VBB_07-2015 by Stichting Vakinformatie Siergewassen

Opvallen op Relatiedagen 14

8 Greenpeace:

18 Wat is Big Data

22 Inspiratie en

36 Eenvoudig

allemaal mee?

beleving op Retail Experience

ontvochtigen met een enkele tool

â€™Wie nu anticipeert

Cover-nw.indd 1

11-02-15 14:40

ƉƉƉƉƉƉƉ%)ƉakkF ) : k)F k a)c ƉƉƉƉ cƉ¬ Ɖ% %

ƉƉƉƉƉƉƉ%)ƉakkF )

: k)F k a)c ƉƉƉƉ cƉ¬ Ɖ% %

a) Ɖ cF)UƉ :){ )c )) %Ɖ UXFU ¥ ))a

623696.indd 2

11-2-2015 12:59:15

B 10 ’We laten ons gezicht zien, ook

Vakblad voor de

Opinie 4

Interview: ’Door samenwerking kan rendement roos omhoog’

Commentaar: Markt dwingt telers milieuzaken op orde te hebben

Stelling: Advies internationalisering is Rabo-onwaardig

Nieuws 6

Een selectie uit het meest recente nieuws

Greenpeace:

Vragen:

Column:

Afzet: ’Ik snap het wel, maar toch ook weer niet’

Afzet:’Samenwerking begint met vertrouwen’

Afzet: Retail Expercience draait om inspiratie en beleving

Markt 28

Meer pogingen verbreding Nederlandse rozenaanbod

Krimp Nederlandse grootbloemige rozen zet door

29 30

34 Het vergeten element Si

Rusland trekt hard aan 1-takkers phalaenopsis

Teelt Het vergeten element Si 36

Klimaatregeling: Simpel ontvochtigen met een enkele tool

Column: Kees van Egmond

Keukenhof:

pioen, tulp, lelie, lisianthus

Nieuws

enkele tool

Sporodex nog niet in poedervorm

Service Klaas Schouten Voorplaat:

7 (2015)

Inhoud.indd 3

11-02-15 15:52

Opinie Aad Fransen, teler en voorzitter RosaHolland:

’Door samenwerking kan rendement roos omhoog’

fOtO: Hans neefjes

Zestien telers van de roos Red Naomi! vormen sinds kort de coöperatie RosaHolland. Samen hebben ze 55 ha, ofwel twee derde van het areaal

beter rendement om onze toekomst zeker te stellen”, aldus Aad Fransen. Hans Neefjes hneefjes@hortipoint.nl

Een beter rendement wil iedereen. Waarom gaat het jullie lukken? „Omdat we samenwerken aan uniformiteit, betrouwbare kwaliteit, een goede prijs-kwaliteitverhouding en uitstraling. En samen kunnen we grote orders oppakken die je als individueel bedrijf niet kan invullen. Bij sommige kopers heerst de gedachte dat ze voor grote partijen rozen alleen bij buitenlandse aanvoerders terecht kunnen. Met RosaHolland willen we het tegendeel bewijzen.”

„Het is altijd een combinatie van factoren. Red Naomi! is een ijzersterk product. Voorlopig is er geen betere rode roos. De handel is er ook zeer tevreden mee. Het kwaliteitsverschil met buitenlandse rozen is groot. Met een goede prijs-kwaliteit, uniformiteit en toegevoegde waarde willen we ons nog duidelijker onderscheiden. Met nieuwe concepten en acties hopen we impulsaankoop en afzet te verbeteren. De uitdaging is

Elbert van den Berg hoofdredacteur evandenberg@hortipoint.nl

De klok is voor iedereen belangrijk. Alle marktpartijen kijken daar naar. De klok is maatgevend. Altijd.”

Niet bang dat de voorsprong in kwaliteit eindigt?

Geven de leden van RosaHolland hun identiteit op?

„Angs is een slechte raadgever. Feit is dat Red Naomi! door veredelaar Schreurs nu wordt getest bij telers in Afrika. Dat houden wij niet tegen. We kunnen er wel voor zorgen dat de Nederlandse Red Naomi! zijn goede naam en marktpositie behoudt.”

„Nee. Iedere teler blijft vooralsnog vrij om te ondernemen zoals hij dat wil. We hebben wel afspraken gemaakt over kwaliteit, marketing en verkoop. Elke twee weken stuurt ieder bedrijf een bos rozen in voor onafhankelijk kwaliteitsonderzoek bij FloraHolland. En bij gezamenlijke orders laten we aparte testen doen. Verkoper Edwin Erwich is sinds eind 2014 drie dagen per week op zoek naar marktkansen die we als RosaHolland kunnen invullen. Denk dan ook aan samenwerkingen met goede doelen, parfumerieketens of afzet richting klanten of landen die nog niets met Red Naomi! deden. Wat ons betreft is over alles te praten. Onze verkoper weet nu al wat we in 2015 in aanbod hebben. Hij wordt geïnformeerd door een werkgroep van vier telers die nauw contact heeft met de overige leden.”

RosaHolland is synoniem voor Red Naomi! ?

concurreren?

Commentaar

om vooral in dalperiodes de middenprijs op te krikken, met name in de lengtes 50, 60 en 70 cm.”

„Op dit moment wel, maar we sluiten niet uit dat er samenwerking komt met telers van andere cultivars of andere Hollandse rozencollectieven. RosaHolland moet je zien als een collectief dat de vraag naar Nederlandse rozen wil verbeteren. Dat kan via directe afzet en door een beter evenwicht tussen aanbod en vraag op de klok.”

Markt dwingt telers milieuzaken op orde te Als telers van bloemen en planten al het idee zouden hebben, dat ze misschien minder scherp in de gaten worden gehouden op het naleven van -

les van waterschappen op lozingen of zoals recent

dat echt niet gedaan omdat milieu-organisaties dat

strengere eisen aan (de toelating van) gewasbe-

Opinie_NW.indd 4

7 (2015)

11-02-15 14:55

Wilt u uw mening geven? Stuur een brief naar postbus 9324,

Stelling

Advies internationalisering is Rabo-onwaardig -

RosaHolland? „Klopt. De werkgroep verkoop noemde ik al. Daarnaast zijn er werkgroepen die zich richten op kwaliteitszaken, marketing en keteninnovatie. Bij dat laatste kan het gaan om verpakking of logistiek die in de afzetketen betere afstemming en kwaliteitsbehoud mogelijk maken.”

Wat is uw visie op rozenteelt in Nederland? „Er zal altijd rozenteelt blijven. Wereldwijd stellen we niet zoveel meer voor als het gaat om aantallen. Druk je het uit in prijs en kwaliteit, dan spelen we nog een belangrijke rol. Waar het eindigt? Red Naomi! is nu tien jaar op de markt. In het verleden was er altijd een beter ras die het stokje na tien jaar overnam. Voor het eerst is dan nu zo. Dit zegt iets, maar niet alles over de situatie in Nederland. Samen met FloraHolland en Florpartners zijn we als groep begin 2014 aan de slag gegaan om onze positie te verbeteren. Dat mondde uit in RosaHolland.”

„We hebben samen het bloemistenmerk ’Art’ ontwikkeld, dat we testen bij enkele cash-and-carry’s. Zoals gezegd, behoudt iedere teler zijn eigen identiteit in hoezen, logo’s of andere zaken voor zijn eigen klanten. Klanten van RosaHolland kunnen bij orders ook hun voorkeuren uitspreken. Samen zoeken we desgewenst naar mogelijkheden voor private of ’special’ labels voor speciale acties.”

bromeliakweker in Woubrugge „Heel vroeger was de Rabobank een betrouwbare ven goed kon adviseren en leningen verstrekte als dienstverlenende instelling. Ondermeer door de euriborde zaken nu heel anders en zit niemand

groeien in eigen land en nu moeten we naar het buitenland. Het zou de Rabo-

de huidige garanties in het leenstelsel

tuinbouw nog gestimuleerd met een

Marita Goudriaan, rozenteler in Almere raadgever. In het verleden hebben gemaakt en dat Rabobank nog steeds vele miljoenen per jaar overwilden, opgedrongen en nu denkt Rabobank de oplossing te vinden in het buitenland. advies: verkoop uw kennis in het buiMag ik Rabobank er even aan herin-

leliebroeier in Moerkapelle en Luttelgeest Daarnaast stellen afnemers (vooral retailers) steeds strengere eisen. Minder middelen en hogere markteisen dwingen telers hun milieuzaken op orde te hebben.

iets van onze Rabobank. Advies van deze heren

Ze moeten bedenken hoe ze een geldstromen. Laat ons dan maar zelf de

bezighouden met hetgeen

beperken. Dan kan het beperkte middelenpakket

te danken, het is gewoon simpel een geldwinkel. Als je geld nodig hebt, ga je het halen en als je het over hebt, dan breng je het daar. Deze zaken moet de bank tegen

kunnen telen. Vakkennis verkopen is een bom leggen onder je eigen tuin. Of zullen we allemaal maar diensten gaan

land niet kunnen maken.”

7 (2015)

Opinie_NW.indd 5

11-02-15 14:56

Nieuws Lees meer op de website Op deze pagina’s vindt u een selectie uit het nieuws. Een uitgebreide versie van deze berichten maar ook ander

■ Het online bloemenabonnement Bloomon gaat, behalve in Nederland, nu ook in Duitsland bezorgen. Op termijn is verdere uitbreiding in Europa het doel, stelt oprichter Hurenkamp. Bloomon werd in november 2014 opgericht.

■ De olieprijs zal de komende tijd weer langzaam omhoog gaan. De vraag naar olie zal geleidelijk weer toenemen, terwijl de productie van ruwe olie die ontwikkeling niet helemaal zal kunnen bijhouden. Dat stelt het Internationaal Energie Agentschap (IEA) in haar jongste olierapport.

■ DNA Green Group overweegt op termijn een beursgang. Dat zei bestuursvoorzitter Biense Visser op 10 februari in het Financieele Dagblad. Hij noemt het aanvragen van een beursnotering de meest voor de hand liggende optie voor het veredelingsbedrijf. De onderneming die een omzet van om en nabij de € 180 miljoen heeft, is voor het grootste deel in handen van investeringsmaatschappij H2 Equity, dat in oktober 2009 nog mede-investeerder werd in Agribio. De verwachting is dat de investeringsmaatschappij haar investering in DNA Group te gelde zal maken. Volgens Visser is er nog geen concreet plan om daadwerkelijk de beurs op te gaan. DNA Group nam vorige maand Rijnplant en Terra Nigra over.

■

komende vier maanden Minister Kamp (EZ) beperkt de gaswinning tot 1 juli 2015 tot 16,5 miljard m3. Dat maakt het mogelijk de winning in juli eventueel te verminderen tot het niveau van leveringszekerheid (35 miljard m3), mocht nieuw onderzoek daartoe aanleiding geven, zo heeft de bewindsman de Tweede Kamer op 9 februari laten weten. Kamp laat tevens onderzoeken wat de gevolgen zouden zijn als Nederland overwegend buitenlands gas zou inkopen.

■ De Tuinbouw Ontwikkelingsmaatschappij (TOM) concentreert zich voortaan op de ont-

Nieuwskort2.indd 6

Handgemaakte boeketten en schaalarangementen stonden afgelopen maandagmiddag klaar om bewonderd te worden in de aula van MBO Greenport leerlingen van Flora College, VMBO Maasland en MBO Greenport. Alle deelnemers werkten met dezelfde materialen. De vakjury was onder de indruk van het niveau, hoewel de verschillen groot waren. Het organiseren van beroepenGreenport. De competitie werd gewonnen door Whitney Baarda, studente Bloem & Styling reageerde verrast. „Ik had niet verwacht dat ik zou winnen. Er waren veel kandidaten die mooie arrangementen maakten.”

wikkeling van het glastuinbouwgebied Nieuw Prinsenland in Dinteloord. De provincie NoordBrabant neemt de volledige financiering van de TOM op zich. Dat hebben Provinciale Staten van Noord-Brabant op 6 februari besloten. Met de omvorming van de TOM, die zich voorheen richtte op de ontwikkeling van meerdere glastuinbouwlocaties in Noord-Brabant, is in totaal € 75 miljoen gemoeid.

■ Werklozen interessanter voor kleine werkgevers Kleine werkgevers kunnen vanaf 2016 volledig profiteren van de € 7.000 premiekorting als ze uitkeringsgerechtigden in dienst nemen. De ministerraad heeft onlangs ingestemd met een aanpassingsvoorstel hiertoe van minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

■ Gelders college houdt vast aan Gedeputeerde Staten van Gelderland hebben op 3 februari het ontwerp Provinciaal Inpassingsplan (PIP) voor de herstructurering van de tuinbouw in de Bommelerwaard vastgesteld. Hoewel het college het plan op enkele punten

heeft aangepast, is de onder tuinders zeer omstreden systematiek rond de wijzigingsbevoegdheid intact gelaten. Verder krijgen in de extensiveringsgebieden in de Bommelerwaard nog slechts zeven glastuinbouwbedrijven beperkte mogelijkheden om uit te breiden. De verantwoordelijke Statencommissie boog zich op 11 februari over het PIP. De uitkomsten van dat debat waren bij het ter perse gaan van dit blad nog niet bekend.

■ Pure Seasonal Flowers sluit zich Pure Seasonal Flowers heeft zich als zesde partner aangesloten bij het promotieproject Bouquet Tales, dat als doel heeft de bloemist ervan te overtuigen dat hij zich door het gebruik van boeketten beter kan positioneren. Het project kon al rekenen op de steun van de productpromotiegroepen Just Chrys, Anthurium, Hydrangea, Avalanche+ en Simply Calla.

■ Onderzoek naar vrachtwagen-/ spoorterminal in Westland Het Cluster Agrologistiek Westland, CargoBeamer en Ballast Nedam gaat gezamenlijk onderzoek doen naar de mogelijkheden van 7 (2015)

11-02-15 15:11

FOTO: GERDIEN DE NOOY

Gelezen op Twitter Theo Dirkx (@TheoDirkx) Hoe lang houden we dit nog vol? 1 1/2 uur veilen per dag. #kosten @ FloraHolland. ■ LEI: ’Opengrondstuinders positiever over toekomst’

Maria vd Heijden (@MariavdHeijden

Opengrondstuinders zijn, vergeleken met andere agrarische ondernemers, positiever gestemd over de situatie op hun bedrijf over twee of drie jaar dan in het vorige kwartaal. Dat blijkt uit de jongste Agro Vertrouwensindex van LEI Wageningen UR die op 5 februari is verschenen. De stemming naar de toekomst toe is onder glastuinders vrijwel hetzelfde gebleven als in het vorige kwartaal, tuinders blijven weinig vertrouwen in de toekomst hebben. Dit ondanks het feit dat glastuinders goede oogsten rapporteren.

Mislukte schaalvergroting door durfondernemers. Doet zeer met Westland minnend hart http:// brandpunt.kro.nl /crisis-in-de-kassen.

■ ’Green Well Westland ligt

voorlopig nog weken stil’ Green Well Westland ligt voorlopig nog vijf tot zes weken stil vanwege een verstopping in de aanvoerleiding. Dat is de verwachting van Jos Scheffers, woordvoerder van het aardwarmteproject. Als gevolg van de problemen wordt er sinds eind november 2014 geen warm water meer omhooggepompt. een terminal voor het Westland. Met deze techniek is het mogelijk vrachtwagentrailers en -opleggers uit te wisselen tussen de weg en het spoor. De drie partijen hebben hiervoor een intentieovereenkomst ondertekend tijdens de Fruit Logistica 2015, die momenteel plaatsvindt in Berlijn.

■ ’Aardwarmtebron TU Delft kan glastuinbouw veel kennis opleveren’ Het Delft Aardwarmte Project (DAP) op de campus van TU Delft, kan – als de aardwarmtebron eenmaal actief zou zijn – een schat aan waardevolle informatie opleveren voor de glastuinbouw. Dat zei professor David Bruhn, die als hoogleraar Geothermal Engineering bij het project betrokken is, in zijn intreerede op 3 februari. De ’aardwarmteprofessor’ pleitte ervoor in Delft naar diepe geothermie te gaan boren in de triasaardlaag. Het Delftse project zou dan interessante data kunnen opleveren voor bijvoorbeeld het consortium FloraHollandHVC-Westland Infra dat eind dit jaar op meer dan 4 km diepte naar aardwarmte wil gaan boren. Of het DAP überhaupt van de grond zal komen, is de vraag omdat financiering vooralsnog niet is gevonden. 7 (2015)

Nieuwskort2.indd 7

■ Ondernemers laten trouwe Veel tuinbouwondernemers nemen trouwe, tijdelijke (uitzend)krachten niet langer aan uit vrees voor hoge transitievergoedingen. Dat blijkt uit een inventarisatie van LTO Nederland. De organisatie zegt er begrip voor te hebben dat ondernemers zo de onverwachte financiële gevolgen van de regeling voor willen blijven. Met ingang van 1 juli hebben werknemers namelijk recht op een transitievergoeding als hun arbeidscontract niet aansluitend wordt voortgezet.

■ FloraHolland voert facebookFloraHolland heeft de afgelopen twee weken voor het eerst een facebookcampagne gevoerd om bloemen te promoten voor Valentijnsdag. De campagne hanteerde de slogan ’Natuurlijk geef je bloemen op Valentijnsdag!’. Met de campagne, die 4 februari startte, wilde de veiling consumenten er op wijzen dat bloemen hét cadeau zijn voor Valentijn. De facebookactie vloeide voort uit de nieuwe FH2020strategie.

Eric Moor (@eric_moor) #Brazilie, kwekers worden voorzichtig hier. Sprake van recessie, elektra stijgt met 30a40 %, water gaat op rantsoen, landen tuinbouw eerst.

Jakob Kiers (@J_Kiers_Lelies) Ondertussen op een #toilet in #Leipzig #lelies en #tulpen

Hoppenbrouwer (@Bhoppenbrouwer) NS deelt ’spontaan’ tulpen uit in Utrecht telegraaf.nl/ Timo Huges is goed bezig :-)

Maarten Beekenkamp (@Beekenkamp) Volgende week naar Polen, ook daar veel productie op staan voor #Valentijnsdag. Wat gaan we toch veel bloemen leveren volgende week!

Discussie op LinkedIn Rabo wijst telers op kansen in buitenland In de update van de World Flower Map wijst Rabobank Nederlandse telers op de mogelijkheden van internationalisatie. Telers zouden teeltkennis kunnen aanbieden in opkomende productielanden of ter plekke gaan produceren. De bank ziet dit als mogelijkheden om de toegenomen internationale concurrentie te pareren nu de groei van de Europese markt tot stilstand is gekomen. De grootste financier van de Nederlandse tuinbouw die kwekers de weg wijst naar het buitenland. Wat zegt dat over haar geloof in de sierteelt in Nederland?

11-02-15 15:11

Michiel van Geelen en Kees Kodde, Greenpeace:

In december werd de tuinplantenbranche opgeschrikt door een rapport van Greenpeace. De milieuorganisatie had op veel planten stoffen gevonden die zoekt de tuinbranche naar een antwoord. Een interview met campagneleiders Michiel van Geelen en Kees Kodde van Greenpeace. Joef Sleegers jsleegers@hortipoint.nl

Van Geelen: „Je zou kunnen zeggen dat het gebruik van hommels de schaalvergroting in de glasgroenteteelt mogelijk heeft gemaakt. Vroeger moesten tuinders de bloemen trillen. Dat was op de huidige oppervlakten onbegonnen werk geweest.”

moeten. Niet alleen middelen die schadelijk zijn voor bijen, maar ook voor andere organismen, of de mens.” Kodde: „Volledig biologisch is moeilijk vanuit de huidige situatie. We willen de retail, de politiek en de kwekers overhalen om flinke stappen te zetten in die richting.”

Van Geelen: „We beseffen goed dat de tuinbouwsector niet van de ene op de andere dag biologisch kan worden. Daarom is het een eerste stap om de meest schadelijke middelen te verbieden. We streven naar pesticidenvrij. Dat zal stapje voor stapje

De consument heeft geen geld over voor biologische planten... Van Geelen: „De retail is ervoor verantwoordelijk wat de consument als een redelijke prijs ervaart. De klant koopt gewoon wat er in het schap staat. Als hij altijd kiloknal-

Foto: JoeF SleegerS

Kodde: „Slecht. Van de 358 soorten wilde bijen in Europa wordt de helft met uitsterven bedreigd, blijkt uit onderzoek in opdracht van de Europese Commissie. Alarmerende cijfers. Sinds twee jaar gaat het iets beter met de honingbijen. Onduidelijk is nog waar dat aan ligt. Bijen zijn belangrijk voor de bestuiving van wilde planten en landbouwgewassen. Ze zijn de spil in de voedselketen. Zonder bijen zou eenzesde van de voedselvoorziening wegvallen, met name fruit en groenten. Steeds meer onderzoek wijst uit dat meer diversiteit van bestuivers een hogere opbrengst geeft.”

