BKW_04-2014

21 februari 2014

4

Baas failliet: kwekers zoeken nieuwe wegen 28 Pleiten voor groen bij gemeente 12 PPO moet inkrimpen 15 Impressie van voorjaarsbeurs Groen-direkt 34

Inhoud

Omslag: Gerdien de Nooy

10 Rozen paradepaardje Arcen

Nieuws 4 Commentaar: Schouders eronder 4 Opinie: ’Kwekers willen dat FloraHolland beleid aanpast’ 5 Stelling: Reorganisatie onderzoek begin van einde kennisvoorsprong 6 Vasteplantenkwekers gaan voor promotiecollectief Perennial Power

Bedrijf 10 Kasteeltuinen Arcen betrekt kwekers bij vernieuwingsslag 12 ’Het komt goed uit dat er geen geld meer is’

22 Verantwoorde winning van veen

14 Ondernemersvragen: Kan het transport op mijn bedrijf van A naar Beter...?

15 PPO moet inkrimpen

Teelt & Gewas

18 Teeltadvies: Spuit tijdig tegen dop- en schildluis 20 Beweegbaar doek trekken 22 Certificaat moet veen in potgrond veiligstellen 27 Land onder water om wortelknobbelaaltjes te bestrijden

Markt & Afzet

28 Faillissement Baas Plantenservice zorgt voor onrust op de afzetmarkt

31 EMVI met kennis toepassen

31 EMVI biedt voordelen, mits vakkundig toegepast 34 Groen-Direkt trapt af 36 Marktnieuws

Service

38 LTO Nederland Vakgroep Bomen en Vaste planten 39 Vaktaal en Agenda

De onderstaande icoontjes bij de artikelen hebben de volgende betekenis en zijn te vinden op de website deboomkwekerij.nl:

colofon Redactie

Schipholweg 1, Postbus 9324, 2300 PH Leiden E-mail: boomkwekerij@hortipoint.nl Website: deboomkwekerij.nl Hoofdredactie Wim du Mortier (071) 565 96 82 Vakredactie Arno Engels 565 96 86 Ketura Haveman 565 96 83 Ron Barendse 565 96 84 Bureauredactie Marrit Molenaar, Jenny Mostert, Carolyne de Vries Lentsch, Jolanda de Wekker Vormgeving Bert Hassing, John Jennissen Fotografie Gerdien de Nooy Directie Elbert van den Berg 565 96 78 Secretariaat Linda Laman Alice Hoogenboom

Exploitatie

Koninklijke BDU Uitgevers B.V., Afdeling Vak- en Publieksmedia, Postbus 67, 3770 AB Barneveld Uitgever: Wiljo Klein Wolterink MBA T (0342) 494 263 Verkoopleider: Ron van de Hoef T (0342) 494 263 M 06 51 80 63 25 E r.v.d.hoef@bdu.nl Advertentie-exploitatie Media adviseur: Gert-Jan Bloemendal T (0342) 49 48 07 E g.bloemendal@bdu.nl, Internet: bdu.nl Verkoopleider: Ron van de Hoef T (0342) 494 263 M 06 51 80 63 25 E r.v.d.hoef@bdu.nl Abonnementenservice Aanvraag (ook via website deboomkwekerij.nl) en wijziging abonnement naar Koninklijke BDU Uitgevers, afdeling Vak- en Publieksmedia, Postbus 67, 3770 AB Barneveld, T (0342) 494 844, F (0342) 494 299, E abonnementen@bdu.nl. Op werkdagen telefonisch bereikbaar van 8.30 – 14.00 uur

Filmpjes –

Foto’s –

Abonnementen kunnen op elk gewenst tijdstip ingaan. Opgave via deboomkwekerij.nl of bij de abonnementenservice. Abonnementen lopen automatisch door, tenzij uiterlijk twee maanden voor vervaldatum bij de abonnementenservice wordt opgezegd. Dit kan schriftelijk, telefonisch of per e-mail. Ook voor informatie over een lopend abonnement kan contact worden opgenomen met de abonnementenservice.

Jaarabonnement: €236,65 (exclusief 6% btw). Studenten en scholieren krijgen 25% korting. Buitenlandse abonnees betalen een kleine toeslag.

Documenten en linken naar website

Druk Koninklijke BDU Grafisch Bedrijf B.V. 25ste jaargang ISSN-nummer: 0923-2443 De Boomkwekerij is een uitgave van de Stichting Vakinformatie Siergewassen en de Koninklijke BDU Uitgevers B.V. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Lezers worden met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebru ken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Algemene voorwaarden: op alle aanbiedingen, offertes en overeenkomsten van Koninkijke BDU Uitgevers B.V. zijn van toepassing de voorwaarden, welke z jn gedeponeerd ter Griffie van de Arrondissementsrechtbanken en de KvK.

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

3

Foto: Central Point Brabant

OPINIE

Jeroen Erven van Central Point Brabant over boomkwekerijbeleid FloraHolland:

’Kwekers willen dat FloraHolland beleid aanpast’ Een groep die zich de Groep van Verontruste Kwekers noemt is een petitie gestart tegen het boomkwekerijbeleid van FloraHolland. Binnen een week was deze al door 200 kwekers getekend. Mede-initiatiefnemer Jeroen Erven van Central Point Brabant hoopt dat de petitie eraan bijdraagt dat FloraHolland haar beleid wil herzien.

Jeroen Erven, Central Point Brabant

FloraHolland-kwekers moeten voor 1 maart de keuze maken voor welke relatievorm zij kiezen en deze gaat vervolgens met terugwerkende kracht in per 1 januari. „Het feit dat we 200 handtekeningen hebben opgehaald in een week tijd, geeft aan dat veel boomkwekers problemen hebben met het nieuwe boomkwekerijbeleid. Het probleem is serieus groot”, aldus Erven. „Veel kwekers kunnen op termijn nooit de benodigde 70% omzet via FloraHolland halen die nodig is voor een aspirant-lidmaatschap. Voor kwekers die de 70% niet halen blijft het Contractzenderschap over en zij betalen volgens het nieuwe beleid over hun veilingomzet 7% provisie, plus andere bijkomende kosten. Deze kosten moeten zij doorberekenen aan hun klanten, maar die gaan dat echt niet betalen. Dat betekent dat deze

COMMENTAAR

omzet op een andere manier dan via de veiling gaat worden afgerekend.

Veel kwekers en kopers vinden het afrekensysteem van de veiling en de combinatie met Florecom, een prima systeem. Ze zitten er eigenlijk niet op te wachten om alternatieven te ontwikkelen, maar dit veilingbeleid werkt de totstandkoming van alternatieven in de hand.”

Cultuurverschil Volgens Erven is er wat de afzet betreft een cultuurverschil tussen bloemenen plantenkwekers enerzijds en boomkwekers anderzijds. „Veel klanten van boomkwekers hebben geen kopersnummer van de veiling. Zij kunnen niet via de veiling afrekenen, zelfs niet als ze dat al zouden willen.

De veiling toont voor deze situatie nu geen begrip.”

Hij heeft er wel begrip voor dat de vei-

PEILING

Schouders eronder Kwekers die actief zijn op de consumentenmarkt hebben veel redenen voor kopzorgen gehad. De consument doet het al tijden zuinigjes aan, om over de invloed van het weer maar te zwijgen. En het faillissement van Baas kapte definitief lijnen naar de afzet via een grote bouwmarktketen af.

Spuitvrije zone rond burgerwoningen? Onzin!

Tegenslag volgt op tegenslag en je zou denken dat menigeen de moed in de schoenen zakt. Nu zijn de gevolgen voor verschillende bedrijven zeker niet misselijk en zingen de geruchten over een stijging van het aantal onder bijzonder beheer geplaatste bedrijven inmiddels rond. Onder die oppervlakte gaat toch ook nog iets anders schuil: de schouWim du Mortier Hoofdredacteur

ders worden eronder gezet. In dit nummer kunt u lezen hoe enkele van uw collega’s wegen zoeken om het wegvallen van Baas als afzetkanaal op te vangen.

En wat te denken van de vasteplantenkwekers die met aanstekelijk enthousiasme hun

Eens 53%

Oneens 47%

initiatief voor gezamenlijke productpromotie presenteerden: Perennial Power. Deze (cultuur)groep is de eerste die na het wegvallen van het PT probeert promotie van de grond te krijgen die door kwekers wordt betaald. Zij laten zich daarbij niet van de wijs brengen door collega’s voor wie alleen het eigenbelang telt, die vaak wel overal commentaar op hebben, die cynisch aan de zijlijn blijven staan maar wél meeprofiteren.

In Zundert zetten ze ook steeds weer de schouders eronder. Nu door Treeport om te vormen tot een coöperatie. Binnen dat samenwerkingsverband kunnen projecten worden opgepakt; gefinancierd door de kwekers zelf.

In de sector barst het van de animo en de daadkracht. In elk geval bij een aantal voor-

De nieuwe peiling luidt:

FloraHolland moet het ledenbeleid voor boomkwekers aanpassen.

trekkers. Nu is het wel zaak dat zij voldoende anderen weten mee te krijgen in dat enthousiasme. Want als het blijft aankomen op een kleine groep actievelingen, dan is het gevaar toch groot dat het ooit weer strandt.

4

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

Stem mee op deboomkwekerij.nl.

Opinie Column coen dekkers

Beste Lucas,

ling iets wil doen om te voorkomen dat de klok wordt gebruikt als dumpkanaal, maar volgens hem worden contractkwekers in het nieuwe beleid achtergesteld. „Contractzenders mogen niet meer veilen terwijl er ook contractzenders zijn die juist regelmatig aanvoeren en niet voor verstoringen zorgen.”

De groep van Verontruste kwekers wil met de veiling in gesprek om te komen tot een aantrekkelijker afrekentarief. „Bij een lager tarief wordt voorkomen dat er meer omzet buiten de veiling om gaat. Hierdoor kan het boomkwekerijsortiment het totale veilingsortiment versterken en zal de veiling uiteindelijk meer omzet in boomkwekerijproducten halen.” <

Ik maak mij zorgen. Heel veel zorgen. Vooral om u en uw organisatie, FloraHolland. Eigenlijk wel tekenend dat ik dat uw organisatie noem, want ik ben volledig lid. Ik ben dus ook gewoon een onderdeeltje van deze internationale draaischijf. Voor zolang als het nog duurt.

Want ik zie toch wel wat veel problemen op ’ons’ afkomen Lucas. Allereerst hoor ik het gemor van de boomkwekers om mij heen. Zij vinden dat FloraHolland te duur wordt. Maar ze zien ook dat ze ’jullie’ wel nodig hebben. En daar wringt een beetje mijn schoen Lucas. Willen ’jullie’ nu wel of niet de boomkwekers omarmen en die handel binnenhalen? Kunnen ’jullie’ dan niet de nek uitsteken en dat geld op gaan halen bij de klanten die zogenoemd geen kopers zijn bij FloraHolland. Of branden ’we’ daar ’onze’ vingers liever niet aan?

Iedereen is jaloers op de betalingszekerheid die ’jullie’ bieden Lucas. Maar die gaat toch ook maar tot zover. Als Ciccolella failliet gaat, haal je dat geld gewoon uit ’mijn’ liquiditeitsbijdrage. Ja, dat verpak je dan nog met wat afvloeiingsregelingen en vastgoedherwaardering. Trouwens, daarover gesproken, daar maak ik me pas echt zorgen over. Heb je dat niet wat te weinig afgewaardeerd?

Lucas, als er een malloot komt (of misschien wel een genie) die een volledig virtuele klok bouwt, inclusief financiële afwikkeling, wat voegen ’jullie’ dan nog toe? En 1 klok is in de virtuele wereld met wat copy-pasten ineens ontelbare klokken. Man, dat kan toch een pak goedkoper zonder al die ballast die ’wij’ aan onze benen hebben hangen. Denk dat als het draait, een man of 5 met wat computers een heel eind kunnen komen. ’Jullie’ noemen jezelf ook nog een logistieke dienstverlener. Amehoela. Mijn transporteur brengt alle bestellingen keurig en (bijna altijd) op tijd rechtstreeks bij mijn klanten. Of ze nu op de veiling zitten of niet.

Lucas, help mij. Zodat ik niet meer hoef te twijfelen over ’ons’ of ’jullie’. Zorg dat je een drakendoder wordt. Maak misschien harde keuzes, maar kies! Want echt Lucas, die malloot, die bestaat vast al.

En dan zitten ’wij’ met die gebouwen te kijken.

stelling

Reorganisatie onderzoek begin van einde kennisvoorsprong Hans van Hage, Kwekerij

Rick Oudenampsen,

Wilco Beugeling, Rob

de Bierkreek, IJzendijke:

Boomkwekerij

de Boer Vasteplanten,

,,Uiteraard is het zo dat de

Oudenampsen, Loo:

Frederiksoord:

sector onderzoek op kan

,,Het is moeilijk te zeggen

,,Voor de onderzoekers die

pakken en heel misschien

of dit het einde is van onze

het veld moeten ruimen in

sluit het ook wel beter aan

kennisvoorsprong, aangezien

de toekomst is het natuurlijk

op de praktijk. Toch maak ik

PPO niet de enige meer is die onderzoek doet.

zuur. Maar de hele wereld is aan het veran-

me zorgen om de onpartijdigheid van sommi-

De toekomst zal uitwijzen of het zo is, maar

deren en dus ook onze boomkwekerijwereld.

ge onderzoekers of adviesbureaus. Zeker met

ik denk wel dat als de kwekerijen een stapje

Aan de ene kant vallen zaken weg waar ze in

het oog op de toekomst. Denk hierbij bijvoor-

terug moeten doen, dit bij PPO ook het geval

de praktijk weer worden opgevangen. Dus een

beeld aan het onderzoek naar alternatieven

zal zijn. Wanneer de economie weer goed

verlies van kennisvoorsprong zie ik niet direct

voor bestrijdingsmiddelen. Dit soort onderzoek

aantrekt kunnen de onderzoeken ook vanzelf

als gevolg. In het verleden heeft de sector zich

zou gegarandeerd onafhankelijk moeten zijn.

weer aantrekken, want dan komen er wel

sterk gemaakt om alles zoveel mogelijk cen-

Het is de vraag of de sector zelf dit soort

weer nieuwe vraagstukken.’’

traal te regelen. De trend is nu eenmaal dat

vraagstukken onder druk van en in samen-

minder centraal wordt geregeld en een ieder

werking met grote fabrikanten niet probeert

dit individueel of in een studiegroep oplost.’’

te omzeilen…’’

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

5

Foto’s: Wim du Mortier, Arie-Frans Middelburg

Vasteplantenkwekers gaan voor promotiec Perennial Power moet dé nieuwe merknaam voor vaste planten worden. Onder deze merknaam willen vasteplantenkwekers zelf collectieve promotie op poten gaan zetten. De komende weken worden vasteplantenkwekers en andere vasteplantenbedrijven benaderd om zich aan te sluiten bij het initiatief.

