De nieuwe oudere - Rozet

de

NIEUWE

OUDERE EEN VERRASSENDE KIJK OP SENIOREN VAN NU, VANUIT ZORG, WELZIJN & CULTUUR, IN DE REGIO ARNHEM

'Ik pas ervoor om me in het hokje bejaard te laten duwen.'

COLUMN ANNELIES IBES

Gedreven door nieuwsgierigheid Wél zelf doen De hele wereld ligt open Gedreven door nieuwsgierigheid Toch zijn er soms obstakels te overwinnen De basis voelt goed Wél zelf doen Gedreven door nieuwsgierigheid Mieke, 70+

Initiatief / inleiding In 2019 telde Nederland voor het

In dit magazine dagen we u, maar

eerst meer volwassen 50-plussers

ook onszelf, uit om op

dan jongeren. Het aandeel 80-

ontdekkingsreis te gaan. Langs

plussers neemt in een steeds hoger

krachtige, eigenzinnige en diverse

tempo toe. En die trend zet zich

verhalen van nieuwe ouderen.

volgens het Centraal Bureau voor de

Langs kunst- en cultuurinitiatieven

Statistiek (CBS) de komende

in de regio Arnhem en langs het

decennia fors door.

convenant Arnhem Cultuurparticipatie 55+, waarmee

Deze ontwikkelingen zorgen voor

we ons richten op deze diverse

nieuwe uitdagingen en kansen voor

generatie. Schrijfster Annelies Ibes

professionals uit diverse werkvelden.

sluit af, met haar onderzoekende

Dat geldt ook voor ons. Want kunst

blik op zichzelf en haar

en cultuur kan activeren, zingeving

leeftijdsgenoten. Want is zij nu oud

bieden en een verbindende factor

en wat zou dat betekenen?

spelen tussen generaties.

Als ik alvast een hint mag geven: ‘dé nieuwe oudere’ bestaat niet.

Maar spelen wij, samen met al onze

Maar 'nieuwe ouderen' wel.

partners, voldoende in op de wensen en de diversiteit van de doelgroep

Namens Rozet en al haar

ouderen? Weten wij genoeg wie de

convenantpartners van Arnhem

ouderen van nu zijn en welke wensen

Cultuurparticipatie 55+, veel lees-

zij hebben voor de toekomst?

luister- en kijkplezier gewenst.

De reacties van ouderen op die vragen hebben ons blij verrast maar ook duidelijk gemaakt dat herijking van het beeld van deze doelgroep noodzakelijk is.

Ineke Tegelaar Projectleider Cultuur55Plus

Ontdekken / 4 verhalen Wie weten beter wie de nieuwe ouderen zijn, dan de ouderen zelf?

Wij stelden drie vragen aan senioren Mien, Devi, Herman en Niek:

1) Hoe zag je leven eruit toen je achttien was?

2) Hoe ziet je leven er nu uit?

3) Hoe hoop je dat je leven eruit ziet als je vijfentachtig bent?

Vier verschillende verhalen waarin kunst en cultuur ook een rol spelen. Zo vertelt Mien hoe haar kunstzinnige hobby's ervoor zorgen dat ze in balans blijft. Zo kan zij de zorg, die haar man nodig heeft, blijven geven.

Ondanks de verschillen zijn er ook overeenkomsten. Zo koesteren ze alle vier de wens om zo gezond en onafhankelijk mogelijk oud te worden. Of zoals Devi het zegt: 'Hopelijk mag ik nog ouder worden dan ik al ben.'

