en groter en luxueuzer. Ze graven het souterrain uit tot ondergronds zwembad met airconditioned gym. Die hebben aan één badkamer niet genoeg en bouwen er zes en noemen die wellness rooms. Muren worden doorgebroken, eikenhouten lambriseringen bij het grofvuil gezet, voormalige logeerkamers worden walk-in closets, serres aangebouwd en state of the art-keukens geplaatst (die nooit worden gebruikt) en er komt een jacuzzi op het dakterras, als kers op de taart. Gras maakt plaats voor stroken natuursteen met zichtlijnen, zoals de tuinarchitect dat noemt, met ingebouwde verlichting in de voegen en een strategisch geplaatst bloemperkje dat automatisch wordt besproeid. Die verbouwingen duren jaren, maken een oorverdovend kabaal en doen de oude buurhuizen op hun grondvesten dreunen en scheuren, waardoor de buren de nieuwe eigenaars processen aandoen, het werk door de rechter wordt stilgelegd en er al een burenruzie is nog voor de mensen er daadwerkelijk zijn ingetrokken.
02 UK COVERVERHAAL DEC 2019_RD.indd 15
U vindt vliegen het toppunt van luxe? Nou, dat vinden rijke mensen niet, hoor. Om halfzes ’s ochtends inchecken om jezelf drie uur lang op te vouwen in een campingvlucht naar Antalya tussen een dikke, zwetende man en een groep luidruchtige studenten, daar moeten zij niet aan denken. En dat hoeven ze ook niet. Mensen met geld vliegen first class, checken in zonder te wachten via Privium, slapen lekker languit bij tijdens de vlucht waar ze een heerlijke lunch geserveerd krijgen (champagne erbij?) door immer vriendelijke stewardessen. Maar het kan nog beter. Voor mensen met serieus veel geld, zoals John de Mol of Marcel Boekhoorn, heeft Schiphol de General Aviation Terminal. Deze vertrekhal is in tegenstelling tot de naam allesbehalve general: hij is bedoeld voor mensen met een eigen vliegtuig. In deze terminal rijdt u gewoon met de auto tot aan de trap van uw eigen Gulfstream-privéjet, tenzij u nog even wilt genieten van een lunch in de Summum Lounge, verzorgd door sterrenrestaurant De Bokkedoorns.
‘Never the twain shall meet’, schreef de Britse Rudyard Kipling. Hij had het over oost en west, maar het geldt ook in dit geval. Eenieder kan beter op zijn eigen terrein blijven. Natuurlijk zijn er uitzonderingen op de regel, zoals in het geval van prins Bernhard jr. – oud geld van geboorte, maar eigenhandig ook rijk geworden door onder andere het bezit van veel Amsterdamse panden, start-upbedrijfjes en zijn eigen merk speedboot waarin hij graag iets te hard door de grachten racet. De zegelring met het eeuwenoude familiewapen zit onafscheidelijk verankerd aan zijn rechterringvinger. BLADGOUD EN DIAMANTPOEDER Het gebied van nieuw geld is makkelijk te herkennen aan de overdaad. De suites in Hotel TwentySeven aan de Dam zijn oases van goudfluweel en paars geaderd marmer, de hotelbar is dé plek om gezien te worden met een prijswinnende cocktail in de hand. In de Harbour Club legt men het liefst aan met een witte speedboot en worden er magnums demi sec Moët & Chandon Ice weggetikt, want nieuw geld houdt van een tikkeltje zoet. Op de daktuin van het Soho House, met een ledenwachtlijst van hier tot Tokio, vieren de members dat ze niet alleen well to do zijn,
> 15-11-19 14:52
16
02 UK COVERVERHAAL DEC 2019_RD.indd 16
krant KRANT
OPENING
opzichtig rijk
15-11-19 14:53
17
DE FAMILIEBIJOUS LAAT OUD GELD EERDER OPKNAPPEN OF VERMAKEN BIJ LYPPENS DAN DAT ER IETS NIEUWS WORDEN GEKOCHT
maar tevens de hipste crowd in town. Sneakers van duizend euro zijn eerder de norm dan de uitzondering. Het bijbehorende taalgebruik is Engels. Horloges heten klokjes, auto’s wielen, huizen cribs. Nieuw-geld-kunst is te zien in het Moco Museum, dat volhangt met zogenaamde à la-kunst: à la Basquiat, à la Bansky. Met natuurlijk allemaal unauthorized exhibitions in de P.C. Hooftstraat bij Klibansky, die overal bladgoud en diamantpoeder overheen gooit en pocht met zijn daarmee verdiende Ferrari’s. Groot en glimmend hoort bij nieuw-geld-kunst. LIEVER ONGEZIEN Oud geld is moeilijker te lokaliseren. Het begeeft zich in een beige gebied van zachte schutkleuren met veel besloten clubjes. Ze zijn vaak ‘Vrienden’ van het een of ander, zoals het Rijksmuseum en De Amsterdamse Binnenstad, of lid van een of ander Genootschap tot behoud van (Hortus Botanicus, Artis, Vondelpark; oud geld is dol op de natuur). Ze bekijken de Japanse prentencollectie in het privémuseum Nihon no hanga dat alleen open is in de weekends van mei en november, beluisteren de openluchtconcerten in Huis Van Loon of de huisconcerten in de sael van hun eigen grachtenpand dat al generaties lang in de familie is, of in dat van een hun vrinden. Ze brengen hun buitenlandse gasten onder in een suite van Hotel 717, dineren in Bord’Eau (maar noemen dat nog altijd Excelsior of het De L’Europe) of in het Amstel. Oud geld is trouw aan vaste adressen, terwijl nieuw geld juist van de ene nieuwe tent naar de andere fladdert om gezien te worden. Oud geld blijft liever ongezien.
02 UK COVERVERHAAL DEC 2019_RD.indd 17
De familiebijous (gebruik nooit het woord sieraad) laat oud geld eerder opknappen of vermaken bij Lyppens dan dat er nieuwe worden gekocht. Maar als dat toch mocht gebeuren bij een heugelijke gebeurtenis, dan liefst een antiek stuk bij Dekker Antiquairs of Inez Stodel in de Spiegelbuurt. Op straat vallen oud en nieuw geld ook wel te herkennen aan hun fiets. Oud geld fietst op degelijk en zwart, met twee fietstassen en voor- en achterlampen die via een dynamo worden aangedreven. Mannen steken een knijper in hun broekspijp om smeervlekken van de ketting te voorkomen. Nieuw geld met jong kroost zit op een elektrisch aangedreven bakfiets of parkeert de Birò op de stoep. Nieuwgeld-koningin Connie Breukhoven, woonachtig in de P.C., heeft zelfs een gifgroen, goud afgebiesd exemplaar. Jong nieuw geld heeft een scooter. Maar dat heeft jong oud geld ook. Dus misschien is er hoop, en komen de twee bij de volgende generatie toch nog eens samen.
IVO WEYEL schrijft (reis)verhalen voor o.a. Het Parool, National Geographic, Esquire, Holland Herald en ’t NRC. Hij is de achterkleinzoon van Sylvain Kahn, die in 1882 het Amsterdamse modehuis Hirsch & Cie oprichtte. Daarover schreef hij het boek Het verleden ruist voorbij, dat vorig jaar uitkwam bij Atlas Contact.
EEN SCHOOL VOOR JUNIOR
>
Voor gewone stervelingen met kinderen is het Amsterdamse schoolsysteem een uitdaging. De basisscholen werken met een postcodebeleid en zijn overvol, middelbare scholen kampen met grote klassen, veel uitval door het schreeuwende lerarentekort en weinig tot geen ondersteuning voor kinderen met een ‘rugzakje’. Vermogende Amsterdammers hebben daar niet zo’n last van. Voor hen zijn er steeds meer particuliere scholen om uit te kiezen. Het aantal privébasisscholen verdubbelde in de afgelopen vijf jaar en particuliere middelbare scholen schieten als paddenstoelen uit de grond. Ze kosten een lieve duit – tien- tot dertigduizend euro per leerjaar – maar dan héb je ook wat: geen wachtlijsten, kleine klassen van gemiddeld twaalf leerlingen, aandacht voor de individuele kwaliteiten, leuke schoolreisjes (weekje Rome voor 5 havo? Ja, hoor), persoonlijke ondersteuning voor elk leerprobleem en gemotiveerde topdocenten, want in tegenstelling tot de staatsschool krijgen die hier wel een goed salaris. Behalve oude bekenden als het Luzac zijn er de opties voor internationaal georiënteerde ouders, zoals The British School waar de kids hun hele schoolcarrière lang een schattig uniformpje aangemeten krijgen. Nieuwkomers zijn Winford in Oud-Zuid en het Infinity College in Diemen, waar uw koter ’s ochtends wordt opgewacht door zijn ‘personal coach’ met een gezond fruitontbijtje. Zo koopt u niet alleen zijn toekomst, maar ook een stukje broodnodige rust voor uzelf.
15-11-19 14:53
18
krant KRANT
aanbieding
CADEAU BIJ ABONNEMENT Plop-art combiset van Marten en Oopjen
t.w.v
€29,90 Geliefden Marten en Oopjen werden in 1634 vereeuwigd op doek door Rembrandt en zijn sindsdien niet meer uit elkaar geweest. De schilderijen van het zeventiende-eeuwse jetsetkoppel hingen jarenlang boven het bed van de Baron van Rothschild, maar werden in 2016 gekocht door Nederland en Frankrijk. Nu zijn ze afwisselend in het Louvre en het Rijksmuseum te zien – óf bij jou thuis. PLOP-ART maakte een opvouwbare versie van deze schilderijen, voor boven de bank, in de slaapkamer of in de caravan. GA NAAR IAMSTERDAM.COM/UITKRANT, NEEM EEN EENJARIG ABONNEMENT (TER WAARDE VAN €31,99) EN ONTVANG EEN PLOP-ART COMBISET VAN MARTEN EN OOPJEN. Deze actie loopt t/m 27 januari. Op=op.
mail & win!
© Kadir van Lohuizen / NOOR
GA NAAR IAMSTERDAM.COM/ACTIES
VRIJKAARTEN VOOR HET SCHEEPVAARTMUSEUM AMSTERDAM
VRIJKAARTEN VOOR DE GROTE SURINAME TENTOONSTELLING
8x2 vrijkaarten t.w.v €33 This is your wake-up call! In Het Scheepvaartmuseum staat de wereldwijde impact van smeltend ijs en de stijgende zeespiegel centraal. Wat is de rol van Nederland op de Noordpool? En wat gebeurt er nu steeds meer zeeroutes in het Noordpoolgebied open komen te liggen door smeltend ijs? Maak kans op vrijkaarten voor de urgente tentoonstellingen Strijd om het IJs en Rijzend Water, met o.a. het werk van fotojournalist Kadir van Lohuizen. T/m 10 mei, Het Scheepvaartmuseum. Deze actie loopt t/m 27 januari
10x2 toegangskaarten t.w.v €36 De Grote Suriname Tentoonstelling vertelt het meeslepende verhaal van dit multiculturele land en zijn bewoners. Een expositie vol eyeopeners over de oorspronkelijke bewoners, het Amazonegebied, Paramaribo, de plantagecultuur en de slavernij. Ontdek daarnaast het veelkleurige culturele leven van Suriname via diverse familiebanden en feesten. T/m 2 februari, De Nieuwe Kerk. Deze actie loopt t/m 27 januari
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 18
15-11-19 14:49
krant KRANT
dec 2019 & jan 2020 20 23 24 28 32
19
ALICE, THE VIRTUAL REALITY PLAY SAMSON IN DE STAD HÉT KERSTOVERZICHT EXPO: INTIMATE AUDREY INTERVIEW MET KUNSTFOTOGRAAF LARA VERHEIJDEN
EEN LEVEN LANG SEKS De eerste keer is voor iedereen een belangrijk moment. We doen het (bijna) allemaal, maar hoe precies? En hoe doen anderen het? Ondanks de toenemende openheid (of wordt die nu juist weer minder?) is er veel wat geheim blijft tussen de lakens. In Een leven lang seks wordt daar korte metten mee gemaakt. Deze muzikale voorstelling vol intieme details en eerlijke verhalen is een meerstemmig gedicht door drie mannen (onder wie acteur Minne Koole, foto). Een opeenstapeling van seksuele momenten, vanaf het eerste begin tot en met de allerlaatste keer, geschreven door Sanne Schuhmacher en in regie van Wieke ten Cate.
‘TOEN PETER DAT ZEI, KREEG IK KIPPENVEL. IK VERKRAMPTE HELEMAAL.’ André Onana beschrijft het voor hem zo belangrijke moment in 2016 waarop trainer Bosz hem mededeelde dat hij een dag later zou debuteren in Ajax 1. De docu Onana, the boss is te zien op het tweede Ajax Winterfestival op 29 december in de ArenA. Check het hele programma op ajax.nl.
14 januari t/m 8 februari Bellevue Lunchtheater
NONA
27 december Melkweg
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 19
CASPER KOSTER
De 25-jarige Nona groeide zo’n beetje op in de platenwinkel van haar ouders, leerde pianospelen en ook nog een beetje gitaarspelen. Als opstandige puber ontdekte ze de muziek van Otis Redding en Etta James en begon ze eigen nummers te schrijven en te zingen. En hóé: vorig jaar brak ze door met haar single It’s alright, waarna ze tot 3FM Talent werd uitgeroepen. Dit najaar verscheen haar soulvolle debuutplaat Through the head. Haar stem doet denken aan die van Amy Winehouse, al snapt Nona die vergelijking zelf niet helemaal. ‘Ik denk wel dat we dikke vriendinnen zouden zijn, hoor’, zei ze tegen 3FM. ‘We zouden wel kunnen feesten.’
15-11-19 14:49
20
krant KRANT
KUNST & VERMAAK
theater
Wat zou Alice doen? Een voorstelling waarbij je niet naar Alice in Wonderland kijkt, maar Alice wórdt. Dat kan tijdens Alice, The Virtual Reality Play, de wereldhit die binnenkort in Eye te zien is. tekst Alice Boothby
H
theater Alice, The Virtual Reality Play 22 december t/m 4 januari EYE, eyefilm.nl/xtended
et gonst en het zoemt: er is iets spannends aan de gang. Er staan gigantische rijen, bezoekers vechten om een plekje. Het is het Filmfestival Venetië in 2017. Per halfuur mag slechts één bezoeker naar binnen, en eenmaal terug in de normale wereld kunnen ze nauwelijks omschrijven wat ze zonet hebben meegemaakt. ‘Ik wist niet wat ik zag’, vertelt Anna Abrahams, programmeur van Eye. ‘Het was alsof ik op een wolk zat. Toen ik eruitkwam, had ik een enorme glimlach op mijn gezicht. Zo heerlijk om weer even kind te zijn. Al heb ik wel Humpty Dumpty laten vallen, dat was een verschrikkelijk moment.’ Abrahams was een van de gelukkigen die in Venetië het bejubelde Alice, The Virtual Reality Play mocht meemaken, de eerste
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 20
immersive vr-play ter wereld. Een unieke, bijna hallucinante ervaring waarbij ze met VR-bril op dertig minuten lang werd ondergedompeld in de wereld van Alice in Wonderland. Of zoals ze zelf zegt: ‘Na een hap van een paddenstoel werd alles anders.’ JIJ IN DE HOOFDROL Het VR-spektakel werd na de vertoning in Venetië een instant hit en ging de afgelopen twee jaar de wereld over. Nu is Amsterdam aan de beurt; in Eye zelf natuurlijk, als onderdeel van hun doorlopende vr-programma Xtended. Dat was volgens Abrahams nog niet makkelijk; Alice, The Virtual Reality Play is een gigantische productie die niet alleen technisch veel vraagt, maar ook qua mankracht. ‘Het stuk is net terug uit de VS en Canada.
Je moet het zien als een eenpersoonstheatervoorstelling: zodra je de bril opzet, word je Alice en duik je haar wereld in. Je ontmoet het witte konijn en Humpty Dumpty, die je direct aanspreken en reageren op wat jij zegt. Iedereen maakt dus een totaal ander avontuur mee. En zonder al te veel te verklappen: nee, daar komt geen computer aan te pas.’ Hoewel je als Alice het idee hebt door heel Wonderland te struinen, bevind je je in feite de hele tijd in één ruimte, waar haast onzichtbare acteurs en medewerkers om je heen lopen. En jong publiek mag dan bekend zijn met de Disney-Alice, Alice, the Reality Play is niet voor kinderen geschikt: al is het alleen maar omdat je een stevig woordje Engels met het konijn moet praten.
15-11-19 14:49
21
mis deze niet
Ramsey Nasr kreeg dit jaar de Louis d'Or voor zijn fenomenale vertolking van Jude, de hoofdpersoon in Een klein leven. Superlatieven schieten tekort om de emotionele trip die hij maakt naar de duistere spelonken van zijn getraumatiseerde ziel te beschrijven. Regisseur Ivo van Hove: ‘Het is een verwoestende afdaling in gebieden van pure pijn, pure eenzaamheid, pure hulpeloosheid, pure vriendschap. IJselijk oprecht maar ook liefdevol.’ De voorstelling kreeg vrijwel unaniem vijf sterren en maakt inmiddels ook internationaal furore. Misgegrepen op de kaartjes? In april is Een klein leven ook te zien in Amsterdam, maar dan in Carré.
JAN VERSWEYVELD
EEN KLEIN LEVEN
ITA, 6 T/M 22 DECEMBER EN 12 T/M 22 FEBRUARI, CARRÉ, 23 T/M 26 APRIL
Festival Winteravonden aan de Amstel verwarmt de Hermitage Amsterdam – die dit jaar tien wordt – met het aantrekkelijke programma Versieren en verleiden. Reken op sprankelende kamermuziek: van liefdesbrieven tot barokke versieringen. De week voor kerst stralen er Russische stermusici als Alexander Kniazev en Olga Pashchenko (foto) op het podium – en ernaast doen de sieraden van de jubileumexpo Juwelen! hetzelfde. Verder wegens succes in reprise: Tsjaikovski’s familievoorstelling Notenkraker met verteller Frank Groothof en wederom de jonge muziektalenten uit Rusland en Nederland. Een intiem festival van hoog niveau!
Sinds 2016 worden vr-brillen als de Oculus Rift wereldwijd verkocht. Hoewel ze op de particuliere markt de hype niet echt lijken waar te maken, doen vr-experiences het wél weer goed. Ideaal voor wie escape rooms, lasergamen en bowlen als ludieke groepsactiviteit beu is. Zo kun je in de VR Arcade in Noord de wereld van een zombieapocalyps of buitenaardse invasie redden. In de VR Gamehouse aan de Warmoesstraat zijn ook zombies, maar er valt daarnaast te racen, tennissen en duiken in een virtualreality-omgeving. De nieuwste vr-experience in de stad is The VR Room op Sloterdijk, waar op vierhonderd vierkante meter allerlei games te spelen zijn. Zo kun je tegen elkaar racen, lasergamen of even ontsnappen aan de werkelijkheid in de Assassin’s Creed VR Escape room.
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 21
HERMITAGE AMSTERDAM 14 T/M 23 DECEMBER
DOET SNEEUW PIJN In haar columns in JAN schreef journalist Carolien Spaans over het skiongeluk dat haar man Jean het leven kostte. Zij bleef achter, met hond en zeven maanden oude zoon. Het boek Doet sneeuw pijn volgde, over hoe je doorgaat met dagelijks leven terwijl je leven verre van dagelijks is geworden. En dat doe je naast veel treurnis ook met veel humor, bleek uit de recensies. Zo zei journalist Antoinnette Scheulderman: ‘Ik heb het gelezen met een lach en een traan, al klinkt dat veel te cliché voor een boek waarin juist alle clichés worden vermeden.’ Bijna anderhalf jaar na het verschijnen van Spaans’ boek is er nu ook de voorstelling Doet sneeuw pijn, waarin Saskia Temmink (foto) de brute gebeurtenis in een monoloog giet.
ANNEMIEKE VAN DER TOGT
MEER VR IN AMSTERDAM
YAT HO
WINTERAVONDEN AAN DE AMSTEL
DELAMAR THEATER 1 DECEMBER
15-11-19 14:49
22
krant KRANT
podium
KUNST & VERMAAK
Hollandse stamp De documentaire Thunderdome never dies blikt terug op de begintijd van het ravefeest, de bakermat van de gabbercultuur. tekst Marlou Kusters
N
a vijf jaar stilte maakte gabberfeest Thunderdome ineens een comeback in 2017: in een uitverkochte Jaarbeurs werd het dak er weer af gebeukt. Genoeg reden voor Amsterdamse documentairemakers Vera Holland en Ted Alkemade om erin te duiken. Na tweeëneenhalf jaar Thunderdome te hebben gedroomd en geademd, draait hun film nu in de bioscopen. Het is het verhaal van drie jonge vrienden: Irfan, Duncan en Theo (vandaar de initialen ID&T) uit Landsmeer. Jongens die niet in de rij wilden staan voor clubs als RoXY of de iT, waar je überhaupt niet binnenkwam met je sneakers. Jongens die buiten de Randstad hun posters ophingen. Ze wilden gewoon een feest geven waar iedereen welkom was. Een organisatorisch plan was er niet, van merchandise hadden ze nog nooit gehoord. Op de eerste Thunderdome in 1992 was de
drank zelfs binnen een halfuur op. Als twee jongens het fenomeen ‘vallen en opstaan’ kennen, dan zijn het Irfan van Ewijk en Duncan Stutterheim (Theo Lelie was toen al weg). Samen met fan van het eerste uur Francois Maas maakten ze hardcore en dancefeesten groot. Thunderdome werd het bekendste rave-evenement van Europa, waar je met een tattoo van het logo gratis naar binnen mag. De gabber groeide uit tot jeugdcultuur. Holland: ‘En daar mogen we fucking trots op zijn. De muziek kan wat agressief overkomen, maar dat betekent niet dat de mensen dat ook zijn. Het publiek is juist heel zachtaardig, iedereen is je vriend, al is het ook lekker rauw en recht voor z’n raap. Ik ben geen gabber, maar ging op die feesten helemaal uit mijn plaat.’ Thunderdome never dies o.a. te zien in Pathé Arena en Pathé De Munt
On the move
De Noord/Zuidlijn doet ouderwets aan als je in de Move Mobility Experience de vervoersmiddelen van de toekomst ziet. tekst Kim van der Meulen
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 22
over; aan de hand van historisch beeldmateriaal is te zien hoe we een eeuw geleden al fantaseerden over 2020. De allereerste elektrische deelauto is ouder dan je misschien zou denken: de WitKar, bedoeld als collectief vervoersmiddel in de Amsterdamse binnenstad, maakte zijn eerste rit in 1968. De initiatiefnemers gaven er de brui aan in de jaren tachtig, omdat de gemeente moeilijk zou doen over vergunningen, maar in deze mobility experience kun je ’m nog zien en zelfs besturen. Alles wat we de afgelopen decennia hebben bedacht om te navigeren in een steeds drukkere stad, vind je hier. Een ritje maken in stijl? Binnenkort staan in de garage van het Olympisch Stadion ook deelbare elektrische auto’s en fietsen voor je klaar. LAILA COHEN
S
uper-de-luxe zelfrijdende taxi’s, vliegende auto’s en fietspaden die waarschuwen voor verkeersdrukte en gladheid: in de Move Mobility Experience op het Stadionplein komt het allemaal voorbij. Er staan conceptmodellen van auto’s en fietsen die je pas over jaren op de weg kunt tegenkomen, zoals de ID. BUZZ van Volkswagen: een volledig elektrische auto die je naar je bestemming helpt dankzij een augmented reality-display. Ook leuk: klim op een fietssimulator en versla een vriend door de kortste route naar het centrum te kiezen – een CO2-neutrale rit op een hypermoderne fiets, uiteraard. Of stap virtueel in een zelfrijdende elektrische taxi, die je zelfs vliegend het Amsterdam van 2040 laat zien. Daar dromen we al lang
move.amsterdam
15-11-19 14:50
Anne-Marieke
COLUMN
Samson
AFLEVERING 4:
WAARIN ANNE-MARIEKE ZICH OP DE HUIZENMARKT WAAGT
M
23
akelaar Joep leek zich bijna te schamen voor het object dat hij ons ging laten zien. Hij stond ons al op te wachten op de kade en schoot met een gemaakte grijns voor ons uit het trappenhuis in. Hij maakte zijn verveelde gang, die hij duidelijk al talloze keren gemaakt had. Het huis stond sinds maart te koop, hoorden we via-via. Al bijna driekwart jaar; een soort eeuwigheid op de Amsterdamse woningmarkt. Een onverkoopbaar object. En de verkoper was, zo begrepen we, zo langzamerhand bereid om te zakken met de prijs. Nog voordat we de voordeur hadden bereikt door allerlei gangen, trappen en bruggetjes over andere trappen heen, had makelaar Joep het huis al vier keer vreemd genoemd. ‘Eh, apart’, verbeterde hij zichzelf. En na het laatste bruggetje, eigenlijk een stalen looprooster waaronder inmiddels een haast duizelingwekkende hoogte was ontstaan, stonden we opeens op het dak van een jarentachtiggebouw. Met voor onze neus de ingang van een vinexwoning die daar plompverloren bovenop stond. Die zowat uit de lucht gevallen leek. Met een storm losgekomen en overgewaaid uit Zoetermeer-West en geland op een willekeurig gebouw in Amsterdam-Oost, met uitzicht over het water. En tot ver over de stad. Het Rijksmuseum ontwaarden we in de mistige verte. En de Westerkerk. Het Tropenmuseum. We liepen achter Joep aan die zijn verhaal afdraaide. Over jarentachtigbouw, die nu misschien nog als lelijk wordt ervaren, maar die echt iets heeft als je beter kijkt en die in de toekomst vrijwel zeker als esthetisch zal worden ervaren. Over ingrepen die een waardevermeerdering zouden opleveren. Over de VvE, die nogal actief was en die zelfs gezamenlijke activiteiten organiseerde, zoals concerten op zondag, beneden in de gezamenlijke ruimte. En diners en borrels. Hij peilde onze gezichten, wij probeerden hem de afschuw terug te geven die hij Anne-Marieke Samson van ons leek te verwachten. Maar het kostte ons moeite. (38) is geboren en Buiten het zicht van Joep juichten we op gesmoorde toon en getogen in Amsterdam. maakten we een dansje op onze tenen. We hadden nog nooit zoiets Ze schreef de romans gaafs gezien. Klootzakjes en De val van Jacob Duikelman. ‘Wat een absurd huis’, zeiden we tegen Joep. ‘Wie wil hier nou Ze woont in de Indische wonen?’ Joep lachte en zei dat hij een prijs uitloofde voor de Buurt en werkt bij het gouden tip. Een paar dagen later werd ons bod geaccepteerd.
IN DE STAD
LAILA COHEN
Nationaal Archief.
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 23
Buiten zijn zicht juichten we op gesmoorde toon en maakten we een dansje op onze tenen
15-11-19 14:50
24
krant KRANT
kerst in de stad
KUNST & VERMAAK
Is het al kerst?
Of je nu kersthater of -liefhebber bent: in aanloop naar de feestdagen hoeft niemand zich te vervelen. 5
tekst Kim van der Meulen
1
2
4
AMSTERDAM LIGHT FESTIVAL 1 Bootjevaren in de winter? Natuurlijk! Want op het water zijn de lichtkunstwerken van het Amsterdam Light Festival extra magisch. Ook vanaf de kade kun je de lichtgevende meesterwerken bewonderen. Geheel volgens het thema van deze editie – ‘Disrupt!’ – is er dit jaar een nieuwe route: van Oosterdok naar het Entrepotdok. De werken zeggen elk op hun eigen manier iets over ontregelende gebeurtenissen uit de stadsgeschiedenis. 28 november t/m 19 januari
DE AMSTERDAMSCHE KERSTMARKT 2 Hoe een kerstmarkt op z’n Mokums eruitziet? Als een bont feest, als we op het gratis toegankelijke evenement op de Westergas afgaan. Warm op met glühwein en lekkers van foodtrucks, laat je gouden keeltje horen tijdens de Jägermeister Kerstkaraoke en kijk naar kerstfilms in een programma van Cineville en het Ketelhuis. Cadeaus voor onder de boom scoren en schaatsen kan natuurlijk ook. En daarna dansen tijdens het dagelijkse feest in de Zuiveringshal. 20 t/m 23 december, Westergas amsterdamsche-kerstmarkt.nl
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 24
NOTENKRAKER & MUIZENKONING 3 Schaatsers op de Amsterdamse grachten, pakjesavond en een besneeuwd bos: deze versie van de balletklassieker is zo Hollands als wat. Het verhaal – oorspronkelijk gebaseerd op Ernst Hoffmanns sprookje De notenkraker en de muizenkoning, vandaar de naam – is niet veranderd: Clara krijgt een notenkrakerpop en droomt dat die tot leven komt om samen een muizenleger te verslaan. Uiteraard met die prachtige muziek van Tsjaikovski. 14 december t/m 1 januari, Nationale Opera & Ballet
BÉNÉDICTE KURZEN & SANNE DE WILDE / NOOR
ANGELA STERLING
3
UGLY SWEATER RUN 5 Haal je gebreide kerstboomtrui met licht- en geluidseffecten maar weer uit de kast, want het vro-ho-holijkste hardlooprondje van het jaar komt eraan. Kerstmuts op, vijf kilometer door het Vondelpark spurten en dan bijkomen op de afterparty met warme chocolademelk, kersthits van Mariah Carey en de uitreiking van prijzen voor de beste outfits. Vergeet dus ook je rode rendierenneus of gewei niet. 14 december, uglysweaterrun.nl
STILLE NACHT AM SILBERSEE 4 In het jaarlijkse eindejaarsprogramma van productiehuis Silbersee, dat muziektheater en experimentele opera maakt, draait alles om bezinning. De gast die dit jaar centraal staat, is psychiater Glenn Helberg. Hij zet zich in voor de positie van Antillianen en houdt zich bezig met thema’s als diversiteit, racisme en culturele psychologie. Zijn visie en verhalen vormen de rode draad van de avond, samen met de allermooiste juweeltjes van Bach.
DE ALTERNATIEVE NACHTMIS 5 Mensen die niet van bankhangen met familie houden, hebben dankzij De alternatieve nachtmis al jaren een excuus om kerstavond zonder sociale verplichtingen door te komen. Geen kerstsleur, maar inspirerende verhalen van bekende gasten die op het afgelopen jaar terugblikken. Jörgen Tjon A Fong, oprichter van theatergroep Urban Myth, zorgt voor inhoudelijk entertainment. Nu alvast wat meer over hem weten? Blader dan door naar pagina 31 voor een interview met deze Amsterdamse cultuurmaker.
17 december, Muziekgebouw
24 december, Internationaal Theater Amsterdam
15-11-19 14:50
25
mis deze niet We Are Public selecteert elke maand drie dingen die je echt niet mag missen. Met een We Are Publicabonnement voor €17 per maand krijg je gratis toegang tot deze en vele andere voorstellingen en events. wearepublic.nl
4
6
7
WARE LIEFDE Toneelgroep Oostpool en ICK Amsterdam maken met All over - Acts of love een liefdesverhaal in tijden van klimaatverandering. Twee acteurs en een groep dansers geven in tekst en beweging uiting aan een verlangen naar echte verbinding. De nieuwe tekst van Hannah van Wieringen is mooi alledaags-poëtisch, en de regie van Marcus Azzini en de choreografie van Emio Greco en Pieter C. Scholten gaan een spannende dialoog aan.
FOPPE SCHUT
9 december, ITA (vrij entree voor leden van We Are Public)
PARADISO’S KERSTMATINEE 7 Al jaren een echte Amsterdamse kersttraditie: op Tweede Kerstdag speelt het eigen orkest van Paradiso de meest uiteenlopende genres om in de feeststemming te komen. Dit jaar gaat de toonaangevende Nederlande tenor Marcel Reijans op zoek naar de mooiste kerstnummers uit de opera en operette. En er is natuurlijk volksmuziek uit de Jordaan, ook niet onbelangrijk.