Perennial Power is met veel enthousiasme gepresenteerd tijdens de vergadering van de Cultuurgroep voor Vaste planten donderdag 13 februari.

Kwekers Sicco de Boer en Jan-Willem Rotteveel hulden zich in een krachtpatserpak en presenteerden met veel bravoure de plannen. Direct daarna is begonnen met het werven van

deelnemers die de promotie met geld en inzet willen steunen.

De eerste inschrijvingen kwamen tijdens de bijeenkomst binnen. Volgens Sicco de Boer moeten minimaal 40 kwekers over de streep worden getrokken om van start te kunnen gaan.

Voor een eerste jaar is een budget van €40.000 nodig voor de organisatie, een website en de eerste promotieacties.

Deelnemers betalen rond €1.250 per jaar (zie kader).

Aan het plan is gewerkt door een commissie met kwekers die het er niet bij willen laten zitten dat met het wegvallen van het Productschap Tuinbouw geen productpromotie meer wordt gevoerd. „We missen collectieve power aan de verkoopkant”, aldus Sicco de Boer.

iVerde

Jan-Willem Rotteveel (l) en Sicco de Boer presenteren met trots Perennial Power.

Het plan om gezamenlijk de promotie op te pakken is in samenspraak uitgewerkt met iVerde - het samenwerkingsverband van de organisatie van hoveniers VHG, de LTO Vakgroep Bomen en Vaste planten en Anthos. iVerde heeft onderdelen van PPH

kort Roetschorsziekte vastgesteld

’Containerteelt zoekt afzet’

Iepenzigzagbladwesp gevonden

Onderzoek heeft uitgewezen dat een Acer pseudoplatanus in de gemeente Stedebroec aan Sooty Bark Disease, te vertalen als roetschorsziekte, is doodgegaan. Dit is de eerste keer dat de ziekte in Nederland is vastgesteld. De ziekte wordt veroorzaakt door de schimmel Cryptostroma corticale. Deze schimmel is latent aanwezig in esdoorns en kan door een combinatie van hitte en droogte actief worden.

Containerkwekers zoeken naar alternatieve afzetkanalen omdat de consument de hand op de knip houdt en tuincentra minder omzetten. Veel kwekers zoeken de veiling op en benutten het toenemend aantal plantenbeurzen. Het advies is dat kwekers zich onderscheiden met kwaliteit en klantgerichtheid. Dat stelt accountant Van Oers Agro uit Zundert vast, terugkijkend op het najaar van 2013. Van Oers is optimistisch over 2014 voor de containerteelt.

De iepenzigzagbladwesp is voor het eerst in Nederland gesignaleerd. Dat meldt het EIS Kenniscentrum Insecten. De invasieve nieuwkomer is in augustus vorig jaar in Overijssel ontdekt. Er zijn nog geen volwassen wespen in Nederland waargenomen.

Meerdere oorzaken voor sterfte zomereiken De sterfte onder oudere zomereiken in 2012 en 2013 heeft waarschijnlijk meerdere oorzaken, blijkt uit onderzoek door Alterra Wageningen UR. Kaalvraat door rupsen in 2009 en 2010, een afwisseling van extreme droogte en extreme neerslaghoeveelheden in diezelfde periode en aantasting van het blad door meeldauw worden als mogelijke oorzaken genoemd.

6

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

’Lastig najaar voor bos- en haagplantsoen’ Het najaar van 2013 heeft kwekers van bos- en haagplantsoen niet veel goeds gebracht. Kwekers zijn onzeker en sommigen ’dumpen’ daarom al vroeg in het seizoen producten onder de prijs. Dat schrijft de Zundertse accountant Van Oers Agro in een terugblik. Van Oers roept de vraag op of vraag en aanbod niet in onbalans zijn.

ING somber over 2014 De ING-bank vreest dat 2014 geen verbetering voor boomkwekers gaat brengen.

Burgers en overheden beperken uitgaven en projectinvesteringen komen nauwelijks van de grond. Voor de export ziet het er beter uit, denkt de bank. Het consumentenvertrouwen neemt toe en de waarde van de euro zal waarschijnlijk dalen ten opzichte van de dollar en het Britse pond.

KVBC: Skimmia beste nieuwigheid De KVBC heeft tijdens haar algemene ledenvergadering Skimmia japonica ’Pabella’

Nieuws

ollectief Perennial Power overgenomen en zodoende promotiekennis in huis. Het idee is dat het Perennial Power daarvan gebruik gaat maken en diensten gaat inkopen bij iVerde.

Perennial Power wordt een internationaal collectief van vasteplantenkwekers. Niet alleen kwekers in Nederland, maar ook daarbuiten kunnen zich aansluiten. Er zijn al contacten met de ISU en de VS. De organisatie komt op eigen benen te staan, maar legt verantwoordelijkheid af aan de Vereniging van Vaste Planten Kwekers. De aangesloten kwekers gaan zelf bepalen wat het collectief gaat doen. „Het is voor ons en van ons”, benadrukte Jan-Willem Rotteveel.

Plannen Het collectief wil zich in campagnes richten op de retail, het openbaar groen en de consument. Allereerst is het de bedoeling een website te bouwen waar niet alleen promotie voor planten wordt gemaakt, maar ook de aangesloten bedrijven terug te vinden zijn.

En sociale media worden benut.

Er zijn verschillende plannen voor acties waarin ’de kracht van de vaste plant’ tot uiting komt. In samenspraak met de aangesloten kwekers wordt voor 2014 gezocht naar acht ’krachten’, waarbij volgens De Boer ge-

dacht kan worden aan eigenschappen zoals sierwaarde en bijenvriendelijk. Elke maand wordt dan promotie gemaakt aan de hand van zo’n ’kracht’.

Voor de tweede keer zal de Dag van de Vaste Plant worden georganiseerd. Doel is deze dag - de eerste zaterdag van mei - internationaal op de kaart te zetten.

Freeriders Knelpunt bij een initiatief waarbij een groep kwekers geld bijeenbrengt voor promotie is dat anderen die niet meebetalen - de zogenaamde freeriders - meeprofiteren. Sicco de Boer hoopt erop dat kwekers elkaar er onderling op gaan aanspreken: „Doe jij al mee?”

Cultuurgroepvoorzitter Aad Vollebregt doet bij de presentatie een oproep zich niet blind te staren op de freeriders. „Laat je daardoor niet weerhouden om mee te doen. Waar het hier om gaat, is het belang dat jij er bij hebt.

Doe je eigen ding en haal eruit wat je eruit kunt halen.”

Volgens LTO-bestuurder Henk Raaijmakers krijgen deelnemers ook exclusieve voordelen. „Er komt marktinformatie terug. En die deel je alleen met de deelnemers.” Boomkwekervoorman Peter Bontekoe gelooft er heilig in dat dit initiatief gaat slagen. „Men-

De leden van Treeport hebben tijdens de ledenvergadering van 13 februari gekozen voor de omvorming van Treeport van een vereniging naar een coöperatie. De nieuwe naam wordt Treeport Zundert eo. Daarmee is de naam ’Zundert’ weer terug in de naam van de organisatie. Een nieuwe naam is er

drijven €750) waarbij leden van de Vereniging van Vaste Planten Kwekers €250 korting krijgen.

Het collectief wil in nauw contact met de deelnemers activiteiten ontplooien: interactief. De deelnemers wordt ook gevraagd desgewenst Wat de aangesloten deelnemers ervoor terugkrijgen omschrijft Perennial Power als volgt: > doelgerichte promotie voor vaste planten; > gebruik van het logo van Perennial Power; > exposure op de website perennialpower.nl.

Kwekers die geen oproep hebben ontvangen kunnen informatie ontvangen via: helma.hoff@zlto.nl Perennial Power is al te volgen op: facebook. com/perennialpower en via Twitter

sen gaan hier de meerwaarde van zien. En mensen willen graag bij winnaars horen.

Dan ontstaat er aanzuigende kracht en ga je 80% van alle vasteplantenkwekers binnenhalen. Met jullie enthousiasme zeker.” <

Einde aan vier dagen staking Na vier dagen staking door werknemers van FloraHolland vonden de vakbonden en de veiling elkaar. In het zogenoemde ’Valentijnsakkoord’ zijn voor werknemers met name afspraken gemaakt over een hogere ontslagvergoeding en een betere regeling met betrekking tot reistijden en -kosten. Ondanks de stakingen bleven de gevolgen voor kwekers en kopers beperkt.

Admire verliest toelating

Treeport verder als coöperatie

Deelnemers betalen €1.250 per jaar (kleine be-

een actieve bijdrage te leveren.

van kweker Roland van der Werf uit Boskoop gekozen als beste nieuwigheid van 2013. „De plant is een prima verbetering in het sortiment”, meende de jury.

Het College voor toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) heeft drie toelatingen van imidaclopridhoudende gewasbeschermingsmiddelen ingeperkt. Voor de boomkwekerij en vasteplantenteelt komt de toelating van Admire en Kohinor in de buitenteelten te vervallen.

Wat kost het, wat krijg ik?

ook voor het op handen zijnde Boomteelt Business Center. Dit gaat Business Centre Treeport heten.

#365green thema GrootGroenPlus GrootGroenPlus wordt in 2014 onder een hypermodern thema gehouden: #365green.

Het #-teken wordt op Twitter gebruikt om onderwerpen aan te geven. Daarnaast verwijst dit thema volgens de beursorganisatie naar het feit dat groen niet alleen

in het voorjaar, maar 365 dagen in het jaar aandacht verdient.

Rhein-Maas doet kopersonderzoek Veiling Rhein-Maas heeft haar kopers gevraagd naar hun wensen op het gebied van boomkwekerijproducten. Doel van het onderzoek was om het aanbod van boomkwekerijproducten via klok of klokservice te verbeteren. Het onderzoek heeft geresulteerd in een plan van aanpak voor kwekers.

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

7

Tekst: Ank van Lier Foto: Arno Engels

Kasteeltuinen Arcen betrekt kweke Rozen moeten weer hét paradepaardje van Kasteeltuinen Arcen worden.

Stichting het Limburgs Landschap slaat hiertoe een nieuwe weg in en zoekt daarbij samenwerking met kwekers. Doel is een win-winsituatie, waarbij de beste rozen een extra publiekstrekker worden voor de Kasteeltuinen en kwekers hun afzet een impuls kunnen geven.

Kasteeltuinen Arcen maakte vorig jaar een nieuwe start: na meerdere huurders en diverse faillissementen besloot de eigenaar, Stichting Het Limburgs Landschap, de exploitatie in eigen hand te nemen. Tegelijkertijd krijgt het park een opknapbeurt. „We willen de tuinen, die het nodige achterstallig onderhoud kennen en de afgelopen jaren steeds minder bezoekers trokken, weer op de kaart zetten”, zegt directeur-rentmeester Ger Frenken van de stichting.

Een denktank, waarin onder meer boomkwekers zitting hadden, dacht vorig jaar na over de nieuwe koers van de Kasteeltuinen. Al snel was helder dat het rosarium, met zijn tien verschillende rozentuinen, een centrale rol zou moeten vervullen. „Uit de gesprekken kwam naar voren dat Kasteeltuinen Arcen voor de meeste mensen synoniem staat voor het kasteel, maar ook voor rozen”, zegt Frenken.

Dit heeft te maken met het feit dat het kasteelpark in de jaren 80 is ontstaan vanuit de Lottumse rozensector, met als doel de roos te promoten. „Daarom willen we de ’koningin der bloemen’ een prominente plek geven in de Kasteeltuinen nieuwe stijl”, aldus Frenken. „De roos moet weer het icoon van het park worden. Door achterstallig onderhoud en te weinig vervangingsaanplant in de laatste jaren, is er wat dit betreft nog een slag te maken.”

Ongezonde rozen vervangen Om het geschetste doel te bereiken, moet het rosarium alleen nog plek gaan bieden aan de „allermooiste en allerbeste rozen”, aldus Frenken.

Dit houdt in dat de rozen vitaal en weinig ziektegevoelig moeten zijn, zodat zo min mogelijk gewasbeschermingsmiddelen hoeven worden ingezet. „We vervangen alle ziekte-

MENING

Geert Mooren: ‘Park kan etalage van rozensector worden’ Geert Mooren van RosaMundo in Meerlo is een van de kwekers die de Kasteeltuinen adviseert over de rozenaanplant. Hij ziet de samenwerking als een kans om het park tot etalage van de rozensector te maken. „Gezond, sterk en onderhoudsvrij: dat is naar de toekomst toe steeds belangrijker als het om rozen gaat”, aldus Mooren. „Wat wij op dit vlak als rozensector te bieden hebben, moeten we het publiek wel laten zien en

gevoelige rozen langzamerhand door nieuwe, sterke en gezonde rozen. Bij voorkeur rozen waarmee kwekers goede ervaringen hebben, Duitse ADR-rozen of rozen met het nieuwe predicaat Excellence Rose (opvolger van Toproos, red.). Deze rozen hebben zich immers bewezen”, vertelt Frenken.

In het theehuisje van het rosarium wordt het publiek uitgelegd welke rassen zijn aangeplant en waarom. „Daarnaast geven we hier algemene informatie over het product en de sortimentsontwikkelingen.”

het ervan op de hoogte houden.”

Hiervoor is de samenwerking met de Kasteeltuinen een prima gelegenheid, aldus de kweker. „Op deze manier bereiken we tienduizenden tuinliefhebbers. Voordeel is ook dat er veel Duitsers komen: Duitsland is nog altijd een belangrijke afzetmarkt voor Nederlandse rozen. Daarbij is in de Kasteeltuinen veel plek ingeruimd voor de rozenaanplant, waardoor je een compleet plaatje kunt laten zien.”

Mooren hoopt dat de rozenpromotie in de Kasteeltuinen het productimago opvijzelt, en dat consumenten in het tuincentrum straks sneller naar een roos zullen grijpen. De kweker beseft wel dat het resultaat van die promotie moeilijk meetbaar is. „Maar doe je niets, dan weet je zeker dat er niets in gang wordt gezet.”

10

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

Publiek mag meekeuren Ook de oude ’Keuringstuin’ van het rosarium gaat op de schop. De tuin wordt opnieuw aangeplant en het publiek krijgt een actieve rol bij het keuren van de rozen, om bezoekers zo meer te betrekken bij het product.

Promotie

rs bij vernieuwingsslag hoe de rozenaanplant kon worden verbeterd. Ze stelden tegen kostprijs zo’n zeshonderd ADR-rozen en Excellence Roses ter beschikking. Ook denken zij mee over de activiteiten tijdens het Rozenfestijn en wordt bekeken of samenwerking mogelijk is met het tweejaarlijkse Rozenfestival dat in Lottum plaatsvindt (komende zomer weer). Daarnaast geven kwekers hun mening over nieuwe rozen die een plekje verdienen in de keuringstuin.

