De Boomkwekerij 16 2014

8 augustus 2014

16

Winnen met bedrijfshygiĂŤne 19

Laatste PT-gelden voor weerbaar gewas 6 Onderzoeksresultaten van Duitse boomteeltexpert 26 Fenomeen stadskwekerij aan eind van haar Latijn 34

Inhoud

Omslag: Tijs Kierkels

12 Liquiditeitsprognose als stuurmiddel

Nieuws

4

Commentaar: Nog zes ton kwekersgeld

4

Nieuwsinterview: ’Samenwerking kwekers en tuincentra biedt ongekende kansen’

5

Stelling: Kwekers moeten investeren om hoosbuien op te vangen

6

Laatste PT-gelden gaan naar onderzoek voor weerbaar gewas

Bedrijf 8

Vrouwen in de boomkwekerij: ’Wij kweken voor liefhebbers’

10 iVerde verkent nieuwe wegen voor gezamenlijke financiering

31

Nematoden tegen varenrouwmug

12 Liquiditeitsprognose: stuurmiddel om de zaak op koers te houden 17 Ondernemersvragen: De werkkostenregeling: wat is dat?

Teelt & Gewas 19 Betere bedrijfshygiëne loont 20 Zorgvuldig en netjes werken voorkomt problemen 22 Vreugdenhil gaat voor 100% hygiëne 24 Veel minder risico door simpele maatregelen 26 ’Ook wij zoeken praktische alternatieven voor teeltproblemen’ 28 Praktijkproeven in Pinneberg

37

Hype Heuchera lijkt af te nemen

31 Rouwmug biologisch goed te bestrijden 32 Teeltadvies: Sturen op weerbare laanbomen

Markt & Afzet 34 Stadskwekerij blaast laatste adem uit 36 Marktnieuws

Service 38 LTO Nederland Vakgroep Bomen en Vaste planten 39 Vaktaal en Agenda

Op www.DeBoomkwekerij.nl vindt u actueel nieuws, marktnieuws, fotoreportages, video’s, blogs en het magazine in digitale vorm. Problemen met inloggen? Kijk dan op www.DeBoomkwekerij.nl/inloghulp.

COLOFON Redactie

Schipholweg 1, Postbus 9324, 2300 PH Leiden E-mail: boomkwekerij@hortipoint.nl Website: deboomkwekerij.nl Hoofdredactie Wim du Mortier (071) 565 96 82 Vakredactie Arno Engels 565 96 86 Ketura Haveman 565 96 83 Ron Barendse 565 96 84 Bureauredactie Jenny Mostert, Carolyne de Vries Lentsch, Jolanda de Wekker Vormgeving Diseno vormgeving Fotografie Gerdien de Nooy Directie Elbert van den Berg Secretariaat Linda Laman 565 96 78 Alice Hoogenboom

Exploitatie

Koninklijke BDU Uitgevers B.V., Afdeling Vak- en Publieksmedia, Postbus 67, 3770 AB Barneveld Uitgever: Wiljo Klein Wolterink MBA T (0342) 494 263 F (0342) 413 141 Verkoopleider: Ron van de Hoef T (0342) 494 263 M 06 51 80 63 25 E r.v.d.hoef@bdu.nl Advertentie-exploitatie Media adviseur: Gert-Jan Bloemendal T (0342) 49 48 07 E g.bloemendal@bdu.nl, Internet: bdu.nl Verkoopleider: Ron van de Hoef T (0342) 494 263 M 06 51 80 63 25 E r.v.d.hoef@bdu.nl Abonnementenservice Aanvraag (ook via website deboomkwekerij.nl) en wijziging abonnement naar Koninklijke BDU Uitgevers, afdeling Vak- en Publieksmedia, Postbus 67, 3770 AB Barneveld, T (0342) 494 844, F (0342) 494 299, E abonnementen@bdu.nl. Op werkdagen

telefonisch bereikbaar van 8.30 – 14.00 uur Abonnementen kunnen op elk gewenst tijdstip ingaan. Opgave via deboomkwekerij.nl of bij de abonnementenservice. Abonnementen lopen automatisch door, tenzij uiterlijk twee maanden voor vervaldatum bij de abonnementenservice wordt opgezegd. Dit kan schriftelijk, telefonisch of per e-mail. Ook voor informatie over een lopend abonnement kan contact worden opgenomen met de abonnementenservice. Jaarabonnement: €236,65 (exclusief 6% btw). Studenten en scholieren krijgen 25% korting. Buitenlandse abonnees betalen een kleine toeslag.

Druk Koninklijke BDU Grafisch Bedrijf B.V. 25ste jaargang ISSN-nummer: 0923-2443 De Boomkwekerij is een uitgave van de Stichting Vakinformatie Siergewassen en de Koninklijke BDU Uitgevers B.V. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Lezers worden met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebru ken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Algemene voorwaarden: op alle aanbiedingen, offertes en overeenkomsten van Koninkijke BDU Uitgevers B.V. zijn van toepassing de voorwaarden, welke z jn gedeponeerd ter Griffie van de Arrondissementsrechtbanken en de KvK.

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

3

Foto: Rabobank Nederland

NIEUWSINTERVIEW

Alexander Heijkamp, Rabobank:

’Samenwerking kwekers en tuincentra biedt ongekende kan Volgens de Rabobank Branchebarometer Tuincentra lukt het veel tuincentrumondernemers niet om hun omzet dit jaar vast te houden. Sectormanager Alexander Heijkamp pleit er voor dat tuincentra meer investeren in een onlinestrategie, in samenwerking met kwekers. Volgens hem ontstaan dan nieuwe business- en verdienmodellen. Alexander Heijkamp, sectormanager detailhandel, Rabobank Nederland

„Niet alleen beleving en lokale betrokkenheid zijn voor tuincentra belangrijke zaken, maar ook het formuleren van een onlinestrategie is van groot belang. Veel ondernemers denken hierbij direct aan een eigen webshop, maar dit is echt niet altijd nodig en bovendien slechts een klein onderdeel van een onlineklantbediening. De onlineverkoop van alle tuinartikelen neemt de komende jaren verder toe. Maar een vaak vergeten activiteit is het creëren van fans door middel van het gebruik van sociale media, en het creëren van een verhaal achter een product of bedrijf. Er is wel degelijk toekomstperspectief voor de tuinbranche, maar alleen als ondernemers meer aandacht geven aan zaken die ze wel kunnen beïnvloeden.

COMMENTAAR

Ik vind ook dat er in de keten nog meer samenwerking mogelijk is tussen kwekerij en tuincentra. Denk bijvoorbeeld aan samen een (online)verhaal bij een boom of struik creëren die vervolgens in het tuincentrum te koop wordt aangeboden. Ik denk dan ook aan de mogelijkheid voor de klant om online bij de kweker te kopen met het tuincentrum als afleveradres. Volgens mij ontstaat er dan een nieuw businessmodel waar kwekerijen en tuincentra samen ideeën, budgetten en mensen kunnen inzetten om de klant weer te interesseren voor groen in de tuin. Ketenintegratie kan hier overigens nog veel verder gaan dan dit voorbeeld; denk eens aan het tuinontwerp zelf, of het poten van de boom of struik bij de klant thuis, of aansluitend het tuinonderhoud. De klant kan dan het bedieningsconcept

PEILING

Nog zes ton kwekersgeld De grote pot geld van het Productschap Tuinbouw (PT) is bijna leeg. Er zit nog zes ton in. Alle kwekers die dat geld ooit moesten ophoesten via de verplichte vakheffing, mogen nu aangeven wat er met dat geld onderzocht moet worden. Het moet wel passen binnen een kader wat de hele sector aangaat: mogelijkheden onderzoeken om de

Financieel kan het alleen maar beter worden.

houtige gewassen van nature nog sterker te maken, zodat ze nog beter bestand zijn tegen natuurlijke belagers. De betaler bepaalt: dat was in feite ook zo toen de PT-molen nog volop draaide. Ook toen konden alle kwekers onderzoek aanvragen. Maar dat deden er niet veel, omdat ze Arno Engels Vakredacteur

misschien te druk waren met produceren en verkopen, omdat ze misschien dachten dat onderzoek vanzelf liep, omdat ze niet goed afwisten van die molen. Of omdat ze het PT puur zagen als een boze belastinginner – hoeveel kwekers hingen niet de vlag uit toen

Eens 49%

Oneens 51%

bekend werd dat het PT met alle andere schappen ging verdwijnen? De PT-molen draaide vooral omdat onderzoekspartijen zo goed vertegenwoordigd waren in cultuurgroepbesturen. Je ging ervan uit dat al het onderzoek nodig was voor de praktijk, hoewel critici beweren dat er met heel veel kwekersgeld ook werd onderzocht om onderzoekers aan het werk te houden. De wieken draaien nog heel even, en dan gaat de PT-molen helemaal tegen de vlakte. Kwekers die daarna onderzoek wensen, moeten dat rechtstreeks gaan betalen. Zullen ze dat gaan doen, alleen of met gelijkgestemden? Optimisten denken van wel, want als kwekers een teelttechnisch probleem hebben, willen ze het opgelost zien, zo snel en zo

De nieuwe peiling luidt:

Kwekers moeten zelf onderzoek bepalen.

praktisch mogelijk. Dan zullen ze alleen maar investeren in onderzoek wat er echt toe doet. Maar dan zal de handel in hun producten wel lucratief moeten blijven. Want daar doen uiteindelijk alle kwekers het voor.

4

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

Stem mee op deboomkwekerij.nl.

Opinie COLUMN COEN DEKKERS

Geen maar wel

sen’ kiezen: alleen plant/boom, of plant/ boom plus poten, geheel of gedeeltelijk tuinontwerp. Misschien ook wel onderhoud op basis van een abonnement. En wat dacht je van planten huren? Als de plant dood gaat, dan wordt een nieuwe plant geleverd. Volgens mij biedt nog geen enkel tuincentrum de mogelijk om eens per vijf jaar een geheel nieuwe indeling van de tuin te realiseren, met planten en bomen uit een verhuurvoorraad. Kortom, de sector zal zichzelf opnieuw moeten uitvinden. Welke rol gaan tuincentra en kwekerijen in de nabije toekomst vervullen: in de keten en richting de klant? Welke latente behoefte heeft de klant op het gebied van zijn tuin? Daar zijn de nieuwe business- en verdienmodellen te vinden.” <

Geen hordes rennende obers. Geen scrambled eggs en bacon. Geen croissant. Geen verse jus of iets wat erop lijkt. Geen cappuccino. Geen schoon bord nadat je geknoeid hebt met de jam. Geen opgemaakt bed als je terug op je slaapkamer komt. Geen schone handdoeken. Geen strakblauw zwembad. Geen bergen, geen meer. Vanaf het balkon geen uitzicht meer op kibbelende Italiaanse bouwvakkers die proberen een fontein te bouwen. Ook geen balkon meer trouwens. Wel gewoon weer brood uit de vriezer. Wel je eigen merk koffie. Wel hagelslag. Wel een opgeruimde werkplaats omdat je medewerkers ’welkom thuis’ niet uit hun strot kunnen krijgen en meer zijn van de stille hinten. Wel een volle brievenbus. Zowel fysiek als digitaal. Mentaal is ie wel aardig leeg. Nog wel. Geen gewetensbezwaren om een siësta te houden. Geen tijdsproblemen om uitgebreid te lunchen. Geen wijntje tijdens een boottochtje over het meer. Geen gelato. Geen zoektocht naar het meest pittoreske restaurantje. Geen haperende wifi-verbinding. Geen telefoon. Weer geen cappuccino. Geen pizza of pasta. Geen prosciutto. Geen naar kokos ruikende zonnebrand. Geen kabelbaan naar de eeuwige sneeuw omdat het net die dag te slecht weer was. Geen knallend Alpenonweer meer. Wel vervellen. Wel rondslingerende slippers die je toch niet meer aandoet. Wel een flinke berg was. Wel een lege koelkast. Wel een gazon wat hoognodig gemaaid moet worden. Wel dode bloembakken op het terras. Wel onkruid. Wel niet-opengemaakte rekeningen. Wel een kotsmisselijke lucht uit de vaatwasser. Geen nauwe steegjes op moeilijk bereikbare, volgebouwde eilandjes. Geen souvenirwinkeltjes. Geen overvolle terrasjes. Geen menukaarten met foto’s. Geen je binnenpratende Italiaanse obers. Geen Afrikanen met rozen. Geen voorbijrazende scooters. Geen Duitsers. Ook geen hun overwinning vierende Duitsers. Weer geen wijntje. Geen twee uur wachten voor de Gotthardtunnel. Geen navigatiesysteem met een waarschuwing voor het overschrijden van de maximumsnelheid. Wel uitgerust. Wel heel veel zin om weer te beginnen en flink aan te pakken. Geen probleem.

STELLING

Kwekers moeten investeren om hoosbuien op te vangen Bert Griffioen, Griffioen

Rob Fokkens, Fokkens

Alex Schoemaker,

Wassenaar bv, Wassenaar:

Coniferen bv, Wijster:

Alex Schoemaker Boom-

„Of het klimaat nu verandert

„Je hoeft er in elk geval

kwekerij, Boskoop:

of niet: het weer is één van

niet op te rekenen dat je bij

„Als ondernemer loop je

de belangrijkste factoren in

wateroverlast iets krijgt van

altijd risico en zeker in onze

ons vak, het bepaalt zowel

de overheid. Dat is de hele

sector. Het ene moment heb

goed verkoopweer in het

tendens in Nederland, of je nu ondernemer

je een prachtige tuin vol bloeiende planten,

voorjaar, vorstschade in de winter en, inder-

bent of burger. Kwekers moeten zelf investe-

de dag erna is het snot. De weersomstandig-

daad, ook wateroverlast. In die zin zie ik er

ren als ze problemen voorzien, en anders niet.

heden worden steeds extremer, dat inacht-

geen andere omstandigheid in dan alle andere

Ze moeten dus zelf voor afwatering zorgen. Bij

nemend is het belangrijk om gewassen te

omstandigheden, en zullen we maatregelen

ons stond in mei alles blank, en van de week

telen die dat kunnen verdragen, of risico te

moeten nemen. De hoosbuien lijken nogal

stonden andere plaatsen blank. Dat komt door-

beperken door te investeren (of door te ver-

eens een lokaal of regionaal tintje te hebben.

dat waterschappen niet naar ondernemers en

zekeren). Door al in hele simpele dingen te

Zo hebben wij op ons bedrijf, op het zand met

burgers kijken, maar naar bloemen en kevers.

investeren, kan je grote risico’s uitsluiten!

goede afvoermogelijkheden, geen enkel pro-

Vroeger maaiden waterschappen de sloten

Als kweker moet je goed nadenken over

bleem gehad in de afgelopen periode, maar

twee keer per jaar. Nu nog maar één keer, om

water, en over wat extreem weer in je eigen

elders ligt het anders. Er zal dus geïnvesteerd

onze groene kikker met zwarte stip zijn gang

geval betekent voor het bedrijf.”

moeten worden op de bedrijven waar nodig.

te laten gaan. En alles moet vernat worden

Overheid en waterschappen zullen moeten

omdat de natuur te droog is. Vervolgens ver-

zorgen voor de grote lijnen. Wij kunnen alleen

zuipen wel de boeren. De overheid wil alles

oplossen wat in onze directe macht ligt. Na de

regelen en beheren, en als ze dat voor elkaar

warme en droge periode was een mooie plons

hebben, verzinnen ze iets anders om ambte-

water voor de natuur wel erg welkom.”

naren aan het werk te houden.” De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

5

Foto’s: Gerdien de Nooy, Boomkwekerij William de Bruijn

Laatste PT-gelden gaan naar onderzoek voor Het Productschap Tuinbouw heeft nog circa €600.000 beschikbaar voor de boomkwekerij. Deze laatste PT-gelden gaan naar onderzoek ten behoeve van weerbare gewassen. Alle kwekers kunnen hun wensen daarvoor indienen bij de Raad voor de Boomkwekerij.

