Bloemisterij 27 / 2014

B

18

Bloemistenklok van start

10 ’Failliet gaan,

12 Innovation

16 FloraHolland

32 Phalaenopsis

is soms beter dan stoppen’

Quarter helpt sector te innoveren

komt met voorstel voor verliesdekking

grip op licht

u j

9 u 9 0

n

n

K

BV

C

K 5

7

PACTON 2 assige tridec gestuurde bloementrailer met KEES MULDER opbouw!!! 3 x rails dak + vloer extra batterijen in rvs kist!!! bpw eco assen met banden 70% massa leeg 7.990 kg laadvermogen 22.010 kg max totaal gewicht 30.000 kg apk t/m 24-06-2015 dhollandia 1500 kg laadklep met 200 cm plateau!!!! reclame is geplakt!!!!

B 10 ’Failliet gaan, is soms beter dan stoppen’

Vakblad voor de

Opinie 4

Interview: ’Digitalisering vraagt om betere ketensamenwerking’

4

Commentaar: ’Poldercatenaccio’ in de tuinbouw

5

Stelling:

Nieuws 6

Een selectie uit het meest recente nieuws

B

12 Innovation Quarter helpt tuinbouw te innoveren

8

Energiemarkt: ’Het Nieuwe Telen is eyeopener’

9

Vragen:

10

Ondernemen: ’Failliet gaan, is soms beter dan stoppen’

12

Ondernemen: Innovation Quarter helpt tuinbouw te innoveren

14

Afzet:

16

Afzet: ’Voorstel voor verliesdekking is verantwoord’

18

Afzet:

Markt 24 24 25

16 ’Voorstel voor verlies-

dekking is verantwoord’

26

Gardenia klimt voorzichtig op

27

Overschot bacopa’s door minder vraag

Teelt 28

In beeld: Even als vrienden op de golfbaan

30

Crisis: ’Recessie gaat nooit meer over’

32

Phalaenopsis:

34

Teelttips: callistephus, gerbera, chrysant, alstroemeria, freesia

35

Column: Kees van Egmond

Nieuws 36

Service

32

meer grip op licht

37

Kasgenoot: Harry Velzeboer Agenda Voorplaat: Foto: Fotostudio Gerard-Jan Vlekke

27 (2014)

3

Opinie Eric van ’t Boveneind, Match-Online:

’Digitalisering vraagt om betere ketensamenwerking’

fOtO: MatCh-Online

Volgens Eric van ’t Boveneind van Match-Online valt er nog een wereld te winnen als het om digitalisering gaat. Nu zit er vaak een muur tussen teler en exporteur. „Digitalisering kost niet alleen geld, maar levert ook extra handel op. Dat besef moet er snel komen."

Cindy van der Zwet cvanderzwet@hortipoint.nl

In het kort. Wat is Match-Online? „Match-Online is een softwarepakket waarmee het handelsverkeer tussen teler, exporteur en indirect ook eindklanten gefaciliteerd wordt. Ketenpartijen kunnen alles wat te maken heeft met handel, bijvoorbeeld de in- en verkoop, labelling en logistieke stromen, met dit systeem organiseren. Match-Online is géén marktplaats; wij sluiten partijen daar op aan. Ik merk dat daar nog wel eens verwarring over is. Wij zijn dus geen vraag- en aanbodsysteem; daarvan zijn er al voldoende op de markt.”

Wat vindt u daarvan? „Dat is in niemands voordeel. Telers moeten niet vermoeid worden met al deze verschillende systemen. Er moet eigenlijk één volwassen, centrale marktplaats komen. Een plek waar de realtime voorraad beheerd wordt en waar vandaan met zo veel mogelijk partijen zaken kan worden gedaan. De afgelopen jaren zijn er veel platformen ontwikkeld, maar op FloraExchange na,

Commentaar Elbert van den Berg hoofdredacteur evandenberg@hortipoint.nl

heeft niemand tot nu toe de kritische massa voor zich weten te winnen.”

„FloraHolland moet dit kunnen organiseren. Zij zijn de meeste geschikte partij om vraag en aanbod samen te brengen. Ik denk alleen dat de veiling het verplichte afrekenen moet gaan loslaten. Dat is toch een blokkade voor veel telers. De internationale productie blijft groeien; partijen in Afrika nemen in omvang toe. Deze stromen moet je digitaal aan je weten te binden. Wanneer er geen verplichte afrekening nodig is, kan er een dominante marktplaats ontstaan. FloraHolland heeft FloraMondo ontwikkeld. Dat zou de wereldwijde digitale marktplaats moeten worden. Maar het is erg stil rond dit platform. Er moet snelheid gemaakt worden, voordat andere alternatieven ontstaan.”

„Match Online probeert telers en exporteurs zo digitaal mogelijk te laten zijn en wil de

keten zo efficiënt mogelijk inrichten. Wij sluiten handelaren aan op hun klanten en wij verbinden telers met exporteurs; alles met het oog op dat het allemaal goedkoper moet. Telers kunnen bijvoorbeeld labels of stickers printen of transportopdrachten maken via ons systeem. Hierdoor kunnen kosten worden bespaard, maar ik merk dat veel telers dat nog niet inzien. Er zijn zeker telers en handelaren die hier ver in zijn, maar in de meeste gevallen lijkt er een muur te zitten tussen teler en exporteur.”

Hoe komt dat? „Kwekers vinden het complex, kostbaar en zien het belang er nog niet voldoende van in. Neem het aanleveren van foto’s voor de plantenklok. Veel telers gebruiken nu een standaard plaatje, terwijl deze foto wel in de webshop van de exporteur terechtkomt. Op deze manier krijgen eindklanten helemaal geen goed beeld van de partij die ze kopen. Wanneer je als teler dit beseft en de zaken digitaal goed organiseert, kun je een voor-

’Poldercatenaccio’ in de tuinbouw

B

ondscoach Van Gaal heeft gekozen voor, zoals De Volkskrant het noemde, ’poldercatenaccio’, een in Italië ontstaan defensief voetbalsysteem overgoten met een Nederlandse saus. Oftewel: de nadruk leggen op verdedigen, het initiatief aan de tegenstander laten en de tegenaanval hanteren door ’stations over te slaan’ (de lange bal van achteruit). Zou zo’n tactiek de Nederlandse tuinbouw passen?

Zo duurt de crisis onverminderd voort waardoor beverdere verduurzaming in de weg staat. Strenge Brusselse regels rond gewasbescherming werken

achterlaat (overigens een keus van de politiek), is -

al de achterliggende week levert daarvan genoeg voorbeelden op.

morrelen aan het unieke systeem van plantaardige keuringsdiensten. Berichten uit één week. 27 (2014)

Wilt u uw mening geven? Stuur een brief naar postbus 9324,

Stelling

uitkomst voor tuinbouw

keurspositie creëren bij de handel. Software kost geld, maar het levert dus ook extra handel op. Dat besef is er nu nog onvoldoende en moet gaan groeien. Digitalisering is een ontwikkeling die niet meer te stoppen is. Inmiddels bestellen bij sommige exporteurs al 80% van de klanten digitaal. Telers zullen hier in mee moeten. Wanneer we grote stappen willen maken, moet de hele keten op dit gebied samenwerken.”

Dan doelt u op telers en exporteurs? „Ja, zij moeten het digitale traject samen gaan oppakken en daar tijd in investeren. Wanneer je het samen doet, kun je sprongen maken. Maar ook de verschillende softwareleveranciers moeten beter gaan samen werken. De digitale samenwerking tussen exporteurs en telers verloopt technisch gezien ook niet altijd even soepel, omdat er verschillende softwarepakketten op de markt zijn. Het loopt vaak spaak op details en daardoor grijpen exporteur en teler toch vaak weer naar de telefoon. Ook die partijen moeten er dus alles aan doen om de digitale verbinding te laten slagen.”

om te investeren. Waarom moeten we

„Leuk idee, geld lenen voor weinig en geen renteverhogingen van een bank maar, kom maar van de roze wolk. Ook voor zulke coöperaties en unies gelden regels nomisch goed gaat, kan het zeker een

te produceren? Zullen we het nu eerst maar eens met elkaar ’voor elkaar zien balans komen en dat we meer in pro-

planten wordt, daar zou ik liever geld in investeren, dat levert echt meer op dan

alstroemeriateler in Wervershoof Het geld dat verdiend is de tuinbouw, en lekt dan niet weg naar PalmInvestachtige bv-tjes. Alleen denk ik dat de

de banken. FloraHolland een bankvergunning aan-

veel geldstromen lopen al over de veiling. De veiling haalt dan ook net zoals en leent dat wel uit aan ondernemers. De organisatie en het eigen vermogen ook. Een prachtig nieuw verdienmodel voor FloraHolland en een oplossing voor rische sector. En nee, het is geen gek idee. Leaseplan deed het ook al.”

Peter van der Plas, Een deskundige van LEI Wageningen UR liet zich onlangs in een gesprek met de vakpers ontvallen dat het de tuinbouw momenteel ontbreekt aan regie. Een opmerking die nog even nazingt.

neemt inderdaad de regie: de topsector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen, Greenport Holland, LTO Glaskracht Nederland of FloraHolland? Volgens een systeem – desnoods poldercatenac-

schieten van die lange bal vooruit. 27 (2014)

„Toen ik jong was, had je de Boerenleenbank. De naam zegt genoeg. Deze bank ging samen met een andere bank en het werd Rabobank. De kredietunie is het eerste teken van de start van een nieuwe Boerenleenbank, alleen is de naam tuindersbank meer van toepas-

individuen. Laat de overheid de mensen in Nederland eens door de ellende heen helpen in plaats van met geld te strooien in het buitenland. Dit veroorzaakt oneerNederland een heel negatieve situatie. Ondernemers in de tuinbouw, banken en vooral overheid: ga om de tafel zitten en zorg ervoor dat de verkwisting stopt. De tuinbouw in Nederland gaat

Ik heb net het artikel gelezen over bevordering van sierteelt in Afrika door

gaan zorgen dat de banken nog meer

houding van onze overheid en van

is een kredietunie niet nodig.”

5

Nieuws Lees meer op de website Op deze pagina’s vindt u een selectie uit het nieuws. Een uitgebreide versie van deze berichten maar ook ander

■ Energieafspraak: klimaatneu-

trale kas en duurzame productie Vanaf 2020 zijn nieuwe kassen klimaatneutraal en bestaande kassen produceren op een economisch rendabele manier met de helft van de fossiele brandstof ten opzichte van 2011. Dat heeft het glastuinbouwbedrijfsleven op 3 juli afgesproken met staatssecretaris Dijksma (EZ) in de ’Meerjarenafspraak energietransitie glastuinbouw 2014-2020’. Focus in de nieuwe meerjarenafspraak ligt op vier punten: versnelling van energiebesparing (versnellingsplan Het Nieuwe Telen); versnelde toepassing van aardwarmte (kennisontwikkeling, uitbreiding van de garantieregeling bij misboringen met € 87 miljoen); energiewinst in de regio (samenwerking tussen telers onderling en met overheden en energiebedrijven op het gebied van biomassa, CO2 en restwarmte); innovatiedoorbraken (onderzoek naar planten met minimale energiebehoefte).

Geur snuiven als een vlinder Bezoekers gedroegen zich als vlinders en staken hun neus in de bloemen. Het was een overheersend beeld thyrus Tentoonstelling, vorige week in de Tuinen van Appeltern. Veertien amateurkwekers en enkele beroepskwekers showden daar diverse lathyrussoorten, met het accent op de bekendste en meest gewilde vertegenwoordiger uit de Leguminosae-familie (of vlinderbloemigen), odoratus. Die geurt. Organisator Erik Kohlenberg van de Lathyrusvereniging schat dat er in Nederland rond de honderd amateurs en twintig ’professionelen’ van Lathyrus latifolius, niet geurend maar met prachtige bloemen, is volgens hem voor beroepskwekers te duur.

■ Green Deal groene gewasbeschermingsmiddelen Overheid, Ctgb, bedrijfsleven en milieubeweging hebben op 30 juni een Green Deal gesloten over een snellere toelating van zogeheten groene gewasbeschermingsmiddelen. Op grond van de huidige Europese regelgeving krijgen laag-risico gewasbeschermingsmiddelen op dit moment geen voorrang in de beoordeling.

■ Actieplan ’Gezond gewas, schoon water’ van start LTO Glaskracht Nederland heeft op 30 juni het startsein gegeven voor het actieplan ’Gezond gewas, schoon water’. Daarmee wil de organisatie tot verdere verduurzaming van de gewasbescherming komen en tot een nagenoeg emissieloze kas in 2027.

■ Verlaagd energietarief tot 2025 Een verlaagd energiebelastingtarief op aardgas voor glastuinders blijft gelden tot en met 2024. De Europese Commissie heeft ingestemd met een verzoek daartoe van staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken. In ruil voor het verlaagde tarief is de sector gebonden aan een jaarlijks dalend plafond voor de uitstoot van CO2.

6

■ Nefyto waarschuwt voor namaakmiddelen Nefyto, de brancheorganisatie van gewasbeschermingsmiddelenfabrikanten, waarschuwt voor namaakgewasbeschermingsmiddelen. Ook roept de organisatie telers op fake-producten te melden bij de NVWA. Telers moeten volgens Nefyto enkel middelen gebruiken met een Nederlandstalig etiket en deze kopen bij distributeurs met een certificaat van Stichting Certificatie Distributie in Gewasbescherming.

■ Kritiek op kabinetsplan plantaardige keuringsdiensten De Tweede Kamer heeft veel kritiek op het kabinetsplan om de plantaardige keuringsdiensten, waaronder Naktuinbouw, samen te voegen tot één zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) Plant. Zo vreest de Kamer dat dat ten koste zal gaan van het kennisniveau. Ook is er angst voor toenemende bureaucratie en stijging van de keuringstarieven. Daarnaast vraagt de Kamer zich af wat een fusie voor gevolgen heeft voor de export en concurrentiepositie van de Nederlandse tuinbouw. Ook de keuringsdiensten zelf zijn kritisch. Zo betwijfelt secretaris Broenink van Naktuinbouw of samenvoeging tot een efficiënter keuringsstelsel leidt

zoals het kabinet stelt. „Wij werken helemaal niet inefficiënt. Onze tarieven zijn gebaseerd op het principe ’kostenmaker is kostendrager’.”

■ Op 27 juni zijn voor het laatst bloemen en planten geveild in Bleiswijk. Financieel directeur Buchwaldt van FloraHolland en Van den Enden, manager Bloemisten Services hielden daarbij toespraken. Sinds 1982 zijn er bloemen en planten op de Klappolder in Bleiswijk geveild. Toen de fusie met Bloemenveiling Holland in Naaldwijk in 1992 werd beklonken, verschoof de focus in Bleiswijk naar bloemisten en tuincentra. De Bloemistenklok verhuist nu naar Naaldwijk en start op 30 juni. Lees meer op pagina 18, 19 en 20.

■

-

bouwvoorman Van Ruiten Glastuinbouwvoorman Van Ruiten begint op 1 januari 2015 aan een derde termijn van vier jaar als voorzitter van LTO Noord Glaskracht. Een voorstel daartoe kreeg op 25 juni de instemming van de Ledenraad. Van Ruiten blijft tevens voorzitter van LTO Glaskracht Nederland. Een derde termijn is volgens de branche27 (2014)

FOTO: ANITA PANTHUS

Gelezen op Twitter Kiepflower (@Kiepflower) de veiling nog een verlies van € 7.350.000. Doordat in het nieuwe voorstel een kwart, in plaats van de helft, van de liquiditeitsbijdrage van de aanvoerders wordt ingehouden loopt het verlies op. Het netto verlies wordt ten laste gebracht van de algemene reserve.

■

installatie in gebruik Na maandenlang boren, heeft glastuinbouwgebied Agriport A7 vorige week zijn eigen geothermie-installatie in gebruik genomen. Met 91ºC is de temperatuur van het opgepompte water iets hoger dan verwacht, zo meldt ECW Netwerk, het energiebedrijf van de betrokken groentetuinders. In het voorjaar van 2013 startte ECW Netwerk met de bouw van de boorlocatie, na een voorbereidingstijd van bijna twee jaar. Op twee locaties wordt van circa 2.500 m diepte heet grondwater opgepompt. Met de aardwarmte worden kassen in het gebied verwarmd. Het retourwater heeft een temperatuur van circa 35ºC. organisatie uitzonderlijk. Gezien de fase waarin LTO Glaskracht Nederland zich echter bevindt – de organisatie zit midden in een reorganisatie en heroriëntatie – is een derde termijn zeer wenselijk, zo stelde de Ledenraad unaniem.

■

schaliegas’ Nederland moet serieus nadenken over de winning van schaliegas omdat het Groningenveld vanaf 2025 te weinig meer produceert om aan de binnenlandse vraag te voldoen. Dat stelt VEMW, de brancheorganisatie van zakelijke energie- en watergebruikers op basis van een onlangs verschenen TNO-rapport. In Nederland valt volgens TNO zo’n 200 tot 500 miljard m3 schaliegas te winnen, genoeg voor vijf tot tien jaar extra productie uit binnenlandse reserves, uitgaande van een gelijkblijvend binnenlands gasverbruik.

■ FloraHolland lijdt volgens het nieuwe voorstel voor de jaarrekening over 2013 een verlies van € 15.582.000. In het oude voorstel, dat door de leden op 5 juni werd weggestemd, leed 27 (2014)

■ Planten kunnen gevoelens van veiligheid, de kwaliteit van de inrichting en het klimaat in een justitiële instelling verbeteren. Dat blijkt uit onderzoek van researchbureau Fytagoras en omgevingspsycholoog Agnes van den Berg in een TBS-kliniek. Er zijn ook zaken die deze kansen in de weg staan. Zo krijgen planten in justitiële inrichtingen vaak weinig daglicht en kan de verzorging niet toevertrouwd worden aan de delinquenten. Anders dan van tevoren werd gedacht, vormen planten(bakken) geen risico voor de veiligheid, er waren bijvoorbeeld geen incidenten waarbij de planten als wapen of verstopplaats voor drugs werden gebruikt.