GIERENDE GITAREN De Rotterdamse gothic-band GOLD timmert al een tijdje aan de weg en wordt gezien als een parel in het genre. Met een nieuw album op zak gaan ze nu de zalen in. De dromerige zang van frontvrouw Milena Eva contrasteert mooi met het harde gitaarwerk. Ook voor liefhebbers van progrock, want invloeden van bands als Godspeed You! Black Emperor zijn duidelijk hoorbaar. 27 december, Melkweg (gratis voor leden van We Are Public)
26 december, Paradiso
KERST MET DE VEERKAMPJES-BINGO 8 Voor iedereen die één kerstdag meer dan genoeg vindt: schuif op Tweede Kerstdag gewoon aan in Panama voor een speciale kersteditie van de bingo die ras-Amsterdammers Hanny en Ton een paar keer per jaar houden. Dat wordt lachen, gieren en meezingen. Prijs of niet, je gaat sowieso blij naar huis. 26 december, Panama. Aanmelden via boekingen@mokummagazine.nl
MAESTRO OP DE BOK Sjostakovitsj-specialist Valery Gergiev dirigeert deze middag het Rotterdams Philharmonisch Orkest en cellist Gautier Capuçon. Sjostakovitsj had een moeizame relatie met het Sovjet-regime. Zo gaf hij in zijn Eerste celloconcert, dat 25 januari te horen is, Georgiër Stalin een trap na door een bekend Georgisch volksliedje te verhaspelen. Gewaagd, in een land waar je voor minder naar Siberië kon worden verbannen. 25 januari, Concertgebouw (leden van We Are Public betalen een kleine toeslag van €5)
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 25
15-11-19 14:50
26
krant KRANT
KUNST & VERMAAK
film
‘Hij heeft die poppenkast nodig’ Filmmaker Sophie Dros (29) reisde voor King of the cruise mee met Ronald Busch Reisinger van Inneryne, een extravagante Schotse baron die zijn dagen slijt op luxe cruises. ‘Zijn verhaal fascineerde me enorm.’ tekst Bregtje Schudel
Je bent claustrofobisch en gevoelig voor prikkels, maar voor King of the cruise ging je twee weken vrijwillig aan boord van een cruiseschip. ‘Klopt! Op zo’n cruiseschip zijn juist heel veel prikkels en je kunt er niet af, dus dat was voor mij de hel. Op de een of andere manier plaats ik mezelf steeds in situaties waarin ik eigenlijk heel ongelukkig ben.’ Hoe kwam je bij deze baron terecht? ‘Het leek me interessant om een film te maken over iemand die heel veel cruises maakt. In een dagboek vond ik een referentie naar een Schotse baron in een kilt die op een cruiseschip achter de vrouwen aan gaat. Dat fascineerde me enorm. De dagboekschrijver heeft me in contact gebracht met Ronnie.’
film King of the cruise Regie Sophie Dros Release 12 december
Wat was je eerste indruk van hem? ‘Heftig! Zoals je hem in de film ziet, is hij ook in het echt. Hij vertelt het ene bespottelijke verhaal na het andere en stopt niet met praten. Wat dat betreft heeft hij weinig zelfreflectie. Ik heb wel gedacht: gaat het me lukken om van zo iemand een eerlijk portret te maken?’ Hoe pak je zoiets dan aan? ‘Ik maak het liefst films over onderwerpen die ik zelf niet begrijp, en dan ga ik op zoek naar iets daarin dat
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 26
ik wel begrijp. Wat herken ik van mezelf in hem? Bij Ronnie is dat de drang naar zichtbaarheid. Er moet iets zijn waardoor hij er extreem veel behoefte aan heeft om gezien te worden. Blijkbaar heeft hij die poppenkast nodig.’ Maak jij daarom documentaires; om gezien te worden? ‘Dat ben ik me ook gaan afvragen. Na de cruise was ik helemaal kapot, maar daarna heb ik meteen een nieuwe film gedraaid in Las Vegas – ook niet de meest prikkelarme plek. Waarom doe ik mezelf dit aan? Ik denk niet dat het de drang is om zelf gezien te worden, maar ik wil wel dat mijn verhalen gezien worden. Zelfs al gaat dat ten koste van mezelf.’ Heeft Ronnie de film al gezien? ‘Ja, hij vond het confronterend. Hij had het gevoel dat hij in de film eenzamer lijkt dan dat hij is. Volgens mij is het een realistisch portret – en dat kon hij ook niet helemaal ontkennen. Desondanks vond hij het belangrijk dat de film er kwam. Voor hem is het toch weer een manier om gezien te worden.’ King of the cruise is ook te zien tijdens de Nederlandse Filmnacht op 6 december.
15-11-19 14:50
27
film
Samen ‘Dit is Kees. Hij kan uitstekend theezetten.’ Zo introduceert producent en filmmaker Carmen Cobos (Cat stories) haar partner, filmproducent Kees Rijninks. Maar het beginshot van een enorme pillendoos verraadt dat dat niet de reden is van deze film. Vijf jaar geleden kreeg Rijninks te horen dat hij de ziekte van Parkinson heeft, een progressieve hersendoening die de aansturing van de spierbewegingen aantast. Wat doet dat met je, de wetenschap dat je nooit meer beter wordt en langzaam zal wegkwijnen? Hoe ga je, samen, verder? Carmen Cobos pakt het onderwerp aan zoals ze ook in Cat stories haar onderzoek naar kattenliefde begon: ze stopt pas wanneer ze er álles over weet. Dus benadert Cobos andere koppels die worstelen met parkinson en zich allemaal in verschillende stadia van de ziekte bevinden. Wat staat Carmen en Kees allemaal te wachten? Wat is belangrijk? En hoe ver ga je? Kees wil Carmen niet tot last zijn, Carmen wil zich niet voortijdig weduwe voelen. Samen schetst een openhartig en eerlijk portret van een schrijnende ziekte. Regie Carmen Cobos Release 5 december
in première
THE TWO POPES Normaal ben je paus tot aan de dood. De conservatieve Paus Benedictus XVI (Anthony Hopkins) breekt met die traditie. Maar eerst heeft hij nog een hartig woordje te spreken met zijn opvolger, de duidelijk meer liberale Kardinaal Franciscus (Jonathan Pryce). Van de maker van City of God en The constant gardener. Regie Fernando Mereilles Release 12 december
IT MUST BE HEAVEN In deze fictiefilm ontvlucht regisseur Elia Suleiman (The time that remains) Palestina, op zoek naar een beter thuis, maar zijn geboorteland blijft hem achtervolgen. Suleiman maakt een droogkomisch portret van een steeds absurder wordende wereld. Palestijnse Oscarinzending voor beste buitenlandse film. Regie Elia Suleiman Release 19 december
LA BELLE ÉPOQUE Vroeger was alles beter, zo vindt tekenaar Victor (Daniel Auteuil). Dan geeft een bedrijf, geleid door Antoine (Guillaume Canet), hem de kans zijn favoriete moment nog een keer te herbeleven: 16 mei 1974, de dag dat hij zijn vrouw (Fanny Ardant) ontmoette. Regie Nicolas Bedos Release 2 januari
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 27
Sterren gegeven door onze filmrecensent Bregtje Schudel. Geen sterren betekent niet gezien.
APRIL, MAY EN JUNE De moeder van halfzussen April (Linda de Mol), May (Elise Schaap) en June (Tjitske Reidinga) is ziek, doodziek. Maar voordat ze er voortijdig een einde aan maakt, wil ze zeker weten dat er goed gezorgd zal worden voor haar autistische zoon. Niemand staat te trappelen. Misschien als ze elkaar eerst weer beter leren kennen? Regie Will Koopman Release 19 december
JOJO RABBIT Je moet het maar durven: een roman verfilmen over een Duits jongetje in WOII dat Adolf Hitler als denkbeeldige beste vriend heeft. De Nieuw-Zeelandse Taika Waititi (Thor: Ragnarok) gaat zelfs een stap verder: hij castte zichzelf voor de rol van Adolf. Ook met Sam Rockwell en Scarlett Johansson. Regie Taika Waititi Release 2 januari
THE CAVE Terwijl de Russische bombardementen aan de orde van de dag zijn, voedsel schaars is en medicatie nog schaarser, houdt een harde kern van vrouwelijke dokters en verplegers in OostGhouta een ondergronds ziekenhuis, met bijnaam The Cave, draaiende. Regie Feras Fayyad Release 2 januari
GOLDIE New Yorks topmodel – en muze van Rihanna – Slick Woods maakt in Goldie, de tweede speelfilm van de Nederlandse Sam de Jong (Prins), haar speelfilmdebuut. Zij speelt de achttienjarige Goldie, die droomt van een succesvolle carrière als hiphopdanseres om zo haar zusjes uit de klauwen van de jeugdzorg te houden.
LITTLE WOMEN ‘Vrouwen hebben ook verstand, hebben ook een ziel, zowel als een hart.’ Het boek Little women van Louisa May Alcott mag dan 150 jaar oud zijn, sommige thema’s zijn nog steeds actueel, zo bewijst deze kersverse adaptatie van actrice en regisseur Greta Gerwig (Lady bird). Met Saoirse Ronan, Florence Pugh, Timothée Chalamet en Meryl Streep.
Regie Sam de Jong Release 16 januari
Regie Greta Gerwig Release 30 januari
15-11-19 14:50
krant KRANT
28
KUNST & VERMAAK
expo
Die andere Audrey
Audrey Hepburn die haar trouwjurk past, die trots haar eerste Academy Award kust, die knuffelt met haar man. Het zijn privésnapshots van de vrouw achter de legende, nu te zien in Intimate Audrey.
STEPHEN MEISEL
tekst Joke van der Weij
G
een kwaad woord over Audrey Hepburn op deze tentoonstelling. Wel veel goede en lovende: op alle foto’s en in elk filmfragment lacht de filmster haar betoverende lach, en ze lijkt het nog te menen ook. Ze is een ster, een stijlicoon, een schoonheid, zeker. Maar ook een ontzettende lieverd, een geweldige collega, een trouwe vriendin, een heerlijke moeder en een onvermoeibare ambassadeur voor Unicef. Iedereen zegt het. Als ze niet in 1993 was overleden, zou Audrey Kathleen van Heemstra Hepburn-Ruston dit jaar negentig zijn geworden. Thuis werd ze trouwens Adriaantje genoemd.
ONZE SUPERSTER
expo Intimate Audrey t/m 31 januari Beurs van Berlage
De expositie ter gelegenheid van haar negentigste verjaardag heet Intimate Audrey, de derde alweer die zoon Sean samenstelde over het leven van zijn beroemde moeder. En daarmee komt Audrey terug naar ‘huis’, want met haar Nederlandse en Belgische wortels en een jeugd in Arnhem en Velp is Audrey ook een beetje van ons. Op de tentoonstelling lopen we door één groot fotoboek, met snapshots
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 28
en portretjes van Audrey als kind. Een jeugd in landhuizen met parkachtige tuinen, want de Heemstra’s waren van adel (en behoorlijk fout in de oorlog, maar dat terzijde, want daar kon het kind ook niks aan doen). Hoewel die oorlog wel degelijk zijn sporen naliet; Audrey beleefde angstige momenten bij beschietingen en haar opvallende magerte zou te maken hebben met ondervoeding in oorlogstijd. Op de tentoonstelling zien we vooral een beeldig schoolmeisje dat van toneelspelen houdt en met kennelijk plezier balletles volgt; een vitrine met balletschoentjes getuigt ervan. Op de soundtrack van I could have danced all night danst Audrey in een filmcompilatie de sterren van de hemel. Een goede en energieke danseres is ze, en een bekwame comédienne ook, met dat expressieve hoofd. Die hertenogen kunnen heel ondeugend kijken.
NIKS GEEN GIVENCHY In de volgende zalen is ze getrouwd, met Mel Ferrer. Ze krijgen een zoon: Sean. Twee van zijn kinderjasjes en een doopjurk staan te pronk. Best smaakvol natuurlijk, maar
15-11-19 14:50
NEMO Science Museum
mis deze niet
LOUISE TE POELE
MARTIJN BEEKMAN
29
Tassenmuseum
HUMANIA Een handstand van dik acht meter hoog, uitgevoerd door een mens dat binnenstebuiten is gekeerd. Dit beeld van Florentijn Hofman is het middelpunt van een nieuwe NEMOtentoonstelling die elk persoon van boven de twaalf jaar oud uitnodigt om zijn of haar lijf te testen. En niet alleen de botten en spieren, maar vooral de onmisbare onderdelen, zoals het hart en hoofd en alles wat daarin zit. Ga om te beginnen maar eens op je kop staan: dat geeft een verfrissende blik op het onderwerp mens – jezelf niet in de laatste plaats.
Paleis op de Dam
NEMO Science Museum
HET TASSENMUSEUM VERBOUWT Beweging is het bestaansrecht van de tas; je neemt ’m tenslotte overal mee naartoe. Alle reden dus voor Het Tassenmuseum (voorheen Hendrikje), na zich jarenlang te hebben gericht op de tas als object, om zelf ook in beweging te komen. Hun doel voor de toekomst: ‘out of the bag’ denken, waarmee ze een nieuwe koers inzetten. Zo komt er meer ruimte voor experiment, partnerships en multidisciplinaire samenwerking. Daartoe wordt de tweede verdieping gebouwd, waarbij ramen en deuren ruimhartig worden opengezet. Gelukkig blijven de tassen gewoon te zien tijdens de verbouwing.
STEPHEN MEISEL
MARK SHAW/MPTVIMAGES
tassenmuseum.nl
waar zijn die geweldige creaties van Hubert de Givenchy, met wie Audrey als muze een levenslange vriendschap onderhield? Misschien vallen die robes inderdaad niet onder het concept ‘intimate’, maar ze zijn wel interessanter dan haar eenvoudige trouwjurk. De huwelijksjaren met Mel waren de gelukkigste van haar leven, zegt de zaaltekst, en de foto’s spreken dat niet tegen. Audrey schept vreugde in de bloementuin bij hun huis in Switzerland en houdt zo te zien van haar man – maar waarom werd dat stralende huwelijk dan beëindigd? Ze trouwde één maand na de scheiding met een Italiaan en eindigde uiteindelijk met een Nederlander, maar van die verhalen komen we vrijwel niets te weten. Te intimate? In de laatste fase van Audreys leven zien we haar als ambassadeur voor UNICEF, vooral in Afrika. Die functie bekleedt ze met verve. Je ziet haar weliswaar vermoeider worden en de lijnen in haar gezicht dieper, maar haar ogen zijn nog steeds stralend. Hier leeft ze voor, tot ze sterft op haar 63ste. Veel te vroeg natuurlijk. Audrey als stijlicoon, actrice, moeder en ambassadeur is absoluut een tentoonstelling waard. Maar iets minder romantisering zou haar meer recht hebben gedaan.
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 29
PALEIS OP DE DAM Vroeger heette het Paleis op de Dam ook wel ‘het gebouw zonder ingang’. Inderdaad ontbreekt een monumentale ingangspartij aan dit beroemde stadhuis/paleis, waar al sinds 1655 Amsterdammers langslopen. Dat het bij langslopen blijft, is jammer, want je kunt er ook naar binnen en dat is de moeite waard. Alleen al voor de vloer van de Burgerzaal, met drie enorme ingelegde kaarten van het oostelijk en westelijk halfrond en de sterren; voor een Amsterdammer lag de wereld aan zijn voeten, want zijn of haar stad was (en is) natuurlijk het centrum van de wereld. Ook interessant: de empirekamers van toen Lodewijk Napoleon en zijn Hortense er woonden. Was niet zo’n succes, slecht huwelijk. Een verdieping eronder de vierschaar, waar de vonnissen werden uitgesproken en van waaruit je zo het schavot op kon. En dan die bovenmaatse schilderijen van Flinck en Bol… Het Paleis heeft het allemaal. Dus hup, Amsterdammers! Zo moeilijk is die ingang nou ook weer niet te vinden. paleisamsterdam.nl
15-11-19 14:50
30
krant KRANT
KUNST & VERMAAK
theater
‘Mozart zou enthousiast zijn’ Dat opera verre van suf en elitair kan zijn, bewijst de futuristische versie van De toverfluit door De Toneelmakerij en Silbersee. Met klassieke zang, maar ook rap, hiphop en beatboxing. tekst Margriet Prinssen foto Sanne Peper, Jan Hoek
R
theater De toverfluit 25 dec. t/m 5 jan. Internationaal Theater Amsterdam
egisseur Paul Knieriem is de nieuwe artistiek leider van jeugdtheatergezelschap De Toneelmakerij. Daar maakte hij eerder al bekroonde voorstellingen als Mijn moeder Medea en De tantes. Waarom De toverfluit? ‘Het is natuurlijk een sprookjesachtig verhaal met personages die enorm tot de verbeelding spreken. Schrijver Daniël van Klaveren heeft het complexe verhaal bewerkt; het gaat in onze versie over vier kinderen. Naast hoofdpersonen Pamina en Tamino zijn dat Moon, een verwaarloosd kind, en Papageno, een kind dat voor iedereen klaar probeert te staan. De ouders van Pamina – de Zon en de Nacht, heersers van de
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 30
kosmos – liggen voortdurend met elkaar overhoop. In onze bewerking wordt niet, zoals in het origineel, gekozen voor het Licht, maar vertrekken de kinderen aan het eind naar een betere wereld. De grote mensen zijn de wereld aan het verkloten en dat moet gestopt worden! Een boodschap willen we niet echt meegeven, dat klinkt zo moralistisch. Wel willen we kinderen die het moeilijk hebben een hart onder de riem steken: dingen kunnen veranderen, een rotsituatie hoeft niet eeuwig te duren.’ FRISSE DRAAI Mozarts De toverfluit is misschien wel de beroemdste opera ooit. ‘De muziek is
waanzinnig mooi en Romain Bischoff van Silbersee (muzikale leiding, red.) en ik hebben elkaar helemaal gevonden in het omgaan met muzikaal erfgoed: natuurlijk moesten er een aantal highlights in, maar we willen ook een nieuw publiek aanspreken en kinderen én volwassenen een onvergetelijke ervaring geven. Aan opera kleeft het imago van elitair en suf, maar dat hoeft het helemaal niet te zijn. Onze componist Genevieve Murphy geeft Mozarts muziek een verfrissende draai, met ruimte voor elektronische muziek, beatboxing en hiphop. Ik weet zeker: als Mozart nu zou leven, zou hij enthousiast zijn over onze uitvoering.’
15-11-19 14:50
31
krant KRANT
De cultuurmakers
euwe R
ub
ni
ni
euwe r
HET BARST IN DE STAD VAN DE CREATIEVEN. DAAROM LICHTEN WE IN ELKE EDITIE VAN DE UITKRANT EEN INTERESSANTE AMSTERDAMSE CULTUURMAKER UIT. tekst Alice Boothby/Babette Rijkhoff foto Laila Cohen riek • ub
riek •
Jörgen Tjon A Fong is producent, regisseur en oprichter van de theatergroep Urban Myth. Hij cureerde de bijzondere tentoonstelling Hollandse meesters her-zien in de Hermitage. ALLE CULTUREN De rol van de Koningin van de Nacht wordt vertolkt door de Chinese sopraan Viola Cheung, breakdancer Carl Refos is een rappende Papageno en sopraan Meneka Senn is een even aandoenlijke als stevige Pamina, die geen prins nodig heeft, want ze kan zichzelf heus wel redden. ‘Ik ben supertrots op de cast. We werken met negen totaal uiteenlopende performers, van echte operazangers tot mensen uit de hiphop. We willen mensen aanspreken van alle culturen, kleuren en achtergronden, dus we hopen dat ouders uit alle Amsterdamse wijken met hun kinderen – en kleinkinderen – komen kijken.’
KERST IN ITA Rond De toverfluit worden in ITA extra activiteiten georganiseerd voor kinderen en volwassenen. Zo is er een sing-a-long waarbij je klassieke aria’s, rap en beatboxing leert, zodat je tijdens de voorstelling kunt meezingen. Ook heeft de brasserie een feestelijke kaart voor lunch en diner. Voor de kinderen is er een speurtocht in een kinder-escaperoom. ita.nl/detoverfluit
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 31
‘Toen ik twee jaar geleden werd gevraagd om een tentoonstelling te maken over de zeventiende eeuw, dacht ik: daar ben ik niet de juiste persoon voor. Ik heb daar helemaal niets mee. Tot ik er research naar ging doen. Ik kwam erachter dat er veel meer mensen van kleur in Amsterdam waren, en dat zij ontbraken op de beroemde groepsportretten uit die tijd. Om die verhalen compleet te maken, heb ik verschillende fotografen, zoals Humberto Tan en Ahmet Polat, gevraagd om nieuwe Hollandse meesters te maken. Dat zijn portretten in de stijl van Rembrandt en zijn tijdgenoten, uitgebeeld door dertien bekende Nederlanders, zoals Ruud Gullit, Jörgen Raymann en Typhoon.
Waarom BN’ers? Omdat ik het interessant vind dat hun Nederlanderschap niet in twijfel wordt getrokken. Gullit wordt gezien als een Nederlandse voetballer, niet als een halfSurinaamse voetballer. Door de foto’s naast de historische schilderijen te tonen, vullen de verhalen elkaar aan. De mensen van kleur die op de foto’s staan, hebben soms direct de gevolgen ondervonden van de mensen die op de schilderijen staan. Dat is een belangrijk gesprek dat gevoerd moet worden.’ De tentoonstelling Hollandse meesters her-zien is tot en met 2 februari te zien in de Hermitage. Meer weten over Jörgen Tjon A Fong? Beluister dan het volledige interview via soundcloud.com/uit-in-amsterdam.
15-11-19 14:50
32
krant KRANT
interview
KUNST & VERMAAK
Kunstfotograaf Lara Verheijden:
‘Ik zit te wachten op de eerste mensen die offended zijn’ Kunstenaarsduo stadman.lara lanceert deze maand De Amsterdamse Naaktkalender – zonder perfecte pornoplaatjes, maar mét ongepolijste blootfoto’s. Medemaker en fotograaf Lara Verheijden (27): ‘Mensen denken dat ik altijd wil provoceren.’ tekst San van de Ven foto’s stadman.lara
SASCHA HEINTZE
‘V
ind je het niet gek dat je met je vagina op die kalender staat?’ Die vraag kreeg fotograaf Lara Verheijden van verschillende kanten toen vorig jaar voor het eerst De Amsterdamse Naaktkalender verscheen. Zij en Mark Stadman, de makers van de kalender, prijken zelf namelijk naakt op de achterkant; een beetje als grap en uit solidariteit naar de modellen. Dus gingen ze ook uit de kleren voor de tweede editie van dit artistieke stukje garagedecoratie, dat op 13 december wordt gelanceerd met een driedaags event rondom het thema – jawel – naakt in Melkweg Expo.
Janneke van der Hagen, die vroeg: ‘Wil jij anders een keer mijn styling doen, want ik word een beetje moe van stylisten.’ Zij wilde graag vrij werk maken, weg van de mode. En toen vond ze dus mij, ik was de nieuwe vriendin van haar ex en zij en hij waren vriendschappelijk uit elkaar gegaan. Zo ben ik er een beetje ingerold. Toen zij na twee jaar naar Londen verhuisde – ze is heel groot geworden, werkt met Naomi Campbell en zo – kon ik geen andere fotograaf bedenken met wie ik wilde samenwerken. Dus toen dacht ik: ik ga het zelf doen.’
Waren jullie thuis heel vrij met naakt? ‘Niet overdreven vrij, gewoon normaal.’
Want dat kon je: foto’s maken? ‘Dat heb ik altijd gedaan, van mezelf en van vrienden. Als ik bijvoorbeeld met vriendinnen uitging, nam ik altijd een digitale camera mee. Dat werden dan heel wilde foto’s met veel avonturen, tongen en drank. Daarna maakte ik via MSN een album aan dat ik expres op ‘openbaar’ liet staan. Ik vond het een leuk idee dat andere mensen die foto’s zagen en was uren bezig met de selectie.’
Uit wat voor gezin kom je? ‘Een vrijeschoolgezin: mijn moeder is euritmielerares (expressieve danskunst, red.) en mijn vader is zenleraar, maar ook congresmanager. Ze zijn nog steeds samen en wonen in Deventer, waar ik opgroeide. Bij ons thuis was het leuk en gezellig. Ik heb een lieve, oudere broer die gehandicapt is en in een instelling woont. Mijn ouders zorgen voor hem, maar ik kwam nooit aandacht tekort. Dat heeft voor een hechte gezinsdynamiek gezorgd, denk ik. Wel wist ik al heel vroeg dat ik niet in Deventer wilde blijven. Met vriendinnen ging ik vanaf mijn zestiende vaak uit in Amsterdam. Toen we gingen studeren, zijn we massaal hiernaartoe verhuisd, en we wonen er nog steeds.’
‘Heel lang dacht ik: als ik goed ben, komt het succes vanzelf op me af waaien’
Je hebt Nederlands gestudeerd. Doe je daar nog iets mee? ‘Niet echt, al is het zakelijk gezien handig. Die studie ging wel goed, ik heb mijn bachelor gehaald, maar het was allemaal heel matig. In mijn tweede jaar ging ik werken als stylist. Ik was altijd bezig met mode en kleding en ging veel naar weggeefwinkels en tweedehandsmarkten, dus styling was een logische eerste stap. Ik werd gevraagd door modefotograaf
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 32
Je hebt ook een halfjaar gestudeerd aan de kunstacademie in Den Haag. Waarom stopte je? ‘Het was mijn tweede studie en ik voelde me te oud voor de setting. Ook kreeg ik halverwege dat jaar een baan als head of casting voor de speelfilm Wij; ze zochten jongeren die geen acteurs waren. Ik ging met mijn vriendinnen gewoon de straat op, mensen aanspreken. Uiteindelijk heb ik er zevenhonderd gecast. Daarbij kon ik het niet meer opbrengen om een nacht door te halen om een projectplan af te schrijven. Mijn klasgenoten waren achttien, negentien, die woonden net in Den Haag terwijl ik in Amsterdam was gebleven. Ik had dat allemaal al gezien.’ Wat vonden je ouders ervan dat je voor de kunst koos? ‘Mijn ouders zijn heel vrijlatend en supportive, maar ook pragmatisch. Ze zouden het bijvoorbeeld
> 15-11-19 14:50
33 Leyla uit De Amsterdamse Naaktkalender 2019.
‘Wij vinden gewoon bepaalde mensen sexy, daar hoeven we anderen niet van te overtuigen’
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 33
15-11-19 14:50
34
krant KRANT
KUNST & VERMAAK
interview
Jonas uit De Amsterdamse Naaktkalender 2020.
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 34
15-11-19 14:51
35 ‘VAN DEZE KALENDER WIL IK WÉL DAT MIJN VADER ’M IN DE WC OPHANGT’
fantástisch vinden als ik nu zeg dat ik lerares Nederlands word. Het is echt niet zo dat ze niet begrijpen wat kunst is; mijn moeder gaat veel naar musea en vindt dat superinteressant. Mijn vader kan dingen zeggen als: ‘Als je nou een vak leert, zoals fietsenmaker, dan heb je altijd iets om op terug te vallen.’ Dat ik denk: gast, nee! Maar overall vinden ze het heel leuk wat ik doe en komen ze naar elke expositie en screening.’ In een eerder interview zei je eens dat je gefascineerd bent door uiterlijk. Wat bedoel je daarmee? ‘Mark en ik hebben allebei een heel specifieke smaak. Ik vind het ook een leuk onderwerp, ik kan eindeloos praten over wie wel en niet knap is. Ik merk dat ik vaak andere mensen knap vind dan anderen, dan heb ik meteen zoiets van: maar dat zie jij gewoon verkeerd. Jij weet eigenlijk niet wat knap is, ík wel. Het is uiteraard subjectief, maar het voelt voor mij als grote waarheid.’ En je eigen uiterlijk? ‘Als kind was ik daar wel mee bezig, gewoon zoals elk kind. In mijn familie of close omgeving was mijn hazenlip nooit een issue. Ik had nooit gedoe in de klas, de jongens die ik leuk vond, vonden mij ook leuk. Als ik werd uitgescholden of ruzie kreeg, was dat op straat met aso-kinderen uit de buurt. Ik viel wel op in Deventer; ik droeg korte rokjes en beenwarmers en had gekleurde dreadlocks. Dan kreeg ik naar mijn hoofd: ‘Het is toch geen carnaval!’ Er was altijd wel iets waarmee ik het bloed onder de nagels vandaan wist te halen bij bepaalde mensen. Maar omdat het alleen die mensen waren die er moeilijk over deden, heb ik altijd gedacht: het ligt aan hen, zij snappen het niet. Ik was eigenlijk heel zeker van mezelf als kind.’ Ook toen je in de puberteit kwam? ‘Ik was laatst op de Schisisdag, omdat ik daar een keer wilde filmen. Daar liepen allemaal kinderen rond met een schisis: bij sommigen zie je het heel goed, bij anderen bijna niet. Ik denk dat je het bij mij als kind niet zo goed zag. Wel een beetje, maar niet op zo’n manier dat je er heel erg van schrikt. Vooral in de puberteit ga je het zien, als je in de groei bent. Dan groeit je onderkaak wel en je bovenkaak niet. Dat is wat er vrij heftig uitziet. Ik denk dat ik er voor die tijd al zodanig weinig last van had dat ik dat zelfvertrouwen al had. Ik kon het relativeren; ik was wel gewoon dun en blond en lang en droeg leuke kleren. Voor mij is het niet zo’n ding. Voor anderen trouwens wel. Laatst ben ik nog voor Vogue lang geïnterviewd over mijn ‘bijzondere schoonheid’. De strekking was: eigenlijk boeit het niet. Maar het hele artikel ging er wel over.’ Dat is ook een trend in de mode. In portretseries moeten ineens alle vakjes afgevinkt worden: vol, donker, gehandicapt. ‘Ik vind het moeilijk. Ik spin er nu misschien wel garen bij, ook met zo’n Vogue-interview – want dat is toch aandacht. Maar ik vind het an sich geen fijne manier om naar mensen te kijken, als een categorie. Voor die naaktkalender krijgen Mark en ik er natuurlijk ook mee
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 35
te maken. We vragen mensen met wie we vaker werken en doen een oproep op social media: ‘Wij zoeken naaktmodellen’. Naakfotografie is iets heel persoonlijks, dus dan wil je dat mensen zichzelf aanmelden in plaats van dat je ze moet vragen of overhalen. Maar als ik zo’n oproep plaats, reageren er bijna alleen maar jonge meisjes, en daar moeten we dan ineens wat mee. Het is sterker als zoiets een artistiek inhoudelijke keuze is. Zo hebben we vorig jaar twee van onze vaste modellen met hun moeder gefotografeerd, dat was supermooi en voelde ook oprecht. Je wilt niet een categorie afvinken, die filosofie vind ik een beetje plat. Het kan best zijn dat je alleen jonge meisjes fotografeert en dat jongens je eigenlijk niet interesseren, dan moet je die niet aan de haren erbij slepen omdat het ‘inclusiever’ is.’ Hebben jullie een bepaalde boodschap? ‘Niet echt. Ik denk dat ik met mijn foto’s, films en de kalender wel een bepaald wereldbeeld impliceer. Maar ik geloof meer in het principe van voorleven: het ís al inclusief. Door het zo te benadrukken, wordt het zo’n concept: alsof we dat alleen maar doen omdat het aanslaat. Wij vinden gewoon bepaalde mensen mooi en sexy, en daar hoeven we anderen helemaal niet van te overtuigen. Hoe meer mensen dat ook vinden, hoe leuker. Maar ik heb absoluut niet de illusie dat wij iets kunnen veranderen.’ Jullie schrijven op de site: ‘Tijd om een nieuwe smaak toe te voegen aan het palet, naast de bekende beach boys en beach girls.’ ‘In zo’n playboykalender vinden wij de mensen niet knap. Het raakt ons niet. Net als met porno: ik vind porno waarin zo’n random Amerikaanse college-meid zit niet geil, dan kijk ik liever naar mensen uit het Oostblok. Als zo veel mogelijk mensen het ongeveer wel mooi vinden, dan gaat dat ten koste van de smaak. Ik hoop dat onze kalender is als een Woody Allen-film; een niche die veel mensen aanspreekt. Net als met Katja Schuurman en Georgina Verbaan. Zij stonden allebei in Playboy en niemand dacht: wat een ordinaire wijven. Je denkt eerder: wat vet. Je kunt het niet echt generaliseren. Ik kan ook wel een kalender bedenken die takke-ordinair is, waarvan ik niet wil dat mijn vader die in de wc ophangt. Maar bij deze kalender wil ik dat wél.’ Moet de kalender geil zijn? ‘Dat wel. Iemand zei laatst tegen me: ‘I never know whether it’s okay to masturbate to your art.’ Natuurlijk is dat oké! Mensen mogen overal bij masturberen. Ook bij mijn foto, hoor, dat boeit me echt niet. Ik kan me voorstellen dat onze modellen het niet zo leuk vinden als alle foto’s zouden verschijnen op een pornowebsite. Al moet dat in een ideale wereld gewoon kunnen. Maar is het nou zo geil? Ik zou er zelf niet opgewonden van worden. Ik heb dat nog nooit gehad bij een kunstfoto.’ Jouw werk wordt gezien als ongemakkelijk en controversieel. Zie je dat zelf ook zo? ‘Ik weet dat het vaak zo is. Ik heb nu een nieuwe
> 15-11-19 14:51
36
krant KRANT
KUNST & VERMAAK
interview
Sofie uit De Amsterdamse Naaktkalender 2020.