Dit is het laatste jaar van het Productschap Tuinbouw (PT). Veel PT-taken zijn al overgenomen door andere organisaties, maar er zijn nog PT-gelden te verdelen die zijn opgebracht via de verplichte vakheffing. Al die gelden zitten nog in totaal twaalf financieringsfondsen, waaronder één fonds

Het Productschap Tuinbouw wordt afgebouwd, per 1 januari 2015 is deze organisatie verleden tijd.

dat voor de boomkwekerij is bestemd. „Er zijn nog meer sectoren die over middelen beschikken”, zegt Michiel Gerritsen, secretaris van het PT. „Zoals de bollensector, de hovenierssector en de bloemkwekerij.” In het boomkwekerijfonds zit nog circa zes ton, maar dat bedrag kan volgens Gerritsen nog veranderen. „Er kan nog geld bijkomen, bijvoorbeeld als er projecten zijn gehonoreerd maar toch niet doorgaan. Of als er projecten bij afrekening goedkoper zijn uitgevoerd.” Oorspronkelijk was er voor dit jaar nog één miljoen beschikbaar, maar vier ton is al bestemd voor algemene sectorpromotie via iVerde en De Groene Stad. De laatste zes ton wordt nu bestemd voor teelttechnisch onderzoek dat nuttig is voor de hele sector. Voorheen was er voor dit soort onderzoek op jaarbasis een kleine twee miljoen beschikbaar. „Dan is zes ton veel minder, maar je kunt er nog veel mee doen.” In opdracht van het PT zijn de sectororganisaties nu bezig om onderzoekswensen te inventariseren:

KORT Hydrangea wint op Ierse vakbeurs

Erik Tax gaat Treerun exploiteren

ENA focust op Brussel en promotie

Hydrangea macrophylla ’Dark Angel Purple’ is op de Ierse vakbeurs GLAS (Garden Landscape Amenity Showcase) verkozen tot beste nieuwe plant van 2014. De hortensia was ingezonden door Rentes Plants. ’Dark Angel Purple’ behoort tot de Black Diamonds-serie die ontwikkeld is door De Jong Plant bv uit Boskoop.

Transportbedrijf Erik Tax neemt vanaf 1 september de exploitatie van Treerun over. Hierdoor wordt de continuïteit van de ophaal- en verzameldienst gegarandeerd, aldus de Coöperatieve Vereniging Treeport. Leden en handelaren buiten de regio Zundert zien wel de voordelen van Treerun, maar er waren ook zorgen over de rentabiliteit van Treerun, die sinds april de eigen broek moet ophouden.

De European Nurserystock Association (ENA) heeft twee werkgroepen opgericht. De werkgroep EU-regels wil een gezamenlijk EU-standpunt richting Brussel vormen over EU-regelgeving. Voorzitter van deze werkgroep is Marc Van Hulle (België). De werkgroep Promotie wil boomkwekerijproducten nog effectiever promoten dan nu gebeurt. De werkgroep (met Leon Smet van Anthos als voorzitter) begint met De Groene Stad, omdat de ENA steeds meer belangstelling hiervoor merkt in de EU.

’Let op soort- en rasechtheid’ Laanboomkwekers moeten heel goed letten op de soort- en rasechtheid van oculatiehout als ze dit zelf of bij andere kwekers knippen, omdat er in de praktijk steeds meer vermenging optreedt. Boomteeltstudieclub Opheusden, Boomkwekersvereniging Kring ’Opheusden en Omgeving’ en Vereniging Bomen en Plantenbeurs Opheusden roepen hun leden op om vaker oculatiehout te bestellen bij de Vermeerderingstuinen Nederland. Deze garandeert namelijk de soort- en rasechtheid.

6

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

Ontheffing voor RAG-aanvulgrond RAG-aanvulgrond met mest en/of compost hoeft komend jaar niet apart te worden bemonsterd in het kader van de Meststoffenwet, omdat zulke grond al vanaf het begin van het productieproces is getoetst aan de nodige eisen. Stichting RHP, beheerder van het RAG-keurmerk, is deze ontheffing overeengekomen met de overheid. Zonder ontheffing moet elke kuub met mest worden bemonsterd op meststofgehalten.

Britse keten heet weer Wyevale The Garden Centre Group wordt weer Wyevale Garden Centres. De Britse tuincentrumketen keert terug naar de oorspronkelijke naam vanwege de herkenning op de Britse tuinmarkt. Als merk bestaat Wyevale Garden Centres namelijk al sinds 1932. Op internet is het de meest gezochte naam op tuinzakengebied, aldus de keten.

Nieuws

weerbaar gewas LTO-Vakgroep Bomen en Vaste planten en handelsbond Anthos. Deze partijen werken samen in de Raad voor de Boomkwekerij. „De raad doet voorstellen voor het onderzoek”, aldus Gerritsen. „Daarna beslist de sectorcommissie Boomkwekerijproducten van het PT, en in sommige gevallen het PT-bestuur, welke voorstellen wel of niet worden gehonoreerd. Zoals er altijd is beslist over bestemming van PT-gelden.”

Andere aanvraagprocedure Nu het PT aan het afbouwen is, loopt de aanvraagprocedure echter anders dan voorheen. De Commissie Onderzoek Boomkwekerij (COB) beoordeelde voorheen onderzoeksaanvragen en adviseerde hierover de sectorcommissie, maar de COB bestaat niet meer. De raad beoordeelt nu de onderzoekswensen, en dat zal sneller moeten gaan dan voorheen. De raad heeft namelijk tot 15 september de tijd om voorstellen in te dienen bij het PT. Dan is er nog tijd om hierover te beslissen, immers per 1 januari 2015 bestaat er geen PT meer. Wat dan eventueel nog over is, valt onder het ministerie van Economische Zaken als vereffenaar. De sector heeft er dan geen zeggenschap meer over.

Vanwege de deadline van 15 september kunnen alle kwekers tot 17 augustus onderzoekswensen opgeven bij de raad. Dat kunnen dus alle voormalige heffingsplichtigen doen, ook kwekers die geen lid (meer) zijn van LTO en/of Anthos. De euro’s in het fonds zijn immers opgebracht door alle kwekers. Tot en met 2011, want over 2012 en 2013 hoefden ze geen heffing meer te betalen.

Beoordelingscriteria Het beoordelen van de wensen ofwel projectideeën zal op basis van enkele criteria gebeuren. Vanwege de afnemende beschikbaarheid van gewasbeschermingsmiddelen geeft de raad allereerst vier aandachtsgebieden prioriteit: weerbaar gewas, slimme technologie (ten behoeve van onder andere emissiereductie), slimme teeltsystemen en een duurzaam middelenpakket (bestaande uit chemische en alternatieve middelen). „Gewasbescherming is het hoofdthema”, legt Daan van Empel van de ZLTO uit, die de onderzoekswensen van kwekers ontvangt. „Bedoeling is dat er mogelijkheden of richtingen worden onderzocht, waardoor kwekers op de lange termijn minder afhankelijk worden van gewasbeschermingsmiddelen.”

Daarnaast bekijkt de raad hoe groot het draagvlak is voor een onderzoekswens, ofwel wat is het aantal indieners en hoe groot is hun gezamenlijke teeltoppervlak. De resultaten moeten immers een praktisch en breed nut voor de sector hebben, aldus de raad.

Digitaal aanleveren Twee weken geleden maakte de raad de inventarisatie bekend. Tot vorige week had Van Empel al een aantal projectideeën van kwekers ontvangen. Het ging om één gewasspecifiek idee. De andere ideeën zijn gewasoverschrijdend. „Dat willen we ook.” Onderzoekswensen zijn uitsluitend digitaal aan te leveren via een inventarisatieformulier van de raad. Voor iedere wens moet een apart formulier worden ingevuld. Aanleveren is dus mogelijk tot uiterlijk 17 augustus. De onderzoeken die zullen beginnen of doorgaan, kunnen een periode van vier jaar bestrijken. Welke partij een onderzoek zal uitvoeren, hangt bijvoorbeeld af van de wens van de aanvrager en van de gunstigste prijs-kwaliteitverhouding van de uitvoerder. De onderzoeksresultaten zullen beschikbaar komen voor de hele sector. Want alle kwekers betaalden er immers aan mee. <

Het laatste nieuws leest u elke dag op www.DeBoomkwekerij.nl

Geen symposium Excellence Roses

Boskoopse sloten liepen over

Het symposium van Excellence Roses op zondag 10 augustus in Arcen en Lottum gaat niet door. Lodewijk Hoekstra (Eigen Huis & Tuin) zou op dit symposium spreken over het gebruik van gezonde, duurzame rozen in de tuin. De tv-presentator haakte echter af en de organisatie kon op korte termijn geen andere spreker van Hoekstra’s niveau vinden.

Door enorm veel regen (140 mm) liepen Boskoopse sloten begin vorige week kwekerijen op, zoals hier aan de Insteek. Ondanks dat het Hoogheemraadschap van Rijnland extra pompcapaciteit had ingezet, was de situatie voor veel bedrijven kritiek. Stichting Belangenbehartiging Greenport Boskoop wil overleg met Rijnland om een volgende calamiteit te voorkomen. <

Tweede editie TreeVention

Decker-Jacobs failliet

Illegale Scelta

Kwekers uit de Euregio organiseren woensdag 17 en donderdag 18 september in Venlo de tweede editie van TreeVention. Net als de eerste editie in januari bestaat de komende TreeVention uit twee delen: stands van kwekers, waarin ze hun bedrijf en producten presenteren, en een lagenbeurs van Garden Plant. In totaal zal er volgens de organisatie een compleet sortiment worden getoond. Kwekers kunnen zich nog wel aanmelden met een stand.

Kwekerijen Decker-Jacobs zijn dinsdag 29 juli door de rechtbank in Maastricht failliet verklaard. Enkele opeenvolgende jaren van tegenvallende verkopen hebben de kwekerij de das op gedaan. Onder leiding van een curator wordt momenteel onderzocht of een doorstart mogelijk is.

Certis waarschuwt voor illegale verpakkingen van Scelta die op de markt zijn. De illegale verpakkingen zijn te herkennen aan het batchnummer op de hals van de flacons. Het originele product heeft een batchnummer van vier karakters, één cijfer, één letter en twee cijfers. Illegale verpakkingen kunnen bij Certis, NVWA of Meld Misdaad Anoniem worden gemeld.

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

7

Tekst en Foto: Jacqueline van Wetten

8

De Boom

ker j 16

Vrouwen in de boomkwekerij Vrouwen in de boomkwekerij, zijn die er dan? Ja natuurlijk, al blijven het uitzonderingen in de mannenwereld die de sector nog is Reden om in een serie verhalen de vrouwen voor het voetlicht te brengen Waarom kiezen ze voor deze sector en hoe houden ze zich staande?

Esther Schonenberg:

’Wij kweken voor liefhebbers’ In Katwijk kweekt Esther Schonenberg met Joke Durieux vreemde, rare tuinplanten. Gangbare kwekers trekken er misschien hun wenkbrauwen bij op, maar ze bedienen een markt die niet onderschat moet worden. „Belgische vrouwen rausden in één keer bijna de hele kwekerij leeg.”

De kwekersbranche een mannenwereld? Esther Schonenberg twijfelt. „Op de tuinfairs waar wij komen, zie ik genoeg kwekerijen die worden geleid door vrouwen.” Fleur van Zonneveld van De Kleine Plantage, Lieve Adriaensens van de Belgische kwekerij Silene, somt ze op. „Maar heb je het over de oorspronkelijke kwekers, dan zijn dat toch vooral mannen, ja.” Esther runt al bijna dertien jaar met Joke Durieux kwekerij De Werkplaats. Ze kweken bijzondere eenjarigen, tweejarigen, vaste planten, kuipplanten, grassen en bollen. Sinds 2011 op een perceel van een halve hectare in Katwijk, vlakbij het voormalige vliegveld Valkenburg. Een deel van het terrein is ingericht als pluk- en kijktuin. Door de omgeving worden ze soms met argusogen bekeken, weet Esther. „Twee vrouwen die vreemde, rare planten telen in aantallen waar andere kwekers hun wenkbrauwen bij optrekken…, in hun ogen ben je dan aan het rommelen.”

’In hun ogen zijn wij aan het rommelen’

Vrolijk spul Terwijl gangbare kwekerijen grote volumes afzetten via de veiling of de handel, richt De Werkplaats zich op het leveren van planten aan liefhebbers. „Dat gaat met een paar potjes van dit, een paar van dat. Klanten vertrekken dan met een tas waar van alles uitsteekt, vol vrolijk bloeiend spul.” Het gaat per klant misschien niet om grote aantallen, toch is het een markt die je niet moet onderschatten. De kwekerij in Katwijk krijgt regelmatig bezoek van bussen vol tuinadepten. „De vrouwen die met een touringcar uit België kwamen, rausden in één keer bijna de hele kwekerij leeg.” Een divers en breed sortiment, dat is wat de plantenliefhebbers naar Katwijk trekt. „Kijk hier eens naar”, zegt Esther wijzend op Bartlettina sordida, Begonia luxurians en Francoa sonchifolia. „Deze planten zie je niet in tuincentra. Natuurlijk kan je daar mooie planten kopen, maar het is wel veel van hetzelfde. Bovendien is het allemaal in bloei getrokken en dat is niet het tuinieren zoals wij dat gewend zijn. Bij ons groeien de planten in

hun eigen tempo. Dat levert sterkere planten op.” Verderop staan Hibiscus cannabinus en Nicotiana. Ook die planten zijn in de gangbare handel niet te krijgen, „want ze passen niet op een veilingkar en dat wordt als lastig gezien”. Esther zet vraagtekens bij de voorwaarden die aan planten worden gesteld om gekweekt te worden. „Bij de selectie, meestal gedaan door mannen, wordt als eerste gekeken naar: is het makkelijk te kweken, gaan er veel op een Deense kar, en blijft het lang goed. De vraag of de plant ook door kopers wordt gewaardeerd, en dat zijn meestal vrouwen, die komt op de laatste plaats.” Bovendien merkt ze dat vrouwen vaak een andere smaak hebben dan mannen. „In de kruistuin van de dahliaveredelaar kiezen de handelaren steevast de gedrongen planten met grote bloemen in felle kleuren, terwijl wij voor enkelbloemige soorten en sierlijke, open planten gaan. Nee, ook de veredelaar zelf begrijpt daar niks van. Hij zegt: dat vindt niemand toch mooi. Maar wij hebben andere ervaringen.”

Internetbestellingen

’Voor de klant blijft zelf plantjes uitzoeken het leukst’

Sinds een jaar of vijf verkoopt De Werkplaats niet alleen planten vanaf de kwekerij of op tuinbeurzen, maar ook via de website. De vaste planten gaan in een krant en de eenjarigen in een blisterverpakking op de post. „We sturen onze planten zelfs naar de Waddeneilanden.” Het rapen en het inpakken van die internetbestellingen is bewerkelijk. „Voor je het bij elkaar hebt, loop je de hele tent over.” Maar het loopt goed. De website is een goed instrument om het bedrijf op de kaart te zetten. Want ook de internetkopers blijken uiteindelijk toch zelf naar de kwekerij te komen. „Zelf plantjes uitzoeken blijft toch het leukst.” Esther wijst al lopend door de kwekerij op de eenjarige Silene coeli rosea. „Die danst echt. Als mensen deze plant eenmaal een keer in hun tuin hebben gehad, dan willen ze hem volgend jaar weer. Al vroeg in het voorjaar komen ze vragen: heb je die al? En dat vind ik echt leuk. Dat is gewoon kicken.” < De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

9

Tekst en illustratie: Wim du Mortier

iVerde verkent nieuwe wegen voor Het is al weer anderhalf jaar geleden dat de geboorte van iVerde, het samenwerkingsverband van VHG, Anthos en LTO, tijdens een eindejaarsbijeenkomst van Anthos werd aangekondigd. De organisatie heeft inmiddels tal van projecten opgepakt en zoekt zo zijn weg naar een nog onzekere toekomst. iVerde is ontstaan uit een behoefte om het gat te dichten dat met het wegvallen van het Productschap Tuinbouw (PT) en Plant Publicity Holland (PPH) ontstond. De mogelijkheid om via een heffing geld bijeen te brengen, bijvoorbeeld voor promotie, verdween daarmee. Groepen moeten nu zelf taken oppakken en daar geld voor vergaren. iVerde is een voorbeeld.

activiteiten op poten te zetten en uit te voeren. Het biedt ook een rechtspersoonlijkheid op basis waarvan bijvoorbeeld subsidie kan worden aangevraagd. iVerde heeft geen mensen in dienst. Volgens boomkwekerijsecretaris van Anthos Leon Smet wordt er zo handig en slim mogelijk gebruikgemaakt van de mensen, de kennis en het netwerk van de dragende organisaties. Bijvoorbeeld bij de promotieorganisatie van de bollenteelt iBulb. Wanneer nodig wordt uitvoerend werk uitbesteed. Zo wordt voorkomen dat er een grote organisatie ontstaat met alle kosten van dien. Initiatieven moeten in principe uit de sector zelf komen. Dient een partij zich aan met een plan, dan wordt bekeken of iVerde daar met de beperkte menskracht en middelen een rol in kan spelen.

Wat is iVerde?