■

is Nederlands succes’ De economische bloei van de Braziliaanse gemeente Holambra is te danken aan Nederlandse kennis en ervaring. Dat zei directeur Van Kruijssen van de bloemenveiling in Holambra op 25 juni in Hart van Nederland van SBS6. In het ’Aalsmeer van Brazilië’ hebben 1.500 van de 8.500 inwoners hun roots in Nederland liggen. Van de Braziliaanse bloemen- en plantenconsumptie komt 40% uit Holambra.

Inspireren met Gert Jakobs op klantendag van Quality Flower Group: teamprestaties inTopchrysanten!

Rene van Dop (@Solisplant) Vandaag ook een kweker bezocht in Polen met handelsmissie #PolandNL lijkt wel een bedrijf in Nederland

andre westendorp (@awestendorp) wat is er aan de hand? prijzen Delphinium gaan door plafond (erg blij mee)

TuinbouwJongeren (@TJWestland) Gisteren is @TJWestland op bezoek geweest bij @emsflower met bijna40geïnteresseerde leden! Heren bedankt! was SUPER!

aad van den enden (@aadvandenenden) #bloemistenklok Naaldwijk draait weer met mooi aanbod; zaal goed gevuld, maar er kunnen best nog wel wat klanten bij pic.twitter.com/ vQYC3IsZoe

Lucas Vos (@LucasVos_FH) Vanavond regiobijeenkomst in Sevenum. Morgen Israel via VC en Donderdag naar Kenia. Positieve feedback @FloraHolland #yam #flalv

Discussie op LinkedIn Is 247Green ei van Er wordt hard gewerkt aan een promotieplatform 247Green, dat onder meer een televisiezender over groen beoogt. Voor relatief weinig geld kunnen partijen in de sector aanhaken bij dit promotie-initiatief. Wat denkt u? Is 247Green het ei van Columbus voor de sector?

7

Energiemarkt Het Vakblad brengt elke maand de ontwikkeling van de energieprijzen in de rubriek ’Energiemarkt’. Een deskundige analyseert de belangrijkste ontwikkelingen en een teler vertelt hoe hij met de markt omgaat.

Olieprijs 120

Ervaring

100

’Het Nieuwe Telen is eyeopener’ minimumbuis, scherm open en een kier lucht aan de luwe zijde. Hoeijmakers: „Dat kostte niet alleen energie, maar betekende in de voornacht ook koude koppen met als gevolg een behoorlijke groeiremming. Met opgedane kennis uit de cursus zijn we het anders gaan doen, en dat is toch wel een eyeopener. Voorheen wisten we gewoon ook niet dat het anders kon. Via onderzoek is grondig uitgezocht dat het scherm dicht kan blijven, dat er geen minimumbuis moet worden gebruikt omdat dat juist vocht aantrekt en dat je aan de windzijde kunt luchten. Het blijkt bij ons dat het effect van vochtafvoeren op deze manier ook groter is.” Hoe groot de energiebesparing is, vindt Hoeijmakers moeilijk om aan te geven. Voor hem is de taccateelt nieuw zodat hij geen vergelijk heeft, en hij is ook de enige teler in Nederland met dit gewas.

90

Mei

Juni

Gasprijs 28 27 26 25 BrOn: EndEx.nl/AgrOEnErgy

Niet meer met miniumbuis en scherm open vocht uit de kas krijgen, maar scherm dicht en aan de windzijde luchten. Dát is een nieuwe aanpak die de Limburgse teler Antoine Hoeijmakers op zijn bedrijf toepast aan de hand van opgedane kennis tijdens een cursus Het Nieuwe Telen waaraan sinds april wordt deelgenomen. Overigens volgt zijn bedrijfsleider Rudo van Teeffelen deze cursus, die voor het kwekerscollectief Paletti Growers wordt gehouden. Hoeijmakers bedrijf heet weliswaar Glorious Gloriosa, met dit gewas als hoofdteelt, maar toepassing van Het Nieuwe Telen (HNT) geldt het meest voor de warmste teelt, namelijk tacca. De gemiddelde etmaaltemperatuur van de ’vleermuisbloem’ ligt tussen de 20 en 22ºC, en vochtafvoeren werd voorheen op de ’ouderwetse’ manier gedaan. Dus met

24 23 22

Mei

Juni

Elektriciteit 14)

/

58

Analyse Powerhouse

56

Volle voorraden temperen gasprijs

54 52

8

bij voorgaande jaren. Dit alles zorgt voor zeer lage gasprijzen. Vooral de spotprijzen staan laag; begin juni zagen we zelfs prijzen onder de 16 ct/m3 en op dit moment zit de prijs doordeweeks rond de 17 ct/m3. In 2013 zorgde het vullen van de voorraden tot oktober voor extra gasvraag, terwijl dit nu nauwelijks het geval is. Op de elektriciteitsmarkt zien we dat de pieklastprijs vooral meebeweegt – soms wat vertraagd – met de gasprijzen. De kolenprijs stond in april en mei iets hoger, maar staat nu weer zeer laag. De basislastprijs is niet weer mee omlaag gekomen en de spark- en darkspreads zijn dus iets gestegen voor de basislasturen. Dit komt doordat de Belgische kerncentrales Doel 3 en Tihange 2 sinds maart zijn uitgevallen. De gemiddelde APX-prijs over juni was 36,8 €/MWh, terwijl dit in 2013 nog 48,8 €/MWh was. Het future-contract voor juni 2015 staat op circa 41 €/MWh. De prijzen worden lager gezet door de toegenomen grenscapaciteit en duurzame energie, maar de huidige gasprijzen zijn hier zeker ook van invloed op.

50 BrOn: EndEx.nl

Sinds maart heeft de onrust in Oekraïne invloed op de gasmarkt. Eerst was er de oorlogsdreiging en op maandag 16 juni staakte Gazprom de levering aan Oekraïne, omdat het land niet in staat is de verhoogde gasrekeningen te betalen. Nu is het belangrijkste risico dat men in Oekraïne gas aftapt dat eigenlijk voor West-Europa is bedoeld. Er zijn nog geen signalen dat dit daadwerkelijk gebeurt. Dit blijkt ook uit het prijsverloop over de afgelopen maanden. De Cal-15 TTF-gasprijs staat momenteel zo’n 8% lager dan de piek begin maart. Onlangs steeg dit contract wat in prijs, door de onrust in Irak en de stijgende olieprijs. Inmiddels staat de prijs echter weer onder de 24 €/MWh, terwijl de Cal-16 gasprijs rond de 24,50 €/MWh staat. Als er voor de winter echter geen structurele oplossing gevonden wordt voor de situatie in Oekraïne, zullen de prijzen vermoedelijk gaan stijgen. De laatste maanden krijgt West-Europa veel gas vanuit Rusland, maar ook per schip in de vorm van LNG. Bovendien zitten de voorraden door de zachte winter erg vol. Ook blijft de gasvraag vanuit de elektriciteitssector achter

48 46 Mei

Juni

Sparkspread WKK

j

t

2014 i

/MW

26 24 BrOn: VAKBlAd VOOr dE BlOEmisTEriJ

FOTO: JOEF slEEgErs

Antoine Hoeijmakers, tacca-teler in Maasbree:

BrOn: FuTurEs.TrAdingChArTs.COm

110

22 20 18 16 14 Mei

Juni

!

Kijk voor de ontwikkeling van prijzen op langere termijn op de site van het Vakblad. Bekijk op de website ook iedere dag de ontwikkelingen van de OTC-stroomprijzen, de TTF- en AgroEnergy-gasprijzen, de olieprijs en de dollarkoers.

www.vakbladvoordebloemisterij.nl 27 (2014)

Vragen Stuur uw vragen naar Postbus 9324, 2300 PH Leiden. U kunt ook bellen, faxen of mailen: Peter van Leth, 071-56 59 688, pvanleth@hortipoint.nl

een arbeidsbeloning. Nu hoorde ik dat we met een vof meer belasting kunnen besparen. Kunnen we een vof aangaan en hoe besparen we dan belasting?

I

ndien een partner meewerkt in een eenmanszaak kan de onderneming worden omgezet in een vennootschap onder firma (vof). De partner wordt hierdoor ondernemer. Vanaf dat moment wordt de winst van de onderneming verdeeld over twee personen. Deze winstverdeling moet zakelijk zijn. Doordat de inkomstenbelasting een progressief tarief kent, levert dit een voordeel op. De lagere tariefschijven worden bij beide partners benut. Daarnaast kunnen de heffingskortingen (denk ook aan de combinatiekorting) optimaal worden benut. Als de partner ook aan het urencriterium voldoet (minimaal 1.225 uur per jaar), kan gebruik worden gemaakt van de zelfstandigenaftrek. Tevens heeft de toetredende partner de eerste drie jaar recht op startersaftrek en kan willekeurig worden afgeschreven. Maar ook als niet aan het urencriterium wordt voldaan, is er voordeel te behalen. In dat geval geldt namelijk de MKB-winstvrijstelling (14%). Dat is sinds 2010 zo en daarmee is het voordeel van een

nemen?

D

e belastingwetgeving kent dit jaar inderdaad enkele tijdelijke regelingen die van invloed zijn op uw financiële positie. De regelingen gelden uitsluitend in 2014, dus u zult nog dit jaar moeten kiezen of u daarvan gebruik wilt maken. Eén van de maatregelen betreft een verlaging van het inkomstenbelastingtarief van 27 (2014)

IllustratIe: Peter moorman

vof ten opzichte van de arbeidsbeloning toegenomen. Ook wanneer u op huwelijksvoorwaarden bent gehuwd, is een vof veelal mogelijk. De aansprakelijkheid is dan een belangrijk aandachtspunt. Ook zal kritisch moeten worden bekeken welke vermogensbestanddelen in de vof worden gebracht. Indien u eenmaal een vof hebt, kunt u jaarlijks de fiscale winst tussen beide partners optimaliseren. De jaarlijkse winstverdeling moet zakelijk zijn, maar daarnaast kunt u aan nog een aantal knoppen draaien.

box 2. Dat tarief is doorgaans 25% maar is voor in 2014 genoten voordelen verlaagd tot 22% (met een maximum inkomen tot € 250.000). Het verlaagde tarief kan voordelig zijn om dit jaar extra box 2-inkomen te hebben, zoals door dividend van uw BV. Per situatie kan het directe voordeel € 7.500 (of € 15.000) bedragen. Daarnaast wordt het door de tariefsverlaging voordeliger om te beleggen in privé in plaats van in uw BV. Naast deze mogelijkheid zijn nog andere manieren om liquiditeiten op een fiscaalvriendelijke manier uit uw BV te halen waneer een stamrecht (lijfrenteverzekering) bij uw BV is bedongen. Dat stamrecht moet uiterlijk in het jaar dat u recht krijgt op een AOW-uitkering tot uitkering komen. De

In de jurisprudentie is bepaald dat ook bij een vof tussen partners die in gemeenschap van goederen zijn getrouwd een bedrijfsmiddel tot het buitenvennootschappelijke vermogen kan worden gerekend. Door de investeringen goed te plannen, kan optimaal gebruik worden gemaakt van bijvoorbeeld de willekeurige afschrijving bij de startende partner en ook van de investeringsregelingen. Jan mulder, alfa accountants en adviseurs, 088-2531854, jmulder@alfa.nl

uitkeringen zullen dan worden belast met inkomstenbelasting. Als alternatief bestaat alléén in 2014 de mogelijkheid om het stamrecht ineens uit te laten keren tegen een gematigde heffing. Door gebruik te maken van één of meer van de bovengenoemde mogelijkheden kunt op een fiscaalvriendelijke wijze liquiditeiten vrijmaken die u vervolgens kunt gebruiken voor een optimalisatie van uw financiële situatie. Daarbij kunt u denken aan de verbetering van uw oudedagvoorziening, (gedeeltelijke) aflossing van uw rekening-courantschuld of het overhevelen van vermogen. martin van Wirdum, alfa accountants en adviseurs, 088-2531854, mvanwirdum@alfa.nl

9

’Failliet gaan, is soms beter dan stoppen’

pvanleth@hortipoint.nl

I

foto: Peter van Leth

n 2011 zit de glastuinbouw nog volop in de crisis. De jaren daarvoor zijn veel ondernemers, zowel sier- als groentetelers in de problemen geraakt. De overweging om te stoppen is moeilijk, omdat bedrijven aan de straatstenen niet zijn kwijt te raken. Rabobank en makelaar DTZ Zadelhoff lanceren een nieuwe strategie: de online verkoop van bedrijven (zie kader).

„Online veilen van glastuinbouwbedrijven is een begrijpelijke strategie gezien vanuit de positie van de bank. Zij stond voor de keuze bedrijven voor een appel en ei traditioneel te verkopen of leeg te laten liggen met een snelle waardevermindering tot gevolg. Dit is niet goed voor de bank, maar ook niet voor de sector. Voor ondernemers is het echter vaak een hard gelag, waarvan ze door de hectische omstandigheden geen weet hebben. Zij verliezen de regie over hun bedrijf.”

„Allereerst dat de online verkoop een sein is dat het over en uit is. De bank geeft immers te kennen omzetdalingen ontstaan door de Ehec-crisis niet bij te financieren. Je voelt je in eerste instantie in de steek gelaten. Twee tot drie maanden daarna komt echter toch een soort van realiteitsbesef. Elk jaar geld bij elkaar sprokkelen om maar door te kunnen gaan, gaat immers ook niet in de koude kleren zitten. Ik kan me, met de kennis van nu, verbazen waarom de Rabobank geen halt heeft toegeroepen onder het mom van ’ga eerst maar eens een keer geld verdienen’. Jammer dat in Nederland zo’n taboe heerst

10

27 (2014)

Achtergrond

Online verkopen steeds gangbaarder over het stoppen van een bedrijf of failliet gaan. Amerikanen zijn daar veel gemakkelijker in. Zij beschouwen dit als een goede ondernemerservaring.”

„De online veiling werd mij gepresenteerd als een vrijwillige veiling. Daarentegen werd mij ook direct medegedeeld dat het bedrijf links of rechts om op korte termijn moest worden verkocht. Je kunt je dan afvragen hoe vrijwillig vrijwillig is.”

heden voordat de BV daadwerkelijk geliquideerd is. Al die tijd staat het bedrijf ingeschreven bij Kamer van Koophandel, zodat onder meer KvK, Belastingdienst en Productschap Tuinbouw rekeningen blijven sturen. Om een bedrijf te stoppen dienen alle crediteuren afgehandeld te zijn en de bank en het Borgstellingsfonds zijn er ook twee. De kosten voor adviseurs en advocaten gaan de 15 mille te boven en die moeten allemaal uit eigen zak betaald worden aangezien het bedrijf geen geld meer heeft.”

Rabobank heeft samen makelaar DTZ Zadelhoff vier online verkopen georganiseerd tussen september 2011 en september 2012 met wisselend succes. Het stokje is daarna overgenomen door de Vereniging Glastuinbouwmakelaars Nederland (VGN). VGN heeft ongeveer 90% van het totale Nederlandse aanbod in haar pakket. Daardoor is er meer structuur gekomen in het online verkopen, ook executieveilingen van glastuinbouwer sprake van faillissement en niet van

„Vanaf het moment dat het bedrijf online in de verkoop ging, werd mij te kennen gegeven dat ik er nagenoeg geen zeggen meer over had. Dat doet zeer, zeker als op internet meer informatie over de veiling staat dan dat ik persoonlijk krijg medegedeeld. Nou moet ik wel toegeven dat op dat moment het online veilen nog in ontwikkeling was.”

„Dat mijn financiële situatie tegen het licht werd gehouden, was niet leuk maar wel begrijpelijk. Ronduit choquerend vond ik echter dat indirect geïnformeerd werd hoe het met de gezondheid van mijn ouders stond. Alsof vanuit die hoek nog geld was te verwachten. Daarnaast is de verkoop van alle niet-onroerende goederen een zeer confronterende aangelegenheid.”

Rabobank reageert nooit op individuele gevallen. Toch durft Jacques Boeve, partner DTZ Zadelhoff, te stellen dat het initiatief van Rabobank om met online veilen te starten positief heeft uitgepakt. „Rabobank wilde met het online verkopen trekken, die door de crisis helemaal op

beweren dat zonder het initiatief glas-

„Met de online veiling had ik dan nog de ijdele hoop alles netjes en snel te kunnen afhandelen. Ik wilde ook de bank niet tegen mij in het harnas jagen, omdat het alternatief, drie jaar de schuldsanering in, ook niet aanlokkelijk klonk.”

„Nou niet bepaald. De afwikkeling tussen Rabobank en Borgstellingsfonds verliep verre van gestroomlijnd. Als je geld wilt lenen, staan banken direct voor je in de rij. Als er iets moet worden afgewikkeld, zijn er altijd zeeën van tijd. Al met al was het crediteurenakkoord van het Borgstellingsfonds pas februari 2014 een feit, 2 jaar en 2 maanden nadat alles van het bedrijf verkocht en overgedragen is.”

„Was het maar waar. Het duurt nog tot 27 (2014)

„Veel factoren bepalen wat de beste keuze is, waarbij ondernemers enigszins hierin de regie moeten zien te houden. De overweging om te stoppen of failliet te gaan is er eentje die in het begin gemaakt dient te worden. Voor de buitenwereld is er weinig verschil omdat iedereen weet dat er in dit soort gevallen niet gestopt wordt uit weelde. Er is in principe weinig verschil in de uitkomst van beide trajecten. Wat mij steekt is dat het traject veel langer is dan dat menig ondernemer zich aan het begin realiseert. Ik spreek regelmatig mensen die nog aan het begin van dit traject staan, zonder dat ze door de bank of adviseurs goed geïnformeerd worden dat stoppen ook een traject van 3 jaar is waarbij men afhankelijk is van anderen.”

