Issuu

Passie voor

8 Alternatieve

12 buitenland

Cover-nw.indd 1

30 â€™Engelse

poinsettiaâ€™ mag

plantentelers; twee andere markten

25-06-14 10:47

Advertentie Bloemisterij 1_16 pagina.indd 1

583474.indd 2

4-6-2014 10:59:15

25-6-2014 12:04:49

B 10 ’Minder kosten en CO2 en kennis voor over de weg’

Vakblad voor de

Opinie 4

Interview:

Commentaar:

Stelling:

Nieuws 6

12 ’Reddingsboei is rots in de branding geworden’

Ondernemen:

Column:

Vervoer:

Buitenland:

Vragen:

Markt 18 18 19 20 21

Teelt

32 Lekker zélf automatiseren

In beeld:

Delphinium:

Het Nieuwe Telen:

Gewasbescherming:

Poinsettia:

Buitenland:

Teelttips:

Column:

Nieuws

34 Nederland bevordert sierteelt in Afrikaanse landen

Service 41

Kasgenoot: Agenda Voorplaat:

26 (2014)

Inhoud.indd 3

25-06-14 15:40

Opinie

fOtO: Hans neefjes

In week 25 opende Horticoop een nieuwe fabriek voor het maken van

hneefjes@hortipoint.nl

,,Grondstoffen worden schaars, dus extra noodzaak om er verantwoord mee om te gaan. Als substraatindustrie zeggen wij ’veenvrij’ kan niet, zeker niet op korte termijn en op grote schaal. Maar met name bij de selectie van nieuwe veenwinningsgbieden en bij de herinrichting nadat veenwinning gestopt is, zijn nog verbeteringen mogelijk, ondanks de stappen die daarin al gemaakt zijn.’’

,,Veenproducenten en -fabrikanten uit diverse landen hebben samen met wetenschappers en natuur- en milieuorganisaties een certificeringsysteem ontwikkeld om veen op een verantwoorde en transparante manier te winnen: Responsibly Produced Peat (RPP). Dat startte in 2013. Zie het als het FSC-stempel dat ze gebruiken voor hout. Voor veen leeft net als bij soja, palmolie en vismeel internationaal heel sterk: hoe kan het duurzamer en met minder negatieve gevolgen voor de biodiversiteit?’’

,,Zo kan je er naar kijken. Soms kan het eenvoudigste en goedkoopste mengsel inderdaad volstaan. Het gaat er om dat je moet kunnen bijsturen en dat het substraat past bij jouw gewas, teeltwijze, teeltsysteem, potmaat, afzetmarkt en noem zo nog maar wat variabelen op. En de persoonlijke gedachte bij een substraat is een belangrijke factor.’’

,,Dat verschilt behoorlijk van de groep die uitgebreid met ons als leverancier meedenkt over het beste substraat voor zijn bedrijf, tot de groep die er minder aandacht voor heeft. Maar de opinie van die laatste groep telers verandert. Zij merken dat je met een verkeerd substraat veel kan verknoeien. Voor substraat die zogenaamd hufterproof is in de teelt en verwerking, moet je overigens vaak hoogwaardig materiaal gebruiken.’’

Is phalaenopsis daar een voorbeeld

,,Phalaenopsis is geen makkelijke teelt en ook geen goedkope teelt. Telers nemen daarom niet veel risico’s als het om substraat gaat. Maar er zijn wel steeds meer klantspecifieke wensen. In onze nieuwe fabriek kunnen we daar nog beter op inspelen. De basis blijft bark met toevoeging van sphagnum of kokoschips. En jaarrond een constante kwaliteit. Omdat wij ruim 80% van de bark in Nederland leveren, kunnen we investeren in betere technieken. We moeten het ook als we ons marktaandeel op langere termijn willen behouden en de klanten steeds van hoogwaardig substraat willen voorzien.’’

,,Bark kan je net als graan opslaan in silo’s. Dat doen we nu in de nieuwe fabriek in Bleiswijk. Bij de opslag en verwerking komt daardoor geen stof vrij, en er zijn praktisch geen shovels nodig, dus geen uitlaatgassen en minder arbeid. Dat is de situatie in Nederland. In Portugal, het voornaamste productieland van bark, werken we onder gecontroleerde omstandigheden. Al het

Commentaar Elbert van den Berg hoofdredacteur evandenberg@hortipoint.nl

inanciering is in veel opzichten een ’hot item’

vreemd vermogen nodig als ze willen investeren in leden. Daar sta je dan als ondernemer. Goede

van sectoren. Tegen die achtergrond werd deze

dat geld van zo’n unie leent.

Opinie_NW.indd 4

26 (2014)

25-06-14 15:39

Wilt u uw mening geven? Stuur een brief naar postbus 9324,

Stelling

Samenwerken is het nieuwe concurreren materiaal stomen we om zeker te zijn de bark fytosanitair veilig is. In Zweden is de productie van bark eveneens duurzaam.’’

Loek Hermans de sector op om als ondernemers meer met elkaar te

Potworm kan je ook duurzaam aanpakken? ,,Er is nog niet wetenschappelijk aangetoond dat de potworm met de bark meekomt. Het beestje kan er wel goed in leven, zeker onder de optimale omstandigheden in de orchideeteelt. Wellicht kunnen we bark minder aantrekkelijk maken voor potworm met biologische toevoegingen. Zeker is dat niemand alles weet. Samen komen we verder. Een werkgroep is opgericht om oplossingen te zoeken voor het probleem. Met een claimcultuur los je niets op.’’

Maurice van der Hoorn, orchideeënteler in Ter Aar

Wat doet Horticoop aan onderzoek? ,,We zijn continu aan het testen met andere grondstoffen, alternatieve toevoegingen of nieuwe mengsels. Steeds weer de vraag ’Kan het beter, kan het anders?’ of uitzoeken of een wens van een klant uitvoerbaar is. Uiteindelijk draait het natuurlijk om het rendement bij ons en bij onze klanten. Je moet niet veranderen om het veranderen.’’

Nog tips voor telers?

strelitziateler in Zevenhuizen

,,Vertrouw op de kennis van je substraatleverancier en laat je goed voorlichten. Bespreek duidelijk wat je wensen en eisen zijn. Laat desnoods door derden controles uitvoeren. Het gaat om samenwerking op de lange termijn. Ontzorgen en uitleggen wat we de klant kunnen bieden, is voor ons bedrijf steeds belangrijker.’’

bromeliakweker in Woubrugge

26 (2014)

Opinie_NW.indd 5

25-06-14 15:39

Nieuws Lees meer op de website

Generale repetitie voor Gezonde Kas

Op deze pagina’s vindt u een selectie uit het nieuws. Een uitgebreide versie van deze berichten maar ook ander

Gerrit Polder, onderzoestart de Topcropviewer voor een demonstratie voor een groep onderzoekers. Dit is een camera die boven het gewas beweegt op zoek naar botrytis. Op een beeld-

■ In de besloten algemene ledenvergadering die FloraHolland op 10 juli zal houden, komt de directie met een nieuw besluit om het verlies over 2013 te dekken. Voorgesteld zal worden niet 0,5% maar 0,25% van de in 2013 ingehouden liquiditeitsbijdrage aan te wenden om een deel van het verlies te dekken. Het resterende netto verlies wordt ten laste gebracht van de algemene reserve. In besloten regiobijeenkomsten in binnen- en buitenland gaat de directie met de leden in gesprek hierover.

Op dit moment wordt de camera afgesteld voor cyclaam; later zullen andere gewassen volgen. De Topcropviewer is een onderdeel van het project Gezonde Kas, een samenwerkingsverband tussen ongeveer dertig Nederlandse en Duitse instellingen in de grensstreek. Afgelopen dinsdag was de generale repetitie voor de open dagen die op 1 en 2 oktober worden gehouden in Straelen, net over de Duitse grens. Dan zullen alle onderdelen van de

■ Directeur De Boer van bloemenexporteur Barendsen uit Aalsmeer pleit voor het behoud van een breed assortiment. Op 23 juni zette hij zijn oproep kracht bij door topman Vos van FloraHolland persoonlijk op een oranje bloemen- en plantenarrangement te trakteren. In een reactie zei Vos het signaal over de assortimentsverschraling te zullen meenemen in de strategie FH2020. Lees meer op pagina 22.

■ De bloemenpromotie rond de Italiaanse feestdag Festa dei Nonni, waarbij op 2 oktober grootouders in het zonnetje worden gezet, wordt dit jaar voortgezet door VGB, BureauSierteelt en Charles Lansdorp. De commissie Sierteelt & Groen van het PT stelt daarvoor geld beschikbaar, hoewel ook van kwekers en handelaren een bijdrage wordt verwacht.

■ Bij potplantenteler Van der Burg in Berkel en Rodenrijs is deze week een praktijkproef met waterbergende kasdaken gestart, zo meldt het Hoogheemraadschap van Delfland. Onderzocht wordt wat nodig is om kasdaken geschikt te maken voor het bufferen van water.

beeld te houden in relatie tot de investeringen die ze willen doen. Met die waarschuwing reageert voorzitter Maat van LTO Nederland op het 23 juni verschenen Landbouw-Economisch Bericht 2014 van LEI Wageningen UR. Agrarische bedrijven worden volgens Maat kwetsbaarder omdat ze steeds meer extern kapitaal lenen. Lees meer op pagina 8, 9 en 40.

■ Het failliete kassenbouw- en sloopbedrijf ZwirsKnijnenburg wordt overgenomen door het Naaldwijkse bedrijf Bas Knijnenburg BV. Dat heeft de betrokken curator op 23 juni bevestigd, zo meldt WOS. Volgens de regionale omroep neemt Bas Knijnenburg alle activa en goodwill over en zet een deel van de activiteiten voort onder de naam Knijnenburg-Zwirs.

Agrarische ondernemers doen er goed aan de solvabiliteit van hun bedrijf – de verhouding tussen eigen en vreemd vermogen – scherp in

Nieuwskort2.indd 6

■ Deze week was het de laatste veilweek in Bleiswijk. Manager Commercie Binnenlandse Markt De Louw zegt over de prijsvorming en het bezoek van kopers dat het deze week niet anders was dan anders. „We zien dat we richting de vakantie gaan en dat is net als vorig jaar. Tegelijkertijd ben ik mijn kast aan het leegruimen.” Op 30 juni start de bloemistenklok in Naaldwijk. Op 27 juni werd officieel afscheid genomen van het veilen op Bleiswijk.

■ ■

■

directeur Roodenburg al aan dat het onderhandelingsmodel tussen VGB en FloraHolland op de schop moet. Nu gaat de brancheorganisatie een stapje verder door pas weer met de veiling over de tarieven te willen onderhandelen als het veilingreglement veranderd is.

VGB wil niet meer onderhandelen met FloraHolland over de veilingtarieven. Dat naar aanleiding van de rechterlijke uitspraak over de nieuwe kloktarieven. Vorige week gaf VGB-

Sinds 23 juni is de FloraHolland App beschikbaar, waarmee telers nu ook op hun mobiel en/ of tablet toegang kunnen hebben tot een aantal diensten van de veiling. Via de app is informatie verkrijgbaar over prijzen (FloraneXt), storingen en het laatste nieuws van FloraHolland. In de toekomst worden meer diensten toegevoegd, 26 (2014)

25-06-14 15:28

FOTO: JOEF SLEEGERS

Gelezen op Twitter

Gerrit Kremer (@Gerrit_Kremer) ■ Hermans: ’We moeten meer

power maken’ Voorzitter Hermans van Greenport Holland roept de tuinbouw op tot meer samenwerking om de internationale concurrentie aan te kunnen. „We moeten samen meer power maken”, zo zei hij op 19 juni tijdens de greenportconferentie in Honselersdijk. Volgens het tuinbouwboegbeeld kan de Nederlandse tuinbouw een voorbeeld nemen aan Spanje, waar via nieuwe coöperatievormen de markten succesvol worden bestormd. Ook is zuivelgigant Campina volgens hem een goed voorbeeld. Hermans kondigde tevens aan na de zomer met een plan van aanpak te komen. Daartoe behoort ook de oprichting van een nieuwe netwerk-organisatie: de Dutch Horticultural Trade Board.

■ GreenCHAINge ook interessant

voor wegvervoer bloemen

zoals informatie over evenementen, klachtenafhandeling, tracking & tracing en FloraMondo voor het handelen. De app is gratis te downloaden in de AppStore en via GooglePlay.

■ Glastuinbouwbestuurder Tiny Aerts overleden Glastuinbouwbestuurder Tiny Aerts is op 19 juni onverwacht overleden. De 62-jarige komkommerteler uit Elshout overleed aan de gevolgen van een voedselvergiftiging na een reis naar Tunesië. Binnen de ZLTO en LTO Glaskracht Nederland is met verslagenheid gereageerd. Aerts begon zijn loopbaan in 1986 als voorzitter van de Nederlandse Tuinbouw Studieclubs. Sinds 2002 was hij voorzitter van de ZLTO-vakgroep Glastuinbouw en vicevoorzitter van LTO Glaskracht Nederland. Bij die organisatie had hij milieu, water en gewasbescherming in zijn portefeuille. Aerts zocht altijd naar een middenweg tussen algemeen belang en sectorbelang. De laatste tijd maakte hij zich sterk voor collectieve oplossingen om de emissie van gewasbeschermingsmiddelen tegen te gaan. Eerder dit jaar werd Aerts onderscheiden als lid in de Orde van OranjeNassau. Een uitgebreid In Memoriam is te lezen op www.zlto.nl. 26 (2014)

Nieuwskort2.indd 7

De pilots van GreenCHAINge met het vervoer over water en spoor leveren ook kennis op voor het wegtransport van bloemen en planten. „We leren van de lange afstanden voor de korte afstanden”, zei VGB’er Bril op 18 juni tijdens een bijeenkomst hierover in Naaldwijk. Als voorbeeld noemde hij het gebruik van ethyleenblockers en geperforeerd folie bij het vervoer van phalaenopsis. Lees meer op pagina 10 en 11.

■ Zuid-Holland steekt opnieuw geld in modernisering greenports De provincie Zuid-Holland stelt, evenals dit jaar, ook in 2015 subsidie beschikbaar voor het moderniseren van de greenports. Voor het eerste halfjaar is daarvoor € 250.000 beschikbaar en voor het tweede halfjaar eenzelfde bedrag. Dat maakte de provincie op 19 juni bekend.

■ ’FlowerTrials groot succes’ De FlowerTrials – die van 10 tot en met 13 juni plaatsvonden in de regio’s Aalsmeer, Westland en Rheinland-Westfalen – waren volgens de organisatie een groot succes. De dagen werden bezocht door publiek uit meer dan 55 landen. In totaal werden 35.000 bezoeken geteld. Het aantal bezoekers wil de organisatie niet noemen, maar ligt in elk geval lager doordat de meeste bezoekers meerdere locaties bezochten.

Vandaag prachtige Freiland Rozen @Plantion @PlantionDe Kopers zijn enthousiast over dit nostalgische product

johan_van_erven (@Johan_van_Erven) @FloraHolland snappen jullie het wel? Eerst een hoop specialisten ontslaan met bijbehorend duur sociaal plan en nu weer vacatures plaatsen!?

aad van den enden @aadvandenenden Op in de laatste veilweek op Bleiswijk nog goede tribunebezetting!

Fedor van Veen (@Together2Grow) Geschrokken van overlijden Tiny Aerts. In klankbordgroep water van LTO leren kennen als bevlogen bestuurder. Familie en vrienden sterkte.

Lennard GreenBalanZ (@LGreenBalanZ) Gisteren laatste cursus dag Masterclass Tuinbouw gehad. Ga het missen. Zeer aan te raden! #Wageningen

Maaike (@MaaikeKoop) Zo irritant als je voetbal zit te kijken en er zitten mannen de hele tijd doorheen te praten ;)

Discussie op LinkedIn Is 247Green ei van Columbus? Er wordt hard gewerkt aan een promotieplatform 247Green, dat onder meer een televisiezender over groen beoogt. Voor relatief weinig geld kunnen partijen in de sector aanhaken bij dit promotie-initiatief. Wat denkt u? Is 247Green het ei van Columbus voor de sector?

25-06-14 15:28

qvb@hortipoint.nl

and- en tuinbouwbedrijven zijn steeds meer geld van de bank gaan lenen. Eind 2012 bedroeg de langlopende schuld van een gemiddeld agrarisch bedrijf € 765.000, waarvan bijna € 700.000 geleend was van de bank en € 50.000 van familieleden, zo blijkt uit cijfers van LEI Wageningen UR. Tien jaar geleden werd er gemiddeld nog € 315.000 van de bank geleend. Er is dus sprake van een ruime verdubbeling van het bancaire krediet aan agrariërs. Tegelijkertijd zijn banken, sinds het uitbreken van de economische crisis in 2008, voorzichtiger geworden met het verstrekken van kredieten. Dat zal voorlopig ook wel zo blijven, gezien de zogeheten Basel IIIafspraken, verwacht het LEI. De belangstelling voor alternatieve financieringsvormen,

aanvullend op bancaire financiering, neemt daardoor al maar toe. Deze zijn grofweg onder te verdelen in: familieleningen, crowdfunding, participaties, subsidiefondsen, revolverende fondsen en kredietunies. Via deze wegen kan durfkapitaal worden aangetrokken, waarbij sprake is van venture capital als het om startende bedrijven gaat en van private equity bij volwassen bedrijven. Familieleningen zijn vooral in de akkerbouw en melkveehouderij populair bij bedrijfsovernames.

Bij crowdfunding investeert een meestal grote groep particuliere individuen – de crowd – relatief kleine bedragen in een pro-

ject tot maximaal zo’n € 500.000. Vorig jaar werd in Nederland zo in totaal een kleine € 30 miljoen opgehaald, maar verwacht wordt dat dit in 2014 al zo’n € 85 miljoen zal zijn. Crowdfunding kan plaatsvinden via donaties, leningen, voorverkoop van producten of uitgifte van aandelen. Ondernemers kunnen dit juridisch en financieel laten regelen door een crowdfundingplatform. Voor de tuinbouw lijkt crowdfunding met name geschikt voor nicheproducten. Een voorbeeld is het crowdfundingplatform Fundaplant dat vorig jaar geld ophaalde voor onderzoek naar luchtbehandeling tegen botrytis in hortensia.

Foto: Quincy von Bannisseht

In een aantal provincies zijn Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) actief, samenwerkingsverbanden van overheden en bijvoorbeeld universiteiten die kennis, netwerken en fondsen beschikbaar stellen aan innovatieve ondernemers. Zo werd in Zuid-Holland begin dit jaar Innovation Quarter (IQ) opgericht. Deze ROM beschikt over een participatiefonds van € 28 miljoen. Bij gebruikmaking daarvan zal IQ een minderheidsbelang nemen in het betreffende project, waarbij een participatie van € 200.000 tot € 2,5 miljoen mogelijk is.

Private equity

Algemeen directeur Laan van Staalduinen van LEI Wageningen UR signaleert dat landen

Financieringsvormen.indd 8

Private equity is risicodragend vermogen voor grote niet-beursgenoteerde ondernemingen, waarbij de investeerder een meerderheidsbelang neemt en uit is op een snelle groei. In de tuinbouw lijkt private equity alleen weggelegd voor megabedrij26 (2014)

25-06-14 14:31

Column Angelle van Kleef

Mening

vankleef@kwic.com

Canada

LEI verwacht opkomst kredietunies in tuinbouw

WK-koorts

ven die in staat zijn rendementen te halen van meer dan 10%. Bovendien matcht de investeringscyclus in de glastuinbouw van tien tot vijftien jaar niet met de strategie van private equity-fondsen, die hun belangen in een bedrijf vaak al na vijf tot zeven jaar met winst willen doorverkopen. Een voorbeeld van een private equity-transactie is de recente verkoop door de familie-Barnhoorn van een meerderheidsbelang in haar bedrijf AfriFlora aan het Amerikaanse KKR.