Michiel van Geelen en Kees Kodde: „Je zou ziektegevoelige rassen niet moeten verkopen. De consument koopt gewoon wat er in het schap staat.”

Greenpeace.indd 8

7 (2015)

10-02-15 17:23

lers en plofplantjes krijgt voorgeschoteld, dan is dat de normale prijs voor hem. Hij weet niet beter. De consument denkt dat het een goed product is, met bijvoorbeeld een luchtzuiverende werking, en is blij dat het zo goedkoop is. Hij beseft niet hoeveel pesticiden er zijn gebruikt.”

Hoe staat het met het gebruik van middelen in Nederland? Van Geelen: „Tot 2000 is dat flink gedaald. Sindsdien is de daling gestopt. Uit cijfers van het CBS blijkt dat het gebruik van pesticiden in 2012 hoger was dan in 2000. Het valt trouwens op dat de verkoopcijfers twee maal zo hoog zijn als de gebruikscijfers. Daar is geen bevredigende verklaring voor.” Kodde: „We horen juichende verhalen dat de impact op het milieu drastisch is verminderd. Dat is echter gebaseerd op berekeningen: spuitvrije zones, bepaalde spuitdoppen, recirculatie. Daarbij gaat men ervan uit dat de regels 100% worden nageleefd. Dat blijkt in de praktijk tegen te vallen.” Van Geelen: „De verschillen tussen telers zijn groot. Het is jammer dat er zo weinig uitwisseling van ervaringen is. Dat zal er niet beter op worden nu het Productschap Tuinbouw is opgeheven. Telers moeten onderzoek zelf gaan financieren en zullen de resultaten eerder voor zichzelf houden.”

Als een middel is toegelaten mag Kodde: „Voor de middelen zelf wordt dat inderdaad onderzocht, maar men ziet dingen over het hoofd, zoals bepaalde emissieroutes of het cocktaileffect. Zo zijn combinaties van insecticiden en fungiciden die schadelijk zijn voor bijen, omdat schimmels een bepaalde rol vervullen in het nest.”

De tuinbouw is toch heel hard bezig met geïntegreerde teelt? Kodde: „Dat klopt, en dat is mooi, maar dat gaat niet altijd gepaard met minder gebruik van pesticiden.” Van Geelen: „Tegenwoordig wordt dit flitsend gepresenteerd als ’geïntegreerde teelt’. Het zijn echter twee methoden die elkaar bijten. Als je één keer pesticiden moet gebruiken, dan leggen de natuurlijke vijan7 (2015)

Greenpeace.indd 9

den het loodje en zit je weer helemaal in de chemie. De oplossing is niet simpel. Men moet meer uitgaan van preventie: kasklimaat, plantafstand, resistentieveredeling. De sierteelt loopt met resistentieveredeling ver achter op de groenteteelt.” Kodde: „Wij zien veel potentie in weerbaarheid. In de veredeling is dat helemaal misgelopen. Je zou kwetsbare rassen gewoon niet moeten verkopen. Ik zie soms op het oog dezelfde planten, waarvan de ene gevoelig is en de andere niet. Wil de consument per se die ene gele? Ik geloof dat nooit. De retail bepaalt wat er wordt gekocht.”

Kan residu dan niet komen van plantmateriaal uit het buitenland? Van Geelen: „Het is moeilijk na te gaan of residu afkomstig is van de teler in Nederland of van uitgangsmateriaal uit het buitenland. Voor het milieu maakt dat trouwens niets uit. Het is van de zotte dat MPS geen eisen stelt aan uitgangsmateriaal. Andere keurmerken, zoals FSC voor hout of Skal voor biologische producten, kijken veel verder de keten in.”

Van Geelen: „Hoe houdbaar is het voor telers om op deze manier door te gaan? Het aantal bestrijdingsmiddelen neemt af. Voor fabrikanten is het niet interessant meer om een toelating voor de Nederlandse markt aan te vragen. Telers die hierop anticiperen hebben hier straks profijt van.”

len sneller beschikbaar komen? Van Geelen: „Dat klopt. Er bestaat een Greendeal en de Kamer vraagt daar al jaren om. Wij ondersteunen dat in principe. Wel zijn we huiverig om een paard van Troje binnen te halen. Daarmee bedoel ik: de geschiedenis leert dat nieuwe middelen vaak schadelijker blijken dan aanvankelijk werd gedacht. Pyrethroïden werden ontvangen als milieuvriendelijk alternatief voor organofosfaten. Neonicotinoïden zouden weer veel minder schadelijk zijn dan pyrethroiden. Dat viel tegen. Zo is bijvoorbeeld de oppervlaktewaternorm voor imidacloprid sinds de toelating in 1995 met een factor 23.000 keer aangescherpt. Steeds loopt de toelating achter de feiten aan. Dat geeft weinig vertrouwen in de beoordeling door het Ctgb.”

retail en niet op de consument? Van Geelen: „De oplossing moet van de politiek, de retail en de kwekers komen. Politiek en retail hebben de meeste invloed.” Kodde: „Wij richten ons met name op de politiek. Die moet gelijke spelregels maken voor iedereen. Een retailer of teler die voor de troepen uitloopt, loopt een risico. Daarom willen we een level playing field.” Van Geelen: „De overheid heeft veel schade veroorzaakt door haar waggelbeleid. Er zijn in het verleden subsidies ingesteld voor omschakeling naar biologische teelt, die later weer zijn ingetrokken. Dat is kortzichtig.”

Speelt deze discussie ook in het buitenland? Kodde: „Jazeker. Sommige Engelse, Duitse, Oostenrijkse en Franse retailers zijn hun eisen sterk aan het opschroeven. In Engeland zijn er bijvoorbeeld retailers die geen neonicotinoïden meer op hun producten willen aantreffen. Buitenlandse retailers doen veel meer residu-onderzoek.”

Kodde: „Daar doen we nooit mededelingen over. We blijven de sector in de gaten houden. Ook sturen we in februari een vragenlijst naar tuincentra en bouwmarkten, om te vragen naar hun beleid voor het terugdringen van pesticiden. Vervolgens maken we een ranglijst. Ook zijn we in gesprek met supermarkten over dit onderwerp.”

Hoe zit het met de nultolerantie in siergewassen? Van Geelen: „Nultolerantie is inderdaad een probleem, dat alleen internationaal opgelost kan worden. Daarnaast speelt dat klanten nog vaak onbekend zijn met ecologische plaagbeheersing. Mensen schrikken als ze in een ecologisch geteelde plant een paar luizen aantreffen. Ze beseffen dan niet dat sluipwespen hier hoogstwaarschijnlijk hun eitjes in hebben gelegd, waardoor ze de biologische bestrijders gratis meegeleverd krijgen. Daar hoort dus een verhaal bij.” <

10-02-15 17:23

Quincy von Bannisseht qvb@hortipoint.nl

„We verwachten dat deze bedrijven in de aanloop naar Valentijnsdag, volop in productie zullen zijn. Mogelijk wordt daarbij meer water gegeven om de bloemen sneller te laten groeien. Het risico dat een bedrijf daardoor drainwater moet spuien, is dan aanwezig”, legt Jacques Rozendaal uit. Hij is senior handhaver van het Team Toezicht en Handhaving van Delfland. Zijn collega Marc van Cappelle vult aan: „We willen nagaan of er illegale lozingen plaatsvinden. Maar het kan ook zijn dat bedrijven over een voldoende grote rioolwaterbuffersilo beschikken zodat er niet hoeft te worden geloosd.”

Nadat alle controleurs vertrokken zijn naar ’hun’ polder, stappen ook Rozendaal en Van

Cappelle in de auto. Ze rijden de naastgelegen polder in. „De telers in deze polder hebben we in 2013 al eens bezocht, toen ze pas op het riool waren aangesloten”, zegt Rozendaal, terwijl hij de auto in de berm, tegenover een rozenkas, parkeert. Hij loopt naar de slootkant en kijkt door een warmtebeeldcamera naar het water. „Dit apparaatje hebben we sinds twee jaar in gebruik. We kunnen daarmee via infraroodtechniek warmteverschillen in het water zien. Als we water ontdekken met een hogere temperatuur dan het omgevingswater, is dat een indicatie voor een mogelijke lozing vanuit de kas.” Rozendaal is nog niet uitgesproken of er stopt een bedrijfswagen. De bestuurder, die de eigenaar van de rozenkas blijkt te zijn, stapt uit en vraagt de controleurs wat ze aan het doen zijn. Nadat Rozendaal en Van

Foto’s: Quincy von Bannisseht

et is zaterdagochtend 7 februari. Rond 8:00 uur arriveert een witte surveillanceauto van het Hoogheemraadschap van Delfland op een parkeerplaats aan de rand van Wateringen. De zon begint op te komen, maar een hardnekkig wolkendek en een paar graadjes vorst zorgen niettemin voor een grijs en koud begin van de dag. De twee toezichthouders in de auto staan, evenals hun acht collega’s elders in het Delflandgebied, op het punt te beginnen met wat zij een ’valentijnsactie’ noemen. Bedoeling is onaangekondigd de sloten rond zo’n veertig rozen- en veertig gerberateeltbedrijven te controleren. Daarbij gaat het om kwekerijen in de Woudse Droogmakerij (Midden-Delfland), de Dorp- en de Oranjepolder (Westland) en de Zuidpolder van Delfgauw (Pijnacker-Nootdorp).

Met een infrarood warmtebeeldcamera kunnen eventuele warmteverschillen in het slootwater worden ontdekt. Een stroom warm water geeft een roodverkleuring in de zoeker en is een indicatie voor een lozing vanuit de kas.

Reportage Delfland Valentijn.indd 10

De EC-waarde in sloten rondom kassen behoort normaal gesproken tussen

een indicatie is voor een lozing vanuit de kas. 7 (2015)

11-02-15 15:11

Cappelle hem dat hebben uitgelegd, meldt de tuinder lachend dat er bij hem op deze zaterdag geen sprake is van valentijnsdrukte. „Wij telen witte rozen.”

fles is bevestigd, in het water van de lozing zakken en neemt een monster. „Dat laten we analyseren op de aanwezigheid van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen.”

8:45 uur (–2ºC)

8:55 uur (–1ºC)

De controleurs rijden het erf op van een naastgelegen kwekerij. Op de sloot achter de kas ligt geen ijs. „Dat kan een indicatie zijn dat er geloosd wordt”, aldus Van Cappelle, die met zijn EC-meter naar de slootkant loopt. De EC van het slootwater blijkt 3,8 mS/cm te zijn. „Dat is hoog”, zegt Van Cappelle. „Want een waarde tussen de 0,6 en 1,0 mS/cm is normaal. Waarden hoger dan 1,0 mS/cm trekken onze aandacht.” Plotseling weerklinkt het geluid van stromend water. Uit een buis boven de sloot spoelt gedurende enkele tientallen seconden een forse stroom water. Het blijkt drainagewater te zijn, afkomstig van een naburig groenteteeltbedrijf. „Van dat bedrijf weten we dat er sprake is van zoute kwel die omhoog komt. Het drainagewater dat op de sloot wordt geloosd, is daardoor extra zout”, aldus Rozendaal. „Een collega van ons is dat met de teler aan het bespreken. Daarom gaan wij dat nu niet verder onderzoeken.” Toch neemt hij voor de zekerheid een watermonster. Daarvoor laat hij een stok waaraan een kunststof

Op naar een gerberateler. Ook dit bedrijf heeft eerder bezoek gehad van Delfland. Toen bleek dat de kwekerij over meerdere drainputten beschikte waarvan de overstorten uitkwamen op de sloot. „Dat zien wij liever niet”, zegt Rozendaal. „Vaak blijkt een teler lang niet alle overstorten nodig te hebben. Vanuit milieuoogpunt is het dan beter overbodige overstorten af te sluiten. Wil je per se nog een overstort behouden, dan moet er een debietmeter op, zodat wij kunnen controleren of en hoeveel er geloosd is.” Een blik op de sloot naast de gerberakas leert dat de teler zijn overbodige overstorten inmiddels met doppen heeft afgesloten. De enige overgebleven overstort is voorzien van een debietmeter. De controleurs zijn tevreden. Rozendaal bekijkt de sloot nog even door zijn warmtebeeldcamera. Als hij het apparaat op de afgesloten leidingen richt, ontdekt de camera toch genadeloos enkele kleine warme plekken in het water. „Dat zal een beetje lekkage zijn, maar niet iets om je zorgen over te maken. Het streven is in 2027

7 (2015)

Reportage Delfland Valentijn.indd 11

tot een nagenoeg emissieloze kas te komen. Daarin wordt dus rekening gehouden met verwaarloosbare verliezen als gevolg van dit soort kleine lekkages.” Als de controleurs langs de kas lopen, gaat er een deur open. Een man stapt naar buiten – het blijkt de tuinder te zijn – en vraagt de controleurs wie ze zijn. Wanneer Rozendaal en Van Cappelle zich hebben voorgesteld, vraagt de gerberateler verbaasd: „Werken jullie ook op zaterdag?’’ Hij legt de waterschapsmannen uit dat hij zijn zaken keurig op orde heeft. De controleurs beamen dat. Druk heeft de teler het niet, een week voor Valentijn. Toch gaat hij al gauw terug de kas in, want hoewel de buitentemperatuur inmiddels oploopt, warm is het niet. Lopend langs de kas schatten de controleurs de diepte van het slootje in. „Bij de jaarlijkse schouw wordt daar altijd naar gekeken. Dit slootje lijkt wat ondiep, maar we zullen dat op kantoor even nagaan.”

9:30 uur (0ºC) De telefoon van Rozendaal gaat. Het is een van zijn collega’s in de Oranjepolder. „Hij heeft het vermoeden dat er een lozing plaatsvindt bij een paprikateler. Via WhatsApp stuurt hij een foto van een lozend drainwaterpijpje”, zegt Rozendaal, terwijl hij op zijn telefoon de foto toont. „De >

11-02-15 15:11

Vervolg van pagina 11

EC in de sloot blijkt 2,6 mS/cm te zijn. Dat betekent dus dat er geen sprake is van een hemelwaterlozing. Veel telers laten, nu het ’s nachts vriest, het hemelwater uit leidingen lopen om vorstschade te voorkomen”, legt de controleur uit. Hij overlegt via de telefoon met zijn collega in de Oranjepolder. Besloten wordt de paprikateler niet meteen op de lozing aan te spreken, maar zijn bedrijf later te bezoeken.

navigatieapparatuur in de auto, onvindbaar. Van Cappelle tovert een thermoskan tevoorschijn. Dan maar koffie. Intussen belt Rozendaal met de collega’s in de andere polders. Overal klinkt hetzelfde verhaal: ijs op de sloten, geen lozingen. Wel bespeuren de waterschapsmannen veel activiteit op de rozenbedrijven. Vrachtwagens rijden af en aan. Het lijkt wel een door-deweekse dag.

9:55: uur (+1ºC)

10:45 uur (+3ºC)

Rozendaal en Van Cappelle rijden naar de Oude en Nieuwe Broekpolder, aan het begin van de Veilingroute, in Kwintsheul. De controleurs ontgaat onderweg weinig. Hun blik lijkt geen moment van de slootjes en daarop uitkomende afvoerpijpjes af te dwalen. Bij het passeren van een sierteeltbedrijf rijdt Rozendaal even de dam op. Hij heeft wat schuim op de sloot bij de dam gezien. Mogelijk lekt een afgesloten drainwaterpijpje. De sloot laat echter geen verhoogde ECwaarde zien. De controleurs rijden verder, op zoek naar het volgende rozenteeltbedrijf dat op hun lijst staat.

Van Cappelle en Rozendaal besluiten naar een ander rozenbedrijf te rijden. Dat blijkt makkelijker te vinden. Probleem is alleen dat de watergangen om het bedrijf, vanaf de openbare weg niet te bereiken zijn. De kwekerij ligt ingeklemd tussen kassen van andere bedrijven. De controleurs stappen uit en gaan te voet verder om te kijken of ze toch bij de sloot kunnen komen. Maar dat blijkt niet het geval. Bij de teler aanbellen, is volgens Van Cappelle geen optie. Hij vertelt dat zowel hij als zijn collega buitengewoon opsporingsambtenaar zijn en dus de bevoegdheid hebben om processen-verbaal op te maken, dwangsommen uit te schrijven en ergens onaangekondigd naar binnen te gaan. „Maar daar moet wel een goede reden voor zijn. Een controleactie zoals we nu uitvoeren, valt in eerste instantie onder het bestuursrecht. Pas als we een strafbaar feit – bijvoorbeeld een lozing – signaleren, krijg je te maken met strafrecht en ga je over tot opsporing. Maar van een heterdaadje is op dit moment helemaal geen sprake. Als we hier naar binnen willen, kondigen we dat van tevoren aan. Nu gaan we dus niet naar binnen.”

10:05 uur (+1ºC) Stapvoets rijdt de surveillanceauto door de tuinbouwstraten. Op de meeste sloten tussen de kassen ligt nog steeds een dun laagje ijs. „Een goed teken”, zegt Van Cappelle. „Kennelijk vinden er geen lozingen plaats van warm water vanuit de kas”.

10:28 uur (+2ºC)

Tegen het eind van de ochtend rijden de controleurs naar Maasdijk om in de Oranjepolder nog even een meetbox te bekijken. De pvc-buis, die midden in een sloot, bij een groenteteeltbedrijf is geplaatst, zit vol geavanceerde meetapparatuur die continu de EC, temperatuur, zuurgraad en het zuurstofgehalte meet. In het beheersgebied van Delfland staan sinds 2014 tien van dit soort mobiele meetboxen opgesteld. Rozendaal laat op zijn tablet zien hoe hij via een app de meetuitslagen keurig in een grafiekje kan aflezen. „Stel dat we vanochtend in de Oranjepolder een stuk of drie lozingen hadden gesignaleerd. Dan hadden we in die sloten een meetbox kunnen plaatsen om de situatie op afstand te kunnen blijven monitoren.”

11:15 uur (+4ºC) De controleurs besluiten dat het voor vanochtend genoeg is. Nadat twee collega’s vanuit andere polders telefonisch nog de laatste stand van zaken hebben doorgegeven, maken ze de balans op: vier verdachte lozingen op drie bedrijven en één verontwaardigde reactie van een potplantenteler die vindt dat Delfland wel erg vaak controleert. Maar van telers die vanwege de valentijnsdrukte drainwater op de sloot spuien, is geen sprake. Rozendaal is tevreden. „Het is belangrijk dat telers weten dat we ons gezicht ook laten zien tijdens piekmomenten.” < Omwille van privacy ontbreken in dit artikel soms precieze plaatsbepalingen en zijn geen namen van bedrijven genoemd.

Foto’s: Quincy von Bannisseht

Het rozenteeltbedrijf blijkt, ondanks de

11:00 uur (+4ºC)

Vanuit de surveillanceauto kunnen medewerkers van het waterpen met gegevens over EC, temperatuur, zuurgraad en zuurstofgehalte in bepaalde sloten.

Reportage Delfland Valentijn.indd 12

schap in Nederland, met mobiele meetboxen. Van de pvc-buizen, boordevol gebruik. 7 (2015)

11-02-15 15:11

Vragen Stuur uw vragen naar Postbus 9324, 2300 PH Leiden. U kunt ook bellen, faxen of mailen: Peter van Leth, 071-56 59 688, pvanleth@hortipoint.nl

U heeft uw bedrijfsleider aangeraden zichzelf een nieuwe gewoonte aan te leren. En al lijkt het voor u misschien een relatief eenvoudige gewoonte, dat is het voor uw bedrijfsleider mogelijk niet. Het is een wijd verbreid misverstand dat motivatie en doorzettingsvermogen de belangrijkste factoren zijn om een nieuwe gewoonte aan te leren. Motivatie en doorzettingsvermogen zijn uiteraard belangrijk, maar veel bepalender voor het succesvol veranderen van een gewoonte is het kunnen omgaan met alledaagse hindernissen.

Stel uw bedrijfsleider gaat in de eerste week volgens een eigen planning aan de slag. Hij wordt veelvuldig onderbroken door telefoontjes en langslopende collega’s. De kans is dan groot dat hij na die week begint te twijfelen aan het nut van zijn planning. En wellicht dat hij, ondanks zijn motivatie en doorzettingsvermogen, na een paar weken niet meer gelooft in de toegevoegde waarde van een planning. De vele onderbrekingen zijn in dit geval zijn alledaagse hindernissen. Wat hem in dit voorbeeld kan helpen is gedurende een paar dagen bij te houden waarover en door wie hij vooral wordt benaderd en tevens hoeveel tijd hij per onderbreking kwijt is. Met deze informatie kan hij nadenken over maatregelen die hij kan nemen om het aantal onderbrekingen te verminderen of om er anders mee om te gaan. Misschien komt hij erachter dat er taken zijn, waarvan het beter is dat hij ze delegeert of misschien zijn er veel dezelfde vragen, waarvoor hij een passende oplossing kan bedenken.