„Telers moeten in elk geval enigszins de regie zien te houden bij de verkoop van hun bedrijf. In elk geval dat ze goed worden geinformeerd. Bijvoorbeeld dat aan het begin

samenwerken en de stap naar online verkopen niet hadden gemaakt. „De vaster transparanter en laagdrempeliger door

denkt dat online verkopen van glastuin-

proces, waarvan elke keer weer wordt

van het traject van stoppen voldoende middelen overblijven om de zaak aan het eind goed af te kunnen ronden. Want iemand die geen middelen heeft om een akkoord aan te bieden, loopt het risico aan het einde van een traject, dat wel twee jaar kan duren, alsnog in de schuldsanering te raken.” <

11

InnovationQuarter helpt tuinbouw te innoveren -

Quincy von Bannisseht qvb@hortipoint.nl

S

inds 1 januari 2014 is Nederland een Regionale Ontwikkelingsmaatschappij rijker: in de provincie Zuid-Holland is InnovationQuarter actief geworden. Voor glastuinders in de greenport Westland-Oostland kunnen wij veel gaan betekenen”, zegt Anne-Claire van Altvorst, programmamanager Horticulture bij InnovationQuarter. De ambitie van InnovationQuarter is de Zuid-Hollandse economie te versterken. Dat daarmee niet jaren eerder is begonnen – zoals in andere provincies – is volgens Van Altvorst te verklaren. Zuid-Holland beschikt weliswaar over een groot aantal projectontwikkelaars en -investeerders, maar dat aanbod is behoorlijk versnipperd en onoverzichtelijk. „Nu zijn er krachten gebundeld, is er één aanspreekpunt en werken we als

InnovationQuarter met zo’n 35 mensen aan de versterking van vier sectoren.” Het gaat daarbij om: Life Sciences & Health, Clean Technology, Safety & Security en Horticulture.

Als het om de tuinbouw gaat, richt InnovationQuarter zich op het creëren van nieuwe samenwerkingsvormen. Die zijn volgens Van Altvorst noodzakelijk omdat telers er anders niet in slagen om de kwaliteit en duurzaamheid van hun producten te verwaarden. „Want de retail is tot nu toe dominant en de prijs is veelal leidend.” Nieuwe samenwerkingsvormen kun je volgens Van Altvorst allereerst binnen de sierteeltketen zelf zoeken. „Telers zijn daarbij

Achtergrond

geneigd vooral te kijken naar de schakel die na hen komt, bijvoorbeeld de handel. Kijk echter ook eens naar schakels aan het eind van de keten of vóór het eigen bedrijf.”

Via InnovationQuarter kunnen telers ook in contact komen met sectoren buiten de tuinbouw. „Denk daarbij aan bijvoorbeeld de medische sector. Uit Digitalis (vingerhoedskruid) kun je bijvoorbeeld medicijnen maken. Denk ook aan de chemiesector die bijvoorbeeld kleurstoffen kan gebruiken die je uit ’doordraaibloemen’ haalt. Maar je kunt ook samenwerken met ICT- en energiebedrijven.” Waar het volgens Van Altvorst om gaat, is „dat er kruisverbindingen worden gelegd en wordt nagegaan wat je kunt leren van innovatiemethoden in andere sectoren”.

Buitenland InnovationQuarter is een zogeheten Regi-

gemeenten en kennisinstellingen als aan-

Investerings- en Ontwikelingsmaatschap-

12

Door nieuwe samenwerkingsvormen kun je volgens Van Altvorst ook grotere markten opzetten in het buitenland, het derde punt waarop InnovationQuarter zich in de tuinbouw richt. „Bij internationalisering is het de vraag hoe we de unique selling points van de tuinbouw scherp kunnen krijgen en die helder kunnen overbrengen in het buitenland.” Van Altvorst geeft aan dat veel ondernemers in de glastuinbouw worstelen met de vraag hoe ze nu concreet tot nieuwe samenwerkingsvormen kunnen komen. „Omdat we net begonnen zijn, lopen er nog geen projecten. Maar duidelijk is dat we inspirerende voorbeelden moeten gaan neerzetten.” Nadrukkelijk stelt Van Altvorst dat InnovationQuarter is bedoeld voor de koplo27 (2014)

Foto: QuIncy von BannIsseht

„Veel ondernemers in de glastuinbouw worstelen met de vraag hoe je op een andere manier met elkaar kunt samenwerken binnen de sierteelt-

Een innovatie is volgens Van Altvorst een complexe zoektocht. „Als een teler in een innovatief project stapt, kan InnovationQuarter daaraan een wezenlijke bijdrage leveren door zijn kennis, netwerk en ervaring in te brengen.” Wie hulp zoekt bij InnovationQuarter zal eerst een oriënterend gesprek krijgen met Van Altvorst. „Ik kijk dan hoe ver een ondernemer met zijn innovatieve idee is en met welke partijen hij al aan tafel zit. Kan ik er andere partijen bij betrekken, bijvoorbeeld kennisinstellingen, gemeenten of contacten buiten de tuinbouw? Wie heeft vervolgens welke rol? Welke richting willen we op? Wat zijn de motieven en belangen van de betrokken partijen?” Daarna volgen creatieve werksessies waarin met bijvoorbeeld marketingdeskundigen, internetspecialisten of andere ondernemers verder wordt nagedacht om uiteindelijk tot een businessplan te komen.

te regelen. Ook kunnen bedrijven financiële ondersteuning krijgen bij de verdere uitrol van een concept waarvan de werking is bewezen door onderzoek, proeven en demo’s. Dat gebeurt door het nemen van een minderheidsbelang in een bedrijf. Via aandelen en/of een achtergestelde (converteerbare) lening komt er dan geld beschikbaar uit een revolverend participatiefonds waarin Rijk en provincie momenteel € 28 miljoen hebben gestoken, een bedrag dat op termijn naar verwachting zal uitgroeien tot € 100 miljoen. Op die manier kan InnovationQuarter per bedrijf € 200.000 tot € 2,5 miljoen investeren. Met financiële steun van Innovation Quarter kunnen bedrijven, volgens Van Altvorst, in de zogeheten Valley of Death geholpen worden. Met deze ’vallei des doods’ wordt de innovatiefase bedoeld na het ontwikkelen en testen van een product, waarin het product daadwerkelijk op de markt gezet moet worden. Financiering van die fase, de meest risicovolle in het innovatieproces, is moeilijk omdat banken het dan vaak laten afweten.

Financiële steun

Nieuwe ideeën

InnovationQuarter kan een bedrijf ook helpen bij het op gang brengen van een project door bijvoorbeeld een haalbaarheidsstudie

Gezien de beperkte omvang van het fonds kan InnovationQuarter geen substantiële financiële bijdrage leveren aan geothermie-

pers in de sector. „Dus: financieel gezonde bedrijven die willen en kunnen innoveren.”

’Complexe zoektocht’

27 (2014)

projecten, stelt Van Altvorst. „We kunnen daarentegen wel een rol spelen bij haalbaarheidsonderzoeken naar nieuwe ideeën. Zo hebben we momenteel contact met een technologisch bedrijf dat apparatuur ontwikkelt waarmee via infrarood licht warmte kan worden verspreid zonder dat de ruimtetemperatuur verandert. Dat is mogelijk interessant voor de tuinbouw.” Verder noemt ze het project ’Vending Store’ van de Delftse projectontwikkelaar Urban Heroes. „Zij werken aan een soort automaat waaruit consumenten op straat 24/7 supermarktproducten kunnen halen die je via internet kunt bestellen. Zoiets kan natuurlijk ook interessant zijn voor bloemen, maar dat vereist dan nog wel wat extra onderzoek.” <

In het kort ■

-

13

-

Jeroen Kuiper

H

et is kort voor vieren in de ochtend, de meeste Berlijners liggen nog op één oor. Dat geldt niet voor tientallen handelaren op de Blumengroßmarkt in de Beusselstrasse in het westen van de Duitse hoofdstad. Op het enorme handelsterrein midden in Berlijn wordt al flink uit- en ingepakt. Naast de hallen met groente en fruit bevinden zich zes bloemengroothandelaren met namen als Skowasch, FleuraMetz, BerFlor en Exotic Garden. Vorkheftrucks rijden af en aan, voor de ingangen staan tientallen bestelbusjes. In de wirwar lopen Vietnamezen, Turken, Polen en Duitsers met rolwagens heen en weer, bereid om toe te slaan bij de verkoop die zometeen begint. Even later gaan de rolluiken bij Exotic Garden omhoog. Een dozijn Vietnameze

handelaren schiet snel naar binnen, om de mooiste en goedkoopste bloemen op hun inkoopwagen te kunnen leggen: dieprode rozen voor 28 cent, tulpen voor 9 cent. De hectiek is een dagelijks ritueel. Vooral op dinsdag en donderdag is de toeloop groot, en al helemaal op dagen zoals deze, kort voor Pinksteren, vertelt Roy Ramsaroop, eigenaar van Exotic Garden. „De inkopers komen vooral uit Berlijn. Maar ik heb ook steeds meer klanten uit de regio rondom de hoofdstad. Er komen zelfs mensen uit Leipzig en Dresden en Stettin in Polen.”

De belangrijkste reden waarom ze naar de Blumengroßmarkt komen: nergens in Duitsland is goedkopere waar te vinden dan

A De bloemengroothandel begon in 1886 in

-

-

-

-

-

14

-

aan de Beusselstrasse. De 55-jarige Ramsaroop zegt het diplomatiek: „Volgens mijn klanten kunnen ze nergens zo goedkoop inkopen als bij ons. En verder hebben we natuurlijk een breed assortiment.” Dat laatste klopt. In de koelruimte van Exotic Garden staan tientallen verschillende soorten bloemen. En de waar wordt inderdaad voor bodemprijzen aangeboden. „Wilt u alstublieft de prijzen niet fotograferen?”, vraagt een medewerker. „Anders slaan de verkopers in Nederland bij wie we inkopen steil achterover.” De inkopende Vietnamezen lopen geconcentreerd tussen de rekken met bloemen door. Geen enkele van hen is bereid om iets over hun handel te vertellen. „Ze blijven inderdaad het liefst onder elkaar, ze hebben hun eigen cultuur”, volgens Ramsaroop. De geslotenheid van de Vietnamezen, voor een deel nakomelingen van contractarbeiders die in de DDR werkten, heeft waarschijnlijk te maken met het negatieve imago dat de Vietnamezen hebben. Veel Duitse bloemenhandelaren begrijpen niet hoe de Vietnamezen met hun dumpprijzen kunnen overleven. Ook Jörg Matulla, eigenaar van Dietmars Blumenladen in Schöneiche, een dorp aan de oostkant van Berlijn, is kritisch. „Zoals ze zich op de bloemen storten. De Vietnamezen zijn net gieren.” Even later corrigeert hij zich zelf. „Ik wil niet alleen maar negatief over hen zijn. Ze houden de markt namelijk wel levendig. Doordat ze zo actief zijn, is er steeds verse waar.” Waarom Matulla naar de Großblumenmarkt komt? „Vanwege de prijzen natuurlijk.” Hoewel, dat klopt niet helemaal: „De rozen hebben vandaag bijvoorbeeld iets te kleine knoppen. Dan koop ik toch liever in bij de buurman, hoewel de rozen daar wat duurder zijn.” 27 (2014)

Foto: Jeroen Kuiper

Een uurtje later, wanneer de grootste drukte achter de rug is en de eerste groep inkopers de bloemen heeft afgerekend, heeft Roy Ramsaroop tijd om wat meer over zijn bedrijf en zijn achtergrond te vertellen. „Ik ben in de jaren tachtig vanuit Guyana naar de DDR gekomen, waar ik een beurs kreeg om ingenieurswetenschappen te studeren”, vertelt de vriendelijke ondernemer in zijn directeurskamer boven de koelcellen. „In 1985 ben ik vanuit de DDR naar WestBerlijn gekomen. Mijn Duitse vrouw, die onze administratie doet, heeft ook ingenieurswetenschappen gestudeerd, evenals onze zonen. Eén van hen heeft een heel goed softwareprogramma ontwikkeld, waarmee we razend snel kunnen zien welke bloemen we op welke plek het goedkoopst kunnen inkopen. De lage prijzen die we op die manier kunnen maken, geven we meteen door aan onze klanten.”

Bloemen uit Nederland Ramsaroop’s bloemen komen voor het grootste deel uit Nederland. „Met ons eigen softwareprogramma kunnen we online heel goedkoop in Nederland inkopen. We zijn actief op vier veilingen. Tegenwoordig verkoop ik mijn bloemen voor een eindprijs, die ik vroeger als inkoopprijs betaalde.” 27 (2014)

Ramsaroop kreeg het idee om bloemen te verkopen van zijn vader, die in Guyana, een buurland van Suriname, heliconia kweekte. Volgens de ondernemer is het heel belangrijk dat Exotic Garden een familiebedrijf is. „We weten allemaal wat hard werken is, we vertrouwen elkaar blindelings, we weten waar we het voor doen.” Dat harde werken heeft de familie geen windeieren gelegd. Exotic Garden telt inmiddels 28 medewerkers. Volgens Ramsaroop is er nog veel ruimte om verder te groeien in de regio rondom Berlijn, waar nog altijd de ’fliegende Holländer’ met hun vrachtwagens rondrijden en de bloemenzaken van producten voorzien. „In Berlijn zelf is dat al bijna uitgestorven. Ze zijn duurder en hebben minder keuze.” Ramsaroop bezit inmiddels vijf vrachtwagens, die constant tussen Nederland en Duitsland heen en weer rijden. „Waarschijnlijk moet ik binnenkort mijn zesde kopen. Met Moederdag was het helemaal waanzin. Toen had ik achttien vrachtwagens met bloemen onderweg.” Ook hier heeft Ramsaroop het voordeel van een eigen, geavanceerd softwarepakket. „Mijn zonen kunnen precies plannen hoeveel bloemen in welke vrachtwagen bij welke veiling worden opgehaald, en hoe de vrachtwagens vervolgens het voordeligst

bij de andere veilingen langsgaan. Bovendien kunnen we veel beter plannen hoe de vrachtwagens op tijd hier terug kunnen zijn, vroeger ging dat wel eens mis.” Ondanks de goedlopende zaken wil Ramsaroop langzaam verder groeien. „We zouden meer kunnen doen, franchise bijvoorbeeld, of onze software verkopen, of actiever worden in de regio om Berlijn, maar ik doe liever één ding goed dan meerdere dingen half. En het wordt ook steeds moeilijker om geschikt personeel te vinden. Bovendien zijn de logistieke uitdagingen bij verdere groei enorm. Hier in de Beusselstrasse is nu al te weinig plek voor onze vrachtwagens. Elke ochtend is het een chaos.” Om te ontspannen van de stress en het dagelijkse begin van de werkdag in het holst van de nacht, wonen de Ramsaroops inmiddels in een exclusief resort in Bad Saarow op een uur rijden buiten Berlijn, aan een schitterend meer en voor de deur een golfterrein. „Ik heb het golfen echt nodig om te ontspannen”, vertelt Ramsaroop. „Kom maar eens mee.” Aan het eind van de kantoorvloer opent hij een deur, waarachter in een soort hal groen kunstgras ligt met een paar holes. „Hier oefen ik tussen de bedrijven door”, vertelt hij lachend. <

15

’Voorstel voor verliesdekking FloraHolland komt op de alv van volgende week met een nieuw voorstel om het verlies over 2013 te dekken. Aanvoerders van de veiling worden minder hard geraakt. Financieel directeur Rens Buchwaldt: „Wat ons betreft is dit het beste voorstel en een andere oplossing hebben we niet zo voorhanden.” Arie-Frans Middelburg afmiddelburg@hortipoint.nl

F

loraHolland komt op een besloten algemene ledenvergadering op 10 juli in Aalsmeer met een nieuw voorstel voor de dekking van het verlies over 2013. Het grote verschil met het vorige voorstel, dat op de vergadering van 5 juni door de leden werd weggestemd, is dat de veiling 25% van de liquiditeitsbijdrage van de aanvoerders over 2013 wil aanwenden om het verlies te dekken in plaats van de eerder voorgestelde 50%. En er wordt een groter bedrag ten laste van de algemene reserves afgeschreven voor de verliesdekking.

stand te houden. En dat doen we om de teler in staat te stellen tegen de laagste kosten zijn producten af te zetten. Aan de andere kant zijn er banken die ons financieren en die willen een bepaalde zekerheid voor als wij verlies zouden draaien. Daarvoor is het mechanisme van de liquiditeitsbijdrage uitgevonden. Volgens de regels zouden we € 30,7 miljoen ten laste van de liquiditeitsbijdrage kunnen brengen. Maar dat zou te kort door de bocht zijn. We hebben bewust niet voor die oplossing gekozen. Het is zeker waar dat het inhouden van de liquiditeitsbijdrage veel voor een teler kan betekenen. Dat hebben we meegewogen.”

aangesproken. Kan dat anders? „Wij vinden van niet. We hebben er voor en na de alv van 5 juni goed over nagedacht. Als je een verlies hebt dan moet je daar op een manier mee omgaan die het beste is voor de coöperatie. Daarom houden we niet zomaar alle opties tegen het licht, maar hebben we vier uitgangspunten vastgesteld waarbinnen we de oplossing gezocht hebben. 1: Wat staat in de statuten? 2: Wat zijn de boekhoudkundige regels. 3: Wat zijn de afspraken met de banken. En 4: Het besluit moet verantwoord zijn. Verantwoord in die zin dat er een stevige meerderheid voor is en ook de minderheid die tegen is zich er in kan vinden of er begrip voor kan hebben. We zetten in op maximale support en denken dat het nieuwe voorstel de beste balans vindt tussen de vier uitgangspunten.”