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 36
15-11-19 14:51
37 ‘IK VOND HET GEWOON LIEF EN MOOI: ZIJN ZWARTE HANDEN OM MIJN WITTE BORSTEN’
Ben je bovenmatig geïnteresseerd in seks? ‘Nou, niet in seks; in aantrekkingskracht. Ik ben geïnteresseerd in mensen en wil weten hoe het zit: wat voor iemand is dat dan, hoe ligt diegene in de markt, waarom is hij of zij sexy? Dat heb ik altijd gehad. Bij vrienden, maar ook bij mezelf. Ik ben altijd bezig mijn eigen marktwaarde te bepalen, en probeer daar dan mee te spelen. Eind 2017 ging je documentaire en reisdagboek Jamaica, one year ago viral. Daarin zitten ook naaktscènes van jou en je Jamaicaanse liefde. ‘Dat had ik niet van tevoren zo bedacht. We hebben het gefilmd als twee vriendinnen: dat naakt was er gewoon, daarom vond ik het functioneel. Als je mij bloot ziet, ben ik me aan het omkleden voor het uitgaan. En de scène waarbij hij aan mijn borsten zit: dat vond ik gewoon lief en mooi, met zijn zwarte handen om mijn witte borsten.’ Het is niet dat jij per se jezelf wilt laten zien? ‘Niet mezelf, maar dat beeld wilde ik wél graag laten zien, omdat ik het mooi vind. Er zijn andere shots die ik eruit gelaten heb. Ik maak steeds de afweging: is dit nou erg? Een jongen die aan je borsten zit, volgens mij heeft elk meisje dat weleens meegemaakt.’ Maakt het je uit dat anderen er iets van vinden? Je film werd bijvoorbeeld opgepikt door GeenStijl, waar reaguurders hard over je oordeelden. ‘Nee, dat raakt me echt niet. In het echt zeggen mensen die dingen ook niet tegen me. Hoogstens: ‘Nou, dat zou ik zelf nóóit doen.’ Dan denk ik: nee, jij zou ook helemaal geen film kunnen maken. Het gaat ook om de manier waarop. Als nu iemand aan mijn tieten zit en me filmt in het licht van de wc, zou ik denken: nou, liever niet. Het verschilt per situatie. Maar ik ben niet schaamteloos. Stel, het zou lijken alsof het shot uit een pornofilm kwam of ik had een onderkin gehad, dan had ik dat beschamend gevonden. Mijn moeder zei trouwens wel na die Jamaica-film: ‘Vind je nu nog wel een man?’ Maar dat is gelukkig goed gekomen, haha.’ Heb je het idee dat we nu in een extra preutse tijd leven? ‘Dat weet ik niet. Ik ken natuurlijk alleen deze tijd. Ik denk wel dat het anders is dan in de jaren zestig. Tot nu toe reageren de meesten een beetje blij-opgelucht op onze kalender, in plaats van: mag dat wel? Ik zit wel te wachten op de eerste mensen die offended zijn. Tijdens
03 UK KUNST EN VERMAAK DEC 2019 mb_RD_SV_RD2.indd 37
de shoots gebeurde het een paar keer dat voorbijgangers boos werden of de politie belden, maar dan was er ook altijd iemand die zei: ik vind het heel goed wat jullie doen. En bij het Amsterdam Museum mag de kalender niet liggen omdat er veel gezinnen met kinderen komen. Dan denk ik: nou, en? Die vinden dat alleen maar grappig. Volgens mij is het museum vooral bang dat mensen zeggen: hé, er komen kinderen in dit museum.’
• Werd geboren in Deventer, in 1992 • Studeerde Nederlandse taal en cultuur aan de UvA en een halfjaar aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag • Werkt sinds zes jaar als fotograaf, o.a. voor Novembre Magazine, Vice en i-D Magazine • Deed de casting voor de speelfilm Wij (2018), over acht pubers die hun grenzen opzoeken • Exposeerde in 2017 voor het eerst op Unseen • Maakte in datzelfde jaar de documentaire Jamaica, one year ago, die werd verwijderd van YouTube Op Vimeo is de film 230.000 keer bekeken • Werd vorig jaar van Instagram gegooid vanwege een aanstootgevend filmpje, maar kwam terug door elke dag een klacht in te dienen bij de Instagramcensuurcommissie • Kijkt naar regisseurs als Quentin Tarantino, Woody Allen en David Chase (The Sopranos) voor inspiratie. Fotografen die ze bewondert: Rineke Dijkstra en Juergen Teller • Lanceerde met stadman.lara vorig jaar de eerste editie van De Amsterdamse Naaktkalender. Het idee ontstond toen Lara’s neef haar vroeg om een naaktkalender te schieten van zijn rugbyteam • Woont in Noord, waar ze ook een fotostudio heeft • Van 13 t/m 15 december wordt de lancering van De Amsterdamse Naaktkalender 2020 gevierd met een gratis event in Melkweg Expo. De kalender preorderen kan via deamsterdamsenaaktkalender.nl
Je wordt door mensen uit het vak genoemd als groot talent, zoals fotograaf STADMAN.LARA Wendelien Daan en casting director Hans Kemna. Hoe Sinds 2015 vormt Lara Verheijden een kunsteis dat? naarsduo met goede ‘Dat vind ik zelf natuurlijk vriend en stylist Mark helemaal terecht, haha. Ik zie Stadman. Ze leerden het vooral als een reminder elkaar kennen toen aan mezelf. Anderhalf jaar Lara op reis ging en een geleden ben ik pas echt hárd tijdelijke huurder zocht gaan werken. Mark en ik voor haar kamer in Bos hebben jarenlang getreuzeld; en Lommer. Later kwam alleen maar chillen, reizen, Mark bij haar in huis wonen en gingen ze uitgaan, vriendjes en een paar samenwerken voor klusjes hier en daar. Dat was fotoklussen. Dat groeide uit tot steeds meer eigen, leuk en lekker makkelijk, en de vrij werk, met ‘modellen’ uit hun netwerk en een foto’s die we maakten, werden zelfgemaakte studio aan huis. Lara: ‘We zijn gaan goed gevonden. Twee jaar zoeken naar een stijl die tussen documentair en terug had ik ineens zo’n angst: gestaged in hangt. Nog steeds doen we alle foto’s je kunt niet een leven lang samen: ik heb Mark nodig als klankbord. Ik fotoveelbelovend zijn, je moet het grafeer, maar we denken met z’n tweeën de ideeën wel waarmaken. Nu ben ik er uit, kiezen en oordelen samen. Met twee zie je meer dan alleen; bijvoorbeeld dat een foto vanuit een heel hard aan aan het trekken andere hoek genomen moet worden. Hij is heel – iedereen mailen, op de eerlijk en kan ook echt ontevreden zijn.’ hoogte houden, dingen regelen, erachteraan zitten Lara en Mark (rechts) met – and it pays off. Dat had ik nooit zo door. Ik dacht: model Jonas tijdens een als ik goed ben, komt het succes vanzelf op me af shoot voor de kalender waaien. Dat is in een zekere zin ook waar, maar dan blijf van 2020. je hangen. Je moet erdoorheen beuken. En dat probeer ik nu te doen.’ SASCHA HEINTZE
documentaire gemaakt, Coco, over een meisje dat hoogzwanger is en ‘spijt’ heeft van die keuze – die komt binnenkort uit. Dat roept ook ongemak op, denk ik, omdat het heftig en eerlijk is. Maar ik ga er niet bewust naar op zoek. Mensen denken dat ik altijd wil provoceren, maar dat is niet zo. Naakt kan ook lomp zijn, of saai. Het vervreemdende en esthetische zoek ik wel, onbewust. Zodat je niet denkt: o, dit is gewoon een pornofoto of een docufoto van een naaktcamping.’
LARA VERHEIJDEN
Waar wil je over vijf jaar zijn? ‘Ik wil meer films maken en misschien werken aan een serie met mijn vriend, die schrijver is. En vooral: die naaktkalender over de hele wereld gaan trekken. Het lijkt me heel vet om bijvoorbeeld de Japanse versie te maken, of de IJslandse, of de Braziliaanse. De beelden moeten zo artistiek mogelijk zijn, daar wil ik niet op inleveren, maar het eindproduct mag commercieel zijn. Wat mij betreft komt de kalender bij de Hema te liggen.’
> 15-11-19 14:51
38
info
KRANT
service & info
mee info r iams op terda m .nl
LAST MINUTE TICKET SHOP In de Last Minute Ticket Shop koop je op de dag van de voorstelling online kaarten met korting tot 75 procent. Elke dag is er een nieuwe selectie van voorstellingen en concerten van de Amsterdamse theaters en concertzalen. iamsterdam.com/lastminute
I AMSTERDAM STORE
Valid until 31-12-201 8 Check in each carr and out required ier on ever with y trip
Als Amsterdam een winkel zou zijn, hoe zou die er dan uitzien? Het antwoord op die vraag vind je aan de IJ-zijde van het Centraal Station. Ontdek het beste van Amsterdam in de I amsterdam Store. IJ-hal (noordzijde Centraal Station) Voor openingstijden, zie: iamsterdam.com/store
ADRESSEN - Stationsplein 10 (tegenover Centraal Station) - Aankomsthal 2, Schiphol Plaza Voor openingstijden, zie: iamsterdam com/visitorcentres
04 UK ETEN & DRINKEN ENZO DEC 2019_RD.indd 38
CLASS 2
& REGIO N TRAVEL TICKET
HET AMSTERDAM & REGION TRAVEL TICKET
I AMSTERDAM VISITOR CENTRES Bezoek een van onze Visitor Centres voor informatie over Amsterdam e.o., voor excursies & rondvaarten, plattegronden en gidsen, tickets voor het openbaar vervoer, souvenirs, hotelreserveringen en de I amsterdam City Card. iamsterdam.com/visitorcentres twitter.com/Iamsterdam
1D Y AMSTERA DAM
Een ideaal cadeau voor bezoek van buiten de stad: aanschaf van de City Card geeft toegang tot meer dan 40 musea, openbaar vervoer, een rondvaart, 25 procent korting op attracties, eten en drinken en meer! Verkrijgbaar bij de I amsterdam Visitor Centres, I amsterdam Store, hotels, rederijen, musea en GVB Tickets & Info punten.
Met de nieuwe versie van het ARTT-ticket kun je onbeperkt gebruikmaken van het openbaar vervoer in Amsterdam en de omliggende regio – dag en nacht, met bus en trein – gedurende één, twee of drie dagen. Ontdek bijvoorbeeld Haarlem, rijk aan cultuur, winkels en bezienswaardigheden als het Teylers of het Frans Hals Museum. De ARTT-tickets zijn verkrijgbaar bij de I amsterdam Visitor Centres, de I amsterdam Store, GVB Tickets & Informatie op het Stationsplein en het OV Servicecenter in de IJhal van het Centraal Station.
Meer info: iamsterdam.com/citycard
Meer info: iamsterdam.com/area
I AMSTERDAM CITY CARD
15-11-19 14:49
krant KRANT
dec 2019 & jan 2020 40 43 44 46 46 48
39
WJOSVZ: RATTEN EN MUIZEN NADJA HÜPSCHER UIT ETEN TREND: SERVICE 2.0 EN ZO: WINKELS DE BUURT: RONDJE DOOR DE PIJP
HOTELNACHT
83 KEER VEGAN
Geen stad in Nederland is zo vegan friendly als Amsterdam. Dat concludeert vakantiehuizenzoekmachine Holidu op basis van onderzoek van Happy Cow, een vegan onlineplatform. Op elke 100.000 Amsterdammers zijn er 9,7 restaurants met een volledig of deels vegan aanbod: 83 in totaal. Da’s bijna twee keer zo veel als de nummer twee op de lijst, Den Haag.
Wakker worden door de dierengeluiden uit Artis of ontbijten met uitzicht op het Centraal Station: het kan weer met Hotelnacht, dé kans om in eigen stad voor een zacht prijsje te slapen in een luxehotel. Wat dacht je van Hotel Amrâth, gevestigd in het monumentale pand op de Prins Hendrikkade waar ooit reizigers in luxe hun boottickets kochten naar verre bestemmingen? Of het gloedjenieuwe nhow-kunsthotel bij de RAI? Ook een mooie optie: Hotel W, met prachtig restaurant The Duchess (foto) én het beroemde rooftop pool, dat in de winter verwarmd is. En vergeet de hotelfeestjes niet! 18 januari, hotelnacht.nl/amsterdam
WINTERLICHT Last van een winterdip? Daar zijn remedies tegen. Warmte, goed eten, wijn en gezelligheid bijvoorbeeld – allemaal dingen die samenkomen bij Winterlicht. Dit bijzondere pop-uprestaurant is nog tot half december twee dagen per week te vinden op Pampus. Heen op de boot met een Pampusbiertje in de hand, terug met een buik gevuld met seizoensgerechten van lokale groenten en kruiden. Voor €75,50 p.p. krijg je een overtocht en diner én steun je financieel het behoud van het historisch erfgoed op Pampus. t/m 14 december, pampus.nl/winterlicht
04 UK ETEN & DRINKEN ENZO DEC 2019_RD.indd 39
15-11-19 14:49
40
krant KRANT
ETEN & DRINKEN EN ZO
rat en co.
BRUTALE BEESTJES
GOED VERHAAL Als je dacht dat jij last van muizen of ratten hebt, luister dan eens naar aflevering 217 van de podcast Echt gebeurd. Hierin vertelt Chris Brouwer over het souterrain dat zij met haar vriend in Amsterdam kocht. De makelaar had haast, er hing een rare lucht. Toch kochten ze het appartement, niet wetende wat er allemaal achter die muren schuilde. Tรณt rattenvanger Ricky met zijn harpoen langskwam. echtgebeurd.net
04 UK ETEN & DRINKEN ENZO DEC 2019_RD.indd 40
15-11-19 14:49
41
Ze krioelen door parken, bioscopen en restaurants en trippelen zelfs doodleuk door de etalage van een Nutella-shop. De rat en co. rukken op in Amsterdam. Hoe moet dat nou als gif straks verboden wordt? tekst Alice Boothby
DE RAT IN DE STAD
D
e Amsterdamse Deborah Ligtenberg vond geregeld spetters water op de toiletbril en daarnaast. Raar? Absoluut. Maar ze ging er altijd vanuit dat het haar kinderen waren. Tot ze op een dag aan het douchen was en haar man verschrikt in de badkamer stond. Hij had zonet een rat ín de wc-pot zien verdwijnen, verklaarde hij. ‘Ik dacht alleen maar: nee, dit kan niet. Maar mijn man was stellig: hij had écht een rat gezien. Eerst het beest, daarna alleen nog een lange, dikke staart in de pot. Vervolgens heeft hij uit een reflex het toilet doorgespoeld.’ Deborah en haar man schakelden meteen een specialist van de gemeente in die met gif en vallen de rat te lijf ging. Na een paar weken leek de rat verdwenen. Deborah: ‘Volgens de rattenvanger was het een jonge rat die nieuwsgierig moet zijn geweest. Hij kon zo, hop, via de relatief lage riolering naar ons jarendertighuis naar boven. Het is een bizar verhaal, waar ik nu wel om kan lachen. Maar de eerste weken heb ik wel eerst wcpapier in het toilet gelegd voordat ik ging plassen. Ik was doodsbang dat ik in mijn bil gebeten werd door een rat.’ VAN ÉÉN NAAR TACHTIG Edward Bronts van de Dierplaagbeheersing in Amsterdam kent het soort verhalen. ‘Dan is er
wat mis met de terugslagklep in het rioolstelsel. In het riool zitten ratten, maar als zo’n klep kapot is, kan een rat omhoog zwemmen en in je toiletpot terechtkomen. Dat is even schrikken, maar is gelukkig gemakkelijk door een loodgieter op te lossen.’ Hoeveel muizen en ratten er precies door de stad dwalen, is moeilijk vast te stellen: tellen is lastig en bovendien kan een beetje vruchtbare rat zo’n tachtig jongen per jaar krijgen. ‘Maar,’ vertelt Bronts, ‘we zien juist een lichte afname in het aantal rattenmeldingen in Amsterdam de afgelopen jaren.’ In 2016 kwamen er 2589 klachten binnen, in 2017 liep dat op naar 2654 en vanaf dat moment daalde het aantal plotseling aanzienlijk. Vooral in Nieuw-West nam de overlast flink af. Dat is volgens Brants te danken aan een nauwe en intensieve samenwerking met buurtbewoners, instanties, wijkbeheerders en woningcorporaties. ‘Door goede voorlichting zijn bewoners bewuster dan ooit dat etensresten niet mogen rondslingeren. Voor mensen die vanuit een religieuze geloofsovertuiging geen eten mogen weggooien, is een broodbak bijvoorbeeld ideaal gebleken.’ Hij doelt op de islamitische bewoners van de wijk die, aangezien voedselverspilling in de islam tegengegaan dient te worden, hun broodresten liever op straat bleken achter te laten voor de
>
IN PARIJS KRIJG JE GEEN BOETE ALS JE GIF STROOIT, MAAR ALS JE DAT NÍET DOET
04 UK ETEN & DRINKEN ENZO DEC 2019_RD.indd 41
15-11-19 14:49
42
krant KRANT
ETEN & DRINKEN EN ZO
rat en co.
RATTENVANGERS VAN MANHATTAN Nee, Amsterdammers zijn niet viezer dan New Yorkers of Parijzenaren. Ook andere grote steden kampen met knaagdierenoverlast, en al langer dan wij. Wel wordt juist daardoor de bestrijding serieuzer aangepakt, met in NYC o.a. getrainde borderterriërs als rattenjagers. En anders kunnen we naar goed New Yorks gebruik de rat maar beter gewoon omarmen. Zo werden de op straat gefilmde ‘pizza rat’ (een rat die een pizzapunt meesleepte) en ‘avocado rat’ (met een avocado dus) er op social media niet verguisd, maar juist bewonderd vanwege hun doorzettingsvermogen. Daar kan onze ‘crêpe mouse’ nog jaloers op zijn.
7X D
1. Laat is al 2. Bew 3. Maa afwa 4. Vuilc of op nog 5. Zorg in bu een kiere 6. Nieu goed 7. Toch met Zij ge
ggd.am Boven: filmstills uit de De Wilde Stad (2018). De makers zijn momenteel bezig met een natuurfilm over, jawel, ratten in de stad.
vogeltjes. Dat mag sinds 2018 sowieso al niet meer; zelfs even gezellig de eendjes voeren komt je in West duur te staan, door een boete van zeventig euro. DE RAT VS. DE RUPS Een daling in het aantal rattenmeldingen is verrassend, gezien de merkbaar groeiende overlast van ongedierte in de stad. In oktober haalde een hongerige muis nog het nieuws, toen die zich in de etalage van de Ice Twice Bakery op de Zeedijk tegoed deed aan een crêpe. Gewoon overdag, in het volle zicht van voorbijgangers. Volgens Bastiaan Meerburg van Stichting Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) is een daling in het aantal rattenklachten dan wel goed nieuws, maar zegt het niet alles over de grootte van het probleem. ‘A fgelopen zomer hadden we een eikenprocessierupsenplaag. In Amsterdam waren er slechts 145 meldingen, terwijl het een enorm probleem was.’ Hij is daarom van mening dat het ratten- en muizenprobleem misschien nog wel veel
04 UK ETEN & DRINKEN ENZO DEC 2019_RD.indd 42
groter is dan wij denken, maar dat precieze cijfers ontbreken. Net als een goede oplossing trouwens. Daarmee doelt Meerburg op de wettelijke beperking van ratten- en muizengif die vanaf 2023 in werking treedt. Het gif zou namelijk ook andere dieren schaden, zoals roofvogels. Wie dus na 2023 een muizenplaag in huis te lijf wil gaan, kan niet meer de veelgebruikte gifstoffen (anticoagulanten, die de bloedstolling verstoren) kopen, maar waarschijnlijk alleen nog alfachloralose, een middel dat het zenuwstelsel aantast. En dat werkt minder goed, omdat de dieren lijken te begrijpen dat dit gif wordt toegepast en het voer laten staan. De enige oplossing dan: het inschakelen van professionals die nog wel gebruik mogen maken van alle middelen. MUIZEN? PECH GEHAD! In sommige gemeenten betekent dat dat de particulier diep in de buidel moet tasten. Goed nieuws: in Amsterdam helpt de gemeente je kosteloos met de beheersing van een rattenplaag. Maar wie te maken heeft met muizen,
moet zelf een gifloze oplossing verzinnen of betalen voor bestrijding. Edward Bronts: ‘Ik snap de keuze wel. Wanneer je een probleem écht wilt oplossen, moet je het goed uitvoeren. Veel mensen lezen de gebruikshandleiding van gif niet eens. Je moet het om de zoveel dagen controleren en bijvullen, anders krijg je een zekere resistentie en zorg je voor onnodig dierenleed.’ Bastiaan Meerburg sluit zich daarbij aan: ‘Vanuit milieuoogpunt is dit verbod een belangrijke stap. Maar het heeft wel gevolgen op het gebied voor dierplaagbeheersing. En de alternatieven zijn schaars.’ DIKKE BOETE Zolang mensen etensresten en vuilnis laten rondslingeren, zullen de muis en de rat dankbaar in de stad blijven wonen. Daarbij krijgen jongeren nauwelijks voorlichting in huishoudelijke hygiëne en draagt – daar is-ie weer – de stikstofproblematiek ook bij. ‘Juist wanneer boerderijen verdwijnen, gaan ratten en muizen op zoek naar een ander warm huis.’ Om ergere overlast te voorkomen, zou de
15-11-19 14:49
43
In het wild Nadja Hüpscher luistert af
EVEN DE EENDJES VOEREN KOMT JE IN WEST DUUR TE STAAN: ZEVENTIG EURO BOETE
7X DO’S EN DONT’S 1. Laat geen etensresten achter in of rond huis: een kruimel is al een maaltijd voor een muis. 2. Bewaar afval in een goed afsluitbare bak. 3. Maak vaak schoon en werk regelmatig die stapel afwas weg. 4. Vuilcontainer vol? Zet je zak niet naast de container of op je balkon, maar maak er melding van en neem ’m nog even mee terug naar huis. 5. Zorg ervoor dat je huis goed afgesloten is: geen openingen in buitenmuren (een muis kan écht al door een spleet van een halve centimeter kruipen), doorvoergaten of brede kieren. 6. Nieuwe keuken? Zorg ervoor dat alle doorvoeropeningen goed gedicht worden en er geen holle ruimtes ontstaan. 7. Toch een ongewenste indringer ontdekt? Neem contact op met de afdeling Dierplaagbeheersing van GGD Amsterdam. Zij geven je advies over de vervolgstappen. ggd.amsterdam.nl/dierplagen
overheid dus nu moeten ingrijpen. Dat gebeurt in andere wereldsteden al wel. Zo krijg je in Parijs niet een boete als je gif strooit, maar als je dat níet doet. Wie geen rattengif gebruikt of vallen zet, kan rekenen op een bon van 450 euro. En in New York wordt al jarenlang geëxperimenteerd met rattenvoer met anticonceptiemiddelen. Met preventie (zoals het schoonhouden van de stad) kom je een heel eind, maar er is volgens Meerburg meer nodig om een ratten- en muizenplaag binnen de perken te houden. Oftewel: er is werk aan de winkel. ‘De overheid moet keuzes maken. Kan er nog meer schoongemaakt worden, kan er net als in Parijs beboet worden? Regeren is vooruitzien.’ En de burger? ‘Zorg dat je nergens eten laat rondslingeren. Ook kun je ervoor kiezen om een natuurlijke vijand in huis te nemen. Een kat dus, maar ook sommige honden zijn goede rattenvangers, zoals terriërs en Jack Russels. Zelf heb ik een uilenkast in de tuin staan. In het broedseizoen zie ik de steenuilen op en neer vliegen met een muisje.’
>
04 UK ETEN & DRINKEN ENZO DEC 2019_RD.indd 43
Een vrouw, rond de 75 jaar, drinkt koffie met een vriendin in de Hema naast Waterlooplein. Dus m’n man ligt in dat bed in ’t ziekenhuis, helemaal verlamd aan één kant, kan nog net ademen. Dat zit allemaal klem, hè: omdat hij op zijn zij ligt, komt er amper nog lucht in zijn mond. Hij ligt feitelijk te sterven, want eten doet-ie ook niet meer en zo’n snoertje in zijn keel wil hij niet. Vriendin Hoe lang kon dat duren dan? Vrouw Dat konden ze niet zeggen. Sommigen leven nog twee weken door zonder eten, en hij was natuurlijk al een junk. Want wat kostte-ie nou feitelijk? Tien sigaren op een dag en zes glaasjes jenever. Op ’t laatst kocht ik de goedkoopste. Hij had niks door. Soms nam hij vla. Van de Aldi. Alleen maar suiker en nicotine, heeft-ie het tien jaar op gedaan. Vriendin Kon-ie nog praten? Vrouw Nee joh. Ja, hij riep om z’n ‘moedertje’, nou, die is allang de pijp uit natuurlijk. En gister zei hij opeens: ‘Begeleid me in het donker!’ Ik hield z’n hand wel vast, hoor, maar ik ga niet mee. Laat mij nog maar even alleen. Geen gezeur, geen was en niet die vieze luchten allemaal. Och mens, ik leef op. Ga maar, dacht ik, ga dan. Vriendin Ga je eindelijk een keer mee met die geloofsreizen? Is allemaal verzorgd en je loopt een eind, maar dan zie je ook wat en ze leggen alles uit: ‘Hier is nu een muur, vroeger was het een kerker.’ Enig. Vrouw Ja. Ik ga mee. Ik ga alles doen wat God verboden heeft. Hij had tot gister nog eisen, hoor. Want ik liep weg bij z’n bed. Ik zeg: ‘Ik ben zo weer terug.’ ‘Hoe laat?’, vraagt hij. Ik zeg: ‘Om vier uur.’ Hij hoeft niet te weten dat ik met de begrafenisonderneming moest bellen. Hij weer: ‘Hoe lang duurt het nog voordat het vier uur is?’ Ik: ‘Nog twee uur.’ Hij: ‘Dan blijf ik nog even.’ En hij wachtte toch op me, hè. Hij wil niet alleen doodgaan. Dat snap ik wel, we zijn al meer dan vijftig jaar nog geen meter uit elkaar geweest. Dus ik hou z’n hand vast en zeg: ‘Ga maar, ga maar’, en hij: ‘Help me!’ Ik vraag ’m: ‘Waarmee, Henk? Met doodgaan?’ ‘Nee,’ zegt-ie, ‘dat kan ik wel alleen.’ Dus toen is-ie gegaan. Beetje morfine erbij en dat was het. Ja... Mooi, hè, het leven? Vrouw
15-11-19 14:49
44
krant KRANT
restaurants
ETEN & DRINKEN EN ZO
UIT ETEN
Onze favoriete nieuwe restaurants, cafés en eetwinkels
tekst Famke en Floor van Praag @shortlist-amsterdam.nl
BAMBINO
ROSA DE WEERD
eten service sfeer Gemiddelde menuprijs: €35
BAMBINO
P
ontificaal in ons kookboek Shortlist Amsterdam staat restaurant BAK in de Van Diemenstraat, waar subliem wordt gekookt met voornamelijk groenten. Enige is dat je daarvoor wel een complete avond en wat centen uit moet trekken, dus het is geen plek voor elke week. Toen we hoorden van de nieuwe baby van de drie BAK-eigenaren, veerden we dan ook meteen op. Bambino is namelijk het simpele kind van de jongens. Geen fratsen, lekkere wijnen, goeie happen; wij noemen dat een culinair café. Bambino zit in een pandje op de Vijzelgracht waar de afgelopen 33 jaar favoriet Caffè Panini huisde. Het pittoreske pand is nog steeds vrij fragmentarisch: verschillende niveaus, de ene ruimte na de andere, tafeltjes dicht op elkaar, her en der
04 UK ETEN & DRINKEN ENZO DEC 2019_RD.indd 44
gegrilde prei en een smeuïge uitzicht op de Prinsengracht. eidooier – een beetje eten Geen aangekleed geheel: de zoals thuis. We eindigen met formica tafelbladen hebben soezen gevuld met vanille-ijs, een kleurtje en er zijn linnen aan tafel overgoten met goede servetten, maar de muren chocoladesaus. Classic rechttoezijn leeg, gordijnen afwezig. rechtaan. Op de kaart (met gerechtjes Bij Bambino is het verfijnde van om te delen) ook hier veel BAK doelbewust weggelaten: groentegerechten, maar dan ontdaan van elke tierlantijn. We het zijn comfortabele, betaalbare bordjes eten, bereid met goede eten een salade met bloemkool, ingrediënten. Echt verbluft zijn radijs, fetacrème en bosui: fris we niet, maar dat is hier ook en knapperig, maar we missen wel wat samenhang. De spitskool helemaal niet de bedoeling. is heerlijk zacht en komt met een Het is een plek voor een paar gerechten met veel goede wijn, beurre blanc met vlierbloesem. of even snel een aperitief met Altijd fijn, een zuurtje in wat lekkers erbij voordat je zo’n machtige saus, hoewel naar de film gaat. En als we hij wat te waterig is. Verder fine willen dinen, gaan we wel eten we nog heerlijke arroz naar die andere zaak in de Van (rijstgerecht) met een krachtige Diemenstraat. strandkrabbenbouillon en blaadjes rauwe witlof voor een bittere bite, en een comfortabel Vijzelgracht 5h gerecht van witte bonen met Bambinobar.nl
15-11-19 14:50
45
LYAN VAN FURTH @LVF PHOTOGRAPHY
TOZI Ook Italianen doen aan kleine bordjes om te delen. De echte Venetiaanse cicchetti eet je bij TOZI in het vernieuwde Park Plaza Hotel bij het Vondelpark. Denk aan calamari, carpaccio met truffel en ravioli met krab. TOZI is behoorlijk populair in Londen en we verwachten dan ook dat Amsterdam(-Zuid) deze verfijnde eetbar zal omarmen. Koningslaan 3 toziamsterdam.nl
EDEL BY DENNIS Dennis Huwaë, de veelgeprezen chef van restaurant Daalder, heeft Edel in West overgenomen. Het unieke pand met fijn terras kreeg een flinke upgrade, maar is nog steeds voor iedereen. De keuken tikt bijkans alle windstreken aan: je eet hier bijvoorbeeld Javaanse boerderijkip of Texaanse ‘Austin’ BBQ-kool met ponzu, maar ook taco’s met pittige kabeljauw of foccacia met sardientjes uit Genua. Postjesweg 1 edelbydennis.nl
NIEUW AMSTERDAM
Bar winterweer vraagt om warm vet. Gelukkig heeft De Kaaskamer uit de 9 Straatjes, een van de betere kaaswinkels in de stad, een pop-up-fonduerestaurant in het Westerpark geopend. Tot maart eet je hier een smeuïge Zwitserse, Franse of Hollandse kaasfondue, geserveerd met zuurdesembrood, cornichons en groenten. Voor wie niet van gesmolten kaas houdt, is er stevige kost als rillettes van zalm, confit de canard en paté de campagne (van De Pasteibakkerij).
In het monumentale West-Indisch Huis aan de Haarlemmerstraat, waar ooit het startschot werd gegeven voor Nieuw Amsterdam (oftewel New York), opende een eetcafé uit vervlogen tijden. De eigenaren van Café Nieuw Amsterdam – die ook achter succesnummers als Meneer Nieges en Hanneke’s Boom zitten – gaan terug naar de basis met broodjes half-om, ossenworst en oma’s gehaktbal. De nostalgie gaat verder, want ’s avonds prik je hier een sliptongetje, pasteitje of bordje slakken weg – om het vervolgens af te toppen met dame blanche of wentelteefjes.