Blijvend overleg

Door inspanningen van Het Limburgs Landschap zag Kasteeltuinen Arcen er vorig jaar alweer verzorgd uit. Het park, met rozen als basis, was het eerste grote ontwerp van architect Niek Roozen.

„Bezoekers kunnen vanaf nu jaarlijks aangeven welke rozen zij het mooist vinden”, zegt Hay Lintjens, hoofd aanplant van de Kasteeltuinen.

De keuringstuin telt drie verschillende vakken met elk vijf rozenrassen. Ieder jaar, te beginnen komend voorjaar, wordt een vak vervangen door nieuwe rozen. De rassen worden gekozen in overleg met kwekers en veredelaars. De beste rozen krijgen een permanente plek in de ’Top tien-tuin’ van het rosarium. „Bezoekers krijgen bij de ingang uitleg over de verkiezing en ontvangen een stemformulier. We proberen de verkiezing tot een echte happening te maken.”

Ook het Rozenfestijn, dat ieder jaar in juni plaatsvindt in het kasteelpark, krijgt een nieuwe impuls. Frenken: „Straks zijn er de hele maand juni activiteiten rondom de roos. Hierbij zoomen we bijvoorbeeld in op de

geur en de spirituele aspecten van de roos.”

Advies van kwekers In het veranderingstraject wordt Het Limburgs Landschap ondersteund door een groep rozenkwekers. „Vorig jaar hebben we acht kwekers gevraagd of ze wilden helpen de roos meer in de kijker te plaatsen”, zegt Lintjens. „Wat we doen, willen we goed doen. Daarom vinden we het belangrijk voldoende kennis en kunde in huis te halen.” In de beginjaren werkte Kasteeltuinen Arcen samen met kwekers in de regio Lottum (aan de overkant van de Maas), maar die samenwerking is volgens Lintjens verwaterd. „Dat is jammer, hun expertise is een pre om onze rozen op een hoger plan te tillen en te houden.”

De kwekers adviseerden vorig jaar

Lintjes is momenteel met kwekers in gesprek over de aanplant in het voorjaar. Ook daarna blijft er regelmatig overleg. „De input van kwekers is voor ons van belang om inzicht te krijgen in nieuw sortiment dat op de markt komt. Tegelijkertijd is de uitslag van de publiekskeuring weer interessant voor de kwekers: zij horen zo wat er leeft in de markt. We hopen dat kwekers de geselecteerde rozen gratis ter beschikking willen stellen.”

‘Imago toe aan revival’ Het Limburgs Landschap en rozenkwekers trekken dus samen op om de roos tot pronkstuk van de Kasteeltuinen te maken. Wat moet deze samenwerking opleveren? „De roos heeft ongewild een ietwat oubollig imago gekregen en is toe aan een revival. Daar willen wij op deze manier een steentje aan bijdragen”, zegt Frenken. „De beste rozen vormen een goed middel om de Kasteeltuinen opnieuw in de markt te zetten en extra publiek te trekken.”

De directeur-rentmeester verwacht dat de aandacht voor rozen ook positief voor kwekers zal uitpakken. „Dit komt de verkoop ten goede, niet alleen in onze eigen Oranjerie waar we ADR-rozen en Excellence Roses in pot verkopen, maar ook in zijn algemeenheid. Een win-winsituatie dus.” < De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

11

Tekst en Foto: Wim du Mortier

Pieter van den Berk pleit voor groen bij Eindhovense wethouder Mary-Ann Schreurs

’Het komt goed uit dat er geen geld meer is’ De zon staat laag in de werkkamer van wethouder Mary-Ann Schreurs. Misschien wel de mooiste kamer in het stadhuis van Eindhoven met rondom glas en uitzicht op de Dommel en de tuin van het Van Abbe Museum. Toppunt van transparantie: vanaf de straat kan iedereen zien dat boomkweker Pieter van den Berk aanschuift aan een tafel vol kunstboeken om te praten over het gemeentelijke groenbeleid.

Boomkweker Pieter van den Berk praat op uitnodiging van iVerde met de Eindhovense wethouder Mary-Ann Schreurs over het nut van het investeren in groen. In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart, spoort iVerde kwekers aan in gesprek te gaan met lokale politici. Met het doel ze te overtuigen van de zegeningen van een groene leefomgeving. Zeker nu veel gemeenten door geldgebrek besluiten daaraan juist minder geld uit te geven. Van den Berk hoeft deze wethouder op dat punt niet te corrigeren, want Eindhoven voert een misschien wel voorbeeldig groenbeleid.

Nog voor Van den Berk ook maar iets promotioneel heeft kunnen zeggen, steekt Scheurs van wal, als iemand die het gewend is de regie te hebben. „We hebben onlangs een bijeenkomst gehad over de vraag hoe om te gaan met bomen. Iedereen die binnen de gemeente iets met bomen doet was daarbij, maar ook anderen die zich er tegenaan willen bemoeien zoals boomdeskundigen.” „Kijk, bomen zijn het meest structurerend voor je openbare ruimte. Wij hebben het grote genot gehad dat Frans Fontaine (in 1950 hoofd van de afdeling plantsoenen van de gemeenten, red.) hier actief is geweest. Die heeft een bomenstructuur achtergelaten met veel variëteiten.

Dat erfgoed is langzamerhand verloren gegaan. Doordat mensen parkeerplaatsen wilden of er werd er eens een omgereden en niet vervangen. En we hebben in deze stad een periode gehad waarbij het meest goedkope materiaal erin gedonderd werd zonder er ondergrond voor vrij te maken. Dat is geweest. De waarde van bomen is hier onomstreden. Behalve misschien bij mensen die vinden dat een boom te veel lekt op hun auto.”

Van den Berk: „Ja, niet elke boom staat op de juiste plaats. Maar de waarde, die wordt alleen maar meer aangetoond de laatste tijd. Wij hebben een CO2-model ontwikkeld met Wageningen waaruit blijkt dat je veel CO2-positiviteit kunt brengen. Zeker als je met dikkere bomen gaat werken of een dikkere boom op een plaats tot volle wasdom kunt laten komen.”

Kiezen De wethouder schermt de hinderlijke zon met haar hand af om zo Van den Berk in de ogen te kunnen kijken, en vervolgt: „Bij ons is het gewoon uitgangspunt dat bomen

12

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

’Je zou goed samen kunnen optrekken’

van enorme waarde zijn. De structuur van Fontaine willen we daarom maximaal herstellen of doorvertalen naar deze tijd, inclusief al die variëteiten. Het aardige van die bijeenkomst laatst was dat er uitkwam dat we 120.000 bomen hebben in deze gemeente en dat die niet allemaal even belangrijk zijn. Je moet dus kiezen. Zijn de bomen leidend, dan moet je wachten tot die aan het einde zijn en ondertussen het riool in de gaten houden. Minder belangrijke bomen kunnen best meelopen in bijvoorbeeld het regime van de cyclus van rioolonderhoud. Dan moet je er wel voor zorgen dat het bomen zijn die in een cyclus van dertig jaar passen. Hier in de binnenstad hebben we bomen staan die in principe tien meter hoog kunnen worden maar nu door de stenige ondergrond nog maar drie meter zijn. Van die aanblik word je niet vrolijk.”

Volwaardig

’Bij ons is het een uitgangspunt dat bomen van enorme waarde zijn’

„Ik zet maximaal in om van grijs naar groen te gaan.

Omdat dat van waarde is voor de beleving van de openbare ruimte. En dat heeft dan ook nog het grote geluk dat het goedkoper is. Dus in dit geval komt het feit dat er geen geld meer is, juist goed uit”, zegt Schreurs. „Wat we bij die bijeenkomst ook hebben afgesproken, samen met mijn collega-wethouder van verkeer, is dat het groen als volwaardig meegenomen wordt in de planvorming. In het ontwerp moet recht gedaan worden aan de bomen en al het groen dat er is. Het is de bedoeling dat alle kennis en kunde die er is daarbij bij elkaar komen.

Over wat voor grond het daar is en wat je daar mee kunt doen. En kun je genoeg ruimte creëren zodat die boom het doet. En is het een soort boom die geschikt is voor zijn omgeving, ook in zijn latere uitgroei?”

Van den Berk: ,,Daar zouden wij een rol in kunnen spelen denk ik. Er is een continue evolutie binnen de soorten en variëteiten van planten. Het druppelen van lindes dat net aangehaald wordt; er zijn ook drupvrije lindes. En we verwachten met klimaatverandering dat de temperatuur gaat stijgen, en ook misschien wel intense regenval. Hoe je daar op in kunt spelen, daar kan een wisselwerking tussen een kweker en een eindklant van grote waarde zijn.”

Schreurs: „Daarom vind ik dat jij voorin het proces zou moeten zitten. Wij krijgen over een jaar of twintig echt problemen met die Fontaine-structuur. Dus we moeten

Gemeenteraadsverkiezingen

Pieter van den Berk (links) van Boomkwekerij Gebr. Van den Berk ontmoette wethouder Mary-Ann Schreurs en ging met haar in gesprek over het groenbeleid van de gemeente.

nu gaan bedenken hoe we dat kunnen gaan aanpakken en welke variëteiten we daar voor nodig hebben. Daarbij heb je te maken met veel facetten. En dus moet je er veel mensen bij betrekken. Het is niet iets wat iemand in zijn eentje scherp in beeld heeft.”

Van den Berk: „Daarin zou je goed samen kunnen optrekken. De vraag is alleen of het aanbestedingsbeleid aansluit bij de dynamische gedachte om samen te werken en te sparren met elkaar.”

Schreurs: „Nu moet het niet lijken alsof we hier dingen met elkaar afspreken. De opdracht is dat we de gedachte achter de aanbestedingswet - dat iedereen gelijke kansen heeft - recht doen. Maar aan de andere kant moet je vooral ook zorgen dat je de goede dingen doet. Dus dan moet je ook gebruik kunnen maken van deskundigheid.

Daar zit de spanning.”

Van den Berk: „Het moet dan wel in één keer goed gaan hè. Niemand zit erop te wachten dat je terug moet om bomen te vervangen of andere maatregelen te nemen. Als die groeiplaats en plantkeuze in een keer goed gaat met onderhoud er bij, dan moet dat zeker goed kunnen gaan.’’

Afleveren met de trekker De telefoon gaat. Schreurs verontschuldigt zich en loopt kort te kamer uit. Teruggekeerd pakt zij direct de draad weer op. „Wat ik fantastisch vond aan de bijeenkomst laatst was dat al die mensen die zeiden dat we moeten kiezen tussen bomen die an sich waarde hebben en minder belangrijke bomen, allemaal een hart voor bomen hebben. Juist vanuit dat hart vinden ze dat er harde keuzes moeten worden gemaakt omdat je anders situaties creëert waarvan je ongelukkig wordt. En wat ik ook mooi vindt is dat we hier in de regio over zo veel kennis beschikken. Jij hebt een familiebedrijf hier in de omgeving?”

Van den Berk: ,,Sterker nog, we leveren bomen niet met een vrachtwagen maar met een trekker met losse kar af.

En vaak komt mijn vader nog mee en die ziet dan bij wijze van spreken of ze te veel water geven.”

Schreurs: „Prachtig. Ik vind het fantastisch dat het een familiebedrijf is. En weet je waarom? Omdat het je dan ook gaat om de lange termijn. En als ik jou zo hoor gaat het ook om je liefde voor het vak. Bij jullie zit veel kennis en ervaring. Is het niet interessant om eens na te denken over een nazorgtraject op lange termijn. Dat we bijvoorbeeld een keer per jaar een schouw hebben in een gebied en dat je regelmatig terugkeert om te zien wat er gebeurt.”

Van den Berk: „Dat is ook voor ons erg leerzaam. Dan zie je ter plekke de problematiek die ontstaat en kun je bedenken hoe het beter had gekund.”

Schreurs: „Zullen we maar een afspraak maken dan. Met een clubje van zeg tien mensen. Mensen die het echt wat uitmaakt. Dat merk ik ook bij jou.” <

Achtergrond

Handleiding om zelf te lobbyen Kwekers kunnen ook zelf proberen invloed uit te oefenen op de politiek van hun gemeente. iVerde probeert ze daar bij te helpen met een ’lobby toolkit’ waarin tips staan hoe je daarbij het beste te werk kunt gaan én een dossier met veel feiten om het pleidooi te onderbouwen om niet te bezuinigen op groen maar er juist in te investeren. Deze ’toolkit’ is aan te vragen door een e-mail te sturen naar info@iverde.org.

Of kwekers inmiddels de stoute schoenen hebben aangetrokken is niet duidelijk, maar het is volgens betrokkenen aannemelijk dat dit nog niet massaal ter hand is genomen. Daarmee is het niet zo dat lokale politici helemaal geen informatie krijgen over de waarde van groen. Zowel iVerde als Entente Florale bestoken raadsleden, partijen en gemeenten met informatie.

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

13

Ondernemersvragen

Illustratie: Studio Moor

Kan het transport op mijn bedrijf van A naar Beter……?

De slogan van A naar Beter wordt gebruikt bij tijdelijk werk aan de weg om uiteindelijk sneller en efficiënter van A naar B te reizen. Ook in de boomkwekerij speelt transport een belangrijke rol. Kunt u dat vervoer nog efficiënter organiseren?

Henk Heij Roza Accountants & Adviseurs, Opheusden hcheij@roza.nl

Iedere boomkwekerij heeft met transportstromen te maken. Stel boomkwekerij A heeft al het areaal aaneengesloten liggen bij haar vestigingslocatie. Dan heeft zij te maken met transport bij de aanvoer van teelmateriaal en afvoer van bomen.

Transport van de aanvoer is nagenoeg altijd geregeld door de leverancier.

Het transport van verkochte bomen gebeurt op verschillende manieren.

Op dit moment is dat veelal uitbesteed aan externe transporteurs.

Mogelijk moet u eens nadenken of dit nog steeds past bij uw bedrijf?

Verspreid

Stuur uw vragen of suggesties naar Postbus 9324, 2300 PH Leiden.

U kunt ook bellen of mailen met (071) 565 96 82, boomkwekerij@hortipoint.nl

14

Stel dat boomkwekerij B het areaal niet aanpalend aan haar vestigingslocatie heeft liggen. En dat geldt toch voor veel boomkwekerijen. Zij hebben verspreid in de regio verschillende hectares grond met opstanden liggen. Ook dan hebben we met transport te maken. Transport van teeltmateriaal naar en bomen vanaf de percelen naar de thuislocatie. Maar ook transport van uw werknemers.

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

Niet efficiënt De praktijk leert dat het transport vaak niet efficient is ingeregeld.