Het kan voor een tuinder nog „Dat klopt. Maar de liquiditeitsbijdrage is een van de pilaren van de coöperatie. Daardoor kunnen we de doelstelling van geen winst of een kleine marge na te streven in

16

„De banken kijken naar FloraHolland en naar telers. Ze kijken ook naar het totaal. Een lid zei: „Als wij al niet in de veiling geloven, waarom moeten banken dat dan wel doen?” Die uitspraak gaat ver, maar er zit wel een kern van waarheid in. Leden hebben afgesproken dat als de veiling verlies lijdt de liquiditeitsbijdrage aangesproken wordt. Als ze op het moment dat het nodig is afstand doen van deze afspraak dan gaan de banken zich achter de oren krabben.”

is en we hiermee de signalen van de tegenstemmers serieus nemen. Een van de andere van de drie opties was dat we het oude voorstel opnieuw in stemming zouden brengen. Dat had geen recht gedaan aan de uitslag van de vorige stemming. We horen vaak dat we niet luisteren naar de leden. Dat was een belangrijke factor om mee te wegen.”

Wat vinden de banken van het nieuwe voorstel? „Belangrijk is dat we aan de harde afspraken met de banken blijven voldoen en dat doen we met dit nieuwe voorstel. Ze hebben geen harde voorwaarde liggen over het aanwenden van de liquiditeitsbijdrage in geval van verlies. Wel financieren ze ons met de wetenschap dat er in de statuten staat dat bij verlies de liquiditeitsbijdrage kan worden aangewend. In het vierde kwartaal van vorig jaar hebben we gesprekken gevoerd met de banken en ook de afgelopen weken. Het signaal dat leden op 5 juni hebben afgegeven is anders dan wij beoogd hebben. Ook de banken vonden dat een goede oplossing. Ze hebben vertrouwen en steunen ons in wat we nu doen. En nee: het beleid van FloraHolland gaat nu niet in het hoofdkantoor van de banken bepaald worden.”

Een groter deel van het verlies komt ten laste van de algemene reserves?

Wat waren de grootste bezwaren van leden?

„Dat betekent dat onze financiële ratio’s meer onder druk komen te staan. De ratio’s worden zwakker dan als gevolg van de voorstellen voor 5 juni het geval was geweest. De solvabiliteit daalt met 1,8% ten opzichte van vorig jaar: van 23,2 naar 21,4%. Het gat met waar we naar toe willen – een solvabiliteit van 25% – wordt groter. Ik denk dat het nieuwe voorstel een verantwoorde oplossing

„Dat is moeilijk te duiden. Wat ik overal hoor is dat de uitleg helderder had moeten zijn. Dat we meer tijd hadden moeten investeren in uitleg van de situatie, hoe de liquiditeitsbijdrage in elkaar steekt en welke opties er zijn. Of het tot een andere uitkomst had geleid dat weet ik niet. Leden stellen op prijs dat de uitleg nu beter is. Ik wil niet vooruitlopen op de stemming, 27 (2014)27 (2014)

Foto: FloraHolland

is verantwoord’

maar de adviesraden ondersteunen het nieuwe voorstel. Daar ging een van de meest coöperatiefste discussies aan vooraf die we ooit hebben gehad. Die ging tot het meest fundamentele niveau van waarom we een coöperatie vormen. We krijgen veel support van de adviesraden.”

Die support was er vorig keer ook.. „Maar toen is er te weinig tijd besteed aan alle ins en outs van het uitleggen. Hoe alles fundamenteel in elkaar zit. Ik denk ook dat er een te groot tijdsgat zat tussen de uitleg in het vierde kwartaal van vorig jaar en de alv in juni. We moeten meer uitleggen en korter voor de alv.”

Uitleg is toch niet de enige reden dat het mis ging? „Nee, maar een heldere uitleg geeft mensen een basis om te gaan stemmen. Nu waren er die het voorstel niet begrepen en die vervolgens tegenstemden of niet stemden omdat ze dachten dat het wel goed zou komen. Nu begrijpt iedereen wel waar het over gaat.”

afspiegeling van de leden?

Slechts 5% van de leden stemde.

Is er een plan C?

„Dat is een vraag die de adviesraden zichzelf gesteld hebben. De stemmingsuitslag was duidelijk, maar onverwacht. We moeten ons allemaal afvragen hoe dat komt. De adviesraden bestaan uit FPC-leden en die zijn een redelijke reflectie van kleine, grote, nationale en internationale bedrijven. Nogmaals de uitslag was verrassend en ik denk dat het komt doordat de uitleg en informatievoorziening tekort is geschoten. Dat proberen we in een korte tijd te corrigeren. Het is wel belangrijk dat het voor de zomer gebeurt.”

„We zijn georganiseerd zoals we georganiseerd zijn. Het is het allerslechtste moment om over dit onderwerp na te denken. Nu er een daadwerkelijk discussiepunt is. Ik hoorde ook dat het op afstand stemmen op 10 juli al mogelijk moet zijn. Dat is onverstandig, daar moeten we in deze situatie ook niet ineens anders mee omgaan: we hebben aangekondigd er in december een pilot mee te gaan doen. Met een discussie over het onderwerp ledenraad zijn we nu niet bezig.”

„Wat ons betreft is dit het beste voorstel en een ander voorstel hebben we niet zo voorhanden. Wordt er tegengestemd dan is het niet zo dat we acute financiële problemen hebben. Het is wel zo dat het alleen maar veel moeilijker wordt om tot een gedragen oplossing te komen. Geen enkele oplossing die we aandragen heeft overweldigend veel voordelen. Iedere oplossing heeft voor- en nadelen en dan moeten we door met een oplossing en de voor- en nadelen die er bij horen.” <

27 (2014)

17

Eerste veildag op de Bloemistenklok:

’Kinderziekten horen er op start. De processen liepen goed, maar vlekkeloos verliep de eerste veildag niet. Een deel van de aanvoer belandde op de verkeerde plek en kwam uit-

Cindy van der Zwet cvanderzwet@hortipoint.nl

D

brede assortiment dat we met zijn allen hard nodig hebben, hier gaat komen en dat er een mooie prijsvorming gerealiseerd gaat worden”, zo zegt directeur Lucas Vos in zijn openingstoespraak.

Opstekers Op de Bloemistenklok komen de producten fysiek voor de klokken langs. De drie opstekers staan klaar om te beginnen. Aan Vos de eer de eerste planten in de lucht te houden. Na dit officiële moment gaat de Bloemistenklok om kwart voor zes dan echt van start. De tuinplanten zijn als eerste aan de beurt. Met de prijsvorming zit het goed. Die eerste planten die geveild worden, zijn goed aan de prijs. Alle planten komen automatisch voor de klok. FloraHolland gebruikt hetzelfde logistieke systeem als in Bleiswijk. De au-

tomatisch gestuurde voertuigen trekken de karren onder de Bloemistenklok door. Sommige karren haperen en moeten weer even op weg geholpen worden door medewerkers die deze ochtend stand-by staan. Om zes uur starten ook de twee bloemenklokken met draaien. De rozenaanvoer is groot deze ochtend. Bij de start zijn de rozenprijzen redelijk goed. Later in het veilproces komt er meer druk op te staan. „White Naomi voor € 0,25. Dat is niet veel”, meldt een bloemist uit kopersbank 110. De gerbera’s zijn deze ochtend goed aan de prijs. Zo gaat de gerbera Kimi rond de € 0,18 van de hand.

Aanbod valt tegen Kinderziekten zijn er deze ochtend ook. Zo vraagt een bloemist uit kopersbank 112 of

Foto’s: Cindy van der Zwet

e nieuwe klok is deze ochtend niet te missen. Ballonnen wijzen de weg richting de Bloemistenklok. Het is half zes en in de oude afmijnzaal A hebben ouderwets veel kopers op de tribune plaatsgenomen. Het is een tijd geleden dat deze afmijnzaal in Naaldwijk zo goed gevuld was. Door het beeldveilen en het samenvoegen van klokken werd het de laatste jaren steeds stiller op de tribunes. Daarom besloot FloraHolland deze afmijnzaal te gebruiken voor de nieuwe Bloemistenklok. „Niet elke klant heeft iets met landelijk veilen, de grote klokken en het Kopen Op Afstand. Er gaat meer direct, maar wij geloven in het klokinstrument. Veel bloemisten en zelfstandig inkopende tuincentra willen de producten zien en een compleet assortiment inkopen. Dit kan op de nieuwe Bloemistenklok. We gaan ervan uit dat het

Aan Lucas Vos de eer om de eerste planten op te steken. De bloede planten.

18

27 (2014)

de klok stopgezet kan worden, omdat zijn klantpas geblokkeerd is. Snel gaat hij naar de veilmeester en dan is het wachten tot hij en zijn compagnon weer verder kunnen met de inkoop. De bloemist uit Ulft is er niet blij mee. „Er staat genoeg bankkrediet op mijn pas. Ik kan wel vier vrachtwagens meenemen. Tja, dit kan dus gebeuren op zo’n eerste veildag.” Hij heeft er al 180 kilometer op zitten deze ochtend. Om kwart voor drie is hij samen met zijn collega in de auto naar naar Naaldwijk gestapt. In het verleden kocht hij dichter bij huis, bij Plantion, in. Maar daar was het assortiment onvoldoende groot. „Ik moest vaak inkopen om aan mijn assortiment planten te kunnen komen en daarom ben ik naar Bleiswijk gegaan. Ik ben een klokkoper; ik wil de producten graag zien. Nu gaan we het hier in Naaldwijk proberen”, legt hij uit. Over het eerste veiluur is deze bloemist niet zo positief. „FloraHolland spreekt over een aanbod van 1.800 karren, maar er staan er nog geen 600. Het valt tegen. De prijzen zijn erg hoog. De eerste karren gingen weg tegen prijzen waarvoor ik de bloemen en planten nu in de winkel heb staan”, zegt hij. Hij twijfelt of hij de rit deze week nog een keer naar Naaldwijk gaat maken vanwege de tegenvallende aanvoer. „Misschien moeten we het even de tijd geven en het over een paar weken hier weer proberen”, zegt hij.

27 (2014)

Hard voor weinig Tijd voor pauze. Boven aan de tribune verzamelen de inkopers zich. Deze ochtend trakteert FloraHolland iedere klant op iets lekkers bij de koffie. „Hard voor weinig”, is het antwoord van een lijnrijder op de vraag hoe het gaat. „Hard werken voor weinig geld”, verduidelijkt hij. Samen met zijn zoon zit hij nu op de tribune in Naaldwijk. Hij heeft deze ochtend extra kilometers af moeten leggen. Naar de klokken in Bleiswijk was het voor hem slechts vijf kilometer; nu is er meer reistijd bijgekomen. De lijnrijder koopt voornamelijk planten in op de Bloemistenklok; de bloemen haalt hij vooral uit Rijnsburg. Ook deze twee mannen merken nog weinig verschil in het aanbod ten opzichte van Bleiswijk. „Dat valt eigenlijk wel tegen. Wat ik niet snap is dat deze ochtend begonnen wordt met B-kwaliteit. Als je een nieuwe klok opent dan wil je toch gelijk goed van start gaan en zet je een topproduct voor de klok”, vindt hij.

Trots Aad van den Enden, die namens FloraHolland nauw betrokken is bij de oprichting van de Bloemistenklok, is deze ochtend ook aanwezig. Hij beweegt zich tussen de klanten om de eerste geluiden te horen en vragen te beantwoorden. Van den Enden

geeft de lijnrijder deels gelijk wat betreft de kwaliteit van de eerste aanvoer, maar legt uit dat de loting de veilvolgorde bepaalt. Hij zegt verder trots te zijn dat het veilproces verder goed verloopt. „We zijn er maanden intensief mee bezig geweest en nu draaien de klokken dan eindelijk. Er zitten veel meer mensen op de tribune dan in Bleiswijk en dat is natuurlijk positief. Het uiteindelijke oordeel kunnen we natuurlijk pas geven na afloop, wanneer alle bloemen en planten afgeleverd zijn. Dat is voor deze groep inkopers ook belangrijk. De bloemisten willen vlot weer weg”, weet Van den Enden. Hij geeft aan dat het voor iedereen wennen is. Voor de inkopers, de logistieke medewerkers van FloraHolland, maar ook voor de telers. Er zijn door kwekers fouten gemaakt bij het invullen van het veilgroepnummers. Hierdoor zijn tachtig karren op een verkeerde plek in de veiling gekomen en bij de exportklokken beland. „Met de beste wil van de wereld is dat helaas niet terug te draaien. Die aanvoer missen we nu hier. We gaan na het veilen kijken welke telers een verkeerd veilgroepnummer hebben gebruikt en die bellen we allemaal na”, geeft Van den Enden aan. Van den Enden bevestigt dat er nog niet heel veel meer aanvoer is dan op Bleiswijk.

19

Aan het eind van het veilen worden de bloemen en planten afgeleverd in de hal waar de bloemisten geparkeerd staan. Vervolg van pagina 19.

„Ondanks dat we door de problemen een deel van het assortiment missen zijn er toch al wel diverse nieuwe producten voor de klok gekomen. In deze startfase is er overigens bewust voor gekozen om niet te veel aan te voeren. We beginnen voorzichtig om alle risico’s zo klein mogelijk te houden. De komende tijd gaan we de markt verder opbouwen en zal er meer aanbod voor de klok komen. In de startfase is er altijd koudwatervrees. De prijsvorming is deze ochtend in ieder geval heel goed, dus we verwachten de komende tijd zeker meer aanbod”, zegt Van den Enden.

Beste sortering Inkopers nemen weer plaats op de tribune. Achterin heeft zich ook een aantal telers verzameld. Jaap Evers van kwekerij Evanty uit Moerkapelle is deze ochtend naar de Bloemistenklok gekomen om te zien hoe de eerste veildag verloopt. Hij gaat wel vaker naar de veiling, maar geeft aan dat het door de digitalisering er niet gezelliger op is geworden. Evers zette altijd een paar karren in Bleiswijk voor de klok en is nu aanvoerder op de Bloemistenklok. Hij vindt het goed dat FloraHolland dit initiatief genomen heeft en hoopt dat deze klok in de toekomst de vitrine voor nieuwe soorten gaat worden. Zijn kar met potanthurium gaat in één koop voor € 5,00 weg. Dit valt volgens Evers niet helemaal mee; hij ziet een grotere aanvoer dan normaal voor de klok staan. Nu is het

20

wachten op de snijanthuriums. Uiteindelijk gaan die voor rond het kwartje weg en dat is volgens Evers prima. Ook de handgebonden boeketten komen langs en worden goed gewaardeerd. Naast hem staat neef Levi Evers van kwekerij Bredefleur en hij veilt een kar LA lelies. In Bleiswijk zette deze kwekerij de tweede sortering voor de klok, nu heeft hij besloten de beste kwaliteit aan te voeren. De lelies gaan voor meer dan vijftig cent van de hand en dat is volgens Evers prima. „Ik heb een deelkar met drie soorten aangevoerd, maar er kan nog wel een half karretje bij. What’s Up heb ik deze ochtend nog niet voorbij zien komen, dat ga ik denk morgen ook aanvoeren. Het is in deze fase vooral nog even aftasten wat de markt wil”, zegt de leliekweker uit Moerkapelle.

Korrels gestrooid Het is rond de klok van negen als de laatste snijbloemen worden geveild. De plantenklok draait nog door. Wat er nog aan zit te komen, daar is volgens bloemist Maarten Torbijn uit Sas van Gent geen zicht op. Hij hoopt dat dat in de toekomst aangepast kan worden. Hij merkt op dat er deze ochtend minder overgeveilde partijen voor de klok zijn gekomen en meer handel direct van telers. „Dat is een verbetering. De laatste jaren liep de kwaliteit terug op Bleiswijk. Laten we hopen dat op deze klok het assortiment en de koopkracht weer vooruit gaat.”

Dat deze ochtend niet alles vlekkeloos verloopt, ontgaat ook bloemist Jan Poels uit Gouda niet. Hij mist heel wat bloemen, zoals hypericum, delphinium en pioenen. Producten die in deze tijd volgens hem eigenlijk onmisbaar zijn. „Ik pas me makkelijk aan, ik zit redelijk dichtbij. Maar als je veel kilometers hebt afgelegd, dan ben je denk ik niet blij. Ik begreep al dat er wat mis was gegaan met de veilgroepen. We moeten reëel zijn; dit is een eerste veildag. Kinderziekten horen er nu eenmaal bij.” De verhuizing is voor alle partijen wennen. Voor Poels brengt de verhuizing ook extra kosten met zich mee. „Toevallig heb ik vanochtend in de auto uit zitten rekenen dat het mij zesduizend euro aan extra brandstof kost. Tel daarbij nog extra veilkosten op. Al met al is dat best fors”, vindt hij. Hij pakt zijn spullen weer bij elkaar. Het is half tien en de laatste planten worden geveild. De eerste veildag zit erop. Iedereen gaat richting de auto. Poels geeft aan dat ook dat even anders is dan in Bleiswijk. Daar had hij dichtbij een dock tot zijn beschikking en nu staat hij een stuk verderop in een verdeelhal geparkeerd. Maar ook hier is hij optimistisch over. „Ik heb vanochtend hydrokorrels gestrooid, dus dat moet goed komen. Ik vind de weg wel terug”, lacht hij. Ook Aad van den Enden van FloraHolland weet wat hem te doen staat: meteen de kinderziekten aanpakken. De volgende ochtend staan alle karren wel voor de goede klok. En verloopt alles een stuk soepeler. <

27 (2014)

M K Groene planten 2012

35

2013

2014

2012

Middenprijs in centen

Middenprijs in centen

30 25 20 15

Bloeiende planten 2013

2012

2014

160

170

150

160

130 120 110 100

16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 week

De bloemenprijzen plusten vorige week ten opzichte van voorgaande jaren. De middenprijs was 25 cent.

80

2014

140 130 120 110 100 90

90

10

2013

150

140

Middenprijs in centen

Snijbloemen

80

16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 week

De groene planten bleven stabiel in prijs in week 26. Met € 1,04 gemiddeld was de middenprijs 1 cent minder dan vorig jaar.

16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 week

De prijzen van bloeiende planten stegen vorige week naar € 1,15 gemiddeld. Dat is meer dan vorig jaar, maar minder dan twee jaar terug.

