Onbetaalbare rijkdom - Scalda CD

Verhalen verzameld door studenten van het Scalda Middelburg over senioren die vertellen wat rijkdom voor hen betekent.

Rijkdom. Een dikke bankrekening, een groot huis met een paar vette auto's voor de deur. Of een designertas en een luxevakantie.

Of gaat echte rijkdom over de dingen die je niet kunt kopen?

Rijkdom van een fijne familie, goede vrienden, de tijd hebben en gezond zijn?

In de afgelopen weken hebben studenten van Scalda Commerciële Dienstverlening gesprekken gevoerd met senioren over wat rijkdom is voor hen. Hoe dachten ze daar vroeger over?

Kun je je rijk voelen zonder rijk te zijn? En welke tips hebben ze om die rijkdom te bereiken?

Deze gesprekken vormden het eerste deel van MDT Cultuur & Kunst. Dit programma daagt jongeren uit om meer te leren van anderen dan ze verwachten. Hiervoor gingen de studenten in gesprek met senioren, die we 'vertellers' noemen, om verborgen kennis en verhalen te ontdekken.

In dit magazine vind je de verhalen die de jongeren op het spoor zijn gekomen en de beelden die ze daarbij gemaakt hebben tijdens de fotografieworkshop. De verhalen zijn geschreven door de jongeren tijdens de schrijfworkshop en soms (naderhand) nog aangevuld door de vertellers.

Er staat nog meer te gebeuren. In het tweede deel van het programma maken de studenten korte films op basis van de gevonden verhalen. We zijn nu al benieuwd naar het eindresultaat en zien uit naar de eindpresentatie, waar ook weer alle vertellers voor worden uitgenodigd.

Maar voordat het zover is... Onbetaalbare rijkdom

Verandering.

Sophia, ook wel bekend bij haar

Ondanks dat het geen groot cadeau

vrienden als Fiek Smitskamp, kwam

was, bleef het voor haar een speciaal

vol enthousiasme naar het interview.

cadeau.

Haar vrienden omschrijven haar ook als een hele vrolijke vrouw. Ook haar

Ze nam een kaartje mee naar ons

antwoorden kwamen spontaan uit

gesprek waarop stond: 'Geluk is de

haar hart.

kunst een boeket te maken van de bloemen waar je bij kunt.' Hierbij zei

Haar levensverhaal begint in de

ze: 'Rijkdom zit in je.' Rijkdom was

oorlog, later kwam de

dus ook geen droom voor Sophia,

hongersnoodramp. 'We aten

want het kostbaarste is haar

suikerbieten, omdat er amper eten

gezondheid.

was,' vertelde Sophia.

We hadden het ook over het onderwerp gelijkheid/feminisme. Dit was in haar tijd nog niet heel belangrijk. Hier wilde ze verandering in brengen. Ze nam daar actie in, door de eerste vrouwelijke wethouder te worden. 'Het voelde speciaal. Ik vind het belangrijk dat iedereen een kans hoort te krijgen, maakt niet uit wie je bent.'

Ze was zelf niet rijk. Dit zat haar niet in de weg om tevreden te blijven met wat ze had in haar leven. Voor haar verjaardag kreeg ze elk jaar een gevulde sterappel van haar vader.

Door: Jennifer & Esmee

'Mijn kinderen en kleinkinderen zijn in mijn ogen rijkdom.'

Joan Luijt-Verheij is een vrouw van

In haar jeugd was ze graag in haar

80 en is aan het einde van de oorlog

eentje en het liefst in de natuur.

geboren, dus haar eerste jaar had ze

Vandaar dat ze later ook biologie

weinig te eten. Ze was in haar jeugd

studeerde. Ze was erg slim. Daar lag

graag op zichzelf en het liefst in de

haar meeste interesse, maar ze heeft

natuur.

ook in de Provinciale Staten van

Op de vraag wat rijkdom in haar

Zeeland gewerkt en was ook leraar

ogen is, gaf ze als antwoord dat in

op meerdere scholen. Ze heeft dus

haar ogen haar kinderen en

heel wat werkervaring van diverse

kleinkinderen rijkdom zijn. Dat mooi

dingen.

is om te horen.

Later kwamen haar kinderen Joan Luijt-Verheij was opgegroeid in

waarover ze zei: ‘Ik zag mezelf er erg

Den Haag, vlak voor het einde van

veel in tijdens hun studie.' Ook heeft

de oorlog. Ze had weinig te eten

ze kleinkinderen waar ze heel trots

toen ze baby was, vanwege de

op is en wat het meest waardevolle

hongersnood in die tijd. Haar vader

is in haar leven.

had een mussenval, om daar voedsel uit te halen, zo erg was de toestand.

Door: Milan S. & Lucas T.

‘Ik ben heel vastberaden.’