Met andere woorden: wanneer het uw bedrijfsleider niet lukt om op eigen kracht een nieuwe gewoonte eigen te maken dan spelen er waarschijnlijk andere zaken. Zaken, 7 (2015)

0715vraag.indd 13

IllustratIe: Peter moorman

die hij eerst onder ogen moet zien om ze vervolgens te kunnen oplossen. Pas daarna heeft het aanleren van zijn nieuwe gewoonte een goede kans van slagen. Voor de betreffende bedrijfsleider en zijn omgeving is het niet altijd duidelijk dat er eerst iets anders moet worden opgelost. Hierdoor wordt mogelijk ten onrechte de conclusie getrokken dat het hem ontbreekt aan motivatie of doorzettingsvermogen. En dat is frustrerend voor beide partijen. Overigens heeft het versterken van de motivatie van uw bedrijfsleider wel zeker toegevoegde waarde. Dat wordt bereikt wanneer uw bedrijfsleider zich zo concreet mogelijk probeert voor te stellen wat het plannen van eigen werk hem in positieve zin gaat opleveren.

Als uw bedrijfsleider het plannen van eigen werkzaamheden werkelijk een kans van slagen wil geven, dan maakt hij de grootste kans wanneer hij zich voorbereidt op de hindernissen. Hij kan dat als volgt doen:

■ hij besluit vanaf nu de eigen werkzaamheden te gaan plannen; ■ hij bedenkt wat deze planningen hem in positieve zin gaan brengen en hoe graag hij dat wil; ■ hij bedenkt welke hindernissen hij verwacht tegen te komen. Hij denkt daarbij niet alleen aan belemmeringen door zijn omgeving, maar ook aan eigenschappen en gewoonten van hemzelf; ■ hij bedenkt vooraf hoe hij het beste met deze belemmeringen kan omgaan of neemt eerst maatregelen, die nodig zijn om het werken met planningen tot een succes te maken. Het lijkt wellicht een hele inspanning, maar het is wel een inspanning die een waardevolle nieuwe gewoonte kan opleveren. <

Hanneke Westerop, training & advies aan leidinggevenden in de agrarische sector, info@hannekewesterop.nl

11-02-15 15:11

’Weerbaarheid’ troef op Tuinbouw Relatiedagen Zoals altijd was het vooral gezellig op de Tuinbouw Relatiedagen, die deze week werden gehouden in Gorinchem. Toch waren er ook enkele innovaties te bespeuren. Opvallend was de aandacht voor emissievrij en weerbaar telen. Joef Sleegers, Peter van Leth, Hans Neefjes bloemisterij@hortipoint.nl

Kijk voor meer foto’s op:

www.vakbladvoordebloemisterij.nl

Kweekzakjes optimaliseren

Accountmanager Jan Vos kon de nieuwste UV-ontsmetter van zijn werkgever Priva alleen op een beeldscherm laten zien. Naast de HD-versie (hoge druk) is er nu ook een ontsmetter met middendruk lampen (MD-UV). De testen zijn bijna afgerond en introductie is aanstaande. „Per lamp steeds 800 watt en de gebruiker kan eenvoudig lampen toevoegen. Meestal gebeurt dat in sets van twee lampen. De MD-ontsmetter is eenvoudiger in bedrijf te stellen dan onze HD-versie en vergt minder technische kennis. Voor wereldwijde toepassing is dat een groot voordeel. Per lamp kun je ongeveer twee kuub per dag ontsmetten. Voorfiltering blijft gewenst. Des te schoner het water des te hoger de capaciteit en werking van de UV-ontsmetter”, aldus Vos. Over de prijs: „Zo’n 60% van de prijs van een HD-UV.”

Leverancier Biopol uit Stellendam lanceerde op de beurs twee verbeterde kweekzakjes voor roofmijten. Voor Amblyseius Swirkii en Neoseiulus californicus geldt nu dat er 15-20% meer roofmijten uit een kweekzakje zullen kruipen. Dat komt volgens Biopol neer op respectievelijk 800-1.000 en dik 1.000 stuks. Klimaatomstandigheden zullen net als in het verleden van invloed blijven op de werkelijke uitloop. Door toevoeging van kleine membramen in het geplastificeerde papier is het klimaat in het kweekzakje verbeterd, net als de mix van voer-/ roofmijten en stuifmeel. De zakjes ’produceren’ niet alleen meer, maar ook over een langere periode. Directeur Hubert Winters meldde dat er minstens zes weken uitloop mogelijk is. De haak van de zakjes is eveneens aangepast, zodat ze beter blijven hangen. Er is geen uitvoering in linten bij Biopol. Bij leverancier Certis werd gemeld dat hun linten met roofmijten binnenkort grootschalig in de praktijk getest gaan worden.

foto’s: joef sleegers en hans neefjes

Nu ook MD-UV bij Priva

Breed toepasbare urenregistratie Automatiseringsbedrijf SDF heeft voor uitzendbureau Van Koppen & Van Eijk zowel nieuwe software als hardware gemaakt. Zichtbaar op de beurs was de Verifice 2.0 waarmee personeel zich kan aanmelden door middel van een vingerafdruk. Naast Van Koppen & Van Eijk, kunnen ook andere uitzendbureaus of de teler zelf hun personeels- en urenregistratie via de Verifice 2.0 laten lopen. De teler kan zodoende inzicht krijgen in de totale urenregistratie op zijn bedrijf. Dat is een kwestie van voortijdig gegevens invoeren en een button aanmaken die op het beeldscherm zichtbaar wordt. Op de foto zijn buttons van SDF, Van Koppen & Van Eijk en Hawe zichtbaar. Data zijn online en offline bereikbaar. De unit kan draadloos informatie uitwisselen.

HighlightsRelatiedagen.indd 14

7 (2015)

11-02-15 15:57

Schermmiddelen voor elke situatie evenzoveel eigenschappen. Dus heeft Mardenkro de ReduWizard ontwikkeld, waarmee de teler kan nagaan welk product hij nodig heeft, in welke maand en in welke hoeveelheden. „Daarvoor gebruikt de online tool gegevens van het dichtstbijzijnde weerstation, het gewas en het type kas”, vertelt commercieel manager Barry Zuidgeest. Sudlac zoekt telers om testen te gaan uitvoeren met Optimix, een schermmiddel dat infraroodstraling en groen licht reduceert. „Je ontkomt er niet aan om iets met kleuren te gaan doen, omdat je daarmee slim warmte buiten de kas kunt houden”, zegt onderzoeker Marcel Schoondergang. „Groen licht is minder effectief voor de fotosynthese. In de zomer kun je daar best wat van wegschermen.”

Potgrond van de toekomst Telkens weer keert de discussie over veenvrije potgrond terug. Daarom heeft veen met houtvezel de toekomst, denkt Joy Godrie, teelttechnisch adviseur bij Klasmann Deilmann. Het streven van de potgrondsector is om in 2020 circa 15% van het veen te vervangen door alternatieven. Klasmann Deilmann brengt een aantal mengsels op de markt waarin tot 25% hout zit verwerkt. Aanvankelijk voor de boomkwekerij, maar sinds kort is het uitgerold naar kamerplanten en perkgoed. „Overal waar grofte in past”, aldus Godrie. „Maar er worden ook proeven gedaan met Greenfiber fijn, dat onder meer geschikt moet zijn om in perspotjes te gebruiken.” Hout is luchtig en heeft een neutrale pH. „Tuinders die tevreden zijn over hun potgrond, stappen echter niet zo makkelijk over”, ervaart Godrie. „We adviseren ze om eerst enkele proeven te doen. Dan blijkt vaak dat ze het zelfs beter vinden.”

Eiwit-shake voor planten Na vier jaar onderzoek lanceert Syngenta het product Hicure voor de sierteelt in Nederland. Dit is een biostimulant die bestaat uit eiwitten en aminozuren. In stresssituaties kan deze ervoor zorgen dat de plant meer weerbaar wordt. „Het product heeft een toegevoegde waarde tijdens de kritische periode in de teelt”, vertelt Tom van der Gouw, teeltadviseur bij Syngenta. De plant kan aminozuren overal inzetten. Ze spelen een belangrijke rol bij allerlei processen in de plant, zoals het openen en sluiten van de huidmondjes. „Zo is bij droogtestress de plant beter in staat om zijn huidmondjes te sluiten, zodat hij minder last heeft van droogte”, aldus Van der Gouw. „Ook hebben sommige planten minder last van ziekten, en worden de kwaliteit en het vaasleven verbeterd.” Hicure kan worden toegediend via sprayen of druppelen.”

Minder emissie met hulpstoffen Clusters van mineralen afbreken ’Door gebruik van UV-licht en osmose gaan mineralen en sporenelementen in het gietwater clusteren. Daardoor zijn ze moeilijker opneembaar voor de plant. De VT Vitaliser kan deze clusters weer verkleinen.’ Dat is de boodschap van Ineke Moerman, teeltadviseur bij Vitaal Telen. Voordat de apparatuur in een bedrijf wordt geplaatst wordt het gietwater onderzocht in het eigen laboratorium van Vitaal Telen. „Het komt soms voor dat het water heel goed is, en dat onze apparatuur niets meer toevoegt”, vertelt Moerman. Om het water vitaal te maken wordt het rondgeleid door een conische buis van rvs. Bij Beekenkamp Plants zijn hier goede ervaringen mee opgedaan. 7 (2015)

HighlightsRelatiedagen.indd 15

Over hulpstoffen zelf is weinig nieuws te melden; wel over nieuwe toepassingen. „De strengere emissie-eisen voor gewasbeschermingsmiddelen spelen ons in de kaart”, zegt Hans de Ruiter, directeur van SurfaPlus. „Door het gebruik van hulpstoffen kan men de hoeveelheid werkzame stof in de gewasbescherming soms wel halveren.” Een greep uit de nieuwe toepassingen: in de teelt van minigerbera wordt onderzocht wat Hasten doet met de werkzaamheid van middelen tegen wittevlieg. Verder heeft Hasten een gunstige invloed op de kieming van de schimmel in het preparaat Botanigard tegen wittevlieg. In combinatie met Frupica heeft het een effect op valse meeldauw in roos. En in gewassen waar Hasten te hard voor is worden proeven gedaan met Elasto G5. Lees verder >

11-02-15 15:58

> Vervolg van pagina 15

Bachmann complementeert Normpack 300-serie

Foto's: Peter van Leth

Het Zwitserse bedrijf Bachmann Plantec toonde haar complete Normpack 300-serie trays bestaande uit acht verschillende trays voor de potmaten 9 tot en met 17. En is daarmee naar eigen zeggen de eerste aanbieder die het assortiment nu compleet heeft. Met de 300-serie zijn vier trays op een laag van een deense kar te plaatsen, één minder dan met Normpack 400-Serie en twee minder dan met Normpack 200-Serie. Vooral uit Duitsland kwam de vraag om planten met een meer uitdijende kroon als cyclamen en kerststerren in kleinere potmaten meer ruimte te geven op een deense kar, zodat ze tijdens transport minder beschadigen. Verkoper Huug Berk verwacht in Nederland een opmars van de 300serie in de handelskanalen vooral ten koste van de 400-serie en in mindere mate van de 200-serie. Dit ligt in Duitsland iets minder voor de hand, omdat daar de 200-serie behoorlijk gewild blijft.

Kas groeit Op 10 februari onthulde Nico van Ruiten, voorzitter LTO Glaskracht Nederland, het nieuwe logo en de nieuwe naam van de Horti Bedrijfsschool. De naam ’Kas groeit’ dekt beter de lading, omdat de organisatie meer doet dan opleidingen en cursussen ontwikkelen (en die voorzien van een branchemerk) en opleiders aanzetten tot opleidingen waar in de sector behoefte is. Een belangrijke taak is ook bedrijven te ondersteunen in het Leven Lang Leren van medewerkers om goede vakkrachten voor de sector te behouden. Daarbij wordt bepaald welke vaardigheden onder werknemers ontbreken en hoe die zijn te ontwikkelen voor een toekomstgerichte bedrijfsvoering. Bijscholing op dat vlak schiet er vaak bij in als medewerkers eenmaal aan het werk zijn. Kortom Horti Bedrijfsschool roept verkeerde verwachtingen en geen warme gevoelens op, aldus Van Ruiten. De nieuwe naam heeft deze nadelen niet. Kas staat voor een jonge medewerker die ambities heeft te groeien in functie, in het bedrijf en in de sector.

ABB dekt lading beter Eigenaren Aad Janssen (links) en Leon Lankaster van Agro Adviesburo zitten in hun stand voor het nieuwe logo en naam van het bedrijf: AAB. In de dertig jaar dat het bedrijf nu bestaat zijn de activiteiten niet meer specifiek gericht op de Nederlandse glastuinbouw. Onder de klanten bevinden zich inmiddels ook veel buitenlandse opdrachtgevers. Ook maken opdrachtgevers van buiten de sector steeds vaker gebruik van de specialistische kennis. „Dus tijd voor een subtiele aanpassing van naam en logo, zodat we voor bestaande klanten wel herkenbaar blijven. AAB gebruikten we in het buitenland al vaker, omdat buitenlandse klanten moeite hebben met het uitspreken van Agro Adviesburo. Agro blijft onze corebusiness, dat aandeel zal wel blijven schommelen rond de 80%”, zegt Lankaster.

HighlightsRelatiedagen.indd 16

7 (2015)

11-02-15 15:58

Column Angelle van Kleef vankleef@kwic.com

Canada

Afrekenplicht

Roemenen gaan echt komen DB Work is het eerste uitzendbureau op de relatiedagen dat Roemeense arbeidskrachten specifiek onder het voetlicht brengt. Het bedrijf opereert al jaren in Roemenië in voornamelijk schilderswerk en scheepsbouwgerelateerde diensten. „Het land staat bekend om zijn goede technisch geschoolde krachten, die met het open gaan van de EU-grenzen juist in die sectoren aan de slag zijn gegaan. Nu de ervaringsverhalen doorsijpelen neemt de interesse voor productiewerk in onder meer de landen tuinbouw toe”, vertelt Jan van ’t Hoog. Massale toestroom van Roemenen gaat er volgens hem in de agrarische sector niet komen, maar het aantal Roemeense arbeidsmigranten zal er wel gaan toenemen.

Filteren met doek Vlakbed-, doek- of bandfilter. Er zijn verschillende namen voor. Het gaat om filtertechnieken waarin op eenvoudige wijze met doek deeltjes uit het water te halen zijn. Fijne deeltjes van 5 tot 50 micron, afhankelijk van het gekozen doektype. Het is een drukloze techniek zonder terugspoelwater, waarbij het doek automatisch ’ververst’ als het vervuilde water er minder makkelijk doorheen stroomt. Vuil valt in een aparte container. Met schoner water is het effect van UV- of Ozonontsmetter beter. Agrozone showde filters van roestvrij staal (rvs) van het Canadese bedrijf Clearstream Filters. De goedkoopste variant (debiet 16 m3/uur) kost € 7.500. Moor Filtertechniek uit Maasdijk toonde vergelijkbare apparatuur gemaakt van rvs, bijvoorbeeld de EVO 300 bandfilter die 3 - 30 m3 water per uur kan verwerken.

7 (2015)

HighlightsRelatiedagen.indd 17

In Ontario zijn we lid van de coöperatieve veiling OFG (Ontario Flower Growers). We brengen 20% van ons product naar de veiling. We hebben geen veilplicht en ook geen afrekenplicht. De overige 80% van ons product wordt rechtstreeks verkocht aan de groothandel. De betalingsmoraal van deze klanten is erg verschillend. De beste klant betaalt na drie weken de rekening automatisch via de bank. Ik hoef alleen nog maar na te kijken of geen rekeningen gemist zijn. Als dat wel zo is stuur ik opnieuw een e-mail en hopelijk wordt die dan bij de volgende betaling gevoegd. De meeste andere klanten betalen na zeven tot negen weken met een cheque. Die cheque moet ik dan naar de bank brengen (tegenwoordig kan dat door middel van een app via een foto van beide zijden van de cheque). Ook nu moet ik van elke klant zorgvuldig nagaan of alle rekeningen betaald zijn. Dan zijn er ook enkele klanten die niet zo regelmatig hun cheque opsturen. Na twee maanden ga ik hen opnieuw een rekening sturen met het verzoek om te betalen. Hopelijk heb ik dan na drie maanden mijn cheque in huis. Anders volgt een telefoongesprek. Tevens zijn er in de afgelopen vijftien jaar verschillende klanten op de fles gegaan. Naar die centen konden we fluiten. Toen we nog veilden in Nederland hebben we serieus overwogen om alles rechtstreeks te verkopen om kosten te besparen. Na het inwinnen van informatie bij een incassobureau bleek dat we voor het incasseren van niet-betaalde rekeningen 5% zouden gaan betalen, met daarbij natuurlijk een hoop gedoe van rekeningenadministratie en nalopen van klanten. Het was toen al duidelijk dat niemand de administratie zo zorgvuldig en effectief uitvoert als de coöperatie. Ook onze Canadese coöperatie staat bekend als de afnemer die elke drie weken rechtstreeks via de bank betaalt. Als we een afrekenplicht hadden zou ik er niet over twijfelen en direct tekenen. Want geen verlies is zo groot als een onbetaalde rekening. Angelle van Kleef is plantenteler in Ontario

11-02-15 15:58

’Ik snap het wel, maar toch ook weer niet’ Tuinbouwjongeren Westland lieten zich afgelopen maandag informeren over Big Data, een van die ’hete onderwerpen’ in de sector. „De tuinbouw staat aan de vooravond van het gebruik van Big Data”, vertelde een van voor nodig.” afmiddelburg@hortipoint.nl

nog onduidelijk wat het is en wat de tuinbouw er precies mee kan. Dat is niet zo gek. Tot nu toe waren er meestal specialisten van buiten de sector die zich er op bijeenkomsten over bogen. Digitaal expert Katherine Kucherenko bijvoorbeeld op een alv van VGB of Machiel Jansen, groupleader eScience & Cloud services bij SURFsara op een congres van Blooming the Future. Boeiende sprekers, maar concrete voorbeelden van wat Big Data voor de tuinbouw kan beteken ontbraken, omdat ze simpelweg te weinig

kennis hadden van de sector. De tuinbouwjongeren brachten sprekers die de link wel konden maken. Naast Buis sprak Harrij Schmeitz van onder meer Frug I Com. Arjen Brouwers van Diamond FMS, dat zich bezig houdt met Big data in de tuinbouw, mocht de boel aan elkaar praten.

De drie v’s Schmeitz legde aan de hand van drie v’s uit wat Big Data is. De eerst ’v’ is van veel.

Foto: Arie-FrAns Middelburg

ig Data is als tienerseks. Alle tieners zeggen dat ze weten wat het is en dat ze het doen. Maar eigenlijk ” weten ze niet precies wat het is en doen ze het geen van allen.” Dit zei Bert Buis van Floridata maandagavond in een afmijnzaal van FloraHolland op een bijeenkomst van Tuinbouwjongeren Westland over Big Data. De uitspraak was wellicht pikant, maar wel heel treffend. Het belang van Big Data zingt namelijk al een tijdje rond in de sector, maar velen is

BigData.indd 18

7 (2015)

10-02-15 17:23

Achtergrond

Big T&U onderzoekt Big Data in tuinbouw -

Topsector Tuinbouw en Uitgangsmateri-

pas waar bloemen en planten naar toe -

Analyse via sociale media -

Door de digitalisering – een hedendaagse peuter ziet een tijdschrift als een kapotte iPad en een van de eerste levensbehoeften is wifi – zijn er reeds ontzettend veel gegevens beschikbaar. En dat worden er steeds meer, vertelde Schmeitz. „Veel van wat vroeger mechanisch ging, gaat nu digitaal en dan gaat het om meer dan het web. Naast Google, Facebook en Twitter zijn er ook in de eigen achtertuin veel data voorhanden.” Een exponentieel groeiende berg data is één. Je hebt er pas wat aan als je er wat mee kunt. De tweede ’v’ van Schmeitz is dan ook van verbinden. Er zijn data op diverse terreinen. Een kweker heeft een administratie, een teeltsysteem (met gegevens uit bijvoorbeeld sensoren) en er is een publiek domein (sociale media, kassascans etc.). De grootste uitdaging is om de data te verbinden. En dat valt niet altijd mee omdat sommige data niet gestructureerd zijn. Neem de data die Twitter oplevert. De derde ’v’ van Schmeitz is van vooruit. Van het beschrijven van Big Data gaat het via voorspellen naar prescriptie. Big Data moeten kunnen vertellen hoe je het beste resultaat bereikt.