Gosschalklaan 7 dekaaskamerfondue.nl
Haarlemmerstraat 75 cafenieuwamsterdam.nl
FONDUE
04 UK ETEN & DRINKEN ENZO DEC 2019_RD.indd 45
15-11-19 14:50
46
krant KRANT
winkels
ETEN & DRINKEN EN ZO
TREND
EN ZO... De nieuwste & leukste winkels in de stad
tekst Sanne de Bruin
STUKJE SERVICE tekst Anne Dirks
Randstedelingen komen chronisch tijd tekort. Dus zien we overal bedrijfjes opduiken die diensten aanbieden bij een bestaande dienst. Klinkt ingewikkeld? Valt mee. Deze bedrijven spelen in op al bestaande diensten en nemen de consument daarmee nóg meer werk uit handen. Neem Key Butler, gericht op mensen die hun huis verhuren via Airbnb en weinig tijd hebben. Schakel Key Butler in en je huis wordt schoongemaakt voordat de gasten arriveren en daarna nog eens (€45). Wachten op de huurders hoeft daarnaast niet meer, want Keybutler regelt ook de sleuteloverdracht (€35). Online platforms als Marktplaats en United Wardrobe maken het makkelijker om de kleding die je niet meer draagt te verkopen. Foto schieten, uploaden, klaar. Voor wie hier te druk voor is, bedacht vintageverkoopsite The Next Closet iets nieuws: de premium service. Je stuurt je kleren naar The Next Closet, zij maken er foto’s van, zetten het online en regelen het verzenden. Jij hoeft alleen nog maar de euro’s op je bankrekening te zien binnenkomen. Ténzij je item niet verkocht wordt, want dan brengen ze €7,95 in rekening voor het terugsturen. Voor shoppers die vaker online miskopen doen, biedt Returnista uitkomst. Deze dienst komt de pakketjes die terug moeten bij je thuis ophalen en brengt ze naar het postkantoor (€5,95). Fitting Room Club gaat nog een stap verder. Binnenkort (vanaf 2020 in Amsterdam) kun je al je aankopen laten bezorgen bij deze club vol roze pluche, lekkere koffie en goedverlichte paskamers, zodat je alles op je gemak kunt doorpassen. De kledingstukken worden op hangertjes gehangen, gestoomd en wel. En mocht iets toch niet helemaal je ding zijn, dan sturen ze het voor je terug. Vooruitstrevend misschien, maar ook verwarrend. Want is dit dan niet gewoon net als een, tja, winkel?
04 UK ETEN & DRINKEN ENZO DEC 2019_RD.indd 46
AESOP Het duurde even, maar de deuren van de eerste Aesop-winkel staan wagenwijd open. Het luxe verzorgingsmerk uit Australië, dat voorheen alleen in de winkels van Skins Cosmetics te koop was, is neergestreken in een karakteristiek hoekpand aan de Utrechtsestraat. Hier vind je fijne beautyproducten speciaal voor huid, haar en lichaam. Het kostenplaatje: zo’n €25 voor een handcrème en €63 voor een hydraterende gezichtspeeling. Handig is dat je alles eerst kunt testen voordat je het afrekent. Ook leuk: geen Aesop-winkel wereldwijd is hetzelfde. Door met allerlei architecten, interieurontwerpers en kunstenaars samen te werken, ontstaat er een uniek interieurontwerp. Zeker een bezoek waard dus. Utrechtsestraat 93 aesop.com
15-11-19 14:50
an rheen eken e fijne plaatje: chtekent. llerlei , dus.
47
WEEKDAY SIMON’S TAFEL Nooit meer met lege handen aankomen op een feestje? In deze cadeauwinkel met betaalbare interieurspullen vind je gegarandeerd een mooi presentje. Denk aan Portugees servies, proseccoglazen en fraai bestek – oftewel: alles voor een perfect gedekte tafel – maar ook kookboeken, tafellampen, kunstbloemen, kaarshouders, houten snijplanken en kleine meubels. De kans is dus groot dat je niet alleen met een topcadeau thuiskomt, maar ook met nieuw spul voor in je eigen huis. Zo, dan hebben we je vast gewaarschuwd.
Wie het centrum liever vermijdt, kan nu ook in De Pijp shoppen bij dit Zweedse denim- en modemerk. Het gloedjenieuwe, tweede filiaal van de sportieve telg uit de H&M-familie ligt om de hoek van de Albert Cuypmarkt en tussen de gezellige kroegjes. Weekday heeft van alles in de collectie – jassen, spijkerbroeken, sweaters, haaraccessoires, tassen, ondergoed – voor zowel de man als de vrouw. Het merk zet zich ook in voor meer cultureel bewustzijn met het Zeitgeist Zeitgeist-project: elke week een nieuw printontwerp op T-shirts dat gebaseerd is op actuele gebeurtenissen in de samenleving. Gerard Doustraat 69 weekday.com
Zeilstraat 44-46 simonstafel.nl
KRAKATAU Op plekken waar de temperaturen in de winter ver onder het vriespunt dalen, is een warme jas natuurlijk noodzaak. Logisch dus dat het Russische streetwearmerk Krakatau zich heeft toegewijd aan het ontwerpen van superfunctionele (winter)jassen. Reken op slimme snufjes als een extra windflap, een magneetsluiting of een opstaande kraag met nekbescherming. Ook handig: ze geven per winterjack (kosten: zo rond de driehonderd euro) aan tot welke minimale temperatuur de jas bestendig is. Het jassenlabel, met winkels in Berlijn, Moskou en Sint-Petersburg, is voor zowel mannen als vrouwen. Nieuwe Spiegelstraat 30 krakatauwear.com
LINDT Een winkel om bij weg te smelten: deze nieuwe chocoladeboetiek in hartje centrum. Het Zwitserse merk, dat al sinds 1845 chocolade maakt en het smelten ervan naar eigen zeggen heeft uitgevonden, staat bekend om de chocoballen in 24 (!) verschillende smaken, zoals cappuccino, pistache, drop en mango. En alles heerlijk gesorteerd op kleur en smaak. In de winkel vind je verder chocoladetabletten, bonbons en pralines. Ideaal als cadeau of om je eigen cravings te stillen. En voor de echte fans: ze verkopen zelfs chocopasta voor op de boterham. Heiligeweg 22 lindtchocolaterie.nl
04 UK ETEN & DRINKEN ENZO DEC 2019_RD.indd 47
15-11-19 14:50
48
krant KRANT
ETEN & DRINKEN EN ZO
buurt
CAFÉ CARON In november 2018 ontving dit familierestaurant, gerund door de Franse chef Alain Caron en zijn zoons David en Tom, een Bib Gourmand. En dat terwijl de ambiance en de sfeer altijd uitermate relaxed is. Veel bewoners van De Pijp zien deze plek als het verlengstuk van hun woonkamer. Frans Halsstraat 28 cafecaron.nl
04 UK ETEN & DRINKEN ENZO DEC 2019_RD.indd 48
15-11-19 14:50
49
de pijp
NOG ALTIJD EEN TRENDSETTER Breng één dag door in de Pijp en je bent helemaal bij, zeker op culinair gebied. Van knalblauwe thee tot bibimbap: hier krijgen trends nog steeds het eerst voet aan de grond. tekst Inger van der Ree illustratie Barbara van den Berg/SaltyStock
I
n elke grote stad vind je ze: buurten waarvan je wéét dat je hier de internationale trends het eerst gaat tegenkomen. Rafelrandjes vind je er niet meer, maar daarvoor kom je ook niet; hier laten de bewoners het breed hangen en staan de toeristen in de rij. Beroemdheden komen af en aan, al dan niet omdat ze er een eigen eetzaak runnen. De Pijp is zo’n buurt. Er gebeurt dan ook zo veel dat we er elke maand wel een rubriek aan kunnen wijden. Tijd voor een update dus: dit zijn de nieuwe, leuke of verrassende plekken van De Pijp.
ÉÉN GROOT CAFÉ Ook bij Matcha Mafia proef je iets bijzonders. ‘Matcha is Japanse, groene poederthee en staat bekend als superfood onder de superfoods. Het bevat veel antioxidanten en geeft je een verhoogd concentratievermogen’, zegt mede-oprichter Ilona Swagemakers. Bij Matcha Mafia komt de thee in alle soorten en maten: warm, knalblauw, met ijs of latte. Iets verderop, bij De Merkenwinkel ( , zie kader), ben je aan het juiste adres voor kerstinkopen. Überhaupt is de Gerard Doustraat hard bezig om de 9 Straatjes als winkelgebied van de troon te stoten, want op elke hoek vind je hier wel een hippe zaak: van Baskèts, Felice, Anna + Nina en Bricklane tot Elcie Amsterdam. Maar wie inmiddels gewoon behoefte heeft aan een lekker biertje, zet koers naar café Flamingo . Hier proef je speciaalbieren, vergezeld door hippe (of minder hippe, maar daarmee niet minder lekkere) borrelhappen. Het zet de toon voor de
hele Van der Helststraat, want die is inmiddels herkenbaar als één groot café. In het weekend is het hier bommetjevol. Wie uit is op meer culinair avontuur, koerst naar Sjefietshé , dat ceviche (Zuid-Amerikaanse rauwe vis gemarineerd in citroen of limoen) al hip maakte toen niemand het nog kon uitspreken. De fonetisch gespelde naam deed wonderen. Het zit hier dan ook heel vaak heel vol. Ook bij Deli Gotjé zit je goed voor een culinaire hap. Hier runt Jan Gotjé jr. (telg van de grote Amsterdamse familie die al jaren notenmarktkraams runt) samen met zijn vrouw Senta sinds maart een delicatessenzaak. ‘Voor onze avocadopesto fietst menig Amsterdammer om.’ OP WERELDREIS Waar ook voor omgefietst wordt, is Glou Glou , een biologische wijnbar. Toegegeven: dat het personeel Frans spreekt, is natuurlijk al het halve werk, maar ook de hapjes zouden niet misstaan in een Parijs’ arrondissement. Geheel volgens de laatste trends leer je hier ook natuurwijn drinken. Voor veel mensen is die troebele kleur en de smaak best even wennen. Om toch nog wat meer van de Zuid-Amerikaanse keuken te ontdekken, begeef je je in de richting van Nazka , waar het menu een samenstelling is van Peruaanse smaken en Aziatische invloeden. En wie zijn culinaire ontdekkingstocht tot slot naar een nog hoger plan willen tillen, stopt bij Kim Chi Wow . In dit kleine tentje kun je een bibimbap en kimchi (oftewel: de hotshots uit de wereldwijd superpopulaire Koreaanse keuken) proeven.
OEUF
DE MERKENWINKEL
‘Wij hebben ons laten inspireren door Parijs en New York, waar het stikt van tentjes die eieren een hoofdrol laten spelen’, zegt Jeroen van der Linden, een van de oprichters. Op de kaart vind je dus klassiekers als eggs benedict en croque madame, maar ook twee sunny sides up met porcini en geschaafde truffel.
In deze pop-up verschijnt bijna elke week een andere winkel. ‘Tussen 9 en 15 december vind je hier bijvoorbeeld leuke breisels, zoals kussen en plaids, van Agatha Amsterdam’, vertelt Nina Aelbers. ‘Ik begon in 2014 met dit concept en toen waren er nog amper pop-ups in Amsterdam: binnen een paar maanden was ik voor het hele jaar volgeboekt.’
Daniël Stalpertstraat 36 oeufamsterdam.nl
04 UK ETEN & DRINKEN ENZO DEC 2019_RD.indd 49
IRIS OOMS
DONOTSAYCHEESE.COM/HIDDE VAN DER LINDEN
MINITUINTJES ‘Hummus en falafel kennen we nu wel’, zegt Barak Cohen van restaurant Bardak . ‘Wij komen zelf uit Israël, Tel Aviv, en wilden laten zien dat deze MiddenOosterse keuken meer te bieden heeft.’ Bij Bardak proef je bijvoorbeeld mushroom shawarma; shoarma gemaakt van champignons, inclusief een bijpassende cocktail. Iets verderop zit Bakers & Roasters , een van de populairste koffietentjes van de Pijp. Op een willekeurige ochtend staat hier een rij tot ver op de stoep. Ook in de Frans Halsstraat, uitgegroeid tot een van de culinairste straten van Amsterdam, is het dringen geblazen om een stoeltje te bemachtigen bij populaire restaurants als Café Caron ( , zie kader). Een stukje verderop werd vorig jaar trouwens een nieuwe parkeerplaats geopend, waardoor het hier nu mogelijk autovrij wordt. Voor dat officieel het geval is, hebben bewoners voormalige parkeerplekken vast geblokkeerd met
plantenbakken en stoeltjes: schattige minituintjes in het hart van de stad. Loop iets verderop binnen bij Oeuf ( , zie kader) of, als je het erop wilt wagen, bij de veelbesproken Brasserie Maris Piper . Deze laatste toevoeging aan de reeks restaurants van Breda-oprichters Freek van Noortwijk, Guillaume de Beer en Johanneke van Iwaarden zit al sinds de opening stampvol, met tussen het publiek opvallend veel BN’ers, dankzij Freeks liaison met Katja Schuurman. Of reserveer er alvast de beruchte Chef’s Table – een exclusieve plek met twaalf barzitplaatsen rondom de open keuken.
Gerard Doustraat 76 demerkenwinkel.nl
15-11-19 14:50
TOP 5 ➋
I amsterdam Store Amsterdam CS, IJ-zijde
➊
➌
➍ ➊ RIJKSWACHTERS
Na de heropening van het Rijksmuseum zijn de transportkisten waarin kunstwerken vervoerd werden bewerkt tot deze Rijkswachters. Elke houten robot heeft een uniek nummer, die correspondeert met een kunstschat die hij in zijn diensttijd beschermde. Voer het nummer op de website in en de Rijkswachter onthult welk kunstwerk dat was. XS €27,50, S €37,50, M €79, M met lamp €125
➋ LOWLANDER BEER
De brouwers van Lowlander Beer wilde weten wat er gebeurt als je botanische kruiden, specerijen en fruit zou gaan brouwen en op deze manier een nieuwe smaak aan bier zou geven. Het resultaat: eigenzinnig bier uit de lage landen. Cadeauverpakking | €14,95
➌ SPICE IT UP
➎ UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 50
Ieder jaar lanceert Tony’s drie nieuwe smaken die tijdelijk verkrijgbaar zijn. Dit keer zijn het repen in de smaken Wit Kur-
kuma Chai Kokos voor de snoepende yogi, Melk Honeycomb Tijm voor de fijnproever en Puur Chili Fudge Roze Peper voor wie er wel wat peper in zijn reep kan gebruiken. Om cadeau te doen, of allemaal zelf op te eten. Prijs €10,50
➍ ALLEMAAL ARTIS
Alle Artis dieren in een doosje. Van enorm tot minuscuul. Met veren, een slurf of heel veel pootjes. Met deze kleurige bouwstenen kun je alle dierentuindieren namaken óf zelf nieuwe beesten verzinnen. Voor de kleine en de grote dierenliefhebbers.
➎ MET HUIS EN HART
De zachte kussens van V.at the City Amsterdam maken het mogelijk om de iconische Amsterdamse grachtenpanden mee naar huis te nemen. Verkrijgbaar in 45x45cm of 70x70cm, in kleuren zoals stoffig roze, lichtblauw of helder rood én duurzaam geproduceerd. K|ein €60, groot €100
#iamsterdamstore
15-11-19 13:38
dec 2019 & jan 2020
KRANT
50
t/m
59 60 63 64 66
51
AGENDA: MUZIEK, THEATER, DANS, CABARET, FESTIVALS, MUSEA & EXPOSITIES COLOFON AMSTERDAM TOEN DE STAD UIT GROETEN UIT AMSTERDAM: MARTIJN KONING
SOIR HISTORIQUE Of je nu een kenner of een dans-dummie bent: grote kans dat je in beide gevallen omver wordt geblazen door de souplesse en onfeilbare controle waarmee de dansers van het Nederlands Dans Theater zich over het podium bewegen. Het NDT wordt zestig en dat vieren ze onder andere met Soir Historique. Met de kamer als thema bestaat de voorstelling uit het stuk Situation uit 1970 van Hans van Manen, The missing door (foto) van Gabriela Carrizo uit 2013 en als klap op de vuurpijl een wereldpremière van Roemeen Edward Clug. Geïnspireerd op de eerste twee stukken maakte Clug een nieuwe choreografie in zijn subtiele en scherp gedefinieerde bewegingstaal.
RAHI REZVANI
5 t/m 8 december ITA
UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 51
15-11-19 13:38
52
KRANT
POP & JAZZ CHRIS DE BURGH - CLASSIC ALBUMS TOUR De Ierse singer-songwriter speelt twee van zijn meest bijzondere albums achter elkaar. ‘Into The Light’ en ‘Moonfleet & Other Stories’ omvatten samen 36 nummers die hij tijdens het concert in zijn geheel zal uitvoeren met zijn volledige band. zo 1, ma 2 dec 20:00, Koninklijk Theater Carré, € 45,THE PAPER KITES Dit vijftal uit Melbourne maakt dromerige indiefolk met elektronische invloeden. Drie jaar na de release van het laatste album ‘twelvefour’ kwam afgelopen jaar het nieuwe album ‘On The Corner Where You Live’ uit. ma 2 dec 19:30, Paradiso, € 19,THE NEW POWER GENERATION The New Power Generation is de oude begeleidingsband van Prince. Na de dood van Prince besloot de band de legacy in leven te houden met tribute-shows met een nieuwe zanger genaamd Mackenzie Green. di 3 dec 19:00, Melkweg, € 40,25
MARIA MENDES BAND FT. JOHN BEASLEY Zangeres Maria Mendes valt op door haar sierlijke stijl die raakt aan fado en jazz. Speciale gast John Beasley speelde eerder bij o.a. Miles Davis. vr 6 dec 20:30, Bimhuis, € 16,-
TOP 3 POP
HEIDEROOSJES In de dertig jaar dat Heideroosjes internationale bekendheid vergaarde, bouwde het viertal een omvangrijk repertoire op in het Nederlands en Engels. za 21 dec 19:30, Paradiso, € 25,-
LOYLE CARNER Loyle Carner is een Britse rapper en acteur uit Zuid-Londen. Zijn teksten worden duidelijk geïnspireerd door de sociaal bewogen hiphop uit de jaren ’90. za 7 dec 20:30, Paradiso, € 20,RAUL MIDÓN SOLO De blinde Amerikaanse singersongwriter Raul Midón maakt al jaren furore over de hele wereld met zijn solo-optredens. De New York Times noemde hem dan ook ‘een eenmansband die zijn gitaar als een orkest laat klinken en zijn stem als een koor’. zo 8 dec 20:30, Bimhuis, € 22,-
JB MEIJERS - DELTABOY In het zuiden van de Verenigde Staten ontmoet de Nederlandse zanger, gitarist, producer en een van Nederlands beste songwriters, aldus muziekblad OOR, een bekende bluesmuzikant die vraagt: ‘How is it possible that you play your music the way you do when you come all the way from Europe?’ Gelardeerd met verhalen uit eigen ervaring gaat JB Meijers, bekend van The Common Linnets en De Dijk, in Deltaboy op onderzoek uit naar zijn Zeeuwse roots en de blues. De Kleine Komedie, 3 januari
BALKANKOOR SLAVUJ Het Balkankoor Slavuj zingt liederen over de liefde, het verlangen en de zee o.l.v. Ivo Boswijk. zo 8 dec 15:15, za 14 dec 20:15, De Engelse Kerk, € 10,JAZZ ORCHESTRA OF THE CONCERTGEBOUW A JAZZY CHRISTMAS Soulful jazz, jazzy soul en gospel met het Jazz Orchestra of the Concertgebouw onder leiding van Dennis Mackrel. Speciale gasten zijn Berget Lewis en het ZO! Gospel Choir. ma 9 dec 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 38,-
JASPER BLOM - WINNAAR BUMA BOY EDGAR PRIJS 2019 Jasper Blom geldt als een van de belangrijkste tenor- en sopraansaxofonisten uit de Nederlandse jazzscene en streeft als componist naar een synthese van jazz, pop, klassieke en geïmproviseerde muziek. Hij deelt het podium met Benjamin Herman in een hardbop-programma, experimenteert in funksessies met gitaareffecten op zijn sax en verdiept zich in middeleeuwse vocale muziek of in de pianowerken van Claude Débussy. Sinds 2006 komen al deze invloeden samen in het Jasper Blom Quartet. wo 4 dec 20:00, Bimhuis, € 25,-
MARLIJN WEERDENBURG ‘Marlijn zingt’ is een openhartige voorstelling. Over het leven. Over haar moederschap. De ziekte van haar vader. En over hoe een wereld tegelijkertijd op zijn kop kan staan en toch zinvol kan zijn. di 10 dec 20:15, De Kleine Komedie, € 11,50
KENSINGTON Sinds 2015 verkocht Kensington maar liefst tienmaal de Ziggo Dome uit. Met het succesalbum ‘Control’ maakte Kensington een zegetocht door het Nederlandse muzieklandschap. do 5 t/m za 6 dec 20:00, Ziggo Dome, € 35,-
ROYAL REPUBLIC Met Adam Grahn als frontman weet de Zweedse rockband Royal Republic met funky en dansbare rock gecombineerd met een vleugje humor een onuitputtelijke energie over te brengen. wo 11 dec 19:30, Paradiso, € 20,-
NASS EL GHIWANE Deze ‘Rolling Stones van Afrika’, afkomstig uit het mondaine Casablanca, wordt geprezen om zijn muzikale mix van volkse ritmes, gnawa-instrumenten en activistische poëzie. do 5 dec 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 27,50
AAPNOOTMIES De Nederlandse band mixt indiepop met Nederlandse teksten: een mix tussen Bon Iver en Spinvis. Met meeslepende liedjes over het heden en verleden. do 12 dec 21:30, Podium Mozaïek, € 15,NEW MODEL ARMY De Britse cultband New Model
advertentie met en door Marcus Azzini, Nazmiye Oral, Sidar Toksöz | eindregie Adelheid Roosen
dec 2019 & jan 2020
AGENDA
Over de complexe relatie tussen moeders, homoseksualiteit en religie
14 jan t/m 25 jan | Frascati
MICHELLE DAVID & THE GOSPEL SESSIONS Op het vorig jaar uitgekomen ‘Vol. 3’ klinkt de band veelzijdiger dan ooit in een unieke interpretatie van gospel in combinatie met invloeden van soul, blues, jazz en afrobeat. zo 22 dec 21:00, Paradiso, € 15,JEROEN VAN MERWIJK WAS VOLGEND JAAR MAAR VAST VOORBIJ Elke dag schreef hij een liedje. Een heel jaar lang. Een muzikale oudejaars met een selectie van meer dan dertig nummers. zo 22, ma 23 dec 20:15, De Kleine Komedie, € 11,50 PENTAGRAM (AKA MEZARKABUL) Deze trash-metal band uit Turkije heeft een aardig reputatie opgebouwd onder de naam Pentagram in eigen land en als Mezarkabul in het buitenland. Het vijftal verwerkt Anatolische invloeden in hun muziek. ma 23 dec 19:30, Melkweg, € 37,25
KIM PETRAS Popzangeres, songwriter en LGBTQ+ activist Kim Petras maakt aanstekelijke popmuziek. De in Duitsland, als Tim Petras, geboren zevenentwintigjarige zangeres haalt haar inspiratie uit popiconen als Britney Spears en Christina Aguilera, maar ook Madonna en gooit daar haar eigen discobeats en EDM sound doorheen. Afgelopen jaar presenteerde ze haar debuutalbum Clarity die werd bekroond met vier sterren door the Guardian. Melkweg, 24 januari Army doet al een paar decennia waar ze goed in is: politiek geladen poëtische nummers schrijven die geworteld zijn in folk, punk, rock en metal. vr 13 dec 19:30, Melkweg, € 25,90 ZUCO 103 Het Nederlandse Zuco 103 met zangeres Lilian Vieira viert zijn twintigjarig bestaan met een nieuw album én een jubileumtour. Het nieuwe album ‘Tripicalismo’ bevat oude hits, remixes en nieuwe nummers. za 14 dec 20:30, Tolhuistuin, € 15,FRAZZ – CHANSON IN JAZZ Jazzkwartet FRAZZ speelt chansons in een jazzy jasje, met een stevige contrabas in plaats van de accordeon en brengt nummers van o.a. Serge Gainsbourg, George Brassens, Barbara, Michel Legrand en Brel. zo 15 dec 16:00, De Nieuwe KHL, € 15,KURT ELLING Met een Grammy en vele andere prijzen op zijn naam behoort de Amerikaanse zanger tot de grote jazzvocalisten van onze tijd. In zijn kerstbeleving draait het
ˇ VEZGI KÖROGLU Een ode aan Sezen Aksu door de Turkse zangeres en songwriter Ezgi Köroǧlu en het reART Ensemble dat bestaat uit zeven topmusici. De muziek van de grootste diva van de Turkse muziek is enorm gevarieerd. Van diepzinnige, melancholische, georkestreerde ballades en kleine levensliederen tot swingende liedjes die flirten met muziekgenres en ritmes uit de Verenigde Staten, Latijns Amerika en Europa. Koninklijk Concertgebouw 1 december om universele thema’s als hoop, licht, verwondering en mysterie. zo 15 dec 20:30, Muziekgebouw aan ‘t IJ, € 12,50 HISS GOLDEN MESSENGER Zanger en songschrijver M.C Taylor verhaalt met zijn band over liefde en hoop in donkere tijden en combineert hoopvolle indie folk met melancholische blues. ma 16 dec 19:30, Melkweg, € 17,25 JOOST SPIJKERS - SPIJKERS II ‘Spijkers II’ is pop en poëzie. Jazz en fado. Rock en Balkan. Energie en melancholie. Kleinkunst met een grote K van Joost Spijkers die vorig jaar de Poelifinario won voor de meest indrukwekkende voorstelling in de categorie kleinkunst. ma 16 dec 20:15, De Kleine Komedie, € 11,50 STIPPENLIFT Stippenlift is het alter-ego van zanger en producer Hugo van de Poel. Zelf noemt hij de muziek depriwave: de zwaarmoedige teksten over huilen, leed en depressie worden omlijnd met elektronische muziek zonder opsmuk. vr 20 dec 22:00, Paradiso, € 10,-
NONA Gezegend met een gouden keel en tracks als ‘Sleeptalking’ maakt de Nederlandse soulzangeres razendsnel haar opmars op de Nederlandse podia. vr 27 dec 19:30, Melkweg, € 14,40 MATHILDE SANTING HAPPY HOLIDAYS In de donkere dagen voor Kerstmis zingt Mathilde haar lievelingsliedjes, zoals ‘Have Yourself a Merry Little Christmas’, ‘Winter Wonderland’, Joni Mitchells ‘River’ en ‘Blue Christmas’ van Elvis. ma 30 dec 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw, € 24,MERCY JOHN Het tweede album van Mercy John komt na het uitvoerig bejubelde debuut ‘This Ain’t New York’. De opvolger ‘Let It Go Easy’ is volwassener dan haar voorganger. De Americana-invloeden zijn gebleven, maar het geluid is rauwer en steviger. za 4 jan 20:00, Paradiso, € 10,DEELDER & VAN DER LEK ‘Jazz was / jazz is / jazz blijft’: De maker van deze onsterflijke poezie, Jules Deelder, is 75 en viert dit met saxhelden Boris van der Lek en Benjamin Herman. zo 5 jan 15:00, Bimhuis, € 16,FUN LOVIN’ CRIMINALS De New Yorkse band Fun Lovin´ Criminals werd met hun vernieuwende mix van rap, rock, blues en jazz, halverwege de jaren negentig razend populair met hits als ‘Scooby Snacks’ en ‘The Fun Lovin’ Criminal’. do 9 en vr 10 jan 20:30, Paradiso, € 29,DREAM THEATER De band speelt in een avondvullend programma het volledige album ‘Metropolis Part 2: Scenes From a Memory’ in combinatie met werk van hun laatste album ‘Distance Over Time’. za 11 jan 20:00, AFAS Live, € 71,68
942522 advertentie 70x50 mm_001_05-Nov-19_16:13:57_mark
IM
UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 52
15-11-19 13:38
53
dec 2019 & jan 2020 LOWER DENS Het duo is vier jaar na het grote succes van ‘To Die in L.A.’ terug en maakt politieke indiepop songs met een shoegaze randje. zo 12 jan 19:00, Melkweg, € 13,80 AMSTERDAM SINFONIETTA & JONATHAN JEREMIAH In eerdere edities werkte Amsterdam Sinfonietta samen met artiesten als Rufus Wainwright en Typhoon. Deze keer is het de beurt aan de Britse singer-songwriter Jonathan Jeremiah. di 14 jan 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 22,SUNSET SONS De Brits-Australische indieband Sunset Sons spelen hitgevoelige rocksongs met messcherpe vocalen van zanger Rory Williams die hier en daar herinneren aan Kings of Leon. wo 15 jan 19:30, Melkweg, € 19,55
TOP 3 CLUBS
KRIS DAVIS - DIATOM RIBBONS Diatom Ribbons is ontstaan uit de opnames van het gelijknamige album van Kris Davis. Er gebeurde iets bijzonders in de sessie van de pianiste met dj Val Jeanty en drummer Terri Lyne Carrington, waarbij drie verschillende werelden samenkwamen: vrije improvisatie op piano, geluidskunst op draaitafels en sterke beats van een Grammy-winnende jazzdrummer. Voor dit project liet Davis zich inspireren door vormen uit de natuur, met name die van algen (diatomeeën). Bimhuis, 19 januari
IMMINENCE Het Zweedse metalcore kwartet Imminence combineert metalcore met klassieke elementen. Zanger Eddie Berg is niet alleen een geboren zanger, maar ook een uitstekende violist. za 18 20:00, Q-Factory, € 14,WAGE WAR Herrie van de bovenste plank van de metalcore band Wage War uit Florida. ma 20 jan 19:00, Melkweg, € 17,25
DAVE-STAPLETON
MICHAEL MOORE QUARTET Altsaxofonist, klarinettist en componist Michael Moore wordt internationaal geroemd om zijn prachtige toon en rijke muzikale fantasie. do 16 jan 20:30, Bimhuis, € 16,GIOVANCA HONOURS DIANA ROSS In ‘Giovanca honours Diana Ross’ eert Giovanca haar grote idool. Met liedjes, bewerkingen en verhalen neemt ze je mee door de verschillende periodes en hoogtepunten in Diana’s carrière. vr 17 jan 20:00, Schouwburg Amstelveen, € 38,50
CLUBS CHRISTIAN LÖFFLER LIVE De Duitse deep house producer Christian Loffler presenteert zijn aankomende album in een liveperformance met een audiovisuele show speciaal gemaakt voor deze tour. Daarnaast hoor je werk van ‘Graal (Prologue)’ dat eerder dit jaar verscheen. zo 1 dec 19:00, Melkweg, € 23,-
MENNO SOLO Van het prille begin bij Anjunabeats, via Intuition Recordings tot het huidige In Trance We Trust: Menno de Jong, alias Menno Solo, staat 20 jaar achter de draaitafels, en dat wordt grootschalig gevierd. Een bekroning op zijn DJ carrière met twee decennia aan trance en progressive samengevat, met naast zijn vooruitstrevende sound van nu alle tracks die hem gedurende zijn hele leven gevormd hebben. Melkweg 17 januari
HADEWYCH MINIS HADEWYCH DOET DE DAMES Samen met het Matangi Quartet, plus een bassist en een drummer, zingt ze van arthap tot smartlap. Van rock tot volks. Van A(nouk) tot Z(angeres zonder Naam). Nostalgie, hits, vergeten keeljuwelen: een selectie uit nummers van zo’n 250 Nederlandse zangeressen uit de afgelopen 75 jaar. ma 20, di 21 jan 20:15, De Kleine Komedie, € 11,50
SPO DEE O DEE Spo Dee O Dee werd in 1988 opgericht door gitarist Ross Curry, bassist Ralph Brink en drummer Jan Holtman. In de geest van die tijd mengt het trio heavy rockinvloeden uit de 70’s met funk en soul, de band klinkt direct eigenwijs en bezield. 25 jaar geleden stopten ze, maar nu pakken ze de draad weer op. vr 24 jan 19:30, Melkweg, € 23,-
MILLENCOLIN Millencolin is vernoemd naar de skateboard-trick, ‘melancholy’. Na 27 jaar, 9 albums en 2000 shows staat de Zweedse band nog steeds aan de top van de skatepunk scene met oprechte, ongehaaste, energieke punk rock. di 21 jan 19:30, Q-Factory, € 27,-
HATSUNE MIKU Holografisch artiest Hatsune Miku is een muzieksensatie in Japan. Tijdens haar compleet virtuele optreden wordt ze met een enorme 3D-weergave tot leven gewekt, waarbij ze wordt bijgestaan door een live band. vr 24 jan 20:00, Ziggo Dome, € 60,-
AYANNA WITTER-JOHNSON De Britse zangeres, celliste en pianiste, maar ook danseres en algehele performer brengt net zo makkelijk ‘Roxanne’ van The Police als jazzstandards of Jamaicaanse kerstnummers. do 23 jan 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 25,-
FEROCIOUS DOG Dit zeskoppig folk-punkrockmonster is een mix tussen The Clash, Dubliners en Dropkick Murphy met veel verschillende invloeden van Keltisch tot ska. zo 26 jan 19:30, Melkweg, € 18,40 SLIPKNOT Het concert staat in het teken
UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 53
ANTON EGER Op zijn album Æ gooit de Zweeds-Noorse drummer Anton Eger, bekend van Phronesis, alle remmen los, niet alleen als drummer maar ook als componist en producer, met als resultaat een mix van slimme beats en hypnotiserende elektronica. Staccato ritmen, coole grooves, gemuteerde dubreggae, het zit er allemaal in. Toetsenist Niels Broos, bekend van Kyteman Orchestra en Jameszoo, maakt onderdeel uit van zijn gelijknamige band. Bimhuis, 23 januari van het op 9 augustus verschenen nieuwe album ‘We Are Not Your Kind’, met nieuwe maskers, een geheel nieuwe touropzet en nieuwe muziek. di 28 jan 20:00, Ziggo Dome, € 64,40 KEB’ MO & BAND Gitarist/zanger Keb’ Mo’ haalt zijn inspiratie uit de ouderwetse country-blues stijl van Robert Johnson, terwijl hij zijn geluid eigentijds houdt met soul en storytelling. wo 29 jan 19:30, Melkweg, € 40,25 FEICO DEUTEKOM SPEELT PHILIP GLASS De Nederlandse pianist Feico Deutekom presenteert zijn gloednieuwe cd met muziek van de Amerikaanse componist Philip Glass. do 30 jan 19:30, Melkweg, € 17,25 BEATLES BY GIRLS - WHAT’S IN A NAME Liedjes als ‘Saw Her Standing There’ en ‘Long Tall Sally’ van The Beatles door een all-female rock-‘n-rollband met strijkers. vr 31 jan 20:00, Schouwburg Amstelveen, € 29,-
DOLLY Een avond alleen voor vrouwen. Om elkaar te ontmoeten, te eten en te dansen met live muziek van Nicky Mitchell (UK), en aansluitend de DJ’s The Beat Bitches en DJDees! zo 1 dec 17:00, De Nieuwe KHL, € 10,QUANTIC LIVE In de dance georiënteerde sound van de Britse producer en dj Will ‘Quantic’ Holland combineert hij zijn eigenwijze elektronica met het organische van een orkest op bijzondere wijze. De laatste jaren heeft hij een geluid ontwikkeld dat liefde voor verre reizen omarmt en culturen en genres overbrugt. do 5 dec 20:00, Melkweg, € 19,55 MICHAEL BRUN De Haïtiaanse producer Michael Brun combineert traditionele Haïtiaanse ritmes met moderne pop- en elektronische beats. Dit jaar is zijn debuutalbum ‘Lokal’ uitgekomen. vr 6 dec 20:00, Melkweg, € 16,10 PAROV STELAR De Oostenrijkse producer Marcus Füreder, bekend onder de naam Parov Stelar, wordt gezien als een van de eerste producenten van de Europese electroswing: Een aanstekelijke mix van jazz, house en electro. wo 11 dec 19:00, AFAS Live, € 47,SSALIVA + MALIBU De muziek van de Belgische producer ssaliva klinkt alsof een geluidsgolf crasht tegen het housegenre en een rauwe, druipende opwinding onthult. Daarnaast een optreden van Malibu, ook wel bekend als DJ Lostboi, met elektronische ambient. do 12 dec 20:00, De School, € 12,50 PÆNDA De Oostenrijkse zangeres en producer Gabriele Horn staat beter bekend als PÆNDA. Haar stijl is een mix van hip-hop, pop en techno. zo 15 dec 19:00, Melkweg, € 10,35
YALLAH! YALLAH! NUMIDIA LIVE Van Marokkaanse hiphop tot Egyptische bruiloftsmuziek, via reggaeton uit Israël naar Libanese speeddabke en trap uit Syrië. Met een optreden van zangeres Numidia, te horen op de hit Meli Meli van Ali B en Ronnie. za 21 dec 00:00, Melkweg, € 11,50 RUPTURE De beruchte crew uit Londen geleid door Double O & Mantra staat in de UK bekend om hun keiharde breaks en jungle. De line up bestaat uit Loxy en Sully en uit de Nederlandse breaksscene Coco Bryce en Yorobi. vr 27 dec 23:30, Melkweg, € 16,10 MIDNITE BURLESQUE SHOW & PARTY Midnight Burlesque is een mix van film-noire, glamour en rock & roll. Internationale entertainers brengen grappige en sexy acts met een knipoog. Live muziek door swing kwartet The Killer Diller Pops en de dj’s draaien van rock & roll tot burlesque beats. di 31 dec 21:00, De Nieuwe KHL, € 39,50 WE ALL LOVE 80’S 90’S 00’S NYE Van Michael Jackson tot RUNDMC en van de Spice Girls en Justin Timberlake naar ‘party like it’s 1999’ van Prince! di 31 dec 22:00, Panama, € 26,45 AWAKENINGS NEW YEAR’S EVE SPECIAL Traditiegetrouw presenteert Awakenings in de gashouder een New Year’s Eve Special met VNTM (live), Deniro, Fjaak, Maceo Plex, Pan Pot en Reinier Zonneveld (live). di 31 dec 21:00, Westergasfabriek, € 68,ENCORE NEW YEARS EVE 2019 Amsterdam’s grootste New Years Eve celebration met welgeteld 3 area’s: hiphop en r&b, dancehall, caribbean and afro tunes en muziek uit de jaren ‘90 & ‘00 di 31 dec 22:00, Melkweg, € 41,40
KLASSIEK & OPERA
BEHZOD ABDURAIMOV EEN OUDE ZIEL MET EEN FLUWELEN KLANK In 2017 debuteerde de Oezbeekse pianist Behzod Abduraimov op overweldigende wijze. Nu is hij terug met werken van Chopin en Debussy én Moesorgski’s ‘Schilderijen van een tentoonstelling’.