Marcel de Lannoy (68) is een heel

dat is wat ik rijkdom noem. Ook in

vastberaden man: ‘Als ik iets wil, dan

het amuseren van anderen, kalmte,

doe ik mijn best om mijn doel te

eerlijkheid en gelukkig zijn.’

bereiken. Zoals andere mensen,

Nu hij al 5 jaar in Nederland woont,

werd ik (soms zwaar) teleurgesteld,

voelt hij zich super en geniet hij elke

maar ik bleef… doorgaan.’ Hij is

dag van zijn leven: ‘In Nederland

opgegroeid in Amerika, maar

word ik geaccepteerd zoals ik ben.’

geboren in Den Haag. Toen hij 1,5

Marcel voelt zich hier vrij en wil hier

jaar oud was verhuisde hij naar

niet meer weg. Omdat hij in het

Californië. Hij heeft zich echter altijd

drukke Californië woonde, geniet hij

als Nederlander gevoeld.

erg van de rust hier in Middelburg.

Op zijn 15e ging hij op vakantie naar

Hij benadrukte dat wij hele goeie

Nederland. Sinds toen wist hij het

vragen gesteld hebben en goed

zeker: ‘Ik ga in Nederland wonen.’

hebben geluisterd. Zelf vond ik

Op zijn 63e verhuisde hij eindelijk

Marcel Lannoy een bijzonder

naar Nederland. Hij wandelt hier

persoon, door de dingen die hij

graag en werkt veel aan zijn

meegemaakt heeft en de doelen die

prachtige tuin. ‘Nu ik in Nederland

hij behaald heeft.

woon, geniet ik elke dag van mijn leven. Ik voel me kalm en compleet,

Door: Kay & Robbe

Haar levenservaring: ‘Geld is niet de enige bron van geluk.’

Het interview was een gelegenheid

maar ging met pensioen toen ze 60

voor Anneke om haar

werd. Ze geniet nu van haar

levenservaringen, achtergrond en

pensioen en woont alleen in een

perspectieven te delen met de

woongemeenschap voor senioren.

interviewers en mogelijk een breder publiek. Het interview vond plaats

Anneke komt uit Brabant en heeft

op 15 februari op school, in een

een dochter van 52 jaar oud. Ze

lokaal.

heeft geen huisdieren, omdat ze een hekel heeft aan de haren overal in

Onze groep, Ramazan, Thomas,

huis. ‘Huisdieren heb ik wel gehad,

Luke en Timo, vertelt over hun

omdat het voor mijn dochter

opleiding en leven. Ramazan is 17

belangrijk was en ik heb er goed

jaar oud en doet een opleiding tot

voor gezorgd en had er ook een

Junior Accountmanager. Hij houdt

band mee.’ Anneke houdt van

ook van voetballen in zijn vrije tijd.

wandelen, televisiekijken en heeft

Thomas is 16 jaar oud en komt uit

een voorkeur voor psychologische

Middelburg. Luke is 16 jaar oud en

romans, vooral die geschreven zijn

zijn hobby’s zijn voetbal en gym en

door vrouwen.

met vrienden afspreken. Timo is 17 jaar oud en houdt van voetballen.

Anneke vertelt over haar jeugd in

Dat doet hij 5x per week en 3x per

een arbeidersgezin, waar geld altijd

week gaat hij naar de sportschool.

een rol speelde: ‘Ik moest al op jonge

Maar in het weekend houdt hij ervan

leeftijd leren omgaan met financiën

om te feesten. We zitten allemaal in

en zelfstandigheid. Financiële

het eerste jaar van dezelfde

onafhankelijkheid was altijd

opleiding.

belangrijk voor mij, zeker na een vrij arme jeugd. Maar naast geld zijn

Anneke, een vrouw van bijna 80 jaar

andere zaken ook belangrijk.’

oud, vertelt over haar leven. Ze

In verband met gebrek aan

werkte vroeger als maatschappelijk

financiële middelen kon ze niet

werkster in de justitiële jeugdzorg,

studeren na de middelbare school en moest ze andere keuzes maken.

Desondanks is ze tevreden met wat ze verder heeft bereikt. ‘Ook al werkte ik in een andere sector dan mijn oorspronkelijke wens. Ik wilde financieel onafhankelijk zijn. Dat is altijd gelukt. Ik verlang er niet naar om rijk te worden. Ik heb genoeg voor mijn behoeftes.’

Anneke heeft zich altijd ingezet voor gelijke kansen voor vrouwen en heeft zelfs haar huwelijk beëindigd vanwege ongelijke behandeling.

‘Nu, op bijna 80-jarige leeftijd, voel ik me het meest tevreden en heb ik geen grote plannen voor de toekomst.’

Ze kijkt uit naar haar verjaardagsfeest en geniet van het leven zoals het komt.

Door: Luke, Ramazan, Timo & Thomas

‘Ik neem mee van deze ervaring dat je goed moet nadenken wat je nou echt belangrijk vindt.’