Aan de vooravond Tot zover de v’s. Sprekers kwamen met de nodige voorbeelden van het gebruik van Big Data in de tuinbouw. Want hoewel Schmeitz beweerde dat als het om het gebruik van Big Data gaat de tuinbouw aan de vooravond 7 (2015)

BigData.indd 19

staat, gebeurt er al het nodige. Voor aanvang van de bijeenkomst gaf Brouwers een voorbeeld. Hij koppelde de teeltplanning van een potplantenteler aan de planninggegevens van de stekleverancier. om lege plekken in de kas te allen tijde te voorkomen. Hij deed hetzelfde met de voorraad van de potplantenteler en de verkoopgegevens van de exporteurs. De teler kan zo inspelen op de vraag van zijn afnemers. Een ander voorbeeld kwam van Schmeitz: de app Roamler. Veel telersverenigingen maken er gebruik van om te zien hoe de markt zich ontwikkelt. Roamler maakt een enorme ontwikkeling door in Duitsland en Engeland. Consumenten maken op verzoek en tegen betaling foto’s van het schap. Het levert 5.000 tot 10.000 metingen per dag op met betrouwbare info. Schmeitz gaf ook het voorbeeld van het project Big T&U (zie kader) waarin onder meer de tweets rond de Nationale Tulpendag werden geanalyseerd. „Er viel op Twitter helaas verdomd weinig over te lezen.” Een treffend voorbeeld van het gebruik van Big Data in de sierteelt is Floridata van Bert Buis. Deze stichting krijgt data over de bloemen- en plantenexport en over debiteuren van de deelnemers (exporteurs) en schetst op basis van deze data een totaalbeeld van de export naar de diverse bestemmingen. Desgevraagd kan aangegeven worden of een debiteur betrouwbaar is. Volgens Buis is marktinformatie voor exporteurs een ’holy grail’. Behalve de omzetontwikkeling

op een land meldt Floridata het marktaandeel van een exporteur, zijn ranking.

Niet achter lopen Om aan te geven dat de tuinbouw niet geheel achterop loopt met Big Data: Floridata is door het ministerie van Economische Zaken als Doorbraakproject benoemd, gaf Buis aan. EZ ziet Floridata als voorbeeld van een bedrijf dat met Big Data werkt en helpt Floridata met onderzoek en een geldelijke bijdrage. Er wordt onderzocht wat er nog meer mogelijk is met de data van exporteurs. Mogelijk gaat de stichting de export op productniveau vermelden. Een concrete vraag kwam van kalanchoëteler René van Dop. Hij wilde weten waarom de consument kalanchoë koopt, wat hij of zij er van vindt en welke kleur gewenst is. Hoe kan hij dit met behulp van Big Data te weten komen? Schmeitz adviseerde hem te beginnen met Google Analitics en daarna met Roamler het schap in te duiken. Het is afwachten wat de jongeren – volgens Schmeitz vinden veranderingen in de ict-wereld plaats door jongeren; de ouderen gaan het niet meer doen – verder met Big Data gaan doen. Ze moesten de informatie van Buis, Schmeitz en Brouwers even laten bezinken. Typerend was een opmerking van een van de jongeren over Big Data. „Ik snap het wel, maar toch ook weer niet. Het is moeilijk om er morgen direct mee aan de slag te gaan.” <

10-02-15 17:23

Directeur Fred Slot van Green Partners:

’Samenwerking begint met vertrouwen’ Green Partners vierde vorige maand trots haar 25-jarig jubileum. Terug-

Cindy van der Zwet cvanderzwet@hortipoint.nl

ij begon ooit samen met zijn goede vriend Erwin De Klerk Wolters vanuit een klein pakhuis met het maken van bloemstukjes. En nu, 25 jaar later, is Green Partners uitgegroeid tot het grootste bloemenverwerkingsbedrijf voor de grootschalige retail in Europa. Algemeen directeur Fred Slot is er trots op. In 2013 werd de omzetgrens van 100 miljoen euro doorbroken. Het is niet iets waar hij direct mee te koop loopt. „Er moet een stip aan de horizon zijn en je werkt natuurlijk naar een getal als dit toe. Maar het draait niet alleen om omzet. Er is meer. Het is bovendien ook helemaal geen garantie voor succes; je moet voortdurend scherp blijven. Natuurlijk ben ik trots op wat we bereikt hebben. We hebben altijd hard gewerkt, de goede mensen in dienst en de

Geen gedoe

Mening

’Samen kun je de processen verbeteren’ Marjoland doet een aantal jaar zaken met Green Partners. Een klein deel van hun schap. Daniël van den Nouweland vindt het een positieve ontwikkeling. „Mits het product op de juiste manier gepositioneerd

importrozen maken de dienst uit. Maar het is positief dat ze openstaan voor een hoogwaardiger segment. We zitten met Green Partners en de klant om de tafel en dat is ervaring met retailklanten, maar het gaat goed. Zeker rond feestdagen gaan er leuke

Greenpartners.indd 20

juiste keuzes gemaakt. Dat mag best eens gezegd worden. We hebben het vaak over die ene pallet die niet goed ging, maar ik vind het belangrijk om het ook te hebben over alle zaken die wèl goed gaan”, begint hij het gesprek. Slot vertelt dat hij veel heeft zien veranderen in al die jaren. Met name de verhoudingen tussen de verschillende ketenpartijen liggen anders dan in de prille beginjaren. „Vroeger deed ieder zijn ding en waren de verschillende schakels in de keten druk werkzaam op traditionele wijze. Nu zijn de rollen wezenlijk anders verdeeld. We kruipen veel meer naar elkaar toe en zitten we met zowel telers en onze klanten om de tafel en hebben we gesprekken over de consument”, omschrijft Slot de huidige rolverdeling.

aantallen heen. En als er continuïteit in -

verpakt. Hierdoor bespaar je kosten en vinden er minder beschadingen aan het product plaats”, legt Van den Nouweland de rozenteler terug naar de voorgaande

Green Partners is van oorsprong een klokbedrijf, maar dat is de laatste decennia volledig veranderd. Vijf jaar terug stond er in het Vakblad voor de Bloemisterij een interview met Green Partners en daarin kwam ook het inkoopbeleid ter sprake. Destijds kocht het bedrijf een klein deel van de handel direct bij telers in en het absolute meerendeel kwam toen nog van de klok. In die tijd werkte een van de discountretailers van Green Partners nog met weekaanbiedingen. Omdat het niet zeker was naar wie de order ging, werd niet veel van tevoren vastgelegd. „Toen wisten we bij wijze van spreken op zaterdag pas of we het maandag druk hadden. Dat gaat er gelukkig nu al heel anders aan toe. We zijn intensiever de samenwerking met klanten aangegaan en zijn meer partners van elkaar geworden. Dat heeft tijd nodig gehad. Zo’n 7 (2015)

10-02-15 17:23

Foto: Green Partners

Green Partners belevert discounten full-service supermarkten in Europa. Zeker 80% van de bloemen lers vandaan. Voor de toekomst hoopt Green Partners op een nog intensievere samenwerking met haar klanten, om het schap nog beter te kunnen afstemmen op de shopper.

samenwerking begint met vertrouwen. Onze retailklanten willen kwaliteit, uniformiteit, een scherpe prijs en vooral geen gedoe. Wanneer je dat kan waarmaken, en als je doet wat je zegt, zijn klanten steeds meer bereid om samen iets voor de langere termijn op te zetten. Dat vind ik een enorme positieve ontwikkeling van de afgelopen jaren”, zegt Slot.

op de lange termijn echt gaat winnen. Onze klanten worden op dat vlak veeleisender. Je kunt echt geen steken meer laten vallen. Een tulp van 24 gram moet ook echt dat gewicht zijn. Daar zitten we bovenop. Gelukkig zien telers dat ook steeds beter in, want zij moeten ook mee in het nakomen van afspraken”, ervaart Slot.

Bosje van € 1,99

Verdienmodel telers

Green Partners belevert de discountsupermarkten en de full-service supermarkten in vijftien landen in Europa. De verkoop bij de supermarkten is volgens Slot de laatste jaren flink toegenomen. Met name bij discounters groeit de verkoop bovengemiddeld. De bloemen- en plantencategorie wordt bij deze partijen steeds professioneler aangepakt. Discounters zijn in staat om grote volumes voor een scherpe prijs aan te bieden en daar is de consument gevoelig voor. „Het bosje bloemen van € 1,99 stond vijf jaar terug al in het schap van de discounter en dat zal waarschijnlijk ook altijd zo blijven. Hun shopper is hieraan gewend. Gelukkig zit er wel ontwikkeling in het schap en merk je dat discounters ook andere prijspunten gaan ontwikkelen met ons. Het assortiment wordt breder en er worden nu ook boeketten in hogere prijsranges aangeboden”, ziet Slot. Aan Green Partners de taak de beste prijs uit de markt te slepen voor haar retailklant. De gesprekken met de klant gaan volgens Slot echter niet alleen over de prijs, maar ook over kwaliteit. „Daar gaan we voor. Ik geloof sterk dat je het hiermee

Green Partners heeft ten opzichte van vijf jaar geleden veel meer vaste lijnen lopen met telers. Slot geeft aan dat nu 80% van de bloemen direct van de kwekerij komt en dat alleen de fluctuaties of de lastminute-bestellingen nog slechts op de klok worden ingekocht. Green Partners zit samen met telers om de tafel en maakt niet alleen afspraken voor het komende seizoen, maar er zijn ook gesprekken over de jaren die daarna volgen. Slot noemt dit strategische partners. Die intensievere samenwerking met kwekers geeft volgens Slot veel meer rust in de tent en brengt een efficiëntere logistiek met zich mee. Met telers voeren zij gesprekken over de kwaliteit en het te voeren assortiment, met als doel alles zo veel mogelijk af te stemmen op de wensen van de retailer. Ook de prijs is een onderwerp van gesprek. Met name de discounters stellen hoge eisen aan de prijzen, dus moet er op het scherpst van de snede gewerkt worden. „Maar telers hebben een bepaald verdienmodel en daar is respect voor. We hebben elkaar nodig en werken daarom ook soms met open calculaties. De winst zit ’em soms

7 (2015)

Greenpartners.indd 21

vooral in een efficiëntere organisatie”, aldus Slot. Zo worden sommige zaken aan telers overgelaten, zoals ompakken en stickeren van de hoezen. Intern wordt ook voortdurend de vinger aan de pols gehouden en wordt er nagedacht over zaken zoals innovatie, procesverbetering, verdere mechanisatie en logistieke oplossingen. Slot geeft aan dat het absoluut noodzakelijk is om alle overbodige kosten ertussenuit te snijden. De marges staan volgens hem onder druk. „De winkelprijs blijft hetzelfde en de kosten nemen toe. Je moet het dus echt van volumes hebben en ervoor zorgen dat het product op een slimmere, efficiëntere manier van punt a naar b komt.”

In de samenwerking met telers zijn volgens Slot grote sprongen gemaakt. Dit verloopt volgens hem steeds vlotter. Hij hoopt de komende jaren deze ontwikkeling ook door te kunnen trekken naar zijn retailklanten. Daar is volgens hem nog wel een stuk verbetering mogelijk. Green Partners zit met haar klanten om de tafel, maar Slot hoopt dat hun invloed de komende jaren nog verder zal gaan reiken. „Een aantal grote klanten deelt bijvoorbeeld nog niet alle verkoopgegevens met ons. Wanneer zij dit wel zouden doen, dan kunnen wij het schap nog beter afstemmen op de behoeften van de shoppers. Het begin is er; we zijn met elkaar in gesprek. Aan ons de schone taak hen te overtuigen dat er samen nog veel meer slagen te maken zijn”, aldus Slot. <

10-02-15 17:23

Retail Expercience draait om inspiratie en beleving Vorige week werd in Boskoop de Tuinzaken Retail Experience gehouden. Deze tweedaagse beurs is gericht op de tuincentra. Naast barbecues, diervoeding en potterie, waren ook planten goed vertegenwoordigd op de beursvloer. Cindy van der Zwet cvanderzwet@hortipoint.nl

Cyclaam acht keer anders

Bollenteler John van der Vossen uit Lisserbroek stond voor het eerst met zijn bolbloemenconcept in Boskoop. Hij is positief: „Vaak spreek je de tussenhandel, maar hier lopen tuincentrumondernemers rond. Je vangt dan toch weer andere signalen op. Zo weet ik nu dat een concepttafel voor kleine ondernemers soms wel te groot kan zijn. Zij hebben niet zo veel aanloop in deze maanden van het jaar en willen dan geen grote aantallen hebben staan. Dat zijn toch belangrijke geluiden om te horen”, geeft Van der Vossen aan. De kweker voert zijn bolbloemen altijd aan in een gouden pot en dat is inmiddels zijn ’handelsmerk’. Elke week wordt zijn product ook bij Rob’s Grote Tuinverbouwing in beeld gebracht. Daar is Van der Vossen tevreden over. „Op de concepttafels brengen wij dit ook naar voren. We moeten elkaar verstevigen en de consument op de winkelvloer verder helpen.”

Trendanalist Romeo Sommers nam tuincentrumondernemers bij de hand en liet hen zien hoe zij de klant beter van dienst kunnen zijn. Met name de presentatie kan volgens hem verbeterd worden. Zo kan er meer sfeer en beleving aan producten toegevoegd worden. In een zogenoemde darkroom liet hij de bezoekers zien hoe je cyclamen op acht verschillende manier kunt presenteren. Bijvoorbeeld op prijs, ambacht of op seizoen. Ook op de winkelvloer kunnen tuincentra volgens hem meer het verschil maken. Zo was er op de beurs een heuse ’potgrondbar’ ingericht met verschillende soorten potgrond, waarmee de consument van de meest passende potgrond kan worden voorzien. „Zo wordt zelfs potgrond toch wat meer sexy”, aldus Sommers. Ook met een ’giftbar’ kunnen tuincentra zich onderscheiden. Nu is die service vaak niet voorhanden. Maar door de planten in te pakken, zullen meer consumenten met een blij gevoel naar buiten gaan.

foto’s: cindy van der zwet

’Goed om signalen op te vangen’

Op de beurs konden bezoekers ook diverse seminars bijwonen. Zo vertelde Martin van Zwol, adviseur en bemiddelaar, dat het aandeel van levend groen in de tuincentra door de jaren heen steeds verder is afgenomen. Zo bedroeg het aandeel van groen in 2011 nog 50% en drie jaar later was dit 46% (grafiek). Er worden minder planten verkocht en daarnaast staat het marktaandeel van de tuincentra onder druk. Volgens Van Zwol is het zaak dat tuincentra zich gaan onderscheiden. „De daling in de verkoop van groen moet worden gestopt. Tuincentra zijn daar specialisten in. Het is zaak dat het aanbod ook onderscheidend is. Door een goede samenwerking met kwekers aan te gaan, kun je met elkaar afspraken maken bijvoorbeeld over exclusiviteit.”

RetailExperience.indd 22

2011

2012

Bron: tuinBranche nederland

Positie tuincentra onder druk

2013

7 (2015)

11-02-15 14:31

Bromelia voor snurkers Wist u dat de Ananasplant ’s nachts zuurstof afgeeft in plaats van overdag? En dat deze extra zuurstof van de bromelia kan helpen tegen snurken? Het is zomaar een voorbeeld van storytelling. De consument van vandaag is steeds meer op zoek naar beleving. „Natuurlijk is dit ook een beetje een grap. Maar telers kunnen hier zeker wel wat mee doen. Het kan mensen interesseren voor dit product”, aldus een medewerker van Waterdrinker. In de stand besteedde dit bedrijf veel aandacht aan storytelling. Zo is eucalyptus goed voor de hoest en kan helleborus helpen bij maagzweren. Voor de manier waarop Waterdrinker meer beleving aan de plant toevoegt, werd zij onderscheiden met de Tuinzaken Retail Award in de categorie ’binnen groen’.

Presenteren op kleur In Boskoop werden vorige week diverse prijzen uitgereikt. Zo won vasteplantenkwekerij Griffioen Wassenaar de Tuinzaken Retail Award in de categorie ’groen buiten’. Dit bedrijf zet diverse concepten in de markt. Op de beurs was te zien hoe je planten op kleur kan presenteren. „Consumenten weten vaak de namen van de planten niet, maar ze kopen een kleur die ze mooi vinden. Er loopt steeds minder personeel in de tuincentra, dus wij moeten de consument zoveel mogelijk op weg helpen”, zo zegt Arthur de Wit van het bedrijf. Uiteindelijk draait het volgens hem om rendement draaien en de klant ontzorgen. Dit doet Griffioen bijvoorbeeld ook door de planten in een tray van zes stuks aan te leveren. Door deze kleinere hoeveelheid is de drempel om na te bestellen volgens De Wit minder hoog.

Investeren in snijbloemen Ook bloemen waren op de beurs aanwezig. het Bedrijf TF2 uit Warmond is een handelskwekerij, maar levert tegelijkertijd aan de retail en heeft daarvoor enkele concepten ontwikkeld. Volgens Nelleke de Mooij is het een mooie combinatie en kunnen zij hierdoor de bloemen tegen een scherpe prijs leveren. „Wij telen zelf, met name in het voorjaar en de zomer, een vrij breed assortiment en leveren dit aan klanten. Daarnaast kopen wij bij op de klok”, legt zij de werkwijze uit. Volgens haar zijn er steeds meer tuincentra die ook bloemen in hun assortiment opnemen, al is er volgens haar ook nog een grote groep te winnen. „Wanneer je bloemen wilt gaan verkopen, moet je ook investeren in een koelcel. Daar is nog niet iedereen toe bereid”, geeft zij aan.

Bron: TuinBranche nederland

Plant, pot en inspiratie bij elkaar Soms staan potten ver van de plantenafdeling af. Consumenten moeten zelf op zoek en combinaties maken. Volgens John Hak is het belangrijk om die zaken naar elkaar toe te trekken. Met zijn concept ’de inspiratietafel’ koppelt hij planten, potterie en inspiratie aan elkaar. Met deze opstelling staat alles bij elkaar en bovendien wordt de consument door middel met een video geïnspireerd met wat hij met het product kan doen. Dit concept is nu in de testfase en draait op een aantal locaties. Het assortiment en het thema worden elke drie weken gewisseld. Het concept wordt ondersteund via de sociale media.

7 (2015)

RetailExperience.indd 23

11-02-15 14:31

Januari: tegenvallende prijzen Bloemen en potplanten zagen in januari de middenprijs dalen. Tuinplanten leverden gemiddeld een betere prijs op. Januari telde 21 veildagen, een dag minder dan in 2014 wat het beeld iets vertekent.

Anne-Jan Steenbeek

anuari 2015 was qua temperatuur een redelijk zachte maand met weinig last van winters weer. De prijsvorming van bloemen en planten viel over het algemeen tegen. Belangrijkste oorzaak is vooral het halveren van de afzet naar Rusland. De roebel is in waarde ten opzichte van de euro gehalveerd vergeleken met vorig jaar.

Tabel. Omzet FloraHolland-veilingen januari 2015.

(Aanvoer x 1.000 stuks en omzet x € 1.000 ) Snijbloemen

Omzet

% Toe-/afname* Aanvoer

% Toe-/afname* Prijs ’15 Prijs ’14

In aankoop zijn de producten voor de Russen ongeveer twee keer zo duur geworden. De maand februari wordt een belangrijke maand in verband met Valentijnsdag in Europa en de aanloop naar Internationale Vrouwendag in Oost Europa op 8 maart.

Vooral veel rozen en tulpen Januari is de maand waarin roos en tulp met afstand de producten zijn met de grootste aanvoer. 60% van de aanvoer kwam van deze twee producten. Roos daalde in aanvoer met 1% en de prijsvorming was 9% lager. Bij tulp steeg de aanvoer met 19% en de prijzen daalden met 10%. Verder hadden in de aanvoer top 5, chrysant en lelie het in prijs lastig. Gerbera was hierin een uitzondering. Er werden 17% minder stelen aangevoerd, die een 20% hogere prijs realiseerden. De gemiddelde prijsvorming van alle overige snijbloemen was beter ten opzichte van vorig jaar.

Omzetaandeel phalaenopsis bij kamerplanten 31,5%

Totaal snijbloemen

Kamerplanten

Totaal kamerplanten

Tuinplanten

Totaal tuinplanten Totaal

Veilingcijfers.indd 24

200.297

Omzet

124.614

Omzet

-5,6%

966.122

% Toe-/afname* Aanvoer

-10,3%

78.647

1,0%

€ 0,207

€ 0,222

% Toe-/afname* Prijs ’15 Prijs ’14

-6,3%

€ 1,584

€ 1,656

%Toe-/afname* Aanvoer % Toe-/afname* Prijs ’15 Prijs ’14

5.077

-10,2%

4.540

-14,2%

€ 1,118

€ 1,067

329.987

-7,50%

1.049.309

0,30%

€ 0,32

€ 0,34

Bij de kamerplanten daalde de aanvoer en nam ook de middenprijs af. Het omzetaandeel van phalaenopsis steeg in januari 2015 met 0,6% naar 31,5%. Ondanks een mindere aanvoer van 3% was de prijsvorming 5% minder. De bollen-op-pot en groene kamerplanten zijn in januari altijd een belangrijke productgroep in aanvoer. De bol-op-potproducten hyacint en narcis brachten meer op dan in januari 2014. De prijzen van groene planten waren ongeveer gelijk met vorig jaar. In de belangrijkste afzetlanden was de consumentencampagne ’kerstboom eruit, kamerplant erin’ een belangrijke ondersteuning in verkoop.