Wat doet iVerde?

iVerde is een platform dat wil helpen initiatieven uit de sector handen en voeten te geven. Het kan door partijen in de sector worden ingeschakeld om

Na de oprichting in het najaar van 2013 is iVerde van start gegaan met de campagne ’Groen, ja natuurlijk’. Daarbij werd in aanloop naar de

A N A LYS E

Vormen van financiering

10

iVerde verkent in feite nieuwe wegen waarlangs

4. Een andere bron van financiering is tenslotte de

promotieactiviteiten kunnen worden gefinancierd.

overheid. Dan kan via publiek-private financiering;

Een overzicht:

daarbij betaalt de rijksoverheid mee op voorwaarde

1. De gemeenteraadsverkiezingencampagne is be-

dat ook de sector een bedrag op tafel legt. iVerde

taald door enkele dragende organisaties en een aan-

heeft samen met FloraHolland een aanvraag inge-

tal boomkwekers. Hun namen en logo’s zijn terug te

diend voor een publiek-private financiering van

vinden op de website iVerde.org.

het thema Groen voor een gezonde leef-, woon- en

2. Perennial Power is een voorbeeld van een initia-

werkomgeving.

tief van en door kwekers. Kwekers betalen er direct

Overigens is het nu zo dat het ministerie van Econo-

aan mee. 25 kwekers steunen dit initiatief; dat zijn er

mische Zaken op basis van een oude afspraak vervat

nu nog minder dan de initiatiefnemers bij de start

in een convenant de Vitale Groene Stad ondersteunt;

voor ogen stond. Maar de werving is nog in volle

de campagne onder de vleugels van Entente Florale.

gang.

Dat convenant eindigt in 2015.

3. De campagne ’De Groene Stad’ zal met het ver-

Samenvattend: iVerde verkent wegen waarlangs

dwijnen van productschappen andere geldbronnen

de boomkwekerijsector in samenwerking met an-

moeten zien te vinden en uiteindelijk de eigen broek

dere partijen initiatieven kan nemen en financieren,

moeten ophouden. Gesprekken met andere geld-

zonder een collectieve heffing op te leggen. Op dit

schieters zijn gaande. Hierbij worden partijen buiten

moment dragen kwekers al eigenhandig of via hun

de sector die belang hebben bij een groene leef-

organisaties bij aan activiteiten; denk aan de cam-

omgeving benaderd; denk aan gemeenten, bouw-

pagne rond gemeenteraadsverkiezingen en Peren-

bedrijven of zorginstellingen.

nial Power. Maar het is vaak nog schoorvoetend.

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

gemeenteraadverkiezingen informatie verstrekt over de waarde van groen in de leefomgeving. Uit onderzoek bleek dat veel gemeenten van plan waren om te gaan bezuinigen. Een deel van de besparingen wilden sommige gemeenten in het openbaar groen zoeken. In de campagne zijn met name daar de pijlen op gericht. Het doel was gemeentebestuurders op andere ideeën brengen. Ook na de verkiezingen is naar alle gemeenten informatie gestuurd. Als de nieuwe Colleges van Burgemeester en Wethouders worden gevormd, komen de hoofdlijnen van het beleid voor de komende jaren op papier te staan. Een goed moment om de nieuwe bestuurders te wijzen op wat groen kan doen. Terugblikkend op deze campagne stelt Smet vast dat het lastig is precies te weten wat het effect ervan is. „Wel is duidelijk dat de mailings serieus zijn genomen. Onze indruk is dat het groen bij deze gemeenteraadverkiezingen een punt van aandacht was. Daarnaast heeft het voor ons opgeleverd dat het netwerk is uitgebreid en adressenbestanden zijn geactualiseerd. Wij zijn tevreden met de campagne.”

De Groene Stad Uit de boedel van het PT en PPH heeft iVerde zich ontfermd over de campagne ’De Groene Stad’. Er wordt nu gewerkt aan het opnieuw opbouwen van het kennisplatform op internet degroenestad.nl. Het doel is dat belanghebbenden op deze plaats weer alle kennis kunnen vinden die er is over het groen in de leefomgeving. Via sociale media worden mensen naar dat platform getrokken. Uiteraard wordt werk gemaakt van de internationale tak van de campagne: The Green City. Het is wereldwijd een begrip en een belangrijk platform om de positie van het groen op de internationale markt te versterken. iVerde verzorgt de campagne in samenwerking met FloraHolland. Smet legt uit dat uit prognoses blijkt dat

Promotie

gezamenlijke financiering

in 2050 70% van de wereldbevolking in stedelijk gebied woont en dat het particuliere groen steeds meer verweven raakt met het publieke groen. FloraHolland en iVerde vullen elkaar daarom goed aan, denkt Smet.

Perennial Power Betrekkelijk nieuw is Perennial Power, een initiatief van de LTO Cultuurgroep voor Vaste Planten/Vereniging van Vasteplantenkwekers. Dit is een voorbeeld van een activiteit zoals iVerde dat voor ogen heeft. Het initiatief komt namelijk van een groep vaste-

plantenkwekers. Zij hebben gevraagd of iVerde uitvoering kan geven aan hun plan. Dat is opgepakt, er is meegedacht over de aanpak, een logo en kreten voor de campagne. Waar nodig verleent iVerde ondersteuning. Perennial Power is een merk waaronder promotie voor vaste planten kan worden gemaakt, met een eigen website waar ook deelnemende bedrijven zich kunnen presenteren. Voornaam doel van Perennial Power is aandacht krijgen van de consument voor vaste planten en om in 2015 de Dag van de Vaste Planten te organiseren.

Beeldbank Onlangs is een beeldbank gelanceerd. Beelden van groene producten zijn belangrijk in de promotie en het stimuleren van het gebruik van groene producten. Met de beeldbank wil iVerde daar een bijdrage aan leveren. Het is de bedoeling dat de beeldbank steeds wordt vernieuwd. CommerciĂŤle partijen kunnen tegen betaling gebruikmaken van het beeld. Voor bijvoorbeeld de pers is het een gratis dienst. <

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

11

Tekst: Martin van Wirdum, Alfa Accountants en Adviseurs, mvanwirdum@alfa.nl Illustratie: Ingimage

Liquiditeitsprognose: stuurmiddel Veel ondernemers - ook in de boomkwekerij - hanteren de rekening-courant als graadmeter voor de financiële stand van zaken. Keuzes maken op basis van een dagelijks wisselend saldo is echter niet verstandig. Wie goed zicht wil houden op de financiële ontwikkeling van zijn bedrijf heeft meer aan een liquiditeitsprognose om daarmee verschillende keuzes goed tegen elkaar te kunnen afwegen.

De ontwikkelingen in de economie hebben in alle sectoren hun sporen achtergelaten. Daardoor zijn ondernemers - of ze willen of niet - met hun neus op de feiten gedrukt: dat het essentieel is om altijd actueel zicht te houden op de financiële situatie. Veelal wordt uit gewoonte de stand van de rekening-courant als graadmeter voor het bedrijf aangehouden. ’De rekening-courant bepaalt hoe ik ervoor sta: kan ik de volgende rekening betalen of moet ik gewoon maar even afwachten?’, zo is de denkwijze van veel ondernemers. Toch geeft dit een vertekend beeld. De stand op uw rekening-courant zegt iets, maar lang niet alles. Zeker als er nog rekeningen onbetaald zijn, doordat die ’onder tafel liggen’. Een rekening-courant is een betaalrekening met een kredietgedeelte, niets meer en niets minder. Natuurlijk wordt die rekening ook wel gebruikt om een investering te financieren. Dat is eenvoudig af te lossen, niet waar? Denk er echter aan dat sommige investeringen over een langere periode worden uitgesmeerd. Daarom geldt nog steeds de basisregel: lange investeringen met lang geld, korte investeringen met kort geld.

Drie crises Wat kan er gebeuren als u te veel leunt op het saldo van uw rekeningcourant? Gebrek aan wérkelijk bruikbare cijfers en daarmee aan goede inzichten in de bedrijfsvoering, leidt allereerst tot een strategiecrisis. Daarmee wordt bedoeld dat er dan

12

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

niet meer goed wordt ingespeeld op de toekomstige ontwikkelingen. U bent bijvoorbeeld geleidelijk aan steeds meer aan één afnemer gaan leveren en inmiddels onbewust zéér afhankelijk van deze klant. Op dit moment gaat alles (nog) goed. Maar stel dat deze klant failliet gaat of u krijgt onenigheid met hem of haar. Dan kan de logische crisis die daarop volgt een winstcrisis zijn: uw winst daalt. U komt er niet langer meer onderuit om na te denken over de oorzaken. En vooral over de mogelijke gevolgen: een liquiditeitscrisis. Een ander voorbeeld kan zijn dat u geleidelijk aan, onbewust, steeds meer van één soort bent gaan telen vanwege goede prijzen; achter de markt aanlopen. Op dit moment gaat alles (nog) goed. U kunt netjes alle rekeningen op tijd betalen, maar op het moment dat de prijzen onderuit gaan, heeft u een probleem. Een probleem dat eveneens kan uitmonden in een winst- en liquiditeitscrisis.

Liquiditeitsprognose Bij dalende winsten en oplopende kosten volgt onherroepelijk een keer een liquiditeitscrisis. De ondernemer moet dan keuzes maken. Maar er moet financieel wel voldoende ruimte zijn om keuzes te kunnen maken. Om deze keuze goed te onderbouwen, is een liquiditeitsprognose noodzakelijk. Zeker als u aan uw geldverstrekker (meestal de bank) een aanvullend krediet of nieuwe lening vraagt. Een liquiditeitsprognose wordt gemaakt door voor de komende tijd

(vaak twaalf maanden) uw verwachte inkomsten en uitgaven in te schatten en ’toe te delen’ aan de verschillende maanden. U verwacht bijvoorbeeld voor de komende twaalf maanden €600.000 inkomsten uit omzet; de komende maanden de resterende inkomsten uit de voorjaarsafzet, en vervolgens vanaf de herfst inkomsten uit nog af te leveren omzet. Betalingstermijnen van uw afnemers zijn hierbij zeer essentieel. Door ook de verschillende uitgaven per maand goed in beeld te brengen (vergeet aflossingen en privé niet), krijgt u uiteindelijk een beeld van de verwachte inkomsten en uitgaven per maand en kunt u zien of er knelpunten ontstaan. Onvoldoende liquiditeit bedreigt de continuïteit van uw zaak. Daarom is het van belang die liquiditeit goed te bewaken. Zo’n liquiditeitsprognose is dan een betrouwbare monitor, in combinatie met een liquiditeitsrealisatie. Dit noemen we ook wel het ’voortschrijdend liquiditeiteninzicht’.

Strategische beslissingen Een realistische liquiditeitsprognose is, naast een rentabiliteitsprognose, voor ieder bedrijf dé stuurinformatie bij strategische beslissingen. De liquiditeitsprognose geeft inzicht in de omvang van uw financieringsbehoefte en over de periode van deze behoefte. Zo kunt u zien of de kredietfaciliteit voldoende is. Is er een tekort of overschot? Dan is het ook belangrijk om te weten of die ontwikkeling tijdelijk of structureel is.

Geld

om de zaak op koers te houden

Een liquiditeitsprognose geeft inzicht in de in- en uitgaande stroom van middelen op uw bedrijf op de langere termijn. U kunt daarmee tijdig knelpunten onderkennen.

Met dit in uw achterhoofd heeft u een goed inzicht in het liquiditeitenverloop om uw bedrijf ook op de lange termijn goed te leiden.

Bewaak uw liquiditeit Een prognose maken is één. Door die

prognose te koppelen aan uw boekhoudkundige gegevens, krijgt u voortschrijdend liquiditeiteninzicht. Afwijkende ontwikkelingen in de voortgang, positief en negatief, merkt u dan direct op. Door enige ruimte aan te houden in de prognose is niet bij elke afwijking onmiddellijk

bijsturen noodzakelijk. Zo creëert u meer rust. Mede door het financiële overzicht op langere termijn kunnen dagelijkse schommelingen de rust in uw strategie niet meer verstoren. <

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

13

BRANCHEWIJZER De Boomkwekerij Accounta

Dv r

m

G w

h rm ng

Eenvoudig meer controle KANTOOR BLEISWIJK Hoekeindseweg 39, 2665 KA BLEISWIJK Tel: 088-2531850 Fax: 088-2531851 KANTOOR DODEWAARD Edisonring 3 6669 NA Dodewaard Tel: 088-2531750 Fax: 088-2531751 KANTOOR RAAMSDONKSVEER Lissenveld 47A 4941 VL Raamsdonksveer Tel: 088-2532050 Fax: 088-2532051 www.alfa.nl

ADAMA Northern Europe B.V. Postbus 355 3830 AK LEUSDEN Tel.: 033-4453160 Email: info.ane@adama.com Website: adama.com

INFOGROEN Software BV T +31 (0)172 23 54 44 www.groenvision.com/boomkweker Powered by

Complete software oplossingen voor de boomkwekerij B

GEZOCHT: voorraadlijsten met prijzen, Thuja Brabant, alle maten ! taxus bacc hicksi en hilli D

/

m

henri.n@hotmail.com www.hngm.nl 06-27562441

Ook last van omwaaien? Goedkoop en Stabiel:

V-feetRack Tel. : +31 621 209 044 Fax : +31 842 15 15 15 sales@floorvanschaik.com www.floorvanschaik.com

Bel of mail voor meer informatie over advertentiemogelijkheden: e-mail: svstraffic@ bdu.nl tel: 0342-494889 fax: 0342-494299

BRANCHEWIJZER De Boomkwekerij O

r

T

k

Gerrit Achterbergstraat 13 4043 GH Opheusden Tel/Fax: 0488-428095 Mob: 06-21886091 www.eversgroen.nl Wij produceren en leveren, een breed assortiment ongeworteldstek, op botanische naam. Hiervoor hebben wij een moerhoek van 3 hectare. Hierbij nodigen wij u van harte uit voor een bezoek aan onze kwekerij in Rhenen.

/

e

Molenstraat 42 4758 AB Standdaarbuiten T : 0165-318500 E : office@krimpen.nl I : www.krimpen.nl

QUALITY FLOORS FOR EXCELLENT PLANTS

www.erfgoed.nl

+31(0)79 593 38 00

Thermisch verzinkte Ferro pallets. Ook pallets te huur. Tel : 0495-461777 Fax : 0495-461761 verkoop@atcnederweert.nl www.atcnederweert.nl

vander

Slikke rentmeesters T c

R NS OR

e

t m

e

j

s g ui t kw k r

ts

j

m r

ukten

-

er g

t

t

-

Gewastaxaties, expertise voor al uw gewassen

... E N N O G V E E L M E E R !

g

Erik de Rooij, tel: 06 53 37 52 58 Adri Streef, tel: 06 53 37 50 99

T: 0182-392408

Wil de Bresser, tel: 06 53 42 72 33 Register Taxateurs VRT Postbus 840 5280 AV Boxtel tel: 0411-652525, fax: 0411-678751 info@dlvplant.nl www.dlvplant.nl

Bel of mail voor meer informatie over advertentiemogelijkheden: e-mail: svstraffic@ bdu.nl tel: 0342-494889 fax: 0342-494299

BRANCHEWIJZER De Boomkwekerij

• • • • •

50 jaar ervaring in aanleg en service

Marck Water en Elektrotechniek

Nieuwerkerk ad IJssel 0180-312937 • www.marcktechniek.nl

CABRIOLETKASSEN FOLIEKASSEN SCHADUWKASSEN GEVELLUCHT SYSTEMEN SCHEMERING INSTALLATIES

tel: +31 (0)174-518811 fax: +31 (0)174-516748 email: info@hollandtuinbouwsystemen.nl

www.hollandtuinbouwsystemen.nl

Bel of mail voor meer informatie over advertentiemogelijkheden: e-mail: svstraffic@ bdu.nl tel: 0342-494889 fax: 0342-494299 DCM is een sterk groeiende onderneming en levert kwalitatief hoogwaardige organische meststoffen, bodemverbeteraars en substraten. Het merk DCM geniet internationale bekendheid bij sportvelden, golfbanen, openbaar groen, hoveniers, land- en tuinbouw en tuincentra. DCM producten zijn uniek toepasbaar bij het verantwoord gebruik van de bodem en komen tegemoet aan de steeds veranderende vraag van bodemvruchtbaarheid. Met productinnovaties van hoge kwaliteit zijn wij toonaangevend in onze markt. Binnen het team welke verantwoordelijk is voor de toepassing van onze producten in de land- en tuinbouw zijn wij op zoek naar een:

ACCOUNTMANAGER / BODEMKUNDIG ADVISEUR IN DE REGIO NOORDHOLLAND, FLEVOLAND, GRONINGEN, DRENTHE, FRIESLAND, OVERIJSSEL. FUNCTIE:

WIJ BIEDEN:

• U bent verantwoordelijk voor het onderhouden en pro- actief verder uitbouwen van het relatiebestand in uw rayon. • U bent het aanspreekpunt en de specialist voor onze relaties. • Analyses interpreteren in bemestingsadviezen en koppelen aan commerciële resultaten. • Nauwe samenwerking met onze dealers. • Deel nemen aan vakbeurzen. • Geven van productpresentaties.