‘Ik vond het persoonlijk een leuke ervaring en heb er ook wel van geleerd.’

‘Ik vond het leuk om te doen. Zo leer je iemand kennen en het verleden van die persoon.’

‘Ik had niet verwacht dat meneer veel ging feesten vroeger.’

‘Het ging heel goed, het was een veelzijdig gesprek.’

Over wat rijkdom voor haar betekent.

Voor onze opdracht over rijkdom en

Ik had vroeger genoeg geld om alles

geluk hebben wij Marjon

te doen wat ik wilde, maar heb ook

geïnterviewd, een 67-jarige vrouw

moeilijke tijden gekend. Ik heb

die in Sint-Laurens woont, een

geleerd dat rijkdom niet in het

dorpje bij Middelburg. Marjon is een

materiële zit, maar in de mensen om

actieve en avontuurlijke vrouw, die

mij heen. Ik ben dankbaar voor

graag wandelt en motorrijdt. Marjon:

familie, vrienden en gezondheid.’

‘Ik ben al 45 jaar getrouwd met Piet, met wie ik veel heb gereisd.’

Marjon heeft ons ook veel geleerd over haar levensvisie en doelen. Ze

Tot haar 18e heeft ze bij haar ouders

heeft me verteld dat er altijd een

gewoond en daarna heeft ze een

oplossing is voor elk probleem en

eigen leven opgebouwd. Ze heeft

dat je nooit moet opgeven. ‘Ik geniet

vroeger basketbal gespeeld en is nu

van het leven en ben trots op wat ik

al 8 jaar lid van een wandelclub. Ook

heb bereikt. Ik adviseer de jeugd van

wil ze nog een paar reizen maken,

nu om hun dromen na te jagen en

vooral naar landen waar ze nog niet

hun eigen geluk te creëren.’

is geweest.

Marjon vertelde ons dat rijkdom voor haar niets met geld te maken heeft, maar alles met geluk: ‘Ik heb vroeger wel gedroomd van veel geld, maar denk dat dat mij niet gelukkiger zou hebben gemaakt.

Door: Ivar & Shawn

Opbouwen van relaties.

In dit interview gaan wij jullie

mensen, naar de bioscoop met haar

vertellen wie Trude is. Trude is een

kleinzoon. Koken vindt ze steeds

vrolijke senior die houdt van lezen,

leuker worden. In haar verleden is

schrijven en praten. Volgens haar is

veel gebeurd. ‘Zo wilde ik vroeger juf

rijkdom het opbouwen van fijne en

worden en mijn vader vond dat ik

goede relaties. Familie, vrienden, op

journalist moest worden. Hij had wel

school, in je werk. Haar levensles is

gelijk denk ik. Maar ik ben

om jezelf altijd te blijven

uiteindelijk beleidsmaker geworden

ontwikkelen. Wij hebben vervolgens

op een ministerie in Den Haag, met

haar geïnterviewd over het thema

werk dat wel een beetje

‘rijkdom’.

vergelijkbaar is met dat van een journalist.’ Dat heeft ze vervolgens

Volgens Trude is rijkdom het

27 jaar gedaan in allerlei

betrokken zijn bij de mensen om je

verschillende functies. Ze kwam

heen. Wat ze daarmee bedoelt: ‘Een

voor haar eerste baan in Den Haag

fijne relatie met iemand die je

min of meer toevallig terecht door

liefhebt is belangrijker dan een hoop

een advertentie op de radio.

geld.’ Ze vertelde ons ook dat haar levensles ‘jezelf ontwikkelen’ is. Een

Wat voor haar een hele belangrijke

leven lang leren, ‘willen weten hoe

les was die ze toen heeft geleerd:

het zit’. Dat komt omdat volgens

‘Laat alles op je pad komen.’ Wat

haar de wereld razendsnel

bedoelt ze daar precies mee? Ze

verandert. Dat gaat zeker de laatste

bedoelt hiermee dat ‘het leven

decennia ook steeds sneller en

meestal niet loopt zoals je het wil of

ingrijpender. ´Denk daarbij dan aan

verwacht, dus probeer niet te veel

milieuvervuiling en

vooruit te plannen, dan valt het niet

klimaatverandering, energiecrisis en

tegen.’ Binnenkort gaat ze officieel

energietransitie, internet, waaronder

met pensioen. En leeft een beetje bij

AI.’

de dag.

Trude is nu actief in een studiegroep van de bibliotheek, ze gaat regelmatig uit eten met allerlei

Door: Kane, Tiemen & Boas

‘Rijkdom is als de mensen om mij heen zich gelukkig voelen.’