Marcel Boom:

’Prijzen phalaenopsis al een aantal weken onder druk’ Bedrijf: Maarel Orchids Week: 26

Maandag „De handel is slecht! Al een aantal weken staan de prijzen behoorlijk onder druk, en ook vanochtend weer geen topprijzen op de klokken. Een aantal vaste lijnen laat zich verleiden, of schakelt onder druk van de klant naar klokhandel. Mooie handel te koop voor een prijs waar je ze eigenlijk niet voor wil leveren! De termijnhandel loopt goed door en bestellingen gaan volgens planning weg.”

Dinsdag „Vandaag een afspraak voor het varend corso. Er vaart dit jaar een boot mee met phalaenopsis. Met een aantal collegakwekers hebben we een groot aantal vooraanstaande ’Westlandse’ kwekerijen zover gekregen om hier aan deel te nemen. Helaas komt er geen ondersteuning uit Orchidee Nederland, wat naar mijn mening voor dit soort consumentenpromotie is opgericht. Jammer. Het is daarom een groot compliment aan de deelnemende bedrijven die hier de meerwaarde van zien.”

Woensdag

en ’tegen de verwachting in’ komen er nog redelijk wat orders binnen.”

Donderdag „We proberen op kantoor alles in beeld te krijgen voor de komende weken. Wat verwachten we van de verhouding tussen vraag en aanbod. Langzaam neemt de productie af en komen we in de zomeraantallen. Altijd een lastige situatie. Voldoende bloei houden om komende orders goed in te vullen en tegelijkertijd zorgen dat er voldoende aanbiedingen de deur uitgaan om over twee weken niet met een overschot in de daghandel terecht te komen. Het ’gevoel’ van mijn collega’s in de daghandel is hierin essentieel.”

Vrijdag „Ik hou mij vandaag voornamelijk bezig met offertes en jaarplannen voor een aantal grote klanten. Je zou verwachten dat dit al geregeld is, echter de praktijk is anders. Een aantal grote tenders is net binnen of komt de komende weken nog binnen: een goede voorbereiding is het halve werk.”

„Terwijl de handel voor de korte termijn op slot zit, is het voor de lange termijn redelijk druk. Het aantal offertes dat we wegsturen, is hoog 27 (2014)

21

In de grafieken wordt de procentuele verandering (= index) weergegeven van de prijs en de totale aanvoer ten opzichte van vorig jaar.

Snijbloemen Prijs blijft hoger dan vorig jaar 150

125

n

100

75

50

21

22

23

Aanvoer index

24

25

26

Prijs index

Snijbloemen brachten in week 26 gemiddeld 22 cent op, 2 cent meer dan vorig jaar. De omzet was ruim € 2 miljoen hoger en het aantal verkochte stuks was 4% minder. Deze stuks daling is voor een groot gedeelte toe te schrijven aan minder aanvoer. De pioenenaanvoer kwam vorig jaar laat op gang en in week 26 werden nog 11 miljoen stuks aangevoerd. Dit seizoen is de aanvoerpiek al lang voorbij en kwam het pioenaanbod niet boven de 3 miljoen stuks uit. De pioenen

brachten hierdoor ruim twee keer zoveel op dan vorig jaar. Ook gerbera mini en grootbloemig noteerden een forse prijsstijging. Met 7% minder stuks steeg de prijs voor mini’s met 31%. Bij de grootbloemigen was de prijsstijging met 44% zelfs nog hoger, dit is opvallend omdat het aanbod gelijk was met 2013. De meeste producten deden het beter in prijs. Een uitzondering hierop was de santini. Een aanvoerstijging van 20% resulteerde in een prijsdaling van 2 cent.

Kamerplanten Hogere prijs bij gelijke aanvoer 200

150

n

100

50

0

21

22

23

Aanvoer index

24

25

26

Prijs index

In week 26 was het aantal verkochte stuks kamerplanten nagenoeg gelijk met vorig jaar. De prijs kwam wel 3% hoger uit en noteerde € 1,57. Kalanchoë deed het van alle kamerplanten in de top 15 het beste met een prijsstijging van 23%. Er is duidelijk meer vraag naar kalanchoë, want de hoeveelheid aanbod is vergelijkbaar met 2013. Van kamerhortensia werd wel meer aangevoerd, namelijk 30%. Deze forse aanvoerstijging ging niet ten koste van de middenprijs,

want die noteerde 11% hoger dan vorig jaar. Het product met de meeste groei in week 26 was begonia. Ruim 37% meer aanbod, wat wel voor een prijsdaling zorgde van 8%. De totale kamerplantenomzet in week 26 was 2,8% hoger dan vorig jaar. Ook cumulatief is de omzet hoger met een stijging van 2,5% Dit in tegenstelling tot de snijbloemen en tuinplanten, waarvan de omzet in het eerste halfjaar is gedaald met respectievelijk 3% en 3,1%.

Tuinplanten Hogere prijzen dan in 2013 200

n

150

100

50

0

21 Aanvoer index

22

22

23

24 Prijs index

25

26

Na een lange periode waarbij de prijsindex niet boven de 100 punten uitkwam, scoorden de tuinplanten in week 26 eindelijk weer een plus van 7%. Lavandula was in omzet de belangrijkste tuinplant. De prijs van lavandula steeg met 58%, mede veroorzaakt doordat het aanbod 25% lager was dan in 2013. Op nummer drie in de top 10 tuinplanten staat platycodon. Platycodon bracht bijna 25% meer op bij een aanvoerdaling van 16%. Het aanbod van veel producten

ligt onder het niveau van vorig jaar. Dit is niet het geval bij het op een na belangrijkste product in week 26, de tuinhortensia waarvan het aanbod 64% hoger lag. De markt kan dit hoge aanbod niet aan met als een gevolg een prijsdaling van 33%. Producten waarvan het aanbod ook ruim hoger ligt dan vorig jaar, zijn de groenteplanten. Voor deze aanbodstijging van 50% is er wel voldoende ruimte in de markt; de prijs steeg namelijk met 7%.

27 (2014)

Nederland

Over de toonbank

Vianen

Ivo Krijnen:

’Klanten hebben geld over voor een bijzonder product’ Wat is wel jullie ding?

FOTO: GERDIEN DE NOOY

„Wij willen ons klanten écht helpen. Dat betekent dat als klanten de winkel binnenstappen, we het gesprek aangaan. We vragen niet alleen waar zij naar op zoek zijn, maar vragen door. We vragen voor wie het bedoeld is, hoe het interieur eruit ziet, wat de smaak is, enzovoort. Vaak weten consumenten zelf helemaal niet zo goed wat ze mooi vinden, maar door verder te vragen kom je daar wel achter. Op die manier krijgen klanten bloemen en planten die echt op hen toegespitst zijn. Dat is onze kracht; daarin proberen wij ons te onderscheiden.” Naam: Wealth of Flowers Locatie: Vianen Sortiment: 70% bloemen, 30% planten en overige artikelen Specialiteit: persoonlijke benadering Aantal medewerkers: 7

Speelt u nog in op het wereldkampioenschap voetbal? „Dat is miniem. Het is niet ons ding. Natuurlijk heb ik wel oranje bloemen in huis, maar verder kleden wij de winkel niet overdreven in die sfeer aan.”

Standpunt

Hoe gaan de verkopen? „Het is door het jaar heen wisselend geweest. Sommige maanden liepen goed; andere perioden vielen tegen. Tot nu toe lopen we iets achter op vorig jaar, maar je moet het eigenlijk per jaar bekijken. Alles hangt af van het weer; dat is enorm van invloed op de verkopen.”

Hoe koopt u in? „Ik koop zelf in op de klok van Plantion in Ede. Niet alles is daar te halen; ik koop daarom ook in bij groothandel Goedgebuure & De Mooij. Zij leveren al tien jaar aan ons en dat werkt

prima. Ze weten precies wat wij zoeken. De combinatie klok en groothandel werkt voor mij goed. Ik ben zo’n bloemist die de producten wil zien en voelen. Ik wil weten wat er leeft en feeling houden met de markt.”

Heeft u nog een tip voor kwekers? „De focus bij de kwekers moet altijd op kwaliteit liggen, dat vind ik heel belangrijk. Daarnaast is specialiseren in een teelt ook goed. Je moet zorgen dat je ergens ’de beste’ in kan zijn. Ook denk ik dat je als teler altijd vooruit moet kijken. Wat wil de markt? Moet je als teler jarenlang hetzelfde telen? Blijf vernieuwen, want als je allemaal hetzelfde teelt, moet je wel heel goed zijn om het onderscheid te kunnen maken.”

Hoe maakt u het onderscheid? „Natuurlijk door onze service, maar ook wij proberen iets aan te bieden wat een ander niet heeft. Je kan nu eenmaal niet alles verkopen. Met alle respect, maar een alstroemeria of chrysant kom je bij mij niet tegen. Ik ben altijd op zoek naar bijzondere bloemen en planten. Klanten waarderen dat en hebben daar ook geld voor over, merk ik.”

’Communiceer niet vanuit het bedrijf maar vanuit de klant’

P Arnold Wittkamp, Bloomly

Mee eens, oneens of denkt u er heel anders over? Reageer dan bij de marktredactie: A.F. Middelburg, 06-23631549 of mail afmiddelburg@hortipoint.nl

27 (2014)

ilot Bloemist Exclusief stopt. Ik wist niet eens dat het een pilot was! Maar mislukt dus, en dat is niet zo gek. Een paar weken geleden was er een bijeenkomst bij Takii in De Kwakel, georganiseerd door de VGB. Ik mocht mijn visie geven over de toekomst van exclusieve sierteeltproducten. Ik denk namelijk dat door de snelle vooruitgang in de technologische mogelijkheden er juist steeds meer exclusieve producten ontwikkeld én verhandeld worden. Overal, en dus niet exclusief bij één partij. Mijn betoog ging over de toekomstige ’webshop van alles’, een database van alle beschikbare producten van alle kwekers. Het is niet ’Bloemist

Exclusief’ die de selectie maakt, maar de verkoper. De echte accountmanager. Er komt meer vraag naar bijzondere producten, want ze worden specifiek aangeboden. Wat heeft dit met mijn vak (online marketing) te maken? Nou, heel veel. Uw website bijvoorbeeld. Hoe onderscheidt uw bedrijf zich van de rest? Hoe gaat u het bedrijf onderscheiden indien uw concurrenten precies dezelfde exclusieve producten kunnen aanbieden? Ik denk dat in de nabije toekomst klanten niet meer zozeer bij een bedrijf kopen maar steeds meer bij een bepaalde verkoper. Business to business (B2B) bestaat straks niet meer. Het wordt H2H (Human

to Human). De verkoper wordt nog belangrijker. Hoe stelt u een verkoper in staat het meeste rendement te behalen? Hoe trekt u de allerbeste verkopers aan? Dat is de vraag. En nog belangrijker, hoe profileert u deze verkopers op uw website of in andere communicatie naar buiten toe? Communiceer daarom niet vanuit het oogpunt van het bedrijf. ’Wij zijn goed in’, ’Bij ons hebben we’, maar vanuit de klant die op zoek is naar een persoon, een echt mens: ’Wat kan persoon A, gespecialiseerd in Doelgroep X, in Land B, voor u betekenen?’ Dat is een veel betere benadering. Uw kansen liggen er. U hoeft ze alleen maar te pakken.

23

A

Foto: DE GRAAF VAN DER ZANDE

Na matige start kan allium nog wel redelijk eindigen -

„De aanvoer kwam meer geleidelijk en de bollen oogden frisser. Dat is goed geweest voor de afzet”, meldt inkoper Dennis Witteveen van Weerman. „De kwaliteit is erg goed.” En daar is zijn collega Jaap Monster van Hoven & De Mooy het mee eens. Hennie de Ruiter van kwekerij De Wilgenhoek in Aalsmeer schrijft het toe aan het mooie voorjaar. „Vorig jaar was het koud en nat, dit voorjaar was ideaal voor de teelt van allium.” Corina Duin van M.M. Duin in Heemskerk: „Over de kwaliteit zijn we dit jaar tevreden, maar over de prijsvorming tot nu toe niet.”

Bij een aanvoer die tot en met mei 75% hoger lag dan in 2013

en 65% hoger dan in 2012 stond de prijsvorming voor allium behoorlijk onder druk. In juni trok de markt aan en eind juni nam teler Ton Langedijk van A. Langedijk in Zwaagdijk een verbeterde marktsituatie waar. „Het brood hebben we binnen, maar het beleg kan nog beter. Met een paar weken te gaan, is het nog iets te vroeg voor conclusies.” Duin verwacht tot in september aan te kunnen voeren en De Ruiter nog zo’n twee weken. „Dat hangt ook af van hoe de kwaliteit zich handhaaft en wat de markt doet. Maar we hebben onder ideale, droge omstandigheden de allium de cel in kunnen halen, dus dat ziet er goed uit.” Monster schatte eind juni dat zo’n 80% van de toen verhan-

-

Foto: DE GRAAF VAN DER ZANDE

„Het is moeizaam met de vraag. Toen in veel voorbeeldboeketten van Fleurop deze vuller was op-

24

genomen, ging het goed”, schetst inkoper Leo Brussee van Weerman de markt van tanacetum

delde allium uit koelcellen afkomstig was en 20% direct geoogst en verkocht. „Elk jaar is het spannend, hoe de verkoop van bewaarde alliums uitpakt.” Bij de vestigingen van FloraHolland steeg de Nederlandse aanvoer van allium in 2013 met 11% tot 13,3 miljoen stelen. De prijs zakte 3 cent tot 26 cent. „De aanvoer kwam te laat op gang en piekte in de vakantieperiode. Dan is er juist minder vraag”, herinnert De Ruiter zich. „Nu is het veel beter.”

Assortiment Middenprijzen geven hooguit een indicatie van de daadwerkelijke prijsvorming, omdat het assortiment allium redelijk ge-

(matricaria). In het Engelse retailsegment is tanacetum enkele jaren geleden geschrapt en daarmee viel behoorlijke vraag weg.

„Naarmate de aanvoer van tanacetum minder wordt, lijkt de markt gevoeliger”, zegt Wilbert Grootscholten van Matricaria By Wilbert Grootscholten in Made. Vorig jaar slonk het aanbod door het wegvallen van een van de drie grootste aanvoerders met 12% tot 30 miljoen stelen. De middenprijs eindigde op 20 cent, 4 en 3 cent meer dan in 2012 en 2011. Dit jaar zakte het aanbod tot en met mei met 20% en pluste de middenprijs ook met 20%. „Het is iets beter dan anders”, stelt Grootscholten. De verbetering van de middenprijs dit jaar vindt

varieerd is. Voor de belangrijkste soort Gladiator werd voor de klok vorig jaar gemiddelde 30,4 cent betaald en het jaar ervoor 33,5 cent. De goedkoopste, spaerocephalon, waarvan De Ruiter dit jaar nog ruim een miljoen stelen op de markt brengt, verwisselde vorig jaar voor nog geen dubbeltje van eigenaar. De duurste allium is al jaren Ambassador, met een middenprijs van 91,9 cent in 2013 en € 1,209 in 2012. Nieuw in behoorlijke aantallen was dit jaar de roze giganteum Twinkling Stars. Naast de gekuifde Forelock was dit jaar de ook gekuifde Red Mohican in behoorlijke aantallen op de markt. „Goede noviteiten zijn altijd welkom”, aldus Witteveen. ■

Peter van den Bosch van Van der Boog & Van den Bosch teleurstellend. „Er is nog weinig lucht in de markt gekomen.” Met het wegvallen van aanbod is uit het assortiment ook de Pureserie weggevallen. „De reacties daarop waren goed, maar het was van korte duur”, aldus Eddy van den Eykel van Hoven & De Mooy. Het klokaandeel enkelbloemigen, de witte variant die als kamille bekend staat, steeg van 41% in 2012 via 46% in 2013 tot 55% tot en met mei dit jaar. De knoopjessoorten in wit en geel krompen in aandeel van 59% tot 45%. Deze ontwikkeling bevestigt de verschraling. „Het hoge aantal transacties per dag geeft ook aan, hoe gevoelig de markt op dit moment is”, aldus Grootscholten. ■ 27 (2014)

Hoger aanbod Celosia cristata zet druk op prijs Dit jaar wordt een hogere aanvoer van Celosia cristata vert

25000

j

20000

„De kwaliteit is op het ogenblik goed, maar de vraag moet nog op gang komen”, is het marktbeeld van inkoper Wilco Vletter over Celosia cristata. „Absoluut heel goed”, is het kwaliteitsoordeel van inkoper Leo Brussee van Weerman. Lex Beeloo, inkoper bij Hilverda De Boer, stelt dat steeds meer kwekers in staat zijn goede kwaliteit te leveren.

Meer aanvoer cristata’s

Foto: DE GRAAF VAN DER ZANDE

Bij de structurele aanvoerdaling sinds 2008 zakte het aanbod vorig jaar door de grens van 10 miljoen stuks. Daar werd gemiddeld wel een recordprijs van 38 cent per steel voor betaald. Dat

zal dit jaar leiden tot een stijging van de aanvoer, maar niemand weet hoeveel. Tot en met mei klom de aanvoer bij de vestigingen van FloraHolland met 11%, maar daarin zit het productieverhogende effect van het mooie voorjaar. „De prijsvorming is nu wel redelijk, maar minder dan vorig jaar. En de belangrijke periode komt er nu aan”, stelt Feiko Sonneveld van Feiko Sonneveld Quality Celosia in Monster. „Er is ook veel concurrentie van andere producten. In dat licht bezien doet de cristatagroep het best wel goed, ondanks de wat lagere prijsvorming”, vult Koos Bos van

dd

15000 10000

1

5000 0 '99 ’00 '01 '02 '03 '04 '05 '06 '07 '08 '09 ’10 ’11 ’12 13

’12 ’13 ’14 t/m mei

Verkochte aantallen x duizend

7

Aanvoer en gemiddelde prijs van Celosia argentea (cristata-groep) op de Nederlandse bloemenveilingen vanaf 1999.(* = gegevens FloraHolland).