Innovatiefondsen Sommige banken beschikken over innovatiefondsen. Zo kent Rabobank Westland het Innovatiefonds Rabobank Westland, dat zich richt op subsidiëring van haalbaarheidsonderzoek en bedragen verstrekt tot maximaal € 50.000 per project. Voorbeeld is de subsidiëring van onderzoek naar waterbergende kassen. Het fonds Duurzame Innovaties Tuinbouw (DIT) van dezelfde bank heeft momenteel € 6 miljoen in kas voor wat grotere projecten, zoals businesscases of proeven. Voorbeeld is een proef met de ID-kas.

kastypen en plantenstress. De stichting leent maximaal € 350.000 per bedrijf uit. Zo’n 80 tot 90% daarvan komt op termijn weer terug. Als meerdere bedrijven samenwerken, zijn hogere bedragen mogelijk.

Kredietunies Een in Nederland relatief nieuw verschijnsel zijn kredietunies. Hierbij investeren ervaren, kapitaalkrachtige (oud)ondernemers in bedrijven van collega’s in dezelfde branche of regio via een coöperatieve vereniging. Het gaat vaak om bedragen tot € 250.000. Een ondernemer die gebruikmaakt van een kredietunie krijgt een coach toegewezen uit de branche waarin hij actief is. Staat een ondernemer niet open voor advies en coaching, dan heeft het dus ook geen zin lid te worden van een kredietunie. Om een kredietunie goed te laten functioneren zijn circa vijftig ondernemers nodig. In een kredietunie kunnen ook stoppende ondernemers meedoen die hun vermogen willen investeren in blijvers. Dit heet ’peer-to-peer investment’. In de tuinbouw zijn nog geen kredietunies actief. <

Revolverende fondsen Verder bestaan er revolverende fondsen. Private of publiek-private investeerders lenen innovatieve ondernemers dan geld dat op termijn grotendeels moet worden terugbetaald. Een voorbeeld is Stichting Mibiton die momenteel € 28 miljoen heeft geïnvesteerd in apparatuur en faciliteiten in de biomedische, agrofood- en industriële sector. In de tuinbouw heeft Mibiton ruim € 1 miljoen geïnvesteerd in onder andere Wagenings onderzoek rond leliekweek, nieuwe 26 (2014)

Financieringsvormen.indd 9

In het kort ■

Angelle van Kleef is hibiscusteler in Ontario.

25-06-14 14:31

GreenCHAINge onderzoekt ander vervoer in sierteelt

’Minder kosten en CO2 en kennis voor over de weg’ port en CO2

Arie-Frans Middelburg afmiddelburg@hortipoint.nl

reenCHAINge is een project in de sierteelt dat de transportstromen van bloemen en planten duurzamer probeert te maken. Met name door de overstap van lucht- naar zeevracht en van weg- naar railtransport. De alternatieve vormen van transport moeten een verlaging van de CO2-uitstoot ten gevolge hebben. Het is de reden dat het project gesubsidieerd wordt door de Nederlandse overheid, Topsector Tuinbouw en het Productschap Tuinbouw. VGB, LTO Glaskracht en Wageningen UR Food en Biobased Research, de partijen die

bij GreenCHAINge zijn betrokken, gaven woensdag 18 juni bij exporteur Vida Verde een kijkje in de resultaten tot nu toe. Anton Bril van VGB vertelde over de pilots over zee en het spoor, Michiel van Paassen deelde zijn ervaring met railtransport van planten van Luxemburg naar Spanje en Eelke Westra van WUR vertelde over het onderzoek van de naoogst en transportfase (zie kader).

Veel pilots Het overzicht van Bril gaf aan dat er veel pilots zijn geweest de afgelopen jaren met

Achtergrond

Onderzoek naar temperatuur, ethyleen, rv, licht

GreenCHAInge.indd 10

alternatieve vormen van vervoer voor het wegen luchtvervoer van bloemen en planten. Het gaat daarbij om de export van bloemen en planten via het spoor naar onder meer Italië, Spanje, Turkije, Polen, Berlijn en Boedapest. Deze pilots vallen onder het project GreenRail waarin VGB samenwerkt met Floraholland en exporteurs. Daarnaast is er ’short sea’, vervoer over water over niet al te lange afstanden in Europa, zoals transport naar Helsinki, Sint Petersburg en Istanbul. Ten slotte houdt GreenCHAINge zich ook bezig met de importstromen. Vanuit Mombassa zijn tweemaal rozen over zee naar Nederland vervoerd. Bij al die initiatieven wordt ook gekeken welke bloemen geschikt zijn om over zee te vervoeren. Zo deed Flower Watch onderzoek naar de ethyleengevoeligheid van de 32 grootste rozenrassen in Kenia. Wereldwijd zie je een toename van het vervoer over water, schetste Bril. Hij vertelde dat er jaarlijks 1.000 tot 1.500 containers met bloemen over de wereldzeeën worden vervoerd. Dagelijks gaan er onder meer van Intergreen containers met bloemen van Colombia naar Engeland. En wekelijks varen er hypericum en snijgroen van Ecuador naar Europa en Sint-Petersburg in Rusland. Vanuit Zuid-Afrika gaat er onder meer protea naar Europa. Tegelijkertijd zette Bril het vervoer over zee en spoor vanuit Nederland in perspectief. De waarde van de bloemen en planten die vanuit Nederland worden geëxporteerd, ligt jaarlijks rond de € 5,3 miljard en het merendeel daarvan blijft op relatief korte afstand van Nederland. Zo is Duitsland goed voor 30% van de exportwaarde. Frankrijk en Engeland zijn ook belangrijke markten. Doordat transport over spoor pas na 800 km interessant is, zal de hoeveelheid 26 (2014)

25-06-14 12:10

Foto: FloraHolland

die over het spoor of via zee gaat beperkt blijven. Bovendien is de capaciteit van het spoor beperkt. Overigens is de waarde van de import van bloemen en planten naar Nederland € 0,9 miljard.

CO2-reductie De pilots tonen aan dat de CO2-reductie door het vervoer over het spoor en het water groot is. Bril rekende voor dat een luchtvracht van tien ton aan bloemen 43.000 kg CO2 uitstoot. Met de boot is dit 5.600 kg. Een enorm verschil. Overigens ervaart Michiel van Paassen niet dat zijn klanten in Spanje of Italië dat belangrijk vinden. „Dat kan ze niet schelen. Het gaat om de kosten, snelheid en efficiëntie. Het CO2-verhaal is vooral belangrijk voor overheden.” Ook die kosten van zeetransport en railtransport zijn lager in vergelijking met luchtvracht en wegvervoer, gaven Bril en Van Paassen aan. Volgens Bril zijn de kosten van het vervoer van rozen per boot netto een kwart van de kosten per vliegtuig. Bruto - er dient namelijk door kweker en in de keten geïnvesteerd te worden - wordt dat 50%. Van Paassen wees erop dat het spoor goedkoper is. Er zit geen personeel op het spoor en er wordt bespaard op diesel. „Er zit echter wel een voor- en natraject aan”, aldus 26 (2014)

GreenCHAInge.indd 11

Van Paassen. Dat beperkt de besparing. De planten gaan in Bettembourg, Luxemburg op de trein en kunnen niet verder dan Perpignan doordat het spoor in Spanje een andere breedte heeft dan in Frankrijk. Maar Van Paassen gaf aan dat als Nederland een belangrijke rol wil blijven spelen als sierteeltland vervoer per spoor belangrijk is. Als Nederland goedkoop kan leveren dan kan ze blijven concurreren met lokale productie. Dankzij GreenCHAINge GreenRail wordt kennis opgedaan die ook bij het wegvervoer van pas komt. Bril gaf als voorbeeld een van de laatste initiatieven van GreenCHAINge: het vervoer van planten per boot naar Turkije. Het ging naar Istanbul en twee maanden terug naar Adana. Het ging om een basislading van palmen, oleanders, olijfbomen aangevuld met phalaenopsis, anthurium, bromelia en kleinere bloeiende planten. De eerste keer kwamen de planten in Istanbul matig aan door een gebrekkige ventilatie. Bril wees erop dat het rondpompen van lucht alleen niet genoeg is om schade door ethyleen te voorkomen; er dient ook lucht van buiten aangezogen te worden en de planten dienen niet dicht verpakt te zijn.

Palmen en oleander

Palmen, oleander en olijven kwamen goed aan. De phalaenopsis die behandeld was met ethyleenblocker hadden geen last van bloemverdroging en knopval. De bloemen hadden echter wel last van zwarte spikkels die niet veroorzaakt worden door botrytis of ethyleen, aldus Bril. Wat wel de oorzaak is, is onbekend. Anthurium had juist duidelijk schade van de ethyleenblockers. Bromelia daarentegen weer niet. De ervaringen met het gebruik van ethyleenblockers en geperforeerde folie kan ook gebruikt worden bij het vervoer over de weg. „Wat dat betreft leren we van de lange afstand voor de korte afstand”, besloot Bril. <

In het kort ■ ■ ■

■

In de tweede pilot - met de vrachtwagen heen en met de boot terug - ging het beter.

25-06-14 12:10

Kassenbouwers en toeleveranciers groeien in buitenland

’Reddingsboei is rots in de branding geworden’ De bouw van nieuwe kassen in Nederland staat al enige jaren op een laag pitje. Kassenbouwers en toeleveranciers hebben zich daarom meer gericht op internationalisering. Daarvoor volgen ze allemaal hun eigen strategie. Waar het buitenland eerst een reddingsboei was, is het nu een rots in de branding geworden. Joef Sleegers jsleegers@hortipoint.nl

inds 2008 is er een duidelijke trend te zien. Kassenbouwers en toeleverende bedrijven halen in toenemende mate hun omzet uit het buitenland. Maar er zijn niet alleen succesverhalen. Sommige kassenbouwers en toeleverende bedrijven die in de top meedraaien hebben het zwaar. Ze moeten de broekriem aanhalen en enkelen zijn al failliet gegaan. Toch is Avag-voorzitter Harm Maters ’in zijn totaliteit niet ontevreden’ over hoe deze sector ervoor staat. Enkele jaren geleden haalden de Avag-leden gemiddeld nog 30% van hun omzet uit het buitenland; nu ligt dat op 70%. „Een dergelijke omschakeling binnen vijf jaar heb ik elders in het MKB nog nergens gezien”, constateert Maters. En hoewel er een noodzaak is om te exporteren, wordt de export niet gedreven vanuit het aanbod maar vanuit de vraag, meent hij. „In het buitenland groeit de vraag. Niet alleen in Europa, maar vooral in de rest van de wereld. Buiten Europa praat niemand over crisis, maar over economische groei. Ook daar is men op zoek naar duurzame oplossingen. De Zuid-Afrikaanse retail die aan het rijkere deel van de bevolking levert, stelt bijvoorbeeld dezelfde eisen als de Europese retail. Dezelfde trend zie je in Zuid-Amerika.”

Export naar het buitenland is niet makkelijk. Het zijn lange trajecten, ervaart Wouter Kuiper, directeur van kassenbouwer Kubo. Hij kan het weten, want hij doet 95% van de zaken in het buitenland. „We zijn net begonnen met een bouwproject in de VS. De eerste contacten daarvoor zijn drie jaar geleden al gelegd.” Een van de redenen is dat

Toeleveranciers.indd 12

banken in het buitenland moeilijker doen dan in Nederland. In Nederland zijn bestaande bedrijven de laatste jaren in waarde gedaald. In het buitenland is de waardedaling echter een factor tien erger. Een bedrijf van drie miljoen gaat daar weg voor drie ton. Bedrijven worden specifiek ergens voor gebouwd. Daarom zijn ook buitenlandse banken terughoudender met leningen. „Veel bedrijven denken: morgen zaaien is overmorgen oogsten. Maar je kunt niet verwachten dat er zo snel iets uit zal komen”, zegt Barry Zuidgeest, salesmanager bij Mardenkro. „Dat is een kwestie van veel tijd en veel investeringen.”

Internationaliseren „Exporteren is best lastig”, beaamt Hayko Kroese, directeur van Bercomex, fabrikant van systemen voor bloemenverwerking. „Nieuwe markten ontwikkelen is innovatie, net als een nieuw product ontwikkelen. Je moet er een lange adem voor hebben. Maar de slechtste conclusie zou zijn: doe het dan maar niet.” De meeste klanten van Bercomex bevinden zich in Nederland. Maar de Nederlandse markt is redelijk verzadigd, terwijl in het buitenland de automatiseringsvraag toeneemt. Bercomex verwacht daar de komende jaren dan ook steeds meer producten te verkopen. „Columbia en Ecuador zijn zeer succesvol”, vertelt Kroese. „Zuid-Amerikaanse bedrijven zijn bezig met automatisering. Daar zie ik toekomst voor Nederlandse toeleverende bedrijven.” Zo gaan Nederlandse bedrijven de hele wereld over. Automatiseringsbedrijf Hoogendoorn is in meer dan zeventig landen actief en haalt driekwart van de omzet in het buitenland. Area salesmanager Johan

Kodde spreekt niet van ’exporteren’ maar van ’internationaliseren’. „We stemmen onze producten en diensten zo veel mogelijk af op lokale omstandigheden. Zo hebben we onze systemen geschikt gemaakt voor elk klimaattype en zijn ze leverbaar in zestien softwaretalen. Om internationale gebruikers een goede service te kunnen leveren, is onze helpdesk 24 uur bereikbaar en bieden we incompany- en onlinetrainingen.”

Samenwerking Vroeger wilden installateurs zich niet binden aan één partij. Tegenwoordig zijn er steeds meer bedrijven die dat wel doen. Ze vinden dat noodzakelijk om te kunnen exporteren. Bosman en Van Zaal zijn bijvoorbeeld gefuseerd om turnkey oplossingen te kunnen aanbieden. Bosman doet de kassenbouw en irrigatie; Van Zaal doet logistiek, klimaat en energie. Deze bedrijven halen voor 60% hun omzet uit het buitenland. Vooral het Midden-Oosten is een interessante markt. Daarnaast vormen ze een consortium met Flier Systems en Berg Hortimotive. „Met een consortium is het vaak makkelijker om de buitenlandse markt te betreden”, zegt Eline Kikkert, woordvoerster van Bosman-Van Zaal. Het bedrijf is zich, behalve op de tuinder, ook aan het richten op multinationals zoals Bayer en Monsanto. Bosman Van Zaal heeft onlangs een grote deal binnengehaald: een hightech researchcentre in Abu Dhabi. Kubo werkt al jaren samen met Verkade Beton en scherminstallateur Peter Dekker. „Ook hebben we elektra en water in huis gehaald, waardoor we over de hele wereld turnkey projecten kunnen opleveren”, vertelt directeur Kuiper. „Dat moet wel. 26 (2014)

25-06-14 11:10

Foto: PrIva

De opdrachtgever kan makkelijker met één dan met zeven partijen praten.” Het bedrijf heeft bijvoorbeeld onlangs met een van haar partners een joint venture opgezet voor de Russische markt: Kubo Verkade Rusland.

Aanpassen aan de markt Op veel plekken op de wereld staat de tuinbouw op een lager niveau dan in Nederland. Avag maakt onderscheid tussen lowtech, midtech en hightech. „Bij hightech gaat het om turnkeyprojecten van het niveau dat we in Nederland gewend zijn. We zien overal in de wereld kapitaalintensieve projecten ontstaan, waarbij kas, klimaat, energie en water in één integraal systeem zijn gecombineerd”, zegt Avag-voorzitter Maters. „Bij lowtech en midtech zijn de toeleveranciers meestal onder eigen label actief. Dat zijn markten die het hardst groeien. Het meeste volume zit in de midtech, in de toekomst mogelijk ook in lowtech. Daarbij moeten we ons richten op de kansrijke ondernemers. Daar wordt tenslotte het geld verdiend.” Voor toeleveranciers is het de kunst om in te spelen op het klimaat en de economie van een land. „We kunnen aan het buitenland niet de Nederlandse manier van werken opleggen”, zegt Bercomex-directeur Kroese. „We moeten met de klant meedenken. Dan 26 (2014)

Toeleveranciers.indd 13

pas is hij bereid om daar een vergoeding voor te geven.” En soms zijn systemen die in de ogen van Nederlandse tuinder verouderd zijn, in het buitenland heel functioneel. Ben Reuvekamp, eigenaar van Cogas, wil zich vooral op service richten. „Een paar jaar geleden dachten we allemaal: we moeten meer omzet halen uit het buitenland. Maar de marges staan enorm onder druk. Veel partijen moeten het van dezelfde typen projecten hebben. De markt wordt steeds transparanter, en iedereen weet het als er ergens iets gebeurt.” Daarom wil Reuvekamp de tak ’onderhoud’ uitbreiden. „Er is veel gebouwd en dat moet allemaal onderhouden worden. De omzet bij onderhoud is niet zo hoog als bij nieuwbouw, maar het is minstens zo belangrijk. Het is de sleutel tot continuïteit.”

Nederlandse markt De trend dat Nederlandse toeleverende bedrijven meer vanuit andere landen werken zal zich doorzetten, verwacht Avag-voorzitter Maters. De ontwikkeling van de Nederlandse markt baart hem echter zorgen. „De nieuwbouw is minder dan 100 ha; dat is nog geen 20% van 2007. We hebben een serieus probleem. We moeten een groeiagenda opstellen. Er moet toch een goede prijs te maken zijn voor Nederlandse producten.”

Kubo-directeur Kuiper zoekt het meer bij de bedrijven zelf. „Bedrijven zullen echt moeten schakelen. Productvernieuwing of horizonverbreding. Het komt na de crisis niet vanzelf goed.” Volgens Kuiper moeten kwekers zelf ook meer over internationalisering nadenken. „Hoewel het niet eenvoudig is, liggen er veel kansen in het buitenland. Voor ons was het een reddingsboei, maar het is een rots in de branding geworden. Tuinders kunnen een voorbeeld nemen aan de toeleverende industrie. Wij hebben deze stap al gezet. Je hoeft niet per se kapitaal te investeren in productie in het buitenland. Je kunt ook je kennis verkopen. In het buitenland is daar veel vraag naar. Er is zo veel mogelijk.” <

In het kort ■ In het buitenland groeit de vraag naar kassen

en kasinrichting. ■ Kassenbouwers en toeleveranciers halen

ongeveer 70% van de omzet uit het buitenland.

De systemen worden steeds beter aangepast aan lokale omstandigheden.

25-06-14 11:10

Vragen Stuur uw vragen naar Postbus 9324, 2300 PH Leiden. U kunt ook bellen, faxen of mailen: Peter van Leth, 071-56 59 688, pvanleth@hortipoint.nl

scholieren aan het werk heb? In de zomervakantie heb ik scholieren aan het werk met een nulurencontract. Na de zovakantie?

edurende de zomervakantie wordt er vaak dankbaar gebruikgemaakt van de arbeid van vakantiekrachten. En die dankbaarheid is wederzijds. Voor u als ondernemer is deze scholier een goedkope kracht, die toch goed gemotiveerd is. Voor de scholier geldt: het verdient beter dan de krantenwijk en je bent vaak onder de jongelui, waardoor er eensgezindheid en een goede sfeer heerst. Hard werken is dan geen probleem.