We hebben Jos van Hees

daar zo nu en dan bij werken en

geïnterviewd, hij is 83 jaar jong, in

voor werkcolleges elke week naar

Eindhoven geboren, in 1940. Hij

Tilburg liften. Ik heb er 8 jaar over

heeft 4 kleinkinderen en 1

gedaan om mijn studie af te ronden.

bonuskleinkind. Hij studeerde in Tilburg, zijn hobby is wandelen en

Daarna heb ik als planoloog bij de

vooral dingen bedenken die het

provincie Zeeland gewerkt en kon ik

leven in buurt en wijk prettiger

op mijn 55e met vervroegd

maken. Zoals de ‘Speelhof

pensioen.’ Jos is in een groot gezin

Hoogerzael’, ‘het beweegpad’ en

opgegroeid. Hij heeft 10 broers en

‘Middelburg Beweegt’. Hij vindt

zussen; helaas zijn daarvan 5 al

Zeeland een hele mooie plek en hij

overleden.

houdt erg van deze provincie. Voor veel mensen is rijkdom geld, maar

Iets wat ons is bijgebleven is een

dat ziet Jos anders: ‘Ik zie rijkdom als

quote: ‘Doe alles wat je gelukkig

mensen om mij heen en de dingen

maakt, zolang het maar niet ten

die me gelukkig maken. Geld, boven

koste gaat van jezelf of een ander.’

wat nodig is voor een redelijk

Jos zit niet graag stil binnen, hij

bestaan, maakt niet gelukkig.’

zorgt graag voor de mensen in de buurt en hij wandelt ook veel.

Jos zijn vrouw is helaas overleden.

Hij heeft momenteel enkele goede

Jos vond het interview heel fijn,

vriendschappelijke vriendinnen. Jos

omdat hij niet graag praat over zijn

is zelf geboren in de oorlog, in

verleden. Dit was een mooie

Eindhoven. ‘In mijn militaire

uitlaatklep. Wij vonden het ook

diensttijd ben ik verhuisd naar

superleuk en interessant om met

Zeeland, met mijn familie, omdat er

Jos te praten. Het was een leerzaam

daar een woning te vinden was..

interview.

Vervolgens ben ik van daaruit in Tilburg verder gaan studeren.

Omdat ik getrouwd was moest ik

Door: Eren, Gio, Jersey & Tahir

‘Het gesprek ging super goed.’

‘Ik vond 't heel erg interessant en heb veel geleerd.’

‘Ik heb geleerd over hoe oudere mensen denken en hoe de wereld enorm is veranderd ten opzichte van bijvoorbeeld 30, 40 of 50 jaar geleden.’

‘Ik neem mee uit deze ervaring dat het niet erg is om verkeerde beslissingen te nemen of fouten te maken.’

‘Ik had niet verwacht te horen hoe rijkdom veel meer betekent dan geld.’

‘Het leven is meer dan alleen geld.’

Wim heeft een duidelijke mening

Wim: ‘Ik ben een man van de natuur,

over rijkdom. Hij vindt dat het niet

altijd te vinden in het bos en

alleen geld is, ook familie en

regelmatig op ontdekkingsreis in

gezondheid spelen een belangrijke

het buitenland, om nieuwe culturen

rol. Hij houdt van reizen en de

te snuiven.’ Sport was altijd een

natuur.

belangrijk onderdeel van zijn leven, maar na zijn tijd op het internaat,

Wim Jansen, Limburger, deelt zijn

stopte hij met voetballen.

levenservaringen. Als vader van drie kinderen en grootvader van zes,

Hij gelooft dat de echte rijkdom in

houdt hij ervan om met mensen om

het leven komt van het genieten van

te gaan en leuke dingen te

de kleine dingen, zoals tijd

organiseren.

doorbrengen in de natuur en het ervaren van verschillende culturen.

Hij groeide op in een katholiek gezin van zes kinderen, waar hij leerde dat

Voor Wim is ‘het leven een avontuur

ware rijkdom niet alleen draait om

vol mogelijkheden’ en hij blijft

geld. Na 55 jaar huwelijk met zijn

vastberaden om ‘elke dag te

geliefde vrouw heeft hij geleerd: ’dat

genieten van wat het te bieden

de echte schat in het leven de

heeft.’

geborgenheid thuis is en de waardevolle banden met familie en geliefden.’

Door: Jordy, Milan B. & Kevin

‘Geld alleen maakt niet gelukkig.’

Rien Pronk is 61 jaar. Voor Rien is

Ik ben blij dat ik wat dat betreft veel

rijkdom niet te vinden in

uit het leven gehaald heb.’ Hij had

materialistische spullen. Maar hij

het allemaal op orde, een goede

vindt normen, waarden en respect

baan een goed salaris en een mooie

erg belangrijk. Na een heftig auto-

auto.

ongeluk is Rien in een rolstoel beland, maar dat heeft hem niet

Helaas is Rien toen terechtgekomen

belemmerd. Zo’n 26 operaties

in een heftig auto-ongeluk en

verder, is nu alles weer helemaal

daarna belandde hij in de AOW. ‘Ik

goed. Hij is heel gezond en haalt

kan wel zeggen dat ik financieel het

heel veel plezier uit het leven en zo

heel goed gehad heb, maar ook de

ook uit deze interviews.