Tuinplanten: minder aanbod bij een hogere prijs In januari is helleborus de belangrijkste tuinplant in omzet. Het omzetaandeel steeg met 2% naar 27% van de totale omzet in tuinplanten. De verkoop van violen, primula’s en overige voorjaarsproducten begint weer op gang te komen en zal de komende maand in volume toenemen. Verder is januari voor tuinplanten een rustige maand. < 7 (2015)

11-02-15 14:39

M K

Let op: de lijnen lopen in het volgende jaar over zonder van kleur te veranderen. Groene planten

Snijbloemen ’12/’13

’14/’15

’13/’14

’12/’13

’14/’15

’13/’14

’12/’13

150

25 20

130

140

Middenprijs in centen

130 120 110 100

48 49 50 51 52 1

7 8 week

In week 6 plust de middenprijs 6 cent tot 30 cent. Dat is respectievelijk 2 en 1 cent onder de voorgaande twee jaren.

120 110 100 90

’14/’15

’13/’14

140

160

35 Middenprijs in centen

Bloeiende planten

48 49 50 51 52 1

8 9 week

Een stijging van de middenprijs met 6 cent tot 122 cent. In 2013 was deze 129 cent en in 2014 128 cent.

48 49 50 51 52 1

8 9 week

De middenprijs krijgt er 4 cent bij tot 104 cent en ligt daarmee onder het prijsniveau van 2013 met 107 cent en 2014 met 120 cent.

Theo de Vries:

’Gematigd positief gaan we richting Valentijn’ Bedrijf: Greenzone Veiling: Veiling Rhein-Maas Week: 6

Maandag

met botrytis en slijmstelen. Dat is allemaal erg vervelend.”

„Het ’Gesamtangebot’ is 942 karren snijbloemen, 172 karren potplanten en 1.262 CC’s. Daar gaan we bijna, Alaaaaaffff!!!!! Beetje dubbele gedachten deze week; wat te doen richting Valentijnsdag. Het is moeilijk inschatten zeker in de regio waar wij ons bevinden. De meeste klanten nemen geen risico, ze willen niets vastleggen en het lijkt daardoor dat de handel aan de prijs is, althans voor de lokale afzet.”

Dinsdag „Het aanbod is 741 karren, 152 karren potplanten en 839 CC’s. We zitten volop in de voorjaarsbloemen en bloesemtakken en tot nu toe hebben we een mooi seizoen. Verder is de blik alweer verder gericht op de voorbereidingen voor Pasen, Moederdag en de start van het pioenrozenseizoen. Altijd weer een prachtige tijd zo na de donkere wintermaanden.”

Woensdag „Er staan 882 karren met snijbloemen, 210 karren potplanten en 1.688 CC’s. De prijsvorming is strak naar boven gericht. Er staat helaas weinig leuke handel en we zetten grote vraagtekens bij de kwaliteit van met name ranonkel en anemoon aan de klok. Er zijn veel klachten in verband 7 (2015)

Markt-1-prijsbeelden-nw.indd 25

Donderdag „Vandaag is het aanbod 765 karren snijbloemen, 91 karren planten en 1.262 CC’s. Gematigd positief gaan we verder richting de Valentijns- en carnavalsweek en komen er toch links en rechts voorbestellingen binnen en dat stemt ons toch goed voor de komende week. We proberen veel handel rechtstreeks te betrekken zodat we dan niet voor verrassingen komen te staan. We gaan voor meer zekerheid. Vooral bij het snijgroen zien we wat hogere prijzen. Vooral bij ledervaren en aralia is het moeilijk om de aantallen voor de klanten bij elkaar te krijgen.”

Vrijdag „Er komen 705 karren snijbloemen, 82 karren planten en 845 CC’s. Volgende week zaterdag is het Valentijn. Wij wensen iedereen een goede verkoop. Zelf doen we alleen daghandel en de lopende zaken. Verder veel handel voor de bekende carnavalsboeketjes die tijdens de optochten in de Duitse carnavalssteden door carnavalsverenigingen in het publiek worden geworpen. Daarvoor worden veel korte roosjes, anjers, narcissen en tulpen gebruikt en dat zet de prijs voor deze artikelen redelijk strak.”

10-02-15 17:23

In de grafieken wordt de procentuele verandering (= index) weergegeven van de prijs en de totale aanvoer ten opzichte van vorig jaar.

Snijbloemen Ontwikkelingen afgelopen zes weken t.o.v. een jaar eerder 150

in procenten

125 100 75 50 25

6 week

Prijs index

Aanvoer index

Lagere prijs in de week voor Valentijn In week 6 was de snijbloemenprijs 9% lager dan vorig jaar. Het aantal verkochte stelen bleef nagenoeg gelijk waardoor de omzet ook daalde met 9%. Vooral de rozenprijzen staan onder druk in de week voor Valentijn en daalden met 20%. Door de koersdaling van de roebel is de aanvoerstroom van rozen uit Zuid-Amerika en Afrika voor een deel verschoven van Rusland naar West-Europa. Ongunstig is dat Valentijn dit jaar tijdens carnaval valt en op zaterdag. Door het wegvallen van vraag in Rusland

daalde de prijs met 24% bij gelijkblijvend aanbod. Troschrysant is minder afhankelijk van Rusland en de prijsdaling bleef dan ook beperkt met 3%. Door 14% minder aanbod steeg gerbera mini in prijs met 9%. Gerbera grootbloemig deed het minder met een prijsdaling van 1% bij een aanvoerdaling van 9%. Positieve uitschieter was hyacint met een prijsstijging van 17% bij gelijkblijvend aanbod. Ook de prijs van alstroemeria steeg fors met 13% wat het gevolg was van 25% minder aanbod.

Kamerplanten Ontwikkelingen afgelopen zes weken t.o.v. een jaar eerder 150

in procenten

125 100 75 50 25

6 week

Aanvoer index

Prijs index

Phalaenopsis minder betaald In de aanloop naar Valentijn liep de vraag naar phalaenopsis in week 6 sterk op. In vergelijking met de week ervoor noteerde phalaenopsis een prijsstijging van 8% bij ruim 1 miljoen stuks meer aanvoer. In vergelijking met 2014 waren de prijzen voor phalaenopsis in de eerste zes weken structureel lager. De laatste weken lijkt de vraag zich te herstellen. De lagere prijs is ook een gevolg van meer aanbod; in week 6 werd 14% meer phalaenopsis aangevoerd. De bij Valentijn populaire potroos bleef

ook achter in prijs. Een aanvoerdaling van 9%, kon een prijsdaling van 2% niet voorkomen. Net als bij snijbloemen was hyacint één van de weinige producten waarvan de prijs steeg. Bij 17% meer aanbod leverde een pothyacint 6% meer op dan in 2014. Bij de groene planten een opvallende aanbodstijging bij dracaena van 32%. De prijsdaling bleef beperkt tot 7%. Ook ficus deed het goed met een prijsstijging van 10% bij een lichte aanvoerstijging. De totale kamerplantenprijs daalde met 5%.

Tuinplanten Ontwikkelingen afgelopen zes weken t.o.v. een jaar eerder 200

in procenten

150

100

6 week

Aanvoer index

Markt-2-Veilingbijdragen-nw.indd 26

Prijs index

Lagere aanvoer primula’s Door een koudere winter in vergelijking met die van vorig jaar bleef in week 6 de aanvoer van tuinplanten met 26% achter. Door minder aanvoer (-36%) van de relatief goedkope primula steeg de totale tuinplantenprijs met 13%. De laatste weken was helleborus veruit het belangrijkste product. In week 6 heeft camellia deze positie overgenomen. Na helleborus is primula het derde product. De aanvoer van andere tuinplanten was in week 6 nog beperkt. De prijs van camellia daalde met 10% in vergelijking

met 2014 bij een aanvoerdaling van 5%. Van helleborus werd 14% minder aangevoerd en de prijs steeg met 7%. Primula noteerde een 12% hogere prijs in vergelijking met vorig jaar.

7 (2015)

10-02-15 17:23

Zwitserland

Over de toonbank Bern

Werner Badertscher:

’Dit jaar 50% minder rozen besteld voor Valentijn’ Is er voorkeur voor lokaal?

FOTO: CREAFLORISTIQUE

„Jazeker. Men vraagt hier vaak waar onze producten vandaan komen en men ergert zich aan bloemen waar duizenden kilometers voor is gevlogen terwijl ze ook op een paar kilometer afstand geteeld worden. Vooral uit duurzaamheidsoverwegingen.”

Is import niet interessanter nu de euro 20% goedkoper is geworden?

Naam: Creafloristique Locatie: Bern Sortiment: 85% bloemen, 10% planten, 5% overig Specialiteit: eigen producten Aantal medewerkers: 3 vast, 2 deeltijd, 1 stagiaire

U bent kweker en bloemist? „Ik heb een hectare tuinbouwgrond waar ik seizoensproducten teel. In deze tijd van het jaar is dat niet veel. Van eigen teelt verkoop ik nu alleen magnolia- en spiraea-takken, nog geen 5% van het totale aanbod. In de zomer komt 80% van eigen productie.”

„Dat is waar. Nederlandse bloemen zijn nu 10 tot 15% goedkoper, zowel bij de groothandel in Bern als bij mijn Nederlandse lijnrijder. Het is verleidelijk om meer te gaan inkopen, maar ik zal er niet meer door gaan verkopen. Ik heb geen koelcel, dus ik houd me in. In de zomer gaat sowieso onze productie voor, dus voor mij verandert er eigenlijk niets. In onze branche hebben we te maken met sterk wisselende inkoopprijzen, dus in de winkel houden we hoe dan ook doorsneeprijzen aan.”

Hoe gaan de zaken momenteel? „Het is een rustige periode. In januari is alles weer duurder geworden, dus budgetten staan onder druk. Ook hebben we te maken met kou en skivakanties, waardoor de bloemenconsumptie onder druk staat. Van Valentijn ver-

wacht ik dit jaar niet veel. Het valt op een zaterdag en dat is ongunstig voor een stadswinkel als de onze. Bovendien geven jonge verliefden elkaar vandaag de dag eerder een hotelovernachting of een romantisch etentje cadeau. Om die redenen heb ik dit jaar 50% minder rozen besteld voor Valentijn dan vorig jaar.”

Wat verkoopt goed momenteel? „Tulpen, waarvan een groot deel van eigen bodem, maar ook narcis, hyacint en ranonkel. De verkoop van phalaenopsis valt tegen nu supermarkten ze voor een spotprijsje verkopen.”

Hoe is de Nederlandse kwaliteit? „Ongeveer 50% van wat ik momenteel verkoop komt uit Nederland, 40% uit Italië en 10% uit Zwitserland. Over de Nederlandse kwaliteit en houdbaarheid ben ik zeer tevreden, vooral als het gaat om rozen. Bij asclepias zie ik echter vaak dat ze te vroeg zijn geoogst waardoor de houdbaarheid achteruitgaat. Ook erger ik me eraan dat rozen na het transport er vaak uitzien alsof ze met hun kop tegen de muur zijn gesmeten. Betere, zorgvuldigere verpakking zou ik op prijs stellen.”

Standpunt Simon van der Ende, amaryllisteler, Maasdijk

’Wie gaat collectieve promotie betalen?’

Mee eens, oneens of denkt u er heel anders over? Reageer dan bij de marktredactie: A.F. Middelburg, 06-23631549 of mail afmiddelburg@hortipoint.nl

7 (2015)

Markt-3-Toonbank-nw.indd 27

ierbij wil ik graag reageren op het standpunt van Esther van Geest twee weken geleden in het Vakblad voor de Bloemisterij waarin ze wijst op het belang van collectieve promotie van bloemen en planten. Ik ben geen tegenstander van collectieve promotie, maar vraag me wel af hoe dat betaald gaat worden. Als er aan collectieve promotie wordt gedaan, dan moet wel iedereen meebetalen en dat is nu niet het geval. Telers dragen nu via de veilingprovisie bij aan de collectieve promotie. Dat betekent dat telers die niet via de veiling leveren geen bijdrage leveren aan de collectieve promotie; bijvoorbeeld

buitenlandse kwekers die niet via de veiling handelen. En dan zijn er nog leden van de veiling die buiten de veiling om handelen en over dat deel geen heffing voor promotie betalen. Het komt erop neer dat het voornamelijk kleine kwekers zijn die de collectieve promotie betalen. Tevens is er nog de bijdrage van de handel. Ze geeft aan ook mee te willen betalen aan de collectieve promotie. Veel handel gaat echter buiten de veiling om en ook daar zal geen heffing over betaald worden. Al met al gaan er veel bloemen rechtstreeks naar de eindbestemming. Gaan wij dan reclame maken voor Keniaanse bloemen?

Het is lastig om hier een oplossing voor te vinden en iedereen te laten meebetalen aan de collectieve promotie. Ik zou in ieder geval in Nederland de heffing per hectare opleggen. Dan betrek je ook de Nederlandse kwekers erbij die buiten de veiling om handelen. Maar hoe we buitenlandse kwekers die niet via de veiling handelen ondervangen? Dat is een heel lastige materie.

10-02-15 17:23

Foto: De GrAAF VAn Der ZAnDe

Meer pogingen verbreding Nederlandse rozenaanbod Enkele Nederlandse telers van grootbloemige rozen proberen het assortiment rozen te verbreden, om zo hun marktpo-

„Handelaren klagen over de verschraling van het Nederlandse assortiment, dus moeten er ook kansen zijn voor aparte soorten”, stelt Remco van der Arend van Van der Arend Roses met kwekerijen in Maasland en Almere. Behalve Grand Prix en Avalanche+ teelt Van der Arend ook Pink Avalanche+, die samen met Van den Berg Roses als Pink Charm op de markt wordt gebracht. En vanaf juni dit jaar wordt het aanbod uitgebreid met de zalmroze Talea+, lichtgele Savita+, de groenroze Avantique+ en de hagelnieuwe Red Eagle „Je moet een bepaalde schaalgrootte hebben om aparte rassen succesvol te kunnen aanbieden. En er zijn afspraken nodig over het uitgifte-

beleid. Voor bijzondere rassen is de markt aanvankelijk klein en de potentie is moeilijk in te schatten”, licht hij toe.

„We bieden onze klanten een completer pakket met aparte rassen, waardoor we met de standaardsoorten een betere positie kunnen claimen”, motiveert Loek van Adrichem van Van den Berg Roses de uitbreiding van het in Nederland geteelde assortiment. De basis daarvan wordt gevormd door Avalanche-soorten, vorig jaar uitgebreid met de rozerode Layla+, geelroze gerande Brocante+ en witte Snowfox+. De meest recente toevoeging is de crèmekleurige Mystic Avalanche+ en

dit jaar komen er nog twee aparte soorten bij. De vestiging van Van den Berg Roses in Delfgauw is de etalage voor de introducties op de Nederlandse markt van veredelaar Lex+. „Commercieel zijn we tevreden, het rendement is lastig te berekenen en bedrijfsmatig is het een strijd zowel teelttechnisch, qua productie, verwerking als logistiek. Het gaat met de specialties om kleine aantallen.” Kwekerij Marjoland in Waddinxveen vervangt 6 ha Passion door 5 ha Red Naomi! en de gele Penny Lane. Dat zijn bekende rassen „We willen een completer aanbod bieden, maar niet te veel risico’s lopen”, licht Daniël van den Nouweland toe. Nieuw voor het ’trouwsegment’ is de champagne-

kleurige Myllena. Er zijn meer rozentelers die met aparte soorten op de markt zijn. Zoals Ernst Olieman in Bleiswijk met de witte Dolomiti. „We halen nu nog rendement. Maar bij eventuele vervanging zou dat nu niet meer mijn keuze zijn”, verwoordt hij een dilemma. Vervanging van bestaand gewas met nieuwe rassen stelt extra eisen aan de financiering. In de huidige markt kiezen banken voor meer zekerheid. Een woordvoerder ontkent dat de Rabobank de Nederlandse rozenteelt in de ban heeft gedaan. „We hebben op dat geen punt geen sectorbeleid en beoordelen plannen individueel”, is het officiële standpunt. ■

Krimp Nederlandse grootbloemige rozen zet door De daling van het aanbod grootbloemige rozen uit Neder-

Foto: De GrAAF VAn Der ZAnDe

„De vraag is er wel, maar de afzet in Rusland is problematisch. Er is minder geld, dus wijken hande-

laren uit naar een ander assortiment of laten ze rozen helemaal weg. Dat heeft een grote impact

op de prijsvorming”, schetst inkoper Gert van Delft van Van Dijk Bloemen het effect van de terugval van de vraag op exclusieve, grootbloemige rozen uit Nederland. „Het is lastiger, maar vraag naar Hollandse rozen blijft, ondanks de verschuiving naar Kenia”, vult inkoper Ronald Kamer van OZ Export aan. In het retailsegment waaraan Van Dijk Flora levert is nauwelijks plaats voor Nederlandse rozen. „Af en toe bij speciale dagen, of acties waarbij we Europabreed op basis van 1 steel leveren”, licht inkoper Marcel van Zanten toe.

Wisselend Nederlandse telers hebben in 2014 een wisselend rendement gehaald met grootbloemige rozen. De verwachting van leveran-

Markt-4-Snijbloemanalyses-nw.indd 28

ciers van uitgangsmateriaal voor de aanvoer dit jaar varieert van stabilisatie tot dezelfde krimp als vorig jaar. Toen daalde het Hollandse aanbod bij de vestigingen van FloraHolland met 8% tot 755 miljoen stelen. Het importaanbod grootbloemigen steeg met 4% tot 1,9 miljard. In beide segmenten leverde de middenprijs 1 cent in tot 37 respectievelijk 18 cent. „Dankzij met name de daling van de energiekosten viel het mee”, vindt Remco van der Arend van Van der Arend Roses. De hardere concurrentie noopt Nederlandse rozentelers tot een actieve marktbenadering. Daarbij neemt de directe afzet toe, al stellen de meesten dat de klokfunctie sterk bepalend blijft. ■

7 (2015)

10-02-15 17:24

Na hapering lijkt tulpenmarkt herstellend

„Iedereen wist dat het eraan zat te komen, een te vroege aanvoer voor de vraag in de markt”, geeft inkoper Mark Bijlsma van Van Dijk Bloemen aan voor het actuele tulpenseizoen. „En een stuk minder, doordat Rusland voor een deel is weggevallen door de goedkopere roebel en gestegen transportkosten”, vult inkoper Arno van der Meer van Kurt Schrama aan. In het retailsegment is de start van het tulpenseizoen volgens Martin van Rijn van Van Dijk Flora goed. „Er is geleverd en verkocht als geprognosticeerd.”

Gerekend vanaf september tot en met januari steeg de tulpenafzet via de vestigingen van FloraHolland met bijna 70% tot iets meer dan 500 miljoen stelen. Die werden afgerekend tegen een middenprijs van 14,1 cent, bijna 3 cent minder dan vorig seizoen

en 1 cent minder dan seizoen 2012/2013. „De eerste helft van december was nog goed, daarna bleek de vraag onvoldoende”, blikt Theo Reus van Fleureco in Lutjebroek terug. Arjan Rood van De Wit Bloembollen is tevreden over de afzet via het retailsegment. „Van de lagere klokprijzen in januari hebben we geen last gehad. Het seizoen loopt zoals voorspeld. Met Valentijn voor de boeg en daarna speciale bloemendagen in Oost-Europa en Engeland wordt het spannend”, verwijst hij naar Internationale Vrouwendag op 8 maart en Moederdag in Engeland op 15 maart. Niet alle leveranciers aan het retailsegment hebben vergelijkbaar positieve ervaringen. „Over de hele linie is de kwaliteit iets lichter. Als dan de klokprijzen lager liggen is dat voor sommigen een motief om contracten bij te stellen. Of eronderuit komen om vervolgens op klokaankoop over

Foto: De GraaF Van Der ZanDe

pen na de dip in januari. De retailmarkt is stabiel, de groot-

te gaan”, meldt een broeier. In de twee voorgaande seizoenen werd in de eerste maanden tot en met januari 25% respectievelijk 21,6% van tulpenaanvoer verhandeld. Vorig seizoen eindigde de middenprijs na een vliegende eerste helft uiteindelijk door een tegenvallend slot op een totaal gemiddelde van 14,5 cent per steel. „Hoe dit seizoen wordt afgesloten wordt bepaald door het weer na Pasen, tot een jaar of vijf geleden steevast het einde van het tulpenseizoen. Als het dan redelijk en niet te mooi weer is, gaan ketens nog door met de verkoop”, kijkt Van Rijn vooruit.