• Goede beloning en secundaire arbeidsvoorwaarden • Prima ondersteuning en interne opleiding middels onze kennis en jarenlange ervaring • Uitstekende uitrusting met auto van de zaak, mobiele telefoon, laptop en CRM systeem.

WIJ VRAGEN: • HBO werk- en denkniveau verkregen door een landbouw- of tuinbouwkundige opleiding • Goede communicatieve eigenschappen. • Affiniteit met de doelgroepen. • Flexibele instelling. • Ervaring in de branche is een pré.

Als u graag wilt werken in een informele organisatie met enthousiaste collega’s, die borg staan voor de verdere groei van ons bedrijf, dan verzoeken wij u te solliciteren met bijvoeging van uw CV en deze per email te richten aan dhr. H. van Kampen, h.vankampen@dcmnederland.com.

DCM NEDERLAND BV, VALKENBURGSEWEG 62A, 2223 KE KATWIJK. TELEFOON: 0714018844 • WEBSITE: WWW.DCMINFO.NL

Ondernemersvragen

Illustratie: Peter Moorman

De werkkostenregeling: wat is dat? Ik wil mijn personeel extra belonen voor hun harde werken, en nu heb ik ergens gehoord dat dit mogelijk is via de werkkostenregeling. Wat houdt deze regeling in?

Henk Heij Roza Accountants & Adviseurs, Opheusden hcheij@roza.nl

Enige jaren geleden is de werkkostenregeling (WKR) gelanceerd: een nieuwe regeling binnen de loonbelasting voor vergoedingen en verstrekkingen aan personeel. Kort samengevat houdt de regeling in dat een werkgever elk jaar tot maximaal 1,2% van de fiscale loonsom van de werknemers kan gebruiken voor onbelaste vergoedingen en verstrekkingen. De maximale ruimte van 1,2% wordt ook wel de ’vrije ruimte’ genoemd. Voorbeelden van vergoedingen en verstrekkingen die in de vrije ruimte vallen, zijn de kosten van kerstpakketten en personeelsuitjes. Wanneer de vrije ruimte wordt overschreden, vindt er een eindheffing plaats van 80%. Deze verschuldigde loonbelasting is voor rekening van de werkgever.

Invoering per 1 januari 2015 Stuur uw vragen of suggesties naar Postbus 9324, 2300 PH Leiden. U kunt ook bellen of mailen met (071) 565 96 82, boomkwekerij@hortipoint.nl

In de praktijk is gebleken dat veel werkgevers, waaronder ook boomkwekers, nauwelijks aandacht hebben geschonken aan de gevolgen van de WKR voor hún onderneming. De reden is, naast de complexiteit van de regeling, ook het (uitstel van) de

verplichte ingangsdatum. Staatssecretaris Wiebes van Financiën heeft echter begin juli 2014 geen nieuw ’overgangsjaar’ meer voorgesteld en noemt een verplichte invoering per 1 januari 2015. Bent u daar als werkgever al op voorbereid?

Belangrijkste wijzigingen Naast de verplichte invoering per 1 januari 2015 heeft de staatssecretaris ook diverse aanpassingen gelanceerd. Hieronder twee van de belangrijkste wijzigingen. Op dit moment is het alleen mogelijk om een tablet (groter dan 7 inch) of laptop onbelast te verstrekken als de werknemer deze voor meer dan 90% zakelijk gebruikt. Omdat dit zakelijk gebruik vaak moeilijk is aan te tonen, is de kans groot dat u namens de werknemer hierover belasting moet afdragen. Een belangrijke nieuwe tegemoetkoming van de staatssecretaris is dat deze tablet of laptop onbelast kan worden verstrekt als deze noodzakelijk is voor de functie van de werknemer. Een andere vereenvoudiging betreft de manier van afrekenen. Op dit

moment moet per aangiftetijdvak getoetst worden of de vrije ruimte wordt overschreden. Vanaf 1 januari hoeft u als werkgever alleen na afloop van het boekjaar de overschrijding van de vrije ruimte te toetsen en de verschuldigde belasting af te dragen. Dit zorgt voor een belangrijke vermindering van de administratieve lasten.

Niet langer afwachten Uiteraard kosten bovengenoemde en andere voorgestelde aanpassingen de overheid veel geld. Om de diverse wijzigingen ’budgetneutraal’ te kunnen realiseren, is de vrije ruimte beperkt van 1,5% van de totale fiscale loonsom van de werknemers naar de hierboven genoemde 1,2%. Zegt de WKR u als werkgever niets of hebt u de gevolgen voor úw onderneming (nog) niet in beeld? Wacht dan niet langer af, maar probeer in te spelen op de nieuwe situatie. Juist nu er op enkele belangrijke punten duidelijkheid is gekomen. Dat kan u namelijk veel geld schelen. <

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

17

@ A `

@

NIEUWE FORMULE all-in-1day

van 09:00 TOT 21:00

Belgische najaarsbeurs

woensdag 27/08

Flanders Expo Gent (BelgiĂŤ) | Hal 3 & 5

Openingsuren woensdag 27/8 van 09:00 tot 21:00

â&#x20AC;&#x153;Op ĂŠĂŠn dag een volledig overzicht van het najaarsassortiment!â&#x20AC;? Belgische vakbeurs waarop kwekers, toeleveranciers en handelaren hun kwalitatief assortiment presenteren aan de internationale sierteeltsector.

GRATIS TOEGANG & CATALOGUS (enkel voor professionelen)

registreer online | WWW.FLORALL.BE Meer info: www.florall.be | info@florall.be Twitter: @FLORALLfair

Bedrijfshygiëne

Tekst en Foto: Tijs Kierkels

Betere bedrijfshygiëne loont Soms wordt de sector opgeschrikt door problemen met ziekten en plagen. Die worden dan opgelost of beheersbaar gemaakt. Maar preventie is beter. Een algemeen hoger niveau van bedrijfshygiëne kan bovendien geld opleveren. „Hoe schoner je begint, des te minder maatregelen je hoeft te nemen voor een goed product. Koop gecontroleerd en getoetst vermeerderingsmateriaal, neem grondmonsters en zorg dat je ziektes niet versleept”, zegt LTO-bestuurder Jan Veltmans. Veel maatregelen die je kunt nemen om de bedrijfshygiëne naar een hoger plan te tillen, zijn niet ingewikkeld. Maar het moet in je systeem zitten. Onachtzaamheid is het grootste gevaar. Maar het is zeker niet zo dat boomkwekers er met de pet naar gooien, of blind zijn voor risico’s van ziekten en plagen. „Veel kwekers werken heel netjes”, constateert Wilco Dorresteijn van DLV Plant. „Maar als het druk is, kan controle van binnenkomend materiaal er gemakkelijk bij inschieten.” Je moet volgens Dorresteijn afwegen welke maatregelen bij je bedrijf passen en risico’s afwegen. „Risico’s worden laag ingeschat. Maar als het fout gaat, kost het wel veel geld.”

Risico’s nemen toe In het algemeen nemen bedrijfsrisico’s toe, en dat geldt ook op het gebied van ziekten en plagen. De kans op grote schade groeit door verschillende oorzaken. Bedrijven worden groter en specialiseren zich. Daarnaast neemt de import toe, waarmee nieuwe organismen kunnen binnenkomen. Ook kunnen ze Nederland door klimaatverandering

op eigen kracht bereiken. Verder stellen afnemers zich harder op als er iets mis gaat. Veltmans: „Als een claim voor de rechter komt, zal die nagaan of je alles hebt gedaan om het probleem te voorkomen. Als dat niet zo is, sta je niet sterk.”

Bewustwording Het bewustzijn loopt een stapje achter bij deze ontwikkelingen. Op sommige vlakken gaat het heel goed, op andere is er te weinig aandacht, zegt Jan van Lavieren, laanboomadviseur bij AgruniekRijnvallei. „Bacterievuur is een voorbeeld van een ziekte die goed op het netvlies staat. Kwekers weten heel goed hoe je versleping moet voorkomen.” Daarnaast nemen kwekers bodemanalyse serieus. „Zeker nu in de regio Opheusden de grondhonger zo groot is, dat ook minder goede percelen in de belangstelling komen. Maar scheiden van logistieke stromen op het bedrijf krijgt weer minder aandacht.” Meer bewustwording en meer kennis, daar gaat het volgens Gerard

Bruijstens, manager keuringen bij Naktuinbouw, om. „Het kost vaak niks om op een andere manier te werken, maar het levert wel veel op.” Kennis over de levenscyclus en verspreiding van een organisme vormt volgens Bruijstens het fundament voor een goede preventieve aanpak. „Zo denk je bij een buitenteelt snel dat het gevaar van alle kanten kan komen, terwijl de mens zelf één van de belangrijkste verspreiders is. <

Als je al bij de vermeerdering hygiënisch werkt, kun je later in de teelt problemen voorkomen.

MINISPECIAL

Aandacht voor bedrijfshygiëne Medewerkers van Naktuinbouw spreken op voorlichtingsbijeenkomsten regelmatig boomkwekers die aangeven bedrijfshygiene een lastig onderwerp te vinden. Dat is de aanleiding voor deze minispecial. Op deze pagina schetsen deskundigen kort het belang van bedrijfshygiëne in de sector. Hierna vertellen twee boomkwekers hoe zij in de praktijk omgaan met het onderwerp. Vervolgens wordt het hygiëneprotocol van een kwekerij uit een andere tuinbouwsector uit de doeken gedaan. Tot slot volgt een aantal simpele maatregelen die te nemen zijn om de hygiëne op het eigen bedrijf te verbeteren. De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

19

Tekst en Foto’s: Tijs Kierkels

Zorgvuldig en netjes werken voork Vermeerderaar Jos van Boheemen en laanboomkweker Adriaan Schalk hebben allebei veel oog voor de hygiëne op hun bedrijf. Hun centrale lijn is: zorgvuldig en netjes werken op een manier dat jezelf geen problemen creëert. Beide kwekers ervaren dat hun gewassen met zo’n werkmethode weinig last hebben van ziekten en plagen.

Jos van Boheemen:

’Alles begint met schoon uitgangsmateriaal’ Schoon uitgangsmateriaal, schone kis-

aanleveren, krijgen het verzoek die niet

Boheemen. „Alles gebeurt netjes, maar

ten voor het stek, schoon stekmedium

in een zak te proppen.

niet belachelijk clean. Een hygiëneprotocol hebben we niet nodig. Wel moet

en voorkomen van besmetting bij snijden en stek steken. Het zijn geen in-

je blijven opletten dat alle medewerkers

gewikkeld ogende maatregelen. Maar

Handschoentjes wisselen

overal is wel goed over nagedacht. „Het

Wanneer het stek in goede conditie is

eens een nadeel dat er regelmatig nieu-

nemen van een maatregel moet iets

aangekomen, na eventueel een nachtje

we medewerkers (uit Polen en Litou-

toevoegen. We houden het werkbaar en

in de koelcel, gaan medewerkers aan

wen) komen, zodat je afspraken steeds

toch is het netjes”, aldus Jos van Bohee-

de slag om ze in de trays te steken. „Ze

weer moet uitleggen. Maar op deze ma-

men.

dragen handschoentjes die ze drie à vier

nier is alles goed werkbaar.” <

Boomkwekerij & Stekbedrijf Jos van Bo-

keer per dag wisselen. Ook ontsmetten

heemen is gespecialiseerd in moeilijk

ze regelmatig de schaartjes en de mes-

te vermeerderen soorten zoals Acer,

jes”, vertelt de kweker.

Cotinus, Magnolia en Mahonia. Bijna al

Heel belangrijk is dat het stekmedium

het uitgangsmateriaal voor de stekken

niet voor problemen zorgt. Van Bohee-

kweekt het bedrijf zelf in Boskoop, op 3

men zorgt ervoor dat hij het consequent

ha. Zo heeft Van Boheemen de gezond-

aangeleverd krijgt in nieuwe, ofwel

heid van de moerplanten in eigen hand.

gegarandeerd schone bigbags. Varen-

De vermeerdering gebeurt in Zevenhui-

rouwmug is het belangrijkste probleem.

zen onder 1,6 ha glas. „Voorkomen van

Om dat tegen te gaan, zit er standaard

ziekten en plagen begint met schoon

het middel Bio 10-20 in de stekgrond.

uitgangsmateriaal”, benadrukt hij.

Na het stek steken gaan de trays naar

zich aan afspraken houden. Het is wel

de kas, waar de stekken onder plastic

Niet knippen na 10 uur

wortelen. „Bij elke luchtbeurt, dat is om de tien à veertien dagen, gooien we het

Vervolgens is het zaak om een gezond

plastic weg en behandelen we de stek-

gewas ook gezond te houden. „We be-

ken met Rovral om schimmels te voorko-

ginnen om 6 uur met knippen en stop-

men”, vertelt Van Boheemen.

pen rond 10 uur. Als je later knipt, krijg

Zodra de stekken zijn geworteld, gaan

je slappe stekken en die zijn vatbaarder

ze naar de koude afdeling. De gewasbe-

voor aantasting”, vertelt hij.

scherming is daar afgestemd op wat zich

De stekken gaan van Boskoop naar Ze-

eventueel voordoet.

venhuizen in een speciale grote kisten die bovendien niet volledig gevuld zijn.

20

Zo blijft de zaak luchtig. „Als je stek in

Protocol niet nodig

plastic zakken vervoert, gaat het broei-

Schoon uitgangsmateriaal, schone kis-

en en kneust het. Je ziet het niet, maar

ten, schoon stekmedium, handschoe-

het werkt naderhand wel door”, zegt hij.

nen en ontsmette mesjes: „Zo heb je

Ook opdrachtgevers die eigen stekken

heel weinig last van ziekten”, aldus Van

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

Medewerkers van Jos van Boheemen verwerken stekken standaard met handschoentjes aan.

Bedrijfshygiëne

omt problemen Adriaan Schalk:

’Altijd alert op bacterievuur’ Zijn vader bracht het hem al bij: let altijd goed op bacterievuur. De boomkwekerij van Adriaan Schalk ligt in een bufferzone voor deze ziekte. Het bedrijf betaalt mee aan de instandhouding van die zone en kan bomen met het ZPb2-paspoort leveren. Alertheid op de ziekte, ook in het openbare groen in de omgeving, is een tweede natuur geworden van Schalk. Schalk kweekt een breed sortiment tweejarige bomen, spillen en meerstammen, op 8 ha in Echteld. Sinds 2000 is de kweker veel bewuster bezig met preventie en aanpak van ziekten en plagen. In dat jaar deed hij namelijk met collega’s mee aan een project over geïntegreerde gewasbescherming.

Resistente rassen kiezen Een resultaat van dat project is dat hij een Crataegus-variëteit kweekt die resistent is tegen bacterievuur: C. succulenta ’Jubilee’. Om een soortgelijke reden heeft Schalk gekozen voor de teelt van Malus hupehensis ’Arie Mauritz’. „Een frisgroene, snelgroeiende Malus die resistent is tegen schurft en meeldauw”, aldus Schalk. „We hebben bewust oog voor gezonde soorten.” De rassenkeuze vormt zo een eerste barrière tegen de insleep van ziekten. De tweede is zorgvuldige controle van plantmateriaal bij binnenkomst. „We zijn bijvoorbeeld alert op Fusarium in Robinia

Adriaan Schalk controleert zijn bomen altijd goed op mogelijke aantasters, in het bijzonder op bacterievuur.

of Verticillium in Acer. Je ziet de schim-

blijft vooral dat het land niet te nat mag

In zijn algemeenheid ziet hij in de laan-

mels aan plekken op de stam, of aan het

zijn. En als er een fruitbongerd heeft ge-

bomenteelt geen grote problemen.

snijvlak bij knippen”, vertelt Schalk.

staan, kun je het wel vergeten om er nog

Maar dat is geen reden om het zorg-

Hij doet er veel aan om het gewas goed

Malus te kweken.”

vuldig werken op te geven. „Ik zie geen

te laten groeien. Dat maakt het minder vatbaar voor ziekten en plagen. Om die

toename van de ziektedruk. Wel valt me op dat tegenwoordig meer soorten wor-

reden heeft hij zijn huisperceel laten

Niet zelf verspreiden

egaliseren en draineren, toen hij het in

Als er desondanks toch een probleem

zuinig zijn op onze roofmijten, die we bij

1999 kocht. Bij nieuw huurland laat hij

ontstaat, is het zaak dat niet zelf te ver-

nieuw huurland zelf inzetten, gebruiken

grondmonsters nemen en achterhaalt

spreiden. „Als je Verticillium tegenkomt,

we breedwerkende middelen alleen in

hij de historie van het land. „Het is moei-

knip dan niet met dezelfde schaar door

noodgevallen.” Waar hij wel wat zorgen

lijk om in onze regio nog goed land te

en loop dan zo min mogelijk naar een

over heeft, is de breedte van het mid-

krijgen. Je bent dan wel eens geneigd

ander vak. Spuit regelmatig de schoffel

delenpakket. „Er moet wel voldoende

je eisen bij te stellen, maar een basiseis

schoon en ruim snoeihout op.”

voorhanden zijn als het nodig is.” <

den aangetast dan vroeger. Omdat we

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

21

Tekst: Tijs Kierkels Foto’s: Wilma Slegers

Vreugdenhil gaat voor 100% hygiëne Plantenkwekerij Vreugdenhil besteedt maximaal aandacht aan bedrijfshygiëne. Dat heeft een grote impact op het bedrijf in De Lier. Een dikke ordner met protocollen. Aparte toegangssluizen voor bezoekers en personeel. Compartimentering van de kwekerij. Bedrijfskleding die op het bedrijf blijft en gewisseld moet worden als iemand naar een andere afdeling gaat. En heel veel ontsmetten.