andere kant heb ervaren. Hier heb ik ook een les geleerd: dat gezond zijn

Rien is heel zijn jeugd bezig geweest

veel belangrijker is dan geld

met het verdienen van geld. Hij

hebben.’ Nu voelt Rien zich heel

begon met het snijden van uien en

goed en heeft weer heel veel plezier

het verkopen van tulpenbollen. Als

in het leven.

dat werk klaar was, ging hij door naar de bakker, om daar verder te

Wij zijn heel blij dat we dit gesprek

helpen met het verkopen van

hebben gehad. We hebben veel

broden en gebak. In zijn vrije tijd

geleerd van Rien.

hield hij ervan om paard te rijden.

‘Ik wilde zo veel mogelijk doen en veel en mooie herinneringen maken.

Door: Bas & Sam

‘Geld maakt niet gelukkig.’

De 85-jarige Toke Thomas woont nu

Toke is een familiemens. Ze heeft

met veel plezier in Zeeland, na

zelf 1 dochter en 5 kleinkinderen. Ze

overal in Nederland en zelfs Amerika

heeft veel verschillende banen

en Engeland te hebben gewoond.

gehad, zoals kantoorbanen,

Ze is een nieuwsgierige vrouw, die in

schrijven, amateurtoneel en ze

haar leven veel ervaring heeft

speelde theater met haar familie.

opgedaan en diverse banen heeft

Toke is ook veel verhuisd. Ze was

gehad. ‘Ik heb veel verschillende

vroeger altijd heel nieuwsgierig: als

jobs gehad, van kantoorwerk tot

ze ergens een uitdaging kreeg, deed

schrijven en amateurtoneel.’

ze het gelijk. Ze was in de jaren 90 reisleidster voor voormalig Oost-

De ouders van Toke hadden vroeger

Duitsers. Ze heeft in Nederland

een schoenmakerij. Er was niet heel

gewoond, in Amerika, in Duitsland

veel geld, maar ze waren gelukkig.

en in Engeland.

Omdat volgens hen rijkdom niet met geld te maken had: ‘Geld maakt

Toke leeft met de dag: ’Ik kijk elke

niet gelukkig.’ In de jeugd van Toke

dag opnieuw wat de dag me

werd er niet over geld gesproken.

brengt.’ Wat Toke de jeugd graag

’Iedereen was op zichzelf.’ Toke is

zou willen meegeven is: ‘Als je

altijd gelukkig geweest ‘omdat ze

ergens iets minder goed in bent,

meer deed dan dat ze kon dromen.’

dan draait het om de motivatie.’

Het kostbaarste in die tijd was haar fiets. En haar hobby’s waren turnen en zwemmen.

Door: Nick & Lucas V.

‘Als je ergens iets minder goed in bent, dan draait het om de motivatie.’

‘Mijn familie is mijn rijkdom, niet mijn geld.’

Op 8 februari hebben wij Peter

Ook vertelde Peter dat de jeugd van

Vrancken, een oud hbo leraar uit

tegenwoordig het ‘niet per se beter

Arnhem, geïnterviewd over het

heeft, maar het is financieel wel

onderwerp: ‘Wat is rijkdom voor u?’

anders door alle nieuwe

Met dit onderwerp hebben we veel

ontwikkelingen, zoals een tv, die wij

over Peter zijn leven gehoord, ook

vroeger niet hadden, maar we

over ‘de goede oude tijd’ van

hadden het niet slecht.’ En dat Peter

vroeger, en over het vrijwilligerswerk

financieel zuinig is opgevoed. Zo

dat hij nog steeds doet op 73(!)-

gingen ze ‘niet zoals tegenwoordig

jarige leeftijd.

met het vliegtuig op vakantie, maar op de bromfiets.’ Terugkijkend op de

We startten met een voorstelrondje;

jeugd van Peter zou hij er niks aan

hierin vertelde Peter dat hij 73 jaar is

willen veranderen en had Peter een

en in 1997 naar Zeeland kwam,

goede jeugd.

vanuit Arnhem, voor zijn baan als leraar voor het vak juridisch. Hij

Volwassen

vertelde dat hij in zijn vrije tijd graag

De eerste vraag over dit onderwerp

vrijwilligerswerk verricht. Ook

was wanneer Peter zich het meest

vertelde Peter dat hij ook nog in de

rijk voelde. Peter reageerde met: ‘Bij

sociale diensten heeft gewerkt.

de geboorte van mijn dochter. Ik

Desondanks was hbo-docent

wou zo graag een dochter en

volgens Peter leuker, door alle

toentertijd was het nog een raadsel

ellende die Peter te horen kreeg

wat het zou worden.’ Peter zijn

tijdens het werk bij de sociale

definitie van rijkdom is daarom ook

diensten.

zeker niet veranderd, aangezien Peter zijn beeld van rijkdom is

Jeugd

gezond zijn en familie en volgens

Toen kwamen we bij het onderwerp

Peter is het niet financieel,

jeugd, waarover Peter vertelde dat

aangezien veel geld kan leiden tot

hij een leuke jeugd had, met een

domme uitgaven. Tot slot vertelde

gezin met een moeder, vader en een

Peter ook dat hij niet gelukkiger zou

broer.

zijn als hij meer geld zou hebben.