Kwaliteit Groothandelaren vinden het assortiment breed genoeg. „Er is zat. En omdat we altijd van dezelfde kwekers kopen zijn er geen problemen met de kwaliteit”, geeft Van der Meer aan. „Elke dag loop ik nog wel door de aanvoer. Goed scanbare barcodes zijn belangrijk om gespotte partijen in te kunnen kopen en actuele foto’s, omdat alles op afstand wordt ingekocht. En een goede belading met het juiste aantal stelen per fust”, tipt Bijlsma de klokaanvoerders voor de rest van het seizoen. ■

Marktacties Promotie Woonplant van de maand februari: primula Woonplant van de maand maart: Franse geranium Tuinplant van de maand februari: coniferen t/m pot 17 o.a. thuja Tuinplant van de maand maart: vroege vaste planten zoals aquilegia PurE Seasonal Flowers voorjaar: anemoon, hyacint, ranonkel, iris. Promotieactie Happy hyacint is gestart. sep-mrt ’15 Campagne snijorchidee, initiatief van telers, promotiecommissie en FloraHolland, coördinatie en uitvoering Fresh Retail 5 - 8 mrt Beurs Huis & Tuin 2.0 in WTC Expo Leeuwarden 14 feb Rob’s Grote Tuinverbouwing met onder andere: bol-op-pot tulp, hyacint, narcis, eucomis, glamini, freesia en sonatini, groene planten, TiSento, helleborus Gold Collection, hyacinten Blue Pearl en Purple Sensation, primula, Decorum assortiment: hydrangea P13, hydrangea Curly Wurly mix, Calathea insignis, tulp snij, levensboom Thuja. SBS6, 17.00 uur.

Bloemenagenda Bloemenbureau Holland, VBW en FloraHolland

1 - 28 feb: roos

1 - 22 mrt: ranonkel 9 -29 mrt: anjer 30 mrt - 30 apr: gerbera

Bloemendagen 15 feb Carnaval (Ned) 16 feb Rozenmaandag (Dui) 17 feb Carnaval (Dui) 17 feb Mardi (Fra, Zwi) 19 feb Chinees Nieuwjaar 23 feb Mannendag (Rus) 1 mrt St. David’s Day (Wales) 1 mrt Grootmoedersdag (Bel, Fra) 8 mrt Internationale Vrouwendag 15 mrt Moederdag (GB) 17 mrt St. Patrick’s Day (Noord-Ierland) 19 mrt Vaderdag (Ita) 3 apr Goede Vrijdag (Ned, Dui, GB, Oos, Zwi) 5 - 6 apr Pasen 12 apr Orthodox Pasen (Rus) 16 apr Secretaressedag (Ned, Bel, Fra)

Heeft u informatie voor de agenda? Mail naar afmiddelburg@hortipoint.nl

7 (2015)

Markt-4-Snijbloemanalyses-nw.indd 29

10-02-15 17:24

Analyse bloeiende planten Foto: holEx

Exporteur over Vietnam

Rusland trekt hard aan 1-takkers phalaenopsis Het was even afwachten, maar in week 5 ging phalaenopsis toch

Léandre van Rees:

’Vietnamezen zijn gek op bloemen’ Bloemenexport naar Vietnam hoor je niet veel… „Toch doen wij al meer dan zeven jaar zaken met dit land. We exporteren naar één grote klant die het vervolgens weer verkoopt aan voornamelijk winkeliers. We houden het exclusief bij deze afnemer, omdat wij daar goede afspraken mee hebben. We krijgen wel rechtstreekse aanvragen van bloemisten of groothandelaren, maar dan adviseren wij ze om bij onze klant te bestellen.”

Wat maakt jullie klant daar zo speciaal? „Het is een kwekerij van ruim 300 ha, die een breed pakket bloemen, planten en stekken kweekt, zoals chrysanten, santini´s, rozen, anjers, lelies en bladproducten. De bloemen die ze daar niet kweken, leveren wij vanuit Nederland. Zo kunnen zij hun klanten een breed pakket bieden.”

Om welke producten gaat het dan? „Wij leveren een breed pakket bloemen waaronder pioenen, tulpen freesia’s, waxflower en eryngium. In deze tijd van het jaar komen daar dan nog forsythia’s, ilex en pothyacinten bij. Die worden traditioneel veel gekocht voor het Chinese Nieuwjaar, dat in aantocht is.”

Prijs- of kwaliteitsmarkt?

Is Vietnam booming business? „Ik zie er zeker een goede toekomst. De middenklasse wordt groter en kan zich een luxeproduct als bloemen en planten veroorloven. Bovendien zijn Vietnamezen gek op bloemen. Of ze uiteindelijk niet alles zelf gaan kweken? Tja, als echte Aziaten proberen ze de typisch Nederlandse producten als tulpen en hortensia ook te kweken, maar dat valt nog niet mee. Ik zie in ieder geval groei de komende jaren, dus er zal zeker vraag blijven uit Nederland.”

„Normaal gesproken lopen vraag en prijzen van 2-takkers op richting 8 maart. Als Valentijn goed loopt, hoeven we ons daar geen zorgen over te maken. Maar als de vraag echter achterblijft en er veel overblijft voor Vrouwendag, zullen veel aanbieders met prijzen gaan stunten. Dat er al veel 1-takkers weg zijn, geeft hoop dat het goed door blijft lopen”, analyseert JeanPierre Oord van Sion Orchids in De Lier. Het totale aanbod is wat groter dan vorig jaar in deze periode. Veel producenten hebben de aantallen extra opgevoerd voor de opvolgende feestdagen. Jos Brou-

wers van So Natural maakt zich zorgen over de Russische afnames voor Vrouwendag. „De afgelopen jaren was Vrouwendag belangrijker voor phalaenopsis dan Valentijn. Dit jaar blijft de vraag duidelijk achter en is er een afwachtende houding. Het wordt spannend de komende weken.”

Turkije groeimarkt Frank Doorduin van exportbedrijf Hebo International is blij dat hij voldoende phalaenopsis had vastgelegd voor week 6. „De vraag richting Valentijn kwam laat op gang. In week 6 ging het plotseling zo hard dat er op de klok weinig aanbod was dat aan onze eisen voldeed. Gelukkig hadden we voldoende direct ingekocht.” Hebo verkoopt voor 75% 2-takkers aan Spanje en Turkije. Turkije is voor het bedrijf een belangrijke groeimarkt. „Deze markt vraagt lange planten, grote bloemen en zware kwaliteit. Wit en paars zijn er de belangrijkste kleuren. Van een vracht naar Turkije is bijna 50% phalaenopsis”, geeft hij aan. Ook Javadoplant bemerkte een duidelijke opleving in week 6. De klokhandel neemt af en de directe handel in phalaenopsis met hartjes en boogjes neemt nu toe. Als je die niet hebt vastgelegd, kun je wel eens misgrijpen. ■

500

150.000

400

130.000

300

110.000

200

90.000

100

70.000

2010

2011

2012

2013

2014

50.000

Verkochte aantallen x duizend

„Alles moet in Vietnam van goede kwaliteit zijn, dan zijn ze ook bereid een goede prijs te betalen. Ook moet je zorgen dat je doet wat je zegt, ze moeten op je kunnen rekenen in alle opzichten. Lukt dat, dan zijn ze zeer loyaal. Ik vind het erg prettig zakendoen.”

Spannende weken

Gemiddelde prijs in centen

Bedrijf: Holex Functie: accountmanager Verre Oosten Belangrijkste afzetlanden: USA, Canada, Midden- en Verre Oosten Inkoop: veilingklok, rechtstreeks van kwekers, eigen import (DFG) Aantal medewerkers: 60

Het jaar ging maar lauwtjes van start voor phalaenopsis. Maar eind week 5 viel dan toch het startschot van de piek richting Valentijn en Vrouwendag. Plotseling trok de vraag aan en schoten de prijzen omhoog. Rusland trekt hard aan de 1-takkers. „Vanwege de koers van de roebel halen ze al vroeger dan anders de goedkopere sorteringen binnen. A2-tjes en 1-takkers zijn nu al schaars, zelf zijn we er al in uitverkocht. Nu is het de vraag of ze tegen Vrouwendag ook de 2-takkers gaan meepakken of uitwijken naar andere producten”, legt Addie Groen van kwekerij Phalaenova in Brielle uit.

Verkochte aantallen en middenprijzen phalaenopsis via de FloraHolland-veilingen van 2010 tot en met 2014.

Markt-5-Exporteur-Afzetzaken-nw.indd 30

7 (2015)

10-02-15 17:24

Afzetzaken Foto: bouquet tAles

Analyse groene planten

Foto: VAkblAd Voor de bloemisterij

Ficus benjamina blijft krimpen

Beter in balans Bij de kleinere ficussen tussen potmaat 12 en 17 lijkt de markt wat beter in balans. Maar ook daar noemen kopers en kwekers het beeld wisselend. „Het gaat met pieken en dalen”, zegt verkoper Petri Brekoo van De Groot Potplanten. „Met speciale soorten, waarmee je de enige kunt zijn, lukt het goed om vraaggericht te produceren.” De meer generieke ficussen staan ook in de kleine maten onder druk. Potmaat 12 was met een omzetaandeel van 46% en ruim 55% van het verkochte volume in 2014 in de cijfers van FloraHolland duidelijk dominant bij Ficus benjamina. De trend naar kleinere planten zet bij ficus door. ■

400

10.000

300

8.000

200

6.000

100

4.000

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2.000

Verkochte aantallen x duizend

Gemiddelde prijs in centen

Langs FloraHolland werd in 2014 weer 5% minder Ficus benjamina afgerekend, totaal minder dan 4,5 miljoen verkochte stuks. Ten opzichte van tien jaar geleden is de meest gangbare ficus in omvang gehalveerd. De veilingomzet daalde met 45%. Het is een neergaande trend die producenten niet binnen afzienbare tijd zien omkeren. „Groene planten hebben het moeilijk. Dat is structureel”, redeneert Erik Persoon van kwekerij Zwethlande en de Forever Plants Group. „Door de huizencrisis zijn mensen in West-Europa minder aan het verhuizen of bezig met hun groene interieur. De boost die de afzet kreeg door de toegang van honderd miljoen nieuwe consumenten in OostEuropa is inmiddels uitgewerkt.” Ficuskwekers kunnen in zijn ogen maar op één manier rea-

geren op deze waarneming: „We moeten nóg meer vraaggestuurd produceren. En ik zie geen tekenen dat die vraag de komende vijf jaar zal toenemen.” Planteninkoper Jan Tichelaar van Hamiplant sluit zich aan bij deze analyse. „Als ik zie hoe verbazingwekkend goedkoop de grote maten in de eerste weken van dit jaar alweer zijn, denk ik dat we maar één conclusie kunnen trekken: er zijn er nog steeds te veel.”

Verkochte aantallen en middenprijs Ficus benjamina via FloraHollandveilingen van 2008 tot en met 2014. 7 (2015)

Markt-5-Exporteur-Afzetzaken-nw.indd 31

Bedrijf: Strøm Creative Marketing en Conceptfactory Aanleiding: Tweede projectjaar Bouquet Tales

Marcel Jansen „Het doel van ’Bouquet Tales’ is om de bloemist te prikkelen en hen uit te dagen creatiever te zijn met boeketten. Daarin kan de bloemist vooral het verschil maken ten opzichte van de supermarkt. Vijf verschillende productcommissies (calla, chrysant, Avalanche+, anthurium en hortensia) hebben vorig jaar de handen ineengeslagen. Veel productgroepen zetten individueel campagnes op, maar telers leveren eigenlijk een halffabrikaat. Het is marketingtechnisch zeker zinvol om de handen ineen te slaan. Wij hebben in het eerste jaar via demonstraties, filmpjes en een speciale krant geprobeerd om de bloemist te inspireren en onze gezamenlijke boodschap over te brengen.”

„Bloemisten erkennen de kernboodschap van ’Bouquet Tales’ en voelen de urgentie. Maar verandering heeft een lange adem nodig. Het verhaal leeft. Maar of het nu ook al tot zichtbaar meer omzet heeft geleid bij de participerende telers, dat is nog niet aan te duiden. Het gevoel is goed. Als de groothandelaren deze promotiecampagne omarmen, dan zullen ze automatisch meer met de betreffende producten gaan doen.”

„De campagne in Engeland zetten we door, maar we willen ook de bloemisten in Frankrijk, Duitsland en Nederland gaan benaderen. In Zwitserland hebben enkele groothandelaren ook al interesse getoond in dit verhaal en waarom ook niet? We geven vier keer per jaar een krant uit, die bloemisten via hun groothandel ontvangen. Daarnaast delen wij op internet en via de sociale media elke week een favoriet boeket. Maandelijks publiceren wij ook een filmpje om de bloemist enthousiast te maken en ideeën aan te reiken voor het maken boeketten. De verschillende producten spelen hierin dan de hoofdrol. Onlangs is Pure Seasonal Flowers ook ingehaakt op ’Bouquet Tales’.”

„De verschillende seizoensproducten van deze commissie zijn een perfecte aanvulling. De groep is nu wel groot genoeg. Meer producten moeten het echt niet gaan worden, want dan wordt het een ingewikkeld verhaal. Op deze manier kunnen we de bloemist voldoende inspiratie bieden en echt verder helpen. We hebben in de sector die tienduizenden bloemisten als partner echt keihard nodig. Zij voegen creativiteit en waarde toe voor de consument. Als het hen goed gaat, profiteren alle telers daar van. Zij vormen een essentiële schakel in het realiseren van de 20% groei uit de plannen van FloraHolland2020.”

10-02-15 17:24

Bloemen in plaats van frikandel In Amsterdam is het nu

weer eens iets anders dan

e laatste jaren heeft 24Flower diverse pop-up stores gehad in Amsterdam. Die liepen goed. Daarom hebben eigenaren Michel Dignum en Nikki van Eldijk besloten om op een vaste locatie een bloemenwinkel te beginnen. Nieuw is de bloemenmuur waar de consument 7 dagen per week en 24 uur per dag terecht kan voor een boeket. „Het sluit aan op de 24 uurseconomie. Ben je een verjaardag vergeten, kun je toch nog terecht voor een kwaliteitsboeket. De bloemenmuur is achter in de koeling gebouwd, waardoor de bloemen niet aan kwaliteit verliezen”, aldus Van Eldijk. In de pop-up stores draaide het om tulpen van de eigen kwekerij: Haakman Flowerbulbs. In de bloemenwinkel is een breder assortiment te koop, die 24Flower betrekt bij G-Fresh. Zowel in de winkel als in de bloemenmuur zijn boeketten van diverse versgradaties te koop. Volgens Van Eldijk is er voor iedere kwaliteit wel een consument. „Ga je naar een bruiloft, dan neem je een mooi boeket mee. Als je bijna op vakantie gaat, volstaat een houdbaarheid van vier dagen. Door op deze manier te werken, verkoop je als bloemist meer bloemen en hoef je minder weg te gooien”, geeft zij aan. De verschillende kleurcodes maken het voor de consument duidelijk. Groen staat voor ’First Class Fresh’ en houdt in dat de bloemen gegarandeerd tien dagen zullen staan. Blauw staat voor ’The Original Fresh’ en houdt in dat je zeker nog zeven dagen van de aankoop kunt genieten. Oranje betekent ’Too Fresh Too Trash’ en garandeert nog vier dagen plezier van het boeket. < Cindy van der Zwet cvanderzwet@hortipoint.nl

Foto: 24Flowers

Spread.indd 32

7 (2015)

10-02-15 17:24

7 (2015)

Spread.indd 33

10-02-15 17:24

Silicium zou planten sterker en weerbaarder maken

Het vergeten element Si

Joef Sleegers jsleegers@hortipoint.nl

ilicium is na zuurstof het meest voorkomende element op aarde. De aardkorst bestaat voor ongeveer 27% uit dit element, meestal in de vorm van SiO2. Je zou dus niet verwachten dat planten hier een tekort aan kunnen krijgen. Toch is dat wel het geval, als we sommige mensen mogen geloven. Het element is namelijk zeer slecht oplosbaar en moeilijk opneembaar voor de plant, alleen in de vorm van kiezelzuur. Een zandkorrel is niet te verteren (zie kader ’De oplosbaarheid van silicium’). Sommige gewassen, zoals grassen en granen, bestaan voor 3 tot 10% uit silicium. Voor dergelijke planten is het element cruciaal; daar bestaat geen enkele twijfel over. In de meeste gewassen is het aandeel echter lager, tussen 0% en 1%. Deze planten groeien ook zonder silicium. In die gevallen is het dus geen essentieel element. Maar mogelijk is het wel nuttig. Bijvoorbeeld in rozen en een aantal groentegewassen heeft het een bewezen positieve werking.

Jan Westerhof, voormalig gewasspecialist kamerplanten van het proefstation Aalsmeer, raakte tijdens zijn loopbaan gefascineerd door dit ’vergeten’ element. ’Een gewas als heermoes – de dinosauriër van de plantenwereld – gebruikt silicium om zijn cellen sterker te maken. Veel later in de evolutie zijn planten daar calcium voor gaan gebruiken. Maar als ze silicium krijgen aangeboden, zullen ze dat eveneens inbouwen’, luidt zijn hypothese.

Of een plant een tekort heeft aan silicium ligt vooral aan de omstandigheden. „Een plant die in de natuur groeit neemt normaal gesproken voldoende silicium op”, vertelt Westerhof. „In kassen wordt de productie echter zo hoog opgevoerd door meststoffen en teeltomstandigheden, dat er een tekort kan ontstaan. Silicium wordt namelijk niet standaard meegegeven in de bemesting. Het belangrijkste effect van opneembaar sili-

Achtergrond

Oplosbaarheid van silicium Silicium lost zeer slecht op in water en is

SiO4

de plant het goed opnemen en transporte-

Silicium 2 kaders.indd 34

cium is dat de plant meer weerstand krijgt: het blad wordt sterker, de plant groeit beter en heeft minder last van uitdroging.” Ook kan silicium door het blad worden opgenomen als het erover heen wordt gesprayd, zegt Westerhof. „Je kunt echter ook te veel geven. Dan wordt het blad stug, en dat is doorgaans geen goed teken.” Een ander effect zou een betere opname van voedingsstoffen zijn. Siliciumzuur zou een antagonistische werking hebben, waardoor kalium en stikstof geleidelijker worden opgenomen. „Als de plant bijvoorbeeld te veel stikstof krijgt aangeboden, wordt het plantsap te zuur en wordt hij vatbaar voor meeldauw en insecten”, zegt Frank Houben, directeur van Agro Solutions, die opneembaar silicium verkoopt. „Silicium verhoogt de interne pH van de plant. Het is de dirigent van de elementenopname. Het is vanaf het begin nodig, het helpt niet curatief.”

Silicium kan ook in een sterk verdunde concentratie over de bladeren worden gesprayd. Op die manier zou het als biostimulant werken. „Dit is vergelijkbaar met de werking van een hormoon”, zegt Henk Maarten Laane, directeur R&D van Rexil Agro, die diverse producten met silicium op de markt brengt. „Het werkt in uiterst lage concentraties. Het stabiele siliciumzuur van 0,8% wordt een factor 500 keer verdund voor toediening. Dit is geen homeophathie, want die verdunningen zijn nog veel sterker.” Het idee hierachter is dat de plant hierdoor wordt gestimuleerd om bepaalde genen in of uit te schakelen (epigenetica). Daardoor zou hij weerbaarder worden. Dat geldt ook voor planten die silicium niet als meststof gebruiken. „In de kas is er kennelijk slechts een beperkt aantal genen 7 (2015)

10-02-15 17:24

Foto: JoeF SleegerS

betrokken bij de stofwisseling van silicium”, vertelt Laane. „Als de plant is gesprayd met silicium gaat hij onder stressomstandigheden meer genen activeren. De plant neemt meer voedingsstoffen op uit de grond en wordt weerbaarder. De bladeren worden groter, krijgen meer bladgroen en het aantal infecties neemt af.”

Mening

Vergetelheid Gerry van Ekeren, oud-medewerker van Lentse Potgrond, gelooft heilig in het nut van silicium. Na zijn pensionering is hij aan de slag gegaan als zelfstandig teeltbegeleider, en hij doet zelf proeven op bedrijven. „Silicium is in de vergetelheid geraakt omdat het moeilijk was om het via de mestbakken

Wim Voogt, Wageningen UR Glastuinbouw:

’Wondermiddelen bestaan niet’ Silicium verdient meer aandacht, beaamt

gewassen waar silicium een functie heeft, maar ook gewassen – en dat geldt voor de meeste – die het helemaal niet opnemen. In dat geval gingen we ervan uit dat het ook geen functie heeft in de plant.”