advertentie
erIJ
& de toneelmak
De toverfluit
7
‘Een veelzijdig feestje’ de Volkskrant ****
mozart to the moon and back
IM
25 DEC - 05 JAN Internationaal Theater Amsterdam ita.nl/ detoverfluit
15-11-19 13:38
KRANT
zo 1 dec 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 43,50 DUO BOGAERT - MINIACI Fluitiste Beatrice Miniaci en pianist Pieter Bogaert spelen een Frans programma met muziek van o.a. Debussy, Dutilleux, Fauré & Poulenc. di 3 dec 20:00, Oosterkerk, gratis DE NATIONALE OPERA LA CENERENTOLA (8+) In ‘La Cenerentola’, in de regie van Laurent Pelly, vindt Angelina, oftewel Assepoester, de ware liefde bij haar prins. Ze wordt nu eens niet dwars gezeten door een gemene schoonmoeder, maar door een kwaadaardige stiefvader. Typische Rossini-elementen zijn levendige ensembles en veeleisende solopartijen met halsbrekende coloraturen (snelle loopjes). di 3 t/m za 28 dec diverse data en tijden, Nationale Opera & Ballet, € 31,PAVEL KOLESNIKOV Sinds hij in 2012 de Honens Price voor piano won, heeft de in Londen wonende Pavel Kolesnikov zich bewezen als een uniek talent. ‘A poet of the keyboard’ noemde The Guardian de jonge Rus vanwege zijn sensitieve pianospel en verhalende programma’s. wo 4 dec 20:15, Muziekgebouw aan ‘t IJ, € 12,50 NIEUW ENSEMBLE Na bijna vier decennia op het hoogste niveau nieuwe muziek te hebben gebracht stopt het Nieuw Ensemble. Op dit afscheidsconcert speelt het ensemble stukken die het publiek via de website heeft aangevraagd. do 5 dec 20:15, Muziekgebouw aan ‘t IJ, € 12,50 ARNO KERKHOF - MIROIRS Organist Arno Kerkhof brengt muziek van voornamelijk Franse componisten die in het interbellum actief waren en speelt originele werken van Dupré, Alain, Duruflé, Peeters en een orgeltranscriptie van ‘La valse, poème chorégraphique’ van Ravel vr 6 dec 13:13, Orgelpark, € 10,CAMERATA TRAJECTINA Camerata Trajectina brengt in dit instrumentale programma een ode aan de onsterfelijke melodieën van de Gouden Eeuw. Iedere melodie klinkt weer als nieuw in verrassende arrangementen en een kleurrijke bezetting met harp, luit, citer, blokfluiten en viola da gamba’s. za 7 dec 14:00, Noorderkerk, € 13,50
GUSTAVO CORRALES ROMERO EN RAMÓN VALLE Een Valle-Corrales concert staat bol van Cubaanse vreugde en combineert twee uiteenlopende repertoires. Cuban Classical & Jazz is rijk aan eigen arrangementen en composities en Valle’s kenmerkende improvisaties, geïnspireerd door vele internationale invloeden en de Cubaanse achtergrond. za 7 dec 14:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 29,VAN SWIETEN SOCIETY & IZHAR ELIAS: LUDWIGS SERENADE Kamermuziekensemble Van Swieten Society voelt zich bij uitstek thuis bij muziek uit de achttiende eeuw (de Weense klassieken) en de vroege negentiende eeuw (het begin van de romantiek) en gaat in dit concert, met stukken van Beethoven en Schubert, de samenwerking aan met de Nederlandse klassieke gitarist Izhar Elias. zo 8 dec 15:30, De Waalse Kerk, € 24,MODIGLIANI KWARTET EN ANNELEEN LENAERTS De Vlaamse harpiste Anneleen Lenaerts en het Modigliani Kwartet maken een bijzondere keuze uit het oeuvre van Debussy. Daarnaast worden meeslepende werken van Nino Rota gespeeld. ma 9 dec 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 36,CECILIA BARTOLI, LES MUSICIENS DU PRINCE & GIANLUCA CAPUANO Mezzosopraan Cecilia Bartoli is al decennia een van de grootste zangeressen ter wereld. Én een van de avontuurlijkste. Samen met Les Musiciens du Prince zingt ze een reeks prachtige barokaria’s. di 10 dec 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 62,MAXIME GULIKERS EN PIETER BOGAERT Maxime Gulikers op viool en Pieter Bogaert op piano spelen werken van G. Kurtág, G. Enescu, E. Ysaye, F. Kreisler, M. Shalygin, J. S. Bach en C. Saint-Saëns. do 12 dec 13:00, De Engelse Kerk, gratis ASKO|SCHÖNBERG Aan de hand van livemuziek, boeiende gastsprekers, beelden geluidsfragmenten neemt Asko|Schönberg het publiek mee op een reis naar de parels uit de 20e-eeuwse muziek. Deze Schatkamer-editie draait om de Argentijns-Duitse componist Mauricio Kagel. vr 13 dec 20:15, Muziekgebouw aan ‘t IJ, € 12,50
advertentie
theatre & dance from the southern region of our continent
27 JAN — 9 FEB INTERNATIONAAL THEATER Leidseplein 26 AMSTERDAM ITA.NL
IM
UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 54
dec 2019 & jan 2020
AGENDA
TOP 3 KLASSIEK
CLARON MCFADDEN & NIGHTSHADE De Amerikaanse sopraan Claron McFadden maakte in 2016 een roadtrip langs het Middellandse Zeegebied om te onderzoeken hoe muziek en eten onderdeel zijn van onze identiteit. Ze leerde in vijf landen verschillende auberginegerechten koken en maakte kennis met lokale liederen die de basis vormen van dit concert. Samen met Yannick Peeters, Sjahin During en Osama Abdulrasol zoekt ze via mediterrane en oriëntaalse muziek naar onze gedeelde, culturele waardes. Het Concertgemaal, 14 december
NIKOLAUS KARLINSKY
54
ANGELIKA KIRSCHLAGER WINTERREISSE Franz Schubert reist door de wereld én de ziel in de liederencyclus Winterreise. De Oostenrijkse mezzosopraan Angelika Kirchschlager staat bekend om het enorme kleurenpalet in haar stem en wordt begeleid door pianist Julius Drake. Opera Today noemde Kirchschlagers interpretatie intens en meeslepend. Drake vormt een perfecte tegenpool met zijn verfijnde, vertellende spel. Koninklijk Concertgebouw 17 december OLGA’S CRAZY CHRISTMAS De vijf charismatische jonge mannen van Olga Vocal Ensemble zingen met hun krachtige, heldere stemmen hymnen, gebeden en hartverwarmende, traditionele kerstmuziek. za 14 dec 14:00, Noorderkerk, € 13,50 EEN AVOND MET DE SCHUBERTIANS De spelers kruipen in de huid van de vrienden van Schubert, en spelen tezamen met de aanwezige gasten, het publiek, een zekere avond uit 1826 na. Met o.a. pianist Tobias Borsboom in de rol van Johann Mayrhofer en Franz Schubert. za 14 dec 20:00, Zuiderkerk, € 22,50 MESSIAH VAN G.F. HÄNDEL Een bijzondere ‘Messiah’ uitgevoerd door het barokensemble Ribattuta Musica in authentieke bezetting. zo 15 dec 15:00, Dominicuskerk, € 31,50 NEDERLANDSE BACHVERENIGING - MARIAVESPERS Aan Vespers-autoriteit Andrew Parrott om zijn licht te laten schijnen over de kleurrijke mix
REGINA ALBRINK KERSTRECITAL Het traditionele kerstrecital van Regina Albrink met een evocatie van de natuur door Beethoven. Met alle gebruikelijke Beethoveniaanse precisie bloeit in sonate opus 28 inderdaad een heel tedere melodie in het eerste deel op, met verbazende echo’s van woud en dans in het laatste. Daarnaast muziek van Chopin, en een paar grootvorsten van het repertoire, waaronder de beroemdste prelude van Rachmaninoff. Koninklijk Concertgebouw 26 december van oude meerstemmige kerkmuziek en ontluikende barok. Sleutelwoorden: transparantie, de menselijke maat en het klinkend resultaat van recent onderzoek. zo 15 dec 15:00, Muziekgebouw aan ‘t IJ, € 12,50 A CEREMONY OF CAROLS II Nieuw Vocaal Amsterdam en Cappella Amsterdam o.l.v. Daniel Reuss brengen een tweetal concerten rond Benjamin Brittens klassieker ‘A Ceremony of Carols’. M.m.v. Harmen Trimp (orgel en piano) en Miriam Overlach (harp). zo 15 dec 17:00, Orgelpark, € 15,WEIHNACHTSORATORIUM MET COLLEGIUM VOCALE GENT Wat is de kerstperiode zonder het Weihnachtsoratorium van Bach? Een uitvoering onder leiding van Christophe Prégardien door het wereldberoemde barokensemble Collegium Vocale Gent. ma 16 dec 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 46,50 STILLE NACHT AM SILBERSEE Samen met schrijfster Anna
Enquist brengt Silbersee een winteravond met verhalen en bespiegelingen, woorden en muziek. Het muzikale hart van deze avond is David Langs ‘the little match girl passion’. Een muzikale avond van verstilling en bezinning. do 20 dec 20:15, Muziekgebouw aan ‘t IJ, € 12,50 ERARD ENSEMBLE - KERST Tijdens deze vijfde editie speelt cellist Jan Bastiaan Neven de hemelbestormende ‘Vijfde Suite’ voor cello van Bach, daarna verrassende kamermuziek en het betoverende ‘Forellenkwintet’ van Schubert met de jonge contrabassist James Oesi. di 17 dec 20:15, Amstelkerk, € 20,AKADEMIE FÜR ALTE MUSIK BERLIN EN NEDERLANDS KAMERKOOR - WEIHNACHTSORATORIUM Bachs complete Weihnachtsoratorium in een betoverende uitvoering door de Akademie für Alte Musik Berlin. Bach jubelt, ontroert en verrast in zes meeslepende cantates wo 18 dec 19:30, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 27,CAMIEL BOOMSMA SCHUBERT & LISZT Camiel Boomsma is een van de rijzende pianosterren aan het Nederlandse firmament. Op het programma staan werken van Schubert en Liszt. do 19 dec 20:15, De Waalse Kerk, € 20,HET GRAND STAND CLASSICKOOR Een gevarieerd kerstconcert onder leiding van Adriaen van der Veen met werken van o.a. Johann Sebastian Bach en Antonio Vivaldi. Traditiegetrouw staan er ook bekende en onbekende kerstliederen op het programma. vr 20 dec 20:15, De Engelse Kerk, € 12,50 TRIO CASSADO Trio Cassado met Pauli Paananen (viool), Francisco López Serrano (cello) & José Joaquín Parejo Bullón (piano) speelt laat negentiende-eeuwse muziek uit Rusland, Duitsland en Tsjechië voor pianotrio. vr 20 dec 14:30, Oosterkerk, gratis PHILHARMONIE ZUIDNEDERLAND - DE NOTENKRAKER De ideale opmaat voor een magische kerst: Tsjaikovski’s ‘De notenkraker’. Dmitri Liss leidt de philharmonie zuidnederland. Daarnaast Mendelssohns geliefde ‘Vioolconcert’, door sterviolist Augustin Hadelich. za 21 dec 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 34,AMSTERDAMS GEMENGD KOOR Het Amsterdams Gemengd Koor zingt het ‘Weihnachtsoratorium’ van Johann Sebastian Bach. zo 22 dec 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 30,PEUTERCONCERT - KERST (2-4 JAAR) Samen met Nienke van den Berg en Cor Bakker worden de mooiste en bekendste kerstliedjes gezongen. ma 23 dec 09:30, 11:30, 15:00, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 15,-
15-11-19 13:38
dec 2019 & jan 2020 A CELTIC & COLOURFUL CHRISTMAS Merain (zang, viool, Keltische harp) speelt muziek uit alle windstreken, Europa, ZuidAmerika en het Midden-Oosten. Van winterse mystiek tot zonnige en uitbundige vrolijkheid. wo 25 dec 14:00, Uilenburger Sjoel, € 12,50 APOLLO ENSEMBLE EEN ZWEEDSE KERST Het Apollo Ensemble, Franske van der Wiel (alt) en Marion Moonen (traverso) spelen werken van de Zweedse componisten Roman en Johnsen. za 28 dec 20:15, De Waalse Kerk, € 22,50 ERIC LU De Amerikaanse toppianist Eric Lu soleert in werken van Schumann, Brahms en Chopin. Gratie, wijsheid en poëzie in één persoon, oordeelde The Guardian over Lu. zo 29 dec 11:00, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 23,FAMILIE ‘T HART NIEUWJAARSCONCERT Violiste Ruña ’t Hart, altvioliste Maria ’t Hart, organist Bert ’t Hart en gastmusici Laurens de Man (piano & harmonium), Elisa Karen Tavenier (altviool) en Kalle de Bie (cello) presenteren een verrassingsprogramma met muziek van o.a. Bach, Mozart, Dvorak en Hindemith. wo 1 jan 12:00, Oosterkerk, gratis BAROKOPERA AMSTERDAM QUEEN MARY Als favoriete componist van Queen Mary schreef Purcell zijn belangrijkste werken naar aanleiding van dramatische gebeurtenissen aan het hof. Vier zangers en negen barokinstrumentalisten voeren het publiek 350 jaar terug in de tijd, naar het leven van Mary Stuart en Willem III. vr 3 jan 20:00, Schouwburg Amstelveen, € 34,HANNES MINNAAR Een volledig Russisch programma o.l.v. de Russische dirigent Valentin Uryupin met pianist Hannes Minnaar in het ‘Derde pianoconcert’ van Rachmaninoff. za 4, ma 6 jan 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 25,CANTO OSTINATO Simeon ten Holts altijd weer nieuwe Canto ostinato op vier vleugels met Jeroen en Sandra van Veen, Slava Poprugin en Alexei Lubimov. zo 5 jan 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 22,JAAP VAN ZWEDEN Jaap van Zweden dirigeert het Concertgebouworkest in een opwindend programma. Stravinsky’s baanbrekende balletmuziek ‘Le sacre du printemps’ klinkt naast Mahlers zwanenzang en een nieuw werk van Martijn Padding. wo 8, do 9 jan 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 36,TANIA KROSS - VAN MOZART TOT MADONNA ‘Van Mozart tot Madonna’ is een verrassende reis door de geschiedenis langs achttiendeeeuwse wonderkinderen en hedendaagse popprinsessen.
TOP 3 THEATER
KEJA KLAASJE KWESTRO EN JACQUELINE BLOM THE BEAUTY QUEEN OF LEENANE In deze voorstelling van schrijver Martin McDonagh slooft de nog thuiswonende Maureen in het armoedige dorp Leenane voor haar moeder Mag. Deze wil vooral niet dat Maureen een eigen leven gaat leiden, laat staan dat ze een man vindt. Maar dan ontmoet Maureen op een feest mooiboy Pato. Een donkere voorstelling vol herkenbare situaties, zwarte humor, muziek en hoop dat alles nog anders kan. Bellevue, 17 t/m 21 december
WUNDERBAUM - DAAR GAAN WE WEER In Daar gaan we weer, een tekst van de Vlaamse auteur Annelies Verbeke, reageren drie hoogopgeleide, witte West-Europeanen van bijna veertig op een opgehouden spiegel waarin ze een onfris verleden en een complex heden gereflecteerd zien. Een spiegel waar ze steeds moeilijker naast kunnen kijken. Een voorstelling over de bevoorrechte positie van witte mensen en hun gebrek aan benul daarvan. Frascati 3 t/m 7 december
BENJA BRUIJNING, MARIE LOIUSE STHEINS E.A. - DE TOLK VAN JAVA De tolk van Java is het autobiografische verhaal van Libris Literatuurprijswinnaar Alfred Birney over vaders en zonen en laat een tot nu toe onderbelicht perspectief zien: de trauma’s die vele gemengde Nederlandse en Indische gezinnen aan hun verleden overhielden. Een ontroerend, spannend en bij vlagen humoristisch verhaal over de trauma’s van ons koloniale verleden. Schouwburg Amstelveen 12 december
za 11 jan 20:15, Meervaart, € 27,50
Concertgebouw Amsterdam, € 23,-
BARBARA KOZELJ & CONCERTO D’AMSTERDAM In dit nieuwjaarsconcert zingt de Sloveens-Nederlandse mezzosopraan Barbara Kozelj opera-aria’s van Händel en tijdgenoten aangevuld met vertellingen uit de 18e eeuw. za 11 jan 14:00, Noorderkerk, € 13,50
DE NATIONALE OPERA RODELINDA In deze beklemmende enscenering van ‘Rodelinda’, intrige rond de doodgewaande koning Bertarido en het machts- en liefdesvacuüm dat daardoor ontstaat, door de Duitse regisseur Claus Guth, speelt de familietragedie zich af in een enorm huis, een zwarte doos met witte trappen op verschillende niveaus. Maskers en getekende projecties, die de stemming van de hoofdpersonen beïnvloeden, roepen een spookachtige atmosfeer op. di 14 t/m di 28 jan diverse data en tijden, Nationale Opera & Ballet, € 19,-
ERIC LE SAGE EN GORDAN NIKOLIC De Franse pianist Eric Le Sage, beroemd om zijn veelzijdigheid, speelt concertante pianomuziek van Mozart en Fauré. Daarnaast symfonische muziek van beide componisten onder leiding van orkestleider Gordan NikoliÐ. zo 12 14:15, ma 13 jan 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 25,DANIEL MÜLLER-SCHOTT Daniel Müller-Schott soleert bij het Radio Filharmonisch Orkest in Haydns ‘Celloconcert in C’. Van Strauss klinkt het symfonisch gedicht ‘Also sprach Zarathustra’. Dirigent is Vasily Petrenko. zo 12 jan 11:00, Het Koninklijk
UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 55
KUSS KWARTET Het Duitse Kuss Kwartet combineert klassiek repertoire met nieuw werk. Ze spelen werken van Poppe en Mantovani naast twee kwartetten van Beethoven. wo 15 jan 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 31,NEDERLANDS BLAZERS ENSEMBLE In dit grote Beethovenjaar, Beet-
hoven werd 250 jaar geleden geboren, kiest het NBE voor een van zijn meest iconische werken: de negende symfonie, met de beroemde ‘Ode to the Joy’ op tekst van Friedrich Schiller. do 23 jan 20:30, Podium Mozaïek, € 10,50 VALERY GERGIEV DIRIGEERT SJOSTAKOVITSJ Sjostakovitsj kende zijn Rossini. Valery Gergiev toont hoe de late werken van de Sovjet-Russische componist en zijn Italiaanse collega met elkaar verweven zijn. za 25 jan 14:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 43,TOMER GEWIRTZMAN Ondanks zijn jonge leeftijd van 29 jaar won deze pianovirtuoos talloze internationale prijzen. ‘Formidable virtuosity and stylistic sensitivity’, aldus Washington Post over de Israëlische pianist Tomer Gewirtzman. zo 26 jan 16:00, Amstelkerk, € 16,ACADEMY OF ST MARTIN IN THE FIELDS EN FAZIL SAY Meesterpianist Fazil Say in Mozarts ‘Twaalfde pianoconcert’ en zijn eigen ‘Silk Road’ bij de Academy of St Martin in the Fields. Ook op de lessenaars: Bartóks opgewekte, stormachtige ‘Divertimento’ voor strijkers. wo 29 jan 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 32,TIJN WYBENGA & AM.OK KWARTET Ergens tussen klassiek en jazz, improvisatie en gecomponeerde muziek vind je de jonge componist, bandleider en arrangeur Tijn Wybenga en zijn AM.OK kwartet. Typische musici van nu: Zonder muzikale grenzen en niet in een hokje te plaatsen. vr 31 jan 21:00, Bimhuis, € 13,-
TONEEL & THEATER
THEATER ROTTERDAM EINDSPEL Schrijven over de zinloosheid van het bestaan en ons daar toch om laten lachen: dat kon Samuel Beckett als geen ander. Eindspel speelt zich af in een verlaten wereld. Vier personages weigeren op te geven, zelfs wanneer alles om hen heen is vergaan. Met Hans Croiset, René van ’t Hof e.a. zo 1 dec 16:00, Schouwburg Amstelveen, € 29,PETER BOLHUIS EN YVONNE VAN DEN HURK EEN HEILIGE AVOND Een politieke toneelthriller van bestsellerauteur en filosoof Daniel Kehlmann, waarin terrorismebestrijding scherp tegenover het recht op privacy komt te staan. zo 1 dec 15:00, Theater De Meervaart, € 16,75 BLOET - BODY A.K.A. De voorstelling ‘body a.k.a.’ vertrekt vanuit de legendarische theatertekst ‘Bloetwollefduivel’ van Jan Decorte: een gitzwarte abstrahering van Macbeth van Shakespeare, het ultieme stuk over het kwaad, maar wordt een poging om het kwaad te bezweren en de neerwaartse spiraal om te buigen naar een extatische roes. ma 2, di 3 dec 20:30, De Brakke Grond, € 10,-
55
ANOEK NUYENS - PRONK Anoek Nuyens schetst een portret over leven en werk van Jan Pronk. Aan de hand van gesprekken en interviews met de oud-politicus en haar eigen linkse jeugd kijkt zij terug, maar ook vooruit. Wat is er nog over van het linkse verhaal? di 3 dec t/m za 11 jan diverse data en tijden, Frascati, € 11,50 CIRCUTS TREURDIER - HET VERHAAL VAN ERICA SPEEN Een zeer truttige avond, vol nostalgische songs, Oud-Hollandsche dijenkletsers en ingesleten rolpatronen op locatie. wo 4 t/m zo 15 dec 21:00, Dansmakers Podium, € 12,MOUNIR SAMUEL - EN TOEN SCHIEP GOD MOUNIR In dit hedendaags scheppingsverhaal worden tal van identiteiten zoals kleur, afkomst en religie afgepeld. Het is de eerste voorstelling van de EgyptischNederlandse journalist en schrijver Mounir Samuel. do 5 dec 20:30, Theater De Meervaart, € 12,ET DIEU CREA LA DANSE A NOUVEAU ET A NOUVEAU ‘Et Dieu crea la danse a nouveau et a nouveau’ is een voorstelling over het functioneren van kunst en in bijzonder de dans. Een luchtige doch diepgravende bewegings- en belevingsvoorstelling met liederen, mime, dans en meanderende monologen. za 7 dec 20:30, Pleintheater, € 11,ELLEN SMETS THEATER BROEMMM EN DE VREEMDE VOGEL Een lieve, fysieke voorstelling met livemuziek, poppentheater en veel humor over vriendschap en avontuur en nieuwe dingen ontdekken. zo 8 dec 14:30, Amstelveens Poppentheater, € 9,JON VAN EERD HERRIE IN DE KEUKEN In deze spiksplinternieuwe, gierend absurde komedie vliegen de petten, snorren en pruiken door het theater. Krankzinnig en dubbelzinnig spelen zes acteurs meer dan twintig rollen! zo 8, ma 9 dec 20:15, Theater De Meervaart, € 22,50 LAIKA - STUCK (+6) In deze woordeloze voorstelling roepen beeld en geluid een hele wereld op. Iedere ruimte en elke bewoner heeft zijn eigen klank. ‘Stuck’ toont een dwarsdoorsnede van een mini-samenleving. zo 8 dec 14:30, Theater De Krakeling, € 13,50 advertentie
DE KERSENTUIN
4 — 19 JAN ITA.NL
15-11-19 13:38
AMSTERDAM ART 56
dec 2019 & jan 2020
galerieselectie
MINOUX - MOEDER MAG NIET DOOD Deel één van een uniek drieluik over het gezin. Moeder Jopie wil nooit dood, dochter Minou gaat haar daarbij helpen. Dat heeft ze beloofd. Maar wanneer? En wat zijn de consequenties? Een intrigerende mix van cabaret, theater en documentaire. wo 11 dec 20:15, De Kleine Komedie, € 11,25 DIAMANTFABRIEK MADAM KOO Componiste Meriç Artaç en regisseur Ingrid Askvik maken een absurdistische kameropera over de zoektocht naar vertrouwen in tijden van wantrouwen en angst. wo 11 dec 20:30, CC Amstel, € 17,50
ANDRIESSE~EYCK GALERIE ‘MOUNTAIN, MOUNTAIN’ NICOLINE TIMMER Leliegracht 47 22 NOV – 18 JAN
mountain, mountain is een opera die zich niet houdt aan de conventies van het genre, maar juist de sprankelende beginfase van opera verkent, op de rand, of net over de rand van de moderne tijd. mountain, mountain is een constellatie van beeldend werk, en een boek.
HERO ‘WE ARE CHILDREN OF THE LIGHT’ CHILDREN OF THE LIGHT Beitelkade 4 22 NOV – 18 JAN Deze installatie visualiseert een dialoog over licht als tonderwerp en als creatief medium. Het werk bestaat uit een gigantische, totemachtige paal van verschillende projectoren die licht stralen op de omringende muren. Er worden verschillende temperaturen en tinten wit licht geprojecteerd, die de ruimte veranderen in een schouwspel van schaduwen.