Afronding Bij de afronding vertelde Peter nog dat hij in de toekomst nog gezond wil zijn en nog een tijd zijn vrijwilligerswerk kan uitvoeren als patiëntenadviseur bij de ADRZ, spreker bij lezingen, voor het Witte Kruis en voor Ambulancezorg.

Door: Rick & Luca de M.

‘Het gesprek kon eigenlijk niet beter gaan.’

‘Het gesprek ging goed.

We moesten er alle 3 een beetje inkomen, maar uiteindelijk was het een leuk en gezellig gesprek.’

‘Ik neem mee uit deze ervaring dat het niet draait om geld.’

‘Rijkdom is niet alleen geld, maar vooral geluk.’

‘Ik had niet verwacht dat de verteller geen keuze in opleiding heeft gehad.’

‘Rijkdom wordt niet gemeten in goud of geld.’

Als docent van het project waarin

Het heeft hen geleerd om open te

onze MBO-studenten oudere

staan voor nieuwe perspectieven en

mensen hebben geïnterviewd over

om waardevolle verbindingen te

wat rijkdom voor hen inhoudt, kan ik

leggen met mensen van

met trots zeggen dat ik enorm

verschillende generaties.

onder de indruk ben van het werk dat ze hebben verricht. Het was een prachtige opdracht die hen uitdaagde om buiten hun eigen comfortzone te stappen en in gesprek te gaan met mensen die ze niet kenden, over onderwerpen die wellicht nieuw voor hen waren.

Wat me vooral opviel, was hoezeer de studenten werden geïnspireerd door de verhalen van de ouderen.

De fotografieopdracht sprak hen in het bijzonder aan en bracht een golf van creativiteit teweeg. Het was hartverwarmend om te zien hoe ze de inzichten van hun gesprekspartners vertaalden naar beelden die een diepgaande betekenis en emotie bevatten.

Deze ervaring heeft niet alleen bijgedragen aan hun academische ontwikkeling, maar ook aan hun persoonlijke groei.

Roza

‘De ware schatten van rijkdom.’

In een gezellig café in het hart van

De watersnoodramp sloeg toe op

Middelburg ontmoetten we Jan, een

het platteland van Jan en zijn gezin

energieke 73-jarige, die dol is op

en alles was met een paar golven

wandelen. Wat begon als een

verwoest. ‘We hadden helemaal

simpele schoolopdracht over

niets meer en moesten weer

rijkdom, veranderde al snel in een

opnieuw beginnen. We moesten

boeiend gesprek dat je aan je stoel

daardoor nog harder gaan werken.’

gekluisterd hield. Terwijl Jan met ons deelde hoe hij zijn rijkdom ziet,

Tegenwoordig houdt hij ervan om te

nam hij ons mee op een spannende

lezen en om met zijn 2 dochters te

reis door zijn leven. Zijn verhalen

zijn. Jan voelt zich het rijkst als hij

waren als een ontdekkingsreis vol

‘nieuwe doelen behaalt’. Ook zou hij

avonturen, waarbij rijkdom niet

het niet weten hoe het is om rijker

alleen draaide om geld, maar ook

te leven, hij had het wel graag willen

om vriendschap, ervaringen en

meemaken.

geluk. Dit interview was niet alleen leerzaam, maar ook inspirerend en

Wat Jan nog aan ons meegaf: ‘Jullie

hartverwarmend.

mogen jezelf meer waarderen over de kleine successen die je behaalt.’

Jan is de voorzitter van de loopgroep ‘Middelburg beweegt’ en daar is hij

We zijn veel te weten gekomen over

erg trots op. Jan groeide op in een

het verleden van Jan en daaruit

arm gezin met veel kinderen en

blijkt dat wij blij moeten zijn met

weinig rijkdom. Hij woonde met zijn

hoe we er nu voor staan. Dat we

familie op het platteland en ze

bijvoorbeeld kunnen studeren en

moesten erg veel werken om aan

dat we gezond zijn.

het geld te komen. Ook al was het vakantie: ‘Het werken moest doorgaan, zelfs in de vakanties.’

Door: Jesse & Ebe

'Rijkdom is iets gelukkigs zoeken.'