Als u in de zomervakantie scholieren aan het werk hebt, dan komt er inderdaad een moment waarop afscheid wordt genomen van deze vakantiekrachten, als het goed is. De vakantiekrachten worden voor een bepaalde tijd aangenomen, de zomervakantie. Voor een eindexamenscholier kan die vakantie wel twaalf weken duren. Een ’gevaarlijke’ tijd zoals soms zal blijken. Daarover later meer. De vakantiekracht krijgt over het algemeen een nulurencontract, maar werkt vaak fulltime. Aan het einde van de vakantie gaat de scholier weer naar school, loopt zijn dienstverband ten einde en zijn werkgever en werknemer niet meer aan elkaar gebonden. Volgend jaar weer.

Meestal gaat dit goed, maar er ligt een ’gevaar’ op de loer. Als de vakantiewerker namelijk ook maar één dag (ook al is het maar één uur) zonder protest van de zijde van de werkgever komt werken, nadat de duur van zijn eerdere contract is verstreken, dan wordt zijn arbeidsovereenkomst automatisch voor dezelfde duur verlengd. Niet zo’n probleem zou u denken. De vakantiekracht had immers een nulurencontract. Dan plannen we hem gewoon niet meer in en houden we ons toch aan de overeenkomst. Maar het kan anders lopen. Het ’echte gevaar’ ligt bij de eerderge-

26vraagl.indd 14

IllustratIe: Peter moorman

noemde eindexamenscholier. Niet zelden is die even helemaal klaar met school en wil hij eens goed nadenken over wat hij met de rest van z’n leven wil gaan doen. Even doorwerken na de vakantie is dus geen probleem. Niet voor de vakantiewerker in ieder geval, maar het kan wel uw probleem worden.

Nu komt de periode van twaalf weken weer om de hoek kijken. Als er sprake is van een nulurencontract, wordt de werkelijke omvang van het dienstverband namelijk bepaald door het gemiddelde aantal uren dat er in de laatste dertien weken is gewerkt. Als dat dus veertig uur in de week was, dan kunt u maar zo nog eens twaalf weken lang voor veertig uur aan de ’vakantiewerker’ vast zitten, terwijl het werk misschien niet meer voor handen is of weer door uw vaste werknemers wordt gedaan die weer terug zijn van vakantie. Mocht u het werk dan niet meer aanbieden, dan kan de werknemer dat (van-

zelfsprekend met het bijbehorende salaris) zelfs afdwingen bij de rechter en dat gebeurt meer dan eens, omdat het de vakantiewerker (gezien het wettelijk stelsel van de gefinancierde rechtsbijstand) toch nauwelijks geld kost. Met goede argumenten kunt u de vordering van de vakantiewerker nog wel afwenden, maar u staat wel met 1-0 op achterstand.

Wees alert Hier geldt dus eens te meer, houdt contracten goed in de gaten, want voorkomen is beter dan genezen (of in ieder geval goedkoper). Noteer desnoods in uw agenda wanneer het nulurencontract afloopt zodat u niet geconfronteerd wordt met een onbedoelde verlenging van de arbeidsovereenkomst. Hoewel het niet noodzakelijk is, kunt u er voor de zekerheid vanzelfsprekend ook voor kiezen schriftelijk te bevestigen dat een contract afloopt < advocaten, hendriks@vbsadvocaten.nl

26 (2014)

24-06-14 15:56

M K

Dit is de laatste week van de tuinplantengrafiek. Groene en bloeiende planten

Snijbloemen '%&'

'%&(

'%&)

'%&'

&+%

'%&(

Tuinplanten '%&'

'%&)

&'%

&(% &'% &&%

&* &+ &, &- &. '% '& '' '( ') '* '+ ', 'lZZ`

Na drie weken stilstand op 21 cent plust de middenprijs er 1 cent bij. Vorig jaar in week 25 lag deze op 20 cent.

-% +% )%

&%%

'%&)

&%%

&)%

B^YYZceg^_h ^c XZciZc

&*%

'%&(

&* &+ &, &- &. '% '& '' '( ') '* '+ ', 'lZZ`

Bij de groene planten daalt de middenprijs met 9 cent tot 104 cent en bij de bloeiers ging er 5 cent af tot 110 cent.

&& &' &( &) &* &+ &, &- &. '% '& '' '( ') '* lZZ`

Een stijging van de middenprijs met 3 cent tot 68 cent. Vorig jaar in dezelfde week lag deze op 64 cent.

Dico Drost:

’Op de klok is er geen touw aan vast te knopen’ Bedrijf: www.dicodrost.com Veiling: Aalsmeer Week: 25

Maandag

planten te koop zijn. Wie wordt hier op de lange termijn beter van?”

„Ik was een paar dagen in het buitenland en mis de maandagveiling. Wat mij is opgevallen in de afgelopen week is dat het grootste deel van de kwekers financieel niet wenst bij te dragen aan hun coöperatie. Begrijpelijk gezien de ervaringen van afgelopen jaren. Zelf ben ik van mening dat een coöperatie essentieel is voor de sierteelt om te transformeren. Hier is een heldere visie voor nodig. Wanneer die er is, komt het geld ook. Belangrijk is dat we rekening houden met de volgende generaties. Duurzaamheid heb ik hoog staan. Zijn er kwekers die hierover van gedachten willen wisselen? Graag.”

Dinsdag „Er staan 5.454 veilingkarren en 1.329 dc-karren. Zoveel had ik niet verwacht. Zelf heb ik niet veel te kopen en als ik de prijzen zie ben ik niet de enige. Wel is er een duidelijk verschil te zien in prijsvorming van standaardproducten die extreem goedkoop zijn en mooie sprekende seizoensproducten die toch nog een redelijke prijzen genereren.”

Woensdag „Het prijsniveau op de klokken is iets lager dan gisteren. Je kunt naar dit spel kijken als naar een snoepwinkel waar voor heel lage prijzen, mooie 26 (2014)

Markt-1-prijsbeelden-nw.indd 15

Donderdag „4.165 veilingkarren en 942 dc karren. Al vrij vroeg is de veiling afgelopen. In de middag ga ik naar de relatiedag van Advisor. Hier worden mooie vernieuwingen voor de sierteelt getoond waaronder een glimp van wat de Google-glass kan betekenen.”

Vrijdag „Meestal is de vrijdag een rustige dag, maar ik heb wat bestellingen. Het is niet heel duur, maar er staat weinig en dan gaat de prijs zo hier en daar iets omhoog. Na de klok werk ik de administratie bij. De grote lijn is dat de prijzen alle kanten op slingeren en het aanbod niet afgestemd is op de vraag. Op maandag worden er planten gekocht die vier dagen oud zijn voor de hoogste prijs van de week. Op dinsdag en woensdag staat er erg veel aanbod en zakken de prijzen. Op vrijdag kunnen bestellingen niet goed ingekocht worden, omdat er legio producten niet aangeboden worden. Op diverse plaatsen wordt gesproken over transparantie, maar op de klok is er geen touw aan vast te knopen ondanks dat de klokprijs nog steeds op veel plaatsen wordt gebruikt voor een prijsstelling.”

24-06-14 15:57

In de grafieken wordt de procentuele verandering (= index) weergegeven van de prijs en de totale aanvoer ten opzichte van vorig jaar.

Jill Berens

Snijbloemen Ontwikkelingen afgelopen zes weken t.o.v. een jaar eerder 150

in procenten

125

100

Aanvoer index

25 week

Prijs index

Beter gewaardeerd bij gelijk aanbod In week 25 ligt het totale aanbod snijbloemen op hetzelfde niveau als in 2013. Om de week ligt het totaal verkochte stuks lager of net boven het aanbod in 2013. Na weken in de min stijgt de gemiddelde prijs 6 punten (6%) en komt op € 0,20/steel, 1 cent hoger dan in 2013. De totale bloemenomzet stijgt hiermee 5,5%. Roos grootbloemig blijft in verkochte stuks (-1%) en gemiddelde prijs op hetzelfde niveau als vorig jaar. Troschrysant daalt ruim 3% in aanbod en houdt de middenprijs

op € 0,24/steel, 2 cent hoger dan vorig jaar. Pioen neemt in aanbod drastisch af -52%, maar met een prijsstijging van +22 cent staat pioen nog op de derde plaats. Snijhortensia kan deze week de aanbodstoename van ruim 30% aan en levert 1 cent/steel meer op. Bij lisianthus lukt dat niet en 20% meer verkochte stuks leidt tot een prijsdaling van 3 cent vergeleken met 2013. Van helianthus is driemaal zoveel stuks aanbod met een prijsval van € 0,30 naar € 0,28 tot gevolg.

Kamerplanten Ontwikkelingen afgelopen zes weken t.o.v. een jaar eerder 200

in procenten

150

100

Aanvoer index

25 week

Lichte toename in aanbod en prijs Na drie weken in de min ligt het totale kamerplantenaanbod weer met 4% boven het niveau van 2013. In week 25 stijgt ook de middenprijs mee met 4% en de totale omzet van kamerplanten komt uit op bijna +8% vergeleken met vorig jaar. Phalaenopsis ziet bij 21% stijging van verkochte stuks de middenprijs met 10 cent dalen vergeleken met vorig jaar. Bij kalanchoë komt het lagere aanbod

-8% de middenprijs ten goede met 17 cent stijging. Deze week behaalt hydrangea voor binnen (en buiten) de beste resultaten, bijna 50% meer verkochte stuks wordt € 0,43/stuk hoger gewaardeerd dan in 2013. Opvallende stijgers in aanbod zijn Dracaena (30,5%) en gerbera (23%), waarbij dracaena € 0,11/stuk inlevert en de middenprijs van gerbera € 0,10 stijgt.

Prijs index

Tuinplanten Ontwikkelingen afgelopen zes weken t.o.v. een jaar eerder 200

in procenten

150

100

20 Aanvoer index

Markt-2-Veilingbijdragen-nw.indd 16

25 week

Aanbod trekt aan, prijs blijft achter Nog steeds een grillig verloop bij de tuinplanten; na het lage aanbod vorige week stijgt in week 25 het totale tuinplantenaanbod weer en komt net 2% lager uit vergeleken met 2013. De middenprijs van tuinplanten loopt 6 punten achter, deze week -6 cent. In de verslagweek daalt de totale omzet 7,5%. Deze week voert qua omzet tuinhortensia weer de top 10 aan; 58,5% meer verkochte stuks heeft wel een middenprijs-

daling van 99 cent tot gevolg. Lavendel ziet omgekeerd bij -22% verkochte stuks de middenprijs 42 cent stijgen. Bij platycodon is hetzelfde zichtbaar 19% minder aanbod wordt 20 cent/stuk beter gewaardeerd. De tuinroos daarentegen stijgt ruim 16,5% in verkochte stuks en levert 94 cent in. Tot en met week 25 loopt de totale tuinplantenomzet ruim 3% achter ten opzichte van dezelfde periode in 2013.

Prijs index

26 (2014)

24-06-14 15:57

Griekenland

Over de toonbank Liksouri

Evgenia Giolma:

’Een bloeiend plantje geeft vrolijkheid in alle ellende’

FOTO: PAUL VERBRAEKEN

tien dagen dicht uit veiligheidsoverwegingen. Tot april heeft onze omzet er knap last gehad. Mensen woonden in tenten, wachtten radeloos op schadevergoedingen. Bloemen en planten vergaten ze natuurlijk even. Nu komt het gewone leven langzaam op gang.”

En dan de economische crisis?

Evgenia Giolma en haar zoon Vangelis

Naam: Amaryllis Locatie: Liksouri (Kefalonia, Griekenland) Sortiment: 50% snijbloemen, 40% kamer-, tuinen groentenplanten, 10% overig Specialiteit: hoge segment Aantal medewerkers: geen

Trilt Kefalonia nog na van de aardbevingen? „Na de ergste bevingen in februari, hebben we nog maandenlang tientallen naschokken gehad per dag. Gelukkig is ons pand bespaard gebleven van grote schade, maar we moesten wel

„Ja, die speelt op de achtergrond natuurlijk ook een rol in de omzetderving. Maar je ziet wel dat mensen in alle ellende die ze doormaken, met bijvoorbeeld een bloeiend plantje juist weer wat vrolijkheid in huis proberen te halen.”

Trekt de handel al iets aan? „Jazeker. We hebben voor dit seizoen al dertien huwelijken en dopen ingepland. Ook krijgen we via het internet veel bestellingen van jongelui die nu in het buitenland aan het werk zijn en een bloemetje sturen naar familieleden op het eiland. Daarnaast loopt de verkoop van groenteplanten erg goed. We kweken daar zelf de halfwas van. Veel mensen willen in deze lastige tijden zelf groenten verbouwen in de achtertuin.”

Wat verkoopt u veel? „Momenteel zijn dat lelie, grootbloemige roos, alstroemeria, zonnebloem, gerbera en pioen-

roos. Voor begrafenissen blijven de traditionele producten veel gevraagd: anjer en chrysant. Bij planten lopen anthurium, orchidee, kalanchoë, gardenia en begonia goed.”

Waar koopt u in? „Alles komt van de groothandel uit Athene. We gaan het zelf ophalen of laten ze overkomen met bussen op de boot, in dozen met koelelementen. De groothandel in Athene koopt vooral in de winter voor een groot deel in uit Nederland. Met name grootbloemige roos en exotische producten. Het transport en de vele tussenschakels drukken helaas zwaar op onze prijzen.”

U hebt geen medewerkers? “Niet meer, nee. Mijn kinderen kunnen met al hun diploma’s geen werk vinden momenteel, dus die helpen nu mee in de winkel. Zo kan ik er mijn baan als onderwijzeres naast blijven doen en mijn man als timmerman bijspijkeren.”

Heeft u veel concurrentie? „Er is in ons stadje één andere bloemenzaak. Wij richten ons vooral op het hogere segment. Zo zitten we niet in elkaars vaarwater.”

Standpunt

’FloraHolland moet eigenaar 247Green worden’

I Nico Karsten, iristeler, Hoogwoud

Mee eens, oneens of denkt u er heel anders over? Reageer dan bij de marktredactie: A.F. Middelburg, 06-23631549 of mail afmiddelburg@hortipoint.nl

26 (2014)

Markt-3-Toonbank-nw.indd 17

k ben voorstander van 247Green. Als we kijken naar het succes van 24Kitchen, dan moeten we dit met zijn allen willen. Het levert in ieder geval een stukje bekendheid op van bloemen en planten. De afstand tussen stad en platteland wordt steeds groter en dit is een goede mogelijkheid om die afstand te verkleinen. Het hoeft bovendien niet zoveel te kosten: het is betaalbare promotie. Het is voor ieder bedrijf te doen en het levert ook nog eens leuke tv op. In een halfuur kan bijvoorbeeld een bedrijf in de sierteelt gepresenteerd worden: dit is mijn bedrijf en dit doen we. Tegen relatief lage kosten. Tenslotte hebben

we in Rob Baan van Koppert Cresh iemand in het vak aan wie we kunnen vragen hoe we het moeten doen. Hij is betrokken bij 24Kitchen en dat is geen concurrerende zender. We versterken elkaar eerder. Promotie werkt bovendien, daar ben ik van overtuigd. Wat mij betreft moet FloraHolland eigenaar worden van 247Green. Als het geld voor de promotie geïnd wordt door de veiling, dan betaalt iedereen mee: zowel kwekers als handelaren. Ik heb er geen moeite mee als FloraHolland geld inhoudt voor 247Green.

24-06-14 15:57

<Zb^YYZaYZ eg^_h ^c XZciZc

Tevreden handelaren en telers over lathyrus

&*#%%%

&'#*%%

&%#%%%

,#*%%

*#%%%

)

'#*%%

Het seizoen is nog niet afgesloten, maar de echte piekaan-

É., É.- É.. É%% É%& É%' É%( É%) É%* É%+ É%, É%- É%. É&% É&& É&' É&(

É&' É&( É&) i$b bZ^

KZg`dX]iZ VVciVaaZc m Yj^oZcY

Aanvoer en gemiddelde prijs lathyrus op de Nederlandse veilingen sinds 1997 (* = gegevens FloraHolland)

„Voor de Amerikaanse markt is het een belangrijke bloem, Fransen nemen genoegen met een wat minder slagje en Scandinavië met weer de wat betere kwaliteit”, omschrijft inkoper Alex van Kessel van Molenaar en Van Groenigen de markt voor lathyrus. Hij baseert dat op de ervaringen die deze gespecialiseerde commissionair doorkrijgt van de exporteurs aan wie de geurende voorjaars- en zomerbloem aan wordt geleverd. „De kwaliteit was dit jaar goed, alleen in de twee superwarme weken in mei was het wat lastiger.” Paul van Leeuwen, inkoper bij FlorisHolland heeft het idee dat de kwaliteit beter was dan in voorgaande jaren. Hij schrijft dit toe aan een het gunstige teeltklimaat in het

voorjaar. „Dat vertaalde zich in een betere houdbaarheid en presentatie en minder smet”, is zijn waarneming.

Eerder op gang In vergelijking met 2013, toen een koud voorjaar de aanvoer vertraagde, kwam het aanbod dit jaar eerder op gang. Maar ook ten opzichte van 2012 was er een vervroeging. „Prijzen waren daardoor knap laag, maar de productie was hoger. Dan heb je weliswaar ook meer arbeidskosten, maar tot nu toe zijn we niet ontevreden”, aldus Laurens Akerboom van de gelijknamige kwekerij in Ter Aar. Marco van der Hoorn van de in dezelfde plaats gevestigde kwekerij J.A. van der Hoorn is tevreden. „De

prijzen zijn de laatste tijd beter. Nog een paar weekjes, en dan zijn we er weer doorheen”, meldt hij. Akerboom verwacht nog tot begin augustus te kunnen aanvoeren. „Maar als het heel mooi weer wordt met hoge temperaturen, dan is het gebeurd”, weet hij.

Rond 10 miljoen Vorig jaar kromp de veilingaanvoer bij FloraHolland met 4% tot net onder de 10 miljoen stelen. Al drie jaar lang schommelt het jaaraanbod rond dit aantal, met vorig jaar een relatief hoge middenprijs van afgerond 18 cent. Daarmee werd het record van 2010 geëvenaard, in 2011 en 2012 lag de middenprijs op 16 respectievelijk 17 cent. Dieptepunten

met prijzen van 10 cent in 1997 en 11 cent in 1998 en 2003 liggen inmiddels ver weg. „Alleen voor rouw- en trouwwerk en voor Moederdag, maar dan bestel ik direct”, typeert inkoper Fabian Volwater de markt van Nijssen Jr. voor lathyrus. „Speciale bestellingen lopen via de commissionair en hoe hoog de prijzen dan zijn maakt niet zoveel uit.” Van Leeuwen constateert in het seizoen een redelijk constante vraag. Handelaren zijn tevreden over het assortiment en de verbeteringen die daarin regelmatig worden doorgevoerd. „Alle kleuren zijn er inmiddels”, stelt Van Kessel vast. Volwater ziet graag meer uniformiteit in de aantallen per tray. ■

Vrees voor overaanbod callistephus Handelaren zien in callistephus vooral een aanvulling op het -

„Zodra er veel van komt, is er in Duitsland lokale productie en komen we niet meer aan de bak”,

is de ervaring van Fabian Volwater van Nijssen Jr. met callistephus (herfstaster). „Het is een

gewild artikel in de herfst, maar een aanvulling”, weet zijn collega Paul van Leeuwen bij FlorisHolland. „Langere lengte is gewenst, en is het een idee om kleinere aantallen in een freesiafust aan te voeren? Klanten willen kleinere aantallen om risico's te mijden.”