Kwekerij Bos Bloemen in ’s-Gravenzande aan. Handelaren zijn redelijk tevreden over het nu beschikbare assortiment. Vletter en Beeloo denken dat er plek is voor een vroegere roze. Daar tekent Beeloo bij aan, dat nieuwe rassen in alle schakels van de keten goed moeten worden getest voordat ze grootschalig worden geïntroduceerd. Brussee denkt dat er meer markt is voor groene cristata’s. De redelijk nieuwe Act Vida neigt volgens telers te veel naar een limoenkleur. Bombay Green was vorig jaar een experiment en is nu mondjesmaat uitgeleverd. Na de introductie vorig jaar gebruiken meer telers speciale opzetkragen, waarin de topkwaliteit van lengte 75 wordt aangevoerd. Minder beschadiging en meer gerichte promotie zijn de voordelen. „Maar er hangt ook een

prijskaartje aan, vooral door meer arbeid”, is de ervaring van Bos.

Minder plumosa’s Vorig jaar zakte de veilingaanvoer van Celosia plumosa voor het eerst onder de 1 miljoen tot 840.000 stelen. Met de Sundayserie zijn volgens veredelaar Peter van den Bosch van Celex rassen beschikbaar die goed op lengte komen. „Ze nemen beter water op dan rassen van het oude assortiment, dat was een euvel dat het imago van deze groep geen goed heeft gedaan. Maar in Nederland krijgen we er nog geen voet mee aan de grond”, is zijn ervaring. De aanvoer van celosia overig is ongeveer net zo hoog als die van de plumosagroep, maar aanvoergegevens ontbreken. Welke celosia het ook is, inkopers benadrukken het steeds grotere belang van een goede presentatie. ■

Marktacties Promotie

Bloemendagen

Balkon- en terrasplanten 2014: verbena en lantana Woonplant van de maand juli: dieffenbachia Woonplant van de maand augustus: echeveria Tuinplant van de maand juli: hibiscus Tuinplant van de maand augustus: groot fruit, appel, peer, kers PurE Seasonal Flowers juli: gladiool PurE Seasonal Flowers augustus: tanacetum

11 juli Feest van de Nederlandstalige Cult. Gemeenschap (Bel) 14 juli Nationale Feestdag (Fra) 21 juli Nationale Feestdag (Bel) 1 aug Nationale Feestdag (Zwi) 15 aug Maria Hemelvaart (Bel, Dui, Fra, Ita, Oos, Pol, Zwi) 25 aug Summer Bank Holiday (Groot-Brittanië) 1 sep Eerste schooldag (Rus, Pol) 14 sep Ziekendag (Bel, Ned) 21 sep Dank-, boete- en gebedsdag (Zwi) 25 sep Dank-je-wel Dag (Dui) 27 sep Nationale Feestdag van de Franstalige gemeenschap (Bel) 27 sep Dag van de klant (Bel)

Heeft u informatie voor de agenda? Mail naar afmiddelburg@hortipoint.nl

27 (2014)

25

Analyse bloeiende planten FOTO: GLOBAL PLANT EXPORT INTERNATIONAL

Exporteur over Zuid-Afrika

Bedrijf: Global Plant Export International Functie: directeur Belangrijkste afzetlanden: luchtvrachtbestemmingen wereldwijd Inkoop: klok en rechtstreeks bij kwekers Aantal medewerkers: 8

Frank van Klingeren:

’Zuid-Afrika: fytosanitair een lastig land’ Zuid-Afrika, een bijzonder exportland „Dat klopt, we verkopen er dan ook niet het gangbare plantenassortiment, maar beperken ons tot de wat bijzondere soorten orchideeën. Dendrobium, oncidium, cambria enzovoort. Met phalaenopsis komen we er niet aan de bak, die komen tegenwoordig allemaal rechtstreeks uit Taiwan. Verder verkopen we er vriesea, guzmania en vleesetende planten als nepenthes en sarracenia.”

Een beperkt en gespecialiseerd assortiment dus „Ja, het wordt langzamerhand wel wat breder, maar voor standaardproducten shoppen ze in eigen land of op goedkopere plaatsen in de wereld. Zuid-Afrikanen zijn overigens erg veeleisend. Ze denken dat Nederland een supermarkt is waar alle planten op elk moment klaarstaan voor verzending. Ze verwachten dat onze kwekers de teelt geheel kunnen sturen, maar een cambria bloeit ook hier op het moment dat hij er zin in heeft.”

Is het ook op ander gebied lastig? „Wij exporteren planten naar zo’n beetje alle uithoeken van de wereld en Zuid-Afrika is één van de moeilijkste. Vooral fytosanitair gezien, is het een flinke uitdaging. Nederland en Zuid-Afrika hebben samen een fytosanitair handboek opgesteld. Maar het komt regelmatig voor dat Zuid-Afrika ineens zijn eigen invulling geeft aan de eisen. De Nederlandse PD is daar dan niet van op de hoogte en houdt strak vast aan het handboek.”

Gardenia klimt voorzichtig op Na het wegvallen van zo’n 35% van de productie in gardenia in

De tanende markt zorgde er de afgelopen jaar voor dat zowel in Zuid-Europa als in Nederland steeds meer productie weg viel. De prijzen van de Nederlandse gardenia klimmen voorzichtig op na jaren in het slop te hebben gezeten. De overblijvende telers mogen dan 10% meer hebben opgezet dit seizoen, nog altijd is het verminderde volume wezenlijk. Van 2013 op 2014 liepen de aantallen met 1,2 miljoen stuks – ofwel 35% terug. De eerste 25 weken van 2014 werden er 15% minder gardenia’s aangeboden dan in dezelfde periode van 2013. „Het prijsbeeld ziet er nu beter uit. Zelfs met de algehele dip rond de Moederdagen komen we op een hoger niveau uit dan in 2013. Dat was hard nodig, want we hebben het jaren slecht gehad. Nog altijd is het evenwicht op de klok wankel. Bij het minste geringste gaan de prijzen daar onderuit”, aldus Richard Scheffers van Richplant uit Naaldwijk. Vrijwel alle potmaten profiteren in gelijke mate van de prijsverbetering. Naar verwachting zal potmaat 13 daar de komende weken weer wat inleveren, nu er grotere aantallen van aan zitten te komen. Gardenia kent maar één commercieel ras, één kleur. Dat is een beperking, zo geeft de handel aan. Maar aan de andere kant is het

een stevig product dat goed tegen langdurig transport kan, waardoor het steeds meer naar verre bestemmingen in Oost-Europa gaat. En daar is de plant zeer geliefd. Voor Vrouwendag, maar ook als na de zomer de scholen weer beginnen, is de gardenia er een populaire cadeauplant. Christina Bakhtari van Pegroflora: „8 maart is een belangrijk afzetmoment voor de gardenia. De rest van het jaar loopt het onopvallend mee. In de zomer wordt het wel wat stilletjes in die markt. Het is een gewilde bloeier in Rusland, maar ook wel één die qua prijs en uitstraling tussen wal en schip valt. Het is niet een simpele kalanchoë met een klein prijsje, maar ook geen exclusief product waar men makkelijk wat meer aan uitgeeft.”

Betere kwaliteit Ook Jan Robbe van IBH ziet gardenia op de Russische markt goed doorlopen. „Momenteel gaan daar de grootste aantallen naar toe. De hogere prijzen zijn voor onze afnemers geen belemmering. Ze gaan sowieso vooral voor de betere gardenia’s met de grootste diameter. Dat mag wat kosten.” Bij Qualiflor ligt de vraag naar gardenia nu vrijwel stil. „Straks bij de rentrée gaan er wel weer kleine acties van weg, maar ook geen volle wagens,” geeft Dennis Kloppenburg aan. ■

4500

Hoe ziet u de toekomst? „Gunstig. De vraag neemt gestaag toe en het assortiment wordt breder. Orchideeën zijn er populair; binnenkort vindt er zelfs de World Orchid Conference plaats. Exporteren naar dit land vergt specifieke kennis en veel geduld, maar het heeft zeker potentie.”

26

ij i

4000

l

3500 6

3000

i G

„Dat is het ook, want dan moeten wij via het ministerie de tekst in het handboek veranderd krijgen. Omdat export van planten naar Zuid-Afrika nog zeldzaam is, lopen we daar regelmatig tegenaan. Het komt uiteindelijk voor elkaar, maar niet zonder slag of stoot.”

1 12

2500

2009

2010

2011

2012

2013

2000

Verkochte aantallen x duizend

Klinkt als tijdrovend

Verkochte aantallen en middenprijs van gardenia op de FloraHolland-veilingen van 2009 tot en met 2013. 27 (2014)

Afzetzaken Foto: roooZ

Analyse tuinplanten

Overschot aan bacopa’s door minder vraag In de markt groeide dit seizoen een overschot aan Sutera. weggewerkt.

Foto: VAkblAd Voor de bloemisterij

direct verkocht, dat leidde tot 60% meer Sutera voor de klok. Toch werd daar géén omzetgroei gerealiseerd." Red Ice/Eye Spy/One and Only

Van alles te veel

Voor Sutera (bacopa) verliep de veilingafzet dit jaar slecht. Niet dat er meer van werd aangevoerd. De ruim 2,5 miljoen stuks die tot en met week 25 via FloraHolland werden verkocht komen tot op de procent nauwkeurig overeen met de verkopen van 2013. Maar de midenprijs lag met slechts 47 cent 23% lager dan in 2013.

Elke week minder „Tot en met week 17 ging het nog redelijk”, leest Martijn Bentvelsen, product-marktadviseur bij FloraHolland in de statistieken. „Daarna werd het elke week minder.” Hoewel de afzet van bacopa dit jaar al rond week 14 goed op gang kwam, gingen de prijzen in de piekperiode tussen weken 16 en 19 steeds verder onderuit. De markt bleef uit balans. Bentvelsen: „Er werd dit jaar fors minder

„Het standaard stekperkgoed staat al langer onder druk. In een teruglopende markt gaat het dan hard”, vat Winfried Hoogenboom van Ranzijn de situatie bij bacopa samen. Hij wijst op een toenemend aanbod van tuinplanten, boomkwekerijproducten en ex-kamerplanten waar stekperkgoed vroeger het rijk alleen had. „Als dan de verkopen bij de tuincentra ook nog eens zo hard teruglopen als dit jaar, dan is van alles te veel.” Aan het product op zich mankeert volgens handelaren weinig. „Vooral grootbloemig wit doet het op de Nederlandse markt altijd wel goed”, aldus Eric Stuijt van Florahuis. Een te rijpe plant die bruine bloemetjes laat zien schrikt nieuwe klanten soms af. Volgens Hoogenboom van Ranzijn moeten producenten zich focussen op de best beschikbare rassen. „Nieuwe kleurtjes en potjes vallen de consument helemaal niet op. Die maak je het meest blij met planten die nog net niet van plastic zijn. Zo sterk moet je ze dus maken.” ■

ROOOZ

Jan Ruhe (links) Wat is ROOOZ? „ROOOZ is een samenwerkingsverband tussen AQ Roses, Zuurbier en leek ons een goed idee om gezamenlijke klanten uit te nodigen als dank voor het vertrouwen in onze producten en het kopen op de klok. Tevens zouden we de input van klanten kunnen gebruiken om een top drie te kienen gebruiken bij de keuze voor de nieuwe aanplant. Met het verdwijnen

Wat hebben jullie precies gedaan? „Door de tijd kreeg het idee steeds meer vorm. Andere veredelaars sloten aan; zij wilden hun sortiment showen aan de groothandel en exporment te openen. Daarbij ontstond het idee om de consument een kijkje te werd dus langzaam meer dan alleen een sociaal evenement. Uiteindelijk

Hoe reageerde de handel? komsten worden, zeker bij het gemis aan de tribune, voor teler, verede-

Wat hebben jullie opgestoken van de consument? 90

„Zowel de handel als de consument gaven hun top drie van het assorti-

4500

3500 60

m

3000 2500

2009

2010

2011

2012

2013

2000

Verkochte aantallen x duizend

4000

je zag dat hun mening aardig overeenkwam met die van de vakhandel. Sterke kleuren en knopgrootte zijn belangrijk voor de consument. We hebben overigens geen consumentenprijzen genoemd, dit is natuurlijk

Wat gaat ROOOZ nog meer doen? „We gaan met dit evenement door. Veredelaars en handelaren waren onze klanten te praten over zaken die ons allemaal bezighouden. Waar

Verkochte aantallen en middenprijs van Sutera (bacopa) via de FloraHolland-veilingen van 2009 t/m 2013. 27 (2014)

27

Even als vrienden op de golfbaan Een oude bekende van de -

en veilingmensen met elkaar.

I

n de tijd van Napoleon zochten legerleiders elkaar geregeld op. Als de kruitdampen waren opgetrokken en de lijken weggesleept dronken ze een stevige pint. De volgende dag stuurden ze hun manschappen weer op de vijand af. In de politiek is het niet anders. Vooral in aanloop naar verkiezingen staan politici elkaar naar het leven. Ogenschijnlijk kunnen ze elkaar niet luchten of zien. Na afloop zijn ze elkaars vrienden. In de sierteelt liggen mensen ook regelmatig met elkaar in de clinch. Of beter: organsiaties botsen. Tuinders en exporteurs kunnen doorgaans met elkaar door een deur. Geen probleem. Maar FloraHolland en VGB clashen bij tijd en wijlen. Voorbeelden te over. Ruzies over BBH, kloktarieven, onderhandelingsmodellen of dat de veiling op de stoel van de handel zou zitten. En dan vergeet ik er vast nog wel een paar. PrivĂŠ ligt dat anders. Een VGB-bestuurder zei eens over een van de leiders van de veiling dat hij heel goed een biertje met hem kon drinken, maar dat hij hem als manager... nu laat maar, dat kunt u zelf wel invullen. Biertjes drinken de vijanden in de sierteelt dus ook met elkaar. Op het Fleur Golf Event in Rhoon bijvoorbeeld. Gesponsord door onder meer FloraHolland en Rabobank slaan handelaar, tuinder en veilingmedewerker een balletje. De gevorderden doen dat in een wedstrijd en de beginners in een clinic. En dan is de sfeer buitengewoon goed. Herkent u trouwens de golfer op de foto? < Foto en tekst: Arie-Frans Middelburg

afmiddelburg@hortipoint.nl

28

Meiny Prins, directeur Priva

’Recessie gaat nooit meer over’

Hans Neefjes Foto: Hans neeFjes

hneefjes@hortipoint.nl

en recessie? (lachend) „De recessie gaat nooit meer over. Ik bedoel, de grootste klap van de bankencrisis hebben we gehad, maar in Amerika voorspellen ze alweer een nieuwe crisis. De tijd is voorbij dat we na de spreekwoordelijke 7 magere jaren weer 7 vette jaren krijgen. De wereld is veel dynamischer en transparanter geworden. Je moet als bedrijf continu en sneller aanpassen aan de omstandigheden. Constant leren om bij te blijven. Definities bijstellen. Duurzaamheid is tegenwoordig belangrijker dan economische groei.”

„Natuurlijk is de jarenlange economisch tegenvallende situatie van invloed. We hebben ons verkeken op de potentie van de markt. In Nederland zijn we marktleider in de tuinbouw en in de gebouwde omgeving als het gaat om het ontwikkelen en produceren van technologie waarmee omgevingscondities kunnen worden bestuurd. Groei van de tuinbouwsector stagneert al vanaf 2009. Omdat Nederlandse tuinbouwtechniek de standaard is, konden we wereldwijd nog wel enige afzetgroei realiseren. De gebouwde omgeving is een markt met heel andere ketens die tevens veel meer van onze productinnovatie eist. Daarom focussen we daar nu nog vooral op Europa en daar gaat het economisch niet goed.”

„Niet alleen dat. We kregen ook te maken

30

27 (2014)

met het faillissement van onze grootste dealer, Arend-Sosef. En zo stapelden zich nog meer dingen op. Om terug te komen op de productinnovatie. We zijn in 2010 begonnen met het ontwikkelen van een nieuwe productlijn, gebaseerd op één hardwareplatform voor beide afzetmarkten. Wij geloven in eigen hardware. Daarmee ben je onafhankelijk en het komt de kwaliteit van de producten ten goede. De investering in R&D was fors, ruim 25% van de omzet. Er wordt gezegd dat je zeker in crisistijd niet moet bezuinigen op dat bedrijfsonderdeel. Wij zijn een familiebedrijf dat gericht is op continuïteit. Winst maken is niet het belangrijkste. R&D kan echter ook te veel financiële ruimte opslokken. De eerste nieuwe producten zijn overigens inmiddels geïntroduceerd in de gebouwenmarkt.”

Waar ziet u groei voor de tuinbouwsector? „Voor tuinbouwprojecten in de hele wereld geldt dat Nederlandse toeleveranciers er bij betrokken raken. We worden gevonden omdat Nederland maatgevend is. De kunst is om groei te vinden buiten de gebaande paden. Nieuwe ketens vinden, met andere partijen zaken doen, een nieuw distributienetwerk opbouwen. Dat gaat belangrijk worden. Afzetgroei in landen met weinig geld, kennis of technologie kan bijvoorbeeld komen met een eenvoudig teeltsysteem. Wellicht is alleen de watervoorziening interessant. Je zal wereldwijd de behoeften van telers moeten leren kennen. De Nederlandse tuinbouwsector kan overigens ook groei realiseren als ze met andere sectoren gaat samenwerken. Waterzuivering is niet alleen iets voor telers.”

Welke kansen ziet u voor siertelers? „Gebruik de kennis en innovatie waarom de Nederlandse tuinbouw bekend staat. Zoek het in diensten, toevoegde waarde en nieuwe functies van je product. Focus op gezondheid en duurzaamheid. De Nederlandse sierteelt is in mijn ogen het modehuis van de wereld als het gaat om nieuwe soorten en toepassingen. Eetbare bloemen zijn een 27 (2014)

kans, net als de wens in grote steden om te vergroenen. Groen is in. Groen op het dak, als verkoeling en geluidsdemping. En groen in kantoren en huizen heeft een positief effect op mensen. Bloemen en planten doen wat met mensen.”

zoals voedsel? „Dat klopt, maar er komt wereldwijd een enorme middenklasse aan. Zij zullen ook geld besteden aan luxe artikelen als bloemen en planten. Hoeveel dat is, zal afhangen van cultuur en opvoeding. Maar de sector kan tevens zelf, via marketing en specifiek aanbod, zorgen voor toenemend verbruik van bloemen en planten. In het ene land wil men bossen bloemen, in het andere land moet je ze per steel aanbieden en in weer een ander land zijn kleine bloemstukjes populair.”