Pieter Roth is geboren in 1947 en is

Maar nu Pieter een vader is van 3

dus nu 76 jaar oud. Hij is geboren in

kinderen en een leuke vrouw heeft,

een gezin met armoede. De oorlog

zijn z'n prioriteiten veranderd en is

in die tijd betekende dat veel

het voor Pieter nu: ´Rijkdom is iets

mensen het financieel zwaar

doen waar je gelukkig van wordt.’

hadden. Gelukkig maakt dat voor hem niet uit, omdat Pieter geld niet

Pieter vindt gezondheid ook

als rijkdom ziet. Hij heeft liever een

belangrijk, aangezien hij in 1996 een

gelukkig gezin, wat hij ook heeft.

beroerte kreeg, waarbij 70% van de

Met 3 kinderen (1 zoon, 2 dochters)

mensen helemaal verlamd raakt of

en 6 kleinkinderen is Pieter gelukkig.

erger. Voor Pieter gold dit niet, daarom ziet hij de jaren na het

Omdat zijn ouders het niet breed

incident als bonusjaren, omdat hij

hadden kreeg hij, toen hij 14 jaar

erg veel geluk heeft gehad en

werd, 25 cent per week zakgeld. Hij

daarom zoveel mogelijk geniet van

moest dan 4 weken sparen voor hij

het leven.

naar de film kon. Hij begon, toen hij 16/17 was, te werken bij een bioscoop, omdat hij erg veel van films houdt en veel naar de cinema ging.

Pieter werkte bij verschillende bedrijven, zoals elektrawerk en het maken van schakelpanelen voor boten. Ook is hij al 50 jaar samen met z’n vrouw, waarmee hij heel gelukkig is. Rijkdom is voor Pieter met de jaren mee veranderd, aangezien hij vroeger graag veel geld wilde hebben en heel erg hield van een biertje in de kroeg.

Door: Marcello & Romano

Wat is rijkdom voor mij?

De 69-jarige Jeannette Vrancken,

Jeannette heeft leuke herinneringen

geboren in Hoogerheide, bij

aan de feestdagen, zoals Kerst en

Woensdrecht, verhuisd naar

Sinterklaas.

Westervoort, bij Arnhem, woont nu samen met haar echtgenoot

Wij hebben Jeannette de vraag

gelukkig in Vlissingen. Ze is

gesteld: 'Droomde u van rijkdom?'

verpleegkundige geweest en doet

Daarop gaf ze het volgende

nu vrijwilligerswerk, door bij

antwoord: 'Ik droomde niet van

ouderen op bezoek te gaan en bij

rijkdom of geld. Het belangrijkste

nabestaanden die hun partner

vind ik altijd dat je plezier hebt in

hebben verloren.

het leven. Dat houdt ook in dat je liefde en aandacht aan andere

Jeannette heeft op meerdere

mensen geeft, dat geeft meer

plekken in Nederland gewoond en

rijkdom.'

heeft 2 kinderen. Ze wordt binnenkort 70 jaar en is bijna 50 jaar

Jeannette is een vrouw met een

getrouwd met haar man. Als

gezonde leefstijl. Ze heeft nooit

ontspanning gaat Jeannette graag

gerookt of drugs gebruikt en houdt

met een groepje fietsen in de

ervan om te sporten.

sportschool. Vanuit het vrijwilligers-

Ook hebben wij de vraag gesteld

werk dat Jeannette doet, gaat ze bij

wat ze aan de jeugd van nu graag

nabestaanden langs om te weten

zou willen meegeven en haar

hoe het met ze gaat en aandachtig

antwoord was als volgt: 'Breng zo

te luisteren en er voor hen te zijn.

veel mogelijk tijd door met je familie, wees blij met wat je hebt en

'Door de oorlog hebben mijn ouders

laat je niet verleiden door alcohol of

in rijkdom en armoede geleefd. Voor

drugs.' Haar moeder zei altijd: ’Doe

de oorlog hadden ze het goed, maar

maar gewoon, dan doe je gek

vanwege de oorlog was eigenlijk

genoeg.’

alles afgenomen.’ Omdat het gezin het niet breed had, heeft zij wel mooie herinneringen overgehouden.

Door: Mees & Djayden

‘Het gesprek ging vlot en spontaan.’

‘Na het gesprek kijk ik anders naar rijkdom. Geld is nodig om vrij te leven in de maatschappij, maar hetgene wat jou interesseert dat je dat moet doen.’

‘Wel mooi en interessant.’

‘Ik neem mee van deze ervaring dat je goed moet luisteren naar de mensen.’

‘Ik had niet verwacht dat onze verteller zoveel had meegemaakt.’

‘Geld is fijn, maar niet het belangrijkste.’

Gerrie is geboren in Leiderdorp. Ze

In het dagelijkse leven houdt ze

kwam uit een gezin met zes

ervan om te schilderen, dansen,

kinderen, waaronder vier meiden en

wandelen en doet ze één keer per

twee jongens. Gerrie is vaak

week vrijwilligerswerk.

verhuisd en heeft veel dingen gezien en daardoor ook geleerd. Ze

Ook iets wat zij ziet als een

waren thuis niet arm, maar ook niet

onderdeel van rijkdom, is tijd

rijk. Ze leerden om zuinig met hun

doorbrengen met haar gezin en

geld om te gaan en om dankbaar te

haar kleinkinderen.

zijn met hetgeen wat ze hadden.