Devi Baboelal, 60 jaar

Herman van der Ven, 71 jaar

Niek Ravensbergen, 67 jaar

Mien Lubbers, 73 jaar

Hoe hoopt/ denkt u dat uw leven eruitziet als u 85 bent?*

Nieuwsgierig

Vermoeiend

Inspirerend

vrolijkheid

Boeiend Initiatief Ontdekken

Bewust zijn/ bewust leven Welzijn in vrede ontplooien

Zingeving

van betekenis zijn

Drive Genieten van de natuur in Verbinding staan (omgeving/jongeren)

Dankbaarheid

ont-moeten

lichtheid

rekken & strekken

Samen leven - samen zorgen

Actief

Uitkomst van de bijeenkomst 'De nieuwe oudere' in Rozet

Samen / ons convenant Vanaf 2019 werken in Arnhem een

Deelnemende partners zijn: SWOA,

aantal partners structureel samen

Drie Gasthuizengroep, Stichting

om cultuurparticipatie voor

Pleyade, Stichting Rijnstad,

ouderen in de regio Arnhem te

HUMINT Solutions, Phion Orkest

versterken. Deze samenwerking

van Gelderland & Overijssel,

vond plaats in de projectperiode

Museum Arnhem, Het Nederlands

van 'Arnhem Age Friendly Cultural

Openluchtmuseum, Introdans en

City', kortweg AFCC. Ook in andere

Rozet. De projectleiding is in

steden werd gewerkt aan 'Age

handen van Rozet. Gezamenlijk

Friendly Cultural Cities', een

bereiken de partners meer dan

initiatief van 'Fonds voor

3000 ouderen.

Cultuurparticipatie' in Arnhem, onder andere ondersteund door de

Het convenant is inmiddels het

Gemeente.

tweede jaar ingegaan, en dit moment werd aangegrepen om in

Na afloop van deze projectperiode

het najaar van 2022 een

in Arnhem werd de samenwerking

bijeenkomst te organiseren voor

voortgezet en bekrachtigd door het

professionals en partners.

sluiten van een tweejarig

Titel van de bijeenkomst was 'De

convenant onder de titel 'Arnhem

Nieuwe Oudere, wie is dat?'

Cultuurparticipatie 55+'. Daarin legden de partners vast om zich

Circa 50 deelnemers gingen met

samen hard te willen blijven maken

elkaar in gesprek over deze vraag

voor een waardevol en divers

en ook aan een aantal ouderen

cultuurparticipatie-aanbod, voor de

werd de vraag gesteld.

ouderen in onze stad.

Het antwoord kwam in de vorm van

Wilt u meer weten over het

een lijst steekwoorden die hun

convenant, neem contact op met

verwachtingen kenmerkten en

de projectleider:

bepalend kunnen zijn voor de rol

ineke.tegelaar@rozet.nl

van cultuurparticipatie voor ouderen in Arnhem, nu en in de

Op de volgende pagina's vindt u

toekomst. Een deel van deze

foto's die gemaakt zijn van

steekwoorden vindt u terug als

activiteiten van enkele partners,

hoofdstuktitels in dit magazine. De

gericht op de ouderen van nu.

hele lijst vindt u op pagina 7.

Deelneemster Monique en Kunstroute organisator Theo. Monique: 'De Kunstroute heeft mij geïnspireerd om anders naar mijn omgeving te kijken.'

Bezoeker Annie en vrijwilligster Astrid van het Nederlands Openluchtmuseum.

Phion hoboïst Bram en luisteraar Paul, die positief verrast werd door de klassiek muziek.

ArtEZ studente Nelly bij een van de meubels van ontwerper Geert.

Nelly interviewde Geert als onderdeel bij haar stage bij HUMINT Solutions.

Kunstliefhebber Ilona en kunstdocent Janka.

'Kunst is een goed middel om de laatjes van het 'herinneringsarchief' open te zetten.'

Danser Atie en danskunstdocent Eva. 'De muziek gaat aan en de sfeer in de ruimte verandert gelijk.'

Inspirerend / Fysiek & online Ouderen van nu kiezen of zij zich

partners. Hoewel wij niet meer

fysiek of online door kunst en

terug zouden willen naar een

cultuur willen laten inspireren.

lockdown, heeft die tijd ons

Door de corona-periode werden wij

gestimuleerd ook meer online aan

bij Rozet uitgedaagd om ons

te (blijven) bieden. Hierdoor

aanbod via andere wegen aan te

hebben senioren nu meer keuze uit

bieden. Hetzelfde gold voor onze

fysiek én online aanbod.