UR Glastuinbouw. „Met name in de bieden. Aan de andere kant moeten we geen valse verwachtingen wekken. Ik heb zoals een betere productie én kwaliteit én een grotere weerbaarheid. Zulke wondermiddelen bestaan niet.” scala aan gewassen onderzoek gedaan naar de opname van silicium in allerlei

7 (2015)

Silicium 2 kaders.indd 35

komkommer, meloen en courgette. „We sen gescreend: roos, lelie, anjer, gerbera, aster, chrysant, alstroemeria. Met name in roos en aster hebben we positieve effecten begonia, saintpaulia en poinsettia gescreend. Hier vonden we enig effect op meeldauw.”

toe te dienen. Ik heb zelf proeven opgezet en zie daar positieve resultaten van. Er zijn bijvoorbeeld mogelijkheden om rembehandelingen terug te dringen door silicium toe te voegen. De planten worden compacter, steviger en weerbaarder. Ook met bladbemesting zie ik positieve effecten. De dosering verschilt echter per plant en per ras. Het wordt nog een hele puzzel om dat uit te zoeken.” Eerder onderzoek van Wageningen UR Glastuinbouw naar silicium in de sierteelt leverde soms positieve, maar zeker geen spectaculaire resultaten op (zie kader ’Wondermiddelen bestaan niet’). Oud-onderzoeker Westerhof denkt dat vroegere onderzoeksresultaten positiever waren geweest als met het moderne gestabiliseerde kiezelzuur was gewerkt. Of silicium planten aanzet om bepaalde genen tot expressie te brengen, weet hij niet. „Dat is moeilijk te bewijzen. Aan de andere kant, een paar jaar geleden werd je ook voor gek verklaard als je zou zeggen dat de plant reageert op het prikken door insecten. Tegenwoordig kunnen we dat meten. Ik zie zeker een rol voor silicium. In mijn tijd bij het proefstation zijn veel wondermiddelen aangedragen waarvan we nooit een werking hebben kunnen aantonen. Voor silicium echter wel.” <

10-02-15 17:24

Simpel ontvochtigen met een enkele tool Potplantenkwekerij SV.CO had grote klimaatverschillen in een van de afdelingen. Een systeem met luchtbehandelingskasten en slurven boven het gewas heeft dat probleem opgelost. Een primeur in de potplantenteelt. „We gebruiken nu nog maar één tool om te ontvochtigen”, zegt mede-eigenaar Sander Verbeek. „Dat heeft de hele vochtregeling veel simpeler gemaakt.” Joef Sleegers jsleegers@hortipoint.nl

waren verticale ventilatoren. „Hiermee ga je de lucht mengen, maar het vocht raak je niet kwijt. Bovendien waren de verschillen vooral in horizontale richting. Als we droge buitenlucht zouden aanzuigen en verdelen via slangen bovenin de kas, zouden we twee vliegen in een klap slaan: ontvochtigen en tegelijk energie besparen.”

Nauwkeuriger ontvochtigen Er werd een systeem aangelegd naar het voorbeeld van snijchrysantenkwekerij Ar-

cadia in Kwintsheul. Na er een maand mee gewerkt te hebben kan de teler al een aantal voordelen vaststellen. „Het ontvochtigen is veel simpeler geworden. Vroeger zaten we altijd te worstelen met vragen als: wanneer moeten we kieren? Hoe groot moet de kier zijn? Hoeveel buis moet erin? Nu hebben we nog maar één tool om te ontvochtigen. We stellen de gewenste RV in en vervolgens berekent het systeem hoeveel buitenlucht er moet worden aangevoerd. Het scherm kunnen we volledig gesloten houden. Een ander voordeel is we veel nauwkeuFoto: JoeF SleegerS

innen één afdeling verschillen van 6°C en 20% RV. Dan mag je spreken van een klimaatprobleem. „Dit speelde in een afdeling van 13.500 m2, waar potchrysanten worden afgekweekt”, vertelt Sander Verbeek, mede-eigenaar van potplantenkwekerij SV.CO in Westland. „De andere afdelingen op het bedrijf zijn kleiner en hebben dit probleem veel minder.” De oorzaak van de klimaatongelijkheid was een bonte mix van factoren (zie kader). Verbeek had verschillende mogelijkheden om dit probleem op te lossen. Een daarvan

SVCO.indd 36

7 (2015)

10-02-15 17:24

Achtergrond

Een complex van factoren

riger kunnen ontvochtigen. In het verleden zetten we bijvoorbeeld 1 tot 2% lucht. Dat was eigenlijk te veel bij lagere temperaturen en het was niet erg precies. Nu kunnen we bij wijze van spreken 0,1% lucht zetten, en dit ook nog onder een gesloten scherm. We hebben dus eigenlijk een luchtraam onder het scherm gecreëerd. De RV is veel beter te sturen; die blijft op één lijn.”

Bovenin inblazen Volgens Peter Zwinkels, directeur van Technokas, is het systeem 100% stuurbaar. „Je kunt exact meten hoeveel gram vocht er in de kaslucht en in de buitenlucht zit. Vervolgens kun je aangeven hoeveel gram vocht je in de kaslucht wil hebben. De computer berekent dan de juiste verhouding tussen kaslucht en buitenlucht.” De lucht wordt door de kas verdeeld met slurven boven het gewas. Ze hangen drie meter boven het gewas. Tot voor kort was de gedachte dat de droge lucht zo dicht mogelijk bij het gewas moest worden gebracht om daar het microklimaat te verbeteren. „Die gedachte lijkt echter niet te kloppen”, aldus Zwinkels. „Daarom kiezen telers steeds vaker voor lucht inblazen via slurven bovenin de kas.” Hoe het systeem presteert zal in de komende maanden worden onderzocht. In andere afdelingen van het bedrijf wordt nog op de traditionele manier geteeld, dus er zijn goede mogelijkheden om de resultaten te vergelijken.

Puzzelen met ruimte Het nieuwe systeem is gebouwd in een bestaande breedkapper van elf jaar oud. Daardoor waren er nogal wat beperkingen aan de ruimte. „We hebben de ruimte maximaal benut”, zegt Zwinkels. Normaal gesproken zouden de luchtbehandelingskasten aan de buitengevel hangen. Daar was echter geen ruimte, want de wagen die de containers vervoert was daarvoor te hoog. Aan de binnenzijde van de kas was de wagen iets lager. De kasten moesten onder het scherm worden gebouwd, net zodat de wagen er nog onder door kon. Er is nu 3 cm ruimte tussen. Ook mochten de luchtbehandelingskasten het schermdoek niet in de weg zitten. Bovendien konden ze niet door de nok steken, maar net daarnaast. Daarom maken 7 (2015)

SVCO.indd 37

Het klimaatprobleem in de afdeling van SV.CO lag aan een complex van factoren. In de afdeling voor de afkweek komen de jonge planten binnen aan de kant van de gevel. In de loop van de weken rollen de de planten daar aankomen staan ze in bloei Het watergeven gebeurt met een ebvloed systeem. Teelttechnisch zou het de voorkeur hebben om overdag water te geven, maar dat is niet handig omdat er elk moment een bestelling binnen kan komen. Er wordt dus in de nacht water gegeven om

ze een bocht om toch onder de nok uit te komen. Als er dan condensatie aan de slurf zou optreden, dan zouden de druppels niet op de planten vallen maar op het looppaadje tussen de tafels. Verder waren er eisen aan de hoeveelheid lucht en de snelheid waarmee die de kas in moet komen. Al met al een hele puzzel.

Het is de vraag hoe snel deze investering zich terugverdient. Dat zal niet in vijf jaar zijn, verwacht Verbeek. „De terugverdientijd is lastig in te schatten”, beaamt Zwinkels. „Je weet niet hoe de energieprijs zich ontwikkelt. Je kunt hoogstens inschatten hoeveel kuubs gas je kunt besparen. En in hoeverre wordt de kwaliteit van het product beter? Dat is ook een grote onbekende.” Betere kwaliteit wordt beter betaald, maar SV.CO heeft deze techniek niet over het hele bedrijf ingevoerd, maar over slechts 10% van het kasoppervlak. De kwaliteitswinst is dus moeilijk tot waarde te brengen. Verbeek verwacht in deze afdeling 4 à 5 kuub gas per m2 uit te sparen. Dat komt neer op circa 20%. „Daarnaast gaan we voor het volledige bedrijf leren. We hebben veel meer gesprekken over klimaat en energie; het is een nieuwe manier van denken.” Overigens is het tegenwoordig ook mogelijk om enkele procenten energie te besparen zonder investeringen, door de principes van Het Nieuwe Telen toe te passen. „Een nieuwe tool stimuleert echter om nieuwe kennis op te doen”, zegt Zwinkels. „Als je aan de knoppen kunt draaien, gaat het leven.”

dicht, waardoor het vocht zich ophoopte aan de kant met de bloeiende planten. kas zodanig dat de vochtige lucht naar één kant werd gedreven. En dan speelde er nog het probleem van de kieren in het doek. Zodra ’s avonds het doek dicht ging liep de RV op. Daardoor was het nodig om te kieren, waardoor nog een toenemende kans op Japanse roest. Kortom: de klimaatverschillen waren groot.

de knopaanleg van de chrysanten. „Er is altijd gedacht dat daar een temperatuur van minstens 19°C voor nodig is”, vertelt Verbeek. „Ik hoop dat we koeler kunnen gaan telen met een lagere RV. Door het homogene klimaat hebben we dan minder last van schimmels en kunnen we een slag maken op energiegebied. Vroeger dachten we dat ’koeler telen’ grote problemen zou opleveren. Arcadia laat echter zien dat dat mogelijk is.” Bij snijchrysantenkwekerij Arcadia hangen de slangen ook bovenin en dat bevalt goed. Deze kwekerij kan het doek dicht trekken bij een temperatuur van 16°C, wat veel energie bespaart. „Normaal gesproken zou het klimaat te papperig worden bij die hoge temperatuur”, weet Verbeek. „Daarom trekken wij het doek pas dicht onder 7°C, bij de gebruikelijke temperatuur. Deze temperatuur kan veel verder omhoog. We verwachten dat we onder de 16°C met twee doeken dicht gaan.” Ook het aantal schermuren zal volgens Verbeek verder omhoog gaan. „Ik ben ervan overtuigd dat het werkt, maar weet nu nog niet hoe ik het maximale aantal kuubs eruit kan halen. Dat is een kwestie van tijd.” <

In het kort SV.CO had tot voor kort een groot probleem met het klimaat. ontvochtigt via slurven bovenin. Volgens teler Sander Verbeek is de

Knopaanleg Zo maakt deze tool het mogelijk om voorzichtig te gaan experimenteren met

Dat zou 20% energie besparen.

10-02-15 17:24

Trendy cactus moet zich

Peter van Leth pvanleth@hortipoint.nl

ert Ubink, voorzitter productcommissie klein groen van FloraHolland, schat in dat in 2014 zo’n vier tot vijf cactuskwekers hun bedrijfsdeuren hebben gesloten. De iets betere prijsstijging voor cactussen in 2013 en 2014 waren voor hen onvoldoende om de alsmaar stijgende kosten te kunnen compenseren. „Ruimte die door het wegvallen van collega’s ontstaat, leidt nauwelijks tot meer vraag”, meldt Ubink. Hij is blij dat in bladen en bij designers de trendy cactus terug is van weggeweest. Dat is stap één volgens hem om cactussen bij het grote publiek onder de aandacht te krijgen. Of ze vervolgens warmer gaan lopen om meer cactussen, liefst buiten de traditionele afzetpieken, gaan kopen, daarover durft de commissievoorzitter nu nog uitspraken te doen. Interessant om dan te vernemen hoe de praktijk over de trendy cactus denkt en daar eventueel op inspeelt. Twee uitersten aan het woord: de kleinschalige teler Cok Grootscholten en handelsbedrijf Edelcactus. <

Jan Edelman:

an Edelman van Edelcactus heeft het wel vaker meegemaakt dat cactussen

Uitst Cactus blijft een cactus -

Jan Edelman: „Cactus moet het hebben van toegevoegde waarde.”

0715Cactusopbloei.indd 38

Foto's: Peter van Leth

7 (2015)

10-02-15 17:26

Cok Grootscholten: „Kamerplanten winnen de komende jaren iets terrein terug. Succulenten kunnen

Cok Grootscholten:

Nu doorpakken

’Van kleinschalige telers is veel te leren’ -

trek ken’

bladen en trendpresentaties moet geloven

Uitstervend ras Kleine bijdrage

Aan het afbouwen -

7 (2015)

0715Cactusopbloei.indd 39

10-02-15 17:26

Teelttips ZomeRbLoemen bodemherbiciden Het toepassen van bodemherbiciden vraagt voorbereiding. Elk middel heeft een eigen optimale omstandigheid. Daarnaast zijn de omstandigheden dat een middel gevaarlijk kan zijn voor het gewas ook voor de verschillende middelen anders. Dit is ook de reden dat tankmixen, zeker bij de onkruidbestrijding, vaak zeer slechte compromissen zijn. Ditzelfde geldt

LeLie Daglengte De eerste bollen van de verse Hollandse oogst zijn inmiddels weer geplant en komen afhankelijk van de cultivar na 3 weken boven de grond. De teeltsnelheid van de verse oogst lelies is aanzienlijk trager dan die van de oude oogst. In Orientals en OT-hybriden is de

TULP Kastemperatuur Het is belangrijk om bij zonnige weer de kastemperatuur te temperen. Te hoge temperaturen kunnen leiden tot slingerende tulpen, bladproblemen en te snel uitbloeiende tulpen. Verder gaan te hoge temperaturen ten koste van het steelgewicht en zorgen die

Teelttips-Schoffelen_nw.indd 40

Pioen

voor de omstandigheden. De meeste bodemherbiciden werken het beste als ze worden gespoten op een echt natte grond. De meeste schade ontstaat als er vlak na het spuiten veel regen valt. De beste werking is er als de grond na het spuiten een keer opdroogt. Het komt er dus op neer dat het zelf nat maken van de grond als deze te droog is en dan later weer laten opdrogen

van de bovenlaag, de beste en veiligste manier is. Toch zit bijna iedereen elk jaar weer te wachten op de ideale omstandigheden, die vrijwel nooit voorkomen. Voordeel van deze methode is dat er gespoten kan worden in het stadium dat voor onkruid en gewas het meest optimaal is.

Kasteelt

Henk van den Berg Teelt- en Bedrijfsadvies, 0252-340301

teeltduur van verse bollen te versnellen door via het afstemmen van belichtingstijdstippen een daglengte na te streven van 16 uur. Hierdoor zal het productiegat tussen oude en nieuwe oogst verminderen.

Een hoge plantdichtheid, de watergift over het gewas heen en beperkte ventilatie zijn belangrijke oorzaken van een te hoge RV in het leliegewas. Een hoge RV heeft tot gevolg

dat er te weinig mineralen worden getransporteerd naar de jonge plantendelen waardoor gebrekssymptomen kunnen ontstaan. Een ander gevaar is de kans op papierblad die toeneemt met het sterker worden van de instraling. Lelies die in december en januari onder lage lichtintensiteit zijn gegroeid hebben grote dunne, veelal lichtgroen gekleurde bladeren met grote huidmondjes die gevoelig zijn voor papierblad. Papierblad

is het verschijnsel dat de bladeren na de oogst verdrogen. De oorzaak van de uitdroging is dat de huidmondjes open staan en niet meer in staat zijn om te sluiten. Papierblad komt vooral voor in lelies uit de groep van de Oriëntals. Uit onderzoek is bekend dat de kans op papierblad na de oogst groter wordt als tijdens de teelt een hogere RV heerste. Bij een hoge RV in de kas staan de huidmondjes continu open om vocht te verdampen. Als dit

te lang duurt zijn de huidmondjes niet meer in staat om te sluiten. Als de lelies worden geoogst in een periode met veel instraling en extreme verdamping is er veel kans op papierblad. De kans op papierblad na de oogst is te verkleinen door tijdens de teelt te zorgen voor een actief klimaat en te schermen op dagen met veel instraling (> 300 W/m²).

voor en te vroege bloei. U heeft verschillende instrumenten om de kastemperatuur onder controle te houden. De belangrijkste zijn de luchtramen en het schermdoek. Zeker zonder vooruitzichten op vorst kunt u goed gebruik maken van de luchtramen. Als het buiten relatief zacht weer is en de kastemperatuur dreigt te hoog te worden, dan kunt u gerust met een maximum raamstand van 60% luwzijde en 30% windzijde werken. Probeer de naloop van de

windzijde ten opzichte van de luwzijde tussen 1 en 3°C te houden. Een mooie streeftemperatuur voor dit moment ligt tussen de 15 en 17°C. Met het schermdoek kunt u goed de zoninstraling van uw gewas afhouden. Hiermee is het makkelijker om de planttemperatuur onder controle te houden, dan alleen met luchten de kastemperatuur te verlagen. Uiteindelijk is het tenslotte de planttemperatuur die bepaalt hoe snel een tulp zich ontwikkelt.

Het is prima om bij zonnig weer tussen 10.30 en 15.00 uur het doek voor 85% te sluiten. Wanneer u volledig lichtdicht doek heeft, dan is een maximum doekstand van 70% van toepassing. Probeer uw doekregeling zodanig in te stellen dat u onder dergelijke omstandigheden altijd wel iets moet afluchten, want anders dreigt een te inactief kasklimaat met alle gevaren van dien. Verder is het een overweging waard om de plukafdeling te krijten.

Tenslotte is het wel van belang om in de avond en nacht voldoende temperatuur te blijven handhaven en deze periode niet te veel te gebruiken om te hoge dagtemperaturen te compenseren. Een aan te bevelen stooktemperatuur voor de avond/nacht is bijvoorbeeld minimaal 14°C.

Hoge RV

Een van de grootste problemen voor pioenen in de vaste kas is de koudebehoefte. In een zachte winter komt de grondtemperatuur nauwelijks onder de voor de rustdoorbreking noodzakelijke 4°C. Boven de 4°C vindt wel rustdoorbreking plaats, maar veel langzamer. Het weer van de laatste 5 weken was best gunstig, maar december en de eerste week van januari waren veel te warm. Toen vond vrijwel geen rustdoorbreking plaats. Te weinig rust zorgt voor matige bloei en ongelijke, zwakke gewassen. U kunt het beste vrij lang wachten met het toelaten van warmte in de kas. Deze ’verloren tijd’ zal het gewas later makkelijk inhalen terwijl de kwaliteit verbetert.

Hans Kok, DLV Plant, 06-20398266

Alex Buis Tulpenadvies, 06-42388337; Wilfried Poland, Holland Agri Consult, 06-31698070 7 (2015)

11-02-15 12:00

Schoffelen

lisianThus Breekstelen Welig groeiende lisianthusrassen zoals Celeb White, Arena Kilimanjaro, Cessna en Arena gold zijn gevoelig voor brandkoppen en voor breekstelen. Breekstelen ontstaan meestal in de fase als de bloemstelen wat verder ontwikkeld zijn. Bij bovenover gieten knappen de stelen onder het gewicht van de waterdruppels. Begin daarom bij gevoelige rassen op tijd met onderdoor beregenen. Soms knappen de stelen spontaan bij een lichte beweging van het gewas, bijvoorbeeld bij het ophalen van de hijsverwarming. Een te zware, welige groei en een hoge worteldruk veroorzaken breekstelen. Door vanaf derde, vierde week na planten iets droger te telen wordt het gewas al iets harder en minder gevoelig voor brandkoppen

Tulp Kiepen Kiepen of slapstelen of waterstelen, allemaal namen voor in feite hetzelfde probleem bij de broei van tulpen. In feite is het probleem te herleiden tot onder andere een tekort aan calcium in de bloemsteel. De cellen zijn dan te slap en er komt water tussen de cellen. De steel ziet er waterig uit en kan ten slotte kiepen. In veel gevallen is de bloem wat afwijkend gekleurd, bijvoorbeeld wat lichter. Er bestaat een verschil tussen de cultivars. Leen van der Mark, Couleur Cardinal en de mutanten 7 (2015)

Teelttips-Schoffelen_nw.indd 41

en breekstelen. Als het gewas voldoende lengte ontwikkelt en de grond is vochtig genoeg kan één gietbeurt van eens in de drie dagen met 5 l/m2 voldoende zijn. De voorkeur heeft in deze teeltfase om uit de B-bak te gieten. Op enkele bedrijven wordt drie weken na het planten wekelijks gespoten met 300 gr bitterzout om het gewas minder welig te laten groeien. Bitterzout remt ook enigszins de lengtegroei.

langer belichten In de fase waarin brandkoppen kunnen ontstaan, wordt meestal 18-20 uur belicht. De donkerperiode van 4-6 uur zorgt ervoor dat de calcium door worteldruk en gesloten huidmondjes makkelijker het groeipunt bereikt. Als de bloemstelen goed zichtbaar zijn kan door

(Princess Irene), White Dream, Kees Nelis, Lucky Strike, maar ook Strong Gold zijn vatbaar. Een goede verdamping kan het euvel beperken. Dit kan onder andere door beperking van de relatieve luchtvochtigheid, bij voorkeur niet boven 80% en een voldoende luchtcirculatie boven het gewas. Ook een grotere groeisnelheid in combinatie met een hoge RV, doet de kans op kiepen toenemen. Cultivars die na een (te) lange koudeperiode worden ingehaald en onder vochtige omstandigheden worden gebroeid, zijn gevoelig voor kiepen. Strooi bij potgrond 50 gr kalksalpeter per m² bij een gevoelig gewas, direct na het inhalen. Dit kan soms helpen om het probleem te verminderen.