De noodzaak tot een steeds strengere bedrijfshygiëne neemt toe, constateert John Potters, teeltspecialist bij Plantenkwekerij Vreugdenhil in De Lier. Het bedrijf teelt met name plantmateriaal voor groentetelers.„Enerzijds uit oogpunt van de eigen bedrijfszekerheid, anderzijds omdat de wensen van klanten toenemen. Ze willen bijvoorbeeld telen zonder residu van gewasbeschermingsmiddelen, en stellen daarom hun eisen aan ons. Daar is bijgekomen dat de bacterieziekte Clavibacter michiganensis michiganensis (Cmm) wereldwijd een groot probleem is geworden in de tomatenteelt. Om dat te tackelen is het noodzakelijk het probleem ketenbreed aan te pakken.” De noodzaak om Cmm te bannen, heeft de bedrijfshygiëne in één klap naar een veel hoger niveau getild. De tomatensector heeft de handen ineen geslagen om het certificeringssysteem Good Seed and Plant Practices (GSPP) op te zetten. Dat is een stelsel van protocollen om insleep van Cmm te voorkomen, constante monitoring en isolatie, mocht er toch een bron ontdekt worden. De regels van GSPP zijn zo streng, dat ze ook een barrière vormen

Teeltspecialist John Potters toont het handboek dat het hygiëneprotocol omschrijft.

22

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

voor insleep en uitbreiding van andere organismen. Potters is lid van het internationale technische comité van GSPP. Tevens is hij voor zijn eigen bedrijf de GSPP-manager die verantwoordelijk is voor opzet en actualisatie van het systeem. Vreugdenhil hoorde in 2012 bij de eerste vijf plantenkwekers die GSPP-planten leveren.

Silo’s afgedekt tegen bacterie Een plantenkweker werkt van oudsher hygiënisch, zegt Potters. Toch is ook Vreugdenhil in het verleden wel eens met de neus op de feiten gedrukt. „Op de locatie waar we zaaien, stekken en enten, gebruiken we voor de zekerheid alleen leidingwater. Dat bewaren we in silo’s. In het verleden waren die niet afgedekt en viel er soms populierenblad in. Dat bleek een bron van Agrobacterium tumefaciens te zijn. Toen we dat ontdekten, hebben we de silo’s afgedekt”, vertelt de teeltspecialist. Bij de GSPP-certificering is de zaak vanaf de grond opgebouwd. Alle bedrijfsprocessen zijn beschreven en doorgelicht op risico’s. Daarna volgden protocollen hoe die risico’s vermeden moeten worden, en wat er moet gebeuren om gevolgen in te dammen als het toch misgaat. Er is een hygiënehandboek aan gekoppeld, plus werkinstructies voor het personeel. Eén keer per jaar wordt het hele systeem doorgelicht door een extern auditbureau. De aanpak heeft grote gevolgen voor het personeel, dat voor het grootste deel bestaat uit aanneemploegen (vaak Polen). Potters: „We werken in campagnes: in het najaar en in de winter anderhalve maand zaaien en enten. Daarvoor zijn ploegen van zo’n honderd man nodig. De teamleider moet ze steeds opnieuw opleiden. Na een dag of twee/drie weet iedereen wat we verlangen.” De medewerkers komen via een aparte ingang in een

In afgedekte silo’s blijft het opgeslagen water zuiver voor gebruik.

Bedrijfshygiëne

Plantenkwekerij Vreugdenhil, De Lier Sortiment:

voornamelijk

jonge groenteplanten, daarnaast

jonge

sierplanten,

vruchtgroenteplantjes in pot (Pick-&-Joy)

en

eenjarige

zomerbloeiers Afzet:

jonge

groenteplan-

ten als plantmateriaal voor glasgroentetelers, jonge sierplanten voor Syngenta Young Plants,

eindproducten

voor

diverse tuincentra Oppervlakte: 25 ha glas verdeeld over vier locaties in De Lier Personeel: 85 vaste medewerkers en 250 seizoensmedewerkers Website: plkwvreugdenhil.nl en pickandjoy.com Plantenkwekerij Vreugdenhil doet alles om teeltproblemen te voorkomen en voert daarom onder andere strenge kledingvoorschriften.

ruimte waar ze bedrijfskleding moeten aantrekken. Telefoons en andere eigendommen moeten in de ruimte blijven. Vervolgens gaan ze door de hygiënesluis met poortjes; die gaan pas open als ze beide handen, inmiddels met handschoenen aan, in een ontsmettingsbak hebben gestoken. De bedrijfsschoenen worden ondertussen geborsteld en daarna ook ontsmet. De naleving op de regels is streng. „Iemand die twee keer de ontsmettingsbak vermijdt, kan vertrekken.”

Ontsmettingsstation per afdeling Vervolgens kennen alle afdelingen van het bedrijf een eigen ontsmettingsstation. Iemand die van de hal naar bijvoorbeeld de (kwetsbare) stekafdeling loopt, moet wisselen van kleding en door de ontsmetting heen gaan. Overal in het bedrijf liggen bovendien stroken tapijt die constant bevochtigd worden met natriumhypochloriet. Iemand die een eindje loopt, moet er ook overheen. Kwetsbare activiteiten krijgen speciale aandacht, gaat Potters verder. „We weten bijvoorbeeld dat plantsappen een belangrijke besmettingsbron zijn van bacterieziekten. Daarom is de aanvoer van onder- en bovenstammen van elkaar gescheiden. De enters moeten regelmatig hun han-

den in ontsmettingsmiddel dopen en van handschoenen wisselen. Per tray ontsmetten ze hun mesjes en ook de emmertjes met stek worden steeds vervangen.” Ook worden alle materialen en machines constant ontsmet. Met een duidelijke markering is aangegeven welke materialen vuil (rode markering) of schoon (groene markering) zijn. De aanleiding voor het strenge systeem is dus een tomatenziekte, maar de sierteelttak van het bedrijf wordt ook stevig in de gaten gehouden. „We krijgen plantmateriaal uit landen als Guatemala, Kenia of Tanzania. Daar kunnen allerlei endemische plagen in zitten. Speciaal viroïden zijn erg lastig, want die kunnen latent aanwezig zijn. Maar ons protocol werkt goed: het aantal incidenten is hier heel gering”, zegt Potters. Wat levert zo’n systeem nu eigenlijk op? „Het systeem helpt je om de processen duidelijk te verbeteren. Dit is de toekomst voor bedrijven zoals het onze. Je kunt wel zeggen dat je het goed doet, maar je moet door een externe partij getoetst kunnen worden”, aldus Potters. „Het levert buiten de zekerheid van plantgezondheid ook goodwill op; onze klanten waarderen het dat we er serieus mee omgaan. De manier van werken betekent ook een garantie voor andere gewassen dan tomaat. En we zijn transparant, want iedereen mag ons boekwerk bekijken.” < De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

23

Bedrijfshygiëne

Tekst en Foto: Tijs Kierkels

Veel minder risico door simpele maatregelen Voorkomen van insleep en verspreiding van ziekten en plagen kan best zonder ingewikkeld protocol. Het begint bij bewustzijn van het probleem en gezond verstand. Vervolgens kan meer kennis de zaak naar een hoger niveau tillen. Enige praktische handreikingen die iedereen kan oppakken. goed groeiend gewas is veel minder vatbaar voor aantastingen. > Pas op met aanvulgrond. Met name zeefgrond kan van alles bevatten wat je niet wilt hebben, zoals onkruidzaden, aaltjes en/of bodemziekten. > Controleer plantmateriaal dat binnenkomt goed, ook als het druk is. Een probleem wat je niet binnenbrengt, hoef je naderhand ook niet worden opgelost. Zet binnenkomend materiaal eerst apart. Probeer handel en productie te scheiden. > Let extra goed op import van ver. Strikte ingangscontrole en quarantaine van nieuwe partijen is dan essentieel om problemen te voorkomen. Een hygiëneprotocol dus.

Simpel handschoenen aantrekken is al een goede hygiënemaatregel bij het werken van kwetsbare gewassen.

> Alles begint bij bewustzijn. Loop de manier van werken en de bedrijfsprocessen na. Waar zitten de risico’s? Hoe kun je die verminderen? > Volg bij Naktuinbouw een workshop bedrijfshygiëne: nuttig om het bewustzijn te vergroten en de kennis te vermeerderen. Na zo’n workshop heb je veel meer ideeën over het verbeteren van de hygiëne. > Doe op www.groenisleven.nl de risicoscan. De vragen vergroten het bewustzijn en de scan geeft na het invullen adviezen voor verbetering. > Doe aan risicospreiding door diverse soorten gewassen te kweken op diverse locaties en in bufferzones. > Bespreek risico’s openlijk met keurmeesters/controleurs.

24

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

> Instrueer medewerkers. Heb ook oog voor de risico’s van incidenteel los personeel. Instrueer iedereen goed, zeker over kwetsbare bedrijfsonderdelen zoals een stekafdeling. > Zorg ervoor dat u op de hoogte bent van de belangrijkste ziekten en plagen die uw gewassen kunnen aantasten, en dat u ze zelf kunt herkennen. Vroegtijdige signalering van problemen maakt het mogelijk om snel in te grijpen. Lees vakbladen of sites die waarschuwen voor nieuwe bedreigingen. > Laat nieuwe (huur)percelen bemonsteren op bodemgesteldheid, structuur en ziekten. Probeer de geschiedenis van het perceel te achterhalen. Als er recent aardappelen op gestaan hebben, krijgt u een probleem met AM-regels. Een

> Voorkom insleep via plantmateriaal van onduidelijke herkomst. Anders kan dat leiden tot claims van afnemers of zelfs uw bedrijf op slot zetten. > Ruim snoeimateriaal, bladeren en ander afval op. Ga extra zorgvuldig om bij de verwijdering van aangetast materiaal. Bestrijd onkruid, want het kan een bron van luizen zijn. > Pas werkvolgorde aan risico’s aan. Als u een hoek niet vertrouwt, maai, schoffel of spuit die dan het laatst. Met een maaibalk kun je bijvoorbeeld bacteriën van een hoekje over het hele bedrijf verspreiden. > Wees alert op risico’s als u van het ene naar het andere perceel rijdt. Spuit zonodig machines schoon van grond, en ontsmet gereedschappen. > Let erop dat uw watergeefmethode risico’s kan vergroten of verkleinen. <

Twee spectaculaire nieuwe zaadrassen om uit te kiezen!

Starship Scarlet

Vulcan Red

Lobelia x speciosa Betere vertakking Komt sneller tot bloei Betrouwbaar op transport Perfekt voor in iedere tuin www.kieftseed.com

Tekst en Foto: Arno Engels

Duitse boomteeltexpert Heinrich Lösing:

’Ook wij zoeken praktische alternatieven De Versuchs- und Beratungsring in Pinneberg probeert praktische oplossingen te vinden voor problemen in de Duitse boomteelt, zoals bestrijding van onkruid. Heinrich Lösing, bedrijfsleider van deze onderzoeks- en adviesdienst, ziet bijvoorbeeld stomen wel enigszins zitten, maar het gebruik van zaadmatten niet echt. Wat denkt u van afbranden?

Basamid mag ook in Duitsland niet meer. Komt het middel ooit terug?

„Het zal mogelijk voor heel Europa terugkomen, want de fabrikant is bezig met herregistratie. Op zaaibedden in Duitsland mocht je Basamid sinds acht jaar niet meer zomaar gebruiken; je moest voor elk te behandelen perceel een vergunning aanvragen. Vanaf dit jaar kan dit niet meer. Onze politiek is het probleem, die wil dat middel niet meer, maar politiek kan veranderen. Dat is eerder gebeurd, bijvoorbeeld met Captan: mijn eerste werk was het zoeken naar alternatieven voor dat middel. Captan kwam uiteindelijk toch weer terug. Dan denk ik dat ook Basamid terugkomt.”

’Stoom injecteren werkt perfect, maar te langzaam’

Wat vindt u van stomen als alternatief?

„We hebben 10-12 ha stomen geprobeerd bij verschillende boomkwekerijen in Pinneberg. Het functioneert perfect als de stoom in de bodem wordt geïnjecteerd, maar het gaat te langzaam: niet meer dan 150 m/uur, bij een werkbreedte van 1 m. De machine kan wel sneller lopen, maar dan wordt de temperatuur niet hoog genoeg in de bodem. Hoe langzamer, des te dieper komt de stoom, maar des te meer olie verbruikt de machine. Bij 150 m/uur is al 0,5-0,75 l/m2 bed nodig. Kwekers willen graag drie bedden per werkgang stomen, maar de grootste stoommachine van Duitsland produceert hier niet genoeg stoom voor. Er kan wel een grotere brander op, maar dan wordt de machine nog zwaarder dan dat ze nu al is. Dat is ook niet goed voor de bodem. Sowieso werkt het stomen niet als de grond te vochtig is. Daarom stomen we hier het liefst in april en mei, en in augustus en september.” In hoeverre werkt een Terraseed-mat tegen onkruid?

„Ik twijfel of zo’n mat met verschillende soorten boomzaden werkt, omdat boomzaden een bepaalde vochtigheid hebben. Er is een gevaar dat het papier vocht onttrekt aan de boomzaden, waardoor ze in secundaire rust kunnen komen. En dan kiemen ze dus niet. Met groentezaden werkt Terraseed wel, omdat die zaden droog zijn. De matten zullen geen bodemstimulering geven, omdat ze puur op de grond worden gelegd. Door Basamid of door stomen wordt de bodem wel gestimuleerd om gekiemde boomzaden goed te laten doorgroeien. En met €1/m2 vind ik Terraseed wel erg duur. Ook voor die prijs kan je dus beter gaan stomen.”

26

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

„Van bovenaf afbranden kan wel, als alternatief voor Gramoxone. Het is ook mogelijk om infraroodwarmte door de grond te spitten. Drie bedrijven in Pinneberg gebruiken hiervoor nu zo’n machine van CultiClean en dat werkt redelijk. Maar de machine moet nog worden aangepast voor het spoor van onze zaaibedden, dat is 1,5 m. De machine is ontwikkeld voor de groenteteelt waar het spoor 1,8 m is. Stenen in onze grond zijn het grootste probleem met die machine, want die draait met frezen door de grond, waardoor ze kapotgaan. En voor grootschalig gebruik heb je wel een gastank van 1.000 kg nodig. Je hebt dan een vergunning nodig om ermee over de weg te rijden, want al dat gas is zó explosief.” Wat is er in Duitsland nog mogelijk met herbiciden?

„Gramoxone is er niet meer, Reglone ook niet meer. We kunnen wel 1 l/ha Roundup gebruiken, zonder water. Maar een fijne nevel met een laagvolumesysteem verspuiten, dat gebruiken we in Duitsland niet zoveel. Onkruid bestrijden met alleen Basta en Finale, dat wordt moeilijk. We hebben in Duitsland ook nog wel Butisan, maar veel van zulke middelen mogen we altijd maar één keer of enkele keren per jaar toepassen. Hier speelt dus geen heretikettering. We onderzoeken wel bodemherbiciden die in de landbouw zijn toegelaten, op hun werking in de bosplantsoenteelt. Voor nieuwe middelen kijken we altijd naar de landbouw, kan het middel wel of niet in onze teelt? Als we er tien beproeven, zit er altijd wel één goed middel bij.”