Wat leert u op buitenlandse reizen? „We denken te vaak vanuit Nederlands perspectief. Nederland heeft de meest complexe tuinbouwketen van de wereld. In het buitenland werkt het anders. Bovendien verschilt het kennisniveau en ze lossen dingen anders op. Zaken doen in het buitenland is daarom met lokale partijen praten, met ze samenwerken. Wellicht moet je eerst een nieuwe keten ontwikkelen, voordat je verder kunt met je product. Priva is betrokken bij 27 lokale opleidingscentra in de wereld om mensen te leren werken met onze producten. Door veel te reizen leer je overigens ook de impact van grote internationale ontwikkelingen herkennen.’’

Op welke internationale ontwikkelingen doelt u? „Afnemers willen steeds meer weten over producten. Waar en hoe is iets geproduceerd, hoe duurzaam is iets? Op dat soort vragen zal de producent antwoord moeten geven. Consumenten krijgen steeds meer invloed. In Beijing merk je aan alles dat inwoners gezondheid en ’welbevinden’

nu belangrijker vinden dan economisch gewin. Ze hebben geen zin meer om in een vervuilende omgeving te leven. Je ziet tevens wereldwijd dat mensen naar de steden trekken. Leefruimte wordt dus schaars en behoeften veranderen. Daar zal je in je aanbod, logistiek, afzet, productie en dergelijke rekening mee moeten houden. De beleving van comfort, de basisbehoeften van mensen en hun emoties, die zaken veranderen niet wezenlijk.”

„Enkele noemde ik al, vergroening, gezondheid en welbevinden ofwel de beleving ’ik heb het verdiend’. Gemak is een thema, net als verbonden zijn via internet. De impact van het wereldwijde web is enorm. Rond 2020 zal de doorbraak van robotica naar verwachting eenzelfde impact tot gevolg hebben. Nanotechnologie zal rond 2017 voet aan de grond krijgen in de wereld en rond 2025 wordt een doorbraak voorspeld van duurzame energievoorziening. Met name zonne-energie wordt belangrijk.”

tuinbouwland? „Op gebied van kennis, innovatie en internationaal ondernemen hebben we een goede positie. Maar de wet van de remmende voorsprong ligt op de loer, als je niet open staat voor nieuwe kennis, nieuwe samenwerkingsvormen, et cetera. De zogenoemde productietuinbouw mogen we niet kwijt raken door tegenvallende inkomsten en banken die minder bereid zijn om te investeren. Voor innovatie is een bepaald areaal lokale productie nodig. De keten verandert, mede door het wegvallen van productschappen. Maar is dat erg? In het buitenland lukt het partijen ook om gezamenlijk problemen op te lossen of markten te ontwikkelen. Het vergt een andere aanpak en partijen zullen zelf actiever moeten worden. Dat kan ook in Nederland. Als je maar ambities hebt. De ambitie van Priva blijft internationaal actief zijn. Dat is door de reorganisatie niet veranderd.” <

31

-

Joef Sleegers en Filip van Noort

H

et onderzoeksproject ’Grip op licht’ liet vorig jaar spectaculaire resultaten zien. Potplanten als anthurium en bromelia, die bekend stonden om hun gevoeligheid voor licht, bleken veel meer licht te kunnen verdragen zolang het maar diffuus was. Daardoor nam de teeltduur met enkele weken af, was de conclusie van WUR Glastuinbouw. Op basis van dit onderzoek werd ook voor phalaenopsis een lichtsom van 10 mol/m2/dag mogelijk geacht. Deze inschatting hebben de onderzoekers samen met de begeleidingscommissie (BCO) gemaakt. Van april 2013 tot april 2014 is een onderzoek uitgevoerd naar het effect van diffuus licht en een hoge lichtsom op phalaenopsis. Dit onderzoek is gefinancierd door de programma’s Kas als Energiebron en BiosolarCells. Guardian heeft het glas geleverd en

Mening

Ludvig Svensson het schermdoek. De proef bestond uit drie opstellingen: normaal glas en normaal schermdoek, normaal glas en diffuus doek, diffuus glas en normaal doek. In al deze situaties werd een lichtsom aangehouden van 10 mol/m2/ dag. Als vierde opstelling stonden er planten in de DaglichtKas, waar de lichtsom nog iets hoger was met pieken tot 14 mol. In totaal deden er dertien cultivars mee in het onderzoek; het was de bedoeling om vier daarvan intensiever te meten. In de praktijk ligt het lichtniveau in de phalaenopsisteelt op 4 tot 7 mol in de opkweek en op 6 tot 10 mol in de afkweek. Dat is al fors hoger dan een jaar of vijf geleden, toen de lichtniveaus op 3 mol voor de opkweek en 5 mol voor de afkweek lagen. In het onderzoek is het gangbare lichtniveau uit de praktijk niet meegenomen.

De proef ging van start met een RV van 70%, wat hoger is dan in de praktijk. Uit eerder onderzoek was namelijk gebleken dat phalaenopsis sneller zou groeien bij een hogere RV. Er ontstonden echter al snel problemen met een langzamere wortelgroei door te lang nat blijven van de wortel. Daarom is na 16 weken de RV verlaagd naar 60%, wat overeenkomt met de praktijk. De lichtsom werd vanaf het oppotten geleidelijk opgevoerd. Deze begon op 6 mol en zou volgens plan elke week met een mol omhoog gaan tot 10 mol was bereikt. Het jonge gewas leek echter moeite te hebben met de hogere lichtniveaus. Het blad stond wat dof terwijl het eigenlijk moest glanzen. Bovendien bleven de wortels achter in groei en ontstonden te langzaam nieuwe wortels. Het advies is dus om het lichtniveau langzamer op te bouwen. Mogelijk moet er voor het oppotten al worden begonnen met de plantjes te laten wennen aan hogere lichtniveaus. Dat zou een onderwerp voor verder onderzoek kunnen zijn. Hoe de planten reageren op hogere lichtniveaus verschilt sterk per cultivar. Er zijn sowieso grote verschillen in groei, en daardoor ook verschillen in waterbehoefte en bemesting. Naarmate de planten meer licht krijgen worden deze verschillen uitvergroot. Als een teler wil optimaliseren zou het verstandig zijn om onder verschillende regimes te gaan telen, of planten uit te zoeken die bij zijn manier van telen passen.

De wortels in het onderzoek hadden het lastig. Er was heel goed gescout op potwormen en springstaarten, maar er bleek een

32

27 (2014)

Foto: JoeF SleegerS

ander beestje onder de radar te opereren: de relatief onbekende mosmijt. De wortels waar deze mosmijten op zaten vertoonden veel vertakkingen en minder groei, terwijl een phalaenopsiswortel ongestoord moet groeien voor een goed resultaat. Toen de mijten bestreden werden nam de schade af. Deze mijt wordt er al een tijdje van verdacht dat hij, net als potwormen, wortelproblemen geeft. In de literatuur is hier echter niets over bekend. Daarom is het niet helemaal zeker dat de mosmijt de oorzaak was. Hoe dan ook, in sommige cultivars waren de verschillen in wortelgroei zo groot geworden dat het geen zin meer had om deze nog verder in het onderzoek mee te nemen. In week 35 werden deze weggegooid.

Plant kan veel hebben De verwachting was dat het bij de referentie, dus met normaal glas en een normaal schermdoek, helemaal fout zou gaan. Dat de planten in de stress zouden schieten en dat de bladeren zouden verbranden als ze meer licht zouden krijgen. Dat bleek echter niet het geval te zijn. De verschillen tussen de behandelingen waren niet erg groot. De conclusie is dus dat de phalaenopsis best veel kan hebben, ook onder direct licht. De referentiekas was immers niet eens gekrijt. Het scherm ging later dicht dan in de 27 (2014)

praktijk, maar grote stralingspieken werden vermeden. Waarschijnlijk is bladschade in de praktijk het gevolg van pieken in de licht. Wel waren de planten onder diffuus glas en in de DaglichtKas aan het einde van de teelt wat groter, met meer bladoppervlak en versgewicht. Dit verschil was klein, maar significant. Ook bleek uit metingen met de plantivitymeter dat de fotosynthese onder direct licht eerder terugliep dan onder diffuus licht. Dit leverde echter niet meteen schade op. Een andere conclusie is dus dat er nog ruimte is voor optimalisatie onder diffuus licht. Uiteindelijk gaat het erom de snelste groei te pakken door een optimaal evenwicht te brengen in licht, temperatuur, watergift, luchtvochtigheid en CO2. Vooral watergift is van belang als men deze teelt wil optimaliseren.

temperatuur is 2 tot 8% energie te besparen. Dit gaf echter wel een week bloeivertraging. Daarnaast werd er in de ’diffuse kassen’ lichtintegratie toegepast (de lichtsom hoeft niet per dag, maar moet gemiddeld over een week gehaald worden). Hiermee is het in sommige perioden van het jaar mogelijk om minder assimilatielicht te gebruiken en is er nog eens 10% energie te winnen. Het heeft geen zin om te belichten op dagen dat de phalaenopsis al aan zijn maximum zit. Het is namelijk een CAM-plant, die ’s nachts CO2 opslaat en dit overdag omzet in suikers met behulp van licht. Als we weten wanneer de plant het licht precies gebruikt, is het misschien mogelijk om nog minder assimilatielicht te gebruiken en meer met natuurlijk licht te doen. <

In het kort Energiebesparing In de opkweek van phalaenopsis zijn hogere temperaturen nodig om de planten uit de bloei te houden. In de afkweek worden verschillende stookregimes aangehouden. Tijdens het onderzoek werd in de koeling en afkweekfase de stooktemperatuur verlaagd met 1°C. Alleen in de referentiekas werd een gangbare stooktemperatuur aangehouden. Met een verlaging van de stook-

Phalaenopsis kon in een onderzoek van WUR meer licht hebben dan verwacht. De planten moeten langzaam wennen. Het verschil tussen diffuus licht en direct licht was niet zo groot. Met lichtintegratie is zo’n 10% energie te besparen. -

33

Teelttips Callistephis Groei Let bij de zomeraster goed op de groei van het gewas. De groei in het begin van de teelt bepaalt de kwaliteit van de bloem op het eind. Het is heel verleidelijk om een mooi gewas te telen, maar deze mooie gewassen in de groei zijn niet altijd de gewassen waar de mooiste bloemen van worden gesneden. Het is belangrijk om de groei te beheersen. Voor de

Gerbera CO2 doseren

Er wordt veel gediscussieerd over het nut van CO2 doseren in de gerberateelt in deze tijd van het jaar. ’Hoeveel mag het kosten’, ’wat levert het mij op’ en ’over hoeveel weken merk ik er iets van’ zijn veel gestelde vragen. Iedereen kent wel een collega die

Chrysant steinernema feltiae In de strijd tegen trips zijn de ervaringen met het insectenparasitaire aaltje Steinernema feltiae (productnamen o.a. Nemasys en Entonem) zeer wisselend – van zeer goed tot matig. Analyse bij een aantal bedrijven die producten

34

zOmerblOemen

gezondheid moeten de planten goed groeien, maar als ze te weelderig groeien worden ze te lang en zullen bij de eerste storm beschadigen of krom waaien. Een te zwaar gewas geeft ook nog eens minder oogstbare takken. Let er goed op welke lengte u nodig heeft en probeer niet meer lengte te telen dan noodzakelijk. Geef dus in het begin niet te veel basisbemesting en vul

dit naar behoefte aan. Dit kan op elk perceel anders zijn. Het zijn maar kleine bemestingsverschillen, die een plant van te kort naar te lang laat gaan. Omdat er soms binnen een perceel verschillen in grondslag kunnen zijn, kan het nodig zijn om zelfs binnen een perceel de bemesting anders aan te pakken.

Droog

Henk van den Berg Teelt- en Bedrijfsadvies, 0252-340301

Henk van den Berg Teelt- en Bedrijfsadvies, 0252-340301

een aantal jaren geleden weken lang geen OcapCO2 kreeg in het najaar. Een aantal van deze telers gaven aan mogelijk wel een effect op de kwaliteit te zien, maar geen noemenswaardige productiederving. Ook in tomatenstudiegroepen staat CO2 hoog op de agenda. In onderzoek is aangetoond dat 50% minder CO2 doseren leidt tot nagenoeg dezelfde productie. Daarnaast is onderzocht hoeveel CO2 er via de luchtramen ver-

dwijnt. Uitgaande van een buitenluchtconcentratie van 380-400 ppm verdwijnt er bij een dosering van 100 kg CO2/ha/uur ongeveer 42 kg via de luchtramen bij ruim luchten. Wordt er 200 CO2/ha/uur gedoseerd dan verdwijnt er van deze extra 100 kg ongeveer 95 kg naar buiten. Reden te meer om eens kritisch naar het doseren van CO2 te kijken. Zeker nu er meer en meer gebruik gemaakt wordt van zuivere CO2 nu de WKK veel minder draait

dan in het verleden. De 5 kg CO2 die door het gewas extra wordt opgenomen leidt bij een drogestofgehalte van 15% tot 33 kg versproduct. Dit zijn wortels, blad en bloemen. Stel dat 25% van deze drogestof naar de bloemen gaat, dan komt dat overeen met ruim 8 kg meer bloemen. Wanneer de helft van deze 8 kg wordt omgezet in extra kwaliteit en de andere helft in meer bloemen, dan leidt dat dat bij een bloemge-

met aaltjes toepassen levert de volgende aandachtspunten op: ■ let op (residu van) bestrijdingsmiddelen in de spuitapparatuur. Vooral een middel als Vertimec is desastreus voor de aaltjes. Maak dus alle spuitonderdelen (tank, slangen, etc) schoon; ■ verwijder filters in de spuitapparatuur; ■ controleer voor en na de toepassing met een binoculair of de aaltjes (nog) leven;

■ maak het gewas nat voordat u de aaltjes gaat toepassen; ■ spuit de aaltjes vroeg in de ochtend (tussen 4–8 uur); ■ maximale druk op de pomp: 20 bar, druk vanuit de spuitdop 5 bar; ■ doseer 250.000 stuks per m2; ■ maak het gewas na spuiten met aaltjes 1x per uur nat met 0,1 l/m2; ■ houd het verduisteringsdoek dicht tot 11 uur in de ochtend, zodat de aaltjes

maximaal hun werk kunnen doen; ■ bij stijgende trips aantallen is drie keer per twee weken toepassen niet voldoende – u zult dan minimaal een frequentie van twee keer per week (of meer) moeten aanhouden. ■ voeg lokfructose toe; ■ een optie voor extra bestrijdend effect is combineren met Botanigard (eventueel met melk als toevoeging?). Steinernema feltiae is onderdeel van een totale

Hoewel het soms een beetje regent, is de grond op de meeste plaatsen veel droger dan wordt gedacht. Omdat er regelmatig regen wordt voorspelt, wat uiteindelijk niet valt, wordt er in deze periode van extreem lange dagen makkelijk te weinig water gegeven. Zeker zware gewassen verdampen in deze tijd van het jaar met zon en vrij veel wind, meer dan 5 mm water per dag. Als dit niet op tijd wordt aangevuld, omdat men denkt dat de grond nog wel nat is, gaat dit fout. Controleer dus regelmatig of de grond nog wel nat genoeg is en geef bij twijfel gewoon water. Laat u deze periode niet te veel leiden door de weersvoorspelling. Als het na het beregenen toch gaat regenen is dit vrijwel nooit nadelig. Kies dus voor zekerheid en beregen zelf.

wicht van 25 gram (minigerbera) ongeveer 160 extra bloemen. Wanneer 100 kg CO2 circa € 10 kost, leidt dit tot een CO2kostprijs van € 0,06 per steel. Daarbovenop komen nog de directe kosten van arbeid, verwerking en veilingkosten van ongeveer € 0,04 per steel. De extra 100 kg gedoseerde CO2 rendeert dus wanneer een minigerbera meer dan € 0,10 oplevert. Martin van der Mei, Flori Consult Group, 06-22684792

strategie tegen trips. Noteer daarom per fase van de teelt welke acties u onderneemt. Om een goed inzicht te krijgen in uw totaal aanpak van trips is dit essentieel. Stel dit plan eventueel op met uw adviseur. Het management van de gewasbescherming kan en moet op veel bedrijven beter en is een belangrijke sleutel in het voorkomen en tackelen van problemen. René Corsten, DLV Plant 06-53374539 27 (2014)

Schoffelen

alstroemeria Bodemtemperatuur De bodemkoeling is nu zeer belangrijk voor de balans in de gewassen van augustus tot oktober. Uit de literatuur is bekend dat de reactietijd op koeling ongeveer 12-14 weken is, afhankelijk van het sortiment. Ook is bekend dat niet alleen de gemiddelde bodemtemperatuur van belang is, maar ook de amplitude. Grote schommelingen geven een vegetatiever effect dan kleine schommelingen, ook al is het gemiddelde hetzelfde. Deze schommelingen kunnen versterkt worden door: ■ te hoge temperatuur van het koelwater; ■ onregelmatige watergift; ■ rulle bovenlaag door langdurig gebruik van styromull; ■ te lage stroomsnelheid

Freesia Planten Een goede start van de teelt, kan alleen met goed gezond en voldoende rijp plantmateriaal. Dit geldt zeker voor de komende teelten die lang in de kas staan en die uiteindelijk ook nog belicht worden. Gebruikt u gaashalmateriaal kijk dan zeer kritisch naar de rijpheid. Veel partijen worden op dit moment te rijp, waardoor de start moeizaam kan verlopen. Bij oude (gaas)knollen is de knol duidelijk minder in gewicht en zijn de wortels bruin verkleurd. De inhoud van de knol is dan minimaal en de wortelvorming zal opnieuw moeten gaan plaatsvinden. Dit vergt veel startenergie 27 (2014)

van het koelwater; ■ erg open gewas of te veel licht. Bij schommelingen groter dan 2-2,5°C (min-max) in een etmaal moet u maatregelen treffen. Pas overigens op met een lagere watertemperatuur dan 8°C. Dit geeft bij de koelslangen een te lage rhizoomtemperatuur waardoor een onregelmatige gewasstand kan ontstaan.

licht Een lichtniveau boven 700-800 µmol PAR op gewasniveau is schadelijk. Fotosynthese neemt niet meer toe maar wel de bladtemperatuur en dus de dissimilatie. Netto verliest u dus suikers en dit kost steelgewicht. Als het steelgewicht daalt betekent dit

van de knol. Om dit soort plantmateriaal toch nog vlot te laten starten is het noodzakelijk om de knollen te dompelen en te zorgen dat ze nog enigszins vocht kunnen opnemen. Dompel minimaal 45 minuten. Laat de knollen niet terugdrogen voor het planten. Tijdens het planten mag de grondtemperatuur niet hoger zijn dan 22-23°C. Plant de knollen niet dieper dan 4-5 cm, zodat de planten vlot boven de grond komen en op eigen kracht kunnen groeien en assimileren. Geef na het planten niet een forse gietbeurt waardoor de grond afsluit. Zorg wel dat de grond vochtig genoeg is zodat de knol kan wortelen. Hoge grondtemperaturen en ruim water kunnen tijdens de start leiden tot broei en het toeslaan van Erwinia. Om de grondtemperatuur

dat de plant netto suikers verbrandt. Licht wegnemen is dan het belangrijkste. Dit kan met coatings als D-Fuse of ReduFuse. Daarbij wordt ook 10% van het PAR-licht weggeschermd, maar dat deel zou de plant toch al niet heel efficiënt gebruiken. Voordeel van diffuus licht is dat het zachter is voor de bladeren in de kop en dat het dieper doordringt in het gewas. De ervaring is dat een gewas meer gaat verdampen bij gebruik van diffuse coatings. Als u dit niet doet kost dit steelgewicht en mogelijk zelfs productie doordat schommelingen in de bodemtemperatuur groter kunnen worden. Marco de Groot, Flori Consult Group, 06-54695274

niet te hoog te laten oplopen moet u vlot te schermen. Scherm tijdens de startfase op 300-350 W/m2 (100%, sluiting). Matig groeiende knollen zullen gemakkelijker aangetast worden door bonenvlieg. Zorg dat voor en net na het planten de bonenvlieg wordt bestreden.