Voor senioren die uitzien naar een fysieke samenkomst, organiseert Rozet maandelijks het Kunstcafé 55Plus, zowel in het gebouw Rozet in het centrum als op verschillende locaties in de wijken”. Hier presenteren zich partners uit de wereld van Taal, Kunst en Erfgoed.

Cultuur, inspiratie informatie en ontmoeting zij hierbij de kernwoorden. Voor senioren die niet in de mogelijkheid zijn om te komen, of liever alleen van kunst en cultuur genieten, biedt Rozet het Arnhems Uurtje Cultuur aan. Via het Rozet YouTube kanaal zijn er inmiddels tientallen afleveringen te zien met onderwerpen over Arnhemse kunst, cultuur en erfgoed.

Meer weten over het Arnhems Uurtje Cultuur? Ga naar: www.rozet.nl/AUC U kunt deze link ook openen door erop te klikken.

Virtual Reality project van Rozet in de wijk

Actief / dichtbij en ver weg Rozet en haar convenant partners zijn gevestigd in de regio Arnhem.

En hoewel de meeste van onze activiteiten ons richten op dit gebied, verkennen we ook graag wat daarbuiten ligt.

Tijdens onze dagexcursie naar twee musea in Duisburg vroegen we de deelnemende ouderen om een foto te (laten) maken van zichzelf voor hun favoriete kunstwerk. Doel: kijk bewust en wissel uit met je reisgenoten.

De excursie werd georganiseerd door het Kunstcafé Op Stap. Met de activiteiten van het Kunstcafé willen wij ontmoeting, inspiratie en activering stimuleren.

Door excursies zoals deze bieden we ouderen die dat zelfstandig niet meer zouden kunnen of durven ondernemen, de mogelijkheid om met anderen op pad te gaan naar interessante plekken. Ook buiten Arnhem en zelfs tot over de grens.

Meer weten over de activiteiten van Rozet Cultuur 55Plus? Kijk op: .www.rozet.nl/55+ U kunt deze link ook openen door erop te klikken.

Samen leven / inclusief Nieuwe ouderen hebben allemaal

Kunst en Cultuur kunnen een

een eigen persoonlijkheid,

belangrijke rol spelen bij het

interesses en achtergrond. Samen

uitdrukking geven aan emotie,

met onze convenantpartners willen

brengen de oudere bij wie zij

wij niet alleen ruimte geven aan

werkelijk zijn.

die diversiteit, maar de verschillen ook vieren. Dit doen wij door bewust op zoek te gaan naar vormen en verhalen, die zoveel mogelijk recht doen aan de kleurrijke inwoners van de regio Arnhem.

Onze convenantpartners Introdans en SWOA sloegen hun handen ineen om LHBT-ouderen in onze samenleving zichtbaar te maken.

Met het choreografieproject Roze Cast wilden zij graag een taboe doorbreken voor deze ouderen. Het project was onder leiding van choreograaf Adriaan Luteijn. De muziek werd gemaakt door Erik de Jong van de bekende Nederlandse eenmansband Spinvis. De Roze Cast reisde langs zorginstellingen, opleidingen, conferenties en theaters.

Meer weten over de cursussen Dans Positivity? Kijk op: .www.introdans.nl U kunt deze link ook openen door erop te klikken.

De Roze Cast van Introdans i.s.m. SWOA

Verbinding / intergenerationeel Vele nieuwe ouderen willen niet alleen actief blijven met kunst- en cultuur, maar ook in verbinding (blijven) staan met andere generaties. Daarom hechten wij, en onze convenantpartners, aan activiteiten die intergenerationaal contact stimuleren.

Want je kan elkaar niet alleen verrassen, je kan ook van elkaar leren.

En door met elkaar te praten, te maken en te beleven, biedt kunst en cultuur een sleutel tot reminiscentie.