ITA - HET HOUT ‘Het hout gaat over de mechanismen die schuil gaan achter het collectief verzwijgen van wantoestanden. En over de dilemma’s waar je als individu voor komt te staan als je er wat tegen wil doen, en over de moed die nodig is om naar voren te stappen’, aldus regisseur Michiel van Erp, Een intrigerende voorstelling met huiveringwekkende momenten, én moed en hoop. wo 4 dec t/m 30 januari diverse date en tijden, ITA, € 10,DE GEMEENSCHAP - CHRISTINE VAN STRALEN, DE MUSICAL ‘Christine van Stralen, de musical’ is een confronterend estafetteinterview met een one-hit-only zangeres, waarin zowel feit en fictie als reflectie en emotie voortdurend door elkaar lopen. do 12 t/m zo 15 dec 20:30, Theater Bellevue, € 12,ECHO - CLUB CATHARSIS Afgestompt door haar schijnbaar perfecte, maar lege bestaan gaat een vrouw op zoek naar nieuwe zingeving in haar leven. Ze belandt in een mysterieuze club waar mensen, anders dan in het echte leven, intens leed juist omarmen in plaats van het te willen verdoven. Wat begint als een spel loopt gruwelijk uit de hand. vr 13 dec 20:30, Plein Theater, € 11,GEORGE VAN HOUTS KOM PLOT DEEL II Na het spraakmakende theatercollege ‘Kom plot’ is het tijd voor een vervolg. Vol nieuwe vragen rondom 9/11, complotten die achteraf bleken te kloppen en een aantal absurde samenzweringen. vr 13 dec 19:30, DeLaMar Theater, € 17,50
BORZOGALLERY ‘FENSTERBILDER’ KOEN VERMEULE Keizersgracht 516 22 NOV – 18 JAN
MARTIN VAN ZOMEREN ‘SOLO EXHIBITION’ MARCEL VAN EEDEN Hazenstraat 20 22 NOV – 19 JAN
Koen Vermeule houdt van reizen. Hij is een waarnemer die zich overal thuis kan voelen: overal waar hij komt doet hij nieuwe ideeën op die hij vervolgens thuis in zijn studio verder uitwerkt. Fensterbilder is het resultaat van een aantal tripjes door verschillende landen en korte verblijven in steden zoals Amsterdam, Berlijn en Tokyo.
Marcel van Eeden’s narratief fictieve tekeningen zijn altijd gebaseerd op verhalen en gebeurtenissen van voor 1965, het jaar van zijn geboorte. Hij noemt dit zijn ‘hiervoormaals’. De tekeningen op doek in deze tentoonstelling vertellen het verhaal van een diefstal uit het Rijksmuseum van werken van Rembrandt van Rijn en Jacob van Ruisdael.
Samenstelling Amsterdam Art. Voor een compleet overzicht van tentoonstellingen, evenementen en wekelijkse tips zie amsterdamart.com
UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 56
BRAM VAN DER VLUGT, TRUDY LABIJ E.A. - ENKELE REIS Een onvoorspelbare thrillerkomedie over mensen die de regie over hun eigen leven willen houden. za 14 20:30. zo 15 dec 14:30, DeLaMar Theater, € 17,50 ID COMPANY - FAIR! Een rauwe en beeldende multidisciplinaire voorstelling met dans, spel en muziek die laat zien hoe de menselijke natuur naar boven komt wanneer de grenzen van de beschaving wegvallen. di 17, wo 18 dec 20:30, Podium Mozaïek, € 12,50 ORKATER/SIR DUKE GUILTY UNTIL PROVEN Wie bepaalt wanneer iemand schuldig is? De publieke opinie, de media, de rechter, jijzelf? En wat maakt schuldig: de trekker overhalen of de kogels laten
slingeren? Een beeldende muziektheatervoorstelling waarin rewind, fast forward en skip intro het tempo bepalen. wo 18 dec 20:30, Schouwburg Amstelveen, € 21,HUUB STAPEL HET HUWELIJK Pijnlijk grappige voorstelling geschreven door Diederik Ebbinge (De Luizenmoeder) voor iedereen die getrouwd is, getrouwd is geweest, nooit getrouwd is, van plan is om te gaan trouwen of er niet aan moet denken om ooit te gaan trouwen. do 19 dec 20:00, Schouwburg Amstelveen, € 29,DOOD PAARD DE VERSE TIJD De twee in Antwerpen wonende theatermakers Mokhallad Rasem en Kuno Bakker spelen op één avond negen kleine voorstellingen over negen grote thema’s, met als basis de ontmoeting tussen twee mannen en twee werelden. Een zoektocht van twee dolende zielen naar common ground. vr 20, za 21 dec 21:00, Frascati, € 15,BAMBIE - FROU FROU Een oog- en oorstrelende voorstelling waarin live muziek met het spel is verweven over een bejaarde clown van het surrealistische soort die filosofeert over het (circus-) bestaan. vr 20, za 21 dec 20:30, Frascati, € 17,GOLDEN PALACE DE OERCLUB In ‘De Oerclub’ buigt het gezelschap zich over de kunst van het baren. Het voortbrengen van leven mag niet langer het alleenrecht van vrouwen zijn! Onder het motto ‘dat kunnen wij ook maar dan beter’ beginnen ze aan een absurd experiment met een bloedstollende uitkomst. za 21 dec 20:30, Theater De Meervaart, € 14,THEATERGROEP BRANDEND GEDULD EN ENSEMBLE SHANDIZ ‘Before you, just like you...’ is een voorstelling gebaseerd op een selectie uit de gedichten van de Iraanse dichter M. Sereshk. In dit stuk waarin muziek, toneel, en dans worden gecombineerd wordt de massamoord op politieke gevangenen in Iran in de zomer van 1988 herinnerd. zo 22 dec 15:00, Podium Mozaïek, € 18,50 LEJO - LEJO KERSTSHOW (3+) Lejo, het bijna wereldberoemde vingerpoppetje, komt dit jaar met een heuse Kerstshow naar het theater en neemt al zijn vrienden mee. Ze versieren een boom, zingen kerstliedjes, luiden de jingle-bells en zelfs Rudolf het Rendier komt langs. ma 23 en di 24 jan diverse tijden, Theater De Krakeling, € 12,50 BODIL DE LA PARRA HET VERBRANDE HUIS In ‘Het Verbrande Huis’ wekt de la Parra haar vaders geboortehuis en haar bijzondere Surinaamse familie weer tot leven. Een persoonlijk familieverhaal dat deel uitmaakt van de Nederlands-Surinaamse geschiedenis. di 24 t/m za 28 dec diverse tijden, Theater Bellevue, € 12,MAAS THEATER EN DANS LAMPJE (8+) De theaterversie van het suc-
cesvolle jeugdboek ‘Lampje’ van Annet Schaap is een beeldende vertelling met een poëtisch uitzicht op zee, woeste drinkmuziek en droevige verlangliedjes. do 2 t/m vr 31 jan diverse data en tijden, Theater De Krakeling, € 13,50 MAARTJE & KINE HOGE NOOT Magistrale solo’s en muzikale sketches met een flinke dosis humor! Maartje & Kine weten hun publiek te overrompelen met gepassioneerde virtuositeit, instrumentale acrobatiek, verleidelijke charmes en onuitputtelijk speelplezier. do 2 t/m za 4 jan 20:30, Theater Bellevue, € 12,HET NIEUWE LIED - NIEUWJAARSCONCERT 2020 Peter van Rooijen, Flip Noorman, Jeroen Woe, Maarten Ebbers, Tjeerd Gerritsen, Dafne Holtland, Kiki Schippers, Yentl Schieman en Christine de Boer. luiden gezamenlijk het jaar in met een uniek, eenmalig programma. Pakkend en poëtisch, origineel en ontroerend, om te luisteren en te lachen. za 4 jan 20:15, De Kleine Komedie, € 11,50 GERARD COX - COX, DE GROTE GRIJZE BELOFTE Met de band van Bas van Lier laat de zanger, cabaretier, televisiemaker en verteller zien en horen dat de vulkaan nog steeds niet is uitgebrand en dat zijn humor, openheid en talent relevanter zijn dan ooit. ma 6 jan 20:15, De Kleine Komedie, € 11,50 ELKE VIERVEIJZER - LUCHT Een veelzijdig theaterconcert over aanpassing en ontsnapping. Over eindeloos doorgaan en stilvallen. Over het dichtgegespte harnas dat ons houvast geeft. Met een geheel eigen stem gaat Elke via muzikale verhalen en stijlen op zoek naar de waarheid. Soms met een poppy sound, soms met het klassieke theaterlied, dan weer met opzwepende donkere elektronica. di 7, wo 8 jan 20:30, Theater Bellevue, € 12,NTGENT / LIES PAUWELS ANATOMIE VAN PIJN Pijn als symfonie, als eenzaam experiment, als pijnlijke blooper, eeuwig of acuut, als demon of als bevrijding, als label of als voorspeller van onheil. Deze voorstelling van regisseur Lies Pauwels gaat over een leven met pijn en pijn in het leven en verhaalt over de ervaringen van mensen die pijn lijden omdat ze met een specifieke aandoening geboren zijn of in de loop van hun leven met pijn geconfronteerd werden, zowel lichamelijk als mentaal. vr 10 jan 20:00, ITA, € 10,AYRTON KIRCHNER, SYOMA EKHART E.A. - POKER ‘Poker’, van Raymi Sambo maakt, is een thriller over de angst om te zijn wie je bent in een wereld waarin homoseksualiteit nog steeds geen volwaardige stem mag of kan hebben. za 11 jan 20:30, De Meervaart, € 13,‘T BARRA LAND - 1991 1991 zweeft tussen fictie, autobiografie en politieke satire. Een spel met taal en herinnering waarin Dubravka UgrešiÐ een pleidooi houdt voor de onafhankelijkheid en de vrijheid van de
15-11-19 13:38
dec 2019 & jan 2020
DESNOR - TOVERBERG Met gevoel voor monumentaliteit willen Louis Janssens en Ferre Marnef een nieuwe berg naast ‘De Toverberg’ van Thomas Mann zetten. Via deconstructie van het geschreven materiaal bouwen ze een nieuwe, eigentijdse ‘Toverberg’ als reactie op de tegenstellingen, vragen en problemen die deze tijd tekenen di 14, wo 15 jan 20:30, De Brakke Grond, € 6,NTGENT - FAMILIE In deze voorstelling van Milou Rau vormen de vier mensen op het toneel in het echte leven ook een gezin: acteurs Ann Miller, Filip Peeters en hun twee puberdochters. Samen reconstrueren zij een moord binnen het gezin en brengen het familiedrama ongemakkelijk dichtbij. vr 17, za 18 jan 20:00, ITA, € 24,50 REART COLLECTIVE - TUSSEN MAARTEN LUTHER EN RUMI Een multidisciplinaire voorstelling met muziek, verhalen, foto’s en video’s over religie, geloof, God, Maarten Luther, Mevlana Rumi, Katholieken, Protestanten, Joden, Moslims, spiritualiteit, dagelijkse leven in Nederland van de afgelopen 100 jaar en de spirituele zoektocht van de mensen van nu! za 18 jan 21:00, Podium Mozaïk, € 16,50 JEROEN SPITZENBERGER EN HANNE ARENDZEN DE LIEFDE BEGRAVEN De voorstelling ‘De liefde begraven’ is een herkenbaar liefdesverhaal over verwachtingen, onbegrip, veiligheid, irritaties en passie tussen exen. Tekst en regie zijn van Peter de Baan. za 18 jan 20:00, Schouwburg Amstelveen, € 30,DE MAN IN AZIË Lucas De Man neemt je mee op een fascinerende trip door zes Aziatische megasteden. Tijdens de performance ontmoet je een opkomende generatie millennials in Tokyo, Seoul, Singapore, Shenzhen, Hong Kong and Taipei en ontdek je hoe zij, net als wij, een verschil willen maken in een complexe, snel veranderende en soms zelfs angstaanjagende, wereld. wo 22 t/m za 25 jan 21:00, Frascati, € 17,THEATER ROTTERDAM REPELSTEELTJE EN DE BLINDE PRINSES (8+) Pieter Kramer regisseert een voorstelling vol grappige verwikkelingen, magische toverkunsten en opzwepende liedjes. do 23 t/m za 25 jan 19:00, zo 26 jan 14:30, ITA, € 10,-
SOUHEIL MICHAEL KHOURY
TONEELGROEP OOSTPOOL GOD IS EEN MOEDER Voor ‘God is een Moeder’ gaan Marcus Azzini en Nazmiye Oral op zoek naar gelovige moeders en homo-zonen om met hen in gesprek te gaan. Ze brengen verhalen uit o.a. de christelijke en islamitische gemeenschap die, naast hun eigen ervaringen, het uitgangspunt vormen voor de voorstelling. Een voorstelling over de liefdevolle en complexe relatie tussen moeders, zonen en religie. di 14 t/m za 25 jan diverse data 20:30, Frascati, € 19,-
TOP 3 DANS
BORIS EIFMAN BALLET - RODIN Boris Eifman’s ballet Rodin vertelt het verhaal van het leven en werk van twee grote beeldhouwers: Auguste Rodin en zijn leerling, minnares en muze, Camille Claudel. Rodin is een uitgebreide studie naar de tragiek van geniale mensen. Met dit ballet biedt Boris Eifman niet alleen een nieuwe interpretatie van de menselijke passie van Rodin en Claudel, maar schetst ook een beeld van het ogenschijnlijk onoplosbare mysterie van het creatieve proces. Koninklijk Theater Carré, 6 en 7 december
ASCAF MISHKAN
kunst en de literatuur, en haar scherpe blik op dreigend nationalisme de toon voeren. di 14 t/m do 16 jan 21:00, Frascati, € 15,-
ALIDA DORS OR DIE TRYING Or Die Trying is een interdisciplinaire dance chronicle van choreograaf en socioloog Alida Dors. Een energieke voorstelling waarin dans, thaiboksen en filmprojectie elkaar aanvullen. In het ritme van de strijd gaan dansers en thaiboksers, met invloeden uit hiphop en moderne dans, het gevecht aan met hun eigen grenzen. Sociaal en politiek bewust, urgent en relevant. Een voorstelling voor dromers en voor vechters. Bellevue 10 en 11 december VICTORIA KOBLENKO, ANOUK MAAS EN TANJA JESS - MIJN MAN BEGRIJPT ME NIET Een hilarische komedie vol herkenbare situaties. Bomvol zwarte humor, vrouwen-onderelkaar-grappen, vriendschap en ontroering. Een identiteits-APK met ontboezemingen waarvan de gevolgen niet zijn te overzien. do 23 jan 20:00, Schouwburg Amstelveen, € 25,DEBBIE PETTER - DE LIEFDE VOORBIJ De liefde voorbij is een voorstelling over liefde, geluk en over de vraag wat geluk is. En wat echt is. Bestaat er echt geluk? Goeie vraag! Debby Petter vertelt het in een meeslepende, lichte en tegelijkertijd radeloze monoloog. do 23 t/m za 25 jan 20:30, Theater Bellevue, € 12,HET NATIONALE THEATER OTHELLO De jonge toneelschrijfster Esther Duysker maakte samen met Daria BukviÐ een eigenzinnige en actuele bewerking, waarin ook vrouwen een steviger stem krijgen. In BukviÐ’ versie wordt racisme het thema van de voorstelling. Confronterend, brutaal
UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 57
BATSHEVA DANCE COMPANY - VENEZUELA Venezuela is een turbulente trip waarin tedere momenten naadloos overgaan in wilde, haast elektrische uitbarstingen. De soundtrack is al even onvoorspelbaar en eclectisch, van rock en rap tot gregoriaanse gezangen. Mede door de originele stem van choreograaf Ohad Naharin behoort dit toonaangevende dansgezelschap tot de beste van de wereld. Ohad Naharins dans is krachtig, ruig, muzikaal, sensationeel én inhoudelijk. ITA, 22 en 23 januari en met een vleugje humor. vr 24, za 25 19:30, zo 26 jan 15:00, ITA, € 28,50 FLORIS KORTIE EN VERA KOOPER - HET JAAR 250 NA BEETHOVEN Tv-presentator en muziekdeskundige Floris Kortie en pianiste Vera Kooper in een theaterspecial over Ludwig van Beethoven: Het jaar 250 na Beethoven met muziek van de componist, zijn levensverhaal en bijzonder archiefmateriaal. ma 27 jan 20:15, De Kleine Komedie, € 11,50 SASKIA TEMMINK - DOET SNEEUW PIJN Een tragikomische monoloog over een vrouw die de dood van haar man probeert te verwerken, terwijl ze als moeder door moet met haar dagelijkse leven. Een verhaal over ondenkbaar verlies, maar ook over de onwaarschijnlijke kracht om opnieuw te beginnen. Gebaseerd op het gelijknamige autobiografische boek van journalist Carolien Spaans. ma 27 jan 20:00, DeLaMar Theater, € 17,50
TG STAN EN MAATSCHAPPIJ DISCORDIA - EG ER VINDEN, IK BEN DE WIND Damiaan De Schrijver en Matthias de Koning delen de scène in deze dialoog van de Noorse toneelauteur Jon Fosse: een existentieel en ‘hilarisch-dramatisch’ spel dat op een imaginaire zeilboot plaatsvindt. di 28 t/m do 30 jan 21:00, Frascati, € 11,50 BEAU SCHNEIDER, RUFUS HEGEMAN E.A. ZOLANG ER LEVEN IS Hendrik Groen, de knuffelbejaarde van Nederland, keert terug in het theater met een nieuwe komedie over ouder worden en alles wat daarbij komt kijken. Humor, ontroering en levenslust voeren de boventoon. di 28 jan 20:00, Schouwburg Amstelveen, € 34,HELMERT WOUDENBERG VAN HUIS UIT Woudenberg laat met twee onthutsende verhalen zien hoe maatschappelijke omstandigheden, maar vooral het contact met ouders, bepalend zijn voor hoe we als volwassenen in het leven komen te staan. wo 29 jan 20:30, Schouwburg Amstelveen, € 20,-
DANS
NDT1 - SOIR HISTORIQUE Met ‘Soir Historique’ gaat het jubilerende NDT 1 terug naar 1970, toen Hans van Manen ‘Situation’ creëerde: Een gedurfd werk dat de toon zette voor de daaropvolgende jaren. De avond wordt aangevuld met Gabriela Carrizo’s ‘The missing door’ en een wereldpremière van Edward Clug. do 5 t/m zo 8 dec 20:30, ITA, € 32,50 BORIS EIFMAN BALLET ANNA KARENINA Het ballet ‘Anna Karenina’ van het gezelschap van Boris Eifman is een uitbarsting van innerlijke energie en virtuositeit. De choreograaf schoof alle nevenverhaallijnen uit de roman van Leo Tolstoj opzij en focuste volledig op de liefdesdriehoek Anna – Karenin – Vronsky. Gebruikmakend van de danstaal slaagde Eifman erin om in zijn balletproductie het drama neer te zetten van de hergeboorte van een vrouw. do 5 dec 20:00, Koninklijk Theater Carré, € 35,DANSCLICK #21 De 21e editie van DansClick presenteert de winnaars van de BNG Bank Dansprijs 2019: Sarada Sarita en Christiaan De Donder & Sedrig Verwoert. Ze vormen een uitdagend affiche,
57
advertentie
DE OERCLUB
- 21 dec 2019 De Meervaart - 2 t/m 4 jan 2020 Theater Bellevue dat niet alleen nieuwe makers introduceert, maar ook een originele mix van stijlen. vr 6 dec 20:30, Compagnietheater, € 16,SAMIR CALIXTO & CELLO OCTET AMSTERDAM - SUMMA In de iconische muziek van Arvo Pärt is stilte net zo belangrijk als de muzikale noten. Het is deze ‘muziek van de stilte’ die choreograaf Samir Calixto en het Amsterdamse Cello Octet samenbrengen in ‘Summa’, een voorstelling over het verlangen naar troost en stilte. za 7 dec 20:00, Theater De Meervaart, € 15,ALL OVER / ACTS OF LOVE In ‘All Over – Acts of Love’ geven dansers en spelers zich over aan de liefde. Hannah van Wieringen schrijft vijf liefdesduetten en Emio Greco en Pieter C. Scholten creëren een choreografie. Regisseur Marcus Azzini brengt alles samen in een door Theun Mosk ontworpen ruimte, waarin lichaam en taal elkaar vinden. ma 9, di 10 dec 19:30, ITA, € 22,50 NDT 2 - SIERRA OSCAR FOXTROT TANGO NDT bestaat 60 jaar en presenteert met NDT 2 een verrassend divers kwartet met werk van Medhi Walerski, Yoann Bourgeois, Marco Goecke en Sharon Eyal en Gai Behar. za 14 dec 20:00, Schouwburg Amstelveen, € 32,HET NATIONALE BALLET NOTENKRAKER & MUIZENKONING Met hun ‘Notenkraker & Muizenkoning’, op de muziek van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski, hebben Eagling en Van Schayk het aloude Notenkraker-verhaal omgedoopt tot een oer-Hollandse productie. Ze laten schaatsenrijders over de grachten zwieren en
advertentie
ec
14 d
–
n
1 ja
NOTENKRAKER & MUIZENKONING
IM
15-11-19 13:38
TIP 5810 LEZING & DEBAT
dec 2019 & jan 2020
KRANT
TXTRADIO, HET ONLINE PLATFORM VOOR LEZINGEN, INTERVIEWS EN DEBAT, SELECTEERT ELKE MAAND TIEN INTERESSANTE BIJEENKOMSTEN.
1) IN HET DOMEIN VAN HET KWAAD
Schrijver Oek de Jong en kunstenaar Ronald Ophuis in gesprek over de grenzen die zij in hun werk overschrijden. Ze confronteren daarmee hun publiek met het kwaad. Met wreedheid, geweld en de pijn die we anderen aandoen. Waar liggen de (morele) grenzen van de verbeelding? O.l.v. Yoeri Albrecht. De Balie 1 december, 20:00u
1.
7) DIENST ZONDER GOD
Vier keer per jaar, met de wisseling van de seizoenen, organiseert de Rode Hoed in samenwerking met zangeres en theatermaakster Ricky Koole een jonge, eigenzinnige 7. dienst. In de drukte van de stad sta je anderhalf uur stil bij wat je belangrijk vindt. Rode Hoed 22 december 20:00u
Veel jongeren in NieuwWest groeien meertalig op. De moedertaal is voor velen niet-Nederlands. Is dat een blok aan het been van jongeren, zoals vaak wordt beweerd? Of is een meertalige opvoeding juist een cognitieve verrijking? New Metropolis 3 december, 18:30u Hoe accepteer je dat je geen kinderen kunt krijgen in een wereld waarin alles medisch-technisch mogelijk lijkt? Het is de centrale vraag in de documentaire Heb je kinderen? van Ines ten Berge. Na afloop gesprek met o.a. de maakster. De Balie 6 december, 20:00u
Boekpresentatie van Dream City Detroit van Conrad Kickert. Detroit stond symbool voor stedelijke achteruitgang, maar er is veel veranderd. Wolkenkrabbers zijn gerestaureerd, en er wordt 6. weer geflaneerd. Hoe hebben ze dit voor elkaar gekregen? Wat kunnen we van Detroit leren? Pakhuis de Zwijger 13 december, 20:00u
2.
2) OVER MEERTALIG OPGROEIEN
3) HEB JE KINDEREN?
6) DREAM CITY DETROIT
3.
8) DE BALIE KIJKT: ROES
Panelgesprek over gezelligheidsdrinken n.a.v. de film Roes van Leo de Boer. Waarom doen we het? En –als je dat wil- hoe kom je er vanaf? Dit alles in het kader van Dry January, de maand ná feestmaand 8. december. De Balie 9 januari, 20:00u
9) NIEUWE DEMOCRATIE
4) KNAW AUTONOOM VERVOER
Hoewel autonoom vervoer 4. steeds dichterbij komt, rijden er nog geen zelfrijdende auto’s door onze straten. Hoe kan dat? Sprekers belichten de uitdagingen in het realiseren van autonoom vervoer vanuit verschillende invalshoeken. Trippenhuis december, 19:00u
9.
10) BARTS BOEKENCLUB
De onverbiddelijk laagdrempelige talkshow over boeken en mensen. Bart Gielen heeft deze keer te gast in zijn boekenclub de schrijvers Bianca Stigter over de Atlas van een Bezette Stad en Kees van Beijnum over zijn nieuwe roman 23 seconden. Betty Asfalt Complex 29 januari, 20:30u
5) STARS & STORIES
Tijdens Amsterdam Light Festival kun je in de koepel van het Planetarium het ontstaan van het licht zien. En hoor je feiten en fictie over het licht. Sahand Sahebdivani vertelt verhalen uit de Perzische traditie over sterren, de zon en het vuur. Artis 10 december én 14 januari 2020, 20:00u
5.
TXTradio, het online platform voor lezingen, interviews en debat, selecteert elke maand tien interessante bijeenkomsten. WWW.TXTRADIO.NL
UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 58
In de afgelopen vier jaar deelde Netwerk Democratie inzichten en kennis met honderden (inter) nationale sprekers en bezoekers. Ze bespraken alternatieve modellen en nieuwe instrumenten voor democratische innovatie. Een terug- én vooruitblik op deze vier jaren. Pakhuis de Zwijger 20 januari, 20:00u
10.
hun versie speelt zich niet af op kerstavond, zoals het verhaal van Hoffmann vermeldt, maar op een sinterklaasavond in Amsterdam, ergens rond 1810. za 14 dec t/m wo 1 jan, diverse data en tijden, Nationale Opera & Ballet, € 27,BALL. - GUILHERME MIOTTO Een avondvullende cross over tussen freestyle voetbal en dans. De voorstelling past in een serie solo’s die choreograaf Guilherme Miotto maakt in samenwerking met in het oog springende bewegers die excelleren in hun discipline. Met Nasser El Jackson. do 19 dec 20:30, Podium Mozaïek, € 15,50 CHARKOV CITY OPERA & BALLET - DE NOTENKRAKER Hét kerstsprookjesballet op de prachtige muziek van Tsjaikovski. Het Charkov City Opera & Ballet brengt voor deze klassieker, naast een groot orkest, fabuleuze dansers, prachtige kostuums en fraaie decors mee. do 26 dec 15:00, Schouwburg Amstelveen, € 37,DE DANSERS - SHAKE SHAKE SHAKE (12+) ‘Shake Shake Shake’ is een opzwepend concert dat langzaam ontspoort in een dansvoorstelling. Een live band van dansers en muzikanten zingt over vastzitten en losschudden, de top najagen en de bodem raken. Een rock en roll ritueel, met muziek als motor en bezieling als brandstof. do 9 jan 19:30, Theater De Krakeling, € 13,50 INTRODANS - THE BATTLE In 2019 is het 75 jaar geleden dat de Slag om Arnhem plaatsvond. Een gedenkwaardig moment in de Nederlandse geschiedenis. Als eerbetoon stelde Introdansdirecteur Roel Voorintholt een verrassend programma samen rond de thema’s kracht en strijd. ‘The Battle’ presenteert o.a. de première van een nieuwe choreografie van Sidi Larbi Cherkaoui. do 9 jan 20:00, ITA, € 26,50 BOLÉRO – A TRIBUTE TO MAURICE RAVEL Dit ballet, uitgevoerd door het Ballet en het Orkest van de Russische Nationale Opera, vertelt hoe Ida Rubinstein, vriendin en beschermvrouw van Maurice Ravel, deze toen al beroemde componist opdracht gaf een Spaans ballet te componeren voor haar. Verleid door de dans, kiest hij voor een bolero. Uitgevoerd in twee acts, laat deze voorstelling de ontstaansgeschiedenis van Boléro’s creatie zien. vr 10, za 11 20:00, zo 12 jan 15:00, Koninklijk Theater Carré, € 25,SCAPINO BALLET - CATHEDRAL De Spaanse choreograaf Marcos Morau maakt na het grote succes van ‘Pablo’, met ‘Cathedral’ een nieuwe grote productie voor Scapino Ballet Rotterdam, geinspireerd op de muziek van de componist Arvo Pärt. De muziek wordt live uitgevoerd door Sinfonia Rotterdam. di 14 19:30, wo 15, do 16 jan 20:00, ITA, € 28,50 CORPO MÁQUINA & GUILHERME MIOTTO - PORTRAITS In ‘Portraits’ ontmoeten vijf gepassioneerde danseressen en vijf ex-gedetineerde jonge mannen elkaar. Voor de ogen van hun publiek leren ze elkaars belevingswereld kennen. Hun
bewogen geschiedenissen ballen zich samen tot een kracht die ook anderen uitnodigt om elkaar te zien. Een voorstelling over vrijheid en geborgenheid aan beide kanten van de streep. di 28 jan 20:30, Theater Bellevue, € 12,-
CABARET
STAND-UP COMEDY SHOW (NL) De top van de Nederlandse comedians. elke vr, za 20:30, Comedy Café, € 15,IMPROV COMEDY SHOWS Boom Chicago zet grappige, slimme comedy shows (EN) neer in haar theater aan de Rozengracht. elke wo t/m vr 20:30, za 20:00, zo 19:00, Boom Chigaco, € 10,COMEDYTRAIN Comedytrain is een verrassingspakket: Je weet nooit van tevoren wie er precies komen spelen, behalve dan dat het een exquise selectie uit het Comedytrain collectief betreft. elke wo, do, vrij & za 20:30, Toomler, € 11,50 ZOUTMUS - KUIKENS VAN BETON Vijf jongemannen, een reeks absurdistische scènes en een moordend tempo. Van een retestrakke funk/rockband naar een droogkomische deurscène waarbij iemand een AA-batterij nodig heeft op een begrafenis. zo 1 dec 20:15, De Kleine Komedie, € 11,25 REMCO VELDHUIS - LANG VERHAAL KORT In ‘Lang verhaal kort’ vliegt Remco Veldhuis op zijn eigen, komische wijze langs de hoogteen dieptepunten van de Bijbel. Een rondleiding ver van de gebaande paden, door een gids die misschien wel net zo over de inhoud twijfelt als jij. Remco komt de mooiste, maar ook de meest verschrikkelijke verhalen tegen. En uiteindelijk ook zichzelf… ma 2, di 3 dec 20:30, DeLaMar Theater, € 17,50 ARJAN EDERVEEN & JACK WOUTERSE - ZIN Twee tv-koks op leeftijd, vittend en stressend en worstelend met de werkdruk. Of een populaire keukenromanschrijfster die in alles het einde voelt naderen. In en onder welke huid de twee ook kruipen, ze belichamen vriendschap en afscheid. Absurdistisch en realistisch. Tragisch en komisch. di 3 t/m za 7 dec 20:15, De Kleine Komedie, € 11,50 ONGESTOORD In het psychiatrisch cabaret van Marjolijn van Kooten voelt het publiek zich, tussen de lachbuien door, getroost en verbonden door haar relativerende humor en ontroerende liedteksten. Een nieuwe voorstelling boordevol zwarte humor. do 5 t/m za 6 dec 20:30, Theater Bellevue, € 12,LOUISE KORTHALS ALLES IS ER In ‘Alles is er’ gaat Korthals de muzikale confrontatie aan met alles en schuurt ze langs de rafelranden, schaduwkanten en zonovergoten momenten van mateloze levens en onbeperkte mogelijkheden. za 7 dec 20:15, Theater De Meervaart, € 22,-
15-11-19 13:38
dec 2019 & jan 2020 SYMPHONICA IN CASA ROSSO Sprankelend travestiecabaret vol glitter, glamour en variëté met een vette knipoog en een vleugje oh-la-la. Met o.a. Coco Coquette, Mario Magic, Pia Vapeur, Victoria False en meer! zo 8 t/m zo 29 dec diverse data en tijden, Theater Casa Rosso, € 10,JAN JAAP VAN DER WAL EN TIM FRANSEN In dit dubbelprogramma keren Jan Jaap en Tim terug naar hun roots! Het is tijd voor een avond in de club waar het allemaal begon. za 8 dec 20:30, Toomler, € 18,20 VIGGO WAAS - DE MEESTERVOORSPELLER Wie is ‘de Meestervoorspeller’, welke gedaanten neemt hij aan, is het de profeet die komt vertellen over de Messias, orakelt hij over een betere wereld of vindt hij juist dat we onze kansen hebben verspeeld? Een cabaret performance met voorspellende waarde. ma 9 dec 20:30, Theater Bellevue, € 12,RAYEN PANDAY - TRIGGER In ‘Trigger’ vraagt Rayen zich af, waarom moet je tegenwoordig bij je foto zetten dat je deze zonder filters hebt genomen? Waarom hebben we het nodig om constant door van alles en nog wat te worden getriggerd? Alles, inclusief jezelf, maar de hele tijd bijzonder vinden… Wat is nog echt speciaal? En vertelt hij grappige verhalen over zichzelf en zijn leven. vr 13 dec 21:00, Podium Mozaiek, € 18,50 CLAUDIA DE BREIJ OUDEJAARS 2019 Geheel op haar eigen eigentijdse wijze neemt ze het jaar 2019 onder de loep. Ze zingt, vertelt, analyseert en maakt de balans op. di 17 t/m za 21 dec 20:15, De Kleine Komedie, € 11,50 DOLF JANSEN - OUDEJAARS 2019 Geen preek deze keer, geen moraalridderij, maar zo goed als pure stand-up comedy. Hij raast door het jaar om feiten te fileren. Vingers op zere plekken te leggen. Elk incident, elk detail, elke politieke leider die het nu nog niet door heeft, niets of niemand blijft gespaard. Snelle grappen, bijpassende poëzie en improvisatie tot aan de grenzen van het betamelijke. do 26 t/m di 31 dec 20:15, De Kleine Komedie, € 11,50 MARTIJN KONING - OUDEJAARSCONFERENCE 2019 Martijn Koning gaat het jaar 2019 te lijf zoals alleen hij dat kan: met onstuimige energie, denderend door de gebeurtenissen van het afgelopen jaar, porrend, uitdagend en van de hak op de tak. Een stier door de porseleinkast, de actualiteit als rode lap. vr 27 t/m zo 29 dec 20:15, Theater De Meervaart, € 9,THOMAS ACDA - MOTEL ‘Motel’ is het eerste soloprogramma van Thomas Acda, over hoe we met vallen en opstaan invulling aan het leven proberen te geven. Een voorstelling vol verhalen en liedjes over de liefde, vriendschap en de dood. wo 8 t/m vr 10 jan 20:30, DeLaMar Theater, € 19,50
TOP 3 CABARET EXPO
door Hella Niemeijer
vr 17 jan 20:30, Schouwburg Amstelveen, € 18,50 KIRSTEN VAN TEIJN - NOBEL In ‘Nobel’ gaat Kirsten het leven te lijf. Hoezo burnout-dertigers? Waarom Instagram-terreur? Wat dan nog gescheiden ouders? Een schaamteloos, eerlijk en stijlvol muzikaal programma over ons ingelijste leven. Met gitaarspel van Leon Sibum. zo 19 jan 20:15, De Kleine Komedie, € 11,25
FUAD HASSEN - REMMENDE VOORSPRONG Fuad is een man van kleine zaken, die hij vervolgens op onnavolgbare wijze opblaast en uitspeelt. Futiliteiten zijn aan Fuad welbesteed. Maar wat als er een klein dingetje net anders was verlopen? Was de wereld dan anders? Zijn die kleinste gebeurtenissen of uitvindingen dus tóch belangrijk? En zijn het dan nog wel kleine dingen? Met een kinderlijke verwondering kan Fuad zijn gedachten daar uren op loslaten. Bellevue, 3 en 4 december
NINA DE LA PARRA GOD’S WEGEN Nina de la Parra is stand-up comedian en zangeres. Ze heeft een Surinaamse vader en een Hollandse moeder. God’s wegen gaat over haar christelijke klasje in Paramaribo. Over het koloniale verleden van haar voorvaderen. Haar ervaringen in Surinaamse one-hourhotels. Haar pratende vagina. De dwingende correctheid van Duitsers. En over haar zoektocht naar verlichting bij een winti-priester. Kleine Komedie, 13 januari MYLOU FRENCKEN & DORINE WIERSMA - WAAGSTUKKEN Aangebakken eieren. Weggelopen mannen. Verloren kapitalen en lekke waterbedden. Het geluk is Mylou & Dorine niet aan komen waaien. Maar de twee cabaretières hebben de mouwen opgestroopt. En de schouders eronder gezet. Gewapend met piano en gitaar tonen ze het achterste van hun tong. za 11 jan 20:30, Schouwburg Amstelveen, € 20,50 PATRICK NEDERKOORN IK BETREUR DE OPHEF Liefde en politiek. Daar gaat het over. Wat bezielde hem ooit om gemeenteraadslid te willen worden? Hoe kan je jezelf kwijtraken in iets waar je zo in gelooft? En hoe vind je jezelf daarna weer terug? ‘Ik betreur de ophef ’ biedt een even grappig als pijnlijk inkijkje in een wereld van valse beloftes en oprechte leugens. zo 12 jan 20:15, De Kleine Komedie, € 11,50 ANUAR - EERLIJK Anuar is een echte lefgozer. De gretige grappenmaker won cabaretfestival Cameretten, schreef twee succesvolle boeken en haalde als eerste Nederlandse comedian de voorpagina van The
UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 59
SOUNDOS - NIETS TE VERLIEZEN Ze geeft zich helemaal. Altijd. Haar kwetsbaarheid is een van haar grootste krachten. Soundos heeft Niets te verliezen. Al meer dan tien jaar railt ze mee met de Comedytrain, over een spoor vol dwarsliggers, met adrenaline in de bovenleiding. In haar vierde voorstelling vuurt ze weer harde grappen af, in een show met luchtigheid, ernst, humor en ontroering, die persoonlijker is dan ooit. Kleine Komedie 15 december New York Times. Na drie jaar niet op de planken te hebben gestaan met een solovoorstelling, is hij terug met zijn zesde avondvullende solo: ‘Eerlijk’. di 14, wo 15 jan 20:30, Theater Bellevue, € 12,SANDER VAN OPZEELAND HET BESTE VAN ALLEMAAL Sander van Opzeeland is er heilig van overtuigd: hij is de beste van allemaal. En laten we eerlijk zijn: wanneer je zelf al niet gelooft dat je de beste bent, wat heb je dan eigenlijk op een podium te zoeken? Intelligente stand-up comedy van innemende, tikje wereldvreemde persoon. do 16 t/m za 18 20:30, Theater Bellevue, € 12,TIM TEUNISSEN - SANDRA GAAT AVONDVULLEND In ‘Sandra gaat avondvullend’ maken we kennis met de onlangs gescheiden en lichtelijk overspannen stewardess Sandra, haar collega’s en haar gezin. Tim speelt in z’n eentje alle personages uit Sandra’s leven. Razendsnel schakelt hij van de ene naar de andere rol. Een tragikomedie over kwetsbaarheid, schone schijn en onvoorwaardelijke liefde.