Controleer koeling Controleer zodra de plantvakken gekoeld worden, bij alle bedden of de koeling goed meeloopt. Ieder jaar gebeurt het op diverse bedrijven dat een gedeelte van een vak niet goed meeloopt. Dit kan zijn doordat bedden zijn afgesloten (kraan dicht), door lucht in de leiding of geknakte slangen.

Kees van egmond kees@kees-ineke.nl

Herhaling ’Weet je wat? Laten we een afspraak maken, dan kunnen we in een keer alles op een rijtje zetten. Dat is een stuk makkelijker dan via de telefoon. Zullen we een datum prikken?’ Ik kan al geen nee meer zeggen. Pittige tante hoor. En ze heeft natuurlijk gelijk. Je kunt het beter in één keer goed regelen. Het was een flitsend idee van onze contractmanager bij Eneco. Omdat we warmte afnemen van Eneco, gebruiken we onze ketels vrijwel alleen om te stomen. En blijkens de verbruikscijfers zou een meterverkleining geen enkel probleem moeten opleveren. Integendeel, het brengt zelfs financieel gewin. Kom daar nog eens om in deze tijd. En dus verzocht ik Stedin in augustus vorig jaar om beide meters om te bouwen. Dat gebeurde in oktober. Zonder bijkomende kosten. Van die dingen waarvan je denkt ’dat hadden we jaren eerder moeten doen’. En alles ook gewoon in een keer goed. Probleemloos. Hulde aan het meetbedrijf. Maar toen. Je verwacht dat zo’n omzetting binnen een organisatie wordt doorgegeven aan alle betrokken afdelingen. Daar zijn computers voor en softwareprogramma’s. Ik ken rijen mensen die daar een goedbelegde boterham aan verdienen. Fluitje van een cent toch? Maar nee. Want op de rekeningen van Stedin bleven de bedragen gelijk. Maanden achtereen. En dus ga je bellen. Krijg je een accountmanager aan de telefoon. En zit je een week later met elkaar aan tafel. Om het in een keer goed te regelen. ’Dus je maakt een overzicht en dat mail je naar me? En die dubbele nota’s van het meetbedrijf, dat geef je ook door? Perfect!’ Om een lang verhaal kort te maken: Dat overzicht kwam niet. Er werd wel een creditnota gestuurd voor de ene meter, maar zonder tekst en uitleg. Voor de andere kwam niets. En de dubbele nota’s bleven komen. Na een paar weken toch maar weer de telefoon gepakt. Nee, niemand begrijpt er wat van. Maar we gaan het regelen hoor! Zucht. Ik weet het, ik heb er ook weleens last van. Dat dingen me niet in een keer lukken. Een rijbewijs halen bijvoorbeeld. En Oranje is het zelfs in drie keer nog niet gelukt om een WK-finale te winnen. Maar wat zou het toch fijn zijn als het nu een keertje goed gaat. Met die rekeningen bedoel ik. Dat scheelt een hoop ergernis.

Hans Pronk, Pronk Consultancy, 06-21231991

35

Nieuws

Op Veteranendag 2014, afgelopen zaterdag in Den Haag, deelde stichting De Witte Anjer een kleine 20.000 zijden anjers uit aan veteranen en toeschouwers. De promotiecommissie Anjer zou liever zien dat er echte anjers worden gebruikt. Toen Prins Bernard voor de Tweede Wereldoorlog een witte anjer droeg, was het mode om een bloem in het knoopsgat te dragen. In het begin van de oorlog groeide de witte anjer echter uit tot een teken van verzet. Stichting De Witte Anjer maakt zich sterk om deze symboliek uit te dragen, als teken van waardering voor de Nederlandse veteraan. Dat gebeurt onder meer elk jaar op Veteranendag. Wit staat daarbij voor zuiverheid, vrijheid en vrede, aldus Fred Janssen, secretaris en oprichter van de stichting. Dit jaar had het Ministerie van Defensie bij de stichting 70.000 zijden anjers besteld. Daarvan zijn er een kleine 20.000 uitgedeeld in Den Haag. De rest is besteed aan projecten rond veteranen. Zo zijn er naar elke gemeente in Nederland 10 zijden anjers opgestuurd. De kunstbloemen kwamen dit jaar nog uit China, maar zullen volgend jaar in Nederland worden geproduceerd.

De promotiecommissie Anjer kijkt met een dubbel gevoel naar deze actie. „Het is goed dat er aandacht is voor de anjer, maar liever hadden we gezien dat de veteranen echte bloemen kregen opgespeld”, zegt projectleider Bram Rijkers. „Bij echte emotie hoort een echt product. Daarover hebben we gesprekken gevoerd met meerdere partijen, maar dat bleek niet haalbaar.” De stichting is in 2006 begonnen met echte anjers, maar die bleken niet handig in gebruik. „Ze waren moeilijk op te spelden en ze bleven niet zo lang goed”, zegt Janssen. Voor Bram Rijkers zou het uitdelen van echte anjers op Veteranendag deel uitmaken van een brede campagne om de anjer als veteranenbloem in de markt te zetten. Het gaat de promotiecommissie niet alleen om de witte anjer, maar om alle varianten. De bloem staat daarbij symbool voor waardering van vrijwilligers. Dit jaar zijn via landelijke media en bij bloemisten diverse initiatieven ontplooid, om die boodschap kracht bij te zetten. „Er is behoorlijk wat aandacht geweest voor de anjer”, zegt Rijkers. „De reacties zijn positief.” Janssen wil geen echte anjers gaan uitdelen, maar ziet verder volop mogelijkheden voor

REDACTIE Schipholweg 1, Postbus 9324, 2300 PH Leiden e-mail: bloemisterij@hortipoint.nl www.vakbladvoordebloemisterij nl

36

anjers uitgedeeld onder het publiek. Foto: Jeroen Krah

UITGEVER BDUmedia Afdeling Vak- en Publieksmedia Postbus 67, 3770 AB Barneveld, tel 0342-49 42 63, fax 0342 41 31 41 Uitgever: Wiljo Klein Wolterink MBA Verkoopleider: Ron van de Hoef, e-mail: r.v.d hoef@bdu.nl

Colofon

Directeur Elbert van den Berg Secretariaat Linda Laman 071-56 59 678 Alice Hoogenboom 56 59 679 Hoofdredacteur Elbert van den Berg 071-56 59 678 Eindredacteur Jenny Mostert 071-56 59 633 Vakredactie Politiek en economie Quincy von Bannisseht 56 59 637 Peter van Leth 56 59 688 Markt en afzet Arie-Frans Middelburg 56 59 687 Cindy van der Zwet 56 59 630 Teelt en techniek Hans Neefjes 56 59 638 Joef Sleegers 56 59 642 Bert Vegter 56 59 639

telers. „Veteranendag is slechts één dag in het jaar. Telers zouden dit moeten gebruiken als impulsmoment om anjers te promoten. Kweek een speciale veteranenanjer. Je ziet steeds meer boeketten met anjers op graven van militairen, op herdenkingen, bij de terugkeer van missies. Laten we samenwerken. Dan bereiken we veel meer.” <

Bureauredactie Carolyne de Vries Lentsch, Jolanda de Wekker Webredactie Erik Rotteveel Vormgeving Diseno Vormgeving Fotografie Gerdien de Nooy Freelancers Gert van den Berg, Hermen de Graaf, Bernadette Hoefsloot, Harmen Kamminga, Ank van Lier, Astrid Zoumpoulis-Verbraeken

ABONNEMENTENSERVICE Mutaties en bezorging Abonnementen kunnen op elk gewenst tijdstip ingaan. Opgave via vakbladvoordebloemisterij nl of bij de abonnementenservice. Abonnementen lopen automatisch door, tenzij uiterlijk twee maanden voor vervaldatum bij de abonnementenservice wordt opgezegd. Dit kan schriftelijk, telefonisch of per e-mail. Ook voor informatie over een lopend abonnement en klachten over de bezorging kunt u contact opnemen met de abonnementenservice, BDUmedia, afdeling Vak- en Publieksmedia, Postbus 67, 3770 AB Barneveld. Op werkdagen is de abonnementenservice telefonisch bereikbaar van 8 30 uur tot 14 00 uur op 0342-494844, e-mail: abonnementen@bdu.nl. Prijzen Jaarabonnement: € 349,60. Studenten 25% korting; 65 plussers 15% korting. Jaarabonnement Europa: € 449,65 (België: € 377,70). Jaarabonnement buiten Europa: € 466,50. Genoemde prijzen zijn inclusief 6% btw en verzendkosten. ADVERTENTIE-EXPLOITATIE Verkoopleider: Ron van de Hoef, 0342 - 494263, 06 - 51806325, e-mail r v d.hoef@bdu.nl Media-adviseur: Gert-Jan Bloemendal, 0342-494807 e-mail: g bloemendal@bdu.nl

Vakblad voor de Bloemisterij is een wekelijkse uitgave van de Stichting Vakinformatie Siergewassen en BDUmedia, Vak- en Publieksmedia. U tgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele w jze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Lezers wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Algemene voorwaarden: op alle aanbiedingen, offertes en overeenkomsten van BDUmedia B.V. zijn van toepassing de voorwaarden, welke zijn gedeponeerd ter Griffie van de Arrondissementsrechtbanken en de KvK.

Druk: BDU Media

27 (2014)

Kasgenoten

A genda Binnenland

Plantarium, vakbeurs voor de

FOTO: Hans neeFjes

Nationale zomerbloemententoon-

Aanmelden voor Tuinbouw -

Leeftijd: 44 jaar Plaats: Zuidoostbeemster Teelt: pioen, hosta, siergras, convallaria en helleborus Oppervlakte: 1,2 ha, drie rolkassen van 500 m2 en 1 ha huurland in Drenthe

Harry Velzeboer U runt het bedrijf alleen? -

Buitenland

Wat zijn uw hobbyâ&#x20AC;&#x2122;s?

Sierteeltvakbeurs OFA Short graag naar de uitjes van onze buurtvereniging De Tuinhoek, en doe ik veel dingen samen

Wat is voor u een mooi product? -

Een goed pioenenseizoen gehad?

Alles gaat via de klok weg?

Uw ideaal is?

Onderstaande symbolen hebben de volgende betekenis en verwijzen naar de website vakbladvoordebloemisterij.nl

!

Documenten en linken naar website

27 (2014)

Fotoâ&#x20AC;&#x2122;s

Wereldkampioen voetbal wordt?

Filmpjes

37

VA N K L I N K

STOOMKETELVERHUUR

VEBU V.O.F. Kasonderhoud - Glasreparatie - Goten smeren - Overspuiten - Goten reinigen - Diverse reparaties

Voor andere werkzaamheden vraag naar de mogelijkheden

Tel. 06-51 35 04 52 e-mail: buddys37@hotmail.com

ASF LTE RBEDRI F AS E O B V

VOOR AL UW ASFALT EN VERHARDINGEN DOOR GEHEEL NEDERLAND

@ A `

@

Wij asfalteren bij bedrijf en particulier. Ook leveren wij zuurbestendig-asfalt t.b.v. voersiloâ&#x20AC;&#x2122;s en voergangen. En leggen wij ook vloeistofdichte Zoab-asfaltvloeren aan met keuring en certificaat. Wij zijn onbetwist de asfalt en silo-specialist. Dus bel nu snel voor een vrijblijvende prijsopgave en wij komen binnen 48 uur bij u langs voor een geheel vrijblijvende offerte.

Morsweg 55 C1 - 2312 AB - Leiden tel: 06-47813340 www.bimar-leiden.nl

HOEK VAN HOLLAND T 0174 64 20 40 â&#x20AC;˘ KASSENSLOOP â&#x20AC;˘ (ROZEN)GEWASSEN UITRUIMEN â&#x20AC;˘ GEVRAAGD: ASSIMILATIELAMPEN EN WKK-INSTALLATIES â&#x20AC;˘ WWW.MUSTANGDEMOLITION.NL

RenĂŠ vd Stok

EVAL: voor elke situatie juiste installatie Een degelijk advies, prima service en een betrouwbare begeleidingâ&#x20AC;Ś Samen met de klant bedenken onze technici steeds de beste oplossing. Daarbij kijken ze niet alleen naar het optimaal functioneren van installaties, maar ook naar betrouwbaarheid en energieverbruik. s

Â&#x161; ;b[ajhej[Y^d_[a Galglaan 11 s 2311 ND Rijnsburg Tel. 071 402 26 21 s eval@eval.nl

Â&#x161; Ae[bj[Y^d_[a

www.eval.nl

Â&#x161; Ab_cWWjj[Y^d_[a

Â&#x161; MWj[hj[Y^d_[a

uw o ud e o l ie i s g e l d wa a rd!

schermingen voor aanleg, onderhoud en renovatie T: 0174 - 517897 M: 06 53 437 827 www.renevanderstok.nl

EC - pH - ÂşC meter in koffer

tel: 0174-768876 i n f o @ v i c t o n b v. n l

â&#x20AC;˘ groothandel in olie en metalen â&#x20AC;˘ saneren van tanks en k e t e l s ( K I WA ) â&#x20AC;˘ afvoeren van brandstofrestanten

TEELTVLOER

Vastzetsysteem

EPH-119 voor wateren grondmonsters, automatische temperatuur compensatie en ijking.

Afvoergoot

Voor uitgebreide informatie:

www.meten.nl

E-mail: info@nieuwkoopbv.nl Tel. 0297 325836

/iÂ?°\Ă&#x160;ä{ÂŁĂ&#x2C6;Ă&#x160;Ă&#x17D;Â&#x2122;ÂŁÂŁ{Ă&#x2021;Ă&#x160;UĂ&#x160;Â&#x2C6;Â&#x2DC;vÂ&#x153;JĂ&#x192;VÂ&#x2026;iÂ?Â?iĂ&#x203A;Â&#x2C6;Ă&#x192;°Â&#x2DC;Â?

WWW.SCHELLEVIS.NL

WILT U OOK ADVERTEREN OP DEZE PAGINA? BEL: 0342 494290

TIJD OM DOOR TE GROEIEN! MOBIEL

TABLET

SOCIAL

NIEUWSBRIEF

TABLET Vakblad voor de Bloemisterij is er niet alleen in de papieren versie, maar ook als website en e-magazine. Zo kan je waar en wanneer je wilt via je tablet het laatste vaknieuws lezen.

NIEUWSBRIEF Op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen? Door de nieuwsbrief van Vakblad voor de Bloemisterij ben je op de hoogte van wat er in de sector speelt. Meld je nu aan via www. vakbladvoordebloemisterij. nl/nieuwsbrief en ontvang wekelijks het laatste nieuws per mail.

MOBIEL Nu ook het laatste nieuws 24/7 op je smartphone, via de nieuwe en overzichtelijke mobiele website.

SOCIAL Volg jouw vakblad ook via social media. We zijn actief op LinkedIn en Twitter (@ bloemisterij).

Toon, Nico en Frans bedanken deze mensen voor hun uitstekende werkzaamheden.

v/d Meer & van der Arend B.V. Kassenbouw-Sloop-Renovatie Monsterseweg 6 2291 PB Wateringen Telefoon: 0174 270016 E-mail: info@meer-arend.nl

R&M Dekkers Grond en Sloopweren Marjorystraat 9 3151 JK Hoek van Holland - Telefoon: 06 51113534 E-mail: info@dekkersgrondensloopwerk.nl