Onze partner HUMINT Solutions organiseert doorlopend programma's waar jongeren (van alle leerniveaus) in gesprek gaan met senioren. Zij worden uitgenodigd om een verhaal te delen. Deze worden door de jongeren opgeschreven en gebundeld tot boekjes. De verhalen komen tot leven door middel van korte films en exposities: zoals bij het project 'Trots in de Laar'.

Meer weten? Lees hier de online publicatie over het project:

https://issuu.com/humintsolutions/docs/trots_in_de_laar U kunt deze link ook openen door erop te klikken.

Vertellers gaan in gesprek met jongeren bij de TINO projecten van HUMINT Solutions.

Drive / column

Liever luisteren? klik op het speakertje

Er was onlangs een reünie van mijn

Tja, en mocht je via de spiegel of

oude schoolteam bij mij thuis en

foto’s nog niet meegekregen

één van mijn ex-collega's appte:

hebben dat je wat ouder bent

'Kan ik voor je deur parkeren, want

geworden, dan is de buitenwereld

ik zit met een auto vol'... let

echt niet te beroerd om je daarmee

op…'een auto vol antiek'. Eerst

te confronteren.

dacht ik nog: ik hoef al die oude troep niet in mijn huis, totdat ik

Zo ging ik laatst met een clubje

snapte dat ze het niet over spullen

‘jongere' vrienden naar een festival

had.

en werd ik de godganse dag onthaald met: 'Mag ik u vragen hoe

Ineens herinnerde ik me dat

oud u bent? Mag ik met u op de

diezelfde collega rond haar 50ste

foto? Dan post ik die op Insta. Ik

op een andere school ging werken

wou dat mijn oma dit nog deed.

en toen dat nogal wennen bleek

Pap kom eens, hier is iemand die

zei: 'Je moet oude bomen ook niet

nog ouder is dan jij! Echt superleuk

verplaatsen.' Dus vanaf haar

dat u dit nog doet.'

vijftigste plaatste ze zichzelf in de categorie ‘oud’. En nu noemt ze zichzelf ‘antiek'.

'IK PAS ERVOOR OM ME IN HET HOKJE BEJAARD TE LATEN DUWEN...'

Waarom doe je dat, vraag ik me af?

Is dat leuke zelfspot? Vinden de

Nog een voorbeeld, dan stop ik met

andere collega’s het leuk als ze

zeuren. Ik woon in het

zouden horen dat ze hen antiek

Spijkerkwartier en na een leuk

noemt? Helpt het? Ontken ik? Wat

buurtfeest werd er gepost dat de

doen we onszelf en elkaar eigenlijk

opkomst geweldig was en ook de

aan met dat hokjesgedoe?

oudjes zich flink hadden vermaakt.

Toen mijn buurtgenoot, ietsje

zomergasten, is uitgenodigd, ik

ouder dan ik, daar wat van zei,

denk; nou nou nou, waarom hebben

kreeg ze als reactie dat ze blijkbaar

ze nou zo’n pril ding uitgenodigd,

wat overgevoelig was en haar

want op echt veel levenswijsheid

leeftijd nog niet echt had

heb ik haar nog niet kunnen

geaccepteerd.

betrappen.

Nee, hallo, wie hier lijkt het leuk om als ‘oudje’ weggezet en

En dan word ik soms verrast. Blijkt

gediscrimineerd te worden? Oké,

er een oude wijze ziel in dat jonge

misschien is het woord

lijf te zitten. Net zoals er een

discriminatie iets over de top, maar

jonge geest zit in dit…waag het

of het nou gaat om boeren,

niet!!!

wappies of wat dan ook, het over één kam scheren, is zelden

Dus laten we niemand afserveren,

aangenaam. Ieder mens verdient

maar laten we ons laten verrassen.

het om als individu gezien en

Zoals de keer dat ik achter de

serieus genomen te worden.