22-24 uur te belichten de worteldruk worden verminderd. De huidmondjes blijven 24 uur per etmaal open staan en de verdamping wordt zo gestimuleerd. Als wordt gekozen voor 2-4 uur donker moet de temperatuur wel voldoende hoog zijn (27-28°C), vooral na een dag met meer dan 500 J/ cm2 instraling. Blijft de nachttemperatuur na een mooie dag te laag dan verbrandt de plant bij de ademhaling niet voldoende assimilaten en wordt er nog meer worteldruk opgebouwd. Ter voorkoming van breekstelen moet de onderbuis 24 uur op een minimum temperatuur van 40°C worden gehouden.

Dirk Jan Binnendijk Tuinbouwadviezen, 071-5416564

pokken Door een te hoge luchtvochtigheid kunnen bladen bloempokken optreden. Sporen van de Botrytisschimmel kunnen op vochtig blad snel kiemen. Verwijder daarom infectiebronnen (stekers) zodra ze zichtbaar zijn en voorkom een hoge luchtvochtigheid. Lucht bij veel zoninstraling overdag om vocht kwijt te raken. Door kort na het inhalen eenmaal een fungicide over het gewas te spuiten, is de Botrytis-schimmel goed te bestrijden. Gebruik vloeibare middelen, die geven het minste residu.

Kees van Egmond kees@kees-ineke.nl

Data Het was ergens halverwege de jaren 90. Ik had een hele berg gegevens tot mijn beschikking. En het rekenprogramma op mijn pc bood de mogelijkheid om daar iets mee te doen. Een regressieanalyse maken bijvoorbeeld. Daarmee kun je kijken of er een bepaalde samenhang is. Mijn eerste kennismaking met Big Data. Nu is het hot. Dat heb je wel vaker. Heeft wel iets weg van een veenbrand. Het is er wel, maar je ziet het nog niet. Ik wist het allang, dat het er was. Maar ik dacht, doei, ik zeg niks. Ik houd het lekker voor mezelf. Ik ga apen niet leren klimmen. Maar goed, nu is iedereen er mee bezig, dus tijd om uit de kast te komen. Ik weet nog goed dat er een voorbeeld werd genoemd van een ijsverkoper. Stel je voor dat hij ’s morgens moet beslissen hoeveel bakken met ijs hij inlaadt. Daar zijn bepaalde factoren op van invloed. Ten eerste hoe het weer is. Schijnt de zon of valt er regen? En welke dag van de week is het? Zaterdag is voor ijsverkopers beter dan maandag. En op welke plek ga je staan? Bij een bos? Op de boulevard? Is het vakantietijd? Toeristen? Man, dat valt nog niet mee hoor, ijsjesverkoper zijn. Daar komt heel wat bij kijken. En als je al die gegevens in mooie tabellen zet en er een regressieanalyse op los laat, dan geeft dat soms zomaar verrassende uitkomsten. Op maandag in de regen naar het strand van Katwijk? Doe maar niet. Kost je geld. Maar een zonnige, warme zaterdag in juli op dezelfde plek? Wow, dan ben je om half vier los! Maar omdat je dat van tevoren al wist, komt je vrouw om drie uur een nieuwe lading brengen. Kijk, dat is anticiperen! Nou, dat leek me wel wat. Want ik wilde ook graag weten wanneer we nu het beste veel bloemen konden veilen. Dat doe je toch het liefst als ze duur zijn. En dus ging ik aan het werk. Kolommen met aantallen van onszelf en van de veiling. Opbrengstprijzen ernaast. De buitentemperatuur op basis van weekgemiddelden. Bloemendagen. Man man, wat een cijfers. Toen de analyse. En wat bleek? Bij weinig aanvoer ging de prijs omhoog. Tropisch weer? Grote aantallen bloemen voor lage prijzen. Moederdagen, Vrouwendag, Valentijn? Dure handel. Ja, daar sta je van te kijken hè? Ik zou er maar snel werk van maken, van die Big Data.

DLV Plant, marktgroep bloembollen, 0252-688541

11-02-15 12:00

Belgische voorjaarsbeurs

woensdag 4/03/15

Openingsuren woensdag 4/3/2015 van 09:00 tot 19:00

ALL IN 1 DAY

Flanders Expo Gent (België) | Hal 3 & 5 09:00 - 19:00

Flanders Expo Gent | Hal 2 & 4

GRATIS TOEGANG & CATALOGUS

(enkel voor professionelen)

“Op één dag een volledig overzicht van het voorjaarsassortiment!” Belgische vakbeurs waarop kwekers, toeleveranciers en handelaren hun kwalitatief assortiment presenteren aan de internationale sierteeltsector.

registreer online | WWW.FLORALL.BE Meer info: www.florall.be | info@florall.be Twitter: @FLORALLfair

623697.indd 42

9-2-2015 15:56:57

foto: HAns neefjes

Laten zien wat er kan met bloemen en planten. Daarvoor wil Keukenhof graag een podium bieden. Hun arrangeurs maken volgens directeur Bart Siemerink graag mooie dingen met hetgeen telers en veredelaars hen aanbieden.

Hans Neefjes hneefjes@hortipoint.nl

innen de kaders van Keukenhof is op het gebied van sierteeltpromotie in Lisse veel mogelijk volgens directeur Bart Siemerink. „We zijn en blijven een bloemen- en plantenshow voor consumenten. We accepteren daarom geen vlaggen, banieren of grootschalige promotiecampagnes van inzenders op ons park. We houden het bij het kort en bondig melden van de cultivar- en bedrijfsnamen bij de inzendingen.”

Podium Leveranciers van bol-op-pot en telersvereniging Floralia (amaryllis) en LTO gebruiken Keukenhof al enkele jaren als podium om zich langere tijd te presenteren in het Willem Alexander Paviljoen. Nieuw in dat paviljoen is een langdurige presentatie van snijhyacint, lelie en veredelaar Schoneveld uit Twello die binnen de gestelde kaders aan de slag gaat met promotie van zijn primula's en cyclamen. „In augustus/september begin-

Achtergrond

In het

komen

een andere bloem centraal in de shows. Tevens geven arrangeurs elke dag bloemschikdemonstraties: ■ 20 mrt - 24 mrt: tulp; ■ 26 mrt - 31 mrt: freesia; ■ 02 apr - 07 apr: gerbera; ■ 09 apr - 14 apr: roos; ■

bolgewassen; ■ 23 apr - 28 apr: alstroemeria en iris; ■ 29 apr - 08 mei: chrysant; -

■

Het herbergt vanaf de opening tot ver in april ruim 75.000 tulpen (ruim 600 soorten) in de vollegrond. Tevens (vaak) langlopende presentaties van: ■ 20 mrt - 24 mrt: hyacint; ■

20 mrt - 28 apr: trekheester; 20 mrt - 03 mei: potplanten; ■ 20 mrt - 17 mei: amaryllis, bol-op-pot, bogen met lelies en cyclamen en begonia’s van veredelaar Schoneveld; ■ 01 mei - 17 mei: vaste planten; ■ 07 mei - 17 mei: lelie. Het n is het gehele ■ ■

bloemen. orchideeën, anthurium en bromelia.

7 (2015)

keukenhof.indd 43

nen de gesprekken met de vertegenwoordigers van de diverse gewassen die we jaarlijks in de binnententoonstellingen laten zien. Het bleek dat inzenders van snijhyacint en lelie en Schoneveld de uitdaging wilden aangaan voor een permante show. In het Willem Alexander Paviljoen is daar in de erkers ruimte voor. Feitelijk hebben we een wachtlijst. Voorwaarde is dat de presentaties moeten ’knallen’ en iemand moet de coördinatie voor een gewas op zich nemen”, aldus Siemerink. Consumenten kiezen via speciale computerzuilen hun top 3. De vakjury let in haar oordeel over de inzendingen steeds meer op ’algemene indruk’. Geen vaktechnisch oordeel meer. Siemerink: „Een show en een borrel aan het eind van de middag met vakgenoten. Dat willen de inzenders steeds vaker. Meestal nog met een prijsuitreiking, maar grote bijeenkomsten met sprekers zijn er bijna niet meer.”

Van Gogh als inspiratie Vanaf eind 2014 zijn de drie arrangeurs van Keukenhof – ieder paviljoen heeft een eigen arrangeur – al bezig met de uitwerking van de ideeën. In het Oranje Nassau Paviljoen zal het meest duidelijk worden dat het jaarthema ’Van Gogh’ is. In 2015 is het 125 jaar geleden dat Vincent van Gogh (18531890) stierf. Werken van de schilder vormen de inspiratie voor de inrichting van de bloemenshows. Keukenhof is in 2015 geopend van 20 maart tot en met 17 mei. <

11-02-15 12:01

Nieuws

Sporodex nog niet in poedervorm Het duurt nog minstens een half jaar voordat de GNO Sporodex (tegen echte meeldauw) in poedervorm beschikbaar is. In de Verenigde Staten past men Sporodex grootschalig toe sinds 2003. Een Canadees bedrijf is eigenaar en productie voor de Nederlandse markt gebeurt in België bij het bedrijf Artechno. Directeur Frédéric Weekers weet dat de vloeibare variant van het gistproduct omslachtig en duur is voor leverancier en gebruiker. Hij zegde daarom al vorig jaar toe dat men werkt aan een poedervorm. Een proefproductie van een paar honderd kilo’s poeder per maand is opgestart. Over uitbreiding naar industriële schaal kan Weekers nog geen mededelingen doen. Veel zal afhangen van de toelatingsprocedure. Die is stroperig. De European Food Safety Authority (EFSA) accepteert de Nederlandse rapporten niet, maar recent zijn weer vragen beantwoord. „Het is wachten op de eindconclusie van EFSA”, aldus Weekers. Hij ziet nog steeds vooral toekomst voor Sporodex in poedervorm. In Europa mikt Artechno op toelating in roos en komkommer. Het punt nadert volgens de directeur dat de investering in

studies voor registratie niet meer terugverdiend kan worden. Buiten Europa zijn waarschijnlijk meer afzetkansen en zijn toelatingseisen minder omslachtig en duur. Door goede respons van gebruikers blijft Weekers vertrouwen in Sporodex. Proeven met de poedervorm zal hij dit voorjaar uitzetten bij geselecteerde partners, ook in Europa.

Op 16 maart 2014 eindigde de tijdelijke vrijstelling van 120 dagen die LTO Groeiservice voor rozentelers onder glas had aangevraagd voor Sporodex. Het middel op basis van de natuurlijke gist Pseudozyma floculosa kwam beschikbaar in Nederland omdat bestrijding van echte meeldauw in rozen een groot probleem is. De vrijstelling kwam onverwacht, zodat de exclusieve distributeur in Nederland, Horticoop, pas eind week 51 2014 klaar was met de benodigde vriescel voor het vloeibare gistproduct op het depot in De Lier. Sporodex is niet veel gebruikt. De korte gebruiksperiode, onvoldoende kennis en ervaring en het uitsluiten van teeltrisico’s in wintermaanden zijn daarvoor de belangrijkste redenen. <

ColofonVBB-Nieuws_nw.indd 44

Praktijkdag ’Excelleren in leiderschap’

UITGEVER BDUmedia Afdeling Vak- en Publieksmedia Postbus 67, 3770 AB Barneveld, tel 0342-49 42 63, fax 0342 41 31 41 Uitgever: Wiljo Klein Wolterink MBA Verkoopleider: Ron van de Hoef, e-mail: r.v.d.hoef@bdu.nl

REDACTIE Schipholweg 1, Postbus 9324, 2300 PH Leiden e-mail: bloemisterij@hortipoint.nl www.vakbladvoordebloemisterij.nl

Sirekit Mol Marketing Manager bij Beekenkamp Plants

Colofon

Directeur Elbert van den Berg Secretariaat Linda Laman 071-56 59 678 Alice Hoogenboom 56 59 679 Hoofdredacteur Elbert van den Berg 071-56 59 678 Eindredacteur Jenny Mostert 071-56 59 633 Vakredactie Politiek en economie Quincy von Bannisseht 56 59 637 Peter van Leth 56 59 688 Markt en afzet Arie-Frans Middelburg 56 59 687 Cindy van der Zwet 56 59 630 Teelt en techniek Hans Neefjes 56 59 638 Joef Sleegers 56 59 642

Handelsdata en prijsinformatie op Agrimatie

Bureauredactie Carolyne de Vries Lentsch, Jolanda de Wekker Webredactie Erik Rotteveel Vormgeving Diseno Vormgeving Fotografie Gerdien de Nooy Freelancers Gert van den Berg, Hermen de Graaf, Bernadette Hoefsloot, Harmen Kamminga, Ank van Lier, Astrid Zoumpoulis-Verbraeken

ABONNEMENTENSERVICE Mutaties en bezorging Abonnementen kunnen op elk gewenst tijdstip ingaan. Opgave via vakbladvoordebloemisterij.nl of bij de abonnementenservice. Abonnementen lopen automatisch door, tenzij uiterlijk twee maanden voor vervaldatum bij de abonnementenservice wordt opgezegd. Dit kan schriftelijk, telefonisch of per e-mail. Ook voor informatie over een lopend abonnement en klachten over de bezorging kunt u contact opnemen met de abonnementenservice, BDUmedia, afdeling Vak- en Publieksmedia, Postbus 67, 3770 AB Barneveld. Op werkdagen is de abonnementenservice telefonisch bereikbaar van 8.30 uur tot 14.00 uur op 0342-494844, e-mail: abonnementen@bdu.nl. Prijzen Jaarabonnement: € 349,60. Studenten 25% korting; 65 plussers 15% korting. Jaarabonnement Europa: € 449,65 (België: € 377,70). Jaarabonnement buiten Europa: € 466,50. Genoemde prijzen zijn inclusief 6% btw en verzendkosten. ADVERTENTIE-EXPLOITATIE Verkoopleider: Ron van de Hoef, 0342 - 494263, 06 - 51806325, e-mail r.v.d.hoef@bdu.nl Media-adviseur: Gert-Jan Bloemendal, 0342-494807 e-mail: g.bloemendal@bdu.nl

Vakblad voor de Bloemisterij is een wekelijkse uitgave van de Stichting Vakinformatie Siergewassen en BDUmedia, Vak- en Publieksmedia. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Lezers wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Algemene voorwaarden: op alle aanbiedingen, offertes en overeenkomsten van BDUmedia B.V. zijn van toepassing de voorwaarden, welke zijn gedeponeerd ter Griffie van de Arrondissementsrechtbanken en de KvK.

Druk: BDU Media

7 (2015)

11-02-15 14:31

Kasgenoten

A genda Binnenland

9.00-17.00 uur, De Meern. Info: www.energymatters.nl. FloraHolland Seasonal Trade Fair, Naaldwijk. 18 maart: 9.00-21.00 uur, 19 maart: 9.00-16.00 uur. Energiek2020, event, Bleiswijk,14.00-19.00 uur. Info: www.energiek2020.nl Kom in de Kas, landelijk evenement. Info: www.komindekas.nl Flower Trials, regio Aalsmeer, Westland, Rheinland-Westfalen; 08.00-17.00 uur, do 08.00 - 21.00 uur. Info: www.flowertrials.com. Najaarsbeurs Floralis, Boskoop. Info: www.floralisboskoop.nl Plantarium, vakbeurs voor de boomkwekerij. Info: www.plantarium.nl

LTO Glaskracht Nederland PlantgezondheidEvent, Bleiswijk. Bijeenkomst besturen gewascoöperaties, locatie nog niet bekend. Regiobijeenkomst Westland, Monster. WaterEvent, Bleiswijk, 13.00-19.00 uur. Hortensia goes USA, buitenlandbe-

Foto: Hans neeFjes

Lenteflora, bloemenshow, Lisse. Info: www.lenteflora.nl Van onderbuik naar onderbouwing, Slotconferentie, Nootdorp. Info: www.davinc3i.com Vaktentoonstelling, Proeftuin Zwaagdijk. Info: www.vaktentoonstelling.nl

Leeftijd: 55 Plaats: Andijk Teelt: Tulp en pioen Oppervlakte: 0,7 ha kas voor broei van 20 miljoen tulpen, 6 ha bloementeelt pioen en 42 ha bollenteelt tulp.

Klaas Schouten Druk in de tulpen? „We hebben het in de hand. In januari en februari groeien de tulpen nog niet heel snel en kun je de groei sturen omdat het buiten koud is. Vanaf maart gaat alles sneller en is het minder beheersbaar.”

Kan het tempo bij de boslijnen nog omhoog? „We kunnen met drie Quality Bunchers nu 190.000 stelen per dag bossen. Dat is

Waar denkt u aan?

Info: www.ltoglaskrachtnederland.nl

„We hebben zelf een bandsysteem ontwikkeld dat de stelen na het ontbollen keurig op

Buitenland Salon du Végétal, beurs, Frankrijk, Angers. Info: www.salon-du-vegetal.com

U verdubbelde in 2014 de kas en het broeisysteem. Waarom?

Milaan. Info: www.myplantgarden.com -

Flowers & Hortech Ukraine, bloemen- en tuinbouwvakbeurs, Kiev, Oekraïne.

aanpassing van onze bollenkraam. Het sortiment voor de pakkethandel van tulpen gaat op een goed broeisortiment en directe afzet, want dat geeft de minste trammelant.”

Wat voor sortiment zoekt u? ijan. Info: www.ceo.az Info: www.greenislife.pl Zuhoor 2015, internationale bloemen & tuintentoonstelling, Abu Dhabi, Verenigde Arabische Emiraten. Info: www.zuhooruae.ae

rode mutant tien ton plantgoed gekocht. In 2017 gaan we die planten om snel een paar hectares bollen te hebben, want we broeien het liefst eigen bollen.”

Schaatst u zelf ook fanatiek? dochter Irene (22), die ook prof is, het schaatstalent geërfd hebben. Het doorzettings-

Onderstaande symbolen hebben de volgende betekenis en verwijzen naar de website vakbladvoordebloemisterij.nl

Documenten en linken naar website

7 (2015)

Kasgenoten agenda_nw.indd 45

Foto’s

Filmpjes

Klaas jr. en onze andere dochter, Catherine.”

11-02-15 14:31

u w o u d e o lie is geld waard!

Kassen en Machine automatisering...

KASSEN TE SLOOP GEVRAAGD

Beuk engineering Technische automatisering | Besturingstechniek | Elektrotechniek

tel: 0174-768876 i n f o @ v i c t o n b v. n l

• groothandel in olie en metalen • saneren van tanks en k e t e l s ( K I WA ) • afvoeren van brandstofrestanten

Waaier 46, 2451 VW Leimuiden Tel: +31 (0) 172 506 922 info@beukengineering.nl www.beukengineering.nl

WWW.EUROKAS-BV.EU BERKEL EN RODENRIJS 010 511 32 53

VEBU V.O.F. Kasonderhoud - Glasreparatie - Goten smeren - Overspuiten - Goten reinigen - Diverse reparaties

Voor andere werkzaamheden vraag naar de mogelijkheden

Tel. 06-51 35 04 52 e-mail: buddys37@hotmail.com

• Sinds 1958 • Steeds vernieuwend • De specialist in teeltvloeren

Industrieweg 17-21 4181 CA Waardenburg Telefoon +31 (0)418 - 652544 Fax +31 (0)418 - 652084 E-mail: sales@kumaplastics.nl

QUALITY FLOORS FOR EXCELLENT PLANTS

DE LIER T: 0174 64 20 40

www.erfgoed.com +31(0)79 593 38 00

VA N K L I N K

STOOMKETELVERHUUR

KASSENSLOOP • (bloem)GEWASSEN uitruimen • gevraagd : assimilatielampen en WKK-installaties WWW.MUSTANGDEMOLITION.NL

EVAL: voor elke situatie juiste installatie Een degelijk advies, prima service en een betrouwbare begeleiding… Samen met de klant bedenken onze technici steeds de beste oplossing. Daarbij kijken ze niet alleen naar het optimaal functioneren van installaties, maar ook naar betrouwbaarheid en energieverbruik. Installatieburo E VAL B.V.

;b[ajhej[Y^d_[a

Galglaan 11 s 2311 ND Rijnsburg Tel. 071 402 26 21 s eval@eval.nl

Ae[bj[Y^d_[a

www.eval.nl

Ab_cWWjj[Y^d_[a

623698.indd 46

Vastzetsysteem betonplaat

BETONPAD VOOR CONTAINERVELD

MWj[hj[Y^d_[a

Nie-co-rol

Voor het opbinden van bloemen- en plantentakken, leverbaar in 2 soorten trekkracht.

Voor uitgebreide informatie: /i °\Êä{£ÈÊÎ ££{ÇÊUÊ v JÃV i iÛ Ã°

WWW.SCHELLEVIS.NL

www.meten.nl

E-mail: info@nieuwkoopbv.nl Tel. 0297 325836

11-2-2015 11:38:03

623699.indd 47

11-2-2015 11:29:55

623700.indd 48

9-2-2015 15:55:11