Hogere prijzen

Foto: De GRAAF VAN DeR ZANDe

Vorig jaar steeg de Nederlandse aanvoer van callistephus met 8% tot 11,5 miljoen stuks en klom de prijs 1 cent tot gemiddeld 12 cent. Dat is een record. „Dit jaar was het het prijstechnisch gezien heel wisselend en komen we op het gemiddelde uit van de laatste jaren”, aldus teler Govert Haverhals van de gelijknamige kwekerij in Gameren, die met de kasteelt altijd eerder op de markt is. Gerrit Bruygom van Bruygom Bloe-

Markt-4-Snijbloemanalyses-nw.indd 18

men in Delwijnen schakelt deze dagen over van de kasteelt op de buitenaanvoer. „Super”, noemt hij de prijzen, maar de aanvoerstatistieken van FloraHolland onderstrepen dat niet. Tot en mei werd gemiddeld 14 cent betaald per steel, 2 cent minder dan in 2013 en 1 cent minder dan in 2012. De op jaarbasis structurele verbetering van de middenprijs leidt dit jaar mogelijk tot een hogere aanvoer van akkerbouwmatig geteelde callistephus. Bruygom verwacht tot in september aan te voeren en daarom is het nog veel te vroeg voor een conclusie, die Haverhals wel kan trekken: ’niet verkeerd’. De Matsumotoserie vormt de hoofdmoot in het assortiment, waarin nauwelijks vernieuwing is. ■ 26 (2014)

24-06-14 15:58

Markt voor pluischrysanten onder druk

„De kwaliteit is beter dan vorig jaar, toen we nog wel eens werden geconfronteerd met slecht blad en incidenteel botrytis”, oordeelt inkoper Wilbert van Senten van Verbeek & Bol over het aanbod pluischrysanten. „Weer iets zwaarder en wat mooier”, voegt Herman Barnhoorn, inkoper bij Hilverda De Boer toe.

Geen doorvertaling De door handelaren geconstateerde verbetering van de kwaliteit is niet vertaald in een betere prijs. Bij een met 2% gekrompen aanbod tot 64 miljoen stelen volgens de gegevens van FloraHolland zakte de middenprijs tot 49 cent tot en met mei. Dat is 3 cent minder dan in 2013 en 7 cent minder dan in 2012. Een van de oorzaken is teruggevallen vraag in Oost-Europa, door diverse factoren, zoals meer concurrentie van andere, goedkopere bloemen, ongunstige koersver-

houdingen en een terughoudender vraag door politieke onrust. „Vroeger haalden we richting Vrouwendag wel een euro, dit jaar was 70 tot 75 cent het prijsplafond”, weet teler Ronald Olsthoorn van Arcadia, met kwekerijen in De Lier, Kwintsheul en De Kwakel. Bij een minder grote vraag in Oost-Europa lijkt de vraag vanuit Engeland op een beter niveau te zijn beland. Dat komt niet door meer vraag, maar doordat het concurrerend aanbod uit Colombia en Zuid-Afrika gedeeltelijk en tijdelijk is weggevallen. In het discountsegment is volgens André Wezelman van Green Partners weinig belangstelling voor pluischrysanten. „Meestal zijn ze daarvoor gewoon te duur.”

Assortiment „Alle kleuren zijn er nu wel”, vindt Van Senten over het assortiment. „Nieuwigheden zijn

Foto: DE GRAAF VAN DER ZANDE

Na een goede start hebben telers van pluischrysanten in een matig voorjaar de opgebouwde voorsprong in resultaat moe-

soms geen verbeteringen en klanten vallen vaak terug op bestaande en bekende soorten.” Barnhoorn is het daarmee eens. „Er kan niet veel meer bij en van exclusievere rassen is er snel teveel”, is zijn ervaring. Toch gaan veredelaars, telers en handelaren door met het introduceren en testen van nieuwe soorten. „Dat wordt wel moeilijker, nieuwigheden moeten heel goed zijn. Maar ik probeer er altijd een paar”, aldus teler Lies van Wijk van kwekerij Chrywijk in Brakel. Hij brengt dit jaar de bolvormige witte Marama en gele Marama Sunny op de markt.

Illustratief voor de marktpotentie waarop wordt gehoopt zijn de Russische namen van andere noviteiten, die op de markt worden gebracht. Zoals Yarada ('ik ben vrolijk'), Onarida ('ik ben blij') en Gagarin (de eerste ruimtevaarder en legende in Rusland). Behalve acceptatie in de keten belemmeren de mogelijkheden voor teeltcombinatie met Anastasiaen Zemblatypes de vernieuwing. Deze types zijn goed voor bijna 90% van het klokaanbod van de top 25 bij FloraHolland. Met een aandeel van 4% hierin is Antonov eigenlijk de enige, geslaagde introductie sinds 2011. ■

Marktacties Promotie

Bloemendagen

Balkon- en terrasplanten 2014: verbena en lantana Woonplant van de maand juli: dieffenbachia Woonplant van de maand augustus: echeveria Tuinplant van de maand juli: hibiscus Tuinplant van de maand augustus: groot fruit, appel, peer, kers PurE Seasonal Flowers juli: gladiool PurE Seasonal Flowers augustus: tanacetum 30 juni - 26 juli Promotiecampagne Zomertijd, snijhortensia 28 juni Rob’s Grote Tuinverbouwing met onder andere: bol-op-pot tulp, hyacint, narcis, eucomis, glamini en freesia, Helianthus Vincent’s Choice en Vincent’s Fresh, TiSento, hibiscus, Gerbera Garvinea, patiogerbera. SBS6 17.00 uur.

11 juli Feest van de Nederlandstalige Cult. Gemeenschap (Bel) 14 juli Nationale Feestdag (Fra) 21 juli Nationale Feestdag (Bel) 1 aug Nationale Feestdag (Zwi) 15 aug Maria Hemelvaart (Bel, Dui, Fra, Ita, Oos, Pol, Zwi) 25 aug Summer Bank Holiday (Groot-Brittanië) 1 sep Eerste schooldag (Rus, Pol) 14 sep Ziekendag (Bel, Ned) 21 sep Dank-, boete- en gebedsdag (Zwi) 25 sep Dank-je-wel Dag (Dui) 27 sep Nationale Feestdag van de Franstalige gemeenschap (Bel) 27 sep Dag van de klant (Bel) 1 okt Nationale Vergeet-ze-niet-dag (Ned)

Heeft u informatie voor de agenda? Mail naar afmiddelburg@hortipoint.nl

26 (2014)

Markt-4-Snijbloemanalyses-nw.indd 19

24-06-14 15:58

Analyse bloeiende planten Foto: Kurt SchrAmA

Exporteur over Polen

Ornithogalum thyrsoides dreigt te verdwijnen stoppen. Ook de oranje dubium heeft een moeizaam seizoen.

Bedrijf: Kurt Schrama BV, De Kwakel Functie: account-manager Belangrijkste afzetlanden: Engeland, Ierland, de Balkan, de Baltische Staten en Rusland Inkoop: klok en KOA Aantal medewerkers: 48

Afrim Vllasaku :

’Polen groeit als kool’ Zo, dat klinkt optimistisch … „Ja, het gaat heel goed, in elk geval met de drie klanten die wij er hebben. Die groeien hard en dat is ook ons doel. We groeien liever bij bestaande klanten, dan dat we nieuwe klanten aan het rijtje toevoegen. Met nieuwe klanten zorg je snel voor concurrentie bij de bestaande klanten en dat is niet de bedoeling. Wat de oorzaak is van de groei bij onze klanten? Voornamelijk een goede inkoop.”

Wat is er zo speciaal aan jullie inkoop? „Onze inkopers doen enorm hun best zo goedkoop mogelijk in te kopen en toch kwaliteit te leveren. Dat is wat Poolse afnemers willen. Als ze hun vrachtwagen niet vol krijgen, stappen ze over op de duurdere bloemen, maar alleen als het echt niet anders kan.”

Welke producten zijn er belangrijk? „Het hele Nederlandse pakket, van A tot Z. Chrysant en roos zijn het belangrijkst, net als overal in Oost-Europa. We verkopen er zomaar een pallet of twee rozen per zending. Als Avalanche+ wegzakt op de klok, zijn onze inkopers er als de kippen bij. Verder verkopen we er calla, anthurium, lelie, hortensia, noem maar op. Boeketten kunnen we er nog niet kwijt. Wel kamerplanten in de winter en tuinplanten in de zomer. Clematis is een belangrijk product.”

De oranje dubium zakte eind april diep weg, na een positieve start in de eerste maanden van het jaar. Zelfs Koningsdag en het WK – met verhoogde vraag naar de kleur oranje – zorgden niet voor een opleving. Maar dat is niets vergeleken bij wat de witte thyrsoides doormaakt, zo geven telers aan. „Het is één groot drama, vooral in de 10,5 cm’s. De vraag naar wit is altijd al beperkt maar dit seizoen wordt de plant nog slechter gewaardeerd dan anders. Ik ga er volgend jaar vrijwel zeker mee stoppen”, geeft Leen Vreugdenhil van Vreugdenhil Bulbs&Plants in ’s-Gravenzande aan. Ook dorpsgenoot Jan Zeelenberg heeft er genoeg van. „Ik ben dit jaar al met 25% teruggegaan in aantallen, maar nog is de afzet moeilijk. Zelfs met het eigen soort Snowflake kunnen we het verschil niet maken. Ook ik overweeg om de thyrsoides af te bouwen.” Alleen Michelle van Dijk uit De Lier zou dan nog in kleine aantallen verder gaan met thyrsoides, maar ook zij legt de nadruk vooral op dubium. „Met thyrsoides ben ik sowieso alleen vroeg op de markt, totdat de grotere jongens erbij komen. De kleurige dubium ligt beter in de markt dan de witte versies, maar ook die wordt momenteel slecht betaald op de klok. Waar ik bij bemiddeling nog 240

cent kreeg, geeft men er op de klok nu nog geen euro voor. De eerste maanden ging het nog goed; de productie kwam vroeg, in een periode dat de consument er nog duidelijk zin in had. Toen eenmaal het tuinplantengeweld losbarstte, kwam de dubium al snel in de verdrukking”, analyseert Van Dijk.

Meer kleuren De handel ziet met lede ogen aan dat afnemers maar weinig over hebben voor ornithogalum. Johan Kroet van Salomo: „Het is een leuk en dankbaar artikel, maar de waardering is vooral dit jaar ver ondermaats. We hebben er door de lage klokprijs wel wat acties mee kunnen draaien. Dubium in de wat kleinere potmaten loopt vooral tot eind mei goed, daarna neemt thyrsoides het over, in kleinere aantallen en grotere potmaten. Het zou jammer zijn als thyrsoides geheel zou verdwijnen, al snap ik wel dat telers er niets aan overhouden zo. Als er meer kleuren zouden zijn van dat soort, zou dat zeker helpen.” Ook Wim Scheffers van FleuraMetz is in tweestrijd. „Thyrsoides wordt inderdaad heel slecht opgepakt, maar helemaal verdwijnen? Ik hoop dat telers gaan minderen in plaats van stoppen, want verschraling van het aanbod is niet welkom.” ■

Is er veel concurrentie? „Zeker. Zowel van de Nederlandse collega´s als van de plaatselijke kwekers. Vooral tulp en hortensia worden er veel geteeld. Maar ik verwacht dat onze omzet er alleen maar zal stijgen de komende jaren. Crisis? Nee, niet bij deze klanten.”

Markt-5-Exporteur-Afzetzaken-nw.indd 20

'%%

'#*%%

&+%

'#'%%

&'%

&#.%%

&#+%%

&#(%%

'%%.

'%&%

'%&&

'%&'

'%&(

&#%%%

Verkochte aantallen x duizend

„Die is prima, ik hoef nooit om geld te vragen. Wij zijn zelf ook eerlijk en dan krijg je dat terug. Als we soms eens een blik bloemen te veel sturen, krijgen we meteen een telefoontje dat we het op de rekening moeten zetten van de volgende zending. Dat gebeurt in andere landen lang niet altijd. In Polen trouwens ook niet, maar bij onze klanten wel. Daarom houden we het op dit moment graag bij deze drie.”

<Zb^YYZaYZ eg^_h ^c XZciZc

Hoe staat het met de betalingsmoraal?

Verkochte aantallen en middenprijs ornithogalum op de FloraHolland-veilingen van 2009 tot en met 2013. 26 (2014)

24-06-14 15:58

Foto: ok PlAnt

Afzetzaken

Analyse tuinplanten

Stroeve handel in Solanum rantonnetii Voor telers en handelaren is het al jaren tobben met Solanum rantonnetii. Van Blue Fountain werden dit seizoen meer 19 cm’s via FloraHolland afgerekend.

wat leuk oogt. Dat kan van alles zijn. Het is lang niet altijd solanum.” Foto: VAkblAd Voor de bloemisterij

Meer aanvoer

(*%

('%

'.%

'+%

'(%

'%%

'%%.

'%&%

'%&&

'%&'

'%&(

'%%

Verkochte stelenx duizend

<Zb^YYZaYZ eg^_h ^c XZciZc

„De handel in Solanum rantonnetii verliep dit seizoen stroef. Dat is jammer, maar geheel in lijn met de algemene tendens bij de kuipplanten”, verklaart Ben Dames van plantenexporteur Dames Plants in Honselersdijk desgevraagd. „We zien de vraag naar kuipplanten in alle landen waar we zakendoen teruglopen, niet alleen in Zuid-Europa.” „De markt voor kuipplanten zoals solanum is de laatste jaren moeilijk”, beaamt Joost Jansen van kwekerij Loek Jansen in Kwintsheul. „De vraag neemt af. Het aanbod krimpt ook, maar kennelijk minder snel.” Vooral bij traditionele kuipplanten als solanum is die onbalans volgens diverse telers goed te merken. Jansen: „De consument heeft veel meer keus gekregen. Die wandelt door het tuincentrum en pakt

Bedrijf: OK Plant Aanleiding: WK actie

Hoewel telers aangeven het solanum-aanbod de laatste jaren te hebben verkleind, laten cijfers van FloraHolland tot en met week 24 iets anders zien. Van de belangrijkste rantonnetii-cultivar Blue Fountain werd 39% méér aangevoerd dan in 2013. Volgens Jacco van der Hoeven, product-marktadviseur bij FloraHolland, steeg het aanbod in potmaat 19, terwijl die in 17 en de overige maten wat daalde. Dit zou ook de stijging van de middenprijs verklaren. Van de witte cultivar White Charles nam het aanbod zo’n 20% af. Ook Van der Hoeven ziet signalen van stroeve handel: „Het percentage bemiddelde omzet ligt dit jaar op 63%, in de voorgaande jaren was het 75 en 72%.” Sommige telers hopen op een beter seizoenseinde dan voorgaande jaren, mede middels een veilingondersteund ’kuipplantenoffensief’ richting het Verenigd Koninkrijk. Ook Dames Plants besteedde op richting Engeland wat extra aandacht aan kuipplanten. „Maar de respons blijft uit”, aldus Dames. ■

Thijs van der Valk (rechts) Wat houdt de actie in? „In de aanloop naar het WK Voetbal hebben wij een actie opgezet voor onze klanten. Wij hebben vier Braziliaanse orchideeënsoorten in ons assortiment. Wanneer klanten hiervan een tray bestelden, konden zij punten verdienen. Deze punten waren goed voor verschillende prijzen. Met 75 punten wonnen klanten voor een dag een oranje auto en 150 punten leverden een officieel Oranje shirt op. De hoofdprijs was een voetbaltafel; die was te verdienen als er in de actieperiode 200 trays werden besteld van deze vier soorten. Een prijs waarvan het hele bedrijf plezier heeft.”

Hoe reageert de handel erop? „De actie is net achter de rug en ik kan zeggen dat het een succes is geweest. Het heeft echt geleefd bij de handel. Ze waren ermee bezig; ik ben de afgelopen weken regelmatig gebeld met de vraag hoeveel trays er nog besteld moesten worden om de 200 punten bij elkaar te krijgen. Zo’n actie motiveert dus wel degelijk de verkoop. Daarnaast sta je als bedrijf weer in de picture bij klanten en creëer je weer contactmomenten met de inkopers. Vorige week hebben we persoonlijk alle prijzen bij de klanten rondgebracht. Vijf exporteurs hebben de voetbaltafel gewonnen. Voor ons was dit direct een goede gelegenheid om onze nieuwe huisstijl te introduceren.”

Waarom een nieuwe huisstijl? „Wij hebben nu zes jaar het merk Little Kolibri Orchids in het assortiment. Dat is phalaenopsis in potmaat 9. Met dit merk willen we meer herkenbaar zijn bij onze afnemers en op de winkelvloer. Wij hebben het dus nooit over phalaenopsis, maar altijd over de Little Kolibri’s. Het merk is inmiddels goed bekend bij onze klanten. Het draait lekker. Nu hebben we het logo iets aangepast. De kolibri heeft zijn borst iets meer vooruit; de huisstijl is weer meer van deze tijd. Je moet blijven vernieuwen. Deze nieuwe huisstijl staat ook afgebeeld op de voetbaltafel; zodat het bij de handel onder ogen blijft komen.”

Krijgt de WK-actie nog een vervolg? „We hebben eigenlijk nog niet eerder een actie opgezet, maar dit krijgt zeker een vervolg. Door deze actie is er meer reuring geweest in de altijd rustige zomerperiode. Volgens de handel kwam deze actie op een perfect moment en heeft het de verkoop een boost gegeven. Zo’n actie kost geld, maar levert dus ook zeker wat op. En dat is altijd welkom in tijden dat de handel moeizaam verloopt. Wellicht dat we volgend jaar weer een actie aan een bepaald (sport)evenement kunnen koppelen.”

Verkochte aantallen en middenprijs Solanum rantonnetii Blue Fountain en Charles White op de FloraHolland-veilingen van 2009 tot en met 2013. 26 (2014)

Markt-5-Exporteur-Afzetzaken-nw.indd 21

24-06-14 15:58

de praam Vroeger brachten kwekers in Aalsmeer hun handel nog met een praam naar de veiling. Boer maakte met twee enorme Lantana camara’s een reis door Aalsmeer.

n Duitsland kwam Jan de Boer, directeur bij exporteur Barendsen, de twee oranje Lantana camara tegen bij een klant. „Deze planten zijn 35 jaar oud en met passie geteeld, maar volgens de klant niet te verkopen. Ik vind het een fantastisch mooi product en heb ze direct naar Aalsmeer toe laten komen met het oog op het WK voetbal. Na dit toernooi ga ik er vast wel een baas voor vinden.” Om aan de hele wereld te laten zien wat voor bijzondere producten er geteeld worden, schrapte De Boer al zijn afspraken in zijn agenda en regelde snel een cameraman voor maandag 23 juni. Deze dag, de dag dat oranje aantrad tegen Chili, reserveerde hij om het vakmanschap vast te leggen en maakte hij met diverse oranje bloemen en planten een reis door Aalsmeer. Ook deed hij een oproep aan Lucas Vos van FloraHolland om ervoor te zorgen dat dit soort bijzondere producten op de markt blijven komen. „Het assortiment verschraalt. Het kostenmaker=kostendrager-principe wordt nu veel te ver doorgevoerd. Ik wil graag dat deze bloemen en planten, ook in de toekomst, beschikbaar blijven op de Nederlandse veiling. Dat is onze kracht en dat moet behouden worden”, vindt De Boer. Met de twee enorme Lantana camara’s en caraluna rozen voer hij tot slot ook over de ringvaart in Aalsmeer. In een moderne, aluminum praam. Net als vroeger. „Geweldig toch? Dit is nostalgie. Dit is storytelling. We hebben dit nodig om weer plezier te krijgen in ons vak”, aldus De Boer. Tekst: Cindy van der Zwet

cvanderzwet@hortipoint.nl

Foto: Johan Brouwer

Spread.indd 22

26 (2014)

24-06-14 15:58

26 (2014)

Spread.indd 23

24-06-14 15:58

’Voornaamste is met kwaliteit een naam opbouwen’ „De blog www.houbendelphiniums.blogspot.nl is er omdat ik wil laten zien

’houden van bloemen’ en internationaal te gebruiken.” Peter Houben uit

hneefjes@hortipoint.nl

bedrijf voort. Een moeilijke tijd. Na de MtuS werd het geen vervolg op de HtuS, maar fulltime teler zijn. Toen kwamen de delphiniums. Een mooie uitdaging.”