kinderwagen liep en er een scootmobiel naast mij stopt: een

Oké, oké: ik heb inderdaad moeite

mevrouw met kort grijs haar, wit T-

met mijn leeftijd. Zoals mijn

shirt met gouden ster-opdruk en op

moeder zei: 'Oud worden is leuk,

de voetenplank twee

oud zijn een stuk minder.'

vochtvasthoudende voeten in

Regelmatig denk ik, wanneer ik als

sandalen. Ze buigt zich over de

ZZP'er voor een nieuwe groep de

kinderwagen heen: 'Ah meid, wat is

zaal inloop, dat die mensen

t leuk he om oma te zijn? Ik heb

denken: wie heeft dat fossiel

zelleuf zeven kleinkinderen, maar

ingehuurd? En ik denk dan: was het

me oudste kleinkind is al twintig,

maar winter, dan kon ik de hele

dus ik hoop het nog mee te moge

boel wat bedekken.

make dak overgrootmoeder word.

En wat me ook bij mezelf opvalt is,

Klein zijn ze toch t leukst he? Nou,

als er een jong iemand, b.v. bij

geniet er van hè?'

Ik ontkom er blijkbaar niet aan om

niet in een hokje te duwen, wat

binnen een groep te vallen. De oma

eerlijk gezegd best vaak niet lukt,

club! Onder hoeveel groepen of

maar ik doe mijn fucking best om

categorieën val ik eigenlijk wel

open minded te zijn.

niet?

Gepensioneerde onderwijs-

Tot slot wil ik afsluiten met de

gevende, eeuwig doorwerkende

moraliserende woorden van deze

zzp’er, verstokte feminist,

wijze oudere dame:

bekeerde vegetariër die nog wel in een benzineauto rijdt, sportende vijftigplusser die niet naar de vijftig-plusgroepslessen gaat, maar naar de gewone lessen, schrijfgroep, theatergroep, eetgroep, intervisiegroep, hondenuitlaters, etcetera…

En net als bij 55+ is er binnen iedere groep een keur aan diversiteit. Culturen, sociale klasse, leeftijden, gender, karakters, interesses, noem maar op. Te leuk om raakvlakken of verschillen te zien waar je ze niet had vermoed.

Te grappig om te ontdekken dat je ergens bij hoort, maar toch ook weer niet helemaal.

Ik pas ervoor om me in het hokje bejaard te laten duwen en ik doe mijn stinkende best om anderen

'IK VIND HET EEN VAN DE TAKEN VAN KUNST, THEATER, DANS, LITERATUUR, FILM, ENZ. OM HOKJESDENKEN TE OVERSTIJGEN EN ALLE GROEPEN BIJ ELKAAR TE BRENGEN!' Annelies Ibes cabaretière, (trainings)acteur & coach.

Boeiend / meer?

Net als de nieuwe ouderen, staan ook wij niet stil. Met onze projecten, samenwerkingen en het convenant blijven we in ontwikkeling.

Wilt op de hoogte blijven van de kunst & cultuur voor en met senioren uit de regio? Volg Rozet en haar partners via de online kanalen.

Op het Youtube kanaal van Rozet vindt u wekelijks een nieuw Uurtje Cultuur. Daar kunt u ook de eerdere afleveringen terugkijken.

En heeft u suggesties of vragen?

Stuur dan vooral een bericht naar onze projectleider Rozet Cultuur 55Plus: ineke.tegelaar@rozet.nl.

'De nieuwe oudere' is een publicatie van Rozet, i.s.m. de kunst- en cultuurpartners van het convenant 'Arnhem Cultuurparticipatie 55+'.

Ontwerp & eindredactie HUMINT Solutions Met dank aan Alle geïnterviewden en partners die hun medewerking verleenden aan de totstandkoming van deze publicatie.

Fotografie & Film: Zefanja Hoogers, Marcel de Bont, Hans Gerritsen, Videoteam Rozet www.rozet.nl Copyright © 2023 HUMINT Solutions