Een voorbeeld. De vaste ploeg van vier man stapt in het rooiseizoen ’s morgens in het busje en rijdt de gehele dag rond om daar een paar bomen op te pikken, op een ander perceel een aantal andere soorten te rooien en 10 km verderop nog één hele speciale boom op te halen. Dit kost te veel arbeidsuren. De eigenaar of een bedrijfsleider doet er goed aan tijd te besteden aan het efficient organiseren van zijn arbeidsinzet en zijn transport op een dag. En dat geldt zeker niet alleen in het rooiseizoen, maar het gehele jaar door. Het is goed voor het rendement van uw bedrijf en last but not least ook voor het milieu.

Nieuw of gebruikt?

In het kader van transport op uw eigen bedrijf denkt u ook na over welke transportmiddelen u inzet. U maakt bijvoorbeeld een afweging tussen tractoren met karren of bedrijfsbusjes met aanhangwagens. In uw

verantwoorde bedrijfseconomische investeringsbeslissing laat u ook meewegen of u nieuwe bedrijfsmiddelen aanschaft of dat gebruikt materiaal ook prima dienst kan doen voor u. En niet dat als de buurman een nieuwe tractor aanschaft, u ook automatisch een nieuwe tractor koopt.

Let op: gaat u over tot de aanschaf van een vrachtauto, een tractor of een bedrijfsbus, informeer dan altijd bij uw adviseur naar subsidiemogelijkheden en fiscale stimuleringsregelingen die een investering ’vriendelijker’ maken voor uw portemonnee.

Nadenken Samenvattend: op hoofdlijnen zijn een aantal overwegingen geschetst als het gaat om het transport op uw bedrijf. Het vraagstuk van efficiënt inregelen van transport, het investeren in transportmiddelen en de vraag of uitbesteden van transport in uw situatie zinvol is. Genoeg om over na te denken. Oftewel; mogelijk kunt ook u van A naar Beter! <

Onderzoek

Tekst en Foto: Arno Engels

PPO moet inkrimpen PPO Boomkwekerij en andere onderzoeksgroepen van Wageningen UR werken aan een reorganisatieplan.

Aantal onderzoeksopdrachten neemt namelijk dusdanig af, dat omzet niet gehandhaafd kan worden.

Wat de reorganisatie precies zal inhouden is nog niet bekend, maar zeker is wel dat het personeelsbestand van PPO Bloembollen, Boomkwekerij en Fruit alsmede Wageningen UR Glastuinbouw gaat inkrimpen. „Inkrimpen is onvermijdelijk geworden”, zegt Bert Pinxterhuis, directeur van het PPO-cluster.

De onderzoekslocaties Lisse en Randwijk hebben momenteel 55 fte’s in dienst, bij het glastuinbouwonderzoek in Bleiswijk gaat het om 85 fte’s. Het is nog niet bekend hoeveel arbeidsplaatsen er mogelijk zullen verdwijnen. „We zijn dat aan het uitwerken en het personeel zal het dan als eerste horen”, aldus Pinxterhuis. De inkrimping is nog een voornemen. „Het reorganisatieplan moet nog langs de Raad van Bestuur en voor die tijd is er nog afstemming met Bonden en de Ondernemingsraad.” Bedoeling is dat de reorganisatie op 1 juni dit jaar zal beginnen.

Door opheffing PT De reorganisatie is het zoveelste gevolg van de opheffing van het Productschap Tuinbouw (PT). Organisaties als PPH en VKC zijn bijvoorbeeld al verdwenen omdat de PTfinanciering voor hen wegviel. Ook het PPO-cluster en WUR Glastuinbouw konden hun werk voor een aanzienlijk deel doen met PT-gelden.

Nadat de Tweede Kamer besloot het PT (en andere schappen) op te heffen, probeerden de onderzoeksgroepen nieuwe markten aan te

boren en nieuwe onderzoekslijnen te ontwikkelen. Dit zou het verlies aan opdrachten vanuit het PT, en daarmee een omzetdaling, moeten opvangen. „Door de opheffing van het PT zijn we genoodzaakt om ons aan de veranderende markt aan te passen”, aldus Pinxterhuis.

van stichting Dienst Landbouwkundig Onderzoek (DLO). Samen met Wageningen Universiteit vormt DLO het Wageningen Universiteit en Researchcentrum. De totale omzet bedraagt jaarlijks zo’n €650-700 miljoen. De totale omzet van ’bollen, bomen, fruit en glastuinbouw’ was vorig jaar zo’n €19 miljoen. <

Een groot deel van het PPO-onderzoek kwam in het verleden vanuit het PT, maar door de opheffing van het PT moet PPO op zoek naar andere opdrachtgevers en financierders.

Veel onderzoeksvoorstellen Vorig jaar zei Pinxterhuis dat PPO met allerlei initiatieven bezig is om opdrachten en gelden binnen te halen. Het eerste voorstel kwam in het najaar naar buiten, over onderzoek naar nieuwe fruitrassen. Een paar partijen wil meebetalen. „We zoeken nog meer participanten.”

PPO werkt nog aan „heel wat onderzoeksvoorstellen”, aldus Pinxterhuis.

Sommige voorstellen bevinden zich in de opstartfase, andere zijn net gehonoreerd door deelnemende partijen. Zo zijn er projecten binnen het Laanboompact en er lopen praktijknetwerken. Daarnaast zijn er opdrachten vanuit de gewasbeschermingsmiddelenindustrie en de EU. PPO Boomkwekerij is onderdeel

REACTIE

‘Verwacht na vaarwel tegen PT’ „Het was te verwachten”, reageert Peter Bontekoe, voorzitter van LTO-Vakgroep Bomen en Vaste planten, op de geplande reorganisatie. Een meerderheid van de kwekers had immers vaarwel gezegd tegen het PT. Inkrimping van PPO vindt Bontekoe niet goed voor de onderzoekspartij en de sector. „Maar als er een deurtje dichtgaat, gaat ergens wel een ander deurtje open.”

Kwekers die onderzoek wensen, zullen zelf de financiering moeten regelen. „Maar het blijft angstvallig stil bij kwekers.” De vakgroep laat wel onderzoek doen; hierover zijn gesprekken gaande met diverse onderzoekspartijen. „De markt zal bepalen welke partijen een belangrijke rol in het onderzoek blijven spelen.”

Eén ding is zeker, aldus Bontekoe. „LTO-leden zullen profiteren van onderzoek dat via de vakgroep gaat, niet-leden niet.”

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

15

Foto: GroeiBalans

Spuit tijdig tegen dop- en schildluis De laatste jaren groeit de druk van dop- en schildluis in onder andere Taxus, bladhoudende Ilex, Malus en verschillende Viburnum-soorten, maar ook in snijheestergewassen zoals Ilex verticillata, Skimmia en Symphoricarpos. Bij de bestrijding geldt: de eerste klap is een daalder waard.

René van Gastel GroeiBalans renevg@groeibalans.nl

Op het kale hout van bladverliezende heesters zijn dopluizen momenteel te zien als kleine, donkerrode tot bruine schildjes. Vooral onder het bladlidteken van het afgevallen blad huizen de dopluizen in clusters bij elkaar. Onder deze schildjes worden de eitjes afgezet die later in het voorjaar als larven onder de dopjes uitkruipen. Onder één dopje

kunnen wel honderden eitjes zitten.

Bij Ilex verticillata blijven de mannelijke planten staan voor bestuiving. Juist deze zitten vaak helemaal vol en vormen zo komend seizoen een bron van aantasting. In Taxus kunnen de jonge dopluizen op naalden zitten, maar overwegend op de tak of op het hout. Daar zijn ze moeilijk zichtbaar, en ook niet makkelijk 100% te raken.

Een bespuiting met minerale olie of VBC stellen we het liefst uit tot deze tijd: de luizen zijn actiever dan in december/januari, en nu is het effect van een laagje middel dat de ademhaling moet stoppen groter.

VBC Ultra is samengesteld uit verschillende zepen, tast de waslaag niet aan en heeft een nevenwerking op groene aanslag en roetdauw – die op sommige planten behoorlijk aanwezig kan zijn. Dit is het grote verschil met de oude VBC die carbolineum bevatte, daarvoor moesten de knoppen echt in rust zijn. VBC Ultra kunt u dus later inzetten dan de oude VBC. Bij dikkere planten, zoals grotere Taxus, is het raadzaam om met een verticale boom te spuiten, anders wordt het moeilijk om onder en midden in deze planten te komen. Zorg er wel voor dat de doppen dan op 25 cm van elkaar staan (in plaats van de gebruikelijke 50 cm), dit omdat de afstand tussen spuitboom en gewas kleiner is dan bij horizontaal spuiten. Spuit bij vorstvrij en sneldrogend weer; de gewassen dienen voor de avond droog te zijn.

Een andere optie is de inzet van Envidor.

Dit middel wordt goed opgenomen door het kale hout en doodt via systemische werking de luizen. Voeg een uitvloeier toe om de takken rondom goed te bedekken. Let bij Envidor wel goed op de driftbeperkende maatregelen die op het etiket staan.

Meer sluipwespen Bij bedrijven die verstandig hun middelen inzetten zien we de laatste jaren steeds meer parasitering door sluipwespen. Kenmerkend zijn de kleine, ronde gaatjes in de dopjes.

Ook zien we steeds meer zevenstippelige en viervlek lieveheersbeestjes; deze kunnen grote hoeveelheden dop- en schildluizen eten. Daarnaast zien we ook steeds meer een natuurlijke schimmel die rondom dopjes zit.

Na verloop van tijd zijn de dopjes verpulverd en vallen van de gewassen af. Probeer daarom in het seizoen zuinig te zijn op middelen en natuurlijke vijanden. <

18

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

Teeltadvies

Oriënteer u op het bruikbare fungicidenpakket Bekijk hoe u dit jaar de schimmelbestrijding kunt verbeteren.

Speel in op de veranderingen binnen de toelating van middelen.

En met Signum is er een nieuw middel bij gekomen.

Margareth van der Horst Plant Care Education info@plantcareeducation.nl

De breedwerkende bedekkingsfungiciden hebben een preventieve werking tegen schimmels. Ze beschermen de planten door kieming van diverse schimmels te voorkomen en zijn niet resistentiegevoelig.

Chloorthalonil (Daconil) is per 1 januari 2014 niet meer toegelaten in de buitenteelten van boomkwekerijen. Captan heeft een opgebruiktermijn tot 1 september 2014. Herregistratie van dit middel wordt overwogen.

Het wegvallen van preventieve breedwerkende middelen is niet wenselijk gezien de risico op resistentieontwikkeling van overige middelen. Alternatieven zijn Ergosterol Biosynthese Remmers oftewel EBR’s, zoals Flint, Ortiva en Kenbyo. Deze middelen worden gedeeltelijk in de waslaag van de plant, en ook in diepere lagen van het blad, opgenomen en plaatselijk verdeeld in de plant. Ze beschermen weliswaar beter preventief, door de schimmelsporen op het blad te doden en de kieming te voorkomen, maar zijn wel resistentiegevoelig. Folicur en Signum, dit zijn allebei ook EBR’s, hebben een sterkere systemische en curatieve werking. Lees het etiket voor het inzetten van deze middelen.

Voor de boomkwekerij is Signum een nieuw schimmelbestrijdingsmiddel. Dit bevat twee actieve stoffen, Boscalid en pyraclostrobin. Die voorkomen de ademhaling van de schimmel, alsmede de vorming van aminozuren die essentieel zijn bij de opbouw van de schimmelcel. Hiermee lijkt de werking op de werkingsmechanismen van strobilurine (zoals Flint en Ortiva). Om resistentie te voorkomen is het belangrijk om middelen buiten de strobilurine af te wisselen.

Blokbespuiting tegen meeldauw Spuit verder bij een beginnende aantasting van echte meeldauw met Folicur (60 ml of 110 g plus uitvloeier). Doe dit in een blokbespuiting van twee tot drie keer. Wissel daarna af met Nimrod (200 ml plus uitvloeier).

Volg tot slot de ontwikkeling van adviezen voor gewasbescherming via smartphone of tablet. Deze applicaties zijn ontwikkeld om kwekers te helpen bij het inzetten van de juiste middelen op het juiste tijdstip. <

Geef plantmateriaal voldoende aandacht In de vasteplantenteelt bepaalt de kwaliteit van het plantmateriaal voor een groot deel de kans op een goede oogst. Geef plantmateriaal tot de planttijd daarom de hoogste prioriteit.

Henk van den Berg Henk van den Berg Bedrijfs- en teeltadvies bergbalkan@wxs.nl

De aandacht voor de kwaliteit van het plantmateriaal begint al met het reserveren.

Selecteer de beste planten om plantgoed van te maken, of selecteer op het veld al de beste stukken om plantgoed van te maken en voer hier nog een extra selectie op uit. Te kleine planten resulteren in slechte groei.

Belangrijke valkuil met het inplannen van de gewassen is dat de aanwezigheid van plantgoed niet mag bepalen hoeveel er van gezet gaat worden. De potentiële verkoop bepaalt hoeveel er geplant gaat worden.

Dit alles vraagt een gedegen voorbereiding.

Zorg ervoor dat in detail duidelijk is welke en hoeveel planten er op welk perceel geplant worden. Dit is van belang om de vruchtwisseling zonder kleine overlappingen te laten verlopen. Het zijn juist die kleine overlappingen die ervoor zorgen dat het uiteindelijk net niet klopt.

Als er vitaal plantgoed is geselecteerd, zorg er dan voor dat het vitaal blijft. Halve kisten zijn gevoelig voor uitdrogen, en een uitgedroogde plant verliest in rap tempo zijn vitaliteit. Bijna alle schimmelvorming in de bewaring wordt veroorzaakt door eerdere

verdroging. Is een plant eenmaal verdroogd, dan is deze niet meer geschikt als plantgoed.

Is er sprake van geringe verdroging, dompel de plant dan in water vlak voor het planten.

Druk plantgoed goed aan De planttijd is een hectische periode waarin het moeilijk is om elke planter goed in de gaten te houden. Toch is er vaak bij opkomst al te zien welke persoon welke regel heeft geplant. Deze verschillen blijven vaak het hele groeiseizoen zichtbaar en worden vaak veroorzaakt door het niet goed aandrukken van het plantgoed. Goed aandrukken zorgt voor een goede aansluiting en dus een snellere weggroei.

Een ander aandachtspunt is de plantdiepte.

Leg steeds uit dat de bovenkant van de plant de plantdiepte bepaalt en niet de onderkant.