Windschermen Houben vertelt als we tussen de aardappelen en witlof rijden richting zijn bloemen. Heuvelachtig terrein en overharde paden. Ineens doemt een perceel snijheesters op. Het is afgegaasd. „Dat gaas is tegen de konijnen. Vanaf augustus tot kerst oogsten we hier. Sinds half mei zijn we vooral hier actief”, zegt Houben als we stoppen bij de delphiniums. Manshoge windschermen markeren vier velden. „We hebben in de beginjaren leergeld betaald door uitval en

onkruid. Schimmels en weekhuidmijten zijn belangrijke belagers. Grootste spelbreker is echter het weer. Hagelschade hebben we nog niet gehad, wellicht door het elektrische veld van de hoogspanningsmasten die je hier ziet staan.” In de verte steken papavers boven de windschermen uit. Beter, je ziet grote zaaddozen die de naam van de cultivar verraden. Het is Papaver somniferum Bowling Ball. „De eerste papavers oogsten we half mei, de laatste rond deze tijd. Eigenlijk combineert de teelt niet met die van delphinium. Omdat we vervroegen met folie en een derde van de planten overwintert zijn we ook al vanaf half mei op de veiling in Rijnsburg met delphiniums. En daar willen we ons mee onderscheiden.”

Foto’s: Hans neeFjes

n zijn jeugd was Peter Houben al aan het zaaien en stekken met bloemen en planten. Zijn vader, zelfstandig loonwerker bij telers van asperge en andere groenten in de omgeving van Maasbracht, zag dat zijn zoon geen interesse had voor grote machines en akkerbouwmatige teelten. Teelten die nog steeds domineren in het landschap. Vader Piet was ook wel in voor iets anders en begon in 1997 met de snijheesters photinia en Ilex Blue Prince. „Met onze 6 ha land zochten we het sowieso niet in de grote gewassen. Zo teelden we groene in plaats van witte asperges. Het areaal snijheesters breidde uit. Helaas overleed mijn vader plotseling in 2006 op 53-jarige leeftijd. Ik moest toen nog twee jaar naar school. Mijn moeder Ria en ik zette het

Links bedden waarvan de eerste snede is geoogst. De tweede teelt

delphiniumrepo houben.indd 24

26 (2014)

25-06-14 11:10

B Amare Florea Peter Houben papaver Op 0,7 ha teelt Houben buiten delphinium. De eerste cultivars uit eigen veredeling komen er aan. De en kwaliteit onderscheiden. Vooral met -

Foto’s: Hans neeFjes

Karretje Houben gaat voor naar een karretje in het vak waar hij nu aan het oogsten is. Het is een metalen frame op vier wielen. Er passen twee veilingfusten op. „Lengte 90-1,20 cm gaat in de container met opzetrek. De kortere lengtes gaan in de gewone container. We sorteren dus al enigszins op het veld. Dat is een van de voordelen van het karretje.” Tot vorig jaar legde Houben de bloemen na het oogsten ongesorteerd in hoopjes op het gaas. Vervolgens werden ze opgehaald en afgeleverd bij de kar met containers die achter de tractor is gemonteerd. „Veel loopwerk en de bloemen liggen tijdelijk droog in de open lucht. Bovendien heb je de bloemen behoorlijk vaak in je handen. Dat is allemaal nadelig voor de kwaliteit. Wij zijn heel precies. Daarom oogsten en verwerken alleen mijn moeder en ik de delphiniums en niemand anders. Wij gaan voor kwaliteit. Als we al vreemd personeel inschakelen dan is het voor de papaver en de snijheesters.” De teler doet voor hoe het oogsten in zijn werk gaat. Zorgvuldig knipt hij een steel en manoeuvreert die tussen het gaas door. Bij het karretje ritst hij eerst handmatig overtollig blad weg. Daarna pakt hij een mesje om de onderkant van de stelen schoon te maken. „Ik wil gladde wonden en al het overtollige groen verzamelen we in een zak. Die zak heeft mijn moeder zelf genaaid. Hij past precies aan het karretje. Als hij vol is, legen we hem in de kiepbak achter de tractor.”

Biologisch evenwicht De paden blijven inderdaad schoon door de huidige werkwijze. „Ze waren 50 cm breed, nu bijna het dubbele”, legt de teler uit. ,,Dan kan het karretje zelfs tussen grote gewassen goed rijden en voor de groei en gewasge26 (2014)

delphiniumrepo houben.indd 25

zondheid is extra ruimte positief. Er moet luchtuitwisseling mogelijk zijn. Om die reden hebben we ook geen gronddoek. Omdat er nu geen gewasresten meer kunnen rotten op de grond, zal de infectiedruk afnemen. Minder kans dus op smet in de bloemen en als we toch aantasting van bodemschimmels als phoma zien, dan pakken we het spuitje dat we tijdens het oogsten altijd bij ons hebben. Ik bestrijd het liefst zo snel mogelijk en pleksgewijs, dus niet meer dan nodig is. Ik geloof in de kracht van een gezonde bodem en biologisch evenwicht. Zelfs vervroegen met folie heeft effect op dat evenwicht.” Houben plant delphinium op vers land. Rouleren is mogelijk op zijn eigen areaal. Een tussenteelt van zo’n drie jaar is vaak gras of tarwe. „Dat levert veel organische stof op. Dat is goed voor de structuur en het waterbergend vermogen van onze zanderige grond. Afgelopen voorjaar hebben we bij twee bedden als proef vaste mest ondergewerkt. Dat werkt prima. Het gewas is steviger en een halve meter langer.”

Water Een bron op het perceel levert voldoende gietwater van prima kwaliteit. Maar de teler giet zo min mogelijk. „Een plant krijgt altijd een tik door het temperatuurverschil dat er is met water. En een nat gewas is even niet actief en daardoor vatbaarder voor aantastingen. Daarom giet ik ’s nachts als de plant in rust is.” Volgend jaar wil de teler druppelslangen gebruiken in plaats van bovendoor gieten met de vaste regenleiding. „Dan geven we nog efficiënter water.” Acht bedden liggen er tussen de windschermen die 16 m van elkaar verwijderd zijn. Een tractor met veldspuit van 15 m breed kan als het moet uit de voeten in

het gewas. Een kleinere tractor zorgt voor het bloementransport. „Bloemen staan dan in containers en kunnen al tijdens het transport naar de schuur het voorbehandelingsmiddel AVB opzuigen. Omdat we ze nu direct na het snijden in het water zetten, krijgt de tak helemaal geen kans meer om even slap te worden en vervolgens krom te groeien.” De dag begint standaard om 6.00 uur. Dan zijn de stelen goed op spanning. Rond 10.00 uur is het meeste oogstwerk klaar. „Door de karretjes werken we ook sneller.”

Tweede ronde Van half mei tot oktober snijdt Houben delphinums. Twee oogsten per planting. Het tweejarige gewas, enkelbloemige Belladonna, is nu al aan de tweede ronde bezig. Frisgroen gewas komt boven de grond. Gaas is tijdelijk opzijgelegd. „De eerste snee van zo’n gewas wordt wel 2 m hoog. De stelen die na de oogst achterblijven maaien we machinaal af. Daarna kunnen de nieuwe scheuten uitlopen. Maaien is niet nodig in de zaailingen waar we al geoogst hebben. Dat gewas blijft veel korter. Je snijdt alle bloemstelen net boven de grond af. Het gaas kan daar blijven liggen.” Een bed delphinum bloeit niet tegelijk; je snijdt het in een week of vier leeg. Houben prijst zich gelukkig dat hij door het Limburgse klimaat en de zandgrond zo’n twee weken eerder kan oogsten dan collega’s elders in het land. „Zodoende kunnen we de gebruikelijke aanvoerpiek enigszins ontwijken. Voornaamste blijft dat we met kwaliteit een naam opbouwen. Vanaf 2015 zal dat deels met cultivars uit eigen veredeling gebeuren. Maar daar wil ik nu nog niet alles over zeggen.” <

25-06-14 11:10

Leergroepen aan de slag met Het Nieuwe Telen

’Schermen doe je vooral voor de plant’ De kennis over Het Nieuwe Telen wordt snel uitgerold over Nederland, onder ging het over schermstrategie. ’Schermen doe je vooral voor de plant’, verophoping en condensatie.’ Joef Sleegers jsleegers@hortipoint.nl

et Het Nieuwe Telen heeft de glastuinbouw de natuurkunde opnieuw ontdekt. Het nut hiervan heeft zich in de afgelopen jaren in de praktijk bewezen. Om de laatste inzichten te verspreiden zijn er door het hele land leergroepen opgericht. In Limburg en omstreken worden deze groepen begeleid door adviseur Peter Geelen. De bijeenkomsten worden mede gefinancierd door het programma Kas als Energiebron. Een van de bijeenkomsten werd half mei gehouden in een bedrijfskantine in Maasbree. Het gezelschap bestond uit siertelers van wie sommigen al hadden geïnvesteerd in Het Nieuwe Telen. De meesten wilden echter vooral kennis opdoen. Deze keer ging de les over ’schermstrategie’. Het verhaal van Geelen leidde geregeld tot verbaasde gezichten. Voor het Vakblad is de bijeenkomst opgedeeld in vragen die gedurende de ochtend aan bod kwamen.

„Schermen doe je voor de plant”, vertelde Peter Geelen. „Daarmee bescherm je het gewas namelijk tegen uitstraling. De risico’s van uitstraling zijn gigantisch. Een plant die warmte uitstraalt naar de koude hemel, kan die warmte niet gebruiken om te verdampen. De verdamping valt dus stil. De wortels zijn echter nog warm, waardoor de worteldruk oploopt. Het resultaat is guttatie en vocht in de bloemen. Dat is een feest voor de schimmels. Uitstraling voorkomen is dus heel belangrijk. Daarmee blijft ook het transport van calcium en suikers naar de jonge cellen doorgaan. Tevens is er minder risico op gewascondensatie. De energiebesparing is mooi meegenomen.”

StudiegroepHNT.indd 26

„Uitstraling is een tweetrapsraket. Het kasdek straalt uit naar de hemel, en het gewas straalt uit naar het kasdek. De vuistregel is: de uitstraling is 5W/°C temperatuurverschil tussen het gewas en het kasdek. Met een dubbel scherm ben je gevrijwaard van uitstraling. Op deze manier is in de gerberateelt het optreden van botrytis in de bloemen zeer sterk teruggedrongen.”

„Vroeger werd altijd gedacht: onder het schermdoek hoopt zich vocht op. Als je echter vanuit de natuurkunde redeneert, dan blijkt dat schermen juist vochtophoping voorkomt. Door het scherm te sluiten koelt het kasdek af. Tegen dit koude kasdek vindt vochtafvoer plaats door condensatie.”

„Het temperatuurverschil boven en onder het scherm bepaalt het moment om ’s ochtends het scherm open te doen. Dat verschil mag niet meer dan 3 tot 5°C zijn. Als je het scherm opentrekt bij een te groot temperatuurverschil ben je te vroeg. Je denkt misschien dat je de verdamping stimuleert, maar in feite zet je hem stil. Daarom is het belangrijk om de temperatuur boven en onder het scherm te meten. Bij regen of storm kan het scherm sowieso beter dicht blijven. Met belichting wordt de uitstraling gecompenseerd door de warmte van de lampen.”

„Onder een onbewolkte hemel ligt de uitstraling - buiten gemeten - het hele jaar

door op ongeveer 100 – 150 W/m2. Dus zowel op een tropisch warme dag als op een koude winterdag moet je schermen om de afkoeling van het gewas tegen te gaan.”

„Overdag worden nieuwe cellen aangelegd, die in de nacht gaan strekken. Tijdens het strekken worden de celwanden aan elkaar geplakt met pectine. Daar is calcium voor nodig. Calcium wordt met de sapstroom meegevoerd. Zonder een heel klein beetje verdamping valt dit transport stil.”

„Vroeger werd gedacht dat de plant verdampt als het vochtdeficit maar groot genoeg is. Dit is echter een groot misverstand. Als de lucht namelijk stilstaat, verdampt de plant niets. Luchtbeweging is dus de belangrijkste factor. Zelfs bij een RV van 95% kan de plant verdampen, als de lucht maar beweegt. Het blijkt dat gewassen heel goed kunnen groeien bij hoge luchtvochtigheden tijdens de nacht. In gerbera wordt hiermee op dit moment ervaring opgedaan.”

„Vroeger werd gedacht dat celstrekking alleen een passief proces was, maar dat klopt niet. Celstrekking is deels het gevolg van osmose, maar er zijn ook pompjes in de celwanden die het water actief naar binnen pompen. Deze ’aquaporines’ zitten in jonge cellen. Ze werken sneller bij een hogere temperatuur. Volgens HNT moet je de temperatuur in de voornacht dus niet te snel laten dalen, maar de warmte langer vasthouden.” 26 (2014)

24-06-14 15:58

Foto: JoeF SleegerS

Een leergroep over Het Nieuwe Telen in Noord-Limburg. Het verhaal van adviseur Peter Geelen leidde geregeld tot verbaasde gezichten.

Wanneer is de meeste kans op schimmels? „Schimmels zijn een veel groter probleem bij vrij vocht - waterdruppels of een film dan bij een hoge RV. Vrij vocht voorkom je met schermen. Vroeger dacht men dat er dan juist meer risico was. Belangrijk is wel dat de temperatuurverschillen minimaal zijn en dat er enige luchtbeweging is.”

Hoe werkt de vochtbalans? „Als de aanvoer en afvoer van vocht in balans zijn, kun je een hogere RV aanhouden. Vroeger stuurden telers naar een bepaalde RV toe. Tegenwoordig is het: zoveel ontvochtigen als je denkt dat de plant nodig heeft. Want hoe meer je ontvochtigt, des te meer de plant gaat verdampen. In de proeven met Het Nieuwe Telen van gerbera in het Improvement Centre werd een enorme ontvochtigingscapaciteit aangehouden. Een veel lagere capaciteit is echter al genoeg.”

Wanneer moet het scherm dicht? „Trek het scherm aan het eind van de middag dicht als de kas nog warm is. Op dat moment wordt de uitstraling groter dan de instraling. Laat het rustig afkoelen. Dan hoef je niet te stoken en bespaar je energie.” 26 (2014)

StudiegroepHNT.indd 27

Wat is de dauwpunttemperatuur? „De dauwpunttemperatuur is de temperatuur waarbij het vocht condenseert als de kaslucht afkoelt. Eigenlijk moet je de dauwpunttemperatuur niet vergelijken met de kasluchttemperatuur, maar met de planttemperatuur. Zolang de planttemperatuur boven de dauwpunttemperatuur blijft, dan is er geen condensatie. In de klimaatcomputer is dit een heilige lijn. In de praktijk wordt deze echter weinig gebruikt. Hoe sneller je de temperatuur in de voornacht laat zakken, des te groter de kans op condensatie door oplopende luchtvochtigheid. De temperatuur langzaam laten zakken maakt het leven een stuk gemakkelijker.”

„Absoluut vocht (AV) is de enige maat om te beoordelen of vocht wordt afgevoerd of aangevoerd. De aanvoer vindt plaats door verdamping van het gewas of de potgrond. De afvoer via condensatie tegen het kasdek of via ventilatie door de ramen. De makkelijkste manier om een balans te vinden is de verdamping zo ver mogelijk reduceren. Telers zijn echter gewend om te stoken, en daarmee brengen ze meer vocht in de kas. De planten gaan dan namelijk meer verdampen.”

„Niet de hoogte van de AV is interessant, maar het verloop. Als de AV daalt, ben je aan het ontvochtigen. Dat kan ook onder een gesloten scherm. Bij een horizontale lijn is er een balans. Als de lijn stijgt, dan is er meer verdamping dan ontvochtiging. De AV zit standaard in de klimaatcomputer. Het denken in balansen van aan- en afvoer helpt bij het nemen van beslissingen.”

Waar moet de meetbox hangen? „Als de meetbox niet op de goede plek hangt, dan ben je jezelf voor de gek aan het houden. Dus moet je eigenlijk meten op drie plekken: onder in het gewas, in de kaslucht en boven het scherm.”

Hoe moet je ontvochtigen? „De beste manier om te ontvochtigen is: het scherm sluiten zodat het vocht tegen het dek condenseert, dan luchten boven het scherm, en als dat niet genoeg is, een kier trekken van maximaal 2%. Uiteindelijk kan er een buisje worden bijgezet. Een buis van 30°C is genoeg om de plant te laten verdampen. Uiteindelijk moet je alleen stoken voor de temperatuur en niet om het vocht te beheersen.” <

24-06-14 15:59

K asgeluiden Bestrijding van ziekten en plagen. Hoe gaat dat in de praktijk? Wat houdt telers bezig en hoe gaan ze daarmee om? Wat zijn de geluiden uit de kas? Om de twee weken laat het Vakblad telers vertellen over chemische of geïntegreerde bestrijding.

Peter van Leth, Hans Neefjes, Joef Sleegers, Bert Vegter

’Sinds dit jaar ook tripsroofmijten’ Marco van de Werken neemt in

runt, bestreed tot begin 2014 alleen spint biologisch. „Dat gaat al drie

Marco van de Werken Plaats: Brakel Kwekerij De Heuve: 3,8 ha chrysant onder 7.000 lux, waarvan 75% troschrysant Grand Pink en 25% santini (o.a. ’Rossi’)

druk en het voorspuitschema, zetten we per teelt eenmalig 6 phytoseilussen uit per m2 er 10/m2. Eerst strooiden we die

met de hand, sinds kort verblazen we met de Bioventura. Dat gaat sneller en de verdeling is beter. Sinds dit jaar gebruikt de teler ook cucumeris, want trips is volgens de

de schaduw van het gewas liggen.” de combinatie van de linten, de hele teelt veel vangplaten (masstrapping; 2 ) boven het gewas, en een uitgekiend spuitschema. Aaltjes -

leggen de linten tussen week 20 en afspuiten Vertimec, al dan niet met het planten in het gewas. In die weken kunnen de kweekzakjes beter in

week spuiten we om de tien dagen Hasten. We beginnen liefst voordat het doek dichtgaat, vanwege het actiefst als het licht is. Ons gewas kan nat de nacht in omdat ons roest.” Mineervlieg is onder controle door het genoemde spuitschema en

(6.000 m2). Wegens invlieg in week

’Maar één zorg en dat is wittevlieg’ „Door meeldauw zitten er een paar plekjes, maar dat mag geen naam hebben. Hier en daar zit wat spint, maar daar zit fytoseiulus en

Stefan van Steekelenburg van Lots of Flowers

voorjaar elke drie weken cucumeris uitgezet. Er is geen trips of echinotrips meer te bekennen. Mineervlieg

Waar het precies aan ligt weet de teler niet. In de andere vakken doet ten er met scouten bovenop. Daardoor hebben we goed in beeld waar de wittevlieg zit. Misschien hebben

wittevlieg gewoon is doorgegaan.” Stefan van Steekelenburg heeft maar één zorg, en dat is wittevlieg. mengsel van Actara en Conserve

Plaats: Nieuwerkerk aan den IJssel Teelt: minigerbera onder 7.000 lux Oppervlakte: 38.000 m2

niet meer gebruikt, dus ze zouden moeten werken. Zo niet, dan wordt Admire uit de kast gehaald. Maar liever niet, want dan is de biologie drie maanden uitgeschakeld. „Nu wordt het schoonmaken en opnieuw de biologie opbouwen”, concludeert Van Steekelenburg. „De wittevlieg moeten we helemaal jonge planten niet kan besmetten.”

doorgekomen. In januari en februari is al montdorensis uitgezet om de met april leek dit goed te gaan. Maar vanaf mei kwam in twee vak-

met Biosoap en NeemAzal. Dit had echter te weinig effect. Daarna werd een mengsel van Biosoap, Spruzit en Raptol geprobeerd. Ook dat was onvoldoende.