’Voor nieuwe middelen kijken we altijd naar de landbouw’

En hoe staat het met fungiciden en insecticiden?

„In Duitsland hebben we nog goede middelen beschikbaar, bijvoorbeeld tegen valse meeldauw in rozen. In Nederland praat iedereen nu over het gebruik van plantversterkers. Die hebben we wel in onderzoek, maar we zijn nog niet gedwongen om die te gebruiken. Dit jaar onderzoeken we wel nieuwe middelen tegen echte meeldauw, tegen beukenbladluis en tegen taxuskever.” Hoe wordt Duitse grond vruchtbaar gehouden?

„We hebben organische meststoffen geprobeerd, maar hier is nog altijd stalmest verkrijgbaar, dus we gebruiken stalmest. De Duitse bemestingswet schrijft geen regels voor per cultuur. Het stikstofgebruik wordt hier bijvoorbeeld pas over drie jaar berekend, en hoge fosfaatcijfers

Buitenland

voor teeltproblemen’ in de grond hebben we hier nog nooit gehad. Omdat we nog stalmest hebben, hoeven we ook geen compost te gebruiken. Daar hebben wij in de boomkwekerij trouwens slechte ervaringen mee, want hier zitten zware metalen in compost.” Welke groenbemesters werken volgens u het best tegen aaltjes?

„Tagetes is een blijver in Pinneberg, hier ligt nu 300-400 ha. Tagetes is wel nodig, want maïs en nematoden zijn hier een probleem. Japanse haver werkt niet tegen nemato-

den, en Miscanthus ook niet, zo zagen we hier in proeven. Ook bladrammenas werkt niet tegen nematoden in de boomkwekerij, dit gewas brengt alleen groene massa in de bodem. Maar met biomassa hebben we in Duitsland een ander probleem: kwekers kunnen minder land huren omdat dit in gebruik is voor biogasproductie.” <

Op de volgende pagina’s worden enkele actuele praktijkproeven in Pinneberg belicht

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

27

Tekst en Foto’s: Arno Engels

Praktijkproeven in Pinneberg Onder leiding van Heinrich Lösing voert de Versuchs- und Beratungsring (VuB) allerlei praktijkonderzoek uit in Pinneberg. Een selectie van vier proeven: geschiktheid van Amerikaanse esdoorns, gevoeligheid van essen voor essentaksterfte, bescherming van bosplantsoen tegen kever, en toepasbaarheid van herbiciden uit de landbouw.

Herbiciden uit de Duitse landbouw De VuB voert niet alleen onderzoek op het eigen proefveld

Zo ligt er een herbicidenproef bij een zaailingenkweker van

uit, maar ook op boomkwekerijen in de regio Pinneberg

Abies nordmanniana.

(320 bedrijven bepalen en financieren het werk van de VuB).

Op twee lange zaaibedden wordt de bestrijding onderzocht van twintig verschillende contact- en bodemherbiciden die in de Duitse landbouw zijn toegelaten. De contactherbiciden zijn dit groeiseizoen, na opkomst van de Nordmann-zaden, al vier keer in een lage dosering gespoten. Een hogere dosering wordt niet toegepast, omdat er dan gewasverbranding optreedt. Begin juli lieten de proefbedden enorme verschillen zien. Door sommige behandelingen waren er vrijwel geen onkruiden zichtbaar, alleen jonge Nordmann-zaailingen die goed aan de groei waren. Andere behandelingen hadden daarentegen weinig of helemaal geen effect op het onkruid; dat begon de Nordmann al behoorlijk te overheersen. Wellicht kunnen de goedwerkende herbiciden uit de Duitse landbouw ook worden toegelaten in de Duitse boomteelt. Voor de VuB vormt die landbouw in elk geval een belangrijke bron van nieuwe middelen. De tuinbouw is volgens Heinrich Lösing een te kleine sector voor fabrikanten van middelen. Eén op de tien middelen uit de landbouw zouden ook voor de boomteelt geschikt

Veel onkruid of vrijwel geen onkruid: de herbicidenproef toont enorme verschillen.

zijn, aldus de bedrijfsleider van de VuB.

Bosplantsoen beschermen tegen kever Op het proefveld van de VuB is een aantal rijen Picea abies uitgeplant, waarbij de stammetjes zijn beschermd met drie producten. Het eerste product is een speciale was die in Noorwegen is ontwikkeld (Norsk Wax) voor onder andere de bosbouw. Het tweede (foto) is een wit kartonnen kokertje uit Zweden genaamd MultiPro. En het derde product is amper te zien aan de Nordmann-planten, maar het heet Conniflex en het is een Zweedse coating op basis van zand. De bedoeling van al deze drie producten is dat ze het bosplantsoen beschermen tegen de dennensnuitkever (Hylobius abietis). Met name in de Scandinavische bosbouw zorgt deze kever voor grote problemen, door te vreten aan jonge aanplant van vooral Picea abies en Pinus sylvestris, maar ook andere naaldhoutsoorten. Alleen al de Zweedse bosbouw zou jaarlijks honderden miljoenen euro’s schade oplopen door het gevreet. De grootste bosbouwer van Zweden, Sveaskog, heeft daarom Conniflex laten ontwikkelen voor zijn bosplantsoenkwekerij Svenska Skogsplantor. Deze laatste kan per jaar al miljoenen planten coaten met dit (biologische) product.

28

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

De kokertjes moeten voorkomen dat de dennensnuitkever aan de bast vreet.

Buitenland

Amerikaanse esdoorns testen Op het proefveld van de VuB staat een bijzondere collectie bomen opgeplant: zestien verschillende variëteiten van Acer rubrum en vier van A. x freemanii, meestal met vijf stuks en soms met vier stuks per variëteit. Het zijn allemaal esdoorns die oorspronkelijk in Amerika zijn gevonden, geselecteerd danwel ontwikkeld. Vele zijn nieuw voor Europa. Heinrich Lösing heeft vroeger in de Amerikaanse boomkwekerij gewerkt en onderhoudt sindsdien contact met kwekers en winners. Tien jaar geleden nam hij kleine stekjes van de Amerikaanse variëteiten mee naar Duitsland, om ze door te kweken en te vermeerderen voor een vergelijkend sortimentsonderzoek. De bomen voor dit onderzoek zijn in 2010 opgeplant. Lösing onderzoekt welke variëteiten de beste bladkleuren vertonen, gedurende het groeiseizoen, maar zeker ook in de herfst, omdat de herfstkleur de grootste sierwaarde is van A. rubrum en A. x freemanii. Belangrijk is dan wel een zekere pH-tolerantie. Als de pH van de grond hoog is, kunnen diverse rode esdoorns Twintig verschillende Amerikaanse bomen worden getest op bruikbaarheid voor Europa.

namelijk bladchlorose vertonen: ongewenste bladverkleuring. Sinds 2010 laten de opgeplante esdoorns wel verschillen zien,

maar Lösing kan nog niet zeggen welke variëteiten het best uit de bus komen. Daarvoor zijn nog meerdere onderzoeksjaren nodig. De zestien van A. rubrum zijn als volgt: ’Autumn Flame’, ’Autumn Radiance’, ’Bow Hall’, ’Brandywine’, ’Embers’, ’Fairview Flame’, ’Frank Jr. (Redpointe), ’Franksred’ (Red Sunset), ’Karpick’, ’New World’, ’October Glory’, ’Red Rocket’, ’Scanlon’, ’Somerset’, ’Sun Valley’, ’Northwood’, ’Summer Red’ en ’Schlesingeri’. Van A. x freemanii zijn deze vier in onderzoek: ’Armstrong’, ’Celzam’ (Celebration), ’Jeffersred’ (Autumn Blaze) en ’Marmo’.

Essen kunstmatig besmet met Chalara Sinds 2009 onderzoekt Heinrich Lösing een groot Fraxinussortiment op gevoeligheid voor Chalara fraxinea, de schimmel die essentaksterfte veroorzaakt. Vorig jaar bracht hij de eindresultaten naar buiten van onderzoek naar de natuurlijke besmetting. Eén variëteit van Fraxinus excelsior bleek zeer gevoelig te zijn voor de ziekte: ’Jaspidea’. In het onderzoek vertoonde deze gemiddeld tien ziekteplekken per boom. ’Jaspidea’ wordt echter niet veel toegepast, het is er een voor liefhebbers. Essen die veel belangrijker zijn voor het vak, waaronder F. excelsior en de variëteiten ’Atlas’, ’Diversifolia’ en ’Westhof’s Glorie’, bleken veel minder gevoelig, maar die vertoonden nog wel gemiddeld twee ziekteplekken per boom. ’Geessink’ en F. angustifolia ’Raywood’ bleken nog minder gevoelig (gemiddeld één ziekteplek per boom), terwijl F. americana, F. ornus en F. pennsylvanica ongevoelig bleken voor natuurlijke besmetting. De onderzochte essen staan nog steeds op het proefveld van Een deel van het essenproefveld. De dode planten zijn zaailingen van Fraxinus excelsior.

de VuB. Drie jaar geleden zijn daar nog meer essen opgeplant, om te onderzoeken hoe ze reageren op een kunstmatige besmetting. Dit is gedaan middels het chipbudden van

zieke essen, op diverse takken van gezonde essen. Er zijn al duidelijke verschillen in aantasting zichtbaar. Wederom blijken F. excelsior en variëteiten hiervan het meest gevoelig te zijn. Zaailingen van F. excelsior, die ter controle tussen alle andere essen waren geplant, zijn inmiddels of bijna afgestorven. Omdat dit onderzoek naar kunstmatige besmetting nog loopt, zijn er nog geen eindresultaten te melden. De opplant bestaat uit verschillende variëteiten van vele soorten Fraxinus: americana, angustifolia, bungeana, excelsior, hupehensis, longicuspis sieboldiana, manshurica, nigra, ornus, oxycarpa, pennsylvanica, sieboldiana en texensis.

< De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

29

VRAAG EN AANBOD

8 augustus 2014 nummer 16

Mail uw Vraag & Aanbod voor donderdag 17.00 uur naar: svstraffic@bdu.nl of bel naar Verkoop Boomkwekerij 0342494889

Het adres voor uw

gewortelde stek van heesters en coniferen in stekplaten Uitgebreid assortiment in laan- en sierbomen, fruitbomen, spillen, dakplantanen en leilindes (vormbomen).

Ook voor cahl tuewn! stekopdra

ZOWEL IN DE VOLLE GROND ALS IN CONTAINER Het juiste adres voor de beste kwaliteit! Kijk op onze website voor meer informatie:

www.mabo.nl

MABO KWEKERIJEN Achterstraat 12 6668 AA Randwijk tel: 0488-491271 fax: 0488-491342 e-mail: info@mabo.nl

Wilt u ook adverteren op de Plantenbeurs pagina? Bel: 0342-494889

• Productie van stek op contractbasis • Specialiteit grote series • Hoogwaardige kwaliteit • Gegarandeerde Leverbetrouwbaarheid

Sterk in Stek!

STEKCULTURES BV

GOMMELSTRAAT 2 • 5074 NG BIEZENMORTEL TELEFOON: 0135113396 • FAX: 0135114183 GSM: 0651222823 EMAIL: INFOHECOSTEKCULTURES.NL INTERNET: WWW.HECOSTEKCULTURES.NL

100.000 NORDMAN KERSTBOMEN 1ste keus - alle maten

Te bekijken in de Ardennen J. & A. DE SMEDT Kleine Hinckstraat 3 2880 Hingene (Bornem) Prov. Antwerpen - België GSM: (032) 0475.41.80.49 E-mail desmedt-gijsels@telenet.be

Gewasbescherming

Tekst: Ketura Haveman Foto: Cultus Agro Advies

Rouwmug biologisch goed te bestrijden Varenrouwmug is een insect die vooral in de stekfase van de teelt grote schade kan aanrichten. PPO deed onderzoek naar effectieve biologische bestrijdingsmogelijkheden. Daaruit bleek dat nematoden het beste resultaat geven.

Op de gele vangplaat is aanwezigheid van varenrouwmug goed zichtbaar.

Varenrouwmuggen (Sciaridae) komen in kassen zeer algemeen voor. De volwassen exemplaren kunnen hinderlijk zijn als ze in grote aantallen voorkomen, maar ze veroorzaken geen schade. De larven van de rouwmug doen dat wel. Een vrouwtje legt na paring zo’n 1.000 eieren in groepjes van 200 op vochtige grond. Bij 25ºC komen deze eitjes na twee tot drie dagen al uit, bij 15ºC duurt dit ongeveer negen tot twaalf dagen. Eenmaal uitgekomen, doorloopt de larve in een kleine maand tijd vier larvale stadia. Gedurende deze periode voeden ze zich met organisch materiaal, schimmels en wortels. Bij volwassen planten met een gezond en goed ontwikkeld wortelstelsel zorgt de varenrouwmug zelden voor schade. In de beginfase van de teelt zijn planten echter wel gevoelig

en kunnen de larven van de rouwmuggen voor grote schade zorgen. De larven boren zich in de wortel of stengel van de stekken, zaailingen of jonge planten. Deze aangevreten plekken zijn invalspoorten voor schadelijke schimmels, bacteriën en virussen. Zowel de larven als de volwassen muggen worden ervan verdacht virussen, bacteriën en schimmelsporen te verspreiden.

Onderzoek PPO Boomkwekerij heeft in 2011 en 2012 onderzoek gedaan naar de biologische bestrijding van rouwmuggen. Er is een inventarisatie gedaan van mogelijke natuurlijk vijanden, er is gekeken hoe nematoden het beste kunnen worden toegepast en er is een zogenaamd openkweeksysteem ontwikkeld voor bodemroofmijten

om de effectiviteit te verbeteren. In de praktijk worden commercieel geproduceerde insectparasitaire nematoden en bodemroofmijten ingezet tegen rouwmuggen. De bestrijding is niet altijd optimaal. Er is in het onderzoek daarom gekeken hoe de nematoden en bodemroofmijten efficiënter konden worden ingezet. Uiteindelijk bleek bij een optimale toepassing de werking van de nematoden Steinernema feltiae het beste. Zowel zes toepassingen van 0,25 miljoen/m2 met een interval van een week als drie toepassingen van 0,5 miljoen/m2 met een twee weken interval gaven de beste resultaten. Drie toepassingen van 0,5 miljoen/ m2 met een interval van een week gaven een minder goed resultaat. Het aantal uitgespoelde aaltjes bleek in alle gevallen minimaal te zijn. Bij de twee optimale toepassingen liep het aantal rouwmuggen op de vangplaat in zes weken tijd terug naar nul. Voor een optimale werking van bodemroofmijten tegen rouwmuggen is het belangrijk dat de roofmijten zich kunnen vestigen en reproduceren. Als ze zich niet kunnen vestigen en reproduceren, moet herhaaldelijk nieuwe roofmijten worden ingezet wat behoorlijk kostbaar is. Bovendien zijn ze na vestiging effectiever in hun bestrijdende werking. Het aanbrengen van een toplaag blijkt de vestiging en populatieopbouw van bodemroofmijten sterk te verbeteren. Met een toplaag is de populatiedichtheid na negen weken al zichtbaar. De populatiedichtheid van bodemroofmijt Hypoaspis aculeifer is dan al drie maal groter, die van Macrocheles robustulus is zelfs elf keer hoger. Bodemroofmijt M. robustulus heeft uiteindelijk een effectievere bestrijding dan de vaak ingezette H. aculeifer en H. miles. < De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

31

Foto: DLV Plant

Sturen op weerbare laanbomen Om te voorkomen dat planten worden aangetast door schimmels, wordt er preventief gespoten. Momenteel zoeken kwekers naar preventieve oplossingen zonder chemie.

Hans Smeets DLV Plant h.smeets@dlvplant.nl

De preventieve bestrijding van meeldauw met een minimale inzet van chemische middelen in eik wordt door de meeste laanboomkwekers als lastig ervaren. In NoordBrabant werken diverse boomkwekers met compostthee, maar dit product alleen blijkt in de praktijk onvoldoende bescherming te bieden tegen echte meeldauw. Wel zien we dat de fungiciden die ingezet kunnen worden tegen meeldauw, een betere werking hebben als ze in combinatie worden gespoten met compostthee. Spuitzwavel heeft een prima werking indien dit middel regelmatig wordt gespoten. In combinatie met andere middelen kan dit product worden meegenomen in de strategie om planten te beschermen tegen meeldauw. Indien er een hoge meeldauw druk is en er een aantasting wordt waargenomen, kan er worden gespoten met middelen zoals Nimrod en Folicur. Vaak wordt er gespoten met een combinatie van Flint en Nimrod. Houd er rekening mee dat deze middelen nog maar enkele malen per jaar gespoten mogen worden, zie het wettelijk gebruiksetiket.