Een plant die te hoog staat, verdroogt makkelijk, terwijl een plant die te diep staat er langer over doet om op te komen en gevoeliger is voor ziekten. Een snelle start voorkomt allerlei aantastingen. <

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

19

Tekst en Foto: Arno Engels

2

Beweegbaar doek trekken Het waaide gelukkig niet zo veel, toen Rene van der Stok en medewerkers vorige week doek gingen aanbrengen op een nieuwe schaduwhal van Kwekerij John van Zuilen. De installatie wordt beweegbaar, zodat de Boskoopse kweker het doek elektrisch kan laten opengaan als er bijvoorbeeld te veel sneeuw op komt te liggen, of als de felle zomerzon is afgezwakt. Van Zuilen gaat eronder Skimmia afkweken. Op basis van jarenlange ervaring met dit gewas, koos de kweker voor zwart doek met 40% scherming. Met 16.000 m2 zou het de grootste beweegbare schaduwhal van Nederland zijn. In maart moet de hal klaar zijn. <

j

2

Tekst: Joef Sleegers Foto: Marcel Silvius, Wetlands International

Certificaat moet veen in potgrond De winning van veen voor potgrond staat onder druk vanwege de gevolgen voor de natuur. Overheden en retailers in onze buurlanden willen op termijn naar een duurzame vorm van potgrond. Als antwoord daarop hebben potgrondfabrikanten een certificaat gelanceerd voor de verantwoorde winning van veen. Met steun van milieuorganisatie Wetlands International.

Het was een teleurstelling voor potgrondfabrikanten: de uitzending van de Keuringsdienst van Waarde op 16 januari. Daarin was te zien hoe de productie van potgrond ten koste gaat van de natuur in de Baltische staten. Voor veel potgrond wordt namelijk nog veen gebruikt.

Helaas voor de fabrikanten werd met geen woord gerept over de certificeringsplannen of de zoektocht naar alternatieven. Terwijl ze uren met de cameraploeg op stap waren geweest.

Uit de uitzending bleek wel dat de Nederlandse consument amper weet wat er in potgrond zit, laat staan dat hij zich daar druk over maakt. Bijna niemand weet dat Nederland ooit op een dik veenpakket lag. Bijna overal is dat afgegraven.

In Engeland en Duitsland zijn nog stukjes hoogveen over. Daar gaan steeds meer stemmen op om dit voor natuur te behouden. Bijvoorbeeld de Duitse deelstaat Nedersaksen, het grootste productiegebied voor zwartveen, wil geen nieuwe concessies meer uitgeven. Een soortgelijke discussie speelt in Engeland. Men wil het probleem echter ook niet verschuiven naar de Baltische staten.

Daarom willen de Duitse en Engelse overheden en retail op termijn naar potgrond zonder veen, of ten minste verantwoord geproduceerd.

Alternatieven De Nederlandse tuinbouw gebruikt ongeveer 2 miljoen m3 potgrond per

22

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

jaar. Een half miljoen kuub gaat naar de consument. Ongeveer 70% bestaat uit veen, de rest uit alternatieven als perlite, houtvezel, rijstekaf, boomschors, kokos en groencompost.

Het gebruik van deze alternatieven neemt toe met 1 à 2% per jaar. Compost zit in de lift. In 2001 lag het gebruik nog op 10.000 m3; op dit moment gaat het richting 150.000 m3.

Compost heeft last van een slecht imago. Tot 2000 werd dit geleverd in wisselende kwaliteit; soms met ziektes, met zware metalen, of zonder zuurstof. Chris Blok, onderzoeker bij WUR Glastuinbouw: „Ik denk dat veel mensen dat beeld nog altijd hebben. Compostbedrijven zijn echter met reuzenstappen vooruit gegaan.

Vooral parkafval met veel hout is een gewilde grondstof, omdat dit luchtig en stabiel is.”

In 2006 was er een groot onderzoek naar nieuwe groeimedia. Daarin zijn veel mengsels met minder of geen veen getest in uiteenlopende gewassen. „Met maatwerk blijken vaak dezelfde teeltresultaten te halen”, zegt Blok. „Wel zijn de meeste mengsels veel droger dan veen. Je moet dus de watergift aanpassen. Dat is wennen.”

Waarom wordt dan toch nog veen gebruikt in potgrond? Blok: „Veen heeft het voordeel dat het goed water vasthoudt, niet snel verteert en geen voedingsstoffen vastlegt. Het belangrijkste is de verhouding tussen water en lucht. Op dit moment kan er tot 20% compost worden bijgemengd.

Dat kan in de toekomst wellicht 60% worden. Maar geen 100%; daarvoor is het toch te nat en te weinig luchtig. Bovendien leggen houtvezels en compost veel stikstof vast, wat een nadeel is aan het begin van de teelt.”

Certificaat De potgrondindustrie is ervan overtuigd dat ze niet zonder veen kan.

Maar veenwinning tast de natuur aan. „Hoe dan ook: de afgraving van veen staat ter discussie”, zegt Ted Vollebregt, directeur van Klasman

Deilmann Benelux en bestuurslid van de Vereniging van potgrondfabrikanten Nederland (VPN). Als antwoord hierop hebben de potgrondfabrikanten een business-to-business certificaat ontwikkeld: Responsibly Produced Peat (RPP). De criteria zijn opgesteld in samenwerking met andere belanghebbenden, waaronder Wetlands International. Dit is een wereldwijde milieuorganisatie.

Gecertificeerde bedrijven mogen alleen nog veen winnen in gebieden die al ontwaterd zijn, bijvoorbeeld voor de landbouw. „Daar kunnen we veenpakketten afgraven zonder de natuur aan te tasten”, zegt Vollebregt. „Grote stukken veen zijn al ontwaterd en worden als grasland gebruikt.

Andere gebieden zijn ooit voor een deel afgegraven en liggen nu braak.”

De tweede eis is: als de afgraving stopt wordt er natuur teruggebracht.

Soms wordt de waterstand weer op peil gebracht zodat de veenvorming op gang komt. In elk geval moet de situatie na de afgraving beter zijn dan ervoor. Daartoe is de natuurwaarde van veengebieden in klassen ingedeeld. „In Canada geldt ook een dergelijk certificeringssysteem”, zegt Vollebregt. „Men mag pas een nieuw veengebied ontginnen als het oude gebied in een goede staat is teruggebracht. Ook zijn daar technieken ontwikkeld om de restauratie van veengebieden te versnellen.”

De bedoeling is om eind dit jaar de eerste certificaten uit te reiken.

De doelgroep zijn de verveners in Europa die tuinbouwveen aan Nederland leveren. Vollebregt hoopt 70% van de producenten in Europa achter zich te krijgen.

Win-winsituatie „We zijn niet blij met veenwinning voor potgrond”, stelt Marcel Silvius van Wetlands International. „Toch denken we een win-winsituatie te kunnen creëren, als de afgraving beter wordt achtergelaten dan hij werd aangetroffen.” Een onafhanke-

Veenwinning

veilig stellen

Een afgegraven veengebied in Duitsland dat is gerestaureerd als onderdeel van een ’after-use plan’. In de verte is de recente veenafgraving te zien.

lijke groep van experts moet toezicht houden. Bedrijven die zich niet aan de eisen houden, worden uitgesloten van certificering.

Wat gewoon doorgaat is het verstoken van veen in energiecentrales in noordelijke landen: 27 miljoen m3 per jaar, ongeveer net zoveel als er voor potgrond wordt gebruikt. Het wordt zelfs als een groene biobrandstof gezien. „Wetland International is tegen een dergelijk laagwaardig gebruik”, zegt Silvius. „Hier gaan we geen certificaat voor ontwikkelen; dit moet gewoon ophouden.”

De energiesector is de directe concurrent van de potgrondfabrikanten in de strijd om grondstoffen. Niet alleen met veen, maar ook met rest-

hout. „Het stoken van resthout wordt gesubsidieerd, terwijl het nodig is om een goede compost te maken”, zegt Vollebregt. „Dat maakt het moeilijker om alternatieven voor veen te gebruiken.”

Scepsis Jerry van Dijk, docent natuurbescherming aan de Universiteit Utrecht, is sceptisch over de goede voornemens van de potgrond-industrie. Hij vreest dat verveners makkelijk onder de verplichtingen kunnen uitkomen. „Bovendien is de winning van veen per definitie niet duurzaam. Met de certificering zou men moeten streven naar een mix van zo min moge-

lijk veen en zo veel mogelijk duurzame alternatieven.” Potgrondfabrikant Ted Vollebregt is zeker van zijn zaak: „Als wij dit als industrie niet goed regelen, dan krijgen we geen vergunningen. Zo simpel is het.”

Rest nog de vraag waarom de Keuringsdienst van Waarde geen aandacht heeft besteed aan de alternatieven voor veen, of aan de ontwikkeling van het certificaat. „Het had gekund, maar we wilden het simpel houden”, verklaart eindredacteur Maarten Remmers. „We kijken vooral naar het product dat nu in de winkel ligt, en niet naar de toekomst. Maar ik kan me voorstellen dat potgrondfabrikanten teleurgesteld zijn.” <

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

23

Vaste Planten

Tekst: Ivonne Elberse (PPO-BBF) en Johnny Visser (PPO-AGV)

Land onder water om wortelknobbelaaltjes te bestrijden Wortelknobbelaaltjes zijn een probleem in de vollegrondsteelt van vaste planten. Hoe kan een bodem besmet met deze aaltjes weer worden schoongemaakt? Het onder water zetten van land (inundatie) werkt tegen andere aaltjes. PPO zocht uit of het ook werkt tegen wortelknobbelaaltjes.

Bestrijding in de bodem

Gemiddeld aantal maïswortelknobbelaaltjes na inundatie in de wortels van één plant.

Voor de teelt van vaste planten vormt vooral het noordelijk wortelknobbelaaltje (Meloidogyne hapla) een grote bedreiging. Hoewel de schade aan het gewas meestal beperkt blijft tot enige groeiremming is de economische schade groot. Zichtbaar besmette partijen kunnen namelijk niet meer worden geëxporteerd vanwege de nultolerantie van exportlanden als de VS, Canada en Japan.

Ook het maïswortelknobbelaaltje (Meloidogyne chitwoodi) kan vaste planten aantasten. Dit quarantaine aaltje heeft in deze gewassen nog niet voor veel problemen gezorgd, maar het vormt wel een risico.

S AMENVATTING

Perspectief voor lange inundatie Inundatie biedt perspectief om wortelknobbelaaltjes in de bodem uit te roeien. Uit een proef is gebleken dat er een inundatie van rond de 14 weken in de zomerperiode nodig zal zijn, voor een optimaal effect. Bij inundatie in de winterperiode worden wel veel aaltjes gedood, maar zal toch een lichte besmetting achterblijven. Een lichte besmetting met deze aaltjes kan al tot problemen leiden omdat ze zich snel vermeerderen , dus winterinundatie werkt voor de praktijk niet goed genoeg.

Er zijn geen praktische maatregelen om grond besmet met wortelknobbelaaltjes weer schoon te maken.

Chemische grondontsmetting geeft maximaal 90% bestrijding en mag slechts eens in de vijf jaar worden toegepast. Niet-chemische alternatieven zoals stomen of biologische grondontsmetting zijn vaak duur.

Een volledige bestrijding is wel belangrijk, want zelfs als er slechts enkele aaltjes overleven, kan dit in de volgteelt grote problemen veroorzaken. Er is dus behoefte aan een duurzame methode om deze aaltjes in de bodem volledig uit te roeien.

Inundatie Bij inundatie wordt een perceel een aantal weken in de zomer onder water gezet. De methode is geschikt voor duinzandgronden. Dekzandgronden zijn meestal niet vlak genoeg en de grondwaterstand is er te laag. Omdat met inundatie 100% bestrijding van andere aaltjessoorten mogelijk is, werd verwacht dat dit ook tegen wortelknobbelaaltjes kan werken. In 2012 onderzocht PPO in een door PT Bloembollen gefinancierd project of dit inderdaad kan werken. Ook is bekeken hoe lang de inundatie moet duren en of het in de winterperiode (bij lage bodemtemperaturen) kan. Groot voordeel van inundatie in de winter is dat er geen teeltseizoen verloren gaat.

De proef werd uitgevoerd met M. chitwoodi. Omdat deze soort nauw verwant is aan M. hapla zijn de resultaten mogelijk door te vertalen. In een proef zijn verschillende tijdsduren van inundatie getest bij 5°C en bij een dag-/nachttemperatuur van 20°C/16°C. Dekzandgrond,

licht besmet met M. chitwoodi, werd in emmers gedaan en onder water gezet. Het effect van de inundatie werd bepaald door achteraf tomaat cv. Moneymaker te telen. Op deze tomaat vermeerdert dit aaltje zich snel, dus als er aaltjes zijn achtergebleven na inundatie, worden er zeker aaltjes gevonden in de tomatenwortels.

Resultaten Het aantal maïswortelknobbelaaltjes per plant, gevonden in de wortels van de onbehandelde controles, liep hoog op. Alle inundatiebehandelingen gaven een duidelijke bestrijding, maar alleen bij de meest intensieve behandeling (14 weken bij 20/16°C) werd geen enkel aaltje meer aangetroffen (zie grafiek). Bij deze behandeling werden ook in het opgevangen inundatiewater geen aaltjes gevonden en werd dus 100% bestrijding gehaald. 12 tot 14 Weken inundatie bij 5°C werkte niet goed genoeg.

Het is nuttig om inundatie verder te onderzoeken onder veldomstandigheden. Omdat M. hapla verwant is aan M. chitwoodi, zijn de effecten mogelijk vergelijkbaar maar is het wel verstandig te testen of dit ook werkelijk zo is. Voor vervolgonderzoek is nieuwe financiering nodig. <

Lees dit artikel nog eens na op uw tablet, laptop of PC Scan de QR-code en u krijgt via de mail een link naar deze publicatie De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

27

Tekst: Ron Barendse Foto’s: Ron Barendse, Arno Engels en Praktiker

Faillissement Baas Plantenservice zorgt voor onrust op de afzetmarkt Al ruim een half jaar hing de toekomst van Baas Plantenservice aan een zijden draad en onlangs viel voor de handelaar het doek definitief. Bij veel boomkwekers zorgt het faillissement - direct of indirect - voor zorgelijke gezichten. Toch zien kwekers voldoende aanknopingspunten om de zoveelste tegenslag in korte tijd te kunnen opvangen.

Op 4 februari is Baas Plantenservice failliet verklaard en staat het bedrijf te koop of te huur. Voor kwekers betekent dit extra zorgen voor het komende afzetseizoen.

Van boomkwekers wordt het laatste jaar op het gebied van hun afzet nogal wat incasseringsvermogen gevraagd. Na de faillissementen van Ciccolella en Florimex in de eerste helft van vorig jaar, werd in de tweede helft van het jaar duidelijk dat ook Baas Plantenservice alle moeite moest doen om het hoofd boven water te houden. Deze ontwikkelingen, gevoegd bij het historisch koude en voor de afzet slecht verlopen voorjaar, zorgen bij kwekers voor extra zorgen over hun afzet dit voorjaar.

Een van de belangrijkste vragen die momenteel boven de markt hangt is

28

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

waar de omzet van Baas Plantservice naartoe gaat. En of deze omzet dit jaar überhaupt wel kan worden overgenomen door andere marktpartijen.