KASPER VAN KOOTEN Rauwe stand-up. Voor het eerst. De naakte waarheid. Zonder types, maskerades of fictieve personages. Zonder muzikanten of decor. Het is tijd voor iets anders. Alleen een barkruk, een microfoon en hij. vr 24 jan 20:30, Schouwburg Amstelveen, € 20,FARBOD - VERS VAN DE PERS Vlieg mee op een tapijt door de bazaar van zijn geurige en kleurige herinneringen. Zijn voorhuidloze leven biedt namelijk een vat vol spannende avonturen. Avonturen en belevenissen die doorlopen als de wenkbrauw van zijn vader. za 25 jan 21:00, Podium Mozaiek, € 12,50 TIM HARTOG - SCHADEVRIJE JAREN Vroeg of laat lopen we allemaal wel een keer schade op. In de liefde, vriendschappen of als ouders van een opgroeiend kind. De vraag is hoe om te gaan met deze schade. In deze voorstelling onderzoekt Tim hoe we kunnen voorkomen dat we eindigen als onzekere oververzekerden die zelfs zichzelf niet meer vertrouwen. wo 29, do 30 jan 20:30, Theater Bellevue, € 12,-
FESTIVALS
AMSTERDAM LIGHT FESTIVAL DISRUPT! Tijdens de achtste editie van Amsterdam Light Festival is Amsterdam weer 53 dagen lang hét toneel voor internationale lichtkunst. 28 november tot en met 19 januari, diverse locaties MICROFEST AMSTERDAM Tijdens de 3e editie van MicroFest Amsterdam, een festival gewijd aan ‘veeltonige’ muziek in diverse stijlen, concerten van o.a. Vokalprojekt 31, Scordatura Ensemble en Ensemble SCALA. zo 1 dec 11:00, Muziekgebouw aan ‘t IJ, diverse prijzen CHRISTMAS FIESTA FLAMENCA - ZAMBOMBA Deze 10e editie waarbij het percussie-instrument de Zambomb, dat specifiek is voor het Spaans
59
en Latijns Amerikaanse kerstfeest, centraal staat komen bekende flamenco-artiesten samen waaronder Erminia Fernandez Cordoba, Maria Marin, Maria Vasilopoulou, Yota Baron en Conchita Boon, Pastora, Romina Toroz en Claudia Karapanou. zo 15 dec 16:00, Podium Mozaïek, € 17,50 PIANOFEST 2019 Amateurpianisten van alle leeftijden, alle niveaus en met repertoires uit allerlei muziekstijlen kunnen tijdens dit tweedaagse festival in de huid kruipen van een concertpianist. za 21 en zo 22 dec 09:30, Conservatorium van Amsterdam, gratis TANGOTRAIN Tijdens het jaarlijks tangofestival laten op deze zesde editie talentvolle dansers oude en nieuwe vormen van tango. di 24 dec t/m wo 1 jan, diverse tijden, locaties en prijzen BROKKEN FESTIVAL 2019 Gitarist Corrie van Binsbergen programmeert en presenteert dit jaarlijkse festival dat de oren opent en de blik verruimt. Een variëteit aan stijlen in korte, contrasterende acts, waar jong talent en outsiders het podium delen met gevestigde namen en waar hyperenergie wordt afgewisseld met verstilling. zo 29 dec 14:00, Bimhuis, € 18,TIKTAK NYE INDOOR FESTIVAL Een van de grootste Oud & Nieuw feesten van Nederland met o.a. Lil’ Kleine, Bizzey, Frenna, Broederliefde, Boef, Jonna Fraser, Snelle , Childsplay, Johnny 500, Dyna, Girls Love DJs en TIKTAK Soundsystem. di 31 dec 22:00, AFAS Live, € 47,50 NATIONALE TULPENDAG Op de Dam wordt de officiële aftrap van het tulpenseizoen gegeven. In een speciaal aangelegde pluktuin kan iedereen gratis tulpen plukken. za 18 jan 13:00, Dam JUMPING AMSTERDAM Dit dressuur- en springsport evenement vormt een jaarlijks hoogtepunt op de Nederlandse hippische kalender en trekt de beste rijders ter wereld aan inclusief Olympische kampioenen. Jumping Amsterdam bestaat onder meer uit spring- en dressuurwedstrijden, shows en een expositieruimte. do 23 t/m zo 26 jan diverse aanvangstijden, RAI Amsterdam CHINEES NIEUWJAAR Het Chinees Nieuwjaar, oftewel
advertentie
22 — 23 JAN INTERNATIONAAL THEATER AMSTERDAM
Wereldtop van de dans: krachtig, ruig en muzikaal.
VENEZUELA
Batsheva Dance Company/ Ohad Naharin
IM
15-11-19 13:38
60
KRANT
het Lunar Nieuwjaar, is het belangrijkste event op de Chinese kalender en wordt wereldwijd gevierd. Rituelen met eten, offers bij tempels en de kleur rood staan op deze dag centraal. Gong Xi Fa Cai! za 25 jan diverse tijden en locaties, diverse prijzen DJANGO AMSTERDAM Django Amsterdam, met concerten, jamsessies, workshops en een familiemiddag, staat in het teken van de verjaardag van gitarist Django Reinhardt, de grondlegger van de gypsy jazz of swing manouche. Deze stijl van akoestische swingjazz werd dankzij Django onderdeel van de cultuur van de Roma en Sinti. Django wordt alom beschouwd als een van de grootste gitaristen aller tijden. 25 t/m 27 januari diverse tijden, Bimhuis, diverse prijzen
DIVERSEN
NO-MAN’S-LAND Maandelijks terugkerende themavoorstellingen waar performers met verschillende achtergronden en ervaringen en van verschillende disciplines met elkaar de vloer op gaan om live te creëren. do 5 dec 20:30, Plein Theater, € 11,DOLMAN BRENGT WARMTE EN GREMDAAT WIJST DE WEG Voor het 26e jaar de klassieke decembervoorstelling waarin dominee Gremdaat terugkijkt maar vooral vooruitblikt en Margreet Dolman, met aan haar zijde dokter Valentijn, zingt, danst, lacht en haar gruwelijke kerstverhaal vertelt.. vr 6 t/m di 31 dec, diverse tijden en prijzen, Betty Asfalt Complex
Maan, Spargo, Frans Bauer, Glennis Grace en Jan Smit zingen met een groot symfonisch orkest onder begeleiding van Marcel Fisser. za 14 dec 20:00, Ziggo Dome, € 30,HET GROTE SONGFESTIVALFEEST Een avond met het beste van het beste dat het Eurovisie Songfestival de afgelopen 50 jaar heeft voortgebracht. Met onder andere optredens van Dana International, Dima Bilan, Edsilia Rombley, Eimear Quinn, Katrina and the Waves, Lenny Kuhr, Niamh Kavanagh, Ruth Jacott en meer! zo 15 dec 20, Ziggo Dome, € 45,EEN HEMELSE KERST IN DE JORDAAN Een feest der herkenning met een lach en een traan, onversneden Jordanese humor, prachtige kerstlieden, een goddelijk engelenkoor en rasmuzikanten: met Johnny Jordaan (Rob van de Meeberg), Tante Leen (Marjolijn Touw) en Willy Alberti (Harry Slinger). Het bekende trio zingt alle klassiekers die hen zo groot maakten. ma 16, wo 17 dec 20:00, DeLaMar Theater, € 19,50 AN INTERGALACTIC NIGHT Een sterrenregen aan optredens, kunstvormen en indrukken. Deze editie met A.L. Snijders (literatuur), Kenzo Kusuda (dans), Ensemble Extraordinaire (muziek) en huispianist Ernst Glerum. ma 16 dec 19:30, Bimhuis, € 23,-
NEDERLANDSE REISOPERA MEEZING MESSIAH 2019 Zing samen met duizend andere zangliefhebbers mee met de ‘Meezing Messiah’! zo 8 dec 15:00, Koninklijk Theater Carré, € 26,50
PARADISO KORENDAGEN Op deze 34e editie treden circa 140 koren uit het hele land op. Amateurzangers van alle leeftijden laten horen dat zingen hun passie is. Zij brengen een divers repertoire ten gehore: van swingende popnummers tot renaissance muziek en van wereldmuziek tot jazz. za 18, zo 19 jan 11:30, Paradiso, € 3,-
COSY N CORNY XMAS DINNERSHOW Entertainment aan tafel rond een oud kerstverhaal met een hedendaagse twist. De derde gang van het diner is een show in het theater waar de zangers en spelers het publiek verder meenemen op een muzikale reis door winter wonderland. 8 t/m 26 dec, Casablanca Variété Zeedijk, € 7,-
WERELDKERSTCIRCUS Het Wereldkerstcircus viert dit jaar op grootse en feestelijke wijze zijn 35-jarig jubileum. De crème de la crème uit de internationale circuswereld schittert waaronder The Royal Circus Gia Eradze uit Moskou. Dit jaar bekroond in Monte Carlo met de Gouden Clown. do 19 dec t/m 5 januari divere tijden, Koninklijk Theater Carré, € 20,50
HET MUZIEKFEEST VAN HET JAAR ’Het Muziekfeest van het Jaar’ presenteert muziek van eigen bodem. Van levenslied tot Nederpop, van kroeghits tot de mooiste ballads. De artiesten waaronder
ÖZCAN AKYOL EN NICOLAS ALTSTAEDT - SCHERPDENKERS Schrijver en columnist Özcan Akyol ontmoet cellist Nicolas Altstaedt en pianist David Kadouch. Scherpdenkers in woord en klank, met werken van onder anderen Piazzolla, Fazil Say en Barber. do 19 dec 20:15, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 23,-
advertentie
A CHRISTMAS AFTERNOON WITH TRIJNTJE Trijntje Oosterhuis zingt de mooiste liedjes met muzikanten van wereldklasse. Naast standards uit het American Songbook, komen ook de persoonlijke liedjes als ‘Ken je mij’, ‘Telkens weer’ en ‘Voor haar’ voorbij. za 21 dec 15:00, Het Koninklijk Concertgebouw Amsterdam, € 27,50
JANUARY– FEBRUARY 2020 INFO & TICKETS THEATERUTRECHT.NL
GROOTSTE FEESTCAFÉ VAN NEDERLAND Het Grootste Feestcafé van Nederland met op drie podia ruim
UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 60
dec 2019 & jan 2020
AGENDA
TOP 3 EXPO
door Hella Niemeijer
beroemde Hilversumse sanatorium van de architecten Jan Duiker en Bernard Bijvoet. t/m 12 januari 2020 Oostzaanstraat 45, tel. 686 85 95 www.hetschip.nl
BEZOEKERSCENTRUM AMSTERDAMSE BOS
Bezoekerscentrum van het grootste stadsbos van Nederland. Bosbaanweg 5, tel. 545 61 00 www.amsterdamsebos.nl
ANNE FRANK HUIS CARLOS AMORALES – THE FACTORY De overzichtstentoonstelling van de Mexicaanse kunstenaar Carlos Amorales omvat veertien zalen met ruimtelijk werk, installaties, schilderingen, tekeningen, video’s, druksels, weefsels, animaties en geluidswerken die hij vaak combineert in grootschalige ruimtelijke installaties in een open, niet-chronologisch parcours. Een wereld die gevuld is met sprookjesachtige beelden en verhalen waarin hij zijn bespiegelingen over het spanningsveld tussen individu en samenleving vormgeeft. Stedelijk Museum, t/m 17 mei
De onderduikplaats waar Anne Frank haar dagboek schreef tijdens de Tweede Wereldoorlog. Prinsengracht 267, tel. 556 71 05 www.annefrank.org
DE APPEL ARTS CENTRE
Kunstencentrum exposities op locatie, tel. 625 56 51 www.deappel.nl
ARCAM
Architectuurcentrum Amsterdam is hét centrum voor architectuur, stedenbouw en landschapsontwerp in Amsterdam. Prins Hendrikkade 600, tel. 620 48 78 www.arcam.nl
ARTIS
De oudste dierentuin van Nederland met olifanten, pinguïns, giraffen, zeeleeuwen, apen, kamelen, duizenden vlinders in het vlinderpaviljoen, een aquarium en nog veel meer. Plantage Kerklaan 38, tel. 0900278 47 96, www.artis.nl
KADIR VAN LOHUIZEN RIJZEND WATER Van Lohuizen reisde naar diverse plekken in de wereld om de impact van de waterstijging in beeld te brengen. De tentoonstelling belicht de wereldwijde en onomkeerbare gevolgen van de stijgende zeespiegel en schetst een confronterend beeld van een nabije toekomst. D.m.v. foto’s en films worden de menselijke verhalen achter de ontluisterende statistieken getoond. Scheepvaartmuseum, t/m 10 mei
FRANCIS ALYS CHILDREN’S GAMES De Belgisch-Mexicaanse kunstenaar Alÿs is bekend geworden door zijn speelse oeuvre, dat tegelijkertijd geëngageerd en poëtisch is. Zijn werken zijn fantasievolle en rijke observaties van het dagelijkse leven op soms politiek-geladen momenten en plekken. Een bijzonder onderdeel in zijn oeuvre vormt een serie over kinderspelen die over de hele wereld worden gespeeld. EYE, vanaf 19 december
20 artiesten: met o.a. Feestteam, Django Wagner, Peter Beense, Alpenzusjes, Stef Ekkel, Lamme Frans, Abba Fever en veel meer! za 25 jan 20:00, Ziggo Dome, € 34,-
Oude Turfmarkt 127, tel. 525 25 56 www.allardpiersonmuseum.nl
PEPIJN GUNNEWEG THE GREAT WONDER Pepijn Gunneweg maakt een vierdimensionale show die zich voor, boven en tussen het publiek afspeelt, met trucs die al jaren zijn hoofd op hol hebben gebracht maar vanwege gevaar en absurditeit niet eerder het toneel bereikten. Een voorstelling met gelanceerde kippen, vliegende vissen, bizarre illusies en kleine poëtische nummers. do 30 20:15, De Meervaart, € 19,50
MUSEA
ALLARD PIERSON MUSEUM
Archeologisch museum van de Universiteit van Amsterdam. Bes, kleine god in het Oude Egypte. Tentoonstelling over de multiinzetbare Egyptische god Bes. t/m 8 maart Cmd P for 2079 Een futuristische reis door de wereld van print. t/m 19 januari
AMSTERDAM MUSEUM
De geschiedenis van Amsterdam vanaf de middeleeuwen. Opslaan als.. – Hoe verzamel je de stad? In de tentoonstelling geeft het museum een inkijk in zijn gevarieerde collectie van ruim 100.000 objecten die stuk voor stuk een verhaal vertellen over de stad Amsterdam en haar bewoners. t/m 1 maart Nr. 1 Tourist Attraction De tentoonstelling van kunstenaar Jimini Hignett vertelt het verhaal van ongelijkheid, dubbele standaarden en mensenhandel. t/m 1 maart Kalverstraat 92, tel. 523 18 22 www.amsterdammuseum.nl
AMSTERDAM PIPE MUSEUM Overzicht van de rookcultuur. Prinsengracht 488, tel. 421 17 79 www.pipemuseum.nl
MUSEUM HET SCHIP DE AMSTERDAMSE SCHOOL Museum Het Schip toont de schoonheid van de Amsterdamse School in volle glorie. Zonnestraal, Schip op de heide De tentoonstelling toont de geschiedenis van dit wereld-
APPIE BAANTJER MUSEUM
In de kelder van café Heffer, vlakbij de plek waar Baantjer jarenlang werkte als rechercheur. Oudebrugsteeg 7, tel. 428 44 88 www.heffer.nl
DE BAZEL
Vijzelstraat 32, tel. 723 0560 www.debazelamsterdam.com
BIJBELS MUSEUM
Ontmoetingsplaats voor bijbel, kunst en cultuur in een monument. In het Cromhouthuis. Kees de Kort - Ikonen In de tentoonstelling brengen traditionele en hedendaagse ikonen enkele belangrijke verhalen uit het christendom tot leven. Herengracht 366, tel. 624 24 36 www.bijbelsmuseum.nl
BIJZONDERE COLLECTIES UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
Cultureel erfgoed tentoonstellingen in historische panden. Oude Turfmarkt 129, tel. 525 73 00 www.bijzonderecollecties.uva.nl
COBRA MUSEUM
De CoBrA-beweging was een van de belangrijkste kunstbewegingen in de 20ste eeuw. Het Cobra Museum toont steeds in wisselende tentoonstellingen haar CoBrA-collectie. Nieuwe Nuances t/m 1 december Intens Mexico: politiek, identiteit, sex en dood. t/m 29 maart Sigmar Polke vs Blaudzun. Muziek van onbekende herkomst. vanaf 14 december Sandbergplein 1, Amstelveen, tel. 547 50 50 www.cobra-museum.nl
CROMHOUTHUIS
Stadspaleis uit de Gouden Eeuw. Stylistencollectief The Wunderkammer is verantwoordelijk voor de hedendaagse inrichting en aankleding van de vertrekken. Herengracht 366, tel. 624 24 36 www.cromhouthuis.nl
15-11-19 13:38
dec 2019 & jan 2020 DIAMANTMUSEUM
Een reisverhaal. Een reis die 200 km onder de aardkorst begint en eindigt in de ring aan uw vinger. Paulus Potterstraat 8, tel. 30 55 300 www.diamantmuseumamsterdam.nl
VAN EESTEREN MUSEUM
Museum over de stedenbouwkundige Van Eesteren en de Westelijke Tuinsteden. Zeitgeist Bauhaus In deze tentoonstelling wordt getoond hoe de Bauhaus stijl effect heeft gehad op leven en wonen in Amsterdam. Centraal staat de architectuur en stedenbouw van de stad, met name die van Nieuw-West. Inclusief een divers randprogramma en Bauhaus-wandeling. t/m 8 december Noordzijde 31, tel: 447 1857 www.vaneesterenmuseum.nl
EYE FILMMUSEUM
Dagelijks voorstellingen. Informatie- en documentatiecentrum. Andrei Tarkovsky - The Exhibition Een solotentoonstelling met brieven, foto’s en polaroids en films waaronder ‘De spiegel’ en ‘Solaris’ van de vermaarde filmer-mysticus. t/m 6 december Francis Alÿs - Children’s Games vanaf 19 december IJpromenade 1, tel. 589 14 00 www.eyefilm.nl
FOAM AMSTERDAM
Centrum voor fotografie, ontmoet-ingsplek voor fotografen en discussieplatform. Brassaï Retrospectief van de Franse fotograaf, van Hongaarse komaf, Brassaï, één van de meest prominente kunstenaars van de twintigste eeuw. t/m 4 december Dustin Thierry - Opulence t/m 8 december Lorenzo Vitturi - Materia Impura t/m 19 januari FOAM 3h Solène Gün - Turunç vanaf 13 december Adorned - The Fashionable Show vanaf 13 december Eric Gyamfi, winnaar van de Foam Paul Huf Award 2019 - Fixing Shadows vanaf 13 december Keizersgracht 609, tel. 551 65 00 www.foam.org
VAN GOGH MUSEUM
De grootste collectie werken van Vincent van Gogh ter wereld. Tentoonstelling Jean-François Millet. Zaaier van de moderne kunst. t/m 12 januari Van proef tot perfectie: Edouard Vuillards prentenserie ‘Paysages et Intérieurs’. t/m 12 januari Van Gogh inspireert Jason Brooks (GB 1968) t/m 20 januari Paulus Potterstraat 7, tel. 570 52 00 www.vangoghmuseum.nl
HET GRACHTENHUIS
17e-eeuws grachtenpand met de geschiedenis van de grachtengordel én de kunst van de Gouden Eeuw. Herengracht 386, tel. 421 16 56 www.hetgrachtenhuis.nl
HERMITAGE AMSTERDAM
Wisseltentoonstellingen afkomstig uit de collectie van het beroemde museum in Sint-Petersburg. Helen Verhoeve - Schamerkat t/m 5 januari Juwelen! Schitteren aan het Russische hof. t/m 15 maart Willem van Genk - Woest t/m 15 maart Amstel 51, tel. 530 87 55, www.hermitage.nl
HOLLANDSCHE SCHOUWBURG
Ooit een theater, nu een monument met een tentoonstelling, ter nagedachtenis aan de duizenden joden die in de WOII vanuit dit gebouw werden gedeporteerd naar de concentratiekampen. Plantage Middenlaan 24, tel. 531 03 40, hollandscheschouwburg.nl
DE HORTUS
Een van de oudste (1682) botanische tuinen. In het jaar 2019 zal de Hortus Botanicus Amsterdam in het teken staan van planten en gezondheid. Plantage Middenlaan 2 A, tel. 625 90 21, www.dehortus.nl
HORTUS BOTANICUS
In 1967 opgezet ten behoeve van onderwijs en onderzoek. Van der Boechorststraat 8, tel. 598 93 90, www.vu.nl
HUIS MARSEILLE
Eigentijdse en historische fotografie in 17e-eeuws pand. Chikako Watanabe - The Third House Owner 1:9 t/m 1 december Berenice Abbott - Portretten van het moderne leven t/m 1 december Outside Fashion - Modefotografie van de studio naar exotische oorden (1900–1969). vanaf 7 december Arja Hop & Peter Svenson - Florachromes: een verhaal van vier rivieren. Vanaf 7 december Keizersgracht 401, tel. 531 89 89 www.huismarseille.nl
INTERNATIONAAL INSTITUUT VOOR SOCIALE GESCHIEDENIS Een van de grootste documentatieen onderzoekscentra ter wereld op het terrein van sociale geschiedenis en geschiedenis van de arbeidersbeweging. Cruquiusweg 31, tel. 668 58 66 www.iisg.nl
JAN VAN DER TOGT MUSEUM Delicious Paintings – Tjalf Sparnaay t/m 19 januari Dorpsstraat 50, Amstelveen, tel. 641 57 54 www.jvdtogt.nl
JOODS HISTORISCH MUSEUM
Objecten en kunstvoorwerpen die een relatie hebben met religie, cultuur en geschiedenis van de joden in Amsterdam. Nieuwe Amstelstraat 1, tel. 531 03 10 www.jhm.nl
KATTENKABINET
Expositie van kunstwerken met als onderwerp ‘de kat’. Herengracht 497, tel. 626 53 78 www.kattenkabinet.nl
KLEDERDRACHTMUSEUM
Streekkostuums. Voor iedereen met interesse in folklore. Herengracht 427, tel. 845 23 99 www.hetklederdrachtmuseum.nl
MUSEUM WERF ‘T KROMHOUT
Het museum toont historie van Nederlands Industrieel Erfgoed. Hoogte Kadijk 147, tel. 627 67 77 www.kromhoutmuseum.nl
MUSEUM VAN LOON
Grachtenhuis uit de 17e eeuw met familieportretten, stijlkamers en Franse tuin. Aan de Surinaamse grachten - Van Loon & Suriname (1728-1863) t/m 13 januari Keizersgracht 672, tel. 624 52 55 www.museumvanloon.nl
MADAME TUSSAUDS
Dam 20, tel. 522 10 10 www.madametussauds.nl
MAX EUWE CENTRUM
Permanente tentoonstelling over de schaakgeschiedenis; mogelijkheid om te schaken (computer); schaakbibliotheek. Max Euweplein 30 A-1, tel. 625 70 17www.maxeuwe.nl
MICROPIA
Ontdek het onzichtbare leven. Artisplein, Plantage Kerklaan 38-40, tel. 0900-278 47 96, www.micropia.nl
MOCO
Museum voor moderne kunst. Banksy – Laugh now t/m 6 januari Honthorststraat 20, tel. 370 19 97 www.mocomuseum.com
MOLEN VAN SLOTEN
Poldermolen met Kuiperijmuseum, Rembrandt op Zolder: een audiovisuele presentatie, maquette. Amsterdam en het water: activiteiten voor kinderen. Akersluis 10, tel. 669 04 12 www.molenvansloten.nl
MULTATULI MUSEUM
Boeken van en over Multatuli. Zijn bureau, bibliotheek en sterfbed. Korsjespoortsteeg 20, tel. 638 19 38 www.multatuli-museum.nl
MUSEUMHAVEN
Restauratie, behoud, onderhoud van historische binnenvaartschepen. Oosterdok 12 www.museumhavenamsterdam.nl
MUSEUMTRAMLIJN
Tramdienst met historisch materieel. Rit van ong. 7 km en ong. 30 min. van Haarlemmermeerstation naar Bovenkerk. Elke zo t/m oktober. Amstelveenseweg 264 www.museumtramlijn.org
NATIONAAL HOLOCAUST MUSEUM
Plek waar menselijke moed en onbaatzuchtigheid tot uiting kwamen. Kogels, verraad en brieven. Kroniek van een joodse familie, over een confronterende familiegeschiedenis die zich uitstrekt van Polen en Oekraïne tot Nederland. t/m 2 februari Plantage Middenlaan 27, tel. 531 03 10, www.jhm.nl
NEMO SCIENCE MUSEUM
Centrum vol wetenschap en technologie. Humania Een verrassende tentoonstelling waarin je alles te weten komt over je eigen soort: de mens. Zowel biologie, sociologie en psychologie van de mens zijn thema’s van de tentoonstelling. Middelpunt van de tentoonstelling is het 8,5 meter hoge kunstwerk ‘Een handstand’ gemaakt door de Nederlandse kunstenaar Florentijn Hofman. Oosterdok 2, tel. 531 32 33 www.nemosciencemuseum.nl
61
advertentie
MUSEUM ONS’ LIEVE HEER OP SOLDER
Amsterdams koopmanshuis met 17e-eeuwse schuilkerk. O.Z. Voorburgwal 38-40, tel. 624 66 04, www.opsolder.nl
HET HOUT
OUDE KERK
Hedendaagse kunst en cultuur in het oudste gebouw van de stad. Onder de grafzerken bevindt zich het graf van Saskia van Uylenburgh, de eerste echtgenote van Rembrandt. Adrián Villar Rojas - Poems for earthlings t/m 26 april Oudekerksplein 23, tel. 625 82 84 www.oudekerk.nl
KONINKLIJK PALEIS / OPEN
11 — 22 DEC INTERNL THEATER AMSTRDM
Midden in de hoofdstad staat het Koninklijk Paleis Amsterdam, het officiële ontvangstpaleis van Koning Willem-Alexander. Het Paleis speelt een grote rol tijdens staatsbezoeken en andere koninklijke ontvangsten zoals de jaarlijkse nieuwjaarsreceptie, diners en prijsuitreikingen. Daarnaast is het zoveel mogelijk opengesteld voor bezoekers. Dam, tel. 522 61 61 www.paleisamsterdam.nl
boord tot virtuele zeereis en de replica van het VOC-schip ‘Amsterdam’. Strijd om het IJs De wereldwijde impact van smeltend ijs en stijgende zeespiegel staan dit najaar centraal. t/m 10 mei Kattenburgerplein 1, tel. 523 22 22 www.hetscheepvaartmuseum.nl
PIANOLA MUSEUM
STADSARCHIEF AMSTERDAM
MUSEUM HET REMBRANDTHUIS
STEDELIJK MUSEUM
Collectie pianola’s, elektrisch aangedreven reproductievleugels en 20.000 muziekrollen. Westerstraat 106, tel. 627 96 24 www.pianola.nl
Het huis van Rembrandt met een collectie prenten en schilderijen. Laboratorium Rembrandt Rembrandts techniek ontrafeld. t/m 16 februari Claudy Jongstra - Allium & Onion, Hennep & Hair, Madder & Nettle. Hedendaagse kunstenaar Claudy Jongstra is op zoek gegaan naar het zwart van Rembrandt. Met enkel natuurlijke kleur- en verfstoffen volgt ze de oude receptuur en past ze deze toe op een tweeluik van textiel. t/m 16 februari Jodenbreestraat 4, tel. 520 04 00 www.rembrandthuis.nl
RIJKSMUSEUM
Overzicht van de Nederlandse kunst en geschiedenis met dagelijks rondleidingen, workshops of cursussen. Rineke Dijkstra - Night Watching t/m 3 december Rembrandt-Velázquez. Nederlandse en Spaanse meesters. Een tentoonstelling met topstukken van dé grote meesters uit de 17de eeuw uit Nederland en Spanje. t/m 19 januari Museumstraat 1, tel. 0900-07 45 www.rijksmuseum.nl
HET SCHEEPVAARTMUSEUM
Het museum laat zien hoe de zee de Nederlandse cultuur heeft bepaald. Ontdek 500 jaar maritieme geschiedenis. Van Gouden Eeuw, het leven aan
‘s Werelds grootste stadsarchief. Modern Perspectives. Foto & Film Amsterdam 1920-1940. t/m 16 februari Vijzelstraat 32, tel. 251 15 11 www.amsterdam.nl/stadsarchief
Moderne en hedendaagse kunst en vormgeving. Jeff Preiss - More than I looked for t/m 5 januari Hybride sculptuur t/m 12 januari Kleurrijk Japan 226 affiches uit de collectie t/m 2 februari Chagall, Picasso, Mondriaan e.a.: Migranten in Parijs t/m 2 februari Wim Crouwel: Mr. Gridnik Eerbetoon aan ontwerper Wim Crouwel (1928) met een selectie van zijn grafische vormgeving. t/m 22 maart Prix de Rome Presentatie van nieuw werk van de genomineerde kunstenaars voor de Prix de Rome 2019 t/m 22 maart Carlos Amorales - The Factory t/m 17 mei Museumplein 10, tel. 573 29 11 www.stedelijk.nl
TASSENMUSEUM AMSTERDAM
Grootste tassenmuseum ter wereld. It’s a Family Affair. Een vrije compositie van zinnenprikkelende tassen uit de 20ste en 21ste eeuw, waarbij de chronologische volgorde is losgelaten en het stilistische karakter van de tas en haar zielsverwanten
advertentie
DE NIEUWE KERK
De op een na oudste kerk van Amsterdam (1414) met 16e- en 17e-eeuws orgel. De Grote Suriname Tentoonstelling De tentoonstelling brengt het meeslepende epos van het land en zijn bewoners met zeer verschillende achtergronden, die samenkwamen in het land. t/m 2 februari Dam 1, tel. 638 69 09 www.nieuwekerk.nl
MUSEUM AMSTERDAM NOORD
Over de geschiedenis van Noord. Zamenhofstraat 28 A www.museumamsterdamnoord.