Gerrie heeft geld niet echt belangrijk Als gezin verhuisde Gerrie vaak naar

gevonden: ‘Geld is fijn, maar niet het

andere plekken. Haar vader was

belangrijkste. Ik ben blij met een

leerkracht en vond regelmatig een

huis, eten en mijn familie.’ Gerrie

baan in een andere stad. Hun gezin

vertelde ons ook wat over de

was erg belangrijk voor haar. Door

piramide, de dingen die je nodig

het vaak verhuizen leerde Gerrie om

hebt in het leven. Het bestaat uit vijf

niet gehecht te raken aan mensen,

onderdelen: elementaire dingen,

zodat ze het niet te moeilijk had

zekerheid, sociale behoeftes,

wanneer ze weer weg moest.

erkenning en geloof. ‘Ik ben zelf christelijk en dat is iets wat erg

Haar man heeft ze leren kennen in

belangrijk is voor mij.’

Middelburg en daar is ze ook blijven wonen. Ze hebben samen een gezin

Als advies gaf ze: ‘Wees dankbaar

met drie kinderen en zes

voor wat je hebt.’

kleinkinderen.

Door: Sara & Marnix

‘Rijkdom is dat je er voor elkaar bent.’

Piet is 71 Jaar oud en komt uit

Als volwassene voelde hij zich het

Middelburg. Hij heeft 3 kinderen en

meest gelukkig toen hij zijn

3 kleinkinderen en houdt van

kleinkinderen in zijn armen kon

wandelen in zijn vrije tijd. Hij is erg

houden. Ook was hij erg blij toen

fit en is opgegroeid in een christelijk

tijdens zijn herstel na zijn

gezin. Tijdens zijn jeugd heeft hij

openhartoperatie. Dat de mensen

geleerd wat rijkdom voor hem

van de wandelclub, waar hij dingen

betekent en dat zijn familie erg

regelt, alles voor hem oppakten

belangrijk voor hem is. Hij heeft als

terwijl hij thuis kon herstellen. Een

volwassene meerdere goeie

aanrader van hem is dat degene die

momenten meegemaakt en voor de

op zoek is naar rijkdom niet moet

toekomst heeft hij maar een paar

vergeten dat je persoonlijke leven,

belangrijke plannen.

vrienden en familie het belangrijkste is.

Hij is opgegroeid in een net christelijk gezin, waar iedereen heel

Voor de toekomst heeft hij weinig

erg open was en je alles aan elkaar

plannen, maar wil graag zijn

kon vertellen. Hij heeft van zijn

kleinkinderen groter zien worden en

familie geleerd dat rijkdom is dat je

nog veel dingen met zijn

er voor elkaar bent en zet zijn geld

wandelclub doen. Piet geeft aan de

niet op nummer 1. Ook heeft hij

jeugd van nu mee als advies: ‘Het

nooit echt gedroomd van rijk zijn,

maximale uit jezelf te halen en altijd

maar meer van gelukkig zijn.

positief te blijven.’

Door: Mauro & Darrell

‘Ik heb ervan genoten!’

Voor mij als docent van de ene

de ouderen van de wandelgroep en

groep en mentor van de andere

de studenten zelf, bedanken voor

groep, vond ik het erg waardevol om

het vormgeven en deelnemen aan

nog meer te weten te komen over

dit leuke project. Ik heb er in ieder

de studenten zelf. De studenten

geval echt van genoten!

hebben mij verrast met mooie verhalen en de creativiteit die zij hebben laten zien in hun eigen geschreven tekst en zelfgemaakte foto’s.

Tijdens de gesprekken met de ouderen heb ik genoten van de interactie en het delen van elkaars verhalen. De gezelligheid in de reis naar de ouderen toe, tijdens de lessen en het lachen met elkaar om de zelfgemaakte film, zorgden voor een trots gevoel. De trotsheid bij de studenten om hun eigen gemaakte foto’s, was erg mooi om te zien en dit straalden zij ook uit. Jullie hebben het goed gedaan!

Ik wil daarnaast via deze weg nogmaals het MDT-project,

Tim

is een publicatie van MDT Cultuur & Kunst. Deze uitgave presenteert de gesprekken die studenten van Scalda Commerciële Dienstverlening Middelburg hebben gevoerd met vertellers, als onderdeel van hun Maatschappelijke Diensttijd (MDT) programma.

Ontwerp, redactie en lay-out: HUMINT Solutions Met dank aan: Alle vertellers voor het delen van hun verhalen en docenten Roza & Tim voor de leuke samenwerking.

Meer weten?

Ga naar www.mdtcultuurenkunst.nl Copyright © 2024 HUMINT Solutions