Bij Ciccolella en Florimex waren het de bedrijven zelf die in financiële problemen kwamen. Met hun klanten was niets aan de hand en die stapten bijna geruisloos over op andere leveranciers. Bij Baas Plantenservice is dat een heel ander verhaal.

Door het faillissement van hun klant Praktiker/Max Bahr verdwijnen er ten opzichte van voorjaar 2013 zo’n 122 vestigingen van Max Bahr en zo’n 130 van Praktiker.

Bouwmarktketen Bauhaus kocht

24 filialen en bouwmarktketen Hagebau 14. Daarnaast zijn er individuele vestigingen gekocht door bijvoorbeeld Hornbach en Globus.

In de overgenomen filialen zullen op termijn zeker planten worden verkocht maar de verwachting is niet dat dat dit voorjaar al het geval zal zijn. De filialen moeten worden omgebouwd door de nieuwe eigenaar en deze zullen in bijna alle gevallen pas na dit voorjaar worden geopend.

Dat betekent dat er in ieder geval dit voorjaar zo’n 250 grote verkooppunten minder zijn dan vorig voorjaar.

Directeur Ad van de Wijdeven van Baas Plantenservice zei hierover

Afzet Achtergrond

De val van Baas Plantenservice In de Duitse media werd al sinds 2012 gespeculeerd over de slechte financiële positie van Praktiker AG, het moederbedrijf

al eerder: „Max Bahr had de beste verkoop per m2 in Duitsland. Het ligt daarom voor de hand dat er per saldo minder planten zullen worden verkocht.”

Maar er zijn ook geluiden te horen dat het met de plantenverkoop misschien allemaal wel mee valt. Veel vestigingen van Praktiker en Max Bahr liggen op plaatsen waar ook andere winkels zitten die planten verkopen. Die winkels springen misschien in het gat dat de winkels van Praktiker en Max Bahr achterlaten.

En bovendien is de Duitse consument ook niet veranderd. Als hij zijn planten niet bij Praktiker of Max Bahr kan kopen, dan doet hij dat misschien wel ergens anders.

Maar Van de Wijdeven ziet wel een ontwikkeling die in ieder geval nadelig is voor Nederlandse kwekers. „In Duitsland is local-for-local een trend.

Dat betekent dat Duitse bedrijven er steeds vaker de voorkeur aan geven om in Duitsland in te kopen. In het geval van planten dus bij Duitse kwekers.” Hierin ligt een belangrijk verschil met de situatie van Baas Plantenservice als leverancier van Praktiker/Max Bahr. De tuinplantenleverancier uit Hazerswoude heeft z’n wortels in de regio Boskoop en kocht de meerderheid van z’n planten bij Nederlandse kwekers. De kans dat Nederlandse kwekers aandeel

gaan verliezen op de Duitse markt is dan ook groot.

De bespiegelingen over local-forlocal en de gevolgen van het verdwijnen van verkooppunten gaan vooral over indirecte effecten van het faillissement van Baas Plantenservice. Maar hoe zit het met de vaste leveranciers van de handelaar? In hoeverre hebben zij de mogelijkheid gehad om te anticiperen op het faillissement?

van de Praktiker en Max Bahr. Op 11 juli 2013 kwam het uiteindelijk tot een, zoals ze dat in Duitsland kennen, Plan Insolvenz waarbij in eerste instantie alleen de Praktiker-vestigingen betrokken waren. De verwachting was dat Max Bahr buiten schot zou blijven en Baas Plantenservice een groot deel van z’n omzet zou kunnen behouden, maar eind juli valt ook Max Bahr onder een Plan Insolvenz; een reorganisatieplan dat een doorstart mogelijk moet maken.

Vervolgens ziet het er lange tijd naar uit dat de Max Bahrvestigingen worden overgenomen. Hellweg en Globus zijn de belangrijkste kandidaten, maar begin december ketst een overname af. Daarmee verliest Baas Plantenservice, na eerder Praktiker, haar enig overgebleven klant. Pogingen van de handelaar

Baas speelde open kaart Wat de kwekers in ieder geval hielp bij het nemen van hun beslissingen was de openheid van Baas Plantenservice. Het bedrijf heeft volgens betrokkenen van het begin af aan open kaart gespeeld over de moeilijke situatie waarin het zat. Kwekers werd vlak na de zomer al duidelijk gemaakt dat de afgesproken aantallen voor voorjaar 2014 minimaal 25% lager zouden liggen dan contractueel was afgesproken. Later in het najaar werd duidelijk dat dit percentage veel hoger zou uitvallen en in december was wel duidelijk dat helemaal niet meer geleverd hoefde te worden.

Volgens Van de Wijdeven was de inkoopomzet van Baas Plantenservice van boomkwekerijproducten zo’n €30 miljoen per jaar. Bij het wegvallen van zo’n omzet ligt het voor de

Ad van de Wijdeven, directeur van Baas Plantenservice over het faillissement van Praktiker en Max Bahr: „Per saldo zullen er dit jaar in Duitsland minder tuinplanten worden verkocht.”

om andere klanten te gaan beleveren zijn niet succesvol en eind januari vraagt het bedrijf zelf z’n faillissement aan.

hand dat kwekers hier niet zonder pijn doorheen zullen rollen.

Een van de kwekers die Baas Plantenservice als grote klant had is Eurotree uit Melderslo. Vooral veel Buxus vond de laatste jaren zijn weg naar de Praktiker/Max Bahr winkels. Mede-eigenaar Eef van Os zegt: „Baas Plantenservice heeft ons bedrijf geholpen om groot te worden.

Jarenlang hebben ze veel planten van ons afgenomen. Het is heel jammer dat we deze klant niet meer hebben.”

Bij Van Os werden vlak na de zomer door Baas Plantenservice al bestellingen geannuleerd en dat gaf hem de tijd om op zoek te gaan naar nieuwe klanten voor dit voorjaar. „We zijn > er voor 50% in geslaagd om nieuwe

Kweker Albrecht Brands van Flores in Terra: „Ik ben op een verkeerd moment bij Baas Plantensevice binnen gestapt. Voor mij is het faillissement pijnlijk.”

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

29

Afzet

Door het faillissement van Max Bahr en Praktiker (foto) zijn zo'n 250 verkooppunten van tuinplanten dit voorjaar niet in bedrijf. <

>

klanten te vinden. Voor de rest van de productie hopen dat deze straks in het voorjaar wegloopt.” Van Os geeft aan dat hij daar wel vertrouwen in heeft, al merkt hij wel dat de markt voor Buxus onder druk staat. Maar hij denkt dat er uiteindelijk voldoende vraag zal zijn. „In de jaren dat we aan Baas Plantenservice leverden moesten we ook regelmatig ’nee’ verkopen aan andere klanten. Dat hoeft nu in ieder geval niet meer”, zegt hij.

Verlies van grote klant De Limburgse coöperatie Hacol was een andere grote leverancier. Voorzitter Ger Spreeuwenberg zegt door het faillissement van de handelaar een van hun grootste klanten voor hun potrozen te verliezen. „We timmeren aan de weg maar vooralsnog hebben we nog niet die aantallen verkocht die eigenlijk bestemd waren voor Baas Plantenservice. Het was een klant die het complete sortiment afnam in de potmaten 2, 3, 4 en 5 l-container. We zullen qua verkoop nog flink aan de bak moeten.”

Spreeuwenberg hoopt dat hij uiteindelijk 70% van de Baas-order ergens anders krijgt ingevuld. „We hebben bijvoorbeeld op de IPM nog potentiële klanten gesproken, maar het is voor veel klanten al te laat om voor dit voorjaar nog zaken te doen. Maar uiteindelijk blijven we ook altijd af-

30

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

hankelijk van het weer. Ons seizoen begint al in week 8 en met een goed voorjaar kunnen we veel goedmaken.

Bovendien zie ik ook richting 2015, als we tijdig ons aanbod bij klanten onder de aandacht kunnen brengen, weer voldoende kansen.”

Spreeuwenberg kan niet zeggen dat er door het faillissement van Baas Plantenservice direct meer prijsdruk op de rozenmarkt is gekomen. „Klanten zijn momenteel sowieso afwachtend. Ze nemen vaker het risico om iets niet van tevoren vast te leggen. Als ze het vervolgens niet meer kunnen kopen accepteren ze dat eerder als pech. Daarnaast is ook rozencoöperatie Horatia onlangs failliet gegaan. Alles bij elkaar maakt dat de marktsituatie moeilijker, maar dat komt zeker niet alleen door Baas Plantenservice. Toch zie ik de toekomst positief tegemoet.”

Kweker Albrecht Brands van Flores in Terra stapte op een slecht moment bij Baas Plantenservice binnen. „Een klant als Baas Plantenservice wil je als kweker graag hebben. Bovendien zei iedereen tegen me dat het een bedrijf was waar je op kunt bouwen.”

Het was een belangrijke reden voor hem om - vorig jaar voor het eerst speciaal voor de handelaar een grote partij winterharde bananenplanten op te zetten. Van de 120.000 stuks is vorig jaar slechts de helft afgenomen en voor de andere helft moet Brands

op zoek naar andere klanten. „Voor mij is het pijnlijk. Niet alleen omdat het me in het eerste jaar overkomt, maar ook in combinatie met zo’n slecht voorjaar als afgelopen jaar. Ik hoop maar dat de bananen die vorig jaar wel zijn verkocht, de Duitse markt voor dit product een beetje opent zodat andere klanten er dit jaar om zullen vragen.”

Bijna allemaal Baas als klant Een rondje langs kwekers met traditioneel en breed sortiment heesters leert dat ze bijna allemaal Baas Plantenservice wel als klant hadden, maar dat het aandeel van de handelaar in hun totale afzet wel meeviel.

En omdat deze kwekers veelal een breed klantenpakket hebben maakt hen dat minder kwetsbaar. Het is ook veelal een combinatie van factoren die hen zorgen baart: ’laat het alsjeblieft niet weer zo’n voorjaar worden als vorig jaar’, ’hopelijk gaan er niet nog meer bedrijven failliet’ en ’hoe vind ik die extra afzet die nodig is na het wegvallen van Baas Plantenservice’.

Bij de ene kweker zal de pijn van het faillissement harder aankomen dan bij ander, maar duidelijk is wel dat het van de betrokken kwekers in ieder geval extra inspanningen vraagt om de tuin dit jaar weer leeg te verkopen. <

Aanbestedingen

Tekst: Guus Wijchman Foto: DLG

EMVI biedt voordelen, mits vakkundig toegepast

Dienst Landelijk Gebied is in 2012 gestart met aanbesteden volgens EMVI. In de aanbesteding van deze aanplant woog de kwaliteit extra zwaar. Hoe meer bomen je kon leveren die duurzaam gekweekt waren en/of autochtone herkomst hadden, hoe gunstiger dat was bij de gunning.

Het aanbesteden op basis van de Economisch Meest Voordelige Inschrijving (EMVI) is vorig jaar bij wet geregeld. Voor iedereen in de afzetketen een grote sprong vooruit. Maar dan moet EMVI wel met kennis worden toegepast. Daar lijkt het in de praktijk aan te schorten.

Met de invoering van de Aanbestedingswet in april 2013 geldt het principe van de Economisch Meest Voordelige Inschrijving (EMVI) als uitgangspunt. Bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wordt gemerkt dat steeds meer gemeenten dit uitgangspunt in de praktijk zijn gaan brengen, aldus een woordvoerder van de VNG. „De gemeentelijke budgetten staan uiteraard onder druk. Anderzijds kan goedkoop ook duurkoop zijn. De

31

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

VNG heeft EMVI en duurzaamheid daarom ook verankerd in haar model Inkoop- en aanbestedingsbeleid.”

De gemeente Utrecht koopt al enige jaren op basis van EMVI in. „Sowieso in het geval van Europese aanbestedingen, die hebben EMVI als standaard”, zegt Wim de Graaf, hoofd Facilitaire Zaken bij Stadswerken in deze gemeente. Hij is tevens bestuurslid van de vakgroep Groen, Natuur & Landschap van Stadswerk.

Utrechtse ervaringen met EMVI zijn

volgens hem te vergelijken met die van vele andere Stadswerk-leden.

Utrecht heeft de levering van plantmateriaal in 2010 voor het eerst op basis van EMVI aanbesteed. Recentelijk konden de kwekers die in dat jaar zijn gecontracteerd, in zogeheten marktconsultatiegesprekken hun ervaringen delen met de gemeente. „Alle partijen zaten hier als gelijkwaardige gesprekspartners aan tafel”, aldus De Graaf. „Leidraad was de vraag: ’Hoe kunnen wij van elkaar >

>

leren?’ Uit die ontmoetingen kwam een positief beeld naar voren.”

Kwekerijbezoek meewegen Utrecht staat in ieder geval achter deze manier van aanbesteden. Bij het inschrijven op basis van de laagste prijs is het met goede omschrijvingen in een bestek volgens De Graaf ook mogelijk om kwaliteit in huis te halen. „Alleen ligt dat met plantmateriaal moeilijker. Hier heeft EMVI duidelijk voordelen, omdat je de kans hebt een aantal andere belangrijke zaken in de gunning mee te wegen.

Zoals kwekerijbezoek, wat bij het gunnen tegen de laagste prijs vrijwel niet meer in beeld kwam.”

De Graaf kan zich voorstellen dat vooral de wat kleinere kwekerijen, gezien alle in te vullen formulieren, moeite hebben met EMVI-bestekken. „Heeft de kweker zich een keer goed verdiept in de materie, dan hoeft dit geen reden te zijn om niet op zo’n bestek in te schrijven.”

‘Heel veel kennis vereist’ EMVI geeft de opdrachtgever de mogelijkheid om beter op kwaliteit in te kopen, meent ook Bert van Os, coördinator zaad en plantsoen bij Staatsbosbeheer. Hij tekent daarbij wel aan dat heel veel kennis van zaken is vereist. „Een duidelijke formulering van de vraag is van groot belang. Een opdrachtgever moet ook duidelijk maken welke kwaliteit hij op welke waarde honoreert, zodat een leverancier weet welk verschil zijn inspanning kan opleveren.” Ook de controle naderhand op de gevraagde kwaliteit moet duidelijk zijn. „Een opdrachtgever moet geen eisen stellen als hij niet controleert, maar controlepunten inbouwen die hij kan aftikken voor de gunning.”

EMVI biedt de mogelijkheid om bij de gunning toch te kiezen voor het kwalitatief betere plantmateriaal, ook al is dat enigszins duurder. Van Os noemt als voorbeeld een bestek

32

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

MENING

‘Advies kan je sturen naar gelinkte leverancier’ Hanno Davids van boomkwekerij J.H. Faassen-Hekkens vindt dat voldoende kennis over het sortiment, over zaken als vormen, maten, herkomsten en kwaliteiten, zeker noodzakelijk is. „De invloed van die kennis op de gebruikswaarde en de (onderhouds)kosten op de langere termijn kan vaak vele malen groter zijn, dan de prijsverschillen tussen de verschillende leveranciers op het moment van inschrijven.”