Kasgeluiden-NW.indd 28

26 (2014)

25-06-14 12:10

’Begonnen met aaltjes gieten’ Reden voor Dick van Nieuwkoop om nema feltiae te gebruiken. „Die aaltjes heb ik in het verleden wel eens gebruikt, maar toen via de spuittank. Nu gaan we ze met de regenleiding over het gewas verspreiden. Dat kan

Dick van Nieuwkoop Van potplantenkwekerij Sjaloom

Plaats: Waddinxveen Teelt: yucca, dracaena massangeana, beaucarnea, potroos,hibicus en oleander Oppervlakte: 9 ha

het via de spuittank doet.” Eerste ’aandachtpunt’ voor de aaltjes is de tripsgevoelige beacarnea. Na enkele behandelingen met Neemazal staat nu eenmaal per week gieten van de standaarddosering, 250 miljoen aaltjes per 1.000 m2, op het programma. Tevens zal er eenmaal per week een bespuiting met chemische middelen plaatsvinden. „De aaltjes moeten de poppen op de grond aanpakken. Tegen de tripsen in het gewas gaan we spuiten. De suikeroplossing Attracker zal zeker in de tank zitten. Welke

tripsmiddelen we gaan gebruiken is nog niet zeker. Van Vertimec is direct in contact moet brengen met aaltjes. Maar wellicht kun je het een paar dagen na de toediening van de aaltjes wel gewoon over het gewas spuiten.” controle, net als de overige plaaginsecten. Preventief zullen daar

Swirskii de trips goed in bedwang. 2

verblazen. Luis dook op in yucca en potroos. Tepekki bracht de oplosgoed hun werk tegen spint en trips. „Het feit dat zwavelpotten uitstaan, dauw. Die is nu onder controle.”

’Cryptolaemus succesvol in wolluisproef'

Kees Kouwenhoven

Adviseur gewasbescherming Brinkman Agro, o.a. roos

„Begin deze week hebben we een hoek met wolluis schoon verklaard. De rozenteler had daar op 1.500 m2 een best wel zware aantasting van wolluis. Een paar maanden geleden hebben we pleksgewas Cryptolaemus montrouzieri ingezet. Een soort lieveheersbeestje met een zwart schild. Gemiddeld ging het in het proefvak om een paar kevers per m2. De teler vindt sinds kort kevers op de tripsvangplaten naast

het proefvak. Dat betekent dat ze geen voer meer kunnen vinden en op zoek gaan. Wolluis is inderdaad zo goed als verdwenen. We gaan daarom in de omringende kappen minder Silwet, Plenum en Tepekki spuiten en het kevertje een groter vak aanbieden.” Over de kosten kan Kouwenhoven alleen zeggen dat ze

gewasbeschermingsmiddelen. momenteel enige aandacht. Telers vallen sneller dan ze willen terug op het vertrouwde middel Meltatox omdat de maximale inzet van tweeof omdat Luna Privilege soms niet 5 tot 6 maar slechts 2 tot 3 weken afdoende werking heeft tegen meeldauw. Trips is her en der lastig en dan spuiten telers meestal met Nocturn, Vertimec of Match. „Sommige telers kiezen voor extra inzet van op het zomerschema qua inzet en trips goed onder controle.” Spint heeft een biologisch evenwicht met phytoseiulus en/of feltiella. Die situatie geldt ook voor wittevlieg en soms op, maar eenmaal Pirimor foggen of Plenum spuiten drukt deze plaag weer snel de kop in.

26 (2014)

Kasgeluiden-NW.indd 29

25-06-14 12:10

Kerstster mag korter van de Eng Apart volkje, die Engelsen. Ze rijden links van de weg en willen onze kerststerren 5 cm langer hebben dan de rest van Europa. Weinig telers durven het nog aan om specifiek voor de kritische, ietwat eigenwijze Engelsen te telen, hoewel de specialisatie altijd loont als het goed gaat. Een aantal ketens stelt de lengtespecificaties langzaam maar zeker ietsjes bij. Astrid Zoumpoulis

a de orchidee is poinsettia in Engeland de meest populaire bloeiende plant: Britten kopen er jaarlijks meer dan 7 miljoen stuks van. Vooral bij de supermarkt. Een steeds groter deel komt uit Nederland, aangezien de lokale productie flink is gekrompen de afgelopen jaren. Maar makkelijke afnemers zijn het niet. Planten moeten rond de 38 cm lang en toch vol zijn, en er zijn minimumgrenzen aan het aantal schermen en de schermgrootte. Waarom de poinsettia langer dan gemiddeld moet zijn, is voor velen een raadsel. Als er geen vergelijkend kader is, valt lengte niet op. Wellicht komt het omdat de Engelse supers vanuit de lokale productie gewend zijn geraakt aan grote, volle kerststerren die volgens de retailers meer waarde voor hun geld bieden. Nog een eis is nultolerantie voor wittevlieg. De tabakswittevlieg komt in heel het Verenigd Koninkrijk niet voor - zo zeggen de Engelsen - en dus waken de DEFRA (Engelse PD) en de retailers zelf daar angstvallig voor. Een dood larfje is al genoeg om een partij af te keuren en te vernietigen.

Uitdaging voor de vakman Ondanks de lastige criteria richt een tiental telers zich vrijwel uitsluitend op de Engelse markt. Steeds minder, dat wel, en volgens FloraHolland zet die trend door omwille van rendement en na het cancelen van een order ’lange planten’ is het lastig ze kwijt te raken op de ’kortere’ markten. De diehards zien de Engelse markt vooral als een uitdaging voor de vakman. Een specialiteit die hen onderscheidend maakt. Ze telen echt ’op zijn Engels’: de juiste rassen kiezen, een dag of tien eerder starten, een brandschone kas bewaken, terughoudend zijn met remmen, een uitgekiend temperatuur- en lichtregime aanhouden en twee planten minder op een vierkante meter dan normaal om de planten ook van onder voller te maken. Maar bijvoorbeeld bij

Engelandpoinsettia.indd 30

26 (2014)

25-06-14 10:47

Engelsen

Achtergrond

Tips van FloraHolland -

oostenwind in september of oktober, maken de planten geheid minder lengte aan. Tien dagen eerder beginnen kan er ook wel eens toe leiden dat de planten uiteindelijk te veel doorschieten.

Retailers leveren op lengte in Kwekers en handel zijn al jaren bezig om de lengte-eisen ’een kopje kleiner te maken’, maar tot voor kort leverde dat niet veel op. Marks & Spencer gaat nu in sommige gevallen ook akkoord met planten van 33 cm, net als Sainsbury’s, die echter vooral van lokale producenten koopt. Veel andere ketens houden halsstarrig vast aan de minimumeis van 36 cm en een maximum van 40 cm. Martijn de Jong van Intergreen koopt voor Tesco poinsettia’s in bij een handjevol vaste leveranciers. „Er zit zeker ontwikkeling in de lengtespecificaties, ingegeven door kwalitatieve uitdagingen maar ook door de handling van het product, van de kwekerij tot de vensterbank. De specificaties zullen voor de toekomst dus best ietsjes veranderen, maar niet wezenlijk. Iedere markt heeft zijn specifieke eisen. Afwijkende specificaties kunnen juist het onderscheidend vermogen zijn van de Nederlandse kerstster, en dat zouden we moeten koesteren in deze competitieve markt.”

Ton Zwinkels van kwekerij WPK in Made stelt: „Engelse retailers geven gewoon duidelijk aan wat ze willen. Alleen wijkt dat af van wat veel andere landen willen. Het is aan de kweker of je daar een handtekening onder wilt zetten of niet.” WPK belevert met name de bouwmarktketen B&Q en heeft nooit te maken gehad met het cancelen van orders. Ook Henny Zwinkels van kwekerij De Bonfut in Honselersdijk niet. Zijn kerststerren komen al jaren bij Marks & Spencer te staan. Voor het komende seizoen zijn er in maart al 200.000 stuks vastgelegd, ongeveer 26 (2014)

Engelandpoinsettia.indd 31

hetzelfde volume als vorig jaar. „Je moet tegen de prestatiedruk kunnen, maar het is nog altijd de moeite waard. Aan Duitse ketens verdient niemand meer iets, de Engelse retail heeft in ieder geval een redelijke prijs over voor goede producten. Nu bestaat wel het gevaar dat Aldi en Lidl een vastere voet aan de grond krijgen in Engeland en de prijzen daarmee in een neerwaartse spiraal terechtkomen. Nu al hoor ik dat vooraanstaande ketens dikke procenten van de plantenmarkt hebben verloren aan de Duitse discounters. Eén ding is zeker: voor Duitse prijzen ga ik de Engelse markt niet beleveren. In overleg is de minimum lengte overigens onlangs met 3 cm verlaagd.”

Wittevlieg niet bespreekbaar De Engelse retail laat regelmatig op de productiebedrijven controleren. Als de lengte dreigt af te wijken, moet de kweker dat zo snel mogelijk melden, zodat ze samen nog tot oplossingen kunnen komen. Oplossingen bij constatering van wittevlieg zijn echter niet bespreekbaar. Wittevlieg kwam het afgelopen seizoen juist veel voor, waarschijnlijk omdat er meer is gelucht in de milde najaarsmaanden. „Ik heb het zelf nooit meegemaakt, maar het komt voor dat een partij hier ’schoon’ weggaat en dat er toch een wittevlieg of een dood larfje wordt aangetroffen bij het openen van de vrachtwagen in Engeland. Je krijgt de planten dan niet terug, maar ze worden doodleuk vernietigd. Onafhankelijke controle en keuring voordat de producten weggaan, is dan ook erg belangrijk”, zegt kweker Leo Bol uit Monster, die ook voor de Engelse retail kweekt.

Opgefokte planten

voor korter te gaan? Het is vooral angst voor wat de concurrentie doet en ook een beetje een politiek spelletje.” Voorverkoop wordt steeds belangrijker voor de telers, om zo veel mogelijk zekerheid in te bouwen. Maar orders komen niet altijd op tijd, vindt Bol. „Sommigen komen rijkelijk laat met hun bestellingen. Maar ik moet wel in juni mijn stek bestellen, want ik wil niet voor de vrije markt telen.” Wanneer de teler het stek pas op het laatste moment bestelt, loopt hij ook nog eens het gevaar dat hij niet meer de gewenste genetica kan krijgen. Pas op de helft van de teelt gaan sturen op de Engelse eisen, levert vaak weer ’opgefokte’ planten op. Om aan de Engelse eisen te kunnen voldoen, wordt rassenkeuze steeds belangrijker. Gerard Blommestijn van Quattroplant: „We houden scherp in de gaten wat de ontwikkelingen zijn in het assortiment. Belangrijk daarbij is dat ze mooie schermen produceren met een goede besvorming en een lange houdbaarheid. Groeikracht is uiteraard ook van belang. Voor onze Engelse klanten kiezen we dit seizoen nog weer meer voor de Prima, een mooi vertakkend ras met grote bloemschermen. Maar ook Freedom en Christmas Feeling zijn er populair.” Inmiddels hebben telers hun stekken besteld. Afwachten of de teelt, die in augustus begint, dankzij een iets gewijzigd einddoel makkelijker verloopt. <

In het kort Engelse retailers hanteren voor

rantie voor wittevlieg, lastig voor telers.

Over de lengteperikelen zegt Bol: „Consumentenonderzoek in Engeland heeft uitgewezen dat ze die lange planten niet eens zo graag willen. Waarom durf je dan niet

25-06-14 10:47

Vroeger metaalsector, nu handige kweker met eigen machines

Lekker zélf automatiseren Zestig potten tegelijk met grond vullen, zestig planten tegelijk erin zetten, en daarna ook met zestig tegelijk sorteren voor aflevering. De bedrijfsvoering op de kwekerij van Jan Sluiter is op-en-top geautomatiseerd, door de kweker zélf. De kwekerij in Opheusden, die veel potten gebruikt, beschikt zelfs over een eigen spuitgietmachine voor het maken van de potten en trays.

Arno Engels en Bert Vegter aengels@hortipoint.nl, bvegter@hortipoint.nl

markt was. „Het was nul komma nul, er rammelde alleen een potmachine en de eerste potten kwamen net in de boomkwekerijsector.” Daarom begon Sluiter maar zijn eigen techniek te bouwen. „Eerst ga je mechaniseren, daarna automatiseren. Om sneller en efficiënter te werken, en omdat continue arbeid geestdodend kan zijn.”

Zestig plantkoppen Sluiter vindt zijn techniek niets bijzonders, maar de grootschaligheid ervan wel. De hoofdrol in zijn automatisering wordt na-

melijk gespeeld door een machine met maar liefst zestig plantkoppen. Per uur verplanten al die koppen tegelijk een slordige 19.000 plantjes van stektray naar ronde P9. „Als we willen, kunnen we in een dikke week een miljoen plantjes oppotten.” „Elke kweker wil zoveel mogelijk planten in een zo kort mogelijke tijd in potten hebben”, gaat Sluiter verder. In zijn geval gaat het wel om enkele miljoenen coniferen per jaar. Die worden zowel vermeerderd als opgekweekt op rolcontainers. Eenderde gedeelte staat binnen onder glas, en tweederde staat buiten. Foto: Arno EngEls

n de bedrijfsruimte van Sluiter Ellwoodii blinkt bijna geen metaal van de grote automatiseringsfabrikanten. Ver weg in een hoek staat nog wel een standaardoppotmachine te draaien, maar meer ook niet. De bedrijfsruimte is vrijwel helemaal ingericht met automatiseringstechniek uit eigen werkplaats. „Van origine kom ik uit de metaalsector”, verklaart Jan Sluiter. „Techniek ligt me aan het hart.” Die achtergrond kwam goed van pas toen de ondernemer zo’n 35 jaar geleden kweker werd van coniferen in pot. Sluiter was niet tevreden over de techniek die destijds op de

Zomer7(sluiter).indd 32

26 (2014)

25-06-14 11:10

Achtergrond

De verplantmachine is enkele jaren geleden ontwikkeld. Met hulp van zijn zoon die in het metaal zit, had Sluiter er driedimensionale computertekeningen van gemaakt. „Je kunt wel leuke dingen bedenken, maar het heeft vijf jaar geduurd voordat we wisten: als we het zo doen, werkt het.” De machine heeft tegen de 25.000 onderdelen en is samengesteld op basis van wat Sluiter in de markt zag. „Het waren al beproefde concepten.” Voor een hoge oppotcapaciteit had hij zestig plantkoppen nodig, maar geen enkele fabrikant wilde die aan hem verkopen. „Ze waren misschien bang dat ik hun verplanters zou nabouwen.”

Eigen plantkop en stekplaat Sluiter was echter alweer niet tevreden over het marktaanbod. Als stek te goed in de tray was geworteld, zouden de pennen van bestaande plantkoppen het stek niet goed uit de tray kunnen grijpen. En daarom werd zelf een plantkop ontwikkeld. „De pennen van onze plantkop bewegen met een vaste geleiding, waardoor ze zo gemeen knijpen, dat het stek altijd wel meegaat”, vertelt de kweker. Vanwege het geautomatiseerde oppotten is ook een eigen stekplaat ontworpen. De plaat heeft 108 gaten (9x12) en combineert een stektray met een kweektray. De stekken hebben hierin meer ruimte om te groeien, waardoor ze bossiger worden, aldus Sluiter. „De plaat is zo gemaakt dat we in het voorjaar laat, maar supersnel kunnen oppotten. Daardoor groeien de planten uniform door.” Bij de automatisering is aan alles gedacht, dus ook aan de aan- en afvoer van stekplaten, potten en potgrond. Rolcontainers met stekplaten worden gebufferd in een aparte baan, waarna een machine met vorken eraan drie platen tegelijk oppakt en op een transportband zet. Die band gaat pas lopen als een sensor drie platen heeft geteld. Zo niet, dan stopt het systeem automatisch. De stekplaten wachten vervolgens in de rij totdat ze, met vijf platen tegelijk, aan de beurt zijn voor de zestig plantkoppen. Volgens een bepaald patroon worden de stekken uit de platen gegrepen. Hiervoor bewegen de koppen negenmaal over iedere plaat (aangezien een plaat 9 x 12 kluitjes bevat). „Ze laten er niet één staan”, verzekert Sluiter, en dan met gevoel voor perfectionisme: „Anders zou me dat diep teleurstellen.” 26 (2014)

Zomer7(sluiter).indd 33

Aanvoer materialen Zoals er zestig plantkoppen werken, wordt er ook eenzelfde aantal potten tegelijk met potgrond gevuld en in vijf trays tegelijk gezet. De grond komt vanuit een grote bunker en via een bandensysteem van bovenaf in de machine. Het storten gebeurt met een koker die heen en weer slingert over de vijf trays met potten. „Zoveel trays tegelijk vullen kan niet anders dan met een slingerbeweging.” Nieuwe potten en trays worden aangevoerd vanuit grote magazijnen die verrijdbaar zijn en voor de verplantmachine staan. Er zijn bijvoorbeeld twee pottenmagazijnen waarin totaal liefst 6.000 ronde P9’s passen. „Is het ene magazijn leeg, dan gaat dit automatisch naar links en maakt automatisch plaats voor het andere magazijn. Het lege kun je vervolgens weer vullen. De aanvoer in de machine staat dus nooit stil.” Ook de afvoer van trays vindt automatisch plaats. Als al deze automatisering in bedrijf is, lopen drie medewerkers rondom om de boel in de gaten te houden, om nieuwe potten en trays bij te vullen, en om stapels lege platen af te voeren. Buiten zijn twee andere medewerkers bezig om de volle rolcontainers per baan op de juiste plek te duwen.

Veertien camerasorteringen Door de grootschaligheid en automatisering wekt het geen verbazing dat ook het afleverklaar maken met behulp van zelfgebouwde hightech wordt uitgevoerd. In Sluiters bedrijfsruimte staat hiervoor een complex van transportbanden en rollerbanen opgesteld. Middels camera’s zijn er veertien sorteringen van de coniferen mogelijk. Net als het oppotten is ook dat een strak verhaal. „In principe gaat hier geen conifeer de deur

uit zonder dat ’ie door het camerasysteem is gegaan.” De sortering heeft een capaciteit van 6.500 planten/uur. Vergeleken met de oppotcapaciteit van 19.000 planten/uur gaat het sorteren te langzaam in de ogen van de kweker. Het sorteren moet net zo snel lopen als het oppotten, daarom ontwikkelt het bedrijf nu een nieuwe sorteerlijn.