Museum met wassenbeelden.
UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 61
IM
15-11-19 13:38
62 voorop staat. t/m april Je tas reflecteert de tijd waarin je leeft. permanente tentoonstelling Herengracht 573, tel. 524 64 52 www.tassenmuseum.nl
THEO THIJSSEN MUSEUM
De Amsterdamse schrijver, onderwijzer, vakbondsman en sociaal-democratisch politicus Thijssen (1879-1943) is vooral bekend als schrijver van de roman Jongensdagen. Alledaags leven in de Jordaan. Een tentoonstelling over het boek Jongensdagen. Een jeugdboek, maar ook een boeiende historische bron over het kinderleven, en over de Jordaan van toen. 1e Leliedwarsstraat 16, tel. 420 71 19 www.theothijssenmuseum.nl
TROPENMUSEUM
Museum over wereldculturen. Things That Matter doorlopende tentoonstelling Verlangen naar Mekka t/m 12 februari What a Genderful World t/m 23 augustus Linnaeusstraat 2, tel. 088-0042 800 www.tropenmuseum.nl
TROPENMUSEUM JUNIOR
Sabi Suriname: ontdek de Wereld achter de Dingen. Linnaeusstraat 2, tel. 088-0042 840 www.tropenmuseumjunior.nl
NEDERLANDS UITVAART MUSEUM TOT ZOVER
Verleden, heden en toekomst van de omgang met de dood. Kruislaan 124, tel. 694 04 82 www.totzover.nl
VERZETSMUSEUM
Nederland voor, tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog. Mode op de bon. Een nieuw modebeeld in oorlogstijd. t/m 1 juni Plantage Kerklaan 61, tel. 620 25 35 www.verzetsmuseum.org
WERELDERFGOED PODIUM STADSARCHIEF AMSTERDAM Dé startplek om kennis te maken met UNESCO Werelderfgoed in Nederland. Vijzelstraat 32, tel. 251 49 95 www.werelderfgoed.nl
MUSEUM WILLET-HOLTHUYSEN
Volledig ingericht grachtenpand. Herengracht 605, tel. 523 18 22 www.willetholthuysen.nl
WOONBOOTMUSEUM
Gevestigd op de Hendrika Maria, een voormalig zeilend bedrijfsvaartuig (1914). Aan boord krijgt men een beeld van deze woonvorm Prinsengracht 296 K, tel. 427 07 50
Hoofdredactie Bart van Oosterhout Vormgeving Het Zomerpaleis: Saskia Franken, Martijn Blokland Ontwerp Loes Koomen Eindredactie Renate Dahlmans en San van de Ven (SCHERP), Annemarie Bleeker (agenda) Medewerkers aan dit nummer Barbara van den Berg/SaltyStock, Alice Boothby, Sanne de Bruin, Veerle Corstens, Anne Dirks, Bart Geeraedts/TXT, Herman van Heusden, Nadja Hüpscher, Daniël Kieft/We Are Public, Marlou Kusters, Kim van der Meulen, Mike Peek, Daphne Ponsteen, Famke en Floor van Praag (ZIN), Margriet Prinssen, Inger van der Ree, Janna
KRANT
ADRESSEN
AFAS Live
ArenA Boulevard 590, tel. 0900-687 42 42 www.afaslive.nl AIR Amstelstraat 16, tel. 820 06 70 www.air.nl Amstelkerk Amstelveld 10, tel. 520 00 60 www.stadsherstel.nl Amsterdamse Bostheater De Duizendmeterweg 7, tel. 670 02 50 www.bostheater.nl Apollofirst Apollolaan 123-127, tel. 577 38 00 www.apollofirst.nl Arti et Amicitiae Rokin 112, tel. 624 5134 www.arti.nl Artis Plantage Kerklaan 38-40, tel. 278 47 96 www.artis.nl Badhuistheater Boerhaaveplein 28, tel. 668 51 02 www.badhuistheater.nl De Balie Kleine-Gartmanplantsoen 10, tel. 553 51 51 www.debalie.nl Café Belcampo Hannie Dankbaarpassage 10, tel. 303 28 86 www.cafebelcampo.nl Theater Bellevue Leidsekade 90, tel. 530 53 01 www.theaterbellevue.nl Betty Asfalt Complex Nieuwezijds Voorburgwal 280, tel. 626 46 95 www.bettyasfalt.nl Bimhuis Piet Heinkade 3, tel. 788 21 50 www.bimhuis.nl Bitterzoet Spuistraat 2, tel. 421 23 18 www.bitterzoet.com Blijburg Pampuslaan 501, tel. 416 03 30 www.blijburg.nl Boom Chicago Rozengracht 117, tel. 217 04 00 www.boomchicago.nl The Box Mekongweg 5, tel. 614 54 92 www.the-box.events De Brakke Grond Nes 43, tel. 422 26 66 www.brakkegrond.nl Bijlmerparktheater Anton de Komplein 240, tel. 311 39 33 www.bijlmerparktheater.nl Koninklijk Theater Carré Amstel 115-125, tel. 0900-25 25 255 www.carre.nl CBK Oost Oranje-Vrijstaatkade 71, tel. 253 5456 www.cbkamsterdam.nl CC Amstel Cullinanplein 1, tel. 523 09 74 www.ccamstel.nl Cinetol Tolstraat 182
Reinsma, Anne-Marieke Samson, Erik Schmitz/Stadsarchief, Bregtje Schudel, Stella Vrijmoed, Joke van der Weij, Ivo Weyel, Jolien Klitsie/ Amsterdam Art Aanleveren (agenda)gegevens februarinummer - 28 december maartnummer - 27 januari aprilnummer - 24 februari amsterdam & partners: informatie@iamsterdam.com Adverteren Afdeling Relaties, T 020-702 61 80 partner@iamsterdam.com Uitgever amsterdam & partners De Ruyterkade 5, 1013 AA Amsterdam, T 020-702 61 00
UK AGENDA DEC 2019 MARTIJN_1 x_RD.indd 62
dec 2019 & jan 2020
AGENDA www.cinetol.nl Het Claverhuis Elandsgracht 70, tel. 624 83 53 Comedy Café IJdok 89, tel. 638 39 71 www.comedycafe.nl Compagnietheater Kloveniersburgwal 50, tel. 520 53 10 www.compagnietheater.nl Koninklijk Concertgebouw Concertgebouwplein 10, tel. 0900-671 83 45 www.concertgebouw.nl Het Concertgemaal Landsmeerderdijk 213 www.concertgemaal.nl Conservatorium van Amsterdam Oosterdokskade 151, tel. 527 75 50 conservatoriumvanamsterdam.nl Het Cromhouthuis Herengracht 366, tel. 624 24 36 www.cromhouthuis.nl Dansmakers Amsterdam Gedempt Hamerkanaal 203, tel. 689 17 89 www.dansmakers.nl DeLaMar Theater Marnixstraat 402, tel. 0900-335 26 27 www.delamar.nl Doka Wibautstraat 150, tel. 261 21 00 www.volkshotel.nl/nl/doka Dominicuskerk Spuistraat 12, tel. 624 21 83 www.dominicusamsterdam.nl De Duif Prinsengracht 756, tel. 520 00 90 www.stadsherstel.nl Engelse kerk Begijnhof 48, tel. 624 96 65 www.ercadam.nl EYE Filmmuseum IJpromenade 1, tel. 589 14 00 www.eyefilm.nl Frascati Nes 63, tel. 626 68 66 www.frascatitheater.nl Grand Café Genieten Oranje-Vrijstaatplein 2, tel. 253 55 54 Griffioen Uilenstede 106, tel. 598 51 00 www.griffioen.vu.nl De Hallen Hannie Dankbaarpassage 47, tel. 705 81 64 www.dehallen-amsterdam.nl Johan Cruijff Arena ArenA Boulevard 1 www.johancruijffarena.nl De Kleine Komedie Amstel 56 -58, tel. 624 05 34 www.dekleinekomedie.nl Jeugdtheater De Krakeling Nieuwe Passeerdersstraat 1, tel. 624 51 23 www.krakeling.nl LAB111 Arie Biemondstraat 111, tel. 616 9994 www.lab111.nl Theater de Meervaart Meer en Vaart 300, tel. 0900-4107777 www.meervaart.nl Melkweg Lijnbaansgracht 234 a, tel. 531 81 81 www.melkweg.nl
Mezrab Cultureel Centrum Veemkade 576 www.mezrab.nl Muziekgebouw aan ‘t IJ Piet Heinkade 1, tel. 788 20 00 www.muziekgebouw.nl Nationale Opera & Ballet Amstel 3, tel. 625 54 55 www.operaballet.nl NDSM werf Tt. Neveritaweg / Mt. Ondinaweg www.ndsm.nl NEMO Oosterdok 2, tel. 531 3233 www.nemosciencemuseum.nl De Nieuwe KHL Oostelijke Handelskade 44, tel. 77 91 575 www.denieuwekhl.nl De Nieuwe Liefde Da Costakade 102, tel. 589 16 80 www.denieuweliefde.com Noorderkerk Noordermarkt 44, tel. 620 44 15 www.noorderkerkconcerten.nl Theater De Omval Ouddiemerlaan 104, tel. 600 18 97 www.theaterdeomval.nl Oosterkerk Kleine Wittenburgerstraat 1, tel. 627 22 80 www.oosterkerk-amsterdam.nl Orgelpark Gerard Brandtstraat 26 tel. 515 81 11 www.orgelpark.nl OT301 Overtoom 301, tel. 412 29 54 www.ot301.nl Oude Kerk Oudekerksplein 23, tel. 625 82 84 www.oudekerk.nl Pakhuis De Zwijger Piet Heinkade 179, tel. 624 63 80 www.dezwijger.nl Club Panama Oostelijke Handelskade 4, tel. 311 8686 www.panama.nl Paradiso Weteringschans 6-8, tel. 626 45 21 www.paradiso.nl Paradiso Noord Buiksloterweg 5C, tel 760 48 20 www.paradiso.nl Pianola Museum Westerstraat 106, tel. 627 96 24 www.pianola.nl Plein Theater (voorheen Oostblok) Sajetplein 39, tel. 665 45 68 www.plein-theater.nl Podium Mozaiek Bos en Lommerweg 191, tel. 580 03 80 www.podiummozaiek.nl Polanentheater Polanenstraat 174, tel. 682 13 11 www.polanentheater.nl Poppodium P60 Stadsplein 100 A, Amstelveen, tel. 345 34 45 www.p60.nl Posthoornkerk Haarlemmerstraat 124-126, tel. 520 00 90 www.stadsherstel.nl Prince Claus Fund Gallery Herengracht 603, tel. 344 91 60
www.princeclausfund.org Q-Factory Atlantisplein 1, tel. 760 67 80 www.q-factory-amsterdam.nl RAI Europaplein 2-22, tel. 549 12 12 www.rai.nl Roode bioscoop Haarlemmerplein 7, tel. 625 75 00 www.roodebioscoop.nl Schouwburg Amstelveen Stadsplein 100, Amstelveen, tel. 547 51 75 www.schouwburgamstelveen.nl Schuilkerk De Hoop Hartveldseweg 23 Diemen, tel. 520 00 90 www.schuilkerkdehoop.nl Singelkerk Singel 452, tel. 623 45 88 www.doopsgezindamsterdam.nl Splendor Nieuwe Uilenburgerstraat 116, tel. 845 33 45 www.splendoramsterdam.com Stadsschouwburg Leidseplein 26, tel. 624 23 11 www.ssba.nl Sugarfactory Lijnbaansgracht 238, tel. 627 00 08 www.sugarfactory.nl Teatro Munganga Schinkelhavenstraat 27-HS, tel. 675 98 37 www.munganga.nl Theater Amsterdam Danzigerkade 5, tel. 705 50 59 www.theateramsterdam.nl Tolhuistuin IJpromenade 2, tel. 763 06 50 www.tolhuistuin.nl Toomler Breitnerstraat 2, tel. 670 74 00 www.toomler.nl Toon Jan Evertsenstraat 4-6-8, tel. 06 288 68 070 www.toon.amsterdam Vondelkerk Vondelstraat 120 www.vondelkerk.nl Vondelpark Openluchttheater Vondelpark, tel. 673 14 99 www.openluchttheater.nl VU De Boelelaan 1105, tel. 598 98 98 www.vu.nl Waalse Kerk Walenpleintje 159, tel. 623 20 74 www.dewaalsekerk.nl Werkgebouw Het Veem Van Diemenstraat 412, tel. 627 87 14 www.veem.nl Cultuurpark Westergasfabriek Pazzanistraat 4, tel. 586 07 10 www.westergasfabriek.nl Ziggo Dome De Passage 100, tel. 0900-2353663 www.ziggodome.nl Zonnehuis Zonneplein 30, tel. 520 00 90 www.zonnehuis-amsterdam.nl Zuiderkerk Zuiderkerkhof 72, tel. 308 03 99 www.zuiderkerkamsterdam.nl
Drukwerk en distributie Flyerman distributie@iamsterdam.com Abonnementen Abonnementenland Postbus 20, 1910 AA Uitgeest T 0251-257 924 of WhatsApp T 06-4655 8054 www.bladenbox.nl Adreswijzigingen en opzeggingen: www.aboland.nl klantenservice@aboland.nl Jaarabonnement €31,99 Het abonnement wordt jaarlijks stilzwijgend verlengd. Abonnementen kunnen zowel schriftelijk als per e-mail worden opgezegd onder vermelding van het klantnummer, met een
opzegtermijn van 3 maanden. Een abonnement is pas opgezegd, wanneer de abonnee daarvan een schriftelijke bevestiging heeft ontvangen via post of e-mail. Een adreswijziging kan alleen worden verwerkt als het oude adres en het nieuwe adres schriftelijk of per e-mail worden doorgegeven. Prijswijzigingen voorbehouden. Uitkrant is een geregistreerd merk van amsterdam & partners. Verschijnt 10 maal per jaar. Oplage 60.000 exemplaren. Redactie noch uitgever kunnen aansprakelijk worden gesteld voor eventuele foutieve vermeldingen.
© 2019 Niets uit deze uitgave mag op welke wijze dan ook worden overgenomen zonder voorafgaande toestemming van de auteursrechthebbenden. Het volgende nummer van de Uitkrant verschijnt op maandag 27 januari, de abonnees ontvangen de krant de zaterdag ervoor.
15-11-19 13:38
krant KRANT
TOT SLOT
amsterdam toen
63
Amsterdam toen
BLIK OP DE DAM VANAF DE WESTERTOREN, 1948 tekst Erik Schmitz foto N.V. Internationaal Persfoto Bureau Amsterdam / Stadsarchief Amsterdam
H
oog boven donker Amsterdam, vanuit de Westertoren, zag de fotograaf de hemel oplichten, alsof het oudjaarsavond was. Pal onder hem lopen de daklijnen van de zijbeuken en het schip van de Westerkerk, waarvan de zware vormen verzinken in een onpeilbare duisternis. Rechts in de diepte ontwaren we wat nietige passanten, het verkeer aldaar laat slechts soepel slingerende lichtslierten achter. Voor deze opname was een langere sluitertijd nodig: alles wat niet even stilstond, werd weer uitgewist. De verlichte Raadhuisstraat voert ons mee de stad in. Het dakenlandschap oogt even wonderlijk als vertrouwd. Aan de linkerkant: de vierkante toren van de Beurs van Berlage, pal daarnaast de hel verlichte toren van de Oude Kerk en dan het torentje van de Effectenbeurs op Beursplein 5. De ramen
06 UK TOT SLOT DEC 2019 mb_RD.indd 63
van de donkere Nieuwe Kerk laten het licht op de Dam door. Daarachter verlichte vlaggen op het dak van de Bijenkorf en de geïllumineerde toren aan de Damzijde. Naar rechts vlaggen op het gebouw van Peek & Cloppenburg (nu ook Madame Tussauds). Op de voorgrond schijnt scherp licht uit de bovenste ramen van het Hoofdpostkantoor (nu Magna Plaza), waarvan de spitse torens zich scherp aftekenen tegen de avondlucht. Ook in de kamers van het Koninklijk Paleis brandt nog licht, ze zijn er nog niet gaan slapen. Rechts de felverlichte toren van de Zuiderkerk. Meestal worden illuminaties in de stad op straatniveau gefotografeerd. Een opname zoals deze, waarvoor de fotograaf zijn uitrusting de trappen van de toren heeft opgesjouwd, is hoogst ongewoon. Er was dan ook een speciale gelegenheid: de
inhuldiging van koningin Juliana op 6 september 1948. Twee weken lang, tijdens het bezoek van de koninklijke familie, was het centrum van de stad feestelijk verlicht. De belangrijkste kerktorens werden met grote schijnwerpers in de kijker gezet. Vanaf half acht ’s avonds, wanneer de verlichting aanging, was de binnenstad verboden voor auto’s en paard-en-wagens. Oudjaar op de Westertoren. Een droombeeld om daar, boven op de meest Amsterdamse toren, het oude jaar te laten verglijden en de hele stad opgelicht te zien worden aan het begin van een gelukkig, nieuw jaar. Laat dit prachtige beeld, of een van de andere beelden die het archief rijk is, mooi afdrukken bij de Stadsboekwinkel, gevestigd in het Stadsarchief. amsterdam.nl/stadsarchief
15-11-19 13:37
64
krant KRANT
TOT SLOT
DE STAD UIT
de stad uit
Kom uit je comfortzone, pak de fiets of de trein en bezoek deze evenementen buiten de stad.
LAAT DE KINDERTJES TOT MIJ KOMEN, JAN SIX FINE ART, AMSTERDAM
tekst Marlou Kusters
REMBRANDT ALS TIENER Zo’n vierhonderd jaar geleden stond de talentvolle Rembrandt van Rijn op zijn gemakje wat te tekenen, etsen en schilderen in zijn geboortestad Leiden. Daar ontwikkelde hij zijn vernieuwende stijl waar hij later wereldberoemd mee zou worden. Veertig schilderijen, zeventig etsen en tien tekeningen uit die tijd (tussen 1624 en 1634) zijn nu te zien in de expositie Jonge Rembrandt – rising star in De Lakenhal. Ook hangt er werk van schilders als Jan Lievens, Pieter Lastman en Jacob van Swanenburg; alle drie verbonden aan de jonge Rembrandt. De expositie vormt het slot van het Rembrandtjaar, ter ere van de 350ste sterfdag van de Hollandse meester. Je laatste kans dus! Leiden t/m 9 februari lakenhal.nl
BANDJES ONTDEKKEN Je moet er wat voor over hebben (een treinreis van 2,5 uur), maar als je dan in Groningen bent, dan héb je ook wat. Namelijk: de 33ste editie van Eurosonic Noorderslag, waar nieuwe en gevestigde namen – van Spinvis en Squid tot Lena Hessels (foto) – laten zien waar ze dit jaar mee komen. De line-up bestaat uit meer dan 350 bands uit 31 Europese landen. Heel Groningen is het podium, dus op veel plekken in de stad vind je (gratis) gigs. Ook kun je tijdens het vierdaagse muziekfestival aanschuiven bij interviews, workshops, diners en panelgesprekken die in het teken staan van de nieuwste ontwikkelingen in de muziekindustrie. Groningen 15 t/m 18 januari esns.nl
OUT OF SPACE In het eerste weekend dat de nieuwe film Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker draait, staat de Utrechtse bioscoop Kinepolis Jaarbeurs volledig in het teken van deze space-cult. Tijdens Echo Based Charity Con kom je oog in oog te staan met je favoriete Star Wars-helden, scoor je vintage lightsabers en kun je panels bijwonen van bekende gasten als special effects-legende Lorna Patterson en LEGO Star Wars-designer Niels M. Frederiksen. Deze vijfde editie wordt gehost door rapper én Star Wars-überfan Brainpower. En goed om te weten: alle opbrengsten gaan naar KiKa. Utrecht, 21 december, echobasecon.nl
06 UK TOT SLOT DEC 2019 mb_RD.indd 64
15-11-19 13:38
65
HANG DE TOERIST UIT EN PAK DE ZAANFERRY. DAN VAAR JE LANGS TRADITIONELE MOLENS EN MONUMENTALE PAKHUIZEN ÉN WORD JE AFGEZET OP HET HIPPE HEMBRUGTERREIN OF DE ZAANSE SCHANS.
THIERRY MUGLER, ‘LA CHIMÈRE’ GOWN, F/W 97/98 FOTO: ALAN STRUTT
GETTY IMAGES
HET HELE JAAR DOOR VERTREKT DE FERRY VANAF STEIGER 14, ACHTER HET CENTRAAL STATION. ZIE ZAANFERRY.COM
DANSVLOER ALS CATWALK Denk je hardcore, dan denk je ‘aussie’ en bomberjack. Het Kunstmuseum Den Haag laat zien hoe innig mode en dans met elkaar verbonden zijn in de vrolijke expositie Let’s dance - Dansmode: van tutu tot pattas. Zo hebben subculturen als hiphop, gabber en klassiek ballet direct invloed gehad op het straatbeeld en worden modeontwerpers vaak gevraagd kostuums te maken voor dansvoorstellingen. Te zien zijn onder andere de zwarte ballerina’s van Audrey Hepburn, het rode leren jasje uit de Thriller-clip van Michael Jackson en de knalroze, gevederde mini-jurk van Rihanna (ontworpen door David Laport). Op sommige zondagen demonstreren dansscholen en -groepen verschillende dansstijlen (check de site voor data). Den Haag t/m 12 januari kunstmuseum.nl
TUSSEN BOWIE EN BEYONCÉ WINTERPARADIJS Of het nu gaat vriezen of niet: in Scheveningen wordt er hoe dan ook geschaatst tijdens het jaarlijkse Cool Event. Er is een enorme overdekte ijsbaan (600 m²!) op het Kurhausplein, elke dag geopend tot 22.00 uur. Fijn: na dertig rondjes of pirouettes kun je bijkomen op de verwarmde terrassen eromheen. Daarnaast zijn er interactieve ijssculpturen te bekijken in een grote gekoelde tent op het strand naast De Pier.
Superheldenschouders, je moet er maar opkomen. De Franse modekoning Thierry Mugler bracht met zijn futuristische stijl en glamoureuze silhouetten een revolutie in de mode teweeg. Hij kleedde Bowie en Beyoncé (en woonde begin jaren zeventig gewoon op een woonboot in Amsterdam!). Dit jaar is zijn eerste overzichtstentoonstelling Couturissime te zien, een retroperspectief bestaande uit 150 outfits gemaakt tussen 1977 en 2014. Werk van de grootste modefotografen, zoals David LaChapelle en Helmut Newton, vullen de tentoonstelling aan. Na de wereldpremière in Montreal is de Rotterdamse Kunsthal nu aan de beurt. Rotterdam t/m 8 maart kunsthal.nl
Scheveningen t/m 26 januari cooleventscheveningen.nl
06 UK TOT SLOT DEC 2019 mb_RD.indd 65
15-11-19 13:38
66
TOT SLOT
groeten uit
OKURA
DE MEERVA ART
HET BEGIJNHOF
krant KRANT
EERSTE HERINNERING AAN AMSTERDAM ‘Dat ik hier met mijn ouders vanuit Zwolle naartoe reed. Toen kon je met de auto nog vrij gemakkelijk de binnenstad bereiken. Dan ging mijn moeder naar De Bijenkorf om kleding te kopen en nam papa mij en mijn broers mee de stad in.’ WONEN IN AMSTERDAM ‘Ik heb overal gewoond, maar ben begonnen in Gein. Daar had ik voor duizend gulden per maand heel shady een kamertje ondergehuurd bij een Pakistaanse vrouw. Ik moest me langs een kast wurmen om er te komen en mocht geen gebruik maken van de keuken. Mijn afwas deed ik in de douche. Het enige voordeel was dat ik altijd kon zitten in de metro, want ik stapte in bij de eerste halte.’ MEEST BIJZONDERE PLEK ‘A ls we vrienden uit het buitenland op bezoek hebben, haal ik vaak een patatje met ze bij Vleminckx in de Voetboogstraat. Daar gaan we dan mee in het Begijnhof zitten. Heerlijk rustig. In dat steegje hangen mooie schilderijen. En als de patat op is, gaan we nog even het kerkje in.’ RESTAURANT ‘Ik hou erg van de sushi in Hotel Okura. Ik bestel vaak eerst gefrituurde rijst met kipballetjes om iets van een bodempje te hebben. Als je meteen aan de blauwvintonijn gaat, loopt de rekening nogal hoog op. Toen ik
06 UK TOT SLOT DEC 2019 mb_RD.indd 66
Martijn Koning Cabaretier Martijn Koning (40) speelt 27 t/m 29 december zijn oudejaarsconference in De Meervaart. tekst Mike Peek foto Merlijn Doomernik
een keer een beetje aangeschoten was, vroeg ik de sushi-chef om die rijst. Hij zei: ‘No.’ Ik zei: ‘Yes, please.’ Hij zei: ‘Not possible!’ Ik zei: ‘Yes possible!’ Wat bleek: zoiets lomps bestel je absoluut niet bij de chef. Dat doe je bij een serveerster. Inmiddels ken ik alle regels, maar hij mag me nog steeds niet.’ BESTE EIGENSCHAP VAN AMSTERDAMMERS ‘Het zijn grappenmakers. Als je aan een trambestuurder vraagt: ‘Ga je naar Artis?’, is de kans groot dat je als antwoord krijgt: ‘Nee man, ik moet werken.’ Dat vind ik heerlijk.’ EN DE SLECHTSTE EIGENSCHAP ‘De onverschilligheid. Dat zie je vooral aan het personeel in winkels en horeca. Amsterdam is zo op toeristen gericht dat het ze geen flikker uitmaakt of je terugkomt of niet. Zelfs in de Albert Heijn. Dan zeg je ‘goedemorgen’ tegen de caissière en hoor je alleen het gebliep van de scanner terug.’
MOOISTE MOMENT ‘Ik zat op het Leidseplein een show voor te bereiden toen ik drie tafels links van mij Ramses Shaffy zag zitten. We keken elkaar even aan en toen ik mijn glas hief, deed hij dat ook. Dat zal ik nooit vergeten.’ ALS IK EEN TOERIST WAS ‘Dan zou ik wat minder omhoogkijken. Ik zou ook niet aan íeder wietbakje ruiken in de coffeeshop. Neem gewoon aan dat het allemaal prima spul is. En als ik door de stad wilde fietsen, zou ik eerst even goed oefenen voor ik met mijn selfiestick ging rondrijden.’ FAVORIETE THEATER ‘De Kleine Komedie is heilige grond. Zo veel cabaretshows die ik vroeger keek, zijn daar opgenomen. Het is een huiskamer en tegelijk een heel eerlijke zaal. Als je niet scherp bent, heb je een groot probleem.’ DE MEERVAART ‘Ook een van mijn favoriete theaters, zeker de grote zaal. Het is natuurlijk een eer dat ik de oudejaars mag doen voor RTL. Dit wordt een show die alleen maar lachen is. En een show waarbij je tussendoor gewoon een oliebol kunt pakken en meteen weer kunt aanhaken. Er zit heus wel een lijn in, maar ik wil een échte oudejaars maken waarin alle belangrijke mensen en gebeurtenissen voorbijkomen.’ De oudejaarsconference in De Meervaart is op 31 december te zien bij RTL 4.
15-11-19 13:38
, Marc Chagall, L autoportrait aux sept doigts, 1912-1913, c/o Pictoright Amsterdam 2019
MUSEUM
CHAGALL, PICASSO, MONDRIAAN, E.A.
STEDELIJK
AMSTERDAM
t/m 2 februari 2020
MIGRANTEN IN PARIJS Hoofdsponsor
De tentoonstelling Chagall, Picasso, Mondriaan e.a.: Migranten in Parijs is mede tot stand gekomen dankzij de genereuze bijdrage van de BankGiro Loterij, het Blockbusterfonds en de steun van het Institut franรงais des Pays-Bas.
00 UK COVER DEC 2019.indd 67
Partner
Het Stedelijk Museum wordt ondersteund door:
15-11-19 13:49
SEAN HEPBURN FERRER Presents
Photo ©Steven Meisel — Design Bunker / bnkr.it
PHOTO © STEVEN MEISEL - DESIGN BUNKER / BNKR.NL
Thuiskomen
00 UK COVER DEC 2019.indd 68
1.11 2019 — 31.1 2020 Beurs van Berlage Amsterdam
Everyday 10-18 intimateaudrey.com
15-11-19 13:49