Benodige kennis is te verkrijgen bij bijvoorbeeld kwekers en adviseurs, zegt Davids, maar: „De aangedragen adviezen kunnen een opdrachtgever wel sturen in de richting van een bepaalde leverancier die aan een adviseur is gelinkt.” Hij noemt in dit verband ook het voorschrijven van gepatenteerde variëteiten en vormen. „De betreffende leverancier krijgt op die manier een voorkeurspositie”, zegt Davids. „Dat kan een monopoliepositie zijn.”

De wijze van inschrijven maakt volgens Davids feitelijk geen verschil als er tijdens de realisatie van het project onvoldoende controle plaatsvindt. „Ook hier is kennis nodig en ook hier heeft de opdrachtgever de kennis niet altijd zelf in huis. Het wordt echt interessant als die controle wordt ingekocht, wederom op basis van inschrijving en wederom met een gebrek aan kennis hierover bij de opdrachtgever.”

waarin de levering van een partij van 1.000 bomen is opgenomen.

Bij een laagste-prijsbestek had de leverancier de mogelijkheid om die partij na gunning bij elkaar te sprokkelen, eventueel uit de voorloop of uit restpartijen. „De beheerder kon vervolgens een van-alles-ennog-wat beplanting krijgen, die wat snoei, groei en bloei betreft verre van uniform was. Je kreeg vrijwel altijd bomen die je niet wilde hebben.”

Bij een laagste-prijsbestek kan eveneens zijn vastgelegd dat die 1.000 bomen uit één opstand dienen te komen. Dat kan voor kwekers een onmogelijke eis zijn, weet Van Os. „Juist hier biedt EMVI de gelegenheid om onderscheid te maken. Je kunt in een bestek bijvoorbeeld opnemen dat je bereid bent om voor bomen uit één partij, €2 per stuk meer te betalen. Heeft de kweker niet de gehele partij staan, dan kan het bestek de ruimte bieden om de bomen van hooguit het eigen bedrijf en van één andere kweker te betrekken.”

‘Bomen blind kopen voorbij’ In het EMVI-bestek is ook op te

nemen dat de te leveren bomen eerst op de kwekerij worden uitgemerkt.

Ook dat vergroot volgens Van Os de kans dat je als opdrachtgever de bomen krijgt die je wilt hebben. „Met EMVI hoef je in principe niet meer blind in te kopen.”

Volgens Van Os blijft productkennis uiteindelijk het belangrijkst bij een opdracht, maar juist die kennis ontbreekt bij veel opdrachtgevers, constateert Hanno Davids, hoofd verkoop bij boomkwekerij J.H. Faassen-Hekkens in Reuver (kader). Hij vindt dat een opdrachtgever die een selectie of variëteit niet kent of herkent, zichzelf tekort doet. „En als het een overheidsorganisatie is, wordt de belastingbetaler tekort gedaan.”

VHG merkt weinig van EMVI Remco Valk, directeur van Van Helvoirt Groenprojecten in BerkelEnschot en voorzitter van de VHG Vakgroep Boomspecialisten, vindt EMVI op zich een goede ontwikkeling. Hij stelt echter vast dat dit in de praktijk nog steeds te weinig wordt toegepast. Dat wordt zowel bij Van Helvoirt als bij andere leden van

Aanbestedingen ADVERTENTIE

branchevereniging VHG gemerkt.

Wordt EMVI wel toegepast, dan is dat volgens Valk veelal in een te lichte vorm. Hij betreurt dat, zeker omdat EMVI nu standaard zou moeten zijn in overheidsbestekken. „Tenzij er duidelijke redenen zijn om bij een aanbesteding toch uitsluitend voor de laagste prijs te gaan. Die prijs blijkt vaker maatgevend te zijn dan bij de meeste bestekken nu voor de hand zou liggen.”

De argumentatie daarbij is volgens Valk meestal zwak. „Het lijkt op het kiezen van de weg van de minste weerstand”, zegt hij. Een mogelijk gebrek aan kennis bij het overheidsapparaat is in zijn ogen geen geldig excuus. „Bij de overheid wist iedereen dat EMVI de nieuwe standaard zou worden. Ontbreekt de kennis om een behoorlijk bestek te schrijven, maak die dan eigen. Of haal die kennis van buitenaf.”

60% tijdbesparing op orderinvoer én foutloos uitleveren?

Kies ook voor het gemak van Match-Online bedrijfssoftware!

Meerkosten onderhoud De laagste prijs gaat volgens Valk vaak gepaard met aanzienlijke meerkosten die aan het licht komen in de latere onderhoudsfase. Hij is daarom voorstander van bestekken waarin het onderhoud voor een aantal jaren is vastgelegd. Bij slecht materiaal krijgt het groenvoorzieningsbedrijf zelf met de kosten voor extra onderhoud en inboet te maken. „De kreet ’voordelig’ in EMVI geldt hier niet alleen voor de opdrachtgever, maar ook voor de groenvoorziener en nog het belangrijkste: voor de samenleving.”

Volgens Valk zou een langdurige relatie met opdrachtgevers en toeleveranciers, die gebaseerd is op wederzijds vertrouwen en respect voor de samenleving, uiteindelijk veel voordeliger uitpakken dan de laagste-prijsbestekken. „Inschrijving op basis van de laagste prijs heeft het onderlinge wantrouwen de afgelopen jaren juist gesterkt.” <

Match-Online voor kwekers is stap-voor-stap in gebruik te nemen. Dus geen investering ineens, maar wel de voordelen van een geïntegreerde totaaloplossing.

Bel 0297 28 88 73 en vraag Eric van ’t Boveneind naar overtuigende argumenten en referenties.

www.match-online.nl M atc h - O n l i n e i s d e e n i g e g e ï n t e g r e e r d e tOta a lO p lO s s i n g vOOr sneller werKen, betere Marges en Meer inzicht

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

33

Tekst en Foto's: Ron Barendse

Groen-Direkt trapt af Groen-Direkt hield op 4 en 5 februari haar Voorjaarsbeurs. Deze beurs zien veel vakgenoten als dé kick-off voor het nieuwe tuinplantenseizoen.

Oftewel: het wordt tijd om minder te praten en weer meer te orderen.

Het Product Promotie Plein van Groen-Direkt kende dit jaar een forse uitbreiding. Er stonden 175 kwekers met een eigen stand, tegen 150 vorig voorjaar. Volgens Gert Koert, mede-directeur van Groen-Direkt, komt de uitbreiding onder andere door het moeizame jaar dat achter ons ligt. „Het lijkt er op dat kwekers zich dit voorjaar extra graag aan

hun afnemers willen laten zien. We zien onder de standhouders dan ook geen afvallers; er komen alleen maar bedrijven bij.”

Volgens Koert kwam de omzet op de lagenbeurs zo’n 5% lager uit dan vorig jaar, maar dat verontrust hem niet. „De Voorjaarsbeurs van 2013 liet met een groei van 30% een enorme plus zien ten opzichte van het jaar er voor. Dat we daar nu slechts 5% op achterlopen vind ik niet zo vreemd.”

Kleinere bestellingen

Groen-Direkt is vorig jaar gestart met het in de spotlights zetten van nieuwigheden. De handelsorganisatie wil dit initiatief de komende beurzen uitbreiden. Naast Viburnum tinus ’Lisa Rose’ stonden tijdens de voorjaarsbeurs nog vier producten in de picture.

Koert was blij met de handelsstemming die er op de beurs heerste. „We zien wel dat klanten voorzichtig zijn en wat kleinere hoeveelheden kopen, maar we hebben ook 22 nieuwe klanten mogen begroeten. Ik kijk met een positief gevoel terug op de beurs.”

Groen-Direkt is vorig jaar gestart met de verkoop van concepten en dit aantal is dit jaar op de beurs uitgebreid tot 27 stuks. Volgens Koert worden de concepten ook door buitenlandse klanten goed ontvangen. <

Onder het motto '4x meer' stonden zij samen op de beurs: v.l.n.r. Jaap de Lange, Jos Noordam, Vincent Stolwijk en Erik van Tol. De samenwerking op verkoopgebied komt voort uit de Masterclass Conceptontwikkeling van K & I Impuls Regio Boskoop.

34

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

Met 175 kwekerstands en ruim 5.000 partijen tuinplante meer aandacht voor concepten dan voorheen.

Patrick Dekker van International Plant Service was een van de 175 standhouders. Hij bracht onder andere deze Hydrangea paniculata ’Limelight’ in nieuwe draagverpakking van boomkwekerij A.C. Looman onder de aandacht.

Beurs

Veluwe Plant heeft dit voorjaar voor het eerst klimrozen leverbaar met etiketten van 1,20 m. Het sortiment bestaat vooral uit Nederlandse rozen die in Italië worden opgekweekt. „De vraag is goed. Op de lagenbeurs lopen ze leuk weg”, zegt Jos Konijn.

en op de lagenbeurs pakte Groen-Direkt uit tijdens haar voorjaarsbeurs. Dit jaar was er ook

De lagenbeurs is met ruim 5.000 monsters een belangrijk onderdeel van de beurs. De omzet kwam dit jaar zo'n 5% lager uit dan vorig jaar, maar dat was dan ook een heel goed jaar. De voorjaarsbeurs van 2013 liet namelijk een groei van 30% zien.

Aart Westdijk van Hanekamp Duraroos liet op de beurs bomenbedekkende rozen zien die het bedrijf vorig jaar introduceerde voor de consumentenmarkt. „Met vier stuks per vierkante meter groeit de bodem dicht”, zegt Westdijk.

Kweker Marcel van Leeuwen greep de beurs aan om de verhuizing van zijn bedrijf kenbaar te maken. Vanaf dit voorjaar huurt hij een deel van de kwekerij van Presikhaaf in Bemmel. Voor logistiek maakt hij gebruik van de Plantariumhal.

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

35

Foto’s: Arno Engels, Tuincentrum Groenen, OZ Planten

p ro d u c ta n a lys e

Afzet Cotinus is een zekerheidje De afzet van Cotinus coggygria liep vorig jaar prima. De plant heeft een aantal nadelen waardoor grootschalige productie achterwege blijft. Voor kwekers betekent de plant qua afzet een stabiele factor op hun bedrijf.

Kwekers van Cotinus coggygria, waarvan ’Royal Purple’ 95% van de markt inneemt, kijken terug op een goed jaar. De plant wordt vooral vanaf de zomer en najaar verkocht en had mede daardoor weinig last van het koude voorjaar. Maar kwekers hebben ook het idee dat de plant niet zo weersgevoelig is. De vraag naar de plant lijkt volgens hen dan ook redelijk stabiel. Het is volgens hen ook geen plant die zich leent voor grootschalige uitbreiding. Dat komt

één jaar op en verkoopt ze vervolgens aan met name Nederlandse kwekers die ze opplanten in 3 of 5-l containers. „Vorig jaar was super”, zegt Jan van Waaij. „Maar eigenlijk is het al jaren gewoon een goed product.” <

handelsstemming

hoe loopt het?

Weinig orders voor toeleveranciers

‘Handel suddert mooi door’

In Gorinchem vonden van 11 tot en met 13 februari de Tuinbouwrelatiedagen plaats. Vooral toeleveranciers van benodigdheden voor de glastuinbouw lieten zich daar zien. Standhouders noemen de beurs ook ’best wel’ interessant voor boomkwekers. Ze merkten aan de investeringsbereidheid wel dat de boomkwekerij een matig jaar achter de rug heeft.

Bezoekers aan de Tuinbouwrelatiedagen Gorinchem, komen vooral uit de glastuinbouw. Toch zeggen betrokkenen dat de beurs ook zeker wel interessant is voor boomkwekers. De stemming op de beurs die vooral uit toeleveranciers bestaat, werd voor een deel negatief beïnvloed door de plotselinge afwezigheid van het bedrijf Arend-Sosef. De toeleverancier liet vanaf de tweede dag verstek gaan vanwege financiële problemen.

Johan van Tuyl van Rovero noemde de stemming op de beurs toch nog wel gematigd positief. „Je proeft wel dat de boomkwekerijhandel vorig jaar vrij moeizaam is geweest.

Daardoor staan nieuwbouwprojecten

36

met name omdat de plant zich maar lastig laat stekken. Maar kweker Cees Koemans ziet nog een nadeel: „De plant ziet er prachtig uit, maar verliest op donkere plaatsen snel z’n kleur. Dat maakt de plant eigenlijk niet geschikt om in bouw- of supermarkten te verkopen.” De kweker noemt 2013 gewoon een goed jaar voor zijn Cotinus in 3,5 l-container. „Het jaar ervoor was misschien iets minder, maar vorig jaar heb ik diverse nieuwe klanten erbij gekregen.”

Kweker Ad Vromans maakt jaarlijks zo’n 40.000 Cotinus in p9. „Het is een stabiel product omdat niet iedereen het heeft. Dit komt omdat de plant lastig is te stekken. Onze productie gaat ieder jaar goed weg.”

Boomkwekerij Van Aalst & Van Waaij kweekt uitgangsmateriaal in de vollegrond. Het bedrijf plant ze

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

op een laag pitje en kiezen kwekers eerder voor vervanging en renovatie van bestaande foliekassen.” Van Tuyl kwam op de beurs een klein aantal boomkwekers tegen. „Er staan geen groene bedrijven maar er staan wel veel techniekbedrijven die voor de boomkwekerij interessant zijn.”

Bert Miggelenbrink van Javo, bedrijf met onder andere potmachines, noemt de investeringsbereidheid van boomkwekers iets groter dan in de glastuinbouw. Miggelenbrink merkte onlangs op IPM interesse van Duitse kwekers voor automatisering. „De dreiging dat daar een minimumloon komt doet de investeringsbehoefte bij Duitse kwekers toenemen. Maar daarvan heb ik op deze beurs nu niets gemerkt.”

Een van de boomkwekers die de beurs bezocht was André van Zoest. „De beurs is meer een beurs voor de glastuinbouw en ’niet zo spannend’.

Maar als je iets zoekt, kun je hier als boomkweker toch wel het een en ander vinden”, zegt hij. <

Handel in week 6

Léon Faassen, J.H. Faassen-Hekkens bv

’Veel kwekers zijn zoekende’ Handel in week 7

Rob Mulder, OZ Planten

Lees elke week beschouwingen over hoe de handel loopt op de boomkwekerij.nl

Markt & Afzet p ro d u c ta n a lys e

Ligustrum goed verkocht in het najaar Kwekers zijn goed te spreken over de najaarsverkoop van haagliguster. Als gevolg van winterschade een jaar geleden is er minder aanbod op de markt, maar op diverse bedrijven is nog een ruime voorraad aanwezig.