Spuitgietmachine gekocht Alsof al die eigen automatisering van planten verwerken nog niet bijzonder genoeg is, beschikt Sluiter ook nog eens over een eigen spuitgietmachine. De ondernemer maakt ook zijn potten en trays helemaal zelf. Dit is uit nood geboren: vijf jaar geleden trok er een zware hagelbui over het bedrijf, waardoor er behalve ruiten en planten ook alle kweektrays kapot waren gehageld. „We waren ineens door onze voorraad trays heen, terwijl we er dat jaar nog 500.000 nodig hadden”, kijkt de kweker terug. Vanwege zijn automatisering was hij gebonden aan een eigen tray. Die kon hij wel laten produceren, maar de prijzen waren zo hoog, dat hij besloot zelf een spuitgietmachine te kopen. <

In het kort Sluiter is volledig zelfvoorzienend:

25-06-14 11:10

Nederland bevordert sierteelt in Oost-Afrika. Wat doet Nederland waar in de Afrikaanse landen en waar-

Frans van den Houdt

ls bloemenland is Nederland actief betrokken bij het verbeteren van de bloementeelt in Afrikaanse landen als Kenia, Oeganda, Tanzania, Rwanda en Ethiopië. De landbouwraden in die landen benadrukken dat dat gebeurt omdat alle partijen erbij gebaat zijn dat kwaliteitsproducten worden geleverd, het milieu zo min mogelijk wordt aangetast en de arbeidsomstandigheden goed zijn. Ambassades hebben geen eigen grote fondsen voor het bedrijfsleven in ontwikkelingslanden. De financiering van activiteiten in de bloemensector vindt plaats door de betrokken ministeries in Den Haag (Economische Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) en speciale fondsen en ontwikkelingsorganisaties). Wat diplomatieke posten vooral doen is geïnteresseerde bedrijven uit Nederland faciliteren

en adviseren en in contact brengen met mogelijke partners in het Afrikaanse land. Bedrijven krijgen relevante informatie over het land, besprekingen met overheidsinstanties (ministeries, researchinstituten, Belastingdienst) worden geregeld om nieuwe investeringen of ontstane (bureaucratische) problemen te bekijken en ze worden wegwijs gemaakt in fondsenland. Een van die fondsen waar bedrijven in de bloemenindustrie terechtkunnen is het Agri Sector Development Fund van ICCO, dat maximaal € 100.000 aan subsidie geeft voor innovatieve ideeën voor partnerschappen met Nederlandse agribusiness en/of kennisinstellingen. Daarnaast kunnen bloemenfirma’s, evenals bedrijven in andere sectoren, gebruikmaken van het Private Sector Investeringsprogramma (PSI), een subsi-

dieprogramma gericht op de ondersteuning van vernieuwende investeringsprojecten. PSI is bedoeld voor (Nederlandse) bedrijven die samen met een lokaal partnerbedrijf een vernieuwende investering willen doen. De projecten worden vanuit Den Haag gefinancierd door het ministerie van Economische Zaken. De PSI-subsidies variëren behoorlijk in omvang, maar bedragen maximaal € 750.000. Dat betekent dat daar dan ook een eigen investering van € 750.000 van de initiatiefnemers tegenover moet staan. Projecten die voor een PSI-subsidie in aanmerking komen mogen dus maximaal € 1,5 miljoen groot zijn. In alle landen van OostAfrika maken bloemenkwekers gebruik van PSI-subsidies. <

Ethiopië: programma voor bloemen, groente en fruit De Nederlandse landbouwattaché in Addis Abeba spart regelmatig rechtstreeks met ambtenaren op het kantoor van de minister-president over

premier). De landbouwraad vergadert

bloemen in Ethiopië te verdubbelen en investeerders aan te trekken uit landen als Kenia, Ecuador en Nederland. Daarnaast is er een door het ministerie nancierd programma ter ondersteuning van de tuinbouwsector. Dit programma richt zich behalve op bloemen ook op groenten en fruit. Wat het ondernemingsklimaat in Ethiopië betreft heeft de ambassade direct toegang tot alle betrokken instanties (investment agency, investment board, regionale overheden en kantoor van de

het beste kunnen worden benaderd. Het kantoor van de eerste minister instrueert vervolgens de betreffende instanties om de vereiste medewerking te verlenen.

Oost-Afrika.indd 34

premier om problemen waar ondernemers tegenaan lopen op te lossen

makend van de gunstige teeltomstandigheden en belastingvoorwaarden in het land, de Ethiopische overheid en de Nederlandse private sector steunen. Het grootste deel van de bloemen in Ethiopië wordt door Nederlanders geteeld en in Nederland vermarkt, zodat op deze manier ook de Nederlandse economie wordt gestimuleerd, aldus de

en zowel de Nederlandse investeertevreden over de diplomatieke steun. Vanwege het vele werk dat hiermee gemoeid is, wordt het landbouwbureau op de ambassade in Addis Abeba uitgebreid. De motivatie voor de inzet is tweeledig.

van Ethiopische telers tot internationale markten bevorderen. Zo worden veel banen gecreëerd, wat goed is voor de koopkracht en voedselzekerheid van boeren en voor een ’enorme dynamiek’ zorgt op de lokale markt.

26 (2014)

25-06-14 12:03

Foto: Arie-FrAns Middelburg

elt in Afrikaanse landen

Oeganda: teeltcursus voor opzichters

Tanzania: verbetering ondernemingsklimaat

Kenia: rozen vervoerd per zeecontainer

Rwanda: koelruimte op vliegveld

26 (2014)

Oost-Afrika.indd 35

25-06-14 12:04

Kuipplanten voor daghandel o

Harmen Kamminga

In Kwintsheul vonden de kuipplantentelers een locatie die ze goed aan hun wensen konden aanpassen. Sinds 2013 kunnen Joost en zijn tweelingbroer Freek er flexibel orders van elke grootte samenstellen uit een sortiment van 45 soorten kuipplanten in de potmaten 19 en 24 cm. Daarvan verlaten op jaarbasis zo’n 350.000 de kwekerij. Doordat het bedrijf na de verplaatsing bijna twee keer zo groot werd, biedt het beide jonge broers een betere uitgangspositie voor een lange toekomst als kuipplantenkweker. „Voor ons samen biedt een kleiner bedrijf onvoldoende toekomstperspectief. Nu heeft mijn broer een ruime dagtaak aan teelt en inkoop en ik aan marketing en verkoop.’’ De kwekerij voorziet in een groeiende vraag in een tijd dat zoiets in de sierteelt niet vanzelfsprekend is. „Veel klanten willen in het seizoen graag kuipplanten, maar niet heel veel van hetzelfde. Exporteurs willen zo weinig mogelijk voorraad en niet nog

Foto: Harmen Kamminga

„Eigenlijk was dit altijd al onze afzetstrategie’’, zegt Joost Jansen (28) bij de negentig rollerbanen van het WPS-afleversysteem in de onlangs vernieuwde kuipplantenkwekerij van 4,5 ha van kwekerij Loek Jansen in Kwintsheul. ’Wij verkopen geen nee!’, riep onze vader altijd al. Zo zijn mijn broer en ik en ook alle medewerkers opgevoed. Wij hebben voldoende volume om ook grote orders aan te kunnen, maar hebben ons gespecialiseerd in het bedienen van de daghandel. Een traytje zus en een traytje zo. Er gaan dagen voorbij dat elke kar die de kwekerij verlaat verschillend is.’’ Toen kwekerij Loek Jansen enkele jaren geleden in verband met een bedrijfsverplaatsing een nieuwe vestigingsplaats zocht, werd het fijnmazig op vraag kunnen inspelen een eis voor de nieuwe kwekerij. „We wilden een brede kas, zodat we vanuit twee middenpaden veel locaties in de kwekerij snel met heftrucks kunnen aanrijden. En er moest een groot afleversysteem in passen.’’

heel veel werk steken in het mengen van producten. Wij beheren de voorraad voor onze klanten. Het komt steeds vaker voor dat klanten van onze klanten via webshops rechtstreeks uit onze dagvoorraad bestellen.’’ De gekozen strategie vereist dat kwekerij Loek Jansen een breed sortiment kan aanbieden. „Basis- en exclusieve soorten, we hebben ze allemaal nodig. Met alleen basis zijn we niet interessant, maar met enkel exclusief krijgen klanten hun bestelling ook niet rond’’, aldus Jansen. „Wij willen voor onze klanten een onestop shop zijn.’’ Om het sortiment verder te versterken importeert het bedrijf sinds vorig jaar ook zelf kuipplanten uit Italië, Spanje en Costa Rica. Het gaat om mediterrane producten, zoals oleander, adenium, hibiscus en kruiden op stam. Dit nieuwe aanbod slaat aan, merkt Jansen. „Ik verwacht dat deze tak de komende jaren nog zal groeien.’’ Toch zal dat de aard van het bedrijf volgens hem niet wezenlijk veranderen. „Het sortiment uit import zal wellicht breder worden. Maar de marges op de import zijn voor ons minimaal en onze kennis en ervaring in de kuipplantenteelt blijven de basis. Onze core business is het telen van potpanten. Het gaat om het totaalplaatje. Alles versterkt elkaar.’’

Jansen 2

BroodNice(1)Kuip.indd 36

26 (2014)

24-06-14 15:59

Foto: AnitA PAntus

el of happy few

2 2 2

„Dit bedrijf is een uit de hand gelopen hobby’’, legt Bert van Ooijen (62) uit op de veranda van zijn kuipplantenkwekerij aan de oprijlaan van landgoed Mariënwaerdt bij Beesd. „Ik kweekte twintig jaar geleden grote kuipplanten uit liefhebberij en verkocht ze aan net zulke plantengekken als ik. We kwamen ook op de tuinbeurzen die je in die tijd had. Daar kwamen we in aanraking met particulieren die geld te besteden hadden en de aankleding van het terras liefst meteen mooi met grote planten deden. Dat werd als vanzelf onze doelgroep. Particulieren uit de Benelux en het westen van Duitsland wisten ons al gauw goed te vinden.” Bij zijn koperspubliek ontstond ook behoefte aan winterstalling voor duurdere kuipplanten. Daar richtte Van Ooijen dus 1.200 m2 van zijn kas voor in. Op een gegeven moment had het bedrijf ook veel werk aan het compleet inrichten van terrassen. „Maar die vraag is sinds de crisis helemaal weg.’’ Van de winterstalling maken jaarlijks zo’n honderd tot honderdtwintig klanten gebruik. „Dat brengt ons heel direct in contact met onze eindklanten. Je krijgt rechtstreeks reacties op producten die je uitprobeert. Je hoort waar je klanten behoefte 26 (2014)

BroodNice(1)Kuip.indd 37

aan hebben en je ziet welke planten het goed doen en waarmee ze meer moeite hebben. Dat is heel waardevolle informatie.’’ Minus de winterstalling en een deel verkoopruimte blijft van de ongeveer 8.000 m2 glas effectief zo’n 5.500 m2 over voor de teelt van kuipplanten. Van Ooijen maakt daar met vier medewerkers kuipplanten in potmaat 26 en groter, tot en met bakken van 40 x 40 cm. De hoogte van de kuipplanten aan rekken en als piramides varieert van 1,20 tot 1,80 m. „Het is allemaal handwerk, dus zeer arbeidsintensief. Onze aantallen zijn niet groot, maar onze markt is dat ook niet. Als ik een hectare zou zetten, werd ik mijn eigen concurrent. Zonder automatisering is dat ook niet meer te organiseren. Dan krijg je een heel ander type kwekerij. Dat wil ik niet. Dit past mij beter.’’ In de loop van de jaren veranderde de klantenkring. Na de particulieren ontdekten de betere bloemisten de grote kuipplanten. Die werden aanvankelijk ook rechtstreeks beleverd, maar afzet via de cash-and-carry van Waterdrinker en afrekenen via de veiling bleek praktischer. „Voor veel kwekers was er eerst de veiling en daarna iets van eigen afzet, bij ons ging het andersom.’’

Sinds 2008 is vraag uit de thuismarkt van welgestelde particulieren vrijwel weggevallen. „Misschien interesseren jongere mensen zich minder voor terrasplanten, maar mensen hebben zeker ook minder te besteden.’’ Afzet via de veiling had voor Acanthus echter de deur naar verdere markten geopend. „De laatste jaren gaat onze handel via exporteurs dieper Duitsland in en naar Oostenrijk en Zwitserland. Verder transport maakt onze grote planten nog duurder, toch is die markt goed gebleven.’’ De verschuiving leidde tot sortimentsaanpassingen. Acanthus teelt nu voornamelijk solanum, passiflora, fuchsia en brugmansia. „Abutilon en plumbago bleken voor verdere export minder succesvol. Als plantengek blijf ik zoeken naar bijzondere producten, maar alle eisen die ik nu moet stellen qua geschiktheid voor de export, maken het niet makkelijk. Een nieuwe vorm erbij, zoals stammen, ligt meer voor de hand. Ik overweeg de herintroductie van abutilon. Maar dan wil ik dat zoiets langer dan twee jaar gaat lopen. Die eerste paar jaar krijg je ze wel verkocht. De handel wil het vast wel proberen. Maar daar doe ik het niet voor. De particulier moet ze willen hebben.’’ <

24-06-14 15:59

Teelttips ZomerBLoemeN

Dit is weer de tijd van het jaar dat een dag geen dag is. Daarmee wordt het volgende bedoeld: doordat vanaf nu de dagen weer korter worden, lopen de opeenvolgende plantingen niet meer op elkaar in, zoals in het voorjaar, maar lopen ze juist uit. Elke latere set heeft meer tijd nodig om in bloei te komen. Een dag later planten betekent vaak meerdere

LeLie Watergift Nu veel kasgronden zijn gestoomd en de grond in de kas mede door instraling sterk kan drogen, is het belangrijk ervoor te zorgen dat de grond voldoende vochtig is voordat de lelies worden geplant. lelies zijn erg gevoelig voor te weinig vocht wat tot

Narcis Temperatuurbehandelingen De afbroei van narcis kan op diverse momenten in het jaar plaatsvinden. Belangrijk is dat u het rooitijdstip en de temperatuurbehandeling van de bollen daar goed op afstemt. ■ Voor bloei eind november-begin december moe-

Teelttips-Schoffelen_nw.indd 38

Brassica

dagen later oogsten. Houd hier goed rekening mee als er wordt besloten om plantwerkzaamheden bij de laatste geprogrammeerde teelten een of meerdere dagen uit te stellen. Ga bij deze teelten uit van een vaste datum en werk niet met weeknummers. De datum die bij de weeknummers hoort, verschuift door de jaren heen maximaal zes dagen. Deze zes dagen kunnen een bloei-

tijdverschil van wel meerdere weken veroorzaken, als het om de laatste plant of topdata gaat. Zorgvuldig plannen voorkomt dan ook problemen in het najaar.

Koolmot

Henk van den Berg Teelt- en Bedrijfsadvies, 0252-340301

uiting komt in een ongelijke stand met ’te’ korte stelen en kleine zijwaarts staande knoppen. Ga niet te snel planten in gestoomde grond maar laat de grond eerst voldoende afkoelen door te gieten met koud water. Geef de eerste weken na het planten ruim voldoende water zodat de stengelwortels goed uit kunnen groeien. Let erop dat de grond niet dichtslaat tijdens een watergift omdat dit kan leiden tot problemen met Phytophthora en

Stengelfusarium. Geef per gietbeurt niet meer dan 10 l water per m2.

lating voor lelie meer worden aangevraagd. Metamitron (o.a. Goltix WG en Goltix 70 WG) wordt het enige nog toegelaten onkruidbestrijdingsmiddel in lelie onder glas. Pas één van beide formuleringen toe in een dosering van 1 kg/ha op onkruidplanten in het 2-blad stadium. Per teeltcyclus mag metamitron maximaal twee keer worden toegepast en per ha mag per jaar maximaal 4 kg metramitron worden gespoten. Dit betekent dat

het middel niet meer voor alle teelten lelie beschikbaar zal zijn. Herhaal de eerste bespuiting zodra weer kiemende onkruiden worden waargenomen. Herhaal de bespuiting op z’n vroegst zeven dagen na de vorige bespuiting. Laat het onkruid niet te groot worden omdat de werking dan tegenvalt en er gewied zal moeten worden. Metamitron is slecht werkzaam tegen muur.

ten de bollen eind junibegin juli gerooid worden. De temperatuurbehandeling na het rooien is één week 34°C en twee weken 17°C, daarna koeling bij 9°C tot planten. Vanwege de kans op het optreden van Rhizopus (zachtrot) is het beter de bollen eerst goed te drogen. Als de bollen een week buiten liggen trek dan deze periode van de tussentemperatuur van twee weken 17°C af. ■ Voor bloei in december is half juli rooien het devies.

De behandeling van de bollen is een week 34°C plus twee weken 17°C en 9°C tot planten. Wanneer de broeier de bollen pas 30 juli ontvangt en toch voor Kerstmis bloei wenst, geef dan een week 34°C en 9°C tot planten. De tussentemperatuur van twee weken 17°C wordt dan overgeslagen. ■ Voor de bloei in januari is het geven van een week 34°C zinvol, vooral na een koud groeiseizoen. De 34°C-behandeling geeft

een gelijkmatiger gewas en een kortere kasperiode maar in januari vergroot het de kans op strijken van het gewas. De verdere temperatuurbehandeling is 17°C tot 1 september en 9°C tot planten. ■ Voor latere bloei (februari - april) is de temperatuurbehandeling 20°C tot planten in oktober-november.

Tête-à-Tête

bewaard worden. Dit vertraagt de ontwikkeling. Het is belangrijk om goed (na) te drogen en genoeg warmteweken te geven voor de bloemaanleg. Droog enkele dagen bij 23°C, daarna een week 30°C, gevolgd door zes weken 25°C en twee weken 20°C tot het koelen. Koelen vanaf 1 oktober geeft meer bloemstelen per bol.

Bollen bestemd voor de vroegste broei van Tête-àTête moeten niet té warm

DLV Plant, marktgroep bloembollen 0252-688541,

Het onkruidbestrijdingsmiddel Linuron mag onder het nieuwe etiket niet meer gebruikt worden in de bloementeelt van lelie onder glas. Op oude verpakkingen Linuron staat de lelie nog wel vermeld. Deze mogen worden verkocht tot 10 november 2014 en opgebruikt tot 10 november 2015. Er zal geen toe-

Op dit moment worden veel koolmotjes waargenomen. De kleine, groene rupsjes vreten de koppen uit de plantjes, waardoor ze waardeloos worden. De rups is erg klein; de volwassen rups niet meer dan 1,5 cm. De poppen zijn ook groen en zitten vrijwel altijd ingesponnen, net onder de bladrand, zodat ze niet opvallen. Ze lijken op jonge rupsjes van andere vlinders, maar zijn al volgroeid. De mot lijkt eigenlijk niet op een mot, maar meer op een mug. Als de mot op de grond zit, ziet hij eruit als een strootje van 1,5 cm, dat pas wegvliegt als je er vlak langs loopt. Waarschijnlijk is onbekendheid van deze mot in de sierteelt de belangrijkste reden dat hij zoveel schade kan doen.

Hans Kok DLV Plant, 06-20398266

26 (2014)

25-06-14 11:25

Schoffelen

Lisianthus hulpstoffen voor alar In lisianthus wordt op rassen die makkelijk lengte maken, zoals Asenka, Adom en Cessna, eerder begonnen met remstof spuiten. Soms al bij 45-50 cm gewaslengte. Sommige kwekers kiezen voor twee à drie opbouwende bespuitingen van 200 gr Alar 84 per 100 l water. Anderen hebben goede ervaringen met één zware Alarbespuiting als de hoofdbloem begint te kleuren. Er wordt dan 400-500 gr Alar/100 l water gespoten. Dit is rasafhankelijk. Door de waslaag op het blad van lisianthus rollen de druppels spuitvloeistof er makkelijk af. Dit vermindert de opname van de Alar. Goede ervaring is er met het toevoegen van 15 ml Zipper

Perkgoed Het zal niet lang meer duren, dan gaan de eerste violen en primula’s de grond in. Vanwege de hoge temperatuur in de kas zijn de omstandigheden voor jonge planten echter op dat moment vaak minder gunstig.