Hormonen en meststoffen Als alternatief van chemie wordt ook geke-

Door de plant sterker te maken, kunnen kwekers met een minimale hoeveelheid chemie meeldauw toch de baas blijven.

32

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

ken naar plantenhormonen. Planten kunnen zelf hormonen aanmaken waarmee ze zich kunnen verdedigen tegen aanvallers. Jasmonzuur, salicylzuur en ethyleen zijn enkele van deze hormonen. Bekend is dat er plantaardige plantenextracten zijn die de aanmaak van deze hormonen stimuleren. Naast deze plantenhormonen is voeding heel belangrijk in de afweer tegen schimmels en bacteriĂŤn. Gezonde planten maken organische verbindingen aan als schimmels zoals meeldauw proberen in te dringen. Voor het aanmaken van deze verbindingen heeft de plant voedingselementen nodig zoals calcium, koper, zink, ijzer en mangaan. In de praktijk blijkt dat een combinatie van toepassingen een goede preventie kan geven tegen schimmels zoals meeldauw in eik. Informatie hierover is te vinden op de website www.bomenvoordetoekomst.nl. Naast planthormonen en een goede voeding van de plant blijkt silicium een meerwaarde te kunnen bieden om de plantencellen weerbaarder te maken tegen schimmelziekten. Tijdens de innovatiedag, die bij Boomkwekerij Ebben op 11 september gehouden wordt, kunnen boomkwekers, maar ook afnemers zelf ervaren hoe de gewassen hierop reageren. <

Teeltadvies

Let op schimmels in heesters Door het wisselvallige weer in combinatie met hogere temperaturen zijn er dit jaar meer schimmelproblemen.

Nico Geurts Groeibalans nico@groeibalans.nl

Echte meeldauw komt op dit moment in veel gewassen voor, bijvoorbeeld in Rosa, Symphoricarpus, Hydrangea, Prunus, Spirea en Magnolia. Om de plant weerbaarder te maken, kan er worden gewerkt met compostthee. Voeg wel een calcium en magnesiumbladmeststof toe om de pH in de plant wat hoger te krijgen. Curatief werken Nimrod en Folicur het best. Bij hardnekkige meeldauw worden goede resultaten behaald met een mengsel van Nimrod of Folicur met Flint of Ortiva. Door het warme weer en de vochtige nachten is er ook een toename van valse meeldauw in diverse gewassen. Op het blad zijn dan lichtgele tot geelgroene vlekken zichtbaar die scherp begrensd worden door de nerven. Na verloop van tijd wordt schimmelpluis aan de onderzijde zichtbaar, dat met zijn sporen voor verdere verspreiding van deze lastige ziekte zorgt. Zware aantastingen kunnen groeiremming en zelfs bladval veroorzaken. In Hypericum, Rubus en Laburnum ontstaat door de hoge schimmeldruk meer roest, soms ook bij de roestarme soorten. Preventieve middelen zoals Daconil of Maneb zijn

niet meer toegelaten, daarom kan alleen Flint , Ortiva of Signum worden ingezet. Deze middelen zijn wel vatbaar voor resistentie. Fubol Gold kan ook preventief tegen roest worden ingezet. Curatieve middelen zijn Folicur en Tilt. Deze komen allemaal uit dezelfde chemische groep. Bij Hypericum voor de snij werkt Tilt ook remmend. Uit de praktijk blijkt dat roest zich in de loop der jaren wat aangepast heeft, waardoor roestresistente soorten toch in de roest lopen. Het is daarom raadzaam om deze soorten ook preventief mee te nemen. Bladvlekkenziekte is het gevolg van verschillende schimmels en bacterieën, die vlekken op het blad kunnen veroorzaken bij gewassen. Geef alleen ’s morgens water en zorg ook voor een goede bemesting met alle benodigde mineralen in de juiste verhouding. Verder kan door regelmatig met een plantversterker te spuiten een aantasting worden voorkomen of beperkt. Met de toename van schimmeldruk en tegelijkertijd minder mogelijkheden van gewasbeschermingsmiddelen, moeten we met zijn allen toe naar meer weerbaar kweken. <

Wees alert op varenrouwmug in najaarsstek De komende periode wordt weer veel heester- en coniferenstek gemaakt. Wees daarbij alert op varenrouwmug, want die kan voor grote schade zorgen in de stekperiode.

Dorus Rijkers Cultus AgroAdvies dorusrijkers@cultus.nl

Augustus is begonnen en de daglengte en lichtintensiteit zullen de komende maanden flink afnemen. Juist in deze periode wordt veel stek gemaakt van heesters en coniferen. De beworteling van najaarsstek duurt vaak relatief lang door de kortere dag. Voor de varenrouwmug (Sciara spp.) een ideale periode om zich te ontwikkelen. Varenrouwmug is een kleine mug, waarvan met name de larve zeer schadelijk is. Deze larven voeden zich met callus, waardoor beworteling van het stek moeilijk wordt. De larve is goed te herkennen. Hij bevindt zich meestal in de toplaag van de bodem en is maximaal 5 mm groot, crèmewit of glazig van kleur met een kenmerkende zwarte kop. De mug is goed waar te nemen op gele vangplaten die net boven het gewas, onder de stektunnel hangen. Bedrijfshygiëne is zeer belangrijk in het voorkomen van plagen als varenrouwmug. Als u kiest voor een biologische strategie moet u preventief te werk gaan. Hiervoor kunnen bodemroofmijten worden uitgestrooid over de bodem, dus niet in het gewas. De ervaring is over het algemeen goed met

bijvoorbeeld Hypoaspis miles (ook wel: Stratiolaelaps scimitus) of met Macro-mite (Macropheles robustulus). In beide gevallen kunt u de roofmijten het beste uitstrooien in een gevulde stektunnel direct na wegsteken. Zowel voor Hypoaspis, als voor Macro-mite geldt een dosering van 250 stuks/m2. Indien u gebruikmaakt van bodemroofmijten, houd dan rekening met de neveneffecten van gewasbeschermingsmiddelen op de roofmijt.

Curatieve aanpak Denk ook na wat u doet aan curatieve bestrijding. Als u preventief gebruikmaakt van roofmijten, dan kunt u curatief aaltjes inzetten op het moment dat u alsnog varenrouwmuglarven waarneemt. Steinernema feltiae is hiertoe in de komende maanden het meest effectief in de stekafdeling. Gebruik 0,5 miljoen aaltjes per vierkante meter. S. feltiae is actief vanaf ongeveer 11°C bodemtemperatuur, maar het optimum ligt rond de 20°C. Als u uw stek wegzet onder lagere temperatuur, verhoog dan de aaltjesdosering. <

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

33

Tekst: Jan Hendriks Foto: Persbureau Noordoost

Stadskwekerij blaast laatste adem Meer dan een halve eeuw geleden beleefden stadskwekerijen hoogtijdagen. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog vond de wederopbouw van steden mede plaats met zelf gekweekte bomen en planten. Met de sluiting van de gemeentelijke kwekerij in Zwolle lijkt het fenomeen ’stadskwekerij’ aan het eind van haar Latijn. „Het is niet meer rendabel om zelf bomen te kweken”, zo vat Tsjerk Jelsma, adviseur groen, het besluit van de gemeente Zwolle samen om de stadskwekerij per 1 mei te sluiten. Tot 2008 werden er jaarlijks 2.000 bomen van de stadskwekerij in de stad geplant. In de hoogtijdagen wel 3.000 bomen. „Vorig jaar waren het er slechts 300”, aldus Jelsma, die aangeeft dat de economische recessie zeker een rol speelt. „Hierdoor is de expansie van Zwolle, als groei-

34

De Boomkwekerij 16 (8 augus us 2014)

stad, bijna tot stilstand gekomen.” Voor de crisis kon de stadskwekerij de opkweek van spillen goed plannen. In samenspraak met ontwerpers en beheerders was een sortimentboek samengesteld, waaruit landschapsarchitecten konden kiezen. Op basis van de hoofdstructuren van de uitbreidingslocaties was precies bekend welke soorten per project gebruikt zouden worden. „Het ging dan veelal om eiken, lindes en essen. Maar men kon bij-

voorbeeld ook kiezen uit twee soorten malussen.” Met de economische recessie werden projecten echter steeds meer uitgesteld en zelfs afgeblazen. „Spillen, die we twee tot vier jaar voor oplevering van een project neerzetten op de stadskwekerij, bleven hierdoor staan en werden te dik en daardoor te duur”, legt Jelsma uit. Omdat een overheidsorganisatie niet aan particulieren mag verkopen, is dit voor een stadskwekerij geen optie om mogelijke verliezen te dekken. Gedurende een korte periode vestigde de stadskwekerij haar hoop op samenwerking met andere gemeenten. Jelsma: „Even had het er de schijn van dat gemeenten verplicht zouden worden om plantmateriaal duurzaam in te kopen. Omdat wij al in 2001 zijn gestart om alleen

Markt

uit maar bomen te planten met een EKO-keurmerk, zou dit ons de kans bieden om voor andere gemeenten te kweken.” Politiek Den Haag zette dit ecologisch plan echter niet door, met als resultaat dat de levering aan collega-gemeenten beperkt bleef tot een partij van driehonderd eiken aan de gemeente Boxtel.

Arbeidsintensief Afgezien van een dalende vraag naar bomen, signaleert Jelsma een andere ontwikkeling die het stadskwekerijen lastig maakt. „Het is steeds moeilijker geworden om te concurreren met boomkwekerijen. De concurrentie tussen boomkwekers is hevig en de prijzen zijn de laatste jaren sterk gedaald. Daar kun je het zelf niet voor kweken.” De buitenwacht heeft volgens Jelsma over het algemeen weinig oog voor het arbeidsintensieve karakter van een stadskwekerij. „Er gaan veel manuren zitten in het begeleiden van de opkweek tot leverbare boom.” Als gevolg van een teruglopende vraag en mechanisatie was het aantal eigen FTE’s van de stadskwekerij in Zwolle al gereduceerd van vier naar één, aangevuld met hulp via de Wet Sociale Werkvoorziening. „Eén van de gevolgen is dat specialistisch werk in de knel komt. Kwalitatief goed snoeien tijdens de opkweek is bijvoorbeeld echt vakwerk en vraagt om andere kwaliteiten dan snoeien als onderdeel van beheer.”

Meer flexibiliteit In de toekomst betrekt de gemeente Zwolle haar bomen volgens Jelsma bij vier of vijf vaste leveranciers. De adviseur groen ziet zowel voor- als nadelen ten aanzien van de nieuwe

In de afgelopen winter werden de laatste bomen weggehaald bij de stadskwekerij van Zwolle. De kwekerij is sinds 1 mei gesloten.

situatie. „Het is natuurlijk fantastisch dat je ’s ochtends kunt rooien op eigen kwekerij. Nog dezelfde dag is de boom geplant op zijn nieuwe bestemming. Met een minimum aan transport heb je de zekerheid van minimale inboet en een maximale slagingskans.” Hier staat tegenover dat de nieuwe situatie meer flexibiliteit met zich meebrengt. „Je kunt nu gaan shoppen en bent niet meer gedwongen om te kiezen uit die bomen, die je zelf hebt staan en weg moeten omdat ze te groot worden.” Ook de planningsperiode wordt aanzienlijk verkort doordat bomen in de nieuwe situatie slechts een maand tot één jaar van tevoren hoeven te worden ingekocht. Jelsma: „Als we zeker weten dat een project doorgaat, proberen we het benodigde sortiment een half jaar van tevoren vast te leggen.”

Concurrentie Ook buiten Zwolle verbaast niemand zich er over dat het fenomeen stadskwekerij op haar laatste benen lijkt te lopen. Corné Leenders, accountmanager bij Boomkwekerij Udenhout, heeft al veel stadskwekerijen zien verdwijnen. „Het is onontkoombaar. Het kweken van bomen is arbeidsintensief en de grond die je ervoor nodig hebt, is kostbaar. Daar komt nog bij dat het moeilijk is om goede vakmensen te vinden en te binden aan een stadskwekerij.” Volgens Leenders is het voor een stadskwekerij nagenoeg onmogelijk om te concurreren met grote boomkwekerijen. „Een stadskwekerij kan maar een smal en ondiep assortiment aan. Vergelijk dat eens met het sortiment van een grote kwekerij. En als je echt alle kosten omslaat over de bomen op die paar hectare die een stadskwekerij groot is, dan kan het eigenlijk financieel niet uit. Waar op een grote boomkwekerij bijvoorbeeld alle vormen van mechanisatie in eigendom zijn, moet een stadskwekerij dit steeds inhuren.”

ACHTERGROND

Bestaansrecht met andere invulling Het aantal stadskwekerijen is op één hand te tellen. Sommige danken hun bestaansrecht aan een afwijkend concept. Zo heeft Amsterdam een aanbesteding gedaan voor de ontwikkeling van een stadskwekerij op een terrein van 2 ha. Het resultaat is een samenwerking tussen een hoveniersbedrijf en twee boomkwekerijen, die voor vier jaar de aanplant en het onderhoud verzorgen. De stadskwekerij wordt tevens ingezet om schoolkinderen lesmiddagen over groen aan te bieden. Op de stadskwekerij in Vlagtwedde (Gr) worden bomen en planten gekweekt voor de eigen gemeente, evenals groenten ten behoeve van de Voedselbank. Werkzoekenden kunnen zich op deze kwekerij met behulp van een opleiding van TerraNext bekwamen in het vak van hovenier.

Ook Leenders begrijpt dat het planningsproces van het kweken van bomen niet eenvoudig is voor een gemeente. „Men moet nu starten met de opkweek om over enkele jaren te kunnen leveren. Tel daarbij op dat veel projecten worden uitgesteld.” Meer dan eens maakte Leenders mee dat de straten bij een nieuwbouwproject werden omzoomd door lindes, terwijl de stadskwekerij vol stond met eiken. „Architecten en stedenbouwkundigen tekenen graag andere soorten in dan wat er beschikbaar is.”

Geen krimp Volgens de accountmanager heeft de stadskwekerij in Zwolle het in feite nog lang volgehouden. „Hun focus op het EKO-keurmerk heeft hier absoluut bij geholpen.” Leenders heeft de indruk dat het met de teruglopende vraag bij gemeenten wel meevalt. Boomkwekerij Udenhout, dat diverse gemeenten belevert, ervaart eerder een groei dan een krimp in de gemeentelijke vraag. „Bomen zijn toch de gordijnen van een woonwijk. Daar wordt niet snel op bezuinigd.” < De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

35

Foto’s: Ketura Haveman, Arno Engels, Sandra Sanders

P RO D U C TA N A LYS E

De afzet van Buxus kon beter Kwekers van Buxus noemen de afzet van hun product moeizamer dan voorgaande jaren. Toch zijn zeker niet alle kwekers ontevreden. Door het warme voorjaar was het verkoopseizoen bijvoorbeeld langer dan vorig jaar. Ziektedruk zorgt op veel plaatsen nog wel voor problemen. Over de afzet van Buxus dit voorjaar zijn wisselende geluiden te horen. Kweker Rob van den Beucken noemt het jaar tot begin juli ’best goed’. Het bedrijf moet het niet hebben van grote acties, maar juist van het leveren van diverse maten en vormen. „Wij doen veel daghandel waarbij klanten een sortiment van bollen, piramides en struiken bestellen. Deze daghandel heeft tot nu toe goed gelopen.” Het bedrijf heeft er dit jaar een aantal klanten bij gekregen en noemt dit jaar voor de afzet dan

een deel te wijten is aan het wegvallen van Baas Plantenservice vorig jaar. Bij FloraHolland zijn tot en met week 26 van dit jaar ruim 4 miljoen stuks verhandeld tegen 4,9 miljoen in dezelfde periode vorig jaar. De middenprijs steeg van €2,15 in 2013 naar €2,21 dit jaar. <

HANDELSSTEMMING

HOE LOOPT HET?

Optimisme over komende bomenexport

’Houtprijs beuk gedaald’

Klanten in het buitenland laten zich matig tot positief uit over hun bomenverkoop komend seizoen. Deze stemming proeven verkopers van verschillende Nederlandse boomkwekerijen die op zakenreis waren in Duitsland en andere landen. Maar hogere prijzen lijken weer moeilijk te realiseren.

Dick Willemsen, verkoper van Combinatie Mauritz in Opheusden, is deze zomer inmiddels bij klanten in Duitsland en Oostenrijk geweest. Dat zijn boomkwekerijen en handelsbedrijven die bomen doorkweken danwel doorverkopen. Volgens Willemsen is de gemiddelde stemming onder die klanten overal hetzelfde: „Ze zijn positief en kijken vol vertrouwen naar het nieuwe seizoen, want de meesten hebben afgelopen seizoen toch redelijk gedraaid. En dat hoor ik ook van een collega die bij Engelse klanten is geweest.” Karel Visser van Huverba gaat nog naar Oostenrijk, maar deze verkoper keerde terug in Opheusden met een

36

ook beter dan vorig jaar. „Het areaal Buxus loopt nog steeds terug, dat verklaart misschien voor een deel dat we er klanten bij hebben gekregen”, aldus Van den Beucken. Een bedrijf dat het voor een deel moet hebben van actiematige verkoop is Van Lint bv. Volgens Jeroen van Gils is het seizoen tot het begin van de zomer goed geweest, maar had ook nog wel beter gekund. Door ziektedruk is een aantal ketens in mei een paar weken gestopt met de verkoop van Buxus. „Normaal gesproken zijn deze meiweken goed, maar qua omzet missen we daarvan nu zo’n tweeënhalve week. Het probleem was landelijk, dus bijkopen bij andere kwekers was geen optie”, zegt hij. In het algemeen klagen kwekers over prijsdruk die volgens hen voor

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

getemperd gevoel over Duitsland. „De verkoop in Duitsland zal gelijk zijn aan afgelopen seizoen. Nieuwe projecten zijn er mondjesmaat.” Over Denemarken en Zwitserland heerst bij Visser een beter gevoel. „De Denen zijn positief over het nieuwe seizoen, en in Zwitserland wordt de komende jaren nog volop gebouwd. Daar is beplanting bij nodig”, aldus de verkoper. Volgens Hanno Davids van J.H. Faassen-Hekkens uit Reuver ziet de bomenexport naar Duitsland er gunstig uit. „We krijgen meer aanvragen dan vorig jaar, en er wordt in Duitsland nog aardig gebouwd. Maar Duitse gemeenten zijn net zo rijk als Nederlandse.” De export naar voormalige Sovjetstaten is ongewis door de strijd in Oekraïne. „Het is afwachten”, meent Davids. „Hoe gaat Rusland reageren op de sancties van de EU?” <

Handel in week 30

Jan Coussement, Sylva

’Met volle moed het najaar in’ Handel in week 31

Hans Koster, R&G Export

Lees elke week beschouwingen over hoe de handel loopt op de boomkwekerij.nl

Markt & Afzet P RO D U C TA N A LYS E

Enthousiasme voor Heuchera lijkt wat af te nemen De verkoop van Heuchera liep bij veel vasteplantenkwekers iets terug. Enerzijds is dat aan de algeheel tegenvallende verkoop van vaste planten te wijten, anderzijds lijkt de hype rond Heuchera ook wat af te nemen.

Heuchera was afgelopen jaren een populair product. Als de verkopen bij vasteplantenkwekers bepalend zijn, lijkt dat nu iets op zijn retour te zijn. Kwekers zetten daar echter wel enkele kanttekeningen bij. Ten eerste valt de gehele verkoop van vaste planten dit jaar tegen, dus is het moeilijk in te schatten in hoeverre Heuchera afwijkt van deze tendens. Ten tweede lijken steeds meer perkplantenkwekers ook Heuchera op

te nemen in hun sortiment. Teruglopende verkopen bij vasteplantenkwekers, kunnen dus ook worden veroorzaakt door de grotere concurrentie in aanbod. Over een ding zijn alle kwekers het echter wel eens: het sortiment Heuchera is te groot. Veredelaars blijven nieuwe soorten ontwikkelen, maar daar zit de handel helemaal niet op te wachten, menen de kwekers. Heuchera wordt door kwekers vooral verkocht op kleur. De roodbladige soorten lopen het beste, naar groen is ook wel een redelijke vraag. De overige kleurtjes zijn meer nicheproducten met een beperktere afzet. De afzet van de roodbladige was dit jaar bij de vasteplantenkwekers behoorlijk stabiel, de vraag naar groen en de gele varianten nam iets af.

Als aandachtspunt wordt roest genoemd. De ziekte geeft in Nederland niet of nauwelijks problemen. In Engeland is de schimmel echter een steeds vaker voorkomend probleem in de teelt. Over resistentie van cultivars is tot op heden weinig bekend. <

LANGS DE KASSA

Gert Buitenhuis:

’Sommigen planten nu nog een hoekje aan’ Tuincentrum:

GroenRijk Den Ham Locatie:

Den Ham Medewerkers:

9

Hoe is het nu op het tuincentrum? „Het is rustig. We zitten midden in de bouwvak. Het is een kwestie van de buitenafdeling bijhouden, schoonmaken, snoeien, dode bloemen eruit halen. We verkopen overigens nog wel leuke dingen. Veel hortensia’s in pot, maar ook Hebe, vlinderstruiken, heide, Hibiscus. Sommige mensen ge-

bruiken de vakantie om in hun tuin nog een hoekje aan te planten.” En straks in het najaar, zijn jullie dan nog iets speciaals van plan? „In het najaar gebeurt er niet zoveel meer. We proberen met een minimale voorraad de winter in te gaan. Dat vind ik wel jammer. Mijn handen

jeuken dan, want er wordt heel mooi spul aangeboden. Maar de belangstelling van klanten is minimaal.” Wat zag u het eerste halfjaar aan trends? „Vaste planten in grote pot, daar is groeiende belangstelling voor, net als voor hortensia. Verder blijft de vraag groeien naar bladhoudende bomen. Mensen willen ’s winters meer groen zien. Bij de bomen doen de bekende soorten het goed, zoals Catalpa. Die is razend populair. De beuk wordt veel gebruikt voor hagen. Wat de kleuren betreft, zijn wit en blauw de populairste. Daar zoeken klanten gericht naar.” Zijn er wensen van klanten waar u moeilijk aan kunt voldoen? „Kant-en-klare rekken met klimop. Er is wel aan te komen, maar de prijs schrikt mensen af. Daarnaast vraagt men weleens naar soorten die in tvprogramma’s zijn gebruikt. Soms is het moeilijk om daar aan te komen, of ik heb er te weinig van nodig.” < De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

37

Laatste oproep projectideeën besteding PT-gelden boomkwekerij De Raad voor de Boomkwekerij brengt op dit moment projectideeën van boom- en vasteplantenkwekers in kaart. In de raad werken LTO Nederland Vakgroep Bomen en Vaste planten en Anthos samen. Omdat eind van dit jaar het Productschap Tuinbouw (PT) ophoudt te bestaan, nodigt de raad alle voormalig heffingsplichtigen uit om nog projectideeën voor onderzoek aan te dragen. Bij het PT is nog ongeveer €600.000 aan onderzoek te besteden. Er zijn steeds minder gewasbeschermingsmiddelen beschikbaar. Projectideeën zullen daarom te maken moeten hebben met plantgezondheid, zoals duurzaam middelenpakket, weerbaar gewas, slimme technologie en slimme teeltsystemen. Houd u rekening bij het indienen dat projecten hooguit drie jaar in beslag mogen nemen of binnen deze periode kunnen worden opgepakt in een vervolgtraject. Wellicht kunt u vanuit meerdere

teelten/gewassen gezamenlijk een idee indienen? Aarzel niet en neem contact hierover op met uw collega boom- en vasteplantenkweker(s). Het aanleveren van projectideeën kan nog tot uiterlijk 17 augustus en uitsluitend met het inventarisatieformulier dat te vinden is op www.zlto.nl/ptkoepelproject. Alleen digitaal ingevulde formulieren (in Word) worden in behandeling genomen. Heeft u een vraag over het invullen van het formulier? Neem dan contact op met Daan van Empel (daan.van. empel@zlto.nl, (0031) 6 295 202 56. Voor inspiratie verwijzen we u naar een recente uitzending van WDR over ’Blattgeflüster, Kluge Pflanzen teil 2’ op www1.wdr.de/fernsehen/wissen/ abenteuererde/indexabenteuererde100.html. Hoe kunnen we de signalen van planten beter benutten voor hun eigen bescherming?

Arbeidsmarktonderzoek Medio juli is het Arbeidsmarktonderzoek 2014 van start gegaan, een gezamenlijk initiatief van werkgeversorganisaties in de agrarische en groene sectoren. LTO Vakgroep Bomen en Vaste planten heeft mede voor dit onderzoek gepleit en hoopt dat u als boom- en vasteplantenkweker eraan meewerkt. Het doel is meer inzicht te krijgen in de in- en uitstroom van werknemers en bijvoorbeeld het soort opleidingen waar zij behoefte aan

D B m

38

v l V

V

De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

m

073 2173263

hebben. Onafhankelijk onderzoeksbureau Panteia in Zoetermeer voert het arbeidsmarktonderzoek uit. Tot 11 augustus worden bedrijven per e-mail benaderd. Daarna zal Panteia telefonisch contact opnemen om de vereiste respons te behalen. Al uw gegevens worden anoniem verwerkt en niemand krijgt de antwoorden te zien die gekoppeld zijn aan het bedrijf.

i m

LTO V @

Ondernemend besturen Bestuurders en hun werkzaamheden zijn vaak weinig zichtbaar of worden slecht gecommuniceerd. Weinig zichtbaar omdat het vaak om vertrouwelijke of lopende zaken gaat. Slecht gecommuniceerd omdat we er de tijd niet voor nemen. Contact met de leden is heel belangrijk maar gebeurt vaak te weinig. Leden houden je scherp en met twee voeten in de praktijk. Ik ben allereerst ondernemer en dan bestuurder. Wat ik doe voor de sector raakt ook mijn bedrijf. Dat maakt me resultaatgericht en soms fel. Maar in de ogen van collega-boomkwekers zouden we vaker de barricade op moeten. Misschien wel, maar de boomkwekerijlobby kan geen wetgeving afdwingen. Het is vaak zoeken naar de grootst mogelijke ruimte voor ondernemen binnen het groot maatschappelijk belang. En waar houd ik me dan zoal mee bezig? > Goede handelsvoorwaarden en het aanpakken van misstanden in de afzet, met name naar grote ketens en inkooporganisaties. > Eerlijke offerte, kwaliteitsomschrijving en naleving van leveringsafspraken in overheidsaanbestedingen. > De Groene Stad opnieuw vormgeven vanuit een samenwerking tussen LTO, VHG en Anthos. > Onderzoek samenbrengen en afstemmen zodat met het beetje geld dat nog besteed wordt het maximale rendement voor de boomkwekers bereikt wordt. > Het voorbereiden van Floriade 2022. > De politiek continu overtuigen van het belang van groen voor de omgeving maar vooral bedrijfsmatige ontwikkelruimte. Samenwerken met andere sectoren zoals akkerbouw, vollegrond en glastuinbouw om onze belangenagenda zo sterk mogelijk te maken. > Ondersteunen op het gebied van risicomanagement en duurzaam ondernemen. Verbeteren en verbinden van onderwijs met ondernemers. > Organiseren en ondersteunen van teeltstudiegroepen en studieclubs. Een greep uit de ballen die allemaal in de lucht worden gehouden. Niet alles lukt maar we blijven knokken. Henk Raaijmakers

Vice-voorzitter LTO Vakgroep Bomen en Vaste planten.

Service

Foto: Emiel van den Berg

TER OVERNAME AANGEBODEN BOOMKWEKERIJ

VAKTAAL

Te koop wegens geen opvolging + + + + + + + + + +

! " % !! ( # '! # % % ' $" "#! & % * # ! " #% & # ' # !!" & % # # %& %#& ! )"!#% "!#% * % & % # # ' $ % ' % % ( # % % ( $ % ( $ !" !! ! ' ( # " # ! !

dit is een uitdaging met een toekomst % $ # BDU % $ # % / # ! # & # 1299 !$% &$ 67 3770 AB # '

Marcel de Wagt Leeftijd: 49 Opleiding: HAS Den Bosch Bedrijf: kwekerij van opvallende vaste planten, Marcel de Wagt Plaats: Ven-Zelderheide

Is het nog druk op de kwekerij? â&#x20AC;&#x17E;De ergste drukte is inmiddels voorbij. Het begon dit jaar vroeg door het mooie weer. Sinds eind juni, begin juli is het echter rustiger aan het worden.â&#x20AC;?

AGENDA Binnenland 25 t/m 28 augustus Bestel- en

verkoopbeurs Cash&Carry days, Hengelo, Twenthe Plant twentheplant.nl 25 t/m 28 augustus Bestel- en verkoopbeurs Najaarsbeurs, Hengelo, Menkehorst www.menkehorst.nl 27 t/m 29 augustus Verkoopbeurs Groen-Direkt, najaarsbeurs, Boskoop www.groen-direkt.nl 27 t/m 29 augustus Verkoopbeurs Season Fairs Autumn, Boskoop, ITC-terrein floralisboskoop.nl 27 t/m 29 augustus Bestel- en verkoopbeurs Stolker Plants Fair, Boskoop www.stolkerplants.com 27 t/m 30 augustus Plantarium, Boskoop, ITC-terrein www.plantarium.nl

Buitenland 14 t/m 17 augustus Flora

Olomouc, Olomouc, TsjechiĂŤ www.flora-ol.cz 21 t/m 23 augustus Boomkwekerijbeurs en symposia Farwest Show, Oregon, Verenigde Staten farwestshow.com 26 en 27 augustus Najaarsbeurs voor o.a. boomkwekerijproducten Florall, Gent, BelgiĂŤ www.floral.be 28 t/m 30 augustus Green is Life, Warschau, Polen www.greenislife.pl 28 t/m 30 augustus Flowers IPM, Moskou, Rusland ipm-moscow.com

31 augustus t/m 2 september

Spoga+Gafa, Keulen, Duitsland www.spogagafa.com 2 en 3 september Four Oaks, Lower Withington, Engeland fouroaks-tradeshow.com

Bijdragen Meer informatie op: DeBoomkwekerij.nl/Tips

Bijdragen voor de service-paginaâ&#x20AC;&#x2122;s kunnen worden gestuurd naar Redactie â&#x20AC;&#x2DC;De Boomkwekerijâ&#x20AC;&#x2122;, Postbus 9324, 2300 PH Leiden, e-mail: boomkwekerij@hortipoint.nl.

Heeft u ook in het najaar nog verkoop? â&#x20AC;&#x17E;In principe verkoop ik ongeveer tweederde in de periode tot juli en eenderde van mijn afzet zit er nu nog aan te komen.â&#x20AC;? Hoe loopt de afzet dit jaar? â&#x20AC;&#x17E;Ik verwacht uiteindelijk dat mijn afzet dit jaar vergelijkbaar zal zijn met afgelopen jaren. Gezien de omstandigheden ben ik daar erg tevreden mee.â&#x20AC;? Heeft u uitsluitend huisverkoop? â&#x20AC;&#x17E;Op donderdag, vrijdag en zaterdag verkoop ik aan huis en ik sta ook op een aantal plantenbeurzen. Een deel van mijn planten gaat echter naar hoveniers en ontwerpers, waarvoor ik de beplantingslijsten compleet maak.â&#x20AC;? Waar komen uw klanten vandaan? â&#x20AC;&#x17E;De consumenten die de kwekerij bezoeken, komen van heinde en verre, zowel uit Nederland, BelgiĂŤ als Duitsland. Mijn afnemers zijn

Sortiment: breed sortiment vaste planten Oppervlakte: 4.000 m2 containerveld en kas

plantenliefhebbers die veel aandacht hebben voor hun tuin. Je merkt dat deze groep consumenten grote afstanden reist om een kwekerij te bezoeken en planten te kopen. De bedrijven van de hoveniers en ontwerpers waarmee ik samenwerk, liggen allemaal binnen een straal van 60 tot 70 km.â&#x20AC;? Hoe zorgt u voor naamsbekendheid? â&#x20AC;&#x17E;Ik heb een website en sta op verschillende plantenbeurzen. Mensen die op een beurs bij me kopen, zie ik later vaak terug op de kwekerij. Maar het allerbelangrijkste is toch de mond-tot-mondreclame. Het is daarom belangrijk dat de planten van goede kwaliteit zijn en dat de service goed is. Mensen komen hier niet alleen om een plant te kopen, ze willen ook goede informatie over de planten en de toepassing in hun eigen tuin.â&#x20AC;? Werkt de biologische teelt in uw voordeel? â&#x20AC;&#x17E;Ik merk dit jaar wel dat klanten veel vragen hebben naar aanleiding van de uitzending van Tros Radar over gif op tuinplanten. Ze willen weten hoe ik daarmee omga. Het werkt dan in je voordeel als je kan vertellen dat je geen gebruikmaakt van chemie.â&#x20AC;? < De Boomkwekerij 16 (8 augustus 2014)

39