Verwachting is dat die nog wel slinkt.

Wortelgoed van Ligustrum wordt altijd wel in grote aantallen verkocht.

Zeker L. ovalifolium hoort in de top vijf van de best verkochte haagplanten, samen met Fagus, Carpinus, Taxus en Buxus. Haagliguster groeit immers goed en verdraagt goed snoei, waardoor de plant veel blijft gevraagd.

Hoewel sommige kwekers zeggen dat ze L. ovalifolium niet uitgedeeld kregen, is het aanbod na het najaarsseizoen nog altijd groot. Immens

groot, volgens enkele handelskwekers. Ze kunnen grote partijen althans nog zonder problemen inkopen. Overal zijn nog planten in voorraad. Bij enkele bedrijven in Nederland en België gaat het zelfs om enkele honderdduizenden stuks wortelgoed, en niet alleen van L. ovalifolium, maar soms ook van L. vulgare.

Al die planten zijn nog wel over van het najaar, maar kwekers lijken zich weinig zorgen te maken over de verkoop komend voorjaar. De afzetsituatie zou nu namelijk niet anders zijn dan voorgaande jaren; ook in het voorjaar gaan er naar verwachting nog grote aantallen weg.

Het aanbod is echter nog steeds onverminderd groot; tot nu toe is er geen last geweest van vorst. En dat grote partijen probleemloos verkrijg-

baar zijn op de markt, getuigt een verkoopactie in de postorderbranche.

Daar wordt L. ovalifolium namelijk als enig haagplantenpakket aangeboden met flinke korting. De planten zijn niet voor een hoofdprijs ingekocht, want bij haagliguster blijft het volgens kwekers al jaren centenwerk. <

langs de kassa

Theo Groenen:

‘Klanten zijn weer optimistischer’ Naam bedrijf:

Tuincentrum Groenen Locatie: Bladel Medewerkers: 6

Bent u al klaar voor het voorjaar? „We zijn er zo goed als klaar voor.

We zijn bezig met het inrichten en bevoorraden van de winkel. Er staat hier een behoorlijk sortiment buitenplanten dat we rechtstreeks bij kwekers en via beurzen inkopen. Op de winkelvloer werken we veel met sfeerbanners en proberen we bele-

ving te creëren. Op 1 maart willen we alles klaar hebben; na het carnaval begint het hier in het zuiden.”

Wat verwacht u van het voorjaar? „In vergelijking met vorig jaar zijn we goed gestart. Er komen meer mensen en ze komen anders binnen dan driekwart jaar geleden. Ze zijn optimis-

tischer. Ook zie je dat ze al bezig zijn met het voorjaar en zich oriënteren.

Het zachte weer speelt natuurlijk mee. Het begint al te kriebelen bij de mensen. Eén zwaluw maakt nog geen zomer, maar ik heb er wel een goed gevoel bij.”

Waarmee haalt u de meeste omzet? „50% van de omzet komt uit het groen. Buitenplanten zorgen daarbij zeker voor 30 tot 35% van de omzet.

Dat bereiken we mede door personeel met verstand van zaken. Bij veel bedrijven gaan de duurste krachten eruit, maar dat is een verkeerde manier van bezuinigen.”

Wat doet u om uw bedrijf te promoten? „Sfeer, presentatie en advies zijn heel belangrijk. Mensen weten vaak niet wat ze willen. Daarom moet je ervoor zorgen dat ze ideeën kunnen opdoen en dat je ze goed adviseert. Als klanten tevreden weggaan, komen ze de volgende keer terug en nemen ze de buren mee.” < De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

37

Inkoopmacht

Studieavond ’gewasbescherming’ Als opvolging van de handtekeningenactie in juli hield ZLTO begin februari een studieavond ’gewasbescherming’ in Zundert. Samen met de zaal hebben secretaris van Nefyto (J. Ottenheim) en LTO- portefeuillehouder boomteelt (Jan Veltmans) een kansrijke weg naar nieuwe middelen verkend. Conclusie: zowel Nefyto als kwekers hebben baat bij een vlotte toekenning. De LTOvakgroep is een belangrijke speler in dit ingewikkelde proces.

De boomkwekerij is wereldwijd een zeer kleine speler in deze markt. Specifiek middelen ontwikkelen voor onze sector, is voor geen enkele fabrikant betaalbaar. Dit betekent dat middelen voor de boomkwekerij vooral beschikbaar komen als ze kunnen ’meeliften’

met de toelating van ’grote’ teelten. Er is veel extra aandacht nodig om voor kleine sectoren als de boomkwekerij specifieke middelen op de markt te houden of krijgen. Gelukkig zijn er nog financiële reserves van het PT, waarmee we dit werk nog twee jaar voor u kunnen doen.

Waarmee beginnen? Het allerbelangrijkste is de knelpunten vanaf 2014/2015 goed in beeld te krijgen. Wij moeten weten waar de knelpunten in dit ingewikkelde speelveld precies zitten. Het gaat daarbij niet alleen om de middelen, maar ook of toepassingswijzen wel of niet bij uw gewas passen.

Wat wordt voor welke teelt hét probleem? Past uw superzuinige apparatuur wel binnen de regels? De informatie halen we op in de (teelt)studiegroepen en cultuurgroepen van LTO – voor ons de meest gebruikelijke weg. We kijken of we op kleine schaal proeven kunnen doen om een onderzoeksvraag te formuleren. Daarbij zoeken we contact met adviseurs en onderzoekers in het veld om knelpunten en kansen zo breed mogelijk in beeld te krijgen. In binnen- en buitenland, in de Centrale Zone die door de EU is ingesteld. Met deze bagage gaat onze Coördinator Effectief Maatregelen Pakket (CEMP) voor u op pad.

Better Regulations ’Better Regulations’ is de naam voor het voorstel van de Europese Unie waarin vijf verordeningen de huidige Europese richtlijnen gaan vervangen.

De verordeningen krijgen een meer verplichtend karakter dan de richtlijnen nu hebben. De verordeningen die worden ontwikkeld zijn onder andere: > Plant Health (PH; vervangt de fytorichtlijn); > Plant Reproductive material (PRM; vervangt de twaalf kwaliteitsrichtlijnen).

Better Regulations is ingewikkelde materie met verstrekkende gevolgen voor de sector. Om deze reden organi-

D B m

38

V

n

De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

V

m

seert de LTO-vakgroep bomen en vaste planten op donderdag 27 februari een thema-bijeenkomst ’Better Regulations’ (locatie: ZLTO-kantoor Den Bosch). Doel is om vanuit de LTO-leden verschillende achtergronden input voor de lobby richting EU te verzamelen en in te brengen. Over bijvoorbeeld de registratie van siergewassen en de fytorichtlijn. Een toelichting op de EUvoorstellen en de lopende discussies wordt gegeven door M. Valstar (ministerie van EZ) en J. van Ruiten (Naktuinbouw). Belangstellende LTO-leden kunnen zich opgeven bij: helma.hoff@zlto.nl.

(073 217 31 83

m

LTO V @ n

Een steeds groter deel van onze tuinplanten vindt zijn weg via grote ketens en samenwerkende inkooppartijen door heel Europa. Als kweker zakendoen met deze partijen kan zeer lucratief zijn vanwege de grote aantallen en continuïteit in de afzet.

Maar er zit ook een schaduwkant aan. Als gezinsbedrijf of een beetje groter ben je zeer kwetsbaar als het machtswoord wordt gesproken door een grote afnemer. 14 november 2013 heb ik de kans gehad dit met enkele schrijnende voorbeelden aan een commissie van de Tweede Kamer voor te leggen. Zwaarwegend in dat gesprek was dat bij het niet nakomen van eenzijdig opgelegde verplichtingen vaak wordt gedreigd met het annuleren van de order, en het bij de rechter eisen van een schadevergoeding.

Dit jaar is gestart met de ’gedragscode eerlijke handelspraktijken’ in agrofood, mode en textiel. Deze borgt een aantal fundamentele gedragsregels voor in- en verkopende partij.

De boomkwekerij valt echter niet onder deze pilot maar heeft wel de aandacht van de Tweede Kamer. De minister adviseert in antwoord op mijn vragen dat de boomkwekerij eens moet kijken naar het Engelse model. Dit houdt in dat er een onafhankelijk instituut, geleid door een soort ombudsman onderzoek kan doen en arbitrage of recht kan spreken in geval van een klacht of conflict.

Na aanmelding kan men anonieme bronnen horen en zo onderzoek doen zonder de handel in gevaar te brengen.

Dit is misschien een goed moment om de HBN-voorwaarden, de LTO-leveringsvoorwaarden en het Boskoopse en landelijk Scheidsgerecht samen te brengen tot een instituut met bijbehorende gedragscode voor nationale en internationale handel. Als er begin 2015 geen vrijwillig systeem is, maar er wel duidelijke misstanden zijn, gaat de Kamer de minister vragen wettelijke eisen op te leggen.

Een goed moment om de handschoen op te pakken.

Henk Raaijmakers

Vice-voorzitter LTO Vakgroep Bomen en Vaste planten.

Service

Foto’s: CoverGreen en Ron Barendse

bedrijfsnieuws

vaktaal

Mattenwaaier van CoverGreen CoverGreen komt met een nieuw soort productfolder, in de vorm van een waaier zoals de kleurenwaaiers. Alle leverbare plantenmatten zijn samengebracht in deze waaier, zodat overzichtelijk te zien is in welke plantensoorten matten leverbaar zijn. Per mat zijn de eigenschappen, voorwaarden en bijzonderheden te zien. Ook is er een bemestingsadvies weergegeven per grondsoort.

Informatie over de plantenmatten is te krijgen via info@ covergreen.nl.

Cursus Weer en Gewasbescherming Meteo Consult in Wageningen geeft vrijdag 7 maart samen met gewasbeschermingsspecialist Erno Bouma de cursus ’Weer en Gewasbescherming’. In de cursus is aandacht voor temperatuur, neerslag en wind en bij ieder onderwerp worden de meteorologische, de gewasbeschermings- en de plantenziektenkundige kant belicht.

De cursus kost €175 (excl BTW), dat is inclusief het boek ’Weer en Gewasbescherming’. Aanmelden kan via salessupport@meteogroup.com of bouma.weer@planet.nl.

agenda Binnenland t/m 23 februari Tuinevenement

TuinIdee Den Bosch, Brabanthallen t/m 23 februari Tuinevenement Tuin & Sfeer Groningen, Martiniplaza 27 februari Verlengingsbijeenkomst spuitlicentie 1 en 2 Lunteren, Veluweplant 27 februari t/m 2 maart Mix van kunst, tuin en milieu Huis & Tuin Leeuwarden, WTC Expo 6 t/m 9 maart Tuin- en lifestylebeurs Garden Event Assen, TT-hall 8 en 9 maart Themaweekend helleborusdagen Eenrum, De Kleine Plantage 11 en 12 maart Lagenbeurs Ede, Plantion

12 maart, 9 april, 30 april Lagenbeurs Plantion Ede, Groencentrum

Buitenland t/m 23 februari Tuinbouw- en

groenbeurs Expojardim Portugal, Batalha t/m 23 februari Tuinbeurs Gartenträume Duitsland, Maagdenburg 27 februari t/m 1 maart Sierteeltvakbeurs Gardenia Polen, Poznan 28 februari t/m 2 maart Tuinbeurs Gartenträume Duitsland, Berlijn 1 t/m 9 maart Tuinbouwvakbeurs Ortogiardino Italië, Pordenone 2 maart Tuinbouwvakbeurs Floriga Duitsland, Leipzig 4 en 5 maart Beurs Florall België, Gent 4 t/m 6 maart Vakbeurs landschap en tuin Landscape & Garden Oekraine, Kiev

Bijdragen Meer informatie op: deboomkwekerij.nl/agenda

Bijdragen voor de service-pagina’s kunnen worden gestuurd naar Redactie ‘De Boom­kwekerij’, Postbus 9324, 2300 PH Leiden, e-mail: boomkwekerij@hortipoint.nl.

Cees Lourier Leeftijd: 62 Opleiding: lts Boskoop, HBO Pedagogie Bedrijf: Boomkwekerij C. Lourier Plaats: Hazerswoude-Dorp

Wat deed u op de beurs van Groen-Direkt? „Ik had planten op de lagenbeurs staan en ik wilde kijken hoe ze er bij stonden. Zo kan ik ook meteen vergelijkend warenonderzoek doen door te kijken wat m'n collega's aanbieden. De eerste beurzen van het seizoen bezoek ik eigenlijk altijd. Daarna heb ik vaak geen tijd meer.”

Was u tevreden met wat u zag? „Ik vond mijn Prunus over het algemeen veel zwaarder dan die van mijn collega's, terwijl mijn prijs maar iets hoger ligt. Als ik dat zie, vind ik dat ik het niet verkeerd doe.

Ik heb op de beurs ook leuk verkocht.”

Wat doet u nog meer om uw producten kwijt te raken? „Er komen nog wel een stuk of tien beurzen aan en overal verkoop ik wel wat. En daarnaast loop ik 's avonds achter mijn computer de zoeklijsten door van mijn klanten.

Voorheen was het toch vooral Varb dat ik gebruikte, maar tegenwoordig is de afzetmarkt een ondoorzichtige brei. Veel handelaren zetten op hun eigen site de lijst met planten die ze zoeken. Naast Varb loop ik dan al snel zo'n vijftien sites van handelaren langs.”

Sortiment: Heesters, met name Prunus, Photinia, Chamaecyperis, Hibiscus en Hydrangea Oppervlakte: 2,2 ha vollegrond

U noemt Groen-Direkt een uitkomst? „Ja, er zijn veel kleine handelaren verdwenen die vroeger bij mij kochten, maar via Groen-Direkt kan je als kleine kweker toch goed verkopen. Het wordt ook allemaal keurig geregeld.”

Vorig jaar lag er sneeuw.

U levert nu vast meer uit? ,,Dat klopt. Ik heb deze week een order voor een Engelse klant van 1.250 planten: met name Magnolia, Prunus, Hydrangea en Chamaecyparis. Een deel van mijn planten staan ingekuild en een deel is rondgestoken. Ik heb vandaag (22 februari red.) in m'n eentje een groot deel van de order uitgestoken en ingegaasd. Hard gewerkt dus.”

Heeft u een opvolger? „Nee. Er zijn veel starters, maar niet in onze branche. We moeten dag en nacht werken en kunnen net rond komen. Dat heeft er vast mee te maken.”

U praat nogal makkelijk en toch werkt u alleen. Gaat dat samen? „Ik ben er aan gewend om alleen te werken. Maar overal waar ik kom, maak ik wel een praatje. Soms maar een of twee minuten en als ik tijd heb wat langer.” < De Boomkwekerij 4 (21 februari 2014)

39