Violen Zowel de hoge temperaturen als de grote instraling hebben grote invloed op de jonge plant. Violen die gepland worden zonder te schermen en/of te krijten, worden eerder generatief met als gevolg een te kleine plant. Bovendien blijft de bloem vaak te klein. Wordt onder deze klimaatomstandigheden op het verkeerde 26 (2014)

Teelttips-Schoffelen_nw.indd 39

per 100 l water. Door deze uitvloeier neemt het blad de Alar beter op. De concentratie Alar kan dan met 15% worden verlaagd voor hetzelfde effect. In de chrysantenteelt zijn ruime ervaringen met hulpstoffen waardoor de Alar beter door de plant wordt opgenomen. Per saldo is de kweker goedkoper uit. Silwet Gold is een sterke uitvloeier die in een concentratie van 20 ml/100 l water wordt toegepast. Hiermee kan de concentratie remstof 25% omlaag. In de winter kan Silwet in combinatie met andere gewasbeschermingsmiddelen scherp zijn voor het gewas. Het advies is met Silwet maximaal 80 l spuitvloeistof per 1.000 m2 te gebruiken.

Een andere veel gebruikte toevoeging aan de remstof is AT Plus. Dit heeft de volgende effecten: ■ minder kristallisatie van de daminozide waardoor het langer in opneembare vorm op het blad aanwezig is, ■ betere bevochtiging van het blad. Vanwege deze eigenschap is het advies om maximaal 100 l vloeistof per 1.000 m2 te spuiten. De dosering van AT Plus is 250 gr per 100 l spuitvloeistof. Bij deze concentratie kan de dosering van de remstof worden gehalveerd. AT Plus is rendabel vanaf een concentratie van 200 gr daminozide per 100 l water.

moment water gegeven dan kunnen de violen massaal wegvallen door Chalara elegans (Thielaviopsis). Een pH hoger dan 6,2 kan dit versterken. De haarwortels sterven af en de plant vertoont chlorotisch gekleurde bladeren. Er ontstaat een ongelijk weggroeiend gewas. Spuiten met Topsin M en-/of Sporgon kan helpen.

zijn veel problemen te voorkomen. Bruine bladranden zijn vaak een van de symptomen. Ook primula’s reageren op licht. Vooral bij zeer hoge lichtinstraling kan er noodbloei ontstaan met als gevolg onregelmatige bloei en dubbele harten. Dubbele harten krijgen ook meer de kans als er veel wisselingen in kastemperaturen zijn. Lagere temperaturen maakt de plant generatief; op het moment dat de plant hogere temperaturen en meer licht krijgt, wil de plant gaan bloeien. Gaat de temperatuur weer omlaag, dan zal de plant opnieuw een hart met knoppen maken. Aan te raden is de klimaatomstandigheden zo vlak mogelijk te houden door voldoende te schermen.

Primula Een primula die is opgepot onder de hier beschreven omstandigheden, zal eerder wegvallen. Het kluitje van de jonge plant zal namelijk snel uitdrogen, omdat er nog geen contact met de potgrond is gemaakt terwijl er al relatief veel verdampend blad aanwezig is. Door de jonge plant goed op vocht te zetten, op de juiste wijze op te potten en voldoende vochtige potgrond te geven,

Dirk Jan Binnendijk Tuinbouwadviezen, 071-5416564

kees van egmond kees@kees-ineke.nl

Jurkje ’Ik heb een nieuw jurkje gekocht voor de bruiloft van m’n ouders. Maar je moet echt eerlijk zeggen wat je ervan vindt. Ik twijfel zelf namelijk nog wel een beetje. Maar die verkoper zei: ’Als je man dit niet mooi vindt, dan heeft hij er geen verstand van’.’ Oké… Mij om een uitgesproken mening vragen is een hachelijke zaak. Ik ben namelijk een kei in relativeren. Nooit te beroerd ook de andere kant mee te laten wegen. Empathisch tot en met. Ik heb er zelfs vrede mee dat Volkert van der Graaf weer vrij rondloopt. Of dat Benno L. een woonplaats heeft. Ik loop over van begrip. Dus als je dan aan me vraagt of ik iets mooi, leuk, lief of aardig vind, dan zal ik nooit zomaar ja of nee zeggen. Mijn vrouw weet dat. Is ze naar de kapper geweest, ander model laten knippen, vraagt ze: ’Hoe vind je het?’ Dat is trouwens sowieso al handig, want ik had zelf natuurlijk nooit gezien dat er een stukje af was. ’Nou, ja, niet verkeerd, gaat wel’, stotter ik op zo’n moment. ’Eh, ik bedoel, het staat je leuk!’ Nee, ik moet echt moeite doen om zoiets te zeggen. Want weet je, ik denk altijd bij mezelf, wat maakt het uit? Over een paar dagen ben je er weer aan gewend. Dan zie je het niet eens meer. Het zal de reden zijn waarom ik al jaren dezelfde bloemen teel. En niet alleen ik, dat geldt voor het gros van de telers. Wij kweken onze bloemen, bloemisten gaan ermee aan de gang en de consument neemt ze af. Vraaggericht produceren? Trends volgen? Welnee. Daar beginnen we niet aan. De mensen kopen toch? En dan, veel te lastig allemaal. Straks moet je ook nog naar de Libelle zomerweek om te kijken wat er nu weer hip of hot is. Mij niet gezien. Wat dat betreft lijken tuinders wel een beetje op Henry Ford. ’Je kunt de auto in alle kleuren kopen, als het maar zwart is.’ Tja, die verf droogde het snelst, dus dat was wel zo handig. En zeg nou zelf, is de wereld er beter op geworden nu auto’s alle kleuren van de regenboog hebben? Ik bedoel maar. ’Ik kom het jurkje weer terugbrengen. Mijn man vond dat het me dik maakte.’ Verbouwereerd kijkt de verkoper haar aan. ’Je meent het niet! Hij heeft er echt geen verstand van! Het stond u prachtig!’ Kijk, zo iemand had dus tuinder moeten worden.

Simon Terpstra, Florensis, 06-53148626

24-06-14 15:59

Nieuws

„Hoe groot moet de primaire Nederlandse tuinbouwsector zijn om als totaal complex vitaal te kunnen blijven en zijn toppositie wereldwijd te kunnen behouden?” Die vraag stelde algemeen directeur Laan van Staalduinen van LEI Wageningen UR op 23 juni tijdens de presentatie van het jaarlijkse Landbouw-Economisch Bericht.

’thuisproductie’ en het innovatievermogen van de Nederlandse tuinbouw, moet Van Staalduinen onbeantwoord laten. Wel signaleert zij dat technische innovatie zijn grenzen kent. De tuinbouw zal volgens haar de komende jaren meer moeten inzetten op marktinnovatie. Daarbij speelt ketensamenwerking een grote rol.

Aanleiding is de analyse van het LEI dat er een verschuiving van bepaalde primaire productie plaatsvindt naar het buitenland. „Eerder zagen we dat al bij de verplaatsing van de rozenproductie naar Kenia. Nu zien we het ook binnen de varkenssector, in de zeugenhouderij. Veel Midden- en OostEuropese landen bieden veel ruimte, grondstoffen, goedkopere huisvesting en lagere lonen”, aldus Van Staalduinen. In de glastuinbouw ziet zij dat Nederlandse kassenbouwers en andere toeleverings- en diensverlenende bedrijven hun heil steeds vaker over de grens zoeken. Die export van kennis is niet nieuw, hoewel de crisis in de Nederlandse tuinbouw en het verdwijnen van het Productschap Tuinbouw volgens haar wel degelijk invloed hebben. Voor het Nederlandse agrocomplex als

Banken kritischer

totaal heeft kennisexport volgens Van Staalduinen grote gevolgen. „Het is daarom zaak goed te kijken naar je toegevoegde waarde als landen tuinbouwsector en je af te vragen hoe groot de primaire sector moet zijn om als totaal vitaal te blijven en de toppositie wereldwijd te laten behouden. Waarop specialiseren we ons, wat wil of kan Nederland in de toekomst nog produceren? En moet dat hier of elders gebeuren?” Vooralsnog kan het LEI die vragen zelf niet beantwoorden. Ook de vraag in hoeverre de verschuiving van Nederlandse productie naar het buitenland bedreigend is voor de

UITGEVER BDUmedia Afdeling Vak- en Publieksmedia Postbus 67, 3770 AB Barneveld, tel 0342-49 42 63, fax 0342 41 31 41 Uitgever: Wiljo Klein Wolterink MBA Verkoopleider: Ron van de Hoef, e-mail: r.v.d.hoef@bdu.nl

Colofon REDACTIE Schipholweg 1, Postbus 9324, 2300 PH Leiden e-mail: bloemisterij@hortipoint.nl www.vakbladvoordebloemisterij.nl

Directeur Elbert van den Berg Secretariaat Linda Laman 071-56 59 678 Alice Hoogenboom 56 59 679 Hoofdredacteur Elbert van den Berg 071-56 59 678 Eindredacteur Jenny Mostert 071-56 59 633 Vakredactie Politiek en economie Quincy von Bannisseht 56 59 637 Peter van Leth 56 59 688 Markt en afzet Arie-Frans Middelburg 56 59 687 Cindy van der Zwet 56 59 630 Teelt en techniek Hans Neefjes 56 59 638 Joef Sleegers 56 59 642 Bert Vegter 56 59 639

Colofon nieuws foto.indd 40

Tevens signaleert Van Staalduinen dat landen tuinbouwbedrijven steeds meer geld van banken zijn gaan lenen. In de afgelopen tien jaar is de hoogte van het geleende bedrag meer dan verdubbeld: van gemiddeld € 315.000 naar € 700.000 per bedrijf, zo becijferde het LEI. Redenen daarvoor zijn onder meer schaalvergroting en verduurzaming van de productie onder invloed van maatschappelijke eisen. Als gevolg van de zogeheten Basel III-akkoorden worden banken echter ook steeds kritischer en lenen ondernemers minder geld uit. Van Staalduinen noemt dat laatste zorgelijk. „Als deze situatie bijvoorbeeld nog vijf jaar aanhoudt, zal er steeds minder worden geïnvesteerd, wat negatieve gevolgen zal hebben voor de positie van de sector.” <

Bureauredactie Carolyne de Vries Lentsch, Jolanda de Wekker Webredactie Erik Rotteveel Vormgeving Diseno Vormgeving Fotografie Gerdien de Nooy Freelancers Gert van den Berg, Hermen de Graaf, Bernadette Hoefsloot, Harmen Kamminga, Ank van Lier, Astrid Zoumpoulis-Verbraeken

ABONNEMENTENSERVICE Mutaties en bezorging Abonnementen kunnen op elk gewenst tijdstip ingaan. Opgave via vakbladvoordebloemisterij.nl of bij de abonnementenservice. Abonnementen lopen automatisch door, tenzij uiterlijk twee maanden voor vervaldatum bij de abonnementenservice wordt opgezegd. Dit kan schriftelijk, telefonisch of per e-mail. Ook voor informatie over een lopend abonnement en klachten over de bezorging kunt u contact opnemen met de abonnementenservice, BDUmedia, afdeling Vak- en Publieksmedia, Postbus 67, 3770 AB Barneveld. Op werkdagen is de abonnementenservice telefonisch bereikbaar van 8.30 uur tot 14.00 uur op 0342-494844, e-mail: abonnementen@bdu.nl. Prijzen Jaarabonnement: € 349,60. Studenten 25% korting; 65 plussers 15% korting. Jaarabonnement Europa: € 449,65 (België: € 377,70). Jaarabonnement buiten Europa: € 466,50. Genoemde prijzen zijn inclusief 6% btw en verzendkosten. ADVERTENTIE-EXPLOITATIE Verkoopleider: Ron van de Hoef, 0342 - 494263, 06 - 51806325, e-mail r.v.d.hoef@bdu.nl Media-adviseur: Gert-Jan Bloemendal, 0342-494807 e-mail: g.bloemendal@bdu.nl

Vakblad voor de Bloemisterij is een wekelijkse uitgave van de Stichting Vakinformatie Siergewassen en BDUmedia, Vak- en Publieksmedia. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Lezers wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Algemene voorwaarden: op alle aanbiedingen, offertes en overeenkomsten van BDUmedia B.V. zijn van toepassing de voorwaarden, welke zijn gedeponeerd ter Griffie van de Arrondissementsrechtbanken en de KvK.

Druk: BDU Media

26 (2014)

24-06-14 15:59

Kasgenoten

A genda Binnenland Nationale Lathyrus tentoonstelling, Appeltern. Info: www.lathyrus-vereniging.nl Plantarium, vakbeurs voor de boomkwekerij, Boskoop-Hazerswoude. Info: www.plantarium.nl Nationale zomerbloemententoonstelling, Oude Kerk, Naaldwijk. Info: www.nzbt.nl Autumn Fair, Naaldwijk. Info: www.floraholland.com

IFTF, vakbeurs, Vijfhuizen. Info: www.iftf. nl Trade Fair, Aalsmeer. Info: www.floraholland.com Kom in de Kas, landelijk evenement. Info: www.komindekas.nl

FOTO: JOeF SleegerS

genur.nl

Leeftijd: 46 jaar Plaats: Almere Teelt: rozen in diverse kleuren Oppervlakte: 3,8 ha

LTO Glaskracht Nederland

Jaap Termeulen

Lisse.

Buiten hangt een bordje ’Leve het bruidspaar.’ Wie gaan er trouwen? voor de Floriade. Alle bezoekers kregen een roos. Nu verhuur ik hem voor bruiloften.”

Buitenland Öga, vakbeurs voor de groene branche, Koppigen, Zwitserland. Info: www.oega.ch

Lukt het een beetje om de boog te verhuren?

Info: www.messe-essen.de Florall, vakbeurs, Gent, België. Info: www.florall.be. Green is Life, beurs, Warschau, Polen. Info: www.greenislife.pl Four Oaks Trade Show, Cheshire. Info: www.fouroaks-tradeshow.com

veel meer uit sociale media te halen, denk ik.”

www.flowers-expo.ru/en. Agriflor, Quito, Ecuador. Info: www.agriflor.com.

Verkoopt u ook oranje rozen?

essen.de

Welke rozen teelt u? „Ik heb drie hoofdsoorten en een paar kleine soorten. De exclusievere kleuren; bewust geen rood en wit. Op die manier probeer ik de kosten laag te houden. Onlangs heb ik een bed Armando gezet, een lila soort die het goed doet in de huisverkoop. In het voorjaar heb

„Inderdaad, maar ik heb weinig gemerkt van de oranjegekte. De oranje roos doet het jaarrond ongeveer hetzelfde, met een piekje voor Internationale Vrouwendag. Wel in de huisverkoop wordt er eerder een bosje oranje meegenomen.”

Gaat het goed met de huisverkoop? schuur die de klanten kan helpen. De boeketten maak ik zelf. Ik speel met het idee om er een winkeltje van te maken. Het is nu een tafel in de schuur. Aan de andere kant moet het bloemist.”

Zou u niet een groot bedrijf in Afrika willen opzetten?

Dat klinkt een beetje somber. Onderstaande symbolen hebben de volgende betekenis en verwijzen naar de website vakbladvoordebloemisterij.nl

Documenten en linken naar website

26 (2014)

Kasgenoten agenda_nw.indd 41

Foto’s

brandt. De bloemist weet nog amper wat het is, laat staan de consument. Het zou mooi

Filmpjes

24-06-14 15:59

ASFALTEERBEDRIJF ASVEBO B.V.

VOOR AL UW ASFALT EN VERHARDINGEN DOOR GEHEEL NEDERLAND

Wij asfalteren bij bedrijf en particulier. Ook leveren wij zuurbestendig-asfalt t.b.v. voersilo’s en voergangen. En leggen wij ook vloeistofdichte Zoab-asfaltvloeren aan met keuring en certificaat. Wij zijn onbetwist de asfalt en silo-specialist. Dus bel nu snel voor een vrijblijvende prijsopgave en wij komen binnen 48 uur bij u langs voor een geheel vrijblijvende offerte.

M.V.G. ASVEBOB.V. Morsweg 55 C1 - 2312 AB - Leiden tel: 06-47813340

VA N K L I N K

STOOMKETELVERHUUR HORTICULTURAL MACHINES AND MATERIALS AROUND THE GLOBE

Voor andere werkzaamheden vraag naar de mogelijkheden

EVAL: voor elke situatie juiste installatie

VEBU V.O.F. Kasonderhoud - Glasreparatie - Goten smeren - Overspuiten - Goten reinigen - Diverse reparaties Tel. 06-51 35 04 52 e-mail: buddys37@hotmail.com

Een degelijk advies, prima service en een betrouwbare begeleiding… Samen met de klant bedenken onze technici steeds de beste oplossing. Daarbij kijken ze niet alleen naar het optimaal functioneren van installaties, maar ook naar betrouwbaarheid en energieverbruik. Installatieburo E VAL B.V.

;b[ajhej[Y^d_[a

Galglaan 11 s 2311 ND Rijnsburg Tel. 071 402 26 21 s eval@eval.nl

Ae[bj[Y^d_[a

www.eval.nl

Ab_cWWjj[Y^d_[a

MWj[hj[Y^d_[a

HOEK VAN HOLLAND T 0174 64 20 40 • KASSENSLOOP • (ROZEN)GEWASSEN UITRUIMEN • GEVRAAGD: ASSIMILATIELAMPEN EN WKK-INSTALLATIES • WWW.MUSTANGDEMOLITION.NL

Vastzetsysteem betonplaat

KUMA II B.V. Industrieweg 17-21 • 4181 CA Waardenburg Telefoon +31 (0)418 - 652544 • Fax +31 (0)418 - 652084 E-mail sales@kumaplastics.nl

Bloempotten Opzetstukken Inpakstokken Aanverwante artikelen

Gereedschapen matrijzenmakerij Spuitgieten Recycling van kunststof

www.kumaplastics.nl

583475.indd 42

BETONPAD VOOR CONTAINERVELD

/i °\Êä{£ÈÊÎ ££{ÇÊUÊ v JÃV i iÛ Ã°

WWW.SCHELLEVIS.NL

WILT U OOK ADVERTEREN OP DEZE PAGINA? BEL: 0342-494290

25-6-2014 12:06:07

583476.indd 43

25-6-2014 12:01:09

Betere houdbaarheid Hortensia met Florissant 810 â€œVorig jaar hebben we uitgebreid vaasleven onderzoek gedaan met verschillende rassen onder verschillende omstandigheden. Florissant 810 gaf steeds het beste resultaat en de verschillen in houdbaarheid met andere middelen waren groot, tot 300%.â€? Arie en Elly Slingerland Snijhortensiakwekerij Slingerland van Buren BV

Arie en Elly telen 12 verschillende soorten snijhortensia op 2Ha en hebben bijna 8 jaar ervaring. Kwaliteitsconcessies worden niet gedaan want een tevreden consument is in hun ogen goud waard. Dergelijke voortrekkers heeft Florissant nodig omdat toegevoegde waarde wordt erkend. Specialisten van toeleverancier Benfried speelden ook hier een cruciale rol bij de kennisoverdracht.

810

www.benfried.com

583477.indd 44

De veiling verplicht het gebruik van Florissant 600 in het aanvoerwater, dit product bevat echter aluminiumsulfaat waardoor sommige rassen van kleur kunnen veranderen. Florissant 810 is hier vrij van en heeft tevens de perfecte samenstelling om zowel kruidachtige als verhoutte Hortensia stelen een betrouwbare houdbaarheid te geven.

www.florissant.nl

25-6-2